'''Castel del Monte''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]] litteralment tfisser "Kastell tal-Għolja"; bid-djalett ta' [[Bari]]: ''Castìdde du Monte'') huwa ċittadella u kastell tas-seklu 13 li jinsab fuq għolja f'[[Andria]] fir-reġjun ta' Puglia fix-Xlokk tal-[[Italja]]. Inbena fis-snin 40 tas-seklu 13 mir-re [[Federiku II]], li kien wiret l-artijiet fejn jinsab mingħand ommu Costanza ta' [[Sqallija]]. Fis-seklu 18, l-irħam ta' ġewwa l-kastell u l-bqija tal-għamara tneħħew. Ma għandux ħandaq jew pont sad-daħla tiegħu li jogħla u jinżel; fil-fatt uħud isostnu li qatt ma kien maħsub bħala fortizza tad-difiża.<ref name=":0">Castex, Jean (2008), ''Architecture of Italy'', ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6. p. 21.</ref> Madankollu, minn xogħol arkeoloġiku li sar ġie suġġerit li oriġinarjament kellu ħajt diviżorju madwaru.<ref name=":1">Hindley, Geoffrey (1968), ''Castles of Europe'', Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9.</ref> Is-sit ġie deskritt mill-''Enciclopedia Italiana'' bħala "l-iktar kastell tal-għaġeb li nbena minn Federiku II".<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)|titlu=CASTEL DEL MONTE in "Federiciana"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Castel del Monte huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Il-[[monument]] jidher ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-verżjoni Taljana taċ-ċenteżmu tal-[[ewro]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html|titlu=Images of Euro Coins - 1 Cent|sit=www.eurocoins.co.uk|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Annaba''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: عنّابة), magħrufa formalment bħala ''Bon'', ''Bona'' u ''Bône'', hija belt b'port importanti fil-grigal tal-[[Alġerija]]. 

{{stub|politika}}

'''Żona tal-ħin''' hija żona li tosserva ħin standard uniformi għal skopijiet [[Dritt|legali]], [[Kummerċ|kummerċjali]] u [[soċjali]]. Iż-żoni tal-ħin għandhom it-tendenza li jsegwu l-konfini bejn il-[[Pajjiż|pajjiżi]] u s-[[Diviżjoni amministrattiva|suddiviżjonijiet]] tagħhom minflok isegwu b'mod strett il-[[lonġitudni]], minħabba li huwa konvenjenti għal żoni f'komunikazzjoni frekwenti li jżommu l-istess ħin.

'''Enċiklopedija''' hija xogħol ta' referenza jew kompendju li jipprovdi sommarji ta' għarfien jew mill-fergħat kollha jew minn qasam jew dixxiplina partikolari.<ref>{{ċita web|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070803182506/http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e%20Encyclopedia |arkivju-data=2007-08-03|url=http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e%20Encyclopedia |titlu= Glossary of Library Terms|sit= Riverside City College, Digital Library/Learning Resource Center |lingwa=en |data=2006}}</ref> L-enċiklopediji huma maqsuma f'artikoli jew entrati li ħafna drabi huma rranġati [[Ordni alfabetiku|alfabetikament]] skont l-isem tal-artikolu<ref name="DOLencyclopedia">{{Ċita ktieb|ISBN=978-0-415-14143-7|titlu=Dictionary of Lexicography|sena=2002|pubblikatur=Taylor & Francis|editur-kunjom1=Hartmann|editur-isem1=R. R. K.|editur-kunjom2=James|editur-isem2=Gregory|lingwa=en}}</ref> u xi kultant skont kategoriji tematiċi. L-entrati tal-enċiklopedija huma itwal u aktar dettaljati minn dawk fil-biċċa l-kbira [[dizzjunarju|tad-dizzjunarji]]. Ġeneralment, b'differenza mill-entrati tad-dizzjunarju - li jiffokaw fuq informazzjoni [[lingwistika]] dwar [[kelma|kliem]], bħall-[[etimoloġija]], it-tifsira, il-pronunzja, l-użu u l-forom grammatikali tagħhom - l-artikoli tal-enċiklopedija jiffokaw fuq informazzjoni [[Fatt|fattwali]] li tikkonċerna s-suġġett imsemmi fit-titlu tal-artikolu.<ref name="bejoint">{{Ċita ktieb|kunjom1=Béjoint|isem1=Henri|data=2000|titlu=Modern Lexicography: An Introduction|paġni=30–31|pubblikatur=Oxford University Press|ISBN=0-19-829951-6|lingwa=en}}</ref><ref name="DOLencyclopedia">{{Ċita ktieb|ISBN=978-0-415-14143-7|titlu=Dictionary of Lexicography|sena=2002|pubblikatur=Taylor & Francis|editur-kunjom1=Hartmann|editur-isem1=R. R. K.|editur-kunjom2=James|editur-isem2=Gregory|lingwa=en}}</ref>

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

Il-'''Mudell Standard (MS)''' hu [[teorija kwantistika tal-kampi]] (rinormalizzabbli) li tiddeskrivi l-[[partiċella elementari|partiċelli elementari]] kollha magħrufa sal-lum u tlieta mill-erba' [[forza fundamentali|forzi fundamentali]] magħrufa, jiġifieri l-interazzjoni [[interazzjoni nukleari qawwija|qawwija]], [[elettromanjetiżmu|elettromanjetika]] u [[interazzjoni nukleari dgħajfa|dgħajfa]] (l-aħħar tnejn huma magħqudin flimkien fl-[[interazzjoni elettrodgħajfa]]). Il-[[forza gravitazzjonali]] hi l-unika interazzjoni magħrufa li mhijiex deskritta mill-Mudell Standard. Din it-teorija kwantistika tal-kampi taqbel mal-[[mekkanika kwantistika]] kif ukoll mar-[[relattività ristretta]].

Il-'''Buskett''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Buskett Gardens''; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Boschetto'') huwa waħda mill-ftit żoni bl-imsaġar f'[[Malta]], u jinsab fil-wied għammiel ta' Wied il-Luq fis-[[Siġġiewi]]. Is-sit ta' 30 ettaru jinsab fil-Punent tas-Siġġiewi (''Città Ferdinand'') u kemm kemm fil-Lvant ta' [[Ħad-Dingli]]. Il-[[Palazz Verdala]], residenza uffiċjali tal-[[President ta' Malta]], jinsab fix-xifer tal-Buskett.<ref>{{Ċita web|url=https://www.malta.com/en/attraction/culture/garden-park/buskett-garden|titlu=Buskett Garden - Rabat, Malta|sit=www.malta.com|data-aċċess=2022-03-20}}</ref>

{{infobox bijografija}}'''Nazlı Tolga Brenninkmeyer''' (twieldet fit-8 ta' Novembru 1979) hija [[Ġurnalist|ġurnalista]] u preżentatriċi televiżiva [[Turkija|Torka]]-[[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]]. Tolga kienet tippreżenta l-programm ewlieni tal-affarijiet lokali u barranin ''Fox On Ana Haber'' u ''Nazlı Tolga ile Haber Masası''.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aksam.com.tr/televizyon/nazli-tolga-ekrana-veda-ediyor/haber-215762|titlu=Nazlı Tolga ekrana veda ediyor|sit=aksam.com.tr|lingwa=tr|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

Id-'''Dolmen ta' Menga''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Dolmen de Menga'') huwa tumbata funebri (''tumulus'') megalitika, forma ta' dolmen tawwali, li jmur lura għall-ħabta tat-3750-3650 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Jinsab fil-inħawi ta' [[Antequera]], l-[[Andalusija]], [[Spanja]].

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Spanja]] rratifikat il-Konvenzjoni fl-4 ta' Mejju 1982, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/es|titlu=Spain - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-17}}</ref>

Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]]. 

'''Teotihuacan''' (pronunzjata /teɪˌoʊtiːwəˈkɑːn/<ref>{{Ċita web|url=https://languages.oup.com/|titlu=Oxford Languages {{!}} The Home of Language Data|sit=languages.oup.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-11-07}}</ref> u spelluta wkoll '''Teotihuacán''') hija belt antika Mesoamerikana li tinsab f'sottowied tal-Wied tal-[[Messiku]], li jinsab fl-Istat tal-Messiku, madwar 40 kilometru (25 mil) fil-Grigal tal-[[Belt tal-Messiku]] moderna. Teotihuacan illum il-ġurnata hija magħrufa bħala s-sit fejn hemm bosta mill-iżjed piramidi Mesoamerikani sinifikanti mill-puntdivista arkitettoniku li nbnew fl-Amerki pre-[[Kolombja|Kolumbjani]], fosthom il-Piramida tax-[[Xemx]] u l-Piramida tal-[[Qamar]]. Fl-aqwa tagħha, x'aktarx fl-ewwel nofs tal-ewwel millenju (1 [[WK|W.K.]] sal-500 W.K.), Teotihuacan kienet l-ikbar belt fl-Amerki, b'popolazzjoni li huwa stmat li kienet tlaħħaq il-125,000 jew iktar<ref>{{Ċita web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/teot/hd_teot.htm|titlu=MET Museum|sit=www.metmuseum.org|data-aċċess=2022-11-07}}</ref><ref>Millon, p. 18.</ref>, u b'hekk kienet mill-inqas is-sitt l-ikbar belt fid-[[Id-Dinja|dinja]] dak iż-żmien.<ref>Millon, p. 17.</ref>

'''Iris Apfel''' (/æpfɛl/;<ref>https://youtube.com/v3XAEfzZl4o</ref> née '''Barrel''' ; 29 ta’ Awwissu 1921 – 1 ta’ Marzu, 2024) kienet negozjanta Amerikana, disinjatur tal-arredament, [[disinn tal-moda|disinjatur tal-moda]], u attriċi. F'negozju ma’ żewġha, Carl, mill-1950 sal-1992, Apfel kellha karriera fit-tessuti, inkluż kuntratt mal-[[White House]] li kien mifrux fuq disa’ presidenzi. Meta rtirat, hija ġibdet tifħir għal spettaklu tal-2005 fl-Istitut tal-Kostumi tal-Metropolitan Museum of Arti li kien fih il-kollezzjoni tagħha ta' ġojjellerija tal-kostumi, stilizzat bi ħwejjeġ fuq mannekini daqs li kieku libsithom hi. Hija saret ikona tal-moda, u ffirmat kuntratt bħala mudella ma' IMG fl-2019 fl-età ta' 97. Fl-2014 hija dehret f'dokumentarju ta' Albert Maysles imsejjaħ <nowiki><i id="mwFQ">Iris</i></nowiki>.

{{Taxobox
| isem = Fenek pigmew
| stampa = Fenek pigmew (B. idahoensis)..JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fenek pigmew (''Brachylagus idahoensis'')
| daqs_stampa = 200px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Brachylagus]]''
| speċi = '''''B. idahoensis'''''
| binominali = ''Brachylagus idahoensis''
| awtorità_binominali = [[Clinton Hart Merriam|Merriam]], 1891
| mappa_firxa = Pygmy Rabbit area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-fenek pigmew
| daqs_mappa_firxa = 220px
}}

'''Calakmul''' (/ˌkɑːlɑːkˈmuːl/; spelluta wkoll '''Kalakmul''' u b'varjanti inqas frekwenti) hija belt antika tal-[[Maja]] u sit arkeoloġiku fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Campeche]], fil-qalba tal-ġungli tar-reġjun il-kbir tal-Baċir ta' Petén. Il-belt antika tinsab 35 kilometru (22 mil) mill-fruntiera mal-[[Gwatemala]]. Calakmul kienet waħda mill-ikbar bliet antiki fl-artijiet baxxi tal-Maja u waħda mill-iżjed setgħana li qatt ġew żvelati.

{{Automatic taxobox}}
'''Eulagos''' huwa sottoġeneru ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru [[Lepus]] ma' tmien sottoġeneri oħra b'għaxar speċi ħajjin.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith
| image = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Smith (P.rupestris).JPG
| image_width = 240px
| image_caption = '''Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith''' jew [[Fenek aħmar ta' Smith]], ''[[Pronolagus rupestris]]''
| status =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Pronolagus]]''
| species = '''''P. rupestris'''''
| binomial = ''[[Pronolagus rupestris]]''
| binomial_authority = A. Smith, 1834
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Pronolagus rupestris curryi]]''
*''[[Pronolagus rupestris nyikae]]''
*''[[Pronolagus rupestris rupestris]]''
*''[[Pronolagus rupestris vallicola]]'' 
}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

It-'''Teatru Antik ta’ Epidaurus''' huwa teatru fil-belt Griega ta’ [[Epidauru|Epidaurus]], li jinsab fin-naħa tax-Xlokk tas-santwarju ddedikat lill-alla Grieg antik tal-[[mediċina]], [[Asclepius]]. It-teatru nbena fuq in-naħa tal-Punent tal-muntanja [[Cynortion]], ħdejn ir-raħal modern ta’ [[Lygourio]], u jagħmel parti mill-Muniċipalità ta’ Epidaurus. It-teatru huwa meqjus bħala l-iktar teatru Grieg antik perfett fir-rigward tal-akustika u l-estetika.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ancientacoustics2011.upatras.gr/Files/Vassilantonopoulos%20et%20al._Epidauros%20Measurements.pdf|titlu=Vassilantonopoulos, Stamis; Hatziantoniou, Panagiotis; Tatlas, Nicolas-Alexander; Zakynthinos, Tilemachos; Skarlatos, Dimitrios; Mourjopoulos, John N. (September 2011). "Measurements and analysis of the acoustics of the ancient theatre of Epidaurus". The Acoustics of Ancient Theatres Conference.}}</ref> Is-Santwarju ta’ Asclepius, inkluż it-Teatru Antik ta’ Epidaurus, tniżżel bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-10}}</ref>

[[File:Helmertturm2008.JPG|daqsminuri|Helmert Tower f'Potsdam]]
'''ED50''' huwa datum ġeodetiku definit wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] bil-għan li jiġu standardizzati n-netwerks ġeodetiċi ta’ diversi pajjiżi tat-Tramuntana tal-Ewropa li dak iż-żmien kienu inkompatibbli u għalhekk ikkumplikaw id-definizzjoni ta’ fruntieri rikonoxxuti reċiprokament.

{{Settembru}}

'''Fatehpur Sikri''' (pronunzja bil-Ħindi: [ˈfətɛɦpʊɾ ˈsiːkɾiː]) hija belt żgħira fid-Distrett ta' [[Agra]] ta' [[Uttar Pradesh]], l-[[Indja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx|titlu=Fatehpur Sikri|sit=www.tajmahal.gov.in|data-aċċess=2022-11-22}}</ref> Fatehpur Sikri, li tinsab 35.7 kilometru mis-sede tad-Distrett ta' Agra, ġiet stabbilita bħala l-[[belt kapitali]] tal-[[Imperu Mugal]] fl-1571 mill-[[Imperatur Akbar]], u qdiet dan ir-rwol mill-1571 sal-1585, meta Akbar abbandunaha minħabba kampanja militarti f'[[Punjab]] u iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox fl-1610.<ref>Andrew Petersen (11 March 2002). ''Dictionary of Islamic Architecture''. Routlegde. p. 82. ISBN <bdi>9781134613656</bdi>.</ref>

'''Żona tal-ħin''' hija żona li tosserva ħin standard uniformi għal skopijiet [[Dritt|legali]], [[Kummerċ|kummerċjali]] u [[soċjali]]. Iż-żoni tal-ħin għandhom it-tendenza li jsegwu l-konfini bejn il-[[Pajjiż|pajjiżi]] u s-[[Diviżjoni amministrattiva|suddiviżjonijiet]] tagħhom minflok isegwu b'mod strett il-[[lonġitudni]], minħabba li huwa konvenjenti għal żoni f'komunikazzjoni frekwenti li jżommu l-istess ħin.

{{Automatic taxobox}}
'''''Phascolosorex''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjal]]i karnivori (eżattament il-[[ġurdien marsupjal|ġrieden marsupjali]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Wartburg''' ([ˈvaʁtbʊʁk]) huwa kastell li oriġinarjament inbena fil-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Jinsab fuq irdum għoli 410 metri fil-Lbiċ u 'l fuq mir-raħal ta' [[Eisenach]], fl-istat ta' Thüringen, il-[[Ġermanja]]. Fl-1999, l-[[UNESCO]] żiedet il-Kastell ta' Wartburg fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tagħha.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/897/|titlu=Wartburg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-07}}</ref> Il-kastell kien ir-residenza ta' [[Santa Eliżabetta tal-Ungerija|Santa Eliżabetta]] tal-[[Ungerija]], il-post fejn [[Martin Luteru]] ttraduċa t-[[Testment il-Ġdid]] tal-[[Bibbja]] bil-Ġermaniż, is-sit tal-festival ta' Wartburg tal-1817 u l-post fejn allegatament x'aktarx seħħet is-''Sängerkrieg'' leġġendarja. Il-kastell kien ispirazzjoni importanti għal [[Ludwig II]] meta ddeċieda li jibni l-[[Kastell ta' Neuschwanstein]]. Il-Kastell ta' Wartburg huwa l-iktar attrazzjoni li jżuruha turisti f'Thüringen wara [[Weimar]]. Għalkemm il-kastell illum il-ġurnata fih strutturi oriġinali sostanzjali mis-sekli 12 sa 15, il-biċċa l-kbira tal-kastell minn ġewwa jmur lura biss għas-seklu 19.

'''Draginja Vuksanović-Stanković''' (biċ-Ċirilliku: Драгиња Вуксановић-Станковић; twieldet fis-7 ta' April 1978) hija ġurista, [[Politiku|politika]] u professur tad-[[dritt]] mill-[[Montenegro]]. Hija taħdem bħala professur fl-Università tal-Montenegro. Attwalment hija Membru Parlamentari u l-eks President tal-Partit [[Soċjaliżmu Demokratiku|Soċjalista Demokratiku]]. Fl-elezzjoni presidenzjali tal-2018, hija saret l-ewwel kandidata presidenzjali fl-istorja tal-pajjiż.

Il-'''Marokkini''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المغاربة, <small>trażlitterat:</small> ''al-Magħāriba'') huma ċ-ċittadini tar-[[Marokk|Renju tal-Marokk]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija magħmula prinċipalment minn [[Għarab]] u [[Berbers|Berberi]] (Amazigh). It-terminu japplika wkoll b'mod aktar wiesa' għal kwalunkwe persuna ta' nazzjonalità Marokkina, li tħaddan [[Kultura tal-Marokk|kultura u identità komuni]], kif ukoll dawk li jitkellmu b'mod nattiv l-[[Għarbi Marokkin]] jew [[Lingwi tal-Marokk|lingwi oħra tal-Marokk]].<ref name="CIA WF-2021">{{Ċita web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/|titlu=Morocco - The World Factbook|sit=Central Intelligence Agency|data-aċċess=2021-01-25}}</ref><ref name="peoplegroups-2022">{{Ċita web|url=https://www.peoplegroups.org/Explore/groupdetails.aspx?peid=11863|titlu=Moroccan Arabs of Morocco|sit=peoplegroups.org|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

'''Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir,''' bil-Franċiż: [simɔn də bovwaʁ] '''('''9 ta’ Jannar 1908 – 14 ta’ April 1986) kienet filosofa eżistenzjalista, kittieba, teorista soċjali u attivista femminista . Hi ħalliet influwenza kbira kemm fuq l-eżistenzjaliżmu femminist kif ukoll fuq it-teorija femminista<ref name="SEP-Bergoffen-2010">{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2010/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|data=16 August 2010|sit=Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Stanford University|issn=1095-5054|data-aċċess=11 June 2021}}</ref>, għad li hi ma kinitx tikkunsidra lilha nfisha filosfa u lanqas kienet ikkunsidrata waħda minnhom meta mietet. <ref>{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|isem2=Megan|awtur2=Burke|data=2021|sit=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Metaphysics Research Lab, Stanford University|data-aċċess=2022-04-09}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Cohen|isem=Patricia|data=1998-09-26|titlu=Beauvoir Emerges From Sartre's Shadow; Some Even Dare to Call Her a . . . Philosopher|url=https://www.nytimes.com/1998/09/26/books/beauvoir-emerges-from-sartre-s-shadow-some-even-dare-to-call-her-a-philosopher.html|pubblikazzjoni=The New York Times|lingwa=en-US|issn=0362-4331|data-aċċess=2022-04-09}}</ref>

{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Fenek Ewropew
| status = 
| status_system = 
| image = Oryctolagus cuniculus.jpg
| image_caption = [[Fenek Ewropew]] ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Oryctolagus]]''
| species = '''''O. cuniculus'''''
| binomial = ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
* ''[[Oryctolagus cuniculus algirus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus brachyotus]]''  
* ''[[Oryctolagus cuniculus cnossius]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus cuniculus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus habetensis]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus huxleyi]]'' 
}}

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 
|sena_ċensiment_popolazzjoni =2010 
|ċensiment_popolazzjoni      =64,785,909<ref>{{Ċita web|url=http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|lingwa=th|pubblikatur=National Statistics Office|titlu=100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|arkivju-data=2012-07-12|format=doc}}</ref>
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =22  
|densità_popolazzjoni_km2    = 132.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 342.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 88 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $1.390 triljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&pr.y=17&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=Thailand|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $20,474<ref name="imf2"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = {{increase}} 0.765<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|sena=2019|pubblikatur=United Nations Development Programme}}</ref>
|poż_IŻU                     = 77
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Sukhothai Kingdom
|data_stabbilit1             = 1238–1448
|avveniment_stabbilit2       = Renju Ayutthaya
|data_stabbilit2             = 1351–1767
|avveniment_stabbilit3       = Renju Thonburi
|data_stabbilit3             = 1768–1782
|avveniment_stabbilit4       = Renju Rattanakosin
|data_stabbilit4             = 6 ta’ April 1782
|avveniment_stabbilit5       = Monarkija kostituzzjonali
|data_stabbilit5             = 24 ta’ Ġunju 1932
|avveniment_stabbilit6       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit6             = 6 ta’ April 2017
|valuta                      = [[Baht]] (฿)
|kodiċi_valuta               = THB
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .th .ไทย
|kodiċi_telefoniku           = +66
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $516 billion<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $7,607<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       
}}

</ref>
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          = 
|poż_stima_popolazzjoni      = 134 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      =  3,262,200<ref name="Armstat">{{ċita web |url=http://armstat.am/file/doc/99458058.pdf |titlu=Statistical Service of Armenia |xogħol=World Economic Outlook Database, October 2009 |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2010-09-02 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101010162346/http://www.armstat.am/file/doc/99458058.pdf |arkivju-data=2010-10-10 |8= |lingwa=Ingliż |url-status=live }}</ref><ref name="News.am">{{ċita web |url=http://news.am/eng/news/46702.html |titlu=News.am |xogħol=World Economic Outlook Database, October 2009 |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2011-01-01 ||lingwa=Ingliż}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2010
|densità_popolazzjoni_km2    = 108.4
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 280.7
|poż_densità_popolazzjoni    = 99 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $19.649 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=49&pr.y=4&sy=2011&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=911&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Armenia |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-07-19}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $5,838<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.729 <ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/mediacentre/humandevelopmentreportpresskits/2013report/|titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2013-05-21 ||lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 87
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni u indipendenza
|avveniment_stabbilit1       = Data tradizzjonali 
|avveniment_stabbilit2       = [[Nairi]]
|avveniment_stabbilit3       = [[Urartu|Renju ta' Ararat]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Dinastija Orontid]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Renju tal-Armenja (antikità)|Renju tal-Armenja]]
|avveniment_stabbilit6       = [[Repubblika Demokratika tal-Armenja]] Stabbiliet
|avveniment_stabbilit7       = Indipendenza <br /> mill-[[Unjoni Sovjetika]] <div style="float:right;"> Iddikjarata<br /> Rikonoxxuta <br /> Finalizzata
|data_stabbilit1             = 11 ta' Awwissu 2492 QK
|data_stabbilit2             = 1200&nbsp;QK
|data_stabbilit3             = 840 QK
|data_stabbilit4             = 560&nbsp;QK
|data_stabbilit5             = 190&nbsp;QK
|data_stabbilit6             = 28 ta' Mejju 1918
|data_stabbilit7             = <br /><br />23 ta' Awwissu 1990<br /> 21 ta' Settembru 1991<br /> 21 ta' Diċembru 1991
|valuta                      = [[Dram Armenjan|Dram]] (դր.)
|kodiċi_valuta               = AMD
|żona_ħin                    = [[Ħin Kordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +4
|cctld                       = [[.am]]
|kodiċi_telefoniku           = +374
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $10.066 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $2,990<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

'''Abu l-Ħasan Għali bin Abi Żargħ il-Fasi''' jew sempliċiment bin-''[[Isem Għarbi|nasab]]'' tiegħu '''Iben Abi Żargħ''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو الحسن علي بن أبي زرع الفاسي, ''Abū l-Ħasan Għalī bin Abī Żargħ al-Fāsī'', m. bejn l-1310 u l-1320) huwa l-awtur oriġinali komunement preżunt tal-[[Storja|istorja]] [[Medjuevu|Medjevali]] popolari u influwenti tal-[[Marokk]] magħrufa bħala ''[[Rawd il-Qirtas]]'',<ref>''Encyclopedia of Arabic literature: A-J'', Vol.1, Ed. Julie Scott Meisami and Paul Starkey, (Routledge, 1998), 307.</ref> qal li nkiteb fuq l-istigazzjoni mis-Sultan il-[[Marinidi]] [[Abu Sa'id Uthman II|Abu Sagħid Għutman II]]. In-''nasab'' jew l-isem Għarbi sħiħ tiegħu kultant jingħata bħala ''bin Għabdalla bin Abi Żargħ'' u kultant bħala ''bin Muħammad bin Aħmad bin Għumar bin Abi Żargħ''. L-inċertezza dwar ismu u l-awtur tar-[[Rawd il-Qirtas|''Rawd'']] hija kkawżata mill-ħafna manuskritti varjanti fiċ-ċirkolazzjoni mill-Medjuevu. Ftit li xejn huwa magħruf dwar ħajtu ħlief li kien studjuż evidenti fil-belt ta' [[Fes]].

Is-'''Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa''' jinkludu mijiet ta' dolmens tal-ġebel li kienu jintużaw bħala markaturi tal-oqbra u għal skopijiet ta' ritwali matul l-ewwel millenju [[QK|Q.K]]. meta l-[[kultura]] megalitika kienet prominenti fil-[[Korea t'Isfel]] u fil-[[Peniżola]] Koreana inġenerali. Is-siti tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/977/|titlu=Gochang, Hwasun and Ganghwa Dolmen Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-30}}</ref> Il-Peniżola Koreana fiha iżjed minn 35,000 dolmen, li jirrappreżentaw bejn wieħed u ieħor 40 % tat-total dinji. Fis-siti tad-dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa biss hemm iktar minn 1,000 dolmen.<ref>Jensen Jr., John. ''Earth Epochs: Cataclysms across the Holocene''. John Jensen. p. 276.</ref><ref>Meyerhoff, Janusz (2013). ''Mysterious Megalithic Structures''. Lulu. ISBN <bdi>978-1-304-65092-4</bdi>.</ref>

'''''Protosiren''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Protosirenidae]], b'erba' speċi estinti.

</small><br />''Kongeriket Noreg'' <small>{{nobold|([[Nynorsk|Norveġiż Nynorsk]])}}</small><br />[[:se:Sámegielat|Davvisámegiella]]
|isem_komuni                 = Norveġja
|stampa_bandiera             = Flag of Norway.svg
|stampa_emblema              = Coat of Arms of Norway.svg
|stampa_mappa                = Europe-Norway.svg
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tan-Norveġja
|ħolqa_emblema               = Emblema tan-Norveġja
|ħolqa_demografija           = Demografija tan-Norveġja
|mottu_nazzjonali            = "Alt for Norge"<br /><small>Kollox għan-Norveġja</small>
|innu_nazzjonali             =  <br />''[[Ja, vi elsker dette landet]] ([[de facto]])''<br />''<small>Iva, aħna nħobbu dan il-pajjiż</small><br /><center></center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]] ([[Bokmål]] / [[Ninorsk]])<br />[[:se:Sámegielat|Davvisámegiella]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Oslo]]
|latd =59 |latm=54.78 |latNS=N |lonġd=10 |lonġm=44.41 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Oslo]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]] [[Sistema parlamentari|parlamentari]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[Monarkija tan-Norveġja|Re]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tan-Norveġja|Prim Ministru]]
|titlu_kap3                  = [[Parlament tan-Norveġja|President ta' ''Storting'']]
|titlu_kap4                  = [[Qorti Suprema tan-Norveġja|Prim Imħallef]]
|titlu_kap5                  = [[Elezzjoni parlamentari Norveġiża (2019)|Koalizzjoni kurrenti]]
|isem_kap1                   = [[Harald V tan-Norveġja|Re Harald V]]
|isem_kap2                   = [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]] ([[Arbeiderpartiet|Ap]]) (2021–)
|isem_kap3                   = [[:en:Masud Gharahkhani|Masud Gharahkhani]] ([[:en:Arbeiderpartiet|Ap]]) <small>(2021–)</small>
|isem_kap4                   = [[Toril Marie Øie]]
|isem_kap5                   = [[Arbeiderpartiet|Ap]], [[Senterpartiet|Sp]]<ref>{{Cite web |url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/solberg/members-of-the-government-2/id543170/ |titlu=New government 14.10.2021 |data-aċċess=2021-10-14 }}</ref>
|data_sħubija_UE             = 
|żona_kklassifika            = 61
|poż_erja                    = 67<sup>1</sup> <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 385,207<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway] Accessdate=2020-03-10</ref>
|erja_mi_kw                  = 148,729
|perċentwal_ilma             = 5.7<sup>2</sup>
|sena_stima_popolazzjoni     = 2024
|stima_popolazzjoni          = 5 550 203<ref name="ssbf" />
|poż_stima_popolazzjoni      = <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 5,063,709<ref>{{ċita web |url=http://ssb.no/befolkning/statistikker/folkendrkv/kvartal/2013-05-14#content |titlu=Population on 1 April 2013 |pubblikatur=Statistiċi tan-Norveġja}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 14.3
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 37
|poż_densità_popolazzjoni    = 213
|sena_PGD_PSX                = 2017
|PGD_PSX                     = $377.1&nbsp;biljun<ref name="imf2">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=9&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=142&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= Norway, International Monetary Fund]</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 46
|PGD_PSX_per_capita          = $70,665<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 4
|sena_IŻU                    = 2022
|IŻU                         = {{steady}} 0.966<ref name="UNDP2023">[https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI 2022 Human Development Index Ranking, United Nations Development Programme 2023]Accessdate=2024-03-16|language=en</ref>
|poż_IŻU                     = 2<sup>el</sup>
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Avvenimenti
|avveniment_stabbilit1       = [[Unifikazzjoni tan-Norveġja|Unifikazzjoni]]
|data_stabbilit1             = [[Battalja ta' Hafrsfjord|872]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Kostituzzjoni tan-Norveġja|Kostituzzjoni]]
|data_stabbilit2             = 17 ta' Mejju 1814
|avveniment_stabbilit3       = [[Xoljiment tal-unjoni bejn in-Norveġja u l-Iżvezja fl-1905|Xoljiment]] tal-<br />[[Unjoni bejn l-Iżvezja u n-Norveġja|unjoni mal-Iżvezja]]
|data_stabbilit3             = 7 ta' Ġunju 1905
|avveniment_stabbilit4       = Restawr mill-<br />[[Reichskommissariat Norwegen|okkupazzjoni Ġermaniża]]
|data_stabbilit4             = 8 ta' Mejju 1945
|valuta                      = [[krone Norveġiż]]
|kodiċi_valuta               = NOK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.no]]
|kodiċi_telefoniku           = +47
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $483.650 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $97,254<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Inklużi [[Svalbard u Jan Mayen]]. (Mingħajr dawn iż-żewġ oqsma, l-erja tan-Norveġja hija 323,802 km{{smallsup|2}}, li tiġi kklasifikata is-67 post fid-dinja.<ref name="CIA, List of states for area">{{ċita web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |pubblikatur=Central Intelligence Agency |xogħol=The World Factbook |titlu=Area |data-aċċess=2013-06-20 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |arkivju-data=2014-01-31 |url-status=dead }}</ref>)
|nota2                       = Dan il-perċentwal huwa għall-art ewlenija, Svalbard, u Jan Mayen. Dan il-persentaġġ jgħodd il-glaċieri bħala "art". Huwa kkalkulat bħala 19,940.14/(365,246.17+19,940.14).
}}

'''Domowina''' (bis-Sorbjan: "Dar") hija lega indipendenti politika tas-[[Sorbi]] u organizzazzjoni li tħaddan fiha s-soċjetajiet Sorbi fil-[[Lusazja t’Isfel]] (bil-Ġermaniż: Niederlausitz) u fil-[[Lusazja ta’ Fuq]] (bil-Ġermaniż: Oberlausitz), il-[[Ġermanja]]. Din il-lega tirrappreżenta l-interessi tas-Sorbi u hija s-suċċessur tal-''Lega ta’ Domowina tas-Sorbi tal-Lusazja t’Isfel u ta’ Fuq'' (bil-Ġermaniż: ''Domowina Bund Lausitzer Sorben'', bis-Sorbjan: ''Zwjazk Łužiskich Serbow'', bis-Sorbjan tal-Lusazja t’Isfel: ''Zwězk Łužyskich Serbow'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|titlu=History of Domowina|data=2004-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20041117055207/http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|arkivju-data=2004-11-17|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.domowina.de/en/domowina/|titlu=Domowina|sit=www.domowina.de|data-aċċess=2021-04-15}}</ref>

Il-'''Park Trinazzjonali ta'''' '''Sangha''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Trinational de la Sangha, TNS'') huwa foresta maqsuma bejn in-nazzjonijiet tar-[[Repubblika Ċentru-Afrikana]], tal-[[Kamerun]] u tar-[[Repubblika tal-Kongo]]. Żdied fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012 minħabba l-[[bijodiversità]] straordinarja u l-komunitajiet [[Bijoloġija|bijoloġiċi]] uniċi tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1380/|titlu=Sangha Trinational|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.huffpost.com/entry/sangha-tri-national-protected-area_n_1659896|titlu=Protected Wildlife Area In Africa Declared A World Heritage Site|data=2012-07-09|sit=HuffPost|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref> Is-sit jinkludi tliet parks nazzjonali jmissu ma' xulxin fi ħdan il-foresti tropikali umdużi tal-[[Afrika]] Ċentrali: il-[[Park Nazzjonali ta' Nouabalé-Ndoki]] fir-Repubblika tal-Kongo, il-[[Park Nazzjonali ta' Lobéké]] fil-Kamerun, u l-[[Park Nazzjonali ta' Dzanga-Ndoki]] fir-Repubblika Ċentru-Afrikana. Id-daqs kbir tas-sit u l-ammont relattivament limitat ta' deforestazzjoni fi ħdan it-tliet parks ippermettew lil [[Speċi|speċijiet]] vulnerabbli bħall-[[Iljunfant|iljunfanti]] tal-foresti Afrikani, il-gorilli, is-sitatunga, u ċ-chimpanzees joktru. Barra minn hekk, il-popolazzjonijiet ta' speċijiet ta' pjanti f'periklu kritiku bħall-Mukulungu huma protetti fi ħdan il-konfini tas-sit.
[[File:Sangha_Tri_National_Landscape.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sangha_Tri_National_Landscape.jpg|daqsminuri|Mappa tal-Park Trinazzjonali ta' Sangha.]]

L-'''Iskoll il-Kbir tal-Qroll''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: '''Great Barrier Reef''') huwa l-ikbar sistema ta’ skoll tal-qroll fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|titlu=Protected Areas Programme -|sit=wayback.archive-it.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080511100752/http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|arkivju-data=2008-05-11|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|titlu=World Heritage places - The Great Barrier Reef, Queensland - World Heritage Values|data=2013-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130509112200/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|arkivju-data=2013-05-09|url-status=bot: unknown}}</ref> u huwa magħmul minn iktar minn 2,900 skoll tal-qroll individwali<ref>Hopley, Smithers & Parnell 2007, p. 1</ref> u 900 [[gżira]] estiżi fuq iżjed minn 2,300 kilometru b’erja ta’ madwar 344,400 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|titlu=Great Barrier Reef Travel Guide {{!}} Fodor's Travel Guides|data=2013-05-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130514032401/http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|arkivju-data=2013-05-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|titlu=Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975|data=2006-10-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061018005108/http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|arkivju-data=2006-10-18|url-status=dead}}</ref> L-iskoll tal-qroll jinsab fil-[[Baħar tal-Qroll]], lil hinn mill-kosta ta’ [[Queensland]], l-[[Awstralja]]. L-Iskoll il-Kbir tal-Qroll jidher mill-ispazju u huwa l-ikbar struttura unika fid-dinja magħmula minn organiżmi ħajjin.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|titlu=Geoscience Australia: Media Releases: Great Barrier Reef: no buried treasure - 08 February 2002|data=2007-10-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|arkivju-data=2007-10-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Dan l-iskoll tal-qroll huwa magħmul minn biljuni ta’ organiżmi ċkejkin, magħrufa bħala polipi tal-qroll.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/quFj|titlu=Australia's Great Barrier REEF {{!}} Science World {{!}} Find Articles|data=2012-07-08|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> L-iskoll jipprovdi sostenn lil diversità wiesgħa ta’ ħlejqiet u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/154/|titlu=Great Barrier Reef|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> Is-CNN tawh it-tikketta ta’ wieħed mis-seba’ għeġubijiet naturali tad-dinja fl-1997.<ref>{{Ċita web|url=http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|titlu=Destination: The Natural Wonders of the World|data=2006-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20060721011803/http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|arkivju-data=2006-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-Queensland National Trust iddikjaratu ikona statali ta’ Queensland fl-2006.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|titlu=National Trust Queensland|data=2006-12-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061210082849/http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|arkivju-data=2006-12-10|url-status=dead}}</ref>

'''Tiryns''' (pronunzjata /ˈtɪrɪnz/ jew /ˈtaɪrɪnz/; bil-Grieg Antik: Τίρυνς; bil-Grieg Modern: Τίρυνθα) huwa sit arkeoloġiku tal-perjodu ta' [[Mycenae]] li jinsab f'[[Argolis]] fir-reġjun Peleponniż tal-[[Greċja]], u huwa l-post li skont il-leġġenda l-eroj [[Mitoloġija Griega|mitoloġiku]] [[Erakle]] wettaq it-Tnax-il Sfida tiegħu.

{{TaxoboxIng
| name = Coccinellidae
| image = Psyllobora.vigintiduopunctata.6920.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''[[Coccinella septempunctata]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[beetle|Coleoptera]]
| superfamilia = [[Cucujoidea]]
| familia = '''Coccinellidae'''
| familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1807
| subdivision_ranks = Sottofamilji
| subdivision =
*[[Chilocorinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccidulinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccinellinae]] <small>Latreille, 1807</small>
*[[Epilachninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Hyperaspidinae]] <small>Duverger, 1989</small>
*[[Scymninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Sticholotidinae]] <small>Weise, 1901</small>
}}
Il-familja Coccinellidae hija familja bijoloġika ta' [[insett]]i, magħrufa aħjar bħala dik tan-nannakoli. Fiha tiġbor 'il fuq minn 5,000 speċi ta' nannakoli minn madwar id-dinja kollha. F’Malta nsibu madwar tletin speċi. 

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' Marajó''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis maraxina'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]], li huma adattati għal ħajja fis-siġar (Nowak, 1999).

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

L-'''Għeriern ta'''' '''Ajanta''' huma madwar 30 għar imħaffer fil-blat li jitqiesu bħala [[Monument|monumenti]] tal-[[Buddiżmu]] li jmorru lura mis-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tal-480 [[WK|W.K]]., fid-distrett ta' [[Aurangabad]] fl-istat ta' [[Maharashtra]] fl-[[Indja]].<ref>Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (ed.). ''India through the ages''. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 173.</ref> L-għerien jinkludu [[Pittura|pitturi]] u [[Skultura|skulturi]] mħaffra fil-blat li ġew deskritti bħala fost l-ifjen eżempji eżistenti ta' [[arti]] Indjana antika, b'mod partikolari l-pitturi espressivi li jqanqlu l-emozzjonijiet permezz tal-ġesti, il-pożi u l-forom.<ref>Ring, Trudy; Watson, Noelle; Schellinger, Paul (2012). ''Asia and Oceania''. Routledge. pp. 17, 14–19. ISBN <bdi>978-1-136-63979-1</bdi>.</ref><ref>Honour, Hugh; Fleming, John (2005). ''A World History of Art''. Laurence King. pp. 228–230. ISBN <bdi>978-1-85669-451-3</bdi>.</ref><ref>Michell, George (2009), ''The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', Penguin Books, ISBN 978-0-14-008144-2. p. 336.</ref>

Din hija '''lista ta' films prodotti jew miġbudin f'[[Malta]]'''.

'''It-traduzzjoni multimedjali''', magħrufa wkoll bħala traduzzjoni awdjoviżiva, hija fergħa speċjalizzata ta’ traduzzjoni li titratta t-trasferiment ta’ testi multimodali u multimedjali f’lingwa u/jew f’kultura oħra.<ref>González, Luis Pérez. "Audiovisual Translation", in Baker, Mona and Gabriela Saldanha (eds.), ''Routledge Encyclopedia of Translation Studies'', London, 2009, p. 13.</ref> Dan jimplika l-użu ta’ sistema multimedjali elettronika fil-proċess ta’ traduzzjoni jew ta’  trażmissjoni.

.]]
'''Astronomu''' huwa xjenzat fil-qasam tal-[[astronomija]] li jiffoka l-istudji tiegħu fuq kwistjoni jew qasam speċifiku barra mill-ambitu tad-[[Id-Dinja|Dinja]]. Huwa josserva [[Oġġett astronomiku|oġġetti astronomiċi]] bħal [[Stilla|stilel]], [[Pjaneta|pjaneti]], [[Satellita naturali|oqmra]], [[Kometa|kometi]] u [[Galaxy|galassji]] - jew fl-[[Osservazzjoni astronomija|osservazzjoni]] (billi janalizzaw id-''data'') jew fl-[[astronomija teoretika]]. Eżempji ta' suġġetti jew oqsma li jistudjaw l-astronomi jinkludu x-[[xjenza planetarja]], [[Xemx|l-astronomija solari]], l-oriġini jew l-evoluzzjoni tal-istilel, jew il-formazzjoni tal-galassji. Suġġett relatat, iżda differenti għalkollox huwa l-kożmoloġija fiżika, li tistudja l-[[univers]] kollu kemm hu.

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

0.483
|poż_IŻU                     = 149
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Brunej|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = ''[[Dinastija Taungoo]]''
|data_stabbilit1             = 16 ta Ottubru, 1510
|avveniment_stabbilit2       = [[Dinastija Konbaung]]
|data_stabbilit2             = 29 ta Frar, 1752
|avveniment_stabbilit3       = {{nowrap|[[Indipendenza]] <br /> (mir-[[Renju Unit]])}}
|data_stabbilit3             = 4 ta Jannar, 1948
|avveniment_stabbilit4       = [[1962 Burmese coup d'état|Coup d'état]]
|data_stabbilit4             = 2 ta Marzu, 1962
|avveniment_stabbilit5       = [[Kostituzzjoni tal-Burma|Kostituzzjoni ġdida]]  
|data_stabbilit5             = 30 ta Marzu, 2011
|valuta                      = [[kyat tal-Mjanmar|Kyat]]
|kodiċi_valuta               = MMK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Mjanmar|MST]]
|differenza_ħku              = +6:30
|cctld                       = [[.mm]]
|kodiċi_telefoniku           = +95
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $51.925 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $832
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = Xi gvernijiet jagħrfu [[Yangon|Yangon (Rangoon)]] bħala l-kapitali nazzjonali.
}}
[[File:Myanmar location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali ta' Burma]]
[[File:Birmania relieve.jpg|thumb|Mappa Topogarfika ta' Burma]]
[[File:Myanmar.png|thumb|Mappa ta' Burma]]
[[File:Hkakabo Razi Burma 29 Sept 2015 Landsat 8 ETM + Channels 654 panchromatic sharpened.jpg|thumb|Hkakabo Razi hija l-ogħla muntanja fil-Burma u fix-Xlokk tal-Asja kollha. Hija tinsab fit-tramuntana ta 'Kachin State, Burma. Jogħla għal 5,895 metru u jinsab f'firxa submuntanji periferali tas-sistema muntanjuża tal-Ħimalaja. Il-muntanja tinsab fuq it-tri-fruntiera bejn Burma, iċ-Ċina u l-Indja.]]
[[File:Myanmar relief location map.jpg|thumb|Mappa eżenzjoni/relief]]
[[File:Landscape of Southern Shan State.jpg|thumb|Shan għoljiet]]
[[File:Bangladesh-Myanmar border 03.jpg|thumb|Il-fruntiera bejn il-Bangladexx u l-[[Burma]] ħdejn il-BGB Ghat, Teknaf]]
[[File:Indo-Burmese Border.jpg|thumb|Il-qsim tal-fruntiera Rickhawdar (xellug)-Zokhawthar (lemin) bejn l-[[Indja]] u l-Burma.]]
[[File:Burma Indian map.png|thumb|Mappa tal-fruntiera bejn l-[[Indja]] u l-Burma (żoni mmarkati "[[Pakistan]]" huma parti mill-[[Bangladexx]] tal-lum)]]
[[File:Inya Lake 19 Nov 2009.JPG|thumb|Lag Inya fl-Yangoon/Rangún]]

L-'''Art tal-Inċens''' hija żona fl-[[Oman]] tul ir-Rotta jew it-Triq tal-[[Frankinċens|Inċens]]. Iż-żona tinkludi s-siġar tal-inċens fil-Park ta' Wadi Dawkah, is-sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] ta' Sumhuram f'[[Khor Rori]], il-fdalijiet ta' oażi tal-karovani fis-sit arkeoloġiku ta' Shishr (jew Ubar) u s-[[sit arkeoloġiku ta' Al-Balid]], li kienu kruċjali għall-kummerċ [[Medjuevu|Medjevali]] tal-inċens.

{{stub|Ambjent}}

'''Qal'at al-Bahrain''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة البحرين; bil-[[Lingwa portugiża|Portugiż]]: ''Forte de Barém''), magħruf ukoll bħala l-'''Forti tal-Bahrain''' jew il-'''Forti Portugiż''', huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab fil-[[Baħrejn|Bahrain]]. Mill-iskavi arkeoloġiċi li saru mill-1954 ġew żvelati antikitajiet minn tumbata artifiċjali għolja madwar 12-il metru (39 pied) li kien fiha seba' saffi stratifikati, li nħolqot minn diversi okkupanti mill-2300 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 18, inkluż il-Kassiti, il-[[Greċja|Griegi]], il-[[Portugall|Portugiżi]] u l-[[Iran|Persjani]]. Fl-imgħoddi is-sit kien il-[[belt kapitali]] taċ-ċivilizzazzjoni ta' Dilmun u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1192/|titlu=Qal&rsquo;at al-Bahrain &ndash; Ancient Harbour and Capital of Dilmun|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1192bis.pdf|titlu=Rapport Nru 1192 tal-UNESCO.}}</ref>

It-'''[[Tuneżija]]''' rreġistra li jipparteċipa fil-[[Festival tal-Eurovision 1977]], ospitat ġewwa [[Londra]]. Minkejja li kienu f'post numru erbgħa biex ikantaw, it-Tuneżija rtiraw għal raġunijiet mhux ċari. Hemm għajdut li d-deċiżjoni biex jirtiraw kien minħabba li l-Iżrael kienu wkoll fil-festival. Sal-ġurnata tal-lum, l-uniku pajjiż [[Afrika]]n li ħa sehem fil-Eurovision hu l-[[Marokk]], li għamel l-ewwel dehra fil-[[Festival tal-Eurovision 1980]].

{{Malti u kompjuters}}

L-Istat ta' [[Rajasthan]] fil-Majjistral tal-[[Indja]] fih iżjed minn mitt fortifikazzjoni fl-għoljiet u fiż-żoni muntanjużi tiegħu. Sitt '''Fortijiet fl-Għoljiet''' '''ta' Rajasthan''', mifruxa madwar l-istat ta' Rajasthan fit-Tramuntana tal-Indja, ġew raggruppati bħala sensiela u tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247/|titlu=Hill Forts of Rajasthan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-02}}</ref> Is-sit inizjalment tressaq bħala sensiela ta' ħames fortijiet tar-''Rajput'' fl-għoljiet u ż-żona muntanjuża ta' Aravalli, u nbnew u ssaħħew bejn is-sekli 5 u 18 W.K.<ref>Kohli, M.S. (2004), ''Mountains of India: Tourism, Adventure, Pilgrimage'', Indus Publishing, p. 29, ISBN 978-81-7387-135-1</ref> minn diversi rejiet Rajput ta' renji differenti. Lejn l-aħħar tal-proċess tan-nominazzjoni, fis-sensiela żdied il-Forti ta' [[Jaisalmer]]. Is-sitt fortijiet huma:<ref name=":0" />

]]
'''Tabib''' jew '''prattikant mediku''' huwa professjonist li jipprattika l-[[mediċina]], u xogħlu hu li jippromwovi u jissorvelja s-saħħa jew ifejjaq lill-pazjenti permezz tal-istudju, id-dijanjożi, il-pronjożi u t-trattament tal-mard, tal-feriti, u ta’ problemi fiżiċi u mentali oħra. It-tobba, fil-prattika tagħhom, jistgħu jiffukaw fuq ċertu kategoriji ta’ mard, tipi ta’ pazjenti, u metodi ta’ trattament—magħruf bħala speċjalizzazzjonijiet—jew jassumu r-responsabbiltà għall-għoti tal-kura medika kontinwa u komprensiva lill-individwi, lill-familji u lill-komunitajiet—magħrufa bħala prattika ġenerali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.who.int/hrh/statistics/Health_workers_classification.pdf?ua=1|titlu=Classifying health workers|kunjom=L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa}}</ref> Il-prattika medika tirrikjedi kemm għarfien dettaljat tad-dixxiplini akkademiċi, bħall-[[anatomija]] u l-[[fiżjoloġija]], il-mard sottostanti u t-trattament tiegħu—ix-[[Xjenza|''xjenza'']] tal-mediċina—kif ukoll kompetenza deċenti fil-prattika applikata tagħha—[[L-Arti|l-arti]] u s-[[sengħa]] tal-mediċina.

Iż-'''Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke''' huma żoni naturali protetti fir-Republika Srpska u fil-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.protectedplanet.net/555593974|titlu=Protected Planet {{!}} Janj|sit=Protected Planet|data-aċċess=2022-04-24}}</ref>

'''L-arkitettura Maltija''' għandha l-oriġini tagħha fil-preistorja, u wħud mill-eqdem strutturi indipendenti fid-Dinja – serje ta' [[Tempji Megalitiċi ta' Malta|tempji megalitiċi]] – jistgħu jinstabu fuq [[Malta]]. Il-gżejjer ġew ikkolonizzati mill-[[Feniċja]]ns u aktar tard mir-[[Ruma l-Antika|Rumani]], li stabbilixxew il-bliet ta' [[Melite (belt antika)|Melite]] u [[Victoria, Għawdex|Gaulos]]. Għalkemm dawn kienu insedjamenti sostanzjali u huma magħrufa li kellhom bosta tempji, knejjes u palazzi, ftit fdalijiet baqgħu ħajjin minbarra xi frammenti arkitettoniċi.

Il-'''Mogħdija tal-Ġgant''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Giant's Causeway''; bl-Irlandiż: ''Clochán an Aifir'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.logainm.ie/en/118031|titlu=Clochán an Aifir/Giant's Causeway|sit=logainm.ie|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-02}}</ref> hija żona ta' madwar 40,000 kolonna tal-bażalt mdaħħlin ġo xulxin u li rriżultaw minn żbroff antik ta' fissura vulkanika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/369/|titlu=Giant&#x27;s Causeway and Causeway Coast|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-02}}</ref><ref>Jack Challoner, John Farndon, Rodney Walshaw (2004). ''Rocks, Minerals and the Changing Earth''. Southwater. p. 19. ISBN <bdi>9781842159750</bdi>.</ref> Tinsab fil-Kontea ta' Antrim tul il-kosta tat-Tramuntana tal-[[Irlanda ta' Fuq]], madwar tliet mili (ħames kilometri) fil-Grigal tar-raħal ta' [[Bushmills]].

'''Pavlo 'Pasha' Romanovych Lee''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Павло «Паша» Романович Лі; twieled fl-10 ta' Lulju 1988 – miet fis-6 ta' Marzu 2022) kien attur u preżentatur televiżiv [[Ukrajna|Ukren]].<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-03-08|titlu=Ukrainian actor Pasha Lee killed in Russian bombardment|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60659363|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-03-24}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Liguori.jpg
|desk_stampa=San Alfonsu Marija de Liguori
|data_twelid=27 ta' Settembru [[1696]]
|post_twelid=[[Marianella]], Renju ta' Napli
|data_mewt=1 ta' Awwissu [[1787]]
|post_mewt=[[Pagani]], Renju ta' Napli
|data_beatifikazzjoni=15 ta’ Settembru [[1816]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Piju VII]]
|data_kanonizzazzjoni=26 ta' Mejju [[1839]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Papa Gregorju XVI]]
|jum_festa=1 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=Fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]]
|attribut2=[[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'')
}}
'''Alfonsu Marija de Liguori''' ([[Marianella]], 27 ta' Settembru 1696 – [[Pagani]], 1 ta' Awwissu 1787)<ref>{{Ċita web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|titlu=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Alphonsus Liguori|data=2007-07-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-data=2007-07-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070705054414/http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> kien isqof [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] u [[kompożitur]] [[Italja|Taljan]], fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]], u [[Kittieb|awtur]] ta' diversi kitbiet teoloġiċi u ta' melodiji popolari tal-[[Milied]], fosthom ''Tu scendi dalle stelle''. Ġie pproklamat qaddis mill-[[Papa Gregorju XVI]] fl-1839 u [[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'') fl-1871 mill-[[Papa Piju IX]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' Bunyoro
| status = 
| status_system = 
| image = 
| image_caption = [[Fenek ta' Bunyoro]], ''[[Poelagus marjorita]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Poelagus]]''
| species = '''''S. marjorita'''''
| binomial = ''[[Poelagus marjorita]]''
| binomial_authority = (St. Leger, 1929) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
Il-'''Fenek ta' Bunyoro''' jew '''Liebru tal-ħaxix tal-Uganda''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''[[Poelagus marjorita]]'' huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Leporidae]] (leporidu), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-[[Afrika]] u għalkemm xi kulltant jissejjaħ '''''"Liebru"''''' dan huwa kkunsidrat [[speċi]] ta' [[fenek]]. 

ta' Orange]]
L-'''Arkata Trijonfali ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Arc de triomphe d'Orange'') hija arkata trijonfali li tinsab fir-raħal ta' [[Orange]] fix-Xlokk ta' [[Franza]]. Ma hemmx qbil dwar meta nbniet l-arkata<ref>James C. Anderson, Jr., "Anachronism in the Roman Architecture of Gaul: The Date of the Maison Carrée at Nîmes" ''The Journal of the Society of Architectural Historians'' '''60''',1, p. 71.</ref>, iżda hemm riċerka attwali li taċċetta l-kitba mnaqqxa bħala evidenza ta' data matul ir-renju tal-Imperatur [[Awgustu]] (27 [[Ante Christum natum|Q.K]].-14 W.K.).<ref>Pierre Gros, "Pour une chronologie des arcs de triomphe de Gaule narbonnaise", ''Gallia'' '''37''' (1979), pp. 55-83.</ref><ref>Cleere, Henry (2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> Inbniet fl-eks ''via Agrippa'' sabiex tagħti ġieħ lill-veterani tal-Gwerer Galliċi u lil-Legio II Augusta. Iktar 'il quddiem ġiet rikostruwita mill-Imperatur [[Tiberju]] biex jiċċelebra r-rebħiet ta' [[Germanicus]] kontra t-tribujiet Ġermaniżi fir-Rheinland.<ref>Cleere, Henry (May 14, 2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> L-arkata fiha kitba mnaqqxa ddedikata lill-Imperatur Tiberju fis-27 W.K.<ref name=":0">Bromwich, James (1993). ''The Roman Remains of Southern France: A Guidebook''. Routledge. pp. 183–186. ISBN <bdi>0-415-14358-6</bdi>.</ref> Flimkien mat-[[Teatru Ruman ta' Orange]], l-Arkata Trijonfali tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981 minħabba l-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/163/|titlu=Roman Theatre and its Surroundings and the &quot;Triumphal Arch&quot; of Orange|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

'''Alto Douro''' huwa reġjun [[Portugall|Portugiż]] tal-[[inbid]] iċċentrat fuq ix-xmara [[Douro]] fil-provinċja magħrufa bħala Trás-os-Montes e Alto Douro. Ir-reġjun jinsab ftit 'il fuq mill-fluss tax-xmara minn [[Porto]], u huwa mkenni mill-influwenza kostali permezz tal-ktajjen muntanjużi. Ir-reġjun għandu l-ogħla klassifikazzjoni tal-inbid fil-Portugall, Denominazzjoni ta' Oriġini KKontrollata (DOK; bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Denominação de Origem Controlada''), huwa rreġistrat bħala Denominazzjoni ta' Oriġini Protetta skont id-[[dritt]] tal-[[Unjoni Ewropea]] u tar-[[Renju Unit]], u għandu Indikazzjoni Ġeografika Tipika f'diversi pajjiżi oħra permezz ta' ftehimiet bilaterali.<ref>{{Ċita web|url=https://aroundtheworldin80harvests.com/2018/03/01/douro-study-guide-fast-facts/|titlu=Douro study guide: Port winemaking and Douro viticulture. Fast Facts|data=2018-03-01|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-13}}</ref> Filwaqt li r-reġjun huwa assoċjat primarjament mal-produzzjoni tal-inbid aħmar magħruf bħala ''Port'' (għalkemm teżisti wkoll il-varjetà tal-''Port'' abjad), ir-reġjun ta' Alto Douro jipproduċi l-istess ammont ta' nbid tal-mejda (inbejjed mhux fortifikati) u nbid fortifikat. L-inbejjed mhux fortifikati tipikament jissejħu "nbejjed ta' Douro".

Il-'''Palazz ta' Blenheim''' (pronunzjata /ˈblɛnɪm/ ''BLEN-im'') huwa residenza fil-kampanja f'Woodstock, Oxfordshire, l-[[Renju Unit|Ingilterra]]. Huwa s-sede tad-Duki ta' Marlborough u l-unika residenza mhux irjali u mhux episkopali fl-Ingilterra li għandha t-titlu ta' palazz. Il-palazz, li huwa waħda mill-ikbar djar fl-Ingilterra, inbena bejn l-1705 u l-1722, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1987.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/425/|titlu=Blenheim Palace|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-23}}</ref>

Il-'''Wied ta'''' '''M'zab''' jew '''Mzab''' (bil-Możabit: ''Aghlan'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مزاب, b'ittri Rumani: ''Mzāb'') huwa reġjun naturali tat-Tramuntana tad-Deżert tas-[[Saħara]] fil-Provinċja ta' Ghardaïa, l-[[Alġerija]]. Jinsab 600 kilometru (370 mil) fin-Nofsinhar tal-[[Alġier]] u fih jgħixu madwar 360,000 abitant (skont stima tal-2005).<ref>{{Ċita web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/Ghardaia-2369.html|titlu=Ghardaia Algeria - Travel to the Mzab Valley|sit=www.globosapiens.net|data-aċċess=2023-10-19}}</ref>

L-'''Imperu Kushan''' (ċ. [[Seklu I]]–[[Seklu III]]) kien stat li fl-aqwa tiegħu, bejn l-[[105]]–[[Snin 250|250]], kien jifrex minn [[Tajikistan]] sal-[[Baħar Kaspjan]] sa l-[[Afganistan]] u l-isfel fil-wied tax-[[Xmara Ganges]]. L-imperu inħoloq mit-tribù Kushan ta' l[[Yuezhi]], li kien poplu mill-[[Xinjiang]] moderna, [[Ċina]], possibilment relatat mat-[[Tocharians]]. Kellhom kuntatti diplomatiċi ma' [[Ruma]], [[Imperu Persjan|Persja]] [[Sassanju|Sassanja]] u [[Ċina]], u għal ħafna sekli kienu fiċ-ċentru ta' skambji bejn il-Lvant u l-Punent.

'''Fasil Ghebbi''' (bl-Amharic: ፋሲል ግቢ) hija fortizza li tinsab f'Gondar, ir-Reġjun ta' Amhara, l-[[Etjopja]]. Ġiet stabbilita fis-[[seklu 17]] mill-Imperatur [[Fasilides]] u kienet tintuża bħala r-residenza tal-imperaturi Etjopjani. L-arkitettura unika tagħha turi diversità ta' influwenzi, inkluż karatteristiċi [[Ħinduiżmu|Ħindu]], [[Għarab]] u [[Barokk|Barokki]]. Minħabba l-importanza [[Storja|storika]] u l-arkitettura tagħha, il-fortizza tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/19/|titlu=Fasil Ghebbi, Gondar Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-11}}</ref> ''Ghebbi'' hija kelma bl-Amharic li tfisser "struttura magħluqa".<ref>Appleyard, David (2013). ''Colloquial Amharic'' (2nd ed.). Routledge. ISBN <bdi>9781136303036</bdi>.</ref>

]]
'''Għalliem''' (ġieli magħruf ukoll formalment bħala '''edukatur''') huwa persuna li tgħin lill-istudenti jiksbu l-għarfien u l-kompetenzi.

Il'''-Kampjonat Malti taċ-Ċess''' huwa l-kampjonat annwali taċ-[[ċess]] [[Malta|f'Malta]] li jiddetermina ċ-champion nazzjonali. Fil-bidu kien jikkonsisti f’Kampjonat Miftuħ (''Open Tournament'').

{{Wikifikazzjoni}}
'''Instagram''' (komunement imqassar għal IG jew Insta) huwa servizz ta' networking soċjali [[Stati Uniti|Amerikan]] li jaqsam ir-ritratti u l-filmati u huwa proprjetà ta' [[Facebook]]. Is-servizz ġie maħluq minn [[Kevin Systrom]] u [[Mike Krieger]] u oriġinarjament ġie mniedi fuq iOS f'Ottubru 2010. Il-verżjoni [[Android]] ġiet rilaxxata f'April 2012, segwita minn interfaċċa tad-desktop limitata għall-karatteristiċi f'Novembru 2012, app għall-Fire OS f'Ġunju 2014, u app għall-[[Windows]] 10 f'Ottubru 2016. L-app tippermetti lill-utenti jtellgħu midja li tista' tiġi editjata b'filtri u organizzata b'hashtags u b’markaturi ġeografiċi. Il-midja li tittella'  tinqasam pubblikament jew ma' segwaċi approvati minn qabel. L-utenti jistgħu jibbrawżjaw il-kontenut ta' utenti oħra bit-tags u l-postijiet u jaraw l-iktar kontenut popolari. L-utenti jistgħu juru li ritratt ikun għoġobhom u jistgħu jsegwu utenti oħra biex malli jżidu l-kontenut tagħhom jiġu infurmati. Din il-funzjoni jidher li twaqqfet minn Settembru 2020. Tista' saħansitra tħallas apposta biex tixtri għadd ta' segwaċi ta' Instagram biex issaħħaħ in-negozju tiegħek.

'''Lewn''' jew '''kulur''' huwa proprjetà tad-dawl kif jidher min-nies.

</ref><br /> [[monarkija]]-[[saċerdotali]];<ref name=pages>{{ċita web |url=http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |titlu=Vatican City |sit=catholic-pages.com |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110623191417/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |arkivju-data=2011-06-23}}</ref><br />[[monarkija assoluta]];<ref>{{ċita web |url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |titlu=State Departments |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111001192545/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |arkivju-data=2011-10-01}}</ref> [[monarkija elettiva]];<ref>{{ċita ktieb |url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1009 |isem=Gerhard |kunjom=Robbers |titlu=Encyclopedia of World Constitutions |pubblikatur=Infobase Publishing |sena=2006 |isbn=978-0-8160-6078-8 |paġna=1009 |lingwa=en}}</ref><br />[[theokratika]] elettiva.<ref>{{ċita ktieb |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/theocracy.pdf |titlu=International Encyclopedia of Human Geography |isem=Nick |kunjom=Megoran |volum=11 |sena=2009 |paġna=226 |pubblikatur=Elsevier |lingwa=en |isbn=978-0-08-044911-1}}</ref>
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' sovrani tal-Istat tal-Belt tal-Vatikan|Sovran]]
|titlu_kap2                  = [[President tal-Kummissjoni Pontifiċja għall-Istat tal-Belt tal-Vatikan|President tal-<br />Governatorat]]
|isem_kap1                   = [[Papa Franġisku|Franġisku]]
|isem_kap2                   = <br />[[Giuseppe Bertello]]<ref>{{ċita web |titlu=Governorate |url=http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2013-08-12 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130515001716/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |arkivju-data=2013-05-15 }}</ref>
|poż_erja                    = 250
|erja_km2                    = 0.44
|erja_mi_kw                  = 0.17
|perċentwal_ilma             = 
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          = 
|poż_stima_popolazzjoni      = 240 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 836<ref name="factbook" />
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 1877
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 4859
|poż_densità_popolazzjoni    = 6
|sena_PGD_PSX                = 
|PGD_PSX                     = 
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = 
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = 
|poż_IŻU                     = 
|kategorija_IŻU              = 
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-[[Renju tal-Italja (1861–1946)|Renju tal-Italja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Trattat Lateran]]
|data_stabbilit1             = 11 ta' Frar 1929
|valuta                      = Ewro (€)
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.va]]
|kodiċi_telefoniku           = +379
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}

'''Vitaliy Oleksandrovich Kim''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Віталій Олександрович Кім; twieled fit-13 ta' Marzu 1981) huwa negozjant u [[politiku]] [[Ukrajna|Ukren]] ta' dixxendenza [[Korea t'Isfel|Koreana]] li kien ilu Gvernatur tal-Oblast ta' [[Mykolaiv]] Oblast mill-2020. Huwa wkoll wieħed mill-figuri ewlenin fl-[[invażjoni Russa tal-Ukrajna fl-2022]].

{{Automatic taxobox}}
'''''Marmosopsis''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum]]i. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-[[marsupjal]]i), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

'''Andreas Kaplan''' (imwieled fil-5 ta' Ottubru 1977 fi [[Munich]]) huwa [[ekonomista|ekonomist]] Ġermaniż li jservi bħala l-President tal-Università tal-Loġistika ta' Kühne.<ref>Mester, Volker. [https://www.abendblatt.de/hamburg/wirtschaft/article240666138/Hamburger-Kuehne-Hochschule-plant-Standort-in-Asien.html "Hamburger Kühne Hochschule plant Hochschule in Asien"]</ref> Qabel dan, huwa kellu l-pożizzjoni ta' rettur fl-ESCP Business School.<ref>Gavin O. [https://www.fenews.co.uk/skills/andreas-kaplan-appointed-dean-of-escp-paris-campus-to-prepare-the-emergence-of-a-european-federal-governance-structure/ "Andreas Kaplan appointed Dean of ESCP Paris campus to prepare the emergence of a European federal governance structure"]</ref>

Ir-'''Riżerva Naturali ta’ Kaniv''' (bl-Ukren: Канівський природний заповідник) hija riżerva naturali protetta tal-

Il- '''linja ħadra''' (jew linja 1) hija waħda mill-erba 'linji tal- [[metro ta' Montreal]] . Hija t-tieni l-akbar linja fin-netwerk f'termini tan-numru ta' stazzjonijiet tagħha, it-tul tagħha u n-numru ta' rikkieba tagħha. Madankollu, is-sezzjoni downtown tagħha hija l-aktar traffikuża min-netwerk kollu. Sezzjoni minn din il-linja kienet parti min-netwerk inizjali tal-1966 u għaddiet minn estensjonijiet fl -1976 u fl-1978 . Illum huwa magħmul minn 27 stazzjon, kollha taħt l-art. Il-linja ħadra taqdi d-distretti ta ’ Mercier, Hochelaga-Maisonneuve, Centre-Sud, Le Village, Le Quartier Latin, Centre-ville, Pointe-Saint-Charles, Verdun u Ville-Émard .

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

'''Arequipa''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [aɾeˈkipa]; bl-Aymara u bil-Quechua: ''Ariqipa'') hija belt fil-[[Perù]] u l-belt kapitali tal-provinċja u tad-dipartiment ta' Arequipa. Hija s-sede tal-Qorti Kostituzzjonali tal-Perù u spiss tiġi mlaqqma l-"belt kapitali ġuridika tal-Perù".<ref>{{Ċita web|url=http://spij.minjus.gob.pe/Normas/textos/230110T.pdf|titlu=Official Journal El Peruano (2010). Legal Information System (PDF). p. 96.}}</ref> Arequipa hija t-tieni l-iżjed belt popolata fil-Perù, wara [[Lima]], b'popolazzjoni urbana ta' 1,008,290 abitant skont iċ-ċensiment nazzjonali tal-2017.

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Professjoni''' hija okkupazzjoni stabbilita permezz ta’ taħriġ edukattiv speċjalizzat, bl-għan li jingħataw pariri u jiġi pprovdut servizz b’mod oġġettiv u mingħajr kunflitt ta’ interessi lill-oħrajn, għal kumpens dirett u definit, lil hinn għalkollox mill-aspettattiva ta’ gwadann kummerċjali ieħor.<ref>{{Ċita web|url=https://www.professions.org.au/what-is-a-professional|titlu=What is a Profession? {{!}} Professions Professionals Professionalism - Australian Council of Professions (ACoP)|sit=www.professions.org.au|data-aċċess=2021-07-05}}</ref> It-tradizzjoni [[Medjuevu|Medjevali]] u moderna bikrija kienet tirrikonoxxi tliet professjonijiet biss: id-divinità, il-[[mediċina]] u d-[[dritt]], li kollettivament kienu jissejħu l-“professjonijiet tal-imgħallma”.<ref>Popat, Nitin. ''Introduction to Accounting''. ISBN <bdi>9781329911642</bdi>.</ref><ref>Perks, R.W.(1993): ''Accounting and Society''. Chapman & Hall (London); <nowiki>ISBN 0-412-47330-5</nowiki>. p. 2.</ref><ref>Fisher, Redwood, ed. (August 1846). "Statistics of the State of New-York". ''Fisher's National Magazine and Industrial Record''. '''3''' (3): 234.</ref> Professjoni mhix sengħa u mhix [[industrija]].<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Colman|isem1=Richard|data=2021-07-05|titlu=Medicine is a profession not a trade.|url=https://www.bmj.com/rapid-response/2011/10/28/medicine-profession-not-trade|lingwa=en}}</ref><ref>The Industrial and Labour Law Digest, 1926-1959, Annotated 668; Sharma and Goyal, Hospital Administration And Human Resource Management, 5th Ed, PHI Learning, p. 445.</ref>

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

Il-'''Ġonna Botaniċi Rjali ta'''' '''Kew''' jew fil-qosor il-'''Ġonna ta' Kew''' huma ġonna botaniċi fil-Lbiċ ta' [[Londra]] li jospitaw l-"ikbar u l-iżjed kollezzjonijiet botaniċi u mikoloġiċi varjati fid-[[Id-Dinja|dinja]]".<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/science/collections-and-resources/collections|titlu=Our collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Stabbiliti fl-1840 mill-ġnien eżotiku fil-Park ta' Kew, fost il-kollezzjonijiet ħajjin tal-ġonna hemm xi 27,000 [[Takson|unità tassonomika]] li tieħu ħsiebhom l-amministrazzjoni uffiċjali ''Royal Botanic Gardens''<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/kew-gardens/plants/living-collection|titlu=Living Collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>'', Kew'', filwaqt li l-herbarium, wieħed mill-ikbar fid-dinja, fih iktar minn 8.5 miljun eżemplar ippreservat ta' pjanti u fungi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/read-and-watch/launching-collections-strategy|titlu=Launching the Science Collections Strategy 2018–2028 {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Il-librerija fiha iktar minn 750,000 volum, u l-kollezzjoni tal-illustrazzjonijiet fiha iżjed minn 175,000 stampa u tpinġija ta' pjanti. Il-ġonna huma waħda mill-attrazzjonijiet turistiċi ewlenin ta' Londra u huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1084/|titlu=Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.statista.com/statistics/630146/leading-london-visitor-attractions-uk/|titlu=Most visited attractions in London UK 2021|sit=Statista|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>

Il-'''[[Montenegro]]''' ddebutta fil-[[Festival tal-Eurovision]] fl-2007. Dan il-pajjiż ħa sehem qabel taħt il-[[Jugożlavja]]. Fl-[[2004]] u l-[[2005]], il-Montenegro daħlet fil-Eurovision bħala unjoni tas-[[Serbja u Montenegro]], imma fl-2006 huma rtiraw minħabba li ma kienx hemm qbil fuq liema kandidat li kien se jintgħażel.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Indoneżja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-6 ta' Lulju 1989, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/id|titlu=Indonesia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

{{Nebbieta|teknoloġija}}
'''Space Shuttle Challenger (OV-099)''' kien [[Space Shuttle|orbiter Space Shuttle]] manifatturat minn [[Rockwell International]] u operat min-[[NASA]]. Imsemmi għal[[l-bastiment kmandanti]] ta’ [[spedizzjoni xjentifika tas-seklu dsatax]] li vvjaġġa mad-dinja, Challenger kien it-tieni orbiter Space Shuttle li tar fl-ispazju wara [[Space Shuttle Columbia|Columbia]], u tnieda [[It-titjira tal-ewwel|fit-titjira tal-ewwel]] tiegħu f’April 1983. Inqered f’Jannar 1986 ftit wara t-tlugħ f’[[inċident]] li qatel is-seba’ membri tal-ekwipaġġ li kienu abbord. Inizjalment manifatturat bħala oġġett tat-test mhux maħsub għat-titjir fl-ispazju, kien utilizzat għall-ittestjar fuq l-art tad-disinn strutturali tal-orbiter tal-Ispace Shuttle. Madankollu, wara li n-NASA sabet li l-pjan oriġinali tagħhom biex jaġġornaw l-[[Space Shuttle Enterprise|Enterprise]] għal titjiriet spazjali jkun jiswa aktar mill-aġġornament ta’ Challenger, l-orbiter ġie ppressat fis-servizz operattiv fil-[[programm Space Shuttle]]. It-tagħlimiet meħuda mill-ewwel titjiriet orbitali ta 'Columbia wasslu biex id-disinn ta' Challenger kellu inqas madum [[Is-sistema tal-protezzjoni termali|tas-sistema tal-protezzjoni termali]] u fuselage u ġwienaħ eħfef. Dan wassal biex kien 1,000 kilogramma (2,200 libbra) eħfef minn Columbia, għalkemm xorta 2,600 kilogramma (5,700 libbra) itqal minn [[Space Shuttle Discovery|Discovery]].

{{TaxoboxIng
| image = Rhynchocyon petersi one.JPG
| image_caption = ''[[Rhynchocyon petersi]]''
| name = ''Rhynchocyon''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| subfamilia = [[Rhynchocyoninae]]
}}
	
[[Rhynchocyoninae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi ġgant|senġijiet ġganti]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' ħames [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Macroscelidinae]] u [[Myohyracinae]]. 
	
[[Rhynchocyoninae]] bħala [[sottofamilja]] hija waħda żgħira b' [[ġeneru]] wieħed biss, u b' erba' [[speċi]]jiet ħajjin kollha fil-periklu ta' estinzjoni.
	
==Lista tal-[[ġeneru|ġeneri]] u ta' l-[[speċi|ispeċijiet]] tas-[[sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]==	
*[[Sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]	
**[[Ġeneru]] ''[[Rhynchocyon]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon clarkei]]'' (Butler & Hopwood, 1957) (estinta)	
***''[[Rhynchocyon chrysopygus]]'' (Günther, 1881)	
***''[[Rhynchocyon cirnei]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon petersi]]'' (Bocage, 1880)
***''[[Rhynchocyon pliocaenicus]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon rusingae]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
	
==Referenzi==	
*[https://web.archive.org/web/20120722051528/http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl The Paleobiology Database].	
*[http://www.geocities.com/mammal_taxonomy/nederlands2.html Tassonomija tal-Mammiferi].
* McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 978-0-231-11013-6
* Rathbun, G.B. 1979. Rhynchocyon chrysopygus. Mammalian Species 117:1-4.
* Schlitter, D.A. 2005. Order Macroscelidea. Pp. 82-85 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0
	
==Ħoloq Esterni==	
*[http://www.awf.org/wildlives/72 Elephant Shrew: Wildlife summary from the African Wildlife & Reptiles Foundation]

'''Monte Albán''' huwa sit arkeoloġiku pre-[[Kolombja|Kolombjan]] fil-Muniċipalità ta' Santa Cruz Xoxocotlán fl-istat ta' Oaxaca fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] (17.043° N, 96.767°W). Is-sit jinsab f'katina muntanjuża baxxa, 'il fuq mill-pjanura fis-sezzjoni ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, fejn jiltaqgħu l-fergħat tat-Tramuntana ta' Etla, tal-Lvant ta' Tlacolula, u tan-Nofsinhar ta' Zimatlán u ta' Ocotlán (jew Valle Grande). Il-Belt ta' [[Oaxaca (belt)|Oaxaca]], illum il-ġurnata l-[[belt kapitali]] tal-istat, tinsab bejn wieħed u ieħor disa' kilometri (sitt mili) fil-Lvant ta' Monte Albán.

Il-'''Kastell ta' Kronborg''' huwa kastell u fortizza fir-raħal ta' [[Helsingør]], id-[[Danimarka]]. Immortalizzat bħala '''Elsinore''' f'''Hamlet'' ta' [[William Shakespeare]], il-Kastell ta' Kronborg huwa wieħed mill-iktar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] importanti fit-Tramuntana tal-[[Ewropa]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/696/|titlu=Kronborg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-26}}</ref>

'''Kolomenskoye''' (bir-Russu: Коло́менское) hija eks proprjetà rjali li tinsab diversi kilometri lejn ix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt ta’ [[Moska]], ir-[[Russja]], fit-triq antika li twassal għar-raħal ta’ [[Kolomna]] (minn fejn oriġina l-isem). Iż-żona xenika hija kbira 390 ettaru u tħares lejn ix-xtut weqfin tax-xmara [[Moskva]]. Kolomenskoye saret parti minn Moska fis-snin 60 tas-seklu 20. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/634/|titlu=Church of the Ascension, Kolomenskoye|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">Dixon, Simon. ''Catherine the Great (Profiles in Power)''. Harlow, UK: Longman, 2001, <nowiki>ISBN 0-582-09803-3</nowiki>.</ref><ref name=":2">{{Ċita web|url=http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|titlu=Kolomenskoye Estate Museum, Russia|data=2014-01-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140124181204/http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|arkivju-data=2014-01-24|url-status=dead}}</ref>

'''Korfù''' (miktuba wkoll Korfu; magħrufa wkoll bħala Kerkira, /korˈʧira/; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Κέρκυρα o Κόρκυρα, Kérkyra; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Corcyra''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Corfu'') hija gżira [[Greċja|Griega]], fil-[[Baħar Jonju]], quddiem ix-xtajta t'Epiru, fil-konfini ta' bejn il-Greċja u l-[[Albanija]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/complete-guide-corfu-851348.html|titlu=The Complete Guide To: Corfu {{!}} The Independent {{!}} The Independent|data=2021-04-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-06-24|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210427030450/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/complete-guide-corfu-851348.html|arkivju-data=2021-04-27|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>Trevor Webster (1994). ''Where to Go in Greece: A New Look''. Vol. 1. Settle Press. p. 221. ISBN <bdi>9781872876207</bdi>.</ref> Hija maqtugħa mill-Greċja kontinentali permezz ta' fliegu li jvarja fil-wisa' minn 3 sa 25 kilometru u tinkludi l-gżejriet kollha fil-qrib sew tagħha. Il-gżira hija parti mill-unità reġjonali ta' Korfù, u hija amministrata minn tliet muniċipalitajiet mal-gżejjer ta' Othonoi, Ereikoussa, u Mathraki.<ref>{{Ċita web|url=https://corfutvnews.gr/diaspasi-deite-tin-tropologia/|titlu=Διάσπαση: Δείτε την Τροπολογία.|data=2019-02-25|lingwa=el|data-aċċess=2022-06-24}}</ref> F'Korfù hemm ukoll l-Università tal-Jonju. Il-gżira għandha erja ta' 613.6 kilometru kwadru, jiġifieri kważi d-doppju tal-erja ta' [[Malta]]. Il-belt ewlenija għandha l-istess isem tal-gżira, jiġifieri Korfù u n-nies tal-post isejħulha Kerkira.

</ref>
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 262
|poż_densità_popolazzjoni    = 106 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $45.421 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $28,648
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}} 0.884
|poż_IŻU                     = 12
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|avveniment_stabbilit1       = [[Stat ta' Sloveni, Kroati u Serbi|Stat ta' Sloveni,<br/>Kroati u Serbi]]<br/>sar indipendenti
|avveniment_stabbilit2       = [[Ħolqien tal-Jugożlavja|Renju tas-Serbi,<br/>Kroati u Sloveni<br/>(Renju tal-Jugożlavja)]]
|avveniment_stabbilit3       = Il-[[Demokratika Federali tal-Jugożlavja|Jugożlavja]] saret repubblika
|avveniment_stabbilit4       = Indipendenza mill-Jugożlavja
|data_stabbilit1             = 29 ta' Ottubru 1918
|data_stabbilit2             = 4 ta' Diċembru 1918
|data_stabbilit3             = 29 ta' Novembru 1943
|data_stabbilit4             = 25 ta' Ġunju 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|cctld                       = [[.sl]]
|kodiċi_telefoniku           = +386
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $45.421 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $22,461
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
[[File:Slovenia, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia relief map.png|thumb|Mappa Topografika tas-Slovenja]]
[[File:Triglav.jpg|thumb|L-Alpi Ġiljani huma l-ogħla firxa ta' muntanji għolja fis-Slovenja u hawn il-muntanji jaqbżu l-2,500 metru f'altitudni. F'altitudni ta' 2,864 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, Triglav hija l-ogħla quċċata fis-Slovenja.]]
Is-'''Slovenja''' hija pajjiz fl-[[Ewropa]], li jmiss mal-[[Italja]], il-[[Kroazja]], l-[[Ungerija]] u l-[[Awstrija]]. Hi pajjiż li jitqies bħala wieħed Alpin, għalkemm hemm minn iqisu bħala pajjiz Slav. Kisbet il-ħelsien politiku fl-1991, wara li ħarġet mill-Federazzjoni Jugożlava. Il-belt kapitali tagħha hija [[Ljubljana]], belt mhux daqstant kbira b'popolazzjoni ta' 266, 000 ruħ, huwa pajjiż fl-Ewropa Ċentrali. Tmiss mal-Italja fil-punent, l-Awstrija fit-tramuntana, l-Ungerija fil-grigal, il-[[Kroazja]] fix-Xlokk, u l-Baħar Adrijatiku fil-Lbiċ. Is-Slovenja hija prinċipalment muntanjuża u forestata, tkopri 20,271 kilometru kwadru (7,827 sq mi), u għandha popolazzjoni ta' 2.1 miljun (2,110,547 ruħ). Is-Sloveni jiffurmaw aktar minn 80% tal-popolazzjoni tal-pajjiż. Is-Sloven, lingwa Slava tan-Nofsinhar, hija l-lingwa uffiċjali. Is-Slovenja għandha klima kontinentali predominantement moderata, bl-eċċezzjoni tal-kosta Slovenja u l-Alpi Ġiljani. Klima sub-Mediterranja tilħaq l-estensjonijiet tat-Tramuntana tal-Alpi Dinariċi, li jaqsmu l-pajjiż fid-direzzjoni tal-majjistral-xlokk. L-Alpi Ġiljani fil-majjistral għandhom klima alpina. Lejn il-Grigal tal-Baċir Pannoniku, il-klima kontinentali hija aktar evidenti. Ljubljana, il-kapitali u l-akbar belt tas-Slovenja, tinsab ġeografikament qrib iċ-ċentru tal-pajjiż.

'''Element kimiku''' huwa sustanza pura magħmula minn tip wieħed ta’ [[atomu|atomi]], li jikkaratterizzawh u jiddistingwuh mill-elementi l-oħra bin-[[numru atomiku]] (Z).<br /> 

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

'''Nisa''' (bil-[[Grieg antik]]: Νῖσος jew Νίσα jew Νίσαιον<ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § iota.578.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/iota/578|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § nu.425.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/nu/425|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref> u bit-[[Lingwa Turkmena|Turkmen]]: Nusaý) kienet il-belt kapitali antika tal-[[Imperu Partiku]], li tinsab 18-il kilometru ’l bogħod miċ-ċentru ta’ [[Ashgabat]], il-belt kapitali tat-[[Turkmenistan]]. Nisa tiġi deskritta minn uħud bħala l-ewwel sede tal-[[Imperu tal-Arsaċidi]]. Tradizzjonalment, jingħad li Nisa ġiet stabbilita minn [[Arsaces I]] (li rrenja mill-250 Q.K.-211 Q.K.) u kienet ukoll ir-residenza rjali tar-rejiet Partiċi, għalkemm għadu ma ġiex stabbilit b’ċertezza jekk il-fortizza ta’ Nisa kinitx residenza rjali jew [[mawżolew]].<ref name=":0">{{Ċita ktieb|titlu=“Turkmenistan”|sena=1996|editur=Centro Studi Ricerche Ligabue|paġni=74-75}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=Santa Tereża Benedetta tas-Salib 
|stampa=Edith Stein Ausdruck.JPG
|desk_stampa=Edith Stein 
|data_twelid=12 ta' Ottubru 1891
|post_twelid=Breslau, il-Ġermanja, illum il-Polonja
|data_mewt=1942
|post_mewt=Auschwitz, il-Polonja 
|data_beatifikazzjoni=1 ta’ Mejju 1987
|post_beatifikazzjoni=Kolonja
|beatifikat_minn=Ġwanni Pawlu II
|data_kanonizzazzjoni=11 ta’ Ottubru 1998 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=Ġwanni Pawlu II
|jum_festa=9 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=
|patrun=L-[[Ewropa]]; Telf tal-ġenituri; Jum Dinji taż-Żgħażagħ; Lhud konvertiti.
}}
'''Edith Stein''' ([[12 ta' Ottubru]] [[1891]], Breslau, il-Ġermanja, illum il-Polonja - 1942, Auschwitz, il-Polonja) magħrufa ukoll bħala '''Santa Tereża Benedetta tas-Salib''' kienet filosfa Ġermaniża-Lhudija li kkonvertiet għall-Kristjaneżmu u saret soru Tereżjana. Inqatlet fil-kamp tal-konċentrament ta’ Auschwitz u fil-11 ta' Ottubru 1998 ġiet iddikjarata qaddisa tal-[[Knisja Kattolika]]. It-tifkira tagħha ssir fid-9 ta' Awwissu. 

'''San Piju ta' Pietrelcina''', imwieled '''Francesco Forgione''', magħruf l-iktar bħala '''Patri Piju''' jew

, Hattusha]]
'''Hattusha''' (magħrufa wkoll bħala '''Ḫattuša''', '''Hattusa''' jew '''Hattusas''' /ˌhɑːttʊˈsɑːs/; bl-Ittit: <sup>URU</sup>''Ḫa-at-tu-ša'', bl-Attiku: ''Hattush'') kienet il-[[belt kapitali]] tal-Imperu tal-[[Ittiti]] fl-aħħar ta' Żmien il-Bronż. Il-fdalijiet tal-belt jinsabu fil-qrib ta' [[Boğazkale]], it-[[Turkija]], fi ħdan il-lilwa l-kbira tax-xmara [[Kızılırmak]] (bl-Ittit: ''Marashantiya''; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Halys'').

Ir-'''Rivoluzzjoni Industrijali''' ġabet bidliet kbar fl-[[Ewropa]]. L-akbar bidla kienet dik ta’ klassi ta’ nies li l-ġid tagħhom ma bdewx jagħmluh minn fuq il-prodotti agrikoli, iżda mill-manifattura. Dan wassal għall-ftuħ ta’ diversi fabbriki li bdew jattiraw għadd ta’ nies mill-kampanja li jmorru jaqilgħu l-għixien fl-ibliet. Id-differenza kienet li għall-ħidma li kienu qiegħed jagħmlu bdew jitħallsu. Għall-ewwel darba diversi nies bdew jaraw il-flus f’idejhom, u anke jekk ma kinux ħafna, setgħu jtejbu xi ftit il-kundizzjonijiet tal-għixien tagħhom. 

'''Hampi''' jew '''Hampe''', ġieli magħruf ukoll bħala l-'''Grupp ta' Monumenti ta' Hampi''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-Belt ta' Hampi, fid-distrett ta' Vijayanagara, fil-Lvant u ċ-ċentru ta' Karnataka, l-[[Indja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/241/|titlu=Group of Monuments at Hampi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-12}}</ref> Is-sit ta' Hampi jmur lura għal qabel l-Imperu ta' Vijayanagara; jissemma fir-''Ramayana'' u l-Purana tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] bħala Pampa Devi Tirtha Kshetra.<ref>Anila Verghese (2002). ''Hampi''. Oxford University Press. ISBN <bdi>978-0-19-565433-2</bdi>. pp. 1-18.</ref><ref>John M. Fritz; George Michell; Clare Arni (2001). ''New Light on Hampi: Recent Research at Vijayanagara''. Marg Publications. pp. 1–7. ISBN <bdi>978-81-85026-53-4</bdi>.</ref> Hampi għadu ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] importanti, li jospita t-Tempju ta' Virupakxa, monasteru attiv marbut ma' Adi Shankara u diversi [[Monument|monumenti]] tal-belt antika.<ref>Fritz, John M; Michell, George (2016). ''Hampi Vijayanagara''. Jaico. ISBN <bdi>978-81-8495-602-3</bdi>. pp. 11-23.</ref><ref>Joan-Pau Rubiés (2002). ''Travel and Ethnology in the Renaissance: South India Through European Eyes, 1250–1625''. Cambridge University Press. pp. 234–236. ISBN <bdi>978-0-521-52613-5</bdi>.</ref>

'''Wadi Rum''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي رم‎ ''Wādī Ramm''), magħruf ukoll bħala '''Wied il-[[Qamar]]''' (bl-Għarbi: وادي القمر‎ ''Wādī al-Qamar''), huwa wied maqtugħ fil-blat ramli u fil-granit b’pajsaġġ ta’ [[deżert]], li jinsab xi 60 kilometru fil-Lvant ta’ [[Aqaba]], fin-Nofsinhar tal-Ġordan. Wadi Rum huwa l-ikbar ''wadi'' (wied ġebli) fil-[[Ġordan]]<ref>Mannheim, Ivan (1 December 2000). ''Jordan Handbook''. Footprint Travel Guides. p. 293. ISBN <bdi>978-1-900949-69-9</bdi>.</ref> u sar [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon''' jinsab fix-xifer l-iktar fil-Punent ta' [[Java]], fil-provinċja ta' Banten, fl-[[Indoneżja]]. Jinkludi l-grupp ta' gżejjer [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkaniċi]] ta' [[Krakatoa]] fil-provinċja ta' Lampung, kif ukoll gżejjer oħra, fosthom [[Panaitan]], u gżejriet oħra lil hinn mill-kosta bħal [[Handeuleum]] u [[Peucang]] fl-[[Strett ta' Sunda|Istrett ta' Sunda]].

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Kozlov''' (''Ochotona koslowi'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]] u tinsab fl-[[Asja]] u tippreferi ambjent ta' tundra qalb l-għolijiet.

L-'''Anfiteatru ta' El Jem''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصر الجم, b'ittri Rumani: ''Qaṣr al-Jamm'') huwa anfiteatru ovali fil-belt moderna ta' El Jem (magħrufa wkoll bħala El Djem), it-[[Tuneżija]], li qabel kienet magħrufa bħala Thysdrus fil-provinċja [[Imperu Ruman|Rumana]] tal-[[Afrika]]. Tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/38/|titlu=Amphitheatre of El Jem|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-03}}</ref>

'''Transnistrija''' jew '''Pridnestrovija''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana''' ('''PMR'''), hija [[Lista ta' stati b'rikonoxximent limitat|stat mhux rikonoxxut internazzjonalment]], rikonoxxut bħala parti mill-[[Moldova]]. It-Transnistrija tikkontrolla ħafna mill-istrixxa dejqa ta' art bejn ix-xmara [[Dniester]] u l-[[fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina]], kif ukoll xi art fuq in-naħa l-oħra tax-xatt tax-xmara. Il-[[belt kapitali|il-kapitali]] u l-akbar belt tagħha hija [[Tiraspol]]. It-Transnistria [[Relazzjonijiet barranin tat-Transnistrija|kienet rikonoxxuta]] biss minn żewġ stati separati oħra mhux rikonoxxuti jew parzjalment rikonoxxuti: [[Abkażja]] u [[Ossezja t'Isfel]].<ref>[http://www.abhazia.info /property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html Dwar l-Abkhazia – Abkhazia.info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721183523 /http://www.abhazia.info/property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html |data=21 ta' Lulju 2011 }}. Traduzzjoni bl-Ingliż: [https://translate.google.com/translate?js=n&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=2&eotf=1&sl=ru&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.abhazia.info%2Fproperty% 2F48-2010-12-28-07-06-44%2F76-abkhazia-istoria.html Google translator]. Il-link ma kinitx disponibbli/taħdem fil-21 ta' Diċembru 2014.</ref> It-Transnistrija hija ddeżinjata uffiċjalment mir-Repubblika tal-Moldova bħala l-[[Unitajiet Amministrattivi-Territorjali tax-Xatt tax-Xellug tad-Dniester]] <ref>Liġi Nru 173 mit-22 ta' Lulju 2005 "Dwar noti ewlenin dwar l-istatus legali speċjali ta' settlements tax-xellug tad-Dnestr (Transnistria)": [http://lex.justice.md/viewdoc .php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 Rumen], [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 Russu]</ref> jew bħala ("Ix-Xatt tax-Xellug tad-Dniester").<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/print_2051%20.html |websajt=CIA World Factbook |titolu=Moldova. unità territorjali: Stinga Nistrului (Transnistria) |publisher=CIA |access-date=30 ta' Ġunju 2012 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527052132/http://https/ |url-status=dead |titlu=Archive copy }}</ref><ref>{{iċċita ktieb |author=Herd, Graeme P. | awtur2=Moroney, Jennifer D. P. |titolu=Dinamika tas-Sigurtà fl-Eks Blokk Sovjetiku |sena=2003 |pubblikatur=Routledge |isbn=0-415-29732-X}}</ref><ref>{{iċċita ktieb |l-aħħar= Zielonka |l-ewwel=Jan |titolu=Konsolidazzjoni Demokratika fl-Ewropa tal-Lvant |sena=2001 |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=0-19-924409-X}}</ref> F'Marzu 2022, l-[[Assemblea Parlamentari tal- Il-Kunsill tal-Ewropa]] adottat riżoluzzjoni li tiddefinixxi t-territorju bħala [[Preżenza militari Russa fit-Transnistria|taħt okkupazzjoni militari]] mir-[[Russja]].<ref name="Necsutu">{{cite web |url=https: //balkaninsight.com/2022/03/16/council-of-europe-designates-transnistria-russian-occupied-territory/ |titolu=Il-Kunsill tal-Ewropa Jiddenomina t-Transnistrija 'Territorju Okkupat Russu' |l-aħħar=Necșuțu |l-ewwel=Mădălin | data=16 ta' Marzu 2022 |websajt=balkaninsight.com |pubblikatur=[[Balkan Insight]] |data tal-aċċess=19 ta' Marzu 2022}}</ref>

Stat tal-Brunej Darussalam
|isem_komuni                 = Brunej
|stampa_bandiera             = Flag of Brunei.svg
|stampa_emblema              = Coat of arms of Brunei.svg
|stampa_mappa                = Brunei in the World (detail).png
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Benin
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Benin
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Benin
|mottu_nazzjonali            = "''"الدائمون المحسنون بالهدى"''"<br />{{en}} "''"Philanthropists permanent guidance"''
|innu_nazzjonali             = "''[[Allah Peliharakan Sultan]]''"<br />{{en}} "''The Dawn of a New Day''"

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

fil-[[Mellieħa]], Malta]]
Fil-[[fortifikazzjoni]], it-terminu '''trunċera''' jista' jirreferu jew għal linja sekondarja ta' difiża f'fortifikazzjoni akbar (magħrufa aħjar bħala ''retrenchment''), jew <nowiki><i>enceinte</i></nowiki> ddisinjat biex jipprovdi kopertura għall-infanterija, li għandu tqassim simili għall-ħitan ta' belt iżda fuq skala iżgħar. Dawn ta' l-aħħar ġeneralment kienu jikkonsistu f'purtieri tal-ġebel inkella redent jew bastjuni, u ġieli kienu wkoll protetti permezz ta' foss.<ref>{{Ċita web|url=http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Journals/illustrated-glossary-of-military-architecture-terms.html|titlu=Illustrated Glossary of Military Architecture Terms {{!}} Arx|kunjom=Spiteri|isem=Stephen C.|data=2010|sit=web.archive.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-26|arkivju-data=2017-06-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170603174909/http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Journals/illustrated-glossary-of-military-architecture-terms.html|url-status=bot: unknown}}</ref>

[[Afrika|Afrikani]] fil-parti tan-Niġer tal-Park Nazzjonali ta' W.]]
Il-'''Kumpless ta'''' '''W-Arly-Pendjari''', magħruf ukoll bħala l-'''Kumpless WAP''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transfruntier tal-[[UNESCO]] fil-[[Benin]], fil-[[Burkina Faso]] u fin-[[Niġer]].<ref name=":0" /><ref>Henschel, P.; Petracca, L. S.; Hunter, L. T.; Kiki, M.; Sewadé, C.; Tehou, A.; Robinson, H. S. (2016). "Determinants of distribution patterns and management needs in a critically endangered lion ''Panthera leo'' population". ''Frontiers in Ecology and Evolution''. '''4''' (4): 110.</ref> 

Il-'''Monasteru ta' Batalha''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro da Batalha'') huwa monasteru Dumnikan li jinsab fil-muniċipalità ta' Batalha, fid-distrett ta' Leiria, fir-reġjun ċentrali tal-[[Portugall]]. Oriġinarjament u uffiċjalment magħruf bħala l-Monasteru ta' [[Santa Marija]] tal-Vitorja (bil-Portugiż: ''Mosteiro de Santa Maria da Vitória''), inbena b'kommemorazzjoni tal-Battalja ta' Aljubarrota tal-1385 u ntuża bħala l-knisja fejn fis-seklu 15 indifnu l-membri tad-dinastija rjali Portugiża, Aviz. Huwa wieħed mill-aqwa eżempji u fost l-iżjed oriġinali tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]] Aħħarija fil-Portugall, b'elementi tal-istil Manwelin.

Il-'''Feniċi''' kienu poplu mil-Lvant Nofsani, min-naħat ta' fuq ta' fejn illum il-pjanuri tal-Lebanon, is-Sirja u l-Palestina. 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis rubida'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-opossumi li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott, żrieragħ, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

'''Hahoe''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 안동하회마을) huwa villaġġ [[Folklor|folkloristiku]] tradizzjonali ta' żmien id-dinastija Joseon, li jinsab f'[[Andong]], Gyeongsangbuk-do, il-[[Korea t'Isfel]]. Il-prefiss "Ha" fl-isem tal-villaġġ hija verżjoni mqassra tat-terminu għal "xmara" u s-suffiss "hoe" jfisser "li ddur lura jew tirritorna".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Tourism|isem=Korean Culture and Information Service Ministry of Culture, Sports and|data=2010|titlu=Let’s Go Korea|url=https://books.google.com/books?id=QjZvBgAAQBAJ&q=andong+hahoe+village&pg=PA56|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=길잡이미디어}}</ref>

{{stub|ġeografija}} {{formatnum:0.703}}<ref name="hdr2021-22">{{HDR|2022}}</ref>|sena_IŻU=2021|poż_PGD_PSX=35|PGD_PSX_per_capita=$ 8,063|poż_PGD_PSX_per_capita=128|PGD_nominali=$ 260.301|sena_PGD_nominali=2019|poż_PGD_nominali=47|PGD_nominali_per_capita=2,726|poż_PGD_nominali_per_capita=129|erja_km2=330 967|erja_mi_kw=6.38}}
]]
]]
]]
Ir-'''Repubblika Soċjalista tal-Vjetnam''' (Vjetnamiż: Việt Nam, [vîət nāːm] Dwar dan is-smigħ tal-ħoss), magħrufa sempliċement bħala '''Vjetnam''', hija pajjiż fl-[[Asja]], bil-[[belt kapitali]] tagħha tkun [[Hanoi]], li l-isem uffiċjali tiegħu huwa r-Repubblika Soċjalista tal-Vjetnam (Vjetnamiż: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam), huwa pajjiż sovran tax-Xlokk tal-[[Asja]], l-aktar parti tal-lvant tal-peniżola Indochinese. B'popolazzjoni stmata ta' 98 miljun, huwa s-16-il pajjiż l-aktar popolat fid-dinja, it-8 fl-Asja, u l-aktar popolat mill-5 pajjiżi li jiffurmaw l-Indokina. L-isem tal-pajjiż jittraduċi bħala "Nofsinhar tal-Vjetnam", sinonimu għall-isem antik tar-Renju ta' Nanyue (Nam Việt) stabbilit fit-3 seklu QK, u li ġiet adottata uffiċjalment għall-ewwel darba fl-1802 mill-Imperatur Gia Long. Fl-1945 l-isem tal-post ġie stabbilit uffiċjalment mill-ġdid bil-fondazzjoni tar-Repubblika Demokratika tal-Vjetnam ippreseduta minn Hồ Chí Minh. Il-pajjiż imiss maċ-Ċina fit-tramuntana, mil-Laos fil-Lbiċ, u mal-Kambodja lejn il-majjistral, filwaqt li lejn il-lvant għandu kosta twila maħsula mill-Baħar taċ-Ċina tan-Nofsinhar. Il-kapitali tagħha kienet Hanoi mir-riunifikazzjoni tal-Vjetnam ta' Fuq u t'Isfel fl-1976.

Il-'''Kunvent ta' Kristu f'Tomar''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Convento de Cristo/Mosteiro de Cristo em Tomar'') huwa eks kunvent [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'Tomar, il-[[Portugall]]. Oriġinarjament kienet fortizza tat-Templari tas-seklu 12, iżda meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-membri tal-fergħa Portugiża saru l-Kavallieri tal-Ordni ta' [[Ġesù|Kristu]], li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kumpless tal-kunvent u tal-kastell huwa [[monument]] [[Storja|storiku]] u [[Kultura|kulturali]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-04}}</ref>

{{stub|Ambjent}}

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,661,868
|sena_ċensiment_popolazzjoni = Jannar 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 54,2
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 140.6
|poż_densità_popolazzjoni    = 156 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $57.079 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $15,616
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2010
|IŻU                         = {{profitt}} 0.780<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-05 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 60
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = minn [[Spanja]]
|data_stabbilit1             = 28 ta' Novembru, 1821
|avveniment_stabbilit2       = mill-[[Kolombja]]
|data_stabbilit2             = 3 ta' Novembru, 1903
|valuta                      = [[Balboa tal-Panama|Balboa]]<br />[[Dollaru tal-Istati Uniti]]
|kodiċi_valuta               = PAB, USD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant|EST]]
|differenza_ħku              = -5
|cctld                       = [[.pa]]
|kodiċi_telefoniku           = +507
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $36.253 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,526
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

'''Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán''', magħrufa wkoll bħala '''Casa Luis Barragán''', hija l-eks residenza tal-[[arkitett]] [[Luis Barragán]] fid-distrett ta' Miguel Hidalgo, fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]].<ref>{{Ċita web|url=https://sic.cultura.gob.mx/ficha.php?table=museo&table_id=478|titlu=La Casa Luis Barragán|sit=Secretaría de Cultura/Sistema de Información Cultural|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-14}}</ref> Is-sjieda hija tal-Fundación de Arquitectura Tapatía u tal-Gvern tal-Istat ta' [[Jalisco]]. Issa hija [[mużew]] fejn jintwera x-xogħol ta' Barragán u tintuża wkoll minn arkitetti li jżuru l-belt.<ref>{{Ċita web|url=http://www.casaluisbarragan.org/main.html|titlu=Casa Barragan|data=2010-09-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-11-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100924032916/http://www.casaluisbarragan.org/main.html|arkivju-data=2010-09-24|url-status=dead}}</ref> Fiha għad hemm l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán. Dawn jinkludu kollezzjoni tal-[[arti]] l-iktar Messikana tas-sekli 16 sa 20, b'xogħlijiet ta' [[Pablo Picasso|Picasso]], [[Diego Rivera]], [[José Clemente Orozco]], [[Jesús Reyes Ferreira]] u [[Miguel Covarrubias]].

{{Automatic taxobox}}
It-'''Telescopus fallax''' huwa serp Ewropew, magħruf ukoll bħala '''serp Teleskopu''' jew '''serp Soosan''', inkella f'Malta anke sempliċiment bħala [[Serp|serp.]] It-Teleskopu huwa tip ta' serp kolubrid velenuż endemiku għar-reġjuni tal-[[Mediterran]] u tal-[[Kawkasu]].

{{Stub|Informatika}}

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

'''Hovgården''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fil-gżira ta' [[Adelsö]] tal-Lag Mälaren fil-Muniċipalità ta' Ekerö fiċ-ċentru-Lvant tal-[[Żvezja|Iżvezja]]. Matul Żmien il-[[Vikingi]], iċ-ċentru tal-Wied ta' Mälaren li kien qed jistagħna kien l-insedjament ta' [[Birka]], stabbilit f'nofs is-seklu 8 u abbandunat fl-aħħar tas-seklu 10 fil-gżira ta' [[Björkö]] ftit fin-Nofsinhar ta' Adelsö. Hovgården jingħad li kien is-sit li minnu r-rejiet u l-kapijiet irrenjaw fuq iż-żona. Hovgården u Birka saru [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/555/|titlu=Birka and Hovg&aring;rden|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-07-14}}</ref>

tal-artist Ġermaniż [[Max Volkhart]]).]]
'''Nutar''' huwa persuna li tkun awtorizzata twettaq atti fl-affarijiet ġuridiċi, b’mod partikolari tixhed għall-iffirmar tad-dokumenti. Il-professjoni notarili tvarja skont is-sistemi ġuridiċi lokali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalnotary.org/knowledge-center/about-notaries|titlu=Notary Basics {{!}} nationalnotary.org|sit=National Notary Association|data-aċċess=2021-07-06}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| speċi = '''''M. unistriata'''''
| binominali = ''Monodelphis unistriata''
| awtorità_binominali = ([[Johann Andreas Wagner|Wagner]], 1842)
| mappa_firxa = Firxa Monodelphys unistriata.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Monodelphis unistriata''
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis unistriata'', huwa [[mammiferu]] marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma addattati għal ħajja fis-siġar.
  
Dan l-opossum ta' denbu qasir ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti subtropikali u tropikali umdi, kif ukoll f'artijiet bil-ħaxix subtropikali u f'artijiet tropikali baxxi. Minħabba li dan l-opossum huwa annimal [[omnivoru]], id-dieta tiegħu hija bbażata fuq frott, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

It-'''Torri ta' Għajn Ħadid''' hu fortizza fuq il-gżira ta' [[Malta]] mibnija fl-1658 mill-[[Ordni Militari Sovran ta' Malta|Kavallieri ta' Malta]] bl-ordni tal-Gran Mastru Martin De Redin. Dan torri tal-għassa mibni fuq art għolja fuq l-irdum imsejjaħ l-Irdum ta' Għajn Ħadid, iħares lejn ix-xatt magħruf bħala "L-Aħrax tal-Mellieha" fit-tramuntana ta' Malta. 

Il-'''Bażilika ta' San Eġidju''' f'[[Bardejov]], is-[[Slovakkja]], hija binja [[Reliġjon|reliġjuża]] [[Gotiku|Gotika]] li tinsab fit-Tramuntana tal-[[pjazza]] tal-Muniċipju (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: Radničné námestie). Ir-raħal ta' Bardejov jinsab fiż-żona ikbar ta' Prešov fir-reġjun imsejjaħ Šariš.

[[File:World Population.svg|thumb|right|350px|Mappa tal-popolazzjoni dinjija]]
Din hija '''lista ta' pajjiżi skont il-popolazzjoni'''. Il-lista tinkludi [[pajjiżi indipendenti]] u [[territorji dipendenti]] abitati ibbażati fuq l-istandard [[ISO 3166-1]]. Il-popolazzjoni ta' kull pajjiż hi mogħtija wkoll bħala persentaġġ  tal-[[popolazzjoni tad-dinja]], li skont l-arloġġ tal-popolazzjoni tal-Bureau taċ-Ċensiment tal-Istati Uniti hi stmata li hi 7.071 biljuni. 

'''Ekonomista''' huwa prattikant fid-dixxiplina tax-[[xjenzi soċjali]] tax-[[xjenza]] ekonomika.

Il-'''Kosovo''' hu pajjiż fl-[[Ewropa]]. Il-belt kapitali tiegħu hija [[Prixtina|Pristina]].

'''Jack Mizzi''' huwa [[Plejer taċ-ċess (diżambigwazzjoni)|plejer]] taċ-[[ċess]] [[Malta|Malti]]. Twieled fis-17 ta' Mejju 2006 f'[[Malta]] u fl-2022 huwa [[Kampjonat Malti taċ-Ċess#Kampjonati tal- Malta Junior|ċ-Champion Nazzjonali tal-Juniors]], [[Kampjonat Malti taċ-Ċess#Kampjonati Rapidi ta’ Malta|iċ-Champion Nazzjonali tar-Rapid]] u [[Kampjonat Malti taċ-Ċess#Kampjonati Blitz ta’ Malta|ċ-Champion Nazzjonali tal-Blitz f'Malta]]<ref>{{Ċita web|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Maltese_Chess_Championship|titlu=Il-kampjonat taċ-ċess Malti|sit=Wikipedia|lingwa=en}}</ref>. Mizzi huwa l-iżgħar plejer taċ-ċess li rebaħ il-Preliminari<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/news/this-12-year-old-boy-might-be-well-on-his-way-to-becoming-maltas-youngest-chess-champion/|titlu=WATCH: This 12-Year-Old Boy Might Be Well On His Way To Becoming Malta's Youngest Chess Champion|kunjom=Weenink|isem=Steffie|kunjom2=Weenink|isem2=Steffie|data=2019-03-15|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-12-13}}</ref> f'Malta meta kellu 13-il sena. Huwa kien imsejjaħ ċess "prodigy" mill-ġurnal online ''Malta Today'' fid-dokumentarju qasir tagħhom dwar Mizzi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.facebook.com/maltatoday/videos/from-the-fringe-the-chess-prodigy/629596231565529/|titlu=From The Fringe {{!}} The Chess Prodigy {{!}} Queen's Gambit, Alekhine's Defence, Caro-Kann and Trompowsky Attack... it's all part of the game for prodigy Jack Mizzi ♟ {{!}} By MaltaToday {{!}} Facebook|sit=www.facebook.com|lingwa=mt|data-aċċess=2022-12-13}}</ref> Mizzi ipparteċipa fil-Kampjonat Dinji taċ-Ċess taż-Żgħażagħ fir-Rumanija 2022. Huwa l-iżgħar plejer Malti li ngħata t-titolu ta' Candidate Master.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-Renju tal-[[Marokk]] rratifika l-Konvenzjoni fit-28 ta' Ottubru 1975, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ma|titlu=Morocco - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-14}}</ref>

'''Takht-e Soleymān''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: تخت سلیمان, litteralment it-"Tron ta' Salamun") jew '''Adur Gushnasp''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fil-Provinċja tal-Punent tal-Ażerbajġan, l-[[Iran]], li jmur lura għal żmien l-Imperu tas-[[Sassanidi]]. Jinsab f'nofs triq bejn Urmia u Hamadan, qrib ħafna tar-raħal modern ta' Takab, u 400 kilometru (250 mil) fil-Punent ta' [[Tehran]].

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Thomas''' (''Ochotona thomasi'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]] fl-ordni [[Lagomorpha]]. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-[[pika tal-isteppa (grupp)|piki tal-isteppa]] li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''. 

u [[Marie Curie]]]]
Il-'''Premju Nobel għall-Fiżika''' huwa wieħed mill-ħames [[Premju Nobel|Premjijiet Nobel]] li jingħata kull sena mill-[[Akkademja Rjali Żvediża tax-Xjenzi]]. L-ewwel rebbieħ ta' dan l-unur kien il-Ġermaniż [[Wilhelm Conrad Röntgen]] fl-1901. Dan il-premju jiġi mogħti f'ċerimonja annwali ġewwa [[Stokkolma]] nhar l-10 ta' Diċembru, l-anniversarju tal-mewt ta' [[Alfred Nobel]], li għalih huma msemmijin dawn il-premjijiet.

{{Wikifikazzjoni}}

ta' [[Gautama Buddha|Buddha]] f'Sukhothai.]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Tajlandja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Settembru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/th|titlu=Thailand - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

'''Tanġier''' (pronunzjata: m/tænˈdʒɪər/ ''tan-JEER''; spelluta wkoll '''Tanġeri'''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Tangier''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: طنجة, b'ittri Rumani: ''Ṭanjah'', [tˤandʒa], [tˤanʒa]; bil-lingwi Berberi: ⵟⴰⵏⵊⴰ, b'ittri Rumani: ''Ṭanja'') hija belt fil-Majjistral tal-[[Marokk]], mal-kosti tal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]] u l-[[Oċean Atlantiku]]. Tanġier hija l-[[belt kapitali]] tar-reġjun ta' Tanġier-[[Tétouan|Tetouan]]-Al Hoceima, kif ukoll tal-Prefettura ta' Tanġier-Assilah fil-Marokk.

{{Taxobox
| isem = Argyrolagidae
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| filu = [[Chordata]]
| sottofilu = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| sottordni = [[Simpsonitheria]]
| superfamilja = [[Argyrolagoidea]]
| familja = '''Argyrolagidae'''
| familia_authority = 
| grad_sottodiviżjoni = [[Ġeneru|Ġeneri]]
| sottodiviżjoni = 
*''[[Argyrolagus]]''	
*''[[Hondalagus]]''
*''[[Microtragulus]]''
*''[[Proargyrolagus]]''
}}
'''Argyrolagidae''' hija [[Familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[Mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Argyrolagoidea]], ma' żewġ familji oħra [[Gashterniidae]] u [[Groeberiidae]], mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja. 

{{taxobox
|isem = Tuta tal-għollieq
|stampa = Ripe, ripening, and green blackberries.jpg
|deskrizzjoni_stampa= Tut tal-għollieq misjur, qiegħed isir u nej fuq l-istess xitla
|renju = [[Pjanta|Plantae]]
|diviżjoni_mhux_klassifikata = [[Angiospermae]]
|klassi_mhux_klassifikata = [[Eudicotyledones]]
|ordni_mhux_klassifikata = [[Rosidae]]
|ordni = [[Rosales]]
|familja = [[Rosaceae]]
|ġeneru = ''[[Rubus]]''
|sottoġeneru = ''Rubus'' (qabel ''Eubatus'')
|grad_sottodiviżjoni = Speċi
|sottodiviżjoni =
* ''[[Rubus ursinus]]''
* ''[[Rubus argutus]]''
* '''''Rubus fruticosus'''''
* '''''Rubus ulmifolius'''''
U mijiet ta' speċi oħrajn
}}
It-'''tuta tal-għollieq''' hi [[frotta]] li tittiekel magħmula minn xi waħda mix-xtieli tal-għollieq ta' bosta speċi fil-ġeneru ''[[Rubus]]'' tal-familja [[Rosaceae]]. Il-frotta mhux [[bakka]] tassew; botanikament tissejjaħ "frotta aggregata", magħmula minn [[drupa|drupi]] żgħar. Tipikament il-pjanti jkollhom zkuk biennali u għeruq perenni. Dan huwa grupp mifrux, u magħruf sewwa ta' aktar minn 375 speċi, li ħafna minnhom huma mikrospeċi apomitiċi li jiġu minn xulxin mill-qrib, indiġeni fil-partijiet tal-[[Emisfera ta' Fuq]] u tal-[[Amerika t'Isfel]] li għandhom klima moderata<ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.</ref>. F'Malta tikber speċi waħda bl-isem [[Rubus ulmifolius]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = ''Tapeti''
| status = 
| status_system = 
| image = AudubonMarshHareS.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tal-foresta]] ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| subgenus = '''''Tapeti'''''
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision =
*''[[Sylvilagus aquaticus]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
*''[[Sylvilagus dicei]]''
*''[[Sylvilagus insonus]]''
*''[[Sylvilagus palustris]]''
*''[[Sylvilagus varynaensis]]''
}}
It-'''Tapeti''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferi]] ''(il-[[fniek]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]], fil-[[familja]] [[Leporidae]], fil-[[ġeneru]] ''[[Sylvilagus]]'' ma' żewġ sottoġeneri oħra (''[[Sylvilagus (sottoġeneru)|Sylvilagus]]'' u ''[[Microlagus]]''), b'sitt speċi ħajjin.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Pika ta' Sardinja
| status = 
| status_ref = 
| image = Pika ta' Sardinja (P. sardus),.jpg
| image_caption = Tpinġijja tal-[[Pika ta' Sardinja]] ''[[Prolagus sardus]]'' bi żbal żgħir għax din kienet speċi b' denb żgħir u ma jidhirx.
| image_width = 200px
| extinct = late [[1700s]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = ''[[Prolagidae]]''
| familia_authority = Gureev, 1964
| genus = ''[[Prolagus]]''
| genus_authority = Pomel, 1853
| species = '''''P. sardus'''''
| binomial = ''[[Prolagus sardus]]''
| binomial_authority = Wagner, 1832
}}

, ca. 1450, Il-Bibljoteka Pierpont Morgan, [[New York]]]]

[[File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|daqsminuri|Rappreżentazzjoni tal-Kuruna ta' Zvonimir fl-istemmi tal-Kroazja.]]
Il-'''Kuruna ta'''' '''Zvonimir''' ingħatat lir-Re [[Demetrius Zvonimir]] tal-[[Kroazja]] fl-1075 permezz tal-legat [[Papa|Papali]] tal-[[Papa Gregorju VII]] fil-Bażilika ta' San Pietru u [[Mosè]] (magħrufa llum il-ġurnata bħala l-Knisja l-Vojta) f'[[Salona]].

It-'''Teatru Ruman ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Théâtre antique d'Orange'') huwa teatru [[Imperu Ruman|Ruman]] li jinsab f'[[Orange]], Vaucluse, [[Franza]]. Inbena fil-bidu tas-seklu 1 W.K. L-istruttura hija ta' sjieda tal-muniċipalità ta' Orange u fis-sajf tospita l-festival tal-opri magħrufa bħala ''Chorégies d'Orange''.

{{stub|ġeografija}}
) Republika ng Pilipinas<br/>({{Deskrizzjoni kmand|en|Lingwa Ingliża}}) Republic of the Philippines<br/>({{Deskrizzjoni kmand|es|Lingwa Spanjola}}) República de Filipinas
|isem_komuni                 = Filippini
|stampa_bandiera             = Flag of the Philippines.svg
|stampa_emblema              = Coat of arms of the Philippines.svg
|stampa_mappa                = Location Philippines ASEAN.svg
|deskrizzjoni_mappa          =
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Filippini
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Filippini
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Filippini
|mottu_nazzjonali            =
|innu_nazzjonali             = ''[[Lupang Hinirang]]''<br/><small>''Art Magħżula''</small><br/><center>[[File:Lupang Hinirang instrumental.ogg]]</center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Filippina]]<br/>[[Lingwa Ingliża]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Manila]]
|l-ikbar_belt                = [[Quezon City]]
|latd=14 |latm=38 |latNS=N |lonġd=121 |lonġm=02 |lonġEW=E
|tip_gvern                   = Repubblika kostituzzjonali [[Stat unitarju|unitarja]] [[Sistema presidenzjali|presidenzjali]]
|titlu_kap1                  = President
|titlu_kap2                  = Viċi President
|titlu_kap3                  = President tas-Senat
|titlu_kap4                  = Speaker tal-Kamra
|titlu_kap5                  = Prim Imħallef
|isem_kap1                   = [[Rodrigo Duterte]]
|isem_kap2                   = [[Maria Leonor Robredo]]
|isem_kap3                   = [[Vicente Sotto III]]
|isem_kap4                   = [[Alan Peter Cayetano]]
|isem_kap5                   = [[Diosdado Peralta]]
|żona_kklassifika            = 72
|poż_erja                    = 72 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 300,000
|erja_mi_kw                  = 120,000
|perċentwal_ilma             = 0.61
|sena_stima_popolazzjoni     = Lulju 2020
|stima_popolazzjoni          = 109,180,815<ref>{{cite web|titlu=Filippini — The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html|editur=CIA|lingwa=Ingliż|data-aċċess=2020-05-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html|arkivju-data=2015-07-19|url-status=dead}}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 13 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 100,981,437<ref>{{cite web|titlu=Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population|url=https://www.psa.gov.ph/content/highlights-philippine-population-2015-census-population|editur=Philippine Statistics Authority}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2015
|densità_popolazzjoni_km2    = 336
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 870.2
|poż_densità_popolazzjoni    = 47 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2020
|PGD_PSX                     = $1.110 triljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=89&pr.y=2&sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=548%2C518%2C516%2C522%2C924%2C566%2C576%2C578%2C534%2C536%2C158%2C111%2C542%2C544%2C582&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|titlu=Report for Selected Countries and Subjects|editur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 27
|PGD_PSX_per_capita          = $10,094<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 112
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.712<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019|editur=United Nations Development Programme|format=pdf}}</ref>
|poż_IŻU                     = 106
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni tar-repubblika
|avveniment_stabbilit1       = Iddikjarat l-Indipendenza minn Spanja
|data_stabbilit1             = 12 ta ’Ġunju, 1898
|avveniment_stabbilit2       = It-Trattat ta 'Pariġi (1898) / ċessjoni Spanjola
|data_stabbilit2             = 10 ta ’Diċembru, 1898
|avveniment_stabbilit3       = Kostituzzjoni ta 'Malolos / l-Ewwel Repubblika Filippina
|data_stabbilit3             = 21 ta ’Jannar, 1899
|avveniment_stabbilit4       = Tydings – McDuffie Att
|data_stabbilit4             = 24 ta ’Marzu, 1934
|avveniment_stabbilit5       = Commonwealth tal-Filippini
|data_stabbilit5             = 14 ta ’Mejju, 1935
|avveniment_stabbilit6       = Trattat ta 'Manila / Indipendenza mill-Istati Uniti
|data_stabbilit6             = 4 ta 'Lulju, 1946
|avveniment_stabbilit7       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit7             = 2 ta 'Frar, 1987
|valuta                      = Peso (₱)
|kodiċi_valuta               = PHP
|żona_ħin                    = [[Ħin Standard Filippin|ĦSF]]
|differenza_ħku              = +8
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .ph
|kodiċi_telefoniku           = +63
|sena_PGD_nominali           = 2020
|PGD_nominali                = $383 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $3,484<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 125
|nota1                       
}}
[[File:Regions and provinces of the Philippines-es.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Philippines location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Philippines relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Filippini]]
[[File:Regular Philippine Passport.svg|thumb|Il-qoxra ta' passaport Filippin bijometriku kontemporanju (Filippin: Pasaporte ng Pilipinas) bl-użu tat-tipa Trajano. L-isfumatura ġiet miżjuda wkoll mal-istemma nazzjonali biex tindika t-tinturi araldiċi korretti.]]
[[File:Tondo Church, Manila, Philippines.jpg|thumb|Il-Knisja ta' Tondo tiffaċċja Plaza Leon, Tondo huwa distrett li jinsab f'Manila, il-Filippini. Hija l-akbar, f'termini ta 'żona u popolazzjoni, mis-sittax-il distrett ta' Manila, b'ċensiment stmat ta '654,220 ruħ fl-2020. Tikkonsisti f'żewġ distretti elettorali. Huwa wkoll it-tieni distrett l-aktar popolat fil-belt. L-isem Tondo jista 'jiġi derivat mill-isem tiegħu Tagalog Qadim, Tundun, kif iskritt fl-Iskrizzjoni Laguna Copperplate ta' 900 AD, l-eqdem dokument indiġenu misjub fil-Filippini. L-antropologu Olandiż Antoon Postma, l-ewwel li traduċiet il-pjanċa tar-ram, jemmen li t-terminu tundun oriġina fil-lingwa Tamil Indjana tal-qedem (Thondai naadu-Chola)]]
[[File:Quezon Blvd., near Quiapo Church - panoramio.jpg|thumb|Quezon Boulevard ħdejn il-Knisja ta' Quiapo fid-Distrett ta' Quiapo]]
[[File:Fort Santiago Gate.jpg|thumb|Dħul għall-Forti Santiago, vestiġju tal-preżenza Spanjola f'Manila (Fort Santiago Gate).]]
[[File:Fort Santiago (17293341425).jpg|thumb|Il-Plaza de Armas hija pjazza pubblika f'Intramuros, Manila. Il-pjazza ċentrali tal-Forti Santiago, hija waħda mit-tliet pjazez ewlenin f'Intramuros, l-oħrajn huma l-Plaza ċentrali ta' Roma (imsejħa wkoll "Plaza de Armas" f'punt wieħed fl-istorja tagħha) barra l-post tal-forti, u l-Plaza Moriones ( m'għandux jiġi konfuż ma 'Plaza Moriones f'Tondo), pjazza akbar barra l-Forti Santiago li darba kienet parata militari qabel ma ngħalaq fit-terremot tal-1863 li qered Manila. Għalkemm Plaza Moriones tinsab barra l-ħitan tal-Forti Santiago, iż-żewġ kwadri spiss jiġu interpretati ħażin bħala xulxin.]]
[[File:Fort Santiago, Plaza Moriones (Intramuros,_Manila;_11-10-2019).jpg|thumb|Plaza Moriones hija pjazza pubblika f'Intramuros, Manila. Jinsabu biswit id-daħla tal-Forti Santiago, huwa wieħed mit-tliet pjazez ewlenin f'Intramuros, l-oħrajn huma Plaza de Roma li jinsabu lil hinn mill-ġonn tal-forti u Plaza de Armas li jinsabu fi ħdan il-forti, għalhekk ħafna drabi Huwa ma jifhimha ħażin. Din il-mappa ta’ Manila tal-1898 kienet l-ewwel li sejjaħ lil Moriones Plaza b’dak l-isem. Attestat fuq mapep ta’ Manila li jmorru lura għal mill-inqas 1671, Plaza Moriones kienet oriġinarjament magħrufa bħala Plaza de la Fuerza.]]
[[File:The Modern Manila Cathedral.jpg|thumb|Katidral ta' Manila (Catedral de Manila), sede tal-Arċidjoċesi Kattolika Rumana ta' Manila, Plaza de Roma, magħrufa wkoll bħala Plaza Roma, hija waħda mit-tliet pjazez pubbliċi l-aktar importanti f'Intramuros, Manila. Tmiss mit-tramuntana ma’ Avenida Andrés Soriano (li qabel kienet Calle Aduana), lejn il-lvant ma’ Calle Cabildo, fin-nofsinhar ma’ Calle Santo Tomás u lejn il-punent ma’ Calle General Antonio Luna (li qabel kienet Calle Real del Palacio). Il-pjazza hija meqjusa bħala ċ-ċentru ta 'Intramuros. Plaza de Roma hija wkoll il-post ta’ Book Stop Intramuros, unità lokali ta’ The Book Stop Project. Matul l-era kolonjali Spanjola, il-pjazza kienet il-Plaza Sindku ta 'Manila, u kienet meqjusa ċ-ċentru tal-belt. Ġlied tal-barrin u avvenimenti pubbliċi oħra saru fil-pjazza sakemm il-Gvernatur Ġenerali Rafael María de Aguilar ikkonvertiha fi ġnien fl-1797. Ħafna drabi kienet magħrufa bħala l-Plaza de Armas, li m'għandhiex tiġi konfuża mal-Plaza de Armas ta' ġewwa. Fort Santiago, matul dan iż-żmien.]]
[[File:FvfIntramurosb0790 02.JPG|thumb|Is-Sala tal-Belt ta' Manila hija bini li jinsab fil-kantuniera ta' Andrés Soriano Avenue (li qabel kienet Triq Aduana) u Triq Cabildo, li qed tiffaċċja Plaza de Roma f’Intramuros, Manila, il-Filippini. Magħruf ukoll bħala Casas Consistoriales u mlaqqam ukoll bħala l-Palazz tal-Irħam, il-City Hall kienet is-sede tal-Kunsill tal-Belt ta' Manila, li kien jikkonsisti f’żewġ sindki (mexxejja tal-belt), tmien oidores (imħallfin), segretarju, u kap tal-pulizija. Inqerdet fit-Tieni Gwerra Dinjija u sussegwentement inbniet mill-ġdid, il-bini issa jospita l-uffiċċji tal-Uffiċċju tat-Teżor. Il-bini tal-Belt Hall beda fl-1599. Il-bini oriġinali nfetaħ fl-1607. Wara li terremot għamel ħsara kbira, ġie ordnat li jitwaqqa’. Is-Sala tal-Belt reġgħet inbniet fl-1738, fi stil Barokk, b’gallariji tal-ħadid maħdum bil-kulur, swali mgħottija u torri ċentrali tal-arloġġ. Din il-forma baqgħet ħaj fis-seklu 19 sakemm reġgħet inqerdet waqt it-terremot ta’ Manila fl-1863. Mill-1879 sal-1884, inbniet bini ġdid minn Eduardo López Navarro, inġinier militari, u skont disinni tal-perit Felipe Roxas.]]
[[File:Palacio Del Gobernador (Intramuros, Manila; 22-07-2020) wiki.jpg|thumb|Il-Palazz tal-Gvernatur (trans.  Palazz tal-Gvernatur) huwa bini tal-gvern li jinsab f'Intramuros, Manila, il-Filippini. Hija tinsab fil-Lbiċ ta' Plaza de Roma u mibnija fil-forma attwali tagħha fl-1976. Bħalissa, il-bini fih l-Amministrazzjoni Intramuros, il-Kummissjoni Elettorali, u l-Uffiċċju Nazzjonali tar-Reġjun Kapitali tal-Fond ta' Żvilupp Reċiproku tal-Ħajja post. Preċedentement kien fih ukoll l-Uffiċċju tat-Teżor sakemm ġie mċaqlaq madwar il-Plaza de Roma sal-Sala tal-Belt ta’ Manila.]]
[[File:Manila Cathedral before the 1880 earthquake.jpg|thumb|Katidral ta' Manila fl-1880.]]
[[File:EscoltaManila1899.jpg|thumb|Dehra Stereoskopika ta' Manila fl-1899. Triq l-Eskolta. (Imagen estereoscópica de Manila en 1899. Calle de la Escolta.).]]
[[File:WTMP PhotoPhilia D8 PlazaMoriones.JPG|thumb|Għal ħafna mit-tul tagħha, Plaza Moriones hija mdawwar b'diversi siġar, delimitati fuq iż-żewġ naħat minn Triq Moriones. Plaza Moriones hija pjazza pubblika ewlenija f'Tondo, Manila. B'differenza minn pjazez oħra f'Manila, il-pjazza hija fil-forma ta' park lineari li tokkupa l-medjan ċentrali ta' Triq Moriones, li tibda fl-intersezzjoni tat-Toroq Moriones u Juan Luna, u tispiċċa fl-intersezzjoni ma' Triq Santa María, qasmet minn Nicolás Zamora. triq. fin-nofs. Huwa msemmi għall-Gvernatur Ġenerali Domingo Moriones y Muralla, responsabbli għall-kostruzzjoni tas-sistema tad-drenaġġ ta 'Manila matul il-mandat tiegħu mill-1877 sal-1881. Oriġinarjament għalqa ħadra miftuħa miksija b'bankijiet fi żmien kolonjali, illum il-pjazza hija pavimentata, b'daqs ta' 2,227. metru kwadru (23,970 pied kwadru) u kapaċità ta’ 6,681 ruħ. Siġar u bankijiet jimxu fit-tul kollu tagħha, u tqiegħdu tliet funtani madwar il-pjazza. Flankjata minn mogħdijiet witta, il-parti ċentrali tal-pjazza tixbah disinn tal-ġnien tas-seklu 19 bil-pjanti tiegħu bħall-fjuri tal-bandiera Spanjola (canna) u siġar tal-palm. Fit-tarf tal-pjazza hemm is-Sigaw ng Tondo, monument skolpit fl-1978 minn Eduardo Castrillo b’tifkira tal-vittmi lokali li ħarbu mill-forzi Ġappuniżi waqt il-Battalja ta’ Manila fl-1945. Fl-2010, twaqqaf monument ieħor fil-pjazza b’tifkira ta’ Honorio López, drammaturgu imwieled Tondo li ġġieled fir-Rivoluzzjoni Filippina. Dan il-monument kien iddisinjat minn Toym Imao.]]
[[File:Quiapo Church, Plaza Miranda (Quezon Boulevard, Quiapo, Manila; 01-08-2020).jpg|thumb|Meqjus bħala ċ-ċentru ta 'Quiapo, Plaza Miranda hija mdawra b'diversi bini kummerċjali u l-monument l-aktar famuż tagħha, il-Knisja ta' Quiapo. hija pjazza pubblika li tmiss ma' Quezon Boulevard, Triq Hidalgo u Triq Evangelista f'Quiapo, Manila. Hija l-pjazza li tiffaċċja l-Bażilika Minuri tan-Nazarene l-Iswed (Knisja ta’ Quiapo), waħda mill-knejjes ewlenin fil-belt ta' Manila, u hija meqjusa bħala ċ-ċentru ta’ Quiapo kollu kemm hu. Infetaħ fil-forma attwali tiegħu mis-Sindku Arsenio Lacson fl-1961, huwa msemmi għal José Sandino y Miranda, li serva bħala Segretarju tat-Teżor tal-Filippini bejn l-1833 u l-1854.]]
[[File:The Ring of Mt. Apo.jpg|thumb|Mount Apo (Monte Apo) huwa stratovulkan kbir fil-Filippini, li jinsab fil-gżira ta' Mindanao. Jilħaq 2953 m 'il fuq mil-livell tal-baħar. n. m. jagħmilha l-ogħla punt fil-pajjiż. Dan jista 'jidher madwar Davao City. Hija muntanja inkurunata bi tliet qċaċet, u fil-quċċata hemm krater vulkaniku wiesa' (madwar 500 m fid-dijametru) li fih ġabra żgħira ta' ilma. Dan il-vulkan huwa sors ta' enerġija ġeotermali. (ASEAN Heritage Park)]]
[[File:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|L-Iskrizzjoni Laguna Copperplate hija l-eqdem rekord storiku fil-Filippini. Għandha l-ewwel referenza storika għal Tondo u tmur lura għas-sena Saka 822 (900).]]
[[File:ABS-CBN compound top view (Sgt. Esguerra, Quezon City; 05-05-2023).jpg|thumb|Iċ-Ċentru tax-Xandir ABS-CBN f'Diliman, Quezon City (Ciudad Quezón)]]
[[File:ABS-CBN (2013).svg|thumb|Il-logo ta' ABS-CBN (inizjali ta' l-ismijiet taż-żewġ predeċessuri tiegħu, Alto Broadcasting System u Chronicle Broadcasting Network) huwa netwerk ta' xandir kummerċjali Filippin li jservi bħala l-proprjetà ewlenija ta' ABS-CBN Corporation, kumpanija Lopez Holdings Corporation proprjetà ta' Lopez. familja. In-netwerk għandu l-kwartieri ġenerali taċ-Ċentru tax-Xandir ABS-CBN f'Quezon City, b'uffiċċji u faċilitajiet ta 'produzzjoni addizzjonali f'25 belt ewlenija, inklużi Baguio, Naga, Bacolod, Iloilo, Cebu, Davao u Bulacan.]]
[[File:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|thumb|Immaġini tad-deheb tal-perjodu Majapahit ta' 21 karat u 1.79 kilo misjuba f’Agusan, il-Filippini, ikkupjat immaġini tal-bronż ta' Nganjuk mill-perjodu bikri ta' Majapahit, li jfisser l-influwenza kulturali ta' Majapahit fin-Nofsinhar tal-[[Filippini]].]]
'''Filippini''' ([[Lingwa Filippina]]: ''Pilipinas'', [[Lingwa Ingliża]]: ''Philippines'', [[Lingwa Spanjola]]: ''Filipinas''), uffiċjalment '''Repubblika tal-Filippini''' ([[Lingwa Filippina]]: ''Republika ng Pilipinas'', [[Lingwa Ingliża]]: ''Republic of the Philippines'', [[Lingwa Spanjola]]: ''República de Filipinas'') huwa pajjiż fl-[[Asja tal-Lvant]] bil-belt kapitali tagħha tkun Manila. Il-pajjiż jikkonsisti f'arċipelagu ta '7,641 gżejjer. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija stmata li tikkonsisti 109-il miljun ċittadin. Huwa l-akbar sebgħin tieni-il pajjiż fid-dinja, it-territorju tiegħu jkopri erja ta' 300,000 kilometru kwadru (120,000 mi kw).

Il-'''Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda''' huma sit sagru tal-popli Mijikenda fl-eks Provinċja tal-Kosta tal-[[Kenja]]. ''Kaya'' (bil-plural: ''makaya'' jew ''kayas'') jitqies li huwa sors intrinsiku ta' setgħa ritwali u l-oriġini ta' identità kulturali fi ħdan il-foresti sagri;<ref>Parkin, David (2006). ''The Sacred Void: Spatial Images of Work and Ritual Among the Giriama of Kenya''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-0-521-02498-3</bdi>. p. 37.</ref><ref>Wynne-Jones, Stephanie; Laviolette, Adria, eds. (2017). ''The Swahili World''. doi:10.4324/9781315691459. ISBN <bdi>978-1-315-69145-9</bdi>.</ref> huwa wkoll post tat-talb għall-membri tal-grupp etniku tal-Mijikenda.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/sacred-groves-threatened-development-kaya-forests-kenya|titlu=Sacred Groves Threatened by Development: The Kaya Forests of Kenya {{!}} Cultural Survival|data=2010-03-25|sit=www.culturalsurvival.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref> L-insedjament, iċ-ċentru ritwali, u ħitan iffortifikati assoċjati mal-foresti huma wkoll parti mill-''kaya''. Attwalment, il-''kaya'' jitqies ukoll bħala unità organizzattiva tradizzjonali tal-popli Mijikenda. Ħdax mill-madwar 60 ''kaya'' separat ġew raggruppati flimkien u tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit wieħed.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1231/|titlu=Sacred Mijikenda Kaya Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg
|desk_stampa=Ġużeppi u l-Bambin Ġesù, pittura ta' [[Guido Reni]]. 
|jum_festa=19 ta' Marzu; <br />1 ta' Mejju, San Ġużepp ħaddiem
|l-ikbar_santwarju=

{{TaxoboxIng
| name = Dasyurus
| image = Dasyurus maculatus.jpg
| image_caption = ''Dasyurus maculatus''
| fossil_range = Mijoċen tard sa riċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupial]]ia
| ordo = [[Dasyuromorphia]]
| familia = [[Dasyuridae]]
| subfamilia = [[Dasyurinae]]
| tribus = [[Dasyurini]]
| genus = '''''Dasyurus'''''
| genus_authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1796
| type_species = ''[[Dasyurus viverrinus]]''
| type_species_authority = Anon., 1791<br />(''Didelphis viverrina'' [[George Shaw|Shaw]], 1800)
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision = 
*''[[New Guinean quoll|D. albopunctatus]]''
*''[[Western quoll|D. geoffroii]]''
*''[[Northern quoll|D. hallucatus]]''
*''[[Tiger quoll|D. maculatus]]''
*''[[Bronze quoll|D. spartacus]]''
*''[[Eastern quoll|D. viverrinus]]''
}}
''[[Dasyurus]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament il-[[Kwoll]]ijiet jew kif xi jissejħu ukoll il-[[qattus marsupjal|qtates marsupjali]] jew [[qattus nativ|qtates nativi]], tal-kontinent ta' l-[[Awstralja]]. 

Il-'''Pont ta'''' '''Vizcaya''' (bil-[[Lingwa Baska|Bask]]: ''Bizkaiko Zubia'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Puente de Vizcaya'') huwa pont trasportatur li jikkollega l-irħula ta' [[Portugalete]] u [[Las Arenas]] (parti minn [[Getxo]]) fil-provinċja ta' Biskajja ta' [[Spanja]], min-naħa għall-oħra tal-bokka tax-xmara [[Nervion]].

Daż-żmien f'tranżazzjonijiet kummerċjali, tintuża s-sistema metrika esklużivament. Dawn l-unitajiet huma kważi kollha ta' interess storiku biss, għalkemm għadhom jintużaw f'xi idjomi jew frażijiet fissi Maltin. Ħafna minn dawn it-termini ġejjin direttament mill-unitajiet Għarbin u xi ftit minn unitajjiet Sqallin.  L-ordinanza tal-piż u l-kejl tal-1921 (''Weights and Measures Ordinance''), mill-gvern Brittaniku, stabbilit uniformità fil-konverżjoni ta' dawn l-unitajiet tal-kejl. Dawn il-qisien ġew definiti bħala multipli sempliċi tal-unitajiet Imperjali li kienu jintużaw fir-[[Renju Unit]] dak iż-żmien. 

Is-'''Sinagoga Antika''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Alte Synagoge'') f'[[Erfurt]], il-[[Ġermanja]], hija waħda mill-iżjed sinagogi [[Medjuevu|Medjevali]] ppreservati sew fl-[[Ewropa]], u l-iżjed partijiet antiki tagħha jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 11. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet tal-binja jmorru lura għall-ħabta tal-1250-1320. Minħabba l-fatt li s-saqaf tagħha għadu sħiħ, huwa maħsub li hija l-eqdem binja ta' sinagoga intatta fl-Ewropa u fid-[[dinja]].

[[File:National Library in Valletta.jpg|thumb|upright=2|Il-Librerija Nazzjonali ta' Malta]]

'''Sengħa''' hija passatemp jew okkupazzjoni li tirrikjedi ħiliet u għarfien partikolari fix-xogħlijiet tas-sengħa. F’sens storiku, partikolarment fil-[[Medjuevu|Medju Evu]] u qabel, it-terminu kien jintuża l-iktar b’referenza għal nies okkupati fil-produzzjoni fuq skala żgħira tal-oġġetti, jew fil-manutenzjoni tagħhom, pereżempju l-[[Landier|landiera]]. It-terminu tradizzjoni “ħaddiem tas-sengħa” spiss illum tiġi sostitwita bit-terminu “[[artiġjan]]”.

{{Taxobox
| isem = Didelphimorphia
| firxa_fossili = [[Oligocene]] - Riċenti
| stampa = Possum122708.JPG
| deskrizzjoni_stampa = [[Opossum ta' Virġinja]], ''Didelphis virginiana''
| daqs_stampa = 250px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1972)
| grad_sottodiviżjoni = Familji estanti
| sottodiviżjoni = 
* [[Didelphidae]]
| mappa_firxa = Firxa tas-superordni Ameridelphia.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-ordni Didelphimorphia
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
, ''Didelphis virginiana'']]
 jew opossum tal-ilma, ''Chironectes minimus'']]

Ir-'''Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja''' f'[[Chernivtsi]], l-[[Ukrajna]] nbniet għall-Isqof Metropolitan Ortodoss tal-Lvant bejn l-1864 u l-1882 skont id-disinni tal-[[arkitett]] [[Ċekja|Ċek]] [[Josef Hlávka]] mill-[[Awstrija]]-[[Ungerija]]. Ir-residenza, b'binjiet li issa jagħmlu parti mill-Università ta' Chernivtsi, tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO World Heritage Site in 2011.

{{Automatic taxobox}}
'''Abderitidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). 

'''Hanoi'''  ( {{IPA|/hàː nôjˀ/}} ; chữ nho: 河內) hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Vjetnam]]. Tinsab fit-tramuntana tal-pajjiż, fiċ-ċentru tad -Delta tax-Xmara l-Aħmar u fuq ix-xtut tax- Xmara l-Aħmar ( ''Sông Hồng'' ), il-popolazzjoni tagħha hija stmata għal madwar 7.5 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1">{{Ċita web|url=https://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=774|titlu=Area, population and population density by province by Cities, provincies, Year and Items|sit=General Statistics Office of Viet Nam|lingwa=Anglais}}</ref>, inklużi 2.6 miljun fiċ- ċentru ċentrali . belt . Iż-żona metropolitana tagħha hija dar għal kważi 16-il miljun abitant. Jekk Hanoi hija l-kapitali tal-pajjiż, hija biss it-tieni l-aktar belt popolata fil-Vjetnam, wara [[Ho Chi Minh (belt)|Ho Chi Minh City]] (8.6 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1" /> ), li tinsab {{unité|1760|km}}  fin-nofsinhar. Il-pajsaġġ urban tiegħu huwa mmarkat bil-preżenza ta' bosta lagi, arterji kbar miksija bis-siġar, belt tas-suq antika mimlija b'ħafna bini reliġjuż, il-kwartier Franċiż il-qadim, kif ukoll periferija li qed tespandi malajr. Il- [[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long|belt imperjali ta' Thang Long]], li tinsab fil-qalba taċ-ċittadella antika, hija elenkata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO]] <ref name=":9">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1328/|titlu=Central Sector of the Imperial Citadel of Thang Long - Hanoi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2020-04-29}}</ref> .

Il-'''Hawa Mahal''' huwa palazz fil-belt ta' [[Jaipur]], l-[[Indja]]. Huwa magħmul bil-ġebla tar-ramel ta' lewn [[aħmar]] u roża, u jinsab fit-tarf tal-Palazz tal-Belt ta' Jaipur u jibqa' sejjer saż-''Zenana'' jew il-kompartimenti tan-nisa.

'''Nickelodeon''' huwa stazzjon tat-tfal madwar id-dinja.

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum sufi ta' Derby''', magħruf xjentifikament bħala ''Caluromys derbianus'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni b'firxa min-Nofsinhar tal-[[Messiku]] sat-Tramuntana tal-[[Ekwador]].

Id-'''Dolmen ta' Viera''', magħruf ukoll bħala d-'''Dolmen de los Hermanos Viera''' huwa dolmen — tip ta' qabar megalitiku b'kompartiment wieħed — li jinsab fl-inħawi ta' Antequera, fil-provinċja ta' [[Málaga]], l-[[Andalusija]], [[Spanja]]. Jinsab 70 metru biss mid-[[Dolmen ta' Menga]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.nuevaacropolismalaga.org/archives/malaga/dolmenes_de_antequera.php|titlu=Dolmenes de Antequera|sit=www.nuevaacropolismalaga.org|data-aċċess=2021-09-25}}</ref> u madwar erba' kilometri mit-[[Tholos ta' El Romeral]]. Ġie skopert bejn l-1903 u l-1905 mill-aħwa [[Antonio Viera|Antonio]] u [[José Viera]] minn Antequera, li skoprew ukoll it-Tholos ta' El Romeral.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.juntadeandalucia.es/cultura/web/servlet/descarga?up=34719|titlu=Conjunto Arqueológico Dólmenes de Antequera|data=2011-06-15|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110615072920/http://www.juntadeandalucia.es/cultura/web/servlet/descarga?up=34719|arkivju-data=2011-06-15|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro''' huwa park nazzjonali fit-[[Tanżanija|Tanzanija]] li jinsab 300 kilometru (190 mil) fin-Nofsinhar tal-ekwatur u fir-Reġjun ta' Kilimanjaro, it-Tanzanija. Il-park jinsab qrib ir-reġjun ta' Moshi u jinkludi l-muntanja Kilimanjaro kollha 'l fuq mil-linja tas-siġar u l-medda kollha tal-foresta muntanjuża tal-madwar 'il fuq minn 1,820 [[metru]] (5,970 pied).<ref>{{Ċita web|url=http://www.cons-dev.org/africanature/mtkenya/TAN/Kilimanjaro.html|titlu=KINAPA UNESCO TRAINING|data=2018-09-30|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180930221250/http://www.cons-dev.org/africanature/mtkenya/TAN/Kilimanjaro.html|arkivju-data=2018-09-30|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/403/|titlu=Kilimanjaro National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-09}}</ref> Ikopri erja ta' 1,688 kilometru kwadru (652 mil kwadru), u jinsab fil-koordinati GPS 2°50'–3°10'S 37°10'–37°40'E. Il-park huwa amministrat mill-Awtorità tal-Parks Nazzjonali tat-Tanzanija (TANAPA).<ref>{{Ċita web|url=http://www.tanzaniaparks.com/kili.html|titlu=The official site of the Tanzania National Parks -Mount Kilimanjaro National Park|data=2012-09-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120923032157/http://www.tanzaniaparks.com/kili.html|arkivju-data=2012-09-23|url-status=dead}}</ref> Ġie stabbilit bħala park nazzjonali fl-1973.

Il-'''Kastell ta' Wartburg''' ([ˈvaʁtbʊʁk]) huwa kastell li oriġinarjament inbena fil-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Jinsab fuq irdum għoli 410 metri fil-Lbiċ u 'l fuq mir-raħal ta' [[Eisenach]], fl-istat ta' Thüringen, il-[[Ġermanja]]. Fl-1999, l-[[UNESCO]] żiedet il-Kastell ta' Wartburg fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tagħha.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/897/|titlu=Wartburg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-07}}</ref> Il-kastell kien ir-residenza ta' [[Santa Eliżabetta tal-Ungerija|Santa Eliżabetta]] tal-[[Ungerija]], il-post fejn [[Martin Luteru]] ttraduċa t-[[Testment il-Ġdid]] tal-[[Bibbja]] bil-Ġermaniż, is-sit tal-festival ta' Wartburg tal-1817 u l-post fejn allegatament x'aktarx seħħet is-''Sängerkrieg'' leġġendarja. Il-kastell kien ispirazzjoni importanti għal [[Ludwig II]] meta ddeċieda li jibni l-[[Kastell ta' Neuschwanstein]]. Il-Kastell ta' Wartburg huwa l-iktar attrazzjoni li jżuruha turisti f'Thüringen wara [[Weimar]]. Għalkemm il-kastell illum il-ġurnata fih strutturi oriġinali sostanzjali mis-sekli 12 sa 15, il-biċċa l-kbira tal-kastell minn ġewwa jmur lura biss għas-seklu 19.

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

{{stub|Letteratura}}
]]

{{Taxobox
| isem = ''Coccinella septempunctata''
| stampa = BIEDRONA.JPG
| stampa_daqs = 240px
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Arthropod]]a
| klassi = [[Insect]]a
| ordni = [[Beetle|Coleoptera]]
| familja = [[Coccinellidae]]
| ġeneru = ''[[Coccinella]]''
| speċi = '''''C. septempunctata'''''
| binominali = ''Coccinella septempunctata''
| awtorità_binominali = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]])
}}
In-'''nannakola tas-seba tikek''' hija bijoloġikament magħrufa bl-isem ''Coccinella septempunctata''. L-isem ''[[Coccinella]]'' ġej mill-kelma latina ''Coccineus'' li tfisser lewn [[aħmar]] filwaqt li l-isem ''septempunctata'' jirreferi għas-seba' tikek illi jisabu fuq id-dahar tal-[[insett]] <ref>{{ċita aħbar |url=http://www.uoguelph.ca/debu/lady/lady-beetles.htm|titlu= Lady Beetles of Ontario|pubblikatur=L-Università ta' Guelph |isem=S.A. |kunjom=Marshall |data=2008-08-29 |lingwa=Ingliż}}</ref>. Dan l-insett hu kklasifikat taħt il-familja [[Coccinellidae]]. Din hija familja diversa li tinkludi il-fuq minn 5,000 speċi differenti ta' [[nannakola|nannakoli]]. In-nannakola tas-seba' tikek hija komuni fil-Kampanja Maltija speċjalment fl-Istaġun tar-Rebbiegha li huwa l-istaġun ta' kopulazzjoni tan-nannakoli.

'''''Bad Cat''''' (''Kötü Kedi Şerafettin'') huwa film tal-animazzjoni [[Turkija|Tork]] tal-2016 u huwa adattament ta' ktieb tal-komiks tal-1996 bl-istess isem ta' Bülent Üstün.<ref name="SDCOM" /><ref name="VCOM" />

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

'''Taron David Egerton''' (imwieled fl-10 ta’ Novembru 1989) huwa attur Brittaniku.<ref>{{Ċita web|url=https://ew.com/person/taron-egerton/|titlu=Taron Egerton|sit=EW.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.numeromag.nl/in-conversation-with-taron-egerton/|titlu=IN CONVERSATION WITH TARON EGERTON|kunjom=Letonja|isem=Timotej|data=2023-05-31|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.emmys.com/bios/taron-egerton|titlu=Taron Egerton|sit=Television Academy|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref>

It-tournament taċ-ċess '''ta’ New York tal-1927''' kien turnament tal-elite taċ-ċess li sar fil-[[Belt ta' New York|Belt ta’ New York]] mid-19 ta’ Frar sat-23 ta’ Marzu, 1927. Il-logħob sar fl-inħawi magnífiċi tas-Sala tal-Banquet tal-Kummerċ tal-Lukanda, ġewwa Manhattan Square. Julius Finn kien il-president tal-avveniment. Il-premjijiet kienu fuq skala kbira: $2,000 għar-rebbieħ, $1,500 għat-tieni post, u $1,000 għat-tielet post. Dawk li ma kinux rebbieħa tal-premjijiet irċevew $50 għal kull logħba mirbuħa u $25 għal kull tlugħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.kingpinchess.net/2011/10/new-york-1927-pen-portraits-by-george-currie/|titlu=Kingpin Chess Magazine » New York 1927: Pen-portraits by George Currie|kunjom=Treisveizs|isem=Jothaeff|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-27}}</ref>

{{infobox city}}
'''Holašovice''' ([ˈɦolaʃovɪtsɛ], bil-[[Ġermanja|Ġermaniż]]: ''Hollschowitz'' jew ''Holschowitz'') huwa villaġġ storiku żgħir li jinsab fin-Nofsinhar tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], 16-il kilometru fil-Punent ta’ [[České Budějovice]] u 24 km fit-Tramuntana ta’ [[Český Krumlov]]. Il-villaġġ jagħmel parti mill-muniċipalità ta’ Jankov u mir-reġjun tal-Boemja tan-Nofsinhar tar-Repubblika Ċeka. Fin-Nofsinhar ta’ Holašovice hemm żona ta’ pajsaġġ protett tal-[[Foresta ta’ Blanský]]. Il-villaġġ ġie abbandunat wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], u b’hekk il-pjanta [[Medjuevu|Medjevali]] u l-binjiet vernakolari tiegħu bl-istil tal-Barokk Rurali jew bl-istil folkloristiku Barokk tal-Boemja tan-Nofsinhar waslu sa żminijietna qawwijin u sħaħ. Il-villaġġ ġie rrestawrat u ripopolat mill-1990, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/861/|titlu=Holašovice Historic Village|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

Il-'''Papat ta' Avignon''' jirreferi għar-residenza tal-Papa f'[[Avignon]] ([[Franza]]). Din ir-residenza 'l bogħod mir-residenza storika f'[[Ruma]] (l-[[Italja]]) minn żmien [[Pietru (appostlu)|San Pietru]], hi maqsuma f'żewġ perjodi konsekuttivi:
* L-ewwel perjodu, mill-1309 sal-1378, dak tal-papat ta' Avignon proprju, jikkorrispondi għaż-żmien meta l-[[papa]], rikonoxxut bħala l-uniku mexxej tal-[[Knisja Kattolika Rumana]] u l-qorti tiegħu kienu installati fil-belt ta' Avignon minflok f'Ruma.
* It-tieni perjodu, mill-1378 sal-1418, jikkorrispondi max-[[Xiżma l-Kbira tal-Punent]] meta żewġ Papiet rivali (u forsi tlieta) riedu jirrenjaw fuq il-Kristjaneżmu, wieħed installat f'Ruma u wieħed f'Avignon.

{{Taxobox
| isem = Pangolini
| stampa = Manis.jpg
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Laurasiatheria]]
| ordni = [[Pholidota]]
| awtorità_ordni = [[Hermann Weber|Weber]], 1904
| familja = ''[[Manidae]]''
| awtorità_familja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| ġeneru = [[Manis]]
| awtorità_ġeneru = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Manis crassicaudata]]''
*''[[Manis culionensis]]''
*''[[Manis gigantea]]''
*''[[Manis javanica]]''
*''[[Manis temminckii]]''
*''[[Manis tetradactyla]]''
*''[[Manis tricuspis]]''
*''[[Manis pentadactyla]]''
}}
'''Pangolin''' huwa [[mammiferu]] [[insettivoru]] ta' daqs żgħir u medju mifruxa fir-reġjuni tropikali tal-[[Afrika]] u l-[[Asja]]. Il-pangolini, jew kif inhuma imsejjħin ukoll [[bunemmiel tal-qxur|bunemmiela tal-qxur]] u [[wikkilin in-nemel tal-qxur]], għandhom 8 [[speċi]]. Dawn qegħdin ikklassifikati kollha kemm huma fil-[[ġeneru]] ''[[Manis]]'', fis-[[sottofamilja]] [[Maninae]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Manidae]] u fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]]. L-isem "pangolin" ġej minn kelma [[Malajana]] ''"pengguling"'' li tfisser imkebbeb.

Il-'''Gżira ta' Gorée''' jew '''Gorée''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: '''Île de Gorée'''; pronunzjata: [ildəɡoʁe]; bil-[[Lingwa Wolof|Wolof]]: ''Beer Dun'') hija waħda minn 19-il ''communes d'arrondissement'' (jiġifieri distrett) tal-belt ta' [[Dakar]], is-[[Senegal]]. Hija gżira b'erja ta' 18.2-il ettaru (45 akru) li tinsab 2 kilometri (1.1 mil nawtiku; 1.2 mil) mill-port prinċipali ta' Dakar (koordinati: 14°40′N 17°24′W), u hija famuża bħala destinazzjoni għal dawk li huma interessati fl-istorja tal-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] fl-[[Oċean Atlantiku]].

{{stub|Bijoloġija}}

L-'''Antartika''' hija l-iktar kontinent fin-Nofsinhar tad-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-kontinent fih il-Pol tan-Nofsinhar ġeografiku u jinsab fir-reġjun Antartiku tal-Emisferu tan-

[[File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Béguinage ta' Kortrijk.]]
'''Béguinage''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]] u bil-Fjamming: ''Begijnhof'') hija kumpless arkitettoniku maħluq mill-''beguines'' domestiċi, li kienu nisa reliġjużi lajċi li kienu jgħixu f'komunità mingħajr ma jieħdu l-voti jew jirtiraw mid-[[Id-Dinja|dinja]].

'''Alessandru Manju''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Αλέξανδρος ο Μέγας jew Μέγας Aλέξανδρος<ref>{{ċita web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=Alexander&searchmode=none|titlu=Alexander|editur=etymonline.com|lingwa=Ingliż|aċċess=}}</ref>, magħruf ukoll bħala '''Alessandru III tal-Maċedonja'''), kien [[ġeneral]] kbir li ġie mill-[[Maċedonja]] fin-naħa ta' fuq tal-[[Greċja]], u kiseb imperu kbir. Dan l-imperu kien jibda mill-Maċedonja, jinżel fl-[[Asja Minuri]], jgħaddi mal-baħar sakemm jasal fl-[[Eġittu]], u jispiċċa max-xmara [[Jhelum]], li kienet timmarka l-bidu tan-nazzjon tal-[[Indja]].

{{Taxobox
| isem = Badjcinus
| firxa_fossili = Oligoċen kmieni 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = †[[Thylacinidae]]
| ġeneru = '''''Badjcinus'''''
| speċi = '''''B. turnbulli'''''
| binominali = ''Badjcinus turnbulli''
| awtorità_binominali = ([[Jeanette Muirhead|Muirhead]] & [[Stephen Wroe|Wroe]], 1998)
}}
'''''Badjcinus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-dasjuromorfji), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Ekonomista''' huwa prattikant fid-dixxiplina tax-[[xjenzi soċjali]] tax-[[xjenza]] ekonomika.

{{stub}}
{{wikifikazzjoni}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Nickelodeon Amerika'''
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
| width="130px"|  ||
|-
|}
|-
|'''Launch'''
| 1ta' Deċembru 1977
|-
|'''Owners'''
| [[MTV Networks]]
|-
| '''Lingwi'''
| [[Ingliż]]
|-
|'''Pajjiż'''
| [[Stati Uniti]]
|-
|'''Website'''
|[http://www.nickelodeon.com Website]
|-
|}

{{TaxoboxIng
| name = Cynocephalidae
| fossil_range = Paleoċen tard sa riċenti
| image =  Colugo (Galeopterus variegatus, adult female), Central Catchment Area, Singapore - 20060618.jpg  
| image_caption = Cynocephalus volans
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]ia| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = '''Dermoptera'''
| ordo_authority = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811
| familia = '''Cynocephalidae'''
| familia_authority = [[George Gaylord Simpson|Simpson]], 1945
| subdivision_ranks = [[Ġeneru|Ġeneri]]
| subdivision = 
*''[[Philippine Flying Lemur|Cynocephalus]]''
*''[[Galeopterus]]''
*†''[[Dermotherium]]''
}}
'''Cynocephalidae''' hija [[klassi (bijoloġija)|klassi]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati, eżattament il-[[kolugi]], tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer.

'''Kaali''' huwa grupp ta' disa' ġruf meteoritiali fir-raħal ta' Kaali fil-gżira [[Estonja|Estonjana]] ta' Saaremaa .  L-aktar stimi reċenti poġġew il-formazzjoni tiegħu ftit wara 1530–1450 QK (3237 +/-10 <sup>14</sup> C yr BP). <ref>{{Ċita pubblikazzjoni|lingwa=en|paġni=681–695}}</ref>  Dan il-ġarf inħoloq minn avveniment t' impatt u huwa wieħed mill-ftit avvenimenti t' impatt li seħħ f' żona popolata (oħrajn huma: Ġarf il-Henbury u Ġarf il-Carancas ).

{{wikifikazzjoni}}

'''Songo Mnara''' huwa insedjament storiku Swahili li jinsab fuq il-Gżira ta' Songo Mnara f'Pande Mikoma, fid-Distrett ta' Kilwa tar-Reġjun ta' Lindi tat-[[Tanżanija|Tanzanija]]. Il-gżira tospita raħal tal-ġebel Swahili [[Medjuevu|Medjevali]]. Ir-raħal tal-ġebel kien okkupat mis-sekli 14 sa 16.<ref>Stoetzel, Jack (2011). "Field Report: Archaeological Survey of Songo Mnara Island". ''Nyame Akuma''. '''76''': 9–14.</ref> Songo Mnara tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], flimkien mar-raħal tal-ġebel ta' [[Kilwa Kisiwani]] fil-qrib.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/144/|titlu=Ruins of Kilwa Kisiwani and Ruins of Songo Mnara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-10}}</ref><ref>Welham, K.; Fleisher, J.; Cheetham, P.; Manley, H.; Steele, C.; Wynne-Jones, S. (2014). "Geophysical Survey in Sub-Saharan Africa: Magnetic and Electromagnetic Investigation of UNESCO World Heritage Site of Songo Mnara, Tanzania". ''Archaeological Prospection''. '''21''' (4): 255–262.</ref> B'kollox, l-arkeologi sabu sitt moskej, erba' ċimiterji u tnax-il blokka ta' djar flimkien ma' spazji miftuħa inkorporati fil-gżira.<ref>Fleisher, Jeffrey; Wynne-Jones, Stephanie (2012). "Finding Meaning in Ancient Swahili Spatial Practices". ''African Archaeological Review''. '''29''' (2–3): 171–207.</ref> Songo Mnara nbena bil-qroll grezz u t-tkaħħil.<ref>{{Ċita web|url=http://kinder.rice.edu/uploadedFiles/Kinder_Institute_for_Urban_Research/People/Research_Fellows/Fleisher%20Kinder%20White%20Paper.pdf|titlu=How Public Space is Used in Ancient Cities: The Case of Songo Mnara, a Medieval Swahili City in Tanzania|kunjom=Fleisher|isem=Jeffery|data-aċċess=2024-01-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141222094305/http://kinder.rice.edu/uploadedFiles/Kinder_Institute_for_Urban_Research/People/Research_Fellows/Fleisher%20Kinder%20White%20Paper.pdf|arkivju-data=2014-12-22|url-status=dead}}</ref> Dan ir-raħal tal-ġebel inbena bħala wieħed mill-bosta rħula kummerċjali fl-[[Oċean Indjan]]. Is-sit huwa rreġistrat bħala Sit Storiku Nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maliasili.go.tz/uploads/ANTIQUITIES_SITES_LOCATION_AND_ACCESSBILITY.pdf|titlu=Siti tal-Qedem tat-Tanzanija}}</ref>

{{Klassifikazzjoni xjentifika}}
Fix-xjenzi bijoloġiċi, il-'''klassifikazzjoni''' hu kunċett li jirreferi għal kif il-bijoloġiċi jiggruppaw, jissistemaw u jikkategorizzaw id-diversi entitajiet tal-organiżmi ħajjin u tal-fossili.

'''Sannat''', jew '''Ta' Sannat''', hija lokalità [[Għawdex|Għawdxija]] b'popolazzjoni ta' madwar 2,200 ruħ.
[[File:Sudika Sannat.jpg|thumb]]

{{Taxobox
|isem = ''Heterohyrax''
|stampa = Ein klippschliefer.jpg
|daqs_stampa = 225px
|deskrizzjoni_stampa = ''Heterohyrax brucei''
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|fajlum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|sottoklassi = [[Theria]]
|infraklassi = [[Eutheria]]
|ordni = [[Hyracoidea]]
|familja = [[Procaviidae]]
|binominali = ''Heterohyrax''
|awtorità_binominali = [[John Edward Gray|Gray]], 1868
}}
'''''Heterohyrax''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammiferu|Mammalia]], u fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra u bi speċi waħda biss ħajja.

{{stub|Informatika}}

{{Nebbieta|xjenza}}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum bugeddum
| image = Lestoros inca.jpg
| image_caption = [[Opossum bugeddum Peruvjan]] jew  [[Opossum bugeddum]] ''[[Lestoros inca]]''
| image_width = 250px
| fossil_range = Tard fl- [[Oligocene]] - Reċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Paucituberculata]]
| ordo_authority = [[Ameghino]], 1894
| familia = [[Caenolestidae]]
| familia_authority = [[Trouessart]], 1898
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
*''[[Caenolestes]]''
*''[[Lestoros]]''
*''[[Rhyncholestes]]''
| range_map = 
| range_map_caption = 
| range_map_width = 
}}

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa''' (bil-Maċedonjan: Прекуграничен биосферен резерват „Охрид-Преспа“,  b’ittri Rumani: ''Prekugraničen biosferen rezervat „Ohrid-Prespa“''; bl-Albaniż: ''Oher – Prespe, Rezerve Ndërkufitare Biosfere'') hija riżerva ta’ bijosfera li tinkludi ż-żoni tal-[[Lag ta’ Ohrid]] u tal-[[Lag ta’ Prespa]] fil-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta’ Fuq]] u fl-[[Albanija]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/albaniathe-former-yugoslav-republic-of-macedonia/ohrid-prespa/|titlu=Ohrid-Prespa {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|sit=www.unesco.org|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Paramurexia
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Paramurexia'''''
| speċi = '''''P. rothschildi'''''
| binominali = ''Paramurexia rothschildi''
| awtorità_binominali = ([[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1938)
| mappa_firxa = Broad-striped Dasyure area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Paramurexia rothschildi''
}}
'''''Paramurexia''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-istrixxi wiesgħajn]], għalkemm huwa magħruf ukoll bl-isem ta' far marsupjal tal-istrixxi wisgħin), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

</ref>
|density             = 21.4/km<sup>2</sup>
|GDP_PPP             = $6.53 triljun<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP PPP, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|GDP_nominal         = $2.90 triljun<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP nominal, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> 
|GDP_per_capita      = $6,720<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP per capita, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|HDI                 = 
|ethnic_groups       = 
|religions           = 
|demonym             = abitant tal-Amerka t’Isfel
|countries           = 12-14
|list_countries      = 
|dependencies        = Esterni (1-3)<br />Interni (1-5)
|unrecognized        = 
|languages           = Spanjol, Portugiż, Gwaraní, Ingliż, Franċiż, Olandiż, Quechua, Aymara, Mapudungun, u oħrajn
|time                = UTC-2 sa UTC-5
|internet            = 
|calling_code        = 
|cities              = [[São Paulo]]<br />[[Lima]]<br />[[Bogotá]]<br />[[Rio de Janeiro]]<br />[[Santiago]]<br />[[Caracas]]<br />[[Buenos Aires]]<br />[[Salvador]]<br />[[Brasília]]<br />[[Fortaleza]]
|m49                 = <code>005</code> – l-Amerka t’Isfel<br /><code>419</code> – l-Amerka Latina<br /><code>019</code> – l-Amerki<br /><code>001</code> – id-Dinja
|footnotes           = 
}}
L-'''Amerika t'Isfel''' (jew '''l-Amerka t'Isfel''') hija kontinent li jinsab kollu kemm hu fl-Emisferu tal-Punent u l-iktar fl-Emisferu tan-Nofsinhar, b'biċċa relattivament żgħira fl-Emisferu tat-Tramuntana. Tista' tiġi deskritta wkoll bħala s-sottokontinent t'isfel miż-żewġ Amerki. F'dawn l-aħħar deċennji r-referenza għall-Amerka t'Isfel minflok reġjuni oħra (bħall-Amerka Latina jew il-Kon tan-Nofsinhar) żdiedet minħabba bidliet fid-dinamiċi ġeopolitiċi.

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

Il-'''Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Benediktinerinnenkloster St. Johann''; bid-[[djalett]] [[Romansh]]: ''Claustra benedictina da Son Jon'') huwa monasteru Benedittin [[Medjuevu|Medjevali]] bikri fil-muniċipalità [[Żvizzera]] ta' Val Müstair, fil-Kanton ta' [[Graubünden]]. Il-kunvent tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/269/|titlu=Benedictine Convent of St John at M&uuml;stair|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

Il-'''Palazz tax-Shirvanshah''' (bl-[[Lingwa Ażerbajġana|Ażerbajġani]]: ''Şirvanşahlar Sarayı'', bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کاخ شروان‌شاهان) huwa palazz tas-seklu 15 li nbena mix-[[Shirvanshah]] u li huwa deskritt mill-[[UNESCO]] bħala "wieħed mill-ġawhar tal-arkitettura tal-[[Ażerbajġan]]". Jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-Ażerbajġan<ref>{{Ċita web|url=http://azerbaijan24.com/about/azerbaijan_cities/baku/palace_of_the_shirvanshahs/|titlu=Palace of the Shirvanshahs|sit=azerbaijan24.com|data-aċċess=2023-05-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170615172826/http://azerbaijan24.com/about/azerbaijan_cities/baku/palace_of_the_shirvanshahs/|arkivju-data=2017-06-15|url-status=dead}}</ref>, u flimkien mat-[[Torri tax-Xebba (Baku)|Torri tax-Xebba]], jifforma kumpless ta' [[Monument|monumenti]] [[Storja|storiċi]] li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-19}}</ref> Il-kumpless jinkludi l-binja prinċipali tal-palazz, id-Divanhane, il-volti funebri, il-moskea tax-''shah'' b'minaret, il-mawżolew ta' [[Seyid Yahya Bakuvi]] (l-hekk imsejjaħ "mawżolew tad-''dervish''"), fin-Nofsinhar tal-palazz, portal fil-Lvant, id-Daħla ta' Murad, ġibjun u l-fdalijiet ta' ħammam. Fl-imgħoddi kien hemm ukoll moskea antika, maġenb il-mawżolew. Għad hemm fdalijiet ta' ħammam fil-Punent tal-qabar.<ref>{{Ċita web|url=http://visions.az/en/news/159/cdc770e3/|titlu=Visions of Azerbaijan Magazine ::: The Palace of the Shirvanshahs|sit=Visions of Azerbaijan Magazine|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-19}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
[[File:Isola del Liri - From bridge.jpg|[[Isola del Liri]], Wied il-Latini|thumb|300px]]'''Wied il-Latini''' (''Valle Latina'') hija reġjun ġeografiku u storiku Taljan li jibda min-nofsinhar ta' [[Ruma]] u jasal sa [[Cassino]]<ref>Giuseppe Ponzi, ''[https://books.google.it/books?id=xiY-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Osservazioni geologiche fatte lungo la Valle Latina]'', Roma, 1849</ref> u jaqbel man-naħa tal-Lvant ta' dik li kienet [[Latium]] Rumana.

{{ħassar|Crosswiki spam, undisclosed paid editing}}
{{Nebbieta|edukazzjoni}}

.]]
Il-'''Barokk''' huwa stil ta' arkitettura, [[mużika]], [[żfin]], [[pittura]], [[skultura]], [[poeżija]] u [[L-Arti|arti]] oħra li ffjorixxa fl-[[Ewropa]] mill-bidu tas-seklu 17 sa nofs is-seklu 18.<ref>{{Ċita web|url=https://www.baroque.org/baroque|titlu=About the Baroque Period - Music of the Baroque|sit=www.baroque.org|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Ġie wara l-arti [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] u l-[[Manjeriżmu]] u qabel ir-[[Rokokò]] (fl-imgħoddi spiss imsejjaħ bħala l-"Barokk Aħħari") u n-[[Neoklassiku]]. Ġie mħeġġeġ mill-[[Knisja Kattolika]] bħala mezz biex jikkuntrasta s-sempliċità u l-awsterità tal-arkitettura, tal-art u tal-mużika tal-[[Protestantiżmu]], għalkemm l-arti Barokka [[Luteraniżmu|Luterana]] żviluppat f'partijiet mill-Ewropa wkoll.<ref>Heal, Bridget (1 December 2011). "'Better Papist than Calvinist': Art and Identity in Later Lutheran Germany". ''German History''. German History Society. '''29''' (4): 584–609.</ref>

L-'''Istmu Kuronjan''' (bil-Litwan: ''Kuršių nerija''; bir-Russu: Ку́ршская коса́ (b’ittri Rumani: Kurshskaya kosa); bil-Ġermaniż: ''Kurische Nehrung;'' bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Curonian Spit'') huwa istmu twil 98 kilometru, irqiq u f’għamla ta’ kurva, magħmul mid-duni tar-ramel, li jissepara l-[[Laguna Kuronjana]] mill-kosta tal-[[Baħar Baltiku]]. Il-parti tan-Nofsinhar tiegħu tagħmel parti mill-Oblast ta’ [[Kaliningrad]], ir-[[Russja]], filwaqt li l-parti tat-Tramuntana tiegħu tagħmel parti mil-Lbiċ tal-Kontea ta’ [[Klaipėda]], il-[[Litwanja]]. L-istmu huwa [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] transnazzjonali, kondiviż bejn iż-żewġ pajjiżi.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/994/|titlu=Curonian Spit|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-28}}</ref>

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

'''Aït Benhaddou''' (bil-lingwi tal-[[Berberi]]: ⴰⵢⵜ ⴱⴻⵏⵃⴰⴷⴷⵓ; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: آيت بن حدّو‎) huwa ''ighrem'' jew ''ksar'' (villaġġ iffortifikat) storiku tul ir-rotta tal-karovani tal-imgħoddi bejn id-[[deżert]] tas-[[Saħara]] u [[Marrakech]] fit-territorju li llum huwa parti mill-[[Marokk]]. Jinsab mal-ġenb ta' għolja quddiem ix-xmara Ounila. Il-''ksar'' huwa meqjus bħala eżempju kbir ta' arkitettura Marokkina bil-ħamrija taflija u ilu mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1987.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/444/|titlu=Ksar of Ait-Ben-Haddou|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-06}}</ref>

{{Taxobox
| isem = [[Dermoptera]]
| stampa = Kaguang-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = Tpinġija ta' [[Cynocephalus volans|Kolugo tal-Filippini]] (''Cynocephalus volans'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = '''Dermoptera'''
| awtorità_ordni = ([[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811)
| mappa_firxa = Firxa ta' l-ordni Dermoptera.PNG
| daqs_mappa_firxa = 300px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-ordni Dermoptera bl-aħmar
}}
'''Dermoptera''' huwa [[Ordni (bijoloġija)|ordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i, eżattament il-[[kolugo|kolugi]], fil-[[Klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]]. Illum il-ġurnata din l-ordni hi magħmula biss mill-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]], minn żewġ [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneri]], ''[[Cynocephalus]]'' u ''[[Galeopterus]]'', u minn żewġ [[speċi]] biss ħajjin.

L-'''Għar tas-Silġ ta'''' '''Dobšiná''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Dobšinská ľadová jaskyňa''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Dobsinai-jégbarlang'')<ref>Ford, Derek; Williams, Paul D. (2013). ''Karst Hydrogeology and Geomorphology''. New York: John Wiley & Sons.</ref><ref>Talalay, Pavel G. (2016). ''Mechanical Ice Drilling Technology''. Singapore: Springer. p. 120.</ref><ref>Strhan, Milan; Daniel, David P. (1994). ''Slovakia and the Slovaks: A Concise Encyclopedia''. Bratislava: Encyclopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences. p. 148.</ref> huwa għar tas-silġ fis-[[Slovakkja]], qrib ir-raħal tal-industrija tal-estrazzjoni ta' [[Dobšiná]] fil-[[Park Nazzjonali tal-Ġenna Slovakka]]. Fis-sena 2000 l-għar tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala parti mill-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/725/|titlu=Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Kozlov''' (''Ochotona koslowi'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]] u tinsab fl-[[Asja]] u tippreferi ambjent ta' tundra qalb l-għolijiet.

Is-'''Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: سازه‌های آبی شوشتر) hija sistema kumplessa tal-irrigazzjoni tal-belt-gżira ta' [[Shushtar]] minn żmien is-[[Sassanidi]]. Tikkonsisti minn 13-il diga, pont, kanal u struttura li jaħdmu flimkien bħala sistema idrawlika.

'''Savio Hon Tai-fai''' SDB (imwieled fil-21 ta' Ottubru 1950) huwa Arċisqof Kattoliku Ruman li jaħdem fis-servizz diplomatiku tas- [[Santa Sede]]. Huwa serva bħala segretarju tal-Kongregazzjoni għall-Evanġelizzazzjoni tal-Popli mill-2010 sal-2017. Qabel dan kien professur tat-teoloġija fis-Seminarju tal-Ispirtu s-Santu ta' Hong Kong. Fl-2022 inħatar [[Nunzju Appostoliku]] għal [[Malta]].

{{Wikifikazzjoni}}{{grammatika}}

Il-'''Vilel u Ġonna tal-Familja Medici''' huma sensiela ta' kumplessi ta' binjiet rurali fir-reġjun tat-[[Toskana]] fl-[[Italja]] li kienu proprjetajiet ta' membri tal-[[familja Medici]] bejn is-seklu 15 u s-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Il-vilel kellhom diversi funzjonijiet: kienu l-palazzi fil-kampanja tal-familja Medici, imqassmin fit-territorju kollu fejn kienu jmexxu, bħala turija tas-setgħa u tar-rikkezzi tagħhom. Kienu wkoll postijiet rikreattivi għad-divertiment u l-intratteniment tas-sidien tagħhom; u b'mod iktar prożajku, kienu ċ-ċentru ta' attivitajiet agrikoli fl-artijiet tal-madwar. Fl-2013, il-vilel u l-ġonna tal-familja Medici ġew miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/175/|titlu=Medici Villas and Gardens in Tuscany|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|titlu=Ville e Giardini Medicei - Regione Toscana|data=2017-12-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171229015842/http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|arkivju-data=2017-12-29|url-status=dead}}</ref>

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

[[File:Helmertturm2008.JPG|daqsminuri|Helmert Tower f'Potsdam]]
'''ED50''' huwa datum ġeodetiku definit wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] bil-għan li jiġu standardizzati n-netwerks ġeodetiċi ta’ diversi pajjiżi tat-Tramuntana tal-Ewropa li dak iż-żmien kienu inkompatibbli u għalhekk ikkumplikaw id-definizzjoni ta’ fruntieri rikonoxxuti reċiprokament.

{{stub|Ġeografija}}

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

tal-artist Ġermaniż [[Max Volkhart]]).]]
'''Nutar''' huwa persuna li tkun awtorizzata twettaq atti fl-affarijiet ġuridiċi, b’mod partikolari tixhed għall-iffirmar tad-dokumenti. Il-professjoni notarili tvarja skont is-sistemi ġuridiċi lokali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalnotary.org/knowledge-center/about-notaries|titlu=Notary Basics {{!}} nationalnotary.org|sit=National Notary Association|data-aċċess=2021-07-06}}</ref>

'''''Theology and Philosophy of Education''''' (TAPE) huwa ġurnal elettroniku xjentifiku internazzjonali għat-[[teoloġija]] tal-edukazzjoni u l-[[filosofija]] tal-[[edukazzjoni]]. Ir-rivista hija ppubblikata mis-Sezzjoni Pedagoġika tal-Akkademja Kristjana Ċeka, u hija ppubblikata darbtejn fis-sena. Ir-rivista twaqqfet fl-20 ta’ Jannar 2022<ref>NAGY, Jakub. New Journal on Theology and Philosophy of Education. ''Church Reporter'' , 2022-02-19, Vol. 7, no. 2, p. 5–6. [http://spcp.prf.cuni.cz/CHURCH_REPORTER_2022.02.pdf Online]. [http://worldcat.org/issn/2695-012X ISSN 2695-012X]. (bl-Ingliż)</ref>. L-ewwel ħarġa ġiet ippubblikata fil-25 ta’ Mejju 2022<ref>DLOUHÁ, Jana. TAPE – it is not a tape with an already finished recording, but a new magazine for the philosophy and theology of education. ''Envigogika'' , 2022-08-15, vol. 17, no. 1. [http://worldcat.org/issn/1802-3061 ISSN 1802-3061]. DOI: [https://dx.doi.org/10.14712%2F18023061.646. 10.14712/18023061.646.] (biċ-Ċek)</ref>. Il-ħolqien tar-rivista TAPE tħabbar uffiċjalment fl-Iskola tal-Filosofija Edukattiva fl-2022 , li, bħala rivista, oriġinaw mill-wirt tal-fundatur tal-Iskola Ċeka tal-Filosofija Edukattiva, Radim Palouš , u l-ewwel mara tal-filosofija Ċeka tal-edukazzjoni, Jaroslava Pešková. TAPE jirrikonoxxi wkoll b'mod espliċitu l-wirt tat-teologu Ċek Josef Zvěřin   u ''t-Teologie Agapé tiegħu.''

[[File:National Library in Valletta.jpg|thumb|upright=2|Il-Librerija Nazzjonali ta' Malta]]

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''<br />Reġjun ta’ Sqallija '''''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Italja}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Palermo]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Renato Schifani]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|25 709 km2 
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''
|5 032 818 (2017)
|-
|'''Websajt'''
|[https://www.regione.sicilia.it/ Sit Uffiċjali]
|}
'''Sqallija''' (''Sicilia'') hija l-ikbar gżira fil-[[Baħar Mediterran]], flimkien mal-gżejjer minuri tal-madwar. Din il-gżira hija awtonoma però tifforma parti mill-peniżola Taljana, allura nistgħu ngħidu li tista' titqies bħala wieħed mir-reġjuni tal-Italja minkejja l-fatt li hija gżira b'kultura kemxejn differenti. Sqallija tinsab fiċ-ċentru tal-baħar Mediterran, il-gżira testendi mill-ponta tal-peniżola ta' Apennini, li hija separata biss mit-triq id-dejqa li taqsam il-lokalità ta' Messina, u tibqa' sejra lejn il-kosta tat-tramuntana tal- kontinent Afrikan.

'''Miosiren''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] estint (il-baqar tal-baħar), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentat), fl-[[ordni]] [[Sirenia]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Trichechidae]], fis-[[sottofamilja]] [[Miosireninae]], ma' ġeneru ieħor (''[[Anomotherium]]'' estint) u b'żewġ [[speċi]] estinti.

[[Kategorija:2007]]
[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2007. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Alta''' (bin-[[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]]: ''Helleristningene i Alta'') jinsab fil-muniċipalità ta' [[Alta]] u fl-inħawi, fil-kontea ta' [[Finnmark]] fit-Tramuntana tan-[[Norveġja]]. Minn meta ġie skopert l-ewwel tinqix fl-1973, instabu iktar minn 6,000 tinqixa f'diversi siti fl-inħawi ta' Alta. L-ikbar lokalità, f'Jiepmaluokta madwar ħames kilometri minn Alta, fiha eluf ta' tinqix individwali u ġiet ikkonvertita f'[[mużew]] fil-beraħ. Is-sit, flimkien mas-siti ta' Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes u Transfarelv, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-3 ta' Diċembru 1985. Huwa l-unika Sit ta' Wirt Dinji tal-[[preistorja]] fin-Norveġja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/352/|titlu=Rock Art of Alta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-26}}</ref>

{{stub|Mediċina}}

'''Belém Tower''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Torre de Belém'', pronunzjat [ˈtoʁ(ɨ) dɨ bɨˈlɐ̃ȷ̃]), uffiċjalment it-'''Torri ta' San Vinċenz''' (bil-Portugiż: ''Torre de São Vicente'') huwa fortifikazzjoni tas-seklu 16 li jinsab f'[[Liżbona]] li serva bħala punt ta' imbarkazzjoni u ta' żbark għall-esploraturi Portugiżi u bħala daħla ċerimonjali għal Liżbona.<ref>''The Dock and Harbour Authority''. Foxlow Publications, Limited. 1969. p. 335.</ref> Inbena matul il-qofol tar-[[Rinaxximent]] Portugiż, u huwa eżempju tal-istil Manwelin Portugiż<ref>Donald F. Lach (1994). ''Asia in the making of Europe''. University of Chicago Press. pp. 57–64. ISBN <bdi>0-226-46730-9</bdi>.</ref>, iżda jinkorpora wkoll elementi ta' stili arkitettoniċi oħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|titlu=Visit Portugal - Torre de Belém|data=2011-07-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110717090116/http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|arkivju-data=2011-07-17|url-status=dead}}</ref> L-istruttura nbniet bil-[[ġebla tal-ġir]] ta' ''lioz'' u hija magħmula minn bastjun u minn torri ta' erba' sulari jew ta' 30 metru (98.4 pied).<ref>Walter Crum Watson (1908). ''Portuguese architecture''. A. Constable & Co. Ltd. pp. 181–182.</ref>

Il-'''Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai''' huma ġabra ta' binjiet pubbliċi tat-tqanqil mill-ġdid tal-istil Vittorjan tas-seklu 19 u binjiet privati tal-istil tal-Art Deco ta' [[Mumbai]], fid-distrett ta' Mumbai, Maharashtra, l-[[Indja]]. Dawn il-binjiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/|titlu=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre|data=2018-03-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/|arkivju-data=2018-03-16|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.artdecomumbai.com/research/mumbais-victorian-gothic-art-deco-ensembles-is-a-world-heritage-site/|titlu=Mumbai’s Victorian Gothic & Art Deco Ensembles is a World Heritage Site – Art Deco|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-10-31}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
{{infobox city|population=1 350 228|year=2022|name=Astana}}
'''Astana''', li kienet tissejjaħ Nur-Sultan sal-2022, hi l-[[belt kapitali]] tal-[[Każakistan]]. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1 350 228 ruħ (sal-2022).

{{Għall-aġġornament}}{{wikifikazzjoni}}
==Telefonija==
Linji prinċipali wżati: 187,000 ([[1997]])

{{Automatic taxobox}}
'''''Phascolosorex''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjal]]i karnivori (eżattament il-[[ġurdien marsupjal|ġrieden marsupjali]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

Il-'''Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Monasterios en las faldas del Popocatépetl'') huma ħmistax-il monasteru tas-seklu 16 li nbnew mill-Wistinjani, mill-Franġiskani u mid-Dumnikani sabiex jevanġelizzaw l-inħawi fin-Nofsinhar u fil-Lvant tal-vulkan [[Popocatépetl]] fil-[[Messiku]] ċentrali. Dawn il-monasteri ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994, peress li servew bħala mudell għall-monasteri u għall-knejjes bikrin kif ukoll għall-isforzi ta' evanġelizzazzjoni fil-Messiku u f'xi punti lil hinn mill-Amerka Latina.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/702/|titlu=Earliest 16th-Century Monasteries on the Slopes of Popocatepetl|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-16}}</ref> Dawn il-monasteri kważi b'mod uniformi huma kkaratterizzati minn atriju kbir ħafna quddiem knisja b'navata waħda u b'''capilla abierta'' jew [[kappella]] miftuħa. L-atriju kien jiffunzjona bħala punt fejn kienu jiltaqgħu l-popli indiġeni u l-patrijiet missjunarji, u l-quddies għall-persuni li jkunu għadhom kemm ikkonvertew kienet issir barra minflok ġewwa l-knisja. Dan l-arranġament ġie ripetut f'inħawi oħra tal-Messiku evanġelizzati mill-patrijiet.

'''L-arkitettura Maltija''' għandha l-oriġini tagħha fil-preistorja, u wħud mill-eqdem strutturi indipendenti fid-Dinja – serje ta' [[Tempji Megalitiċi ta' Malta|tempji megalitiċi]] – jistgħu jinstabu fuq [[Malta]]. Il-gżejjer ġew ikkolonizzati mill-[[Feniċja]]ns u aktar tard mir-[[Ruma l-Antika|Rumani]], li stabbilixxew il-bliet ta' [[Melite (belt antika)|Melite]] u [[Victoria, Għawdex|Gaulos]]. Għalkemm dawn kienu insedjamenti sostanzjali u huma magħrufa li kellhom bosta tempji, knejjes u palazzi, ftit fdalijiet baqgħu ħajjin minbarra xi frammenti arkitettoniċi.

{{infobox city}}
'''Český Krumlov''' (pronunzja biċ-Ċek:[ˈtʃɛskiːˈkrumlof]; bil-Ġermaniż: ''Krumau'' jew ''Böhmisch Krumau'') hija belt fir-Reġjun tan-Nofsinhar tal-[[Boemja]] taċ-[[Ċekja]]. Iċ-ċentru storiku tal-belt, iċċentrat madwar il-[[kastell]], ilu meqjus bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1992 u ngħata dan l-istatus flimkien mad-distrett storiku tal-belt kapitali [[Praga]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Historic Centre of Český Krumlov|url=https://whc.unesco.org/en/list/617/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{Nebbieta|Bijoloġija}}
{{Automatic taxobox}}
'''''Lepisma saccharina''''' huwa [[insett]] żgħir li jibża' mid-dawl u m'għandux ġwienaħ. ''Lepisma saccharina'' hija magħrufa wkoll bħala l-''ħuta fiddiena'', u dan minħabba l-kulur griż fiddien li għandha fuq ġisimha. Dan l-insett jgħix fuq il-[[karboidrati]] bħaz-[[zokkor]], li jispjega l-oriġini tal-isem xjentifiku.

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

'''Kairouan''' (/ˌkaɪər(ʊ)ˈwɑːn/), spelluta wkoll bħala '''El Qayrawān''' jew '''Kairwan''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْقَيْرَوَان, b'ittri Rumani: ''al-Qayrawān'' [æl qɑjrɑˈwæːn], bl-Għarbi Tuneżin: ''Qeirwān'' [qɪrˈwɛːn]), hija l-[[belt kapitali]] tal-Governorat ta' Kairouan fit-[[Tuneżija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0" /> Il-belt ġiet stabbilita mill-[[Umajjad]] għall-ħabta tas-670, matul il-perjodu tal-Kaliff Mu'awiya (li rrenja fis-661-680); f'dan iż-żmien saret ċentru importanti għall-istudjużi [[Iżlam Sunni|Iżlamiċi Sunniti]] u għat-tagħlim tal-[[Koran]],<ref>Luscombe, David; Riley-Smith, Jonathan, eds. (2004). ''The New Cambridge Medieval History, Volume 2; Volume 4''. Cambridge University Press. p. 696. ISBN <bdi>9780521414111</bdi>.</ref> u b'hekk attirat [[Iżlam|Musulmani]] minn diversi partijiet tad-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Moskea ta' Uqba tinsab fil-belt.<ref>Europa Publications "General Survey: Holy Places" ''The Middle East and North Africa 2003'', p. 147. Routledge, 2003. <nowiki>ISBN 1-85743-132-4</nowiki>.</ref><ref>''Hutchinson Encyclopedia 1996 Edition''. Helicon Publishing Ltd, Oxford. 1996. p. 572. ISBN <bdi>1-85986-107-5</bdi>.</ref>

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

{{infobox city}}
Il-Belt ta' '''Espoo''' tinsab viċin tal-belt kapitali Finlandiża, [[Ħelsinki]]. Ġo din il-belt hemm ukoll storja li tissejjaħ il-'Lake Bodom Murders'. Din l-istorja kienet bejn erba' żagħżagħ u kienu nstabu tlieta mejtin u l-persuna l-oħra nstabet midruba.

{{Wikidata Infobox}}

'''Surtsey''' (bl-[[Lingwa Iżlandiża|Iżlandiż]] tfisser litteralment "il-gżira ta' Surtr" u tiġi ppronunzjata: ​[ˈsʏr̥(t)sˌeiː]) hija gżira vulkanika li tinsab fl-arċipelagu ta' Vestmannaeyjar lil hinn mill-kosta tan-Nofsinhar tal-[[Iżlanda]]. Bil-koordinati 63.303°N 20.605°W, Surtsey hija l-iżjed punt fin-Nofsinhar tal-pajjiż. Ġiet iffurmata fi żbroffar vulkaniku li beda 130 metru (430 pied) taħt il-livell tal-baħar, u laħqet il-wiċċ tal-baħar fl-14 ta' Novembru 1963. L-iżbroffar baqa' għaddej sal-5 ta' Ġunju 1967, meta l-gżira laħqet id-daqs massimu tagħha ta' 2.7 km<sup>2</sup> (1.0 mil kwadru). Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-erożjoni bil-mewġ wasslu biex il-gżira tiċkien b'mod kostanti: fl-2012, l-erja tal-wiċċ tal-gżira kien 1.3 km<sup>2</sup> (0.50 mili kwadri). L-iżjed stħarriġ reċenti (2007) juri li l-elevazzjoni massima tal-gżira hija 155 metru (509 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.icelandreview.com/news/surtsey-island-50-percent-original-size/|titlu=Surtsey Island 50 Percent Original Size|kunjom=Review|isem=Iceland|data=2013-08-13|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-05}}</ref>

'''Nicolaus II Bernoulli''', magħruf ukoll bħala '''Niklaus Bernoulli''', '''Nikolaus Bernoulli''', (6 ta' Frar 1695, [[Basel]], l-[[Żvizzra|iŻvizzera]] – 31 ta' Lulju, 1726, [[San Pietruburgu]], ir-[[Russja]]) kien [[matematiku Żvizzeru]] u wieħed mill-ħafna matematiċi prominenti fil-[[Familja Bernoulli|familja Bernouilli]].

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ħafif
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi = '''''G. agilis'''''
| binominali = ''Gracilinanus agilis''
| awtorità_binominali = ([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1854)
| mappa_firxa = Agile Gracile Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-opossum grazzjuż ħafif
}}
L-'''opossum grazzjuż ħafif''' (''Gracilinanus agilis'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi grazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus agilis'' jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu normalment li jħobb jgħix fis-siġar, għalkemm jingħzel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċja.

'''Ċess veloċi''', magħruf ukoll bħala '''Speed chess''', huwa tip ta' [[ċess]] li fih kull plejer jingħata inqas ħin biex jikkunsidra l-movimenti tiegħu milli jippermettu l- kontrolli normali tal-ħin tat-turnew . Iċ-ċess mgħaġġel huwa maqsum, billi jonqsu l-kontrolli tal-ħin, f'ċess rapidu, ċess blitz, u ċess bullet. Iċ-ċess Armageddon huwa varjazzjoni partikolari taċ-ċess veloċi li fiha japplikaw regoli differenti għal kull wieħed miż-żewġ plejers.

Il-'''Fortijiet u l-Kastelli tal-Ghana''' nbnew l-iktar matul il-perjodu kolonjali, meta l-Ghana kienet magħrufa bħala l-Kosta tad-Deheb, bejn wieħed u ieħor matul is-sekli 15 sa 19. Inbnew bosta fortijiet u kastelli kostali bi stil [[Ewropa|Ewropew]], l-iktar mill-[[Portugall|Portugiżi]], mill-[[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiżi]] u mill-[[Renju Unit|Brittaniċi]]. Dawn il-fortijiet kienu jikkollegaw ir-rotot kummerċjali stabbiliti mill-Portugiżi u kienu jservu bħala postijiet għal swieq importanti għall-kummerċ tad-deheb u tal-[[Skjavitù|iskjavi]].

'''L-intelliġenza artifiċjali''' ('''IA''') hija [[intelliġenza]] — li tipperċepixxi, tisintetizza, u tiddeduċi informazzjoni — murija mill-[[Magna|magni]], għall-kuntrarju tal-[[intelliġenza]] naturali murija mill-[[Konjizzjoni tal-annimali|annimali]] u [[Intelliġenza umana|bnedmin]]. Eżempji ta' kompiti li fihom jintuża IA jinkludu r-[[rikonoxximent awtomatiku tad-diskors mitkellem]], l-[[vista tal-kompjuter]], u t-[[traduzzjoni awtomatika]] bejn lingwi (naturali).

{{Nebbieta|liġi}}
Mill-1935 sal-inkorporazzjoni tal-[[Estonja]] fl-[[Unjoni Sovjetika]] fl-1940, ħabsin ikkundannati għall-mewt mill-qrati ċivili ngħataw għażla li jmutu jew b' suwiċidju kkaġunat mill-velenu jew bil-forka, kif deskritt fil-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali (li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar 1935): ''“Siegħa qabel il-ħin skedat tal-eżekuzzjoni, il-kundannat għandu jittieħed f’ ċella tal-mewt, fejn il-prosekutur tal-istat jaqra s-sentenza tal-mewt u jistaqsi lill-priġunier jekk hux lest li jagħmel suwiċidju.'' ''Jekk it-tweġiba tkun fl-affermattiv, il-prosekutur jagħti lill-ikkundannat tazza velenu—it-tip ta’ velenu li għandu jiġi determinat mill-Bord Nazzjonali tas-Saħħa.'' ''Jekk ir-raġel iddestinat jonqos milli jieħu l-velenu fi żmien ħames minuti jiġi mgħallaq.”'' <ref>{{Ċita aħbar|data=Nov 5, 1934|titlu=ESTONIA: Authorized Suicides|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|url-status=dead|pubblikazzjoni=Time|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091019045610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|arkivju-data=19 October 2009}}</ref> L-eżekuzzjonijiet militari saru minn skwadra tal-isparar .

'''Filfla''' hija gżejra ġeoloġikament fqira li tinsab xi ħames kilometri 'l bogħod mill-kosta ta' [[Malta]], u tinsab lejn in-Nofsinhar estrem tal-arċipelagu Malti. Filfoletta hija gżira ferm iżgħar u tinsab xi 100 metru lejn il-Lbiċ ta' Filfla.<ref>{{Ċita web|url=https://www.researchgate.net/profile/Arnold_Sciberras2/publication/260294462_SCIBERRAS_J.__SCIBERRAS_A_%282010%29_Topography_and_Flora_of_the_Satellite_islets_surrounding_the_Maltese_Archipelago._The_Central_Mediterranean_Naturalist_5%282%2931-42._Nature_Trust_Malta_publications/links/00b49530ad3f6c4e5f000000.pdf|titlu=Topography and Flora of the Satellite islets surrounding the Maltese Archipelago|kunjom=Sciberras|isem=Arnold u Jeffrey|data=2010}}</ref> Huwa maħsub li l-isem ta' din il-gżira hekk ċkejkna huwa derivat mill-kelma [[Lingwa Għarbija|Għarbija]] "felfel" li tfisser tip ta' bżar.<ref name=":0">Morana, Martin (2011). ''Bejn Kliem u Storja'' (bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]). Malta: Books Distributors Limited. ISBN <bdi>978-99957-0137-6</bdi>.</ref>

'''Tian Shan''', magħrufa wkoll bħala '''Tengri Tagh'''<ref>Prichard, James (1844), ''History of the Asiatic Nations, 3rd ed., Vol.IV'', p. 281.</ref> jew '''Tengir-Too'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.akdn.org/akmp/performance/ensemble-tengir-too|titlu=Ensemble Tengir-Too {{!}} Aga Khan Development Network|sit=www.akdn.org|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>, (bit-Tork Antik: 𐰴𐰣 𐱅𐰭𐰼𐰃‎, bl-Uighur: تەڭرىتاغ, biċ-Ċiniż: 天山) jiġifieri l-“Muntanji tal-Ġenna”, hija sistema kbira ta’ ktajjen muntanjużi li tinsab fl-[[Asja]] Ċentrali. L-ogħla quċċata ta’ Tian Shan hija Jengish Chokusu, b’għoli ta’ 7,439 metru. L-iktar punt baxx tas-sistema hija d-Depressjoni ta’ Turpan, li tinsab 154 metru taħt il-livell tal-baħar.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 378. ISBN <bdi>978-0-89577-087-5</bdi>.</ref>

'''Ġwanni Kriżostmu''' jew '''Ġwanni t'Antijokja''' ([[Antijokja]], [[344]]/[[354]] – [[Comana Pontica]], [[14 ta' Settembru]] [[407]]) kien reliġjuż Nisrani, [[Patrijarka ekumeniku ta' Kostantinopli|patrijarka ta' Kostantinopli]], u miżmum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala wieħed mill-ikbar erba' [[Missirijiet tal-Knisja]] tal-Lvant.

It-'''Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] li jkopri r-rotot bejn Zarafshan u Karakum tat-Toroq tal-Ħarir u s-siti storiċi tul il-kuritur. Fis-17 ta' Settembru 2023, l-UNESCO ddeżinjat medda ta' 886 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir fl-[[Asja]] bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-kuritur huwa estiż tul it-[[Taġikistan]], it-[[Turkmenistan]] u l-[[Użbekistan]], u jinkludi 31 komponent.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco-iicas.org//press-office/News/Silk%20Roads:%20Zarafshan-Karakum%20Corridor%20has%20been%20recommended%20for%20the%20inscription%20on%20the%20UNESCO%20World%20Heritage%20List|titlu=Silk Roads: Zarafshan-Karakum Corridor has been recommended for the inscription on the UNESCO World Heritage List|sit=www.unesco-iicas.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1675/|titlu=Silk Roads&#x3a; Zarafshan-Karakum Corridor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

{{stub|Lingwistika}}
{{Lingwa
|isem = Sileżjanu
|isemuffiċjali = ślōnskŏ gŏdka<br>ślůnsko godka
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Ewropa]]
|kelliema = 510,000
|rank =
|familja = [[Lingwi Slavi]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = -
|iso2 = -
|iso3 = szl
|sil = 	
|mappa = 
|test = 
}}
Il-'''lingwa Sileżjana''' (bis-Sileżan: ''ślůnsko godka'', ''ślůnski'', u xi kultant ukoll ''pů našymu'') hija lingwa mitkellma min-nies fir-Reġjun tas-Sileżja ta' Fuq fil-Polonja, imma anke fir-[[Repubblika Ċeka]] u fil-[[Ġermanja]]. Fl-2011 xi 509 000<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> persuna iddikjaraw s-Sileżjan bħala l-lingwa nattiva tagħhom, imma n-numru ta' kelliema huwa estimat li huwa 1 250 000.

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

mis-sena 790.]]
Id-'''dinastija Idrisija''', l-'''Idrisin''' jew l-'''Adarisa''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الأدارسة, ''al-Adārisah'') kienu dinastija [[Għarab|Għarbija]] [[Iżlam|Misilma]] mis-788 sal-974, li ħakmet il-biċċa l-kbira tal-[[Marokk]] tal-lum u partijiet tal-punent tal-[[Alġerija]] tal-lum. Imsemmi wara l-fundatur, [[Idris I tal-Marokk|Idris I]], l-Adarisa kienu dinastija [[Għalawin]] imnissla minn [[Muħammed]] permezz ta' neputi tiegħu [[Ħasan bin Għali|Ħasan]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Brett|isem=Michael|sena=2017|titlu=Fatimid Empire|url=https://books.google.com/books?id=ZC5WDwAAQBAJ&dq=idrisids+descent+hasan&pg=PA27|lingwa=en|pubblikatur=Edinburgh University Press|paġni=27|isbn=978-1-4744-2151-5}}</ref> Ir-renju tagħhom kellu rwol importanti fl-[[Iżlamizzazzjoni]] bikrija tal-Marokk u ppresediet ukoll żieda fl-immigrazzjoni Għarbija u t-tagħrib ([[Arabizzazzjoni]]) fiċ-ċentri urbani ewlenin.<ref name=":15">{{Ċita ktieb|kunjom=Abun-Nasr|isem=Jamil|sena=1987|titlu=A history of the Maghrib in the Islamic period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC&q=A%20history%20of%20the%20Maghrib%20in%20the%20Islamic%20period&pg=PP1|post=Cambridge|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=0521337674}}</ref>{{Rp|52}}<ref name=":0">{{Ċita ktieb|kunjom=Rivet|isem=Daniel|sena=2012|titlu=Histoire du Maroc: de Moulay Idrîs à Mohammed VI|pubblikatur=Fayard}}</ref>{{Rp|83-84}}

{{Nebbieta|politika}}

'''Julius Wagner-Jauregg''' (twieled fis-7 ta' Marzu 1857 – miet fis-27 ta' Settembru 1940) kien fiżiku [[Awstrija|Awstrijak]], li rebaħ il-[[Premju Nobel]] għall-Fiżjoloġija jew għall-[[Mediċina]] fl-1927, u huwa l-ewwel psikjatra li rebaħ dan il-premju. Il-Premju Nobel tiegħu ngħata "għall-iskoperta tal-valur terapewtiku tal-inokulazzjoni kontra l-malarja fit-trattament tad-dimenzja paralitika".<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1927/summary/|titlu=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1927|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-09-27}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Liguori.jpg
|desk_stampa=San Alfonsu Marija de Liguori
|data_twelid=27 ta' Settembru [[1696]]
|post_twelid=[[Marianella]], Renju ta' Napli
|data_mewt=1 ta' Awwissu [[1787]]
|post_mewt=[[Pagani]], Renju ta' Napli
|data_beatifikazzjoni=15 ta’ Settembru [[1816]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Piju VII]]
|data_kanonizzazzjoni=26 ta' Mejju [[1839]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Papa Gregorju XVI]]
|jum_festa=1 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=Fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]]
|attribut2=[[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'')
}}
'''Alfonsu Marija de Liguori''' ([[Marianella]], 27 ta' Settembru 1696 – [[Pagani]], 1 ta' Awwissu 1787)<ref>{{Ċita web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|titlu=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Alphonsus Liguori|data=2007-07-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-data=2007-07-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070705054414/http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> kien isqof [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] u [[kompożitur]] [[Italja|Taljan]], fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]], u [[Kittieb|awtur]] ta' diversi kitbiet teoloġiċi u ta' melodiji popolari tal-[[Milied]], fosthom ''Tu scendi dalle stelle''. Ġie pproklamat qaddis mill-[[Papa Gregorju XVI]] fl-1839 u [[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'') fl-1871 mill-[[Papa Piju IX]].

Il-'''Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Kopalnia soli Wieliczka'') tinsab fir-raħal ta’ Wieliczka, fin-Nofsinhar tal-[[Polonja]], fiż-żona metropolitana ta’ [[Krakovja]].

{{infobox city}}
'''Bejrut''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ''بيروت'') hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Libanu]] u l-ikbar belt fil-pajjiż. Hija metropoli b'madwar 360,000 abitant fl-2011. L-agglomerazzjoni urbana għandha bejn 1.8 u 2 miljun abitant.

Il-'''Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte''' huwa park nazzjonali li jinsab ħdejn [[Naracoorte]] fir-reġjun turistiku tal-Kosta tal-Ġebla tal-Ġir (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Limestone Coast'') fix-Xlokk tal-istat tan-Nofsinhar tal-[[Awstralja]]. Ġie rikonoxxut uffiċjalment fl-1994 għall-ġabra estensiva ta' fossili meta tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien ma' [[Riversleigh]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref> Il-park jippreserva 6 km<sup>2</sup> ta' veġetazzjoni, bi 28 għar fi ħdan iż-żona ta' lqugħ ta' 3.05 km<sup>2</sup>. Mit-28 għar magħruf fil-park, erba' biss huma miftuħin għall-pubbliku. L-għerien l-oħra mhumiex miftuħin għall-pubbliku peress li huma importanti għar-riċerka xjentifika u anke għall-protezzjoni tal-għerien stess u tal-kontenut tagħhom. Ħafna mill-għerien fihom stalaktiti u stalagmiti spettakolari.<ref>{{Ċita web|url=https://www.naracoortecaves.sa.gov.au/plan-your-visit/about-naracoorte-caves|titlu=Naracoorte Caves {{!}} About Naracoorte Caves|sit=Naracoorte Caves|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

Il-'''Ħitan Rumani ta'''' '''Lugo''' (bl-Ispanjol u bil-Galizjan: ''Muralla Romana de Lugo'') inbnew fis-seklu 3 u għadhom pjuttost intatti. Huma estiżi għal iktar minn żewġ kilometri madwar iċ-ċentru storiku tal-belt ta' [[Lugo]] fil-[[Galizia|Galizja]],[[Spanja]]. Il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-aħħar tas-sena 2000<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/987/|titlu=Roman Walls of Lugo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-12-01}}</ref> u huma attrazzjoni turistika popolari.

{{Wikifikazzjoni}}
{{għall-kontroll|Kontentut ikkupjat minn http://www.sanfrangisk.com/15Kultura%20u%20Art/kul24-Gorg%20Pisani.htm}}

Il-'''Forti ta' Agra''' huwa forti storiku fil-belt ta' [[Agra]], l-[[Indja]]. Kien ir-residenza prinċipali tal-imperaturi tad-dinastija Mughal sal-1638, meta l-[[belt kapitali]] ġiet ittrasferita minn Agra għal [[New Delhi|Delhi]]. Qabel ma spiċċa taħt il-[[Renju Unit|Brittaniċi]], l-aħħar mexxejja Indjani li okkupawh kienu l-Maratha. Fl-1983, il-Fort ta' Agra tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/251/|titlu=Agra Fort|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-21}}</ref> Jinsab madwar żewġ kilometri u nofs fil-Majjistral tal-[[monument]] famuż tat-[[Taj Mahal]]. Il-forti jista' jiġi deskritt aħjar bħala belt iffortifikata.

Il-'''Palazz ta' Stoclet''' (jew id-'''Dar ta' Stoclet'''; bil-Franċiż: ''Palais Stoclet'', bl-Olandiż: ''Stocletpaleis'') huwa dar kbira fi [[Brussell]], il-[[Belġju]]. Il-binja ġiet iddisinjata mill-arkitett Awstrijak [[Josef Hoffmann]] għall-finanzier Belġjan [[Adolphe Stoclet]]. Il-binja nbniet bejn l-1905 u l-1911 bl-istil tas-[[Seċessjoni Vjenniża]] u tinsab f'Avenue de Tervueren fil-muniċipalità ta' [[Woluwe-Saint-Pierre]] fi Brussell.<ref>Sharp, Dennis (2002). ''Twentieth Century Architecture''. Mulgrave: Images Publishing Group. p. 44. ISBN <bdi>978-1-86470-085-5</bdi>.</ref> Il-binja titqies bħala l-kapulavur ta' Hoffman u hija waħda mill-iktar djar privati raffinati u lussużi tas-seklu 20.<ref>Watkin, David (2005). ''A History of Western Architecture''. London: Laurence King Publishing. p. 548. ISBN <bdi>978-1-85669-459-9</bdi>.</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fniek
| image = Sylvilagus audubonii.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] (''[[Sylvilagus audubonii]]'')
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| subdivision_ranks =  [[Ġeneri]]
| subdivision = 
* ''[[Pentalagus]]''
* ''[[Bunolagus]]''
* ''[[Nesolagus]]''
* ''[[Romerolagus]]''
* ''[[Brachylagus]]''
* ''[[Sylvilagus]]''
* ''[[Oryctolagus]]''
* ''[[Poelagus]]''
* ''[[Pronolagus]]''
* ''[[Caprolagus]]''
}}

Il-'''Medina ta' Sousse''' hija l-kwartier tal-medina f'[[Sousse]], il-Governorat ta' Sousse, it-[[Tuneżija]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988 u hija eżempju tipiku tal-arkitettura tal-ewwel sekli tal-[[Iżlam]] fil-[[Magreb]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/498/|titlu=Medina of Sousse|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-05}}</ref> Tinkludi l-''Kasbah'', fortifikazzjonijiet u l-Moskea l-Kbira ta' Sousse. Illum il-ġurnata l-Medina tospita l-[[Mużew]] [[Arkeoloġija|Arkeoloġiku]] ta' Sousse. Għadd ta' steli [[Gwerer Puniċi|Puniċi]] ġew skoperti fil-Medina, bejn ir-''Ribat'' u l-Moskea l-Kbira, fis-sekli 19 u 20.

Il-'''Monasteru ta' Voroneț''' huwa monasteru [[Medjuevu|Medjevali]] fil-villaġġ Rumen ta' Voroneț, li issa jifforma parti mir-raħal ta' [[Gura Humorului]]. Huwa wieħed mill-iktar monasteri mpittrin famużi min-Nofsinhar ta' [[Bukovina]], fil-Kontea ta' [[Suceava]]. Il-monasteru nbena minn [[Stiefnu III tal-Moldova|Stiefnu l-Kbir]] fl-1488 tul perjodu ta' tliet xhur u tliet ġimgħat biex ifakkar ir-rebħa fil-[[Battalja ta 'Vaslui|Battalja ta' Vaslui]]. Spiss jingħad li dan il-monasteru qisu l-"[[Kappella Sistina]] tal-Lvant". L-affreski tal-Monasteru ta' Voroneț għandhom sfumatura intensa ta' blu magħrufa fir-[[Rumanija]] bħala "l-blu ta' Voroneț".<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Sandberg-Diment|isem=Erik|data=1998-06-21|titlu=Artistic Route Through Romania|url=https://www.nytimes.com/1998/06/21/travel/artistic-route-through-romania.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>

'''Prambanan''' (bl-[[Lingwa Indoneżjana|Indoneżjan]]: '''''Candi Prambanan''''', bil-Ġavaniż: ꦫꦫꦗꦺꦴꦁꦒꦿꦁ, b'ittri Rumani<small>:</small> '''''Rara Jonggrang''''') huwa kumpless ta' tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] tas-seklu 9 fir-Reġjun Speċjali ta' [[Yogyakarta]], fin-Nofsinhar ta' [[Ġava]], l-[[Indoneżja]], iddedikati lit-Trimūrti, l-espressjoni ta' alla l-ħallieq (Braħma), il-preservatur (Vixnu) u l-qerried (Xiva). Il-kumpless tat-tempji jinsab madwar 17-il kilometru (11-il mil) fil-Grigal tal-belt ta' Yogyakarta fil-konfini bejn il-provinċji ta' Ġava Ċentrali u ta' Yogyakarta.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/642/|titlu=Prambanan Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-24}}</ref>

{{Wikidata Infobox}}

L-'''Abbazija ta' Corvey''' (bil-Ġermaniż: ''Fürststift Corvey jew Fürstabtei Corvey'') hija eks abbazija Benedittina u prinċipat ekkleżjastiku li issa tinsab fin-Nord Rhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Hija waħda minn nofs tużżana abbaziji b'awtogovernanza ta' prinċep-isqof tal-[[Imperu Ruman]] Sagru mill-aħħar tal-[[Medjuevu|Medju Evu]] sal-1792, meta Corvey ġiet elevata għal prinċipat-veskovat. Corvey, li kellha territorju estiż fuq żona kbira, ġiet lajċizzata fl-1803 matul il-medjatizzazzjoni Ġermaniża u ġiet assorbita fil-Prinċipat ġdid ta' Nassau-Orange-Fulda. Fl-2014, l-Abbazija ta' Corvey tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].

'''Machu Picchu''' hija ċittadella tas-seklu 15 tal-[[Imperu tal-Inka]], li tinsab fil-''Cordillera'' tal-Lvant fin-Nofsinhar tal-[[Perù]], fuq art muntanjuża ta' 2,430 metru. Iċ-ċittadella tinsab fid-Distrett ta' Machupicchu fi ħdan il-Provinċja ta' [[Urubamba]] iktar 'il fuq mill-[[Wied Sagru]] tal-[[Inka]], li qiegħed xi 80 kilometru fil-Majjistral ta' [[Cusco]]. Ix-xmara Urubamba tgħaddi mill-''Cordillera'' ta' madwarha u toħloq kanjon bi klima muntanjuża tropikali.<ref>Carlotto et al. 2009</ref>

'''Bennej''' jew '''bennej ewlieni''' huwa figura ċentrali li twettaq il-proġetti tal-kostruzzjoni skont il-pjanta jew id-disinn tal-[[arkitett]] fiż-żminijiet premoderni. Jista’ jitqies bħala l-prekursur tal-arkitett u tal-inġinier modern li issa għandhom rwoli distinti u separati u anke ċertu ġerarkija fit-twettiq tax-xogħlijiet.<ref name=":0">Olga Popovic Larsen, Andy Tyas, ''Conceptual Structural Design: Bridging the Gap Between Architects and Engineers'' (2003), p. 29-30.</ref>

Il-'''Wied ta' Qadisha''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي قاديشا), magħruf ukoll bħala l-'''Fondoq ta' Qadisha''' jew '''Wadi Qadisha''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Ouadi Qadisha''), huwa fondoq li jinsab fi ħdan id-Distretti ta' Bsharri u ta' Zgharta tal-Governorat ta' Libanu. Il-wied issawwar mix-xmara Qadisha, magħrufa wkoll bħala ''Nahr Abu Ali'' meta tasal f'[[Tripoli (Libanu)|Tripoli]]. Qadisha tfisser "Sagru" bl-[[Aramajk ta' Ġesù|Aramajk]], u l-wied xi kultant jissejjaħ il-'''Wied Sagru'''. Għal bosta sekli l-wied laqa' komunitajiet monastiċi [[Kristjaneżmu|Kristjani]]. Il-wied jinsab taħt l-Għolja ta' Al-Makmal fit-Tramuntana tal-[[Libanu]].

It-'''Torri ta' Londra ('''bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Tower of London''), uffiċjalment il-'''Palazz u l-Fortizza Rjali tat-Torri ta' Londra tal-Maestà Tiegħu''', huwa kastell storiku fuq ix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara [[Tamiġi]] fiċ-ċentru ta' [[Londra]], il-[[belt kapitali]] tar-[[Renju Unit]]. Jinsab fi ħdan il-Kwartier ta' Londra tal-Irħula tat-Torri, li huwa sseparat mit-tarf tal-Lvant tal-Belt ta' Londra fl-ispazju miftuħ magħruf bħala l-Għolja tat-Torri. Ġie stabbilit lejn l-aħħar tal-1066 bħala parti mill-Konkwista [[Normanni|Normanna]]. It-Torri l-Abjad, li jagħti ismu lill-kastell kollu, inbena minn [[William il-Konkwistatur]] fl-1078 u kien simbolu tal-oppressjoni mġarbba minn Londra taħt l-elit tal-mexxejja l-ġodda. Il-kastell kien jintuża wkoll bħala ħabs mill-1100 ([[Ranulf Flambard]]) sal-1952 (it-tewmin Kray), għalkemm dik ma kinitx il-funzjoni primarja tiegħu. Kien palazz grandjuż fil-bidu tal-[[Storja|istorja]] tiegħu u mbagħad serva bħala residenza rjali. Inġenerali, it-Torri ta' Londra huwa kumpless ta' diversi binjiet stabbilit fi ħdan żewġ sensiliet konċentriċi ta' ħitan difensivi u ħandaq. Kien hemm diversi fażijiet ta' tkabbir, l-iktar taħt ir-rejiet [[Rikkardu I]], [[Enriku III]], u [[Dwardu I]] fis-sekli 12 u 13. Il-konfigurazzjoni ġenerali tiegħu li ġiet stabbilita sal-aħħar tas-seklu 13 għadha teżisti minkejja li kien hemm attività ta' kostruzzjoni iktar 'il quddiem.

'''Pietru Caxaro''' (m. 1400, L-[[Imdina]] - 1485, ir-[[Rabat (Malta)|Rabat]] (Malta)) huwa magħruf fil-[[letteratura Maltija]] bħala l-ewwel [[poeta]] li kiteb bil-[[Lingwa Maltija|Malti]].

{{stub|Mużika}}

Il-'''Fortizzi Tondi tal-Vikingi''', magħrufa wkoll bħala l-'''fortizzi tat-tip ta' Trelleborg''' jew anke '''trelleborgs''', huma tip ta' forti ċirkolari b'disinn speċjali, li nbnew fl-Iskandinavja matul Żmien il-[[Vikingi]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|titlu=A possible ring fort from the late Viking period in Helsingborg. Current Swedish Archaeology. 17.|kunjom=Weidhagen-Hallerdt|isem=Margareta|data=2009|data-aċċess=2023-10-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019214101/http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|arkivju-data=2014-10-19|url-status=dead}}</ref> Dawn il-fortizzi għandhom għamla strettament tonda, b'toroq u daħliet fl-erba' direzzjonijiet kardinali. Xi kultant mad-dawra tagħhom ikun hemm fortifikazzjonijiet avvanzati parzjali, għalkemm dawn mhux dejjem ikunu ċirkolari.

Il-'''Gżira ta' Pico''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Ilha do Pico''; pronunzjata: [ˈiʎɐ du ˈpiku]) hija gżira fil-Grupp Ċentrali tal-[[Ażores]], il-[[Portugall]]. Il-pajsaġġ huwa kkaratterizzat minn vulkan, Ponta do Pico, li huwa l-ogħla muntanja fl-Ażores u fil-Portugall, u l-ogħla elevazzjoni tal-Katina tal-[[Oċean Atlantiku|Atlantiku]] Nofsani. Skont it-tradizzjoni tal-poeta Portugiż, [[Raul Brandão]], Pico tissemma bħala '''''Ilha Preta''''' ("Gżira Sewda"), minħabba l-ħamrija vulkanika sewda tagħha, li jiffurmaw il-vinji ddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1117/|titlu=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-14}}</ref> li fl-imgħoddi ppermettew l-iżvilupp tal-ekonomija tal-gżira. Il-Gżira ta' Pico hija t-tieni l-ikbar gżira tal-Ażores u ġeoloġikament hija l-iktar waħda li ffurmat reċentement, u għandha madwar 300,000 sena.<ref>{{Ċita web|url=http://www.azoresgreenmark.com/pt/acores/formation/|titlu=Azores GreenMark - Os Açores|sit=www.azoresgreenmark.com|lingwa=pt|data-aċċess=2022-12-14}}</ref>

Il-'''Villa Tugendhat''' hija binja arkitettonika sinifikanti f’[[Brno]], iċ-[[Ċekja]]. Hija waħda mill-prototipi pijunieri tal-arkitettura moderna fl-[[Ewropa]], u ġiet iddisinjata mill-arkitetti [[Ġermanja|Ġermaniżi]] [[Ludwig Mies van der Rohe]] u [[Lilly Reich]]. Il-villa nbniet bil-konkos rinfurzat bejn l-1928 u l-1930<ref>Courland, Robert. ''Concrete Planet''. Prometheus Books, Amherst, NY. (2012) p. 326. <nowiki>ISBN 978-1616144814</nowiki>.</ref> għal [[Fritz Tugendhat]] u martu Greta Tugendhat, u f’qasir żmien saret ikona tal-[[Moderniżmu]]. Fl-2001, il-Villa Tugendhat saret [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1052/|titlu=Tugendhat Villa in Brno|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-24}}</ref>

'''Harry Belafonte''' (imwieled '''Harold George Bellanfanti Jr.'''; twieled fl-1 ta' Marzu 1927 – miet fil-25 ta' April 2023) kien [[kantant]], attur u attivist [[Ġamajka|Ġamajkan]]-[[Stati Uniti|Amerikan]], li ppopolarizza l-[[mużika]] calypso mal-udjenzi internazzjonali fis-snin 50 tas-seklu 20. Belafonte huwa wieħed mill-ftit artisti tal-ispettaklu li ngħataw Emmy, Grammy, Oscar, u Tony (EGOT). L-iżvolta fil-karriera tiegħu waslet permezz tal-album ''Calypso'' (1956), li kien l-ewwel LP ta' artist solista li bigħ miljun kopja.

]]
'''Piero di Tommaso Soderini''' ([[Firenze]], [[18 ta' Mejju]] [[1452]] – [[Ruma]], [[13 ta' Ġunju]] [[1522]]) kien [[politiku]] [[Italja|Taljan]] u [[statista]] tar-[[Repubblika ta' Firenze]].

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum tal-Patagonja''' (''Lestodelphys halli'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{Taxobox
| isem = Opossum irqiq ta' Pinheiro
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Marmosops]]''
| awtorità_ġeneru = (Matschie,1916)
| speċi = '''''M. pinheiroi'''''
| binominali = ''Marmosops pinheiroi''
| awtorità_binominali = (Pine,1981)
| mappa_firxa = Firxa Marmosops pinheiroi.PNG
| daqs_mappa_firxa = 225px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum irqiq ta' Pinheiro
}}
L-'''Opossum irqiq ta' Pinheiro''' (''Marmosops pinheiroi'') huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum irqiq arborju jew tas-siġar (Nowak, 1999), b'abitudni notturni, ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti tropikali tax-xita jew pluvjali u tropikali umdi. Hu huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott u insetti varji. Il-''Marmosops pinheiroi'' huwa speċi b'distribuzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, mifruxa mal-[[Brażil]], il-[[Gujana]], il-[[Gujana Franċiża]] u l-[[Veneżwela]]. L-ewwel darba li ġie skopert xjentifikament kien instab fl-inħawi ta' [[Amapá]], Rio Amapari, fl-istat ta' [[Serra do Navio]] (0°59'N, 52°03'W) fil-Brażil.

Il-'''Park Arkeoloġiku ta' Hili''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: حَدِيْقَة آثَار ٱلْهِيْلِي, b'ittri Rumani<small>:</small> ''Ḥadīqat Āthar Al-Hīlī'') huwa l-post fejn instabu fdalijiet ta' Żmien il-Bronż ta' [[Al Ain]], f'[[Abu Dhabi]], l-[[Emirati Għarab Magħquda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.adach.ae/en/portal/heritage/alhilli.archaelogical.park.aspx|titlu=Abu Dhabi Authority for Culture & Heritage - ADACH - Al Hilli Archaelogical park|data=2011-07-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110722010346/http://www.adach.ae/en/portal/heritage/alhilli.archaelogical.park.aspx|arkivju-data=2011-07-22|url-status=dead}}</ref> Is-sit huwa wieħed mill-komponenti tas-Siti Kulturali ta' Al Ain, l-unika [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-Emirati Għarab Magħquda.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1343/|titlu=Cultural Sites of Al Ain &#x28;Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud and Oases Areas&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref>

Il-'''jeddijiet''' huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Garajonay''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque nacional de Garajonay'', ippronunzjata [ˈpaɾke naθjoˈnal de ɣaɾaxoˈnaj]) jinsab fiċ-ċentru u fit-Tramuntana tal-gżira ta' [[La Gomera]], waħda mill-[[Gżejjer Kanarji]] ([[Spanja]]). Ġie ddikjarat bħala park nazzjonali fl-1981 u bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/380/|titlu=Garajonay National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-27}}</ref> Jokkupa erja ta' 40 km<sup>2</sup> u huwa estiż f'kull waħda mis-sitt muniċipalitajiet tal-gżira.

{{Taxobox
| isem = ''Argyrolagus''
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| awtorità_sottordni = 
| superfamilja = †[[Argyrolagoidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †[[Argyrolagidae]]
| awtorità_familja = 
| ġeneru = †''[[Argyrolagus]]''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1904
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Argyrolagus palmeri]]''
*†''[[Argyrolagus parodii]]''				
*†''[[Argyrolagus scagliai]]''
}}
'''''Argyrolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatat mal-[[opossum ġurdien]] jew l-[[opossum far]]. Dan qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Argyrolagoidea]], fil-familja [[Argyrolagidae]] u bl-ebda speċi ħajja. 

'''Filippu Neri''', magħruf ukoll bħala l-''Appostlu ta' Ruma'' ([[Firenze]], [[22 ta' Lulju]] [[1515]] – [[Ruma]], [[25 ta' Mejju]] [[1595]]) kien saċerdot [[Italja|Taljan]], magħruf għat-twaqqif ta' soċjetà ta' qassisin sekulari msejħa "Il-Kongregazzjoni tal-Oratorju".

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Palazz Irjali ta' Caserta''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Reggia di Caserta'' [ˈrɛddʒa di kaˈzɛrta]; bin-Naplitan: ''Reggia 'e Caserta'' [ˈrɛdːʒ(ə) e kaˈsertə]) huwa eks residenza rjali f'[[Caserta]], fir-reġjun ta' [[Campania]], fin-Nofsinhar tal-[[Italja]]. Il-palazz inbena mill-familja [[Borboni]] taż-Żewġ Sqallijiet bħala r-residenza prinċipali tagħhom bħala rejiet ta' [[Napli]]. Huwa l-ikbar palazz tas-seklu 18 fl-[[Ewropa]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.reggiadicasertaunofficial.it/reggia/il-palazzo/|titlu=Il Palazzo|sit=Sito non ufficiale della Reggia di Caserta|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fl-1997, il-palazz tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/549/|titlu=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fid-dokument tan-nominazzjoni, is-sit jiġi deskritt bħala "l-aħħar att ta[[L-Arti|l-arti]] spettakolari tal-[[Barokk]], bil-karatteristiċi kollha meħtieġa biex jinħolqu l-illużjonijiet ta' spazju multidirezzjonali".<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/549rev.pdf|titlu=UNESCO site evaluation}}</ref> Bħala volum, il-Palazz Irjali ta' Caserta huwa l-ikbar residenza rjali fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ferrand|isem=Franck|data=2013-10-24|titlu=Dictionnaire amoureux de Versailles|url=https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ|lingwa=fr|iktar=|pubblikatur=Place des éditeurs}}</ref> b'iżjed minn miljun metru kubu<ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> u b'erja ta' 47,000 m².<ref>{{Ċita web|url=http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|titlu=Il Palazzo|data=2014-10-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019204401/http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|arkivju-data=2014-10-19|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref>

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Pika tal-Afganistan
| status = 
| status_ref =
| image = LagomysRufescens.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = [[Pika tal-Afganistan]] ''[[Ochotona rufescens]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. rufescens'''''
| binomial = ''[[Ochotona rufescens]]''
| binomial_authority = Gray, 1842 
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision = 
*''[[Ochotona rufescens regina]]'' 
*''[[Ochotona rufescens rufescens]]'' 
*''[[Ochotona rufescens shukurovoi]]'' 
}}

Il-'''Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre''' huma sensiela ta' erba' liftijiet idrawliċi tal-bastimenti qrib ir-raħal ta' [[La Louvière]] fil-[[Belġju]] li huma kklassifikati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/856/|titlu=The Four Lifts on the Canal du Centre and their Environs, La Louvi&egrave;re and Le Roeulx &#x28;Hainaut&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-15}}</ref> L-erba' li huma jinsabu tul il-[[Canal du Centre]] fiż-żona industrijali storika tal-Belġju.

Il-'''Park ta' Muskau''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Muskauer Park'', uffiċjalment ''Fürst-Pückler-Park Bad Muskau''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Park Mużakowski'') huwa park pajsaġġistiku fir-reġjun ta' [[Oberlausitz]] fil-[[Ġermanja]] u ta' ''Łużyce Górne'' fil-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar ġnien [[Ingliż]] fl-Ewropa Ċentrali u wieħed mill-iktar ġonna Ingliżi famużi, li huwa estiż tul iż-żewġ naħat tal-fruntiera Ġermaniża-Pollakka tul ix-xmara ''Lausitzer Neiße / Nysa Łużycka''. Il-park ġie mqassam mill-1815 'il quddiem skont l-ordnijiet tal-Prinċep [[Hermann von Pückler-Muskau]] (1785-1871), iċċentrat fuq ir-residenza tiegħu ta' Schloss Muskau (il-Kastell ta' Muskau).<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.muskauer-park.de/?lang_pref=en|titlu=Muskauer Park|lingwa=de-DE|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland UNESCO World Heritage Sites|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Parma Press|paġni=142-149|isbn=978-8377771556}}</ref>

'''Madre Tereża ta' Kalkutta''' ([[Skopje]], twieldet fis-26 ta' Awwissu 1910 - Kalkutta, l-[[Indja]], mietet fil-5 ta' Settembru 1997) twieldet f'familja [[Knisja Kattolika|Kattolika]] [[Albanija|Albaniża]] fi Skopje, illum parti mill-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]]. Ta' tmintax-il sena ddeċidiet li tidħol fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet Missjunarji tal-[[Santa Marija|Madonna]] ta' [[Loreto]]. Fl-1928 telqet lejn l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]], u sena wara kienet l-Indja. Fl-1931 iż-żagħżugħa Ineż ħadet l-ewwel voti u l-isem ġdid ta' Swor Marija Tereża tal-Bambin [[Ġesù]] (għad-devozzjoni tagħha lejn il-qaddisa ta' Lisieux), u ta' għoxrin sena kienet tgħallem l-[[Storja|istorja]] u l-[[ġeografija]] lil studenti bniet sinjuri fil-kulleġġ tas-sorijiet ta' Loreto f'Entally, żona fil-Lvant ta' Kalkutta.<ref>Muggeridge (1971), kap. 3, "Mother Teresa Speaks", pp. 105, 113.</ref>

'''Anna Sychravová''' (twieldet fis-7 ta' Lulju 1873 – mietet fit-22 ta' Frar 1925) kienet [[Għalliem|għalliema]] u [[politiku]] [[Ċekoslovakkja|Ċekoslovakka]]. Fl-1920 ġiet eletta fil-Kamra tad-Deputati u saret waħda mill-ewwel grupp ta' membri nisa, u l-unika mara mis-[[Slovakkja]], li ġew eletti.<ref>Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín (2012), ''The Struggle for Female Suffrage in Europe'', p. 237.</ref>

'''Ryhor Janavič Baradulin''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Рыго́р Янавіч Бараду́лін; 24 ta' Frar 1935 – 2 ta' Marzu 2014) kien [[poeta]], [[kittieb]] u traduttur Belarussu.

"Il-bieraħ f’Palermo, kien dikjarat Beatu Don Giuseppe Puglisi, saċerdot u martri, maqtul mill-mafja fl-1993.  Don Puglisi kien saċerdot eżemplari, dedikat speċjalment għall-pastorali taż-żgħażagħ. Eduka lit-tfal skont l-Evananġelju u neħħihom mid-dinja tal-kriminalità, u din fittxet li tegħlbu billi qatluh. Fil-verità, però, kien huwa li rebaħ, ma’ Kristu Irxoxt." - Papa Franġisku, Angelus, 26 ta' Mejju 2013

Iċ-'''ċess''' hija logħba fuq il-bord bejn żewġ plejers. Xi kultant il-logħba tissejjaħ '''ċess internazzjonali''' jew '''ċess''' '''tal-punent''' biex tiddistingwiha minn logħob relatat, bħal [[xiangqi]] (ċess [[Ċina|Ċiniż]]) u [[shogi]] (ċess [[Ġappun|Ġappuniż]]). Il-forma attwali tal-logħba bdiet fi [[Spanja]] u l-bqija tan[[Ewropa t'Isfel|-Nofsinhar tal-Ewropa]] matul it-tieni nofs tas-seklu 15 wara li evolviet minn [[chaturanga]], logħba simili ta' oriġini [[Indja|Indjana]] iżda ħafna eqdem. Illum, iċ-ċess hija waħda mil-logħob l-aktar popolari fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jintlagħab minn miljuni ta’ nies, b'xi wħud jgħidu li hemm mat-800 miljun plejer<ref>{{Ċita web|url=https://www.chessjournal.com/how-many-chess-players-are-there/|titlu=How Many Chess Players Are There in The World? (Finally Solved)|kunjom=Staff|isem=Editorial|data=2021-10-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-17}}</ref>.

'', eżempju ta'  annimal '''Diġitigrad''' tal-familja [[Canidae]]]]
, ''[[Canis lupus]]'', annimal '''Diġitigrad''']]

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

Fl-[[informatika]], l-'''ipproċessar testwali''' jirreferi għat-[[teorija]] u għall-prattika tal-[[awtomatizzazzjoni]] tal-ħolqien jew tal-manipolazzjoni ta’ testi elettroniċi. It-test is-soltu jirreferi għall-karattri alfanumeriċi speċifikati fuq it-tastiera tal-persuna li tkun qed twettaq il-prattika, iżda inġenerali t-terminu “test” ifisser is-saff astratt mehmuż mal-kodifikazzjoni tal-karattri standard tat-test fil-mira. It-terminu “pproċessar” jirreferi għall-ipproċessar awtomatizzat (jew mekkaniku), meta mqabbel mal-istess manipolazzjoni magħmula bl-idejn.

{{Nebbieta|ġeografija}}
Il-belt ta’ '''Dakar''' hija l - kapitali tar-[[Senegal|Repubblika tas-Senegal]] u tar-reġjun ta' Dakar. Hija waħda mill- erba' bliet storiċi tas-Senegal u l-eks-kapitali tal -Afrika tal-Punent Franċiża (AOF).

{{Lingwa
|isem = Interlingue
|isemuffiċjali = 
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Dinjija]]
|kelliema = 
|rank =
|familja = [[Lingwi Internazzjonali Awżiljari]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = ie
|iso2 = ile
|iso3 = ile
|sil = -
|mappa = [[Image:Unde yelb.svg|197px]]
|test = 
}}
L-'''interlingue''', preċedentement magħrufa bħala l-'''Oċċidental''', hija lingwa awżiljarja internazzjonali ppubblikata fl-1922. Il-kreatur tagħha, [[Edgar de Wahl]], fassalha biex jikseb kemm regolarità grammatikali kif ukoll karattru naturali. Il-vokabularju huwa bbażat fuq kliem preeżistenti minn diversi lingwi u sistema derivattiva li tuża prefissi u suffissi rikonoxxuti.

'''''Thylatheridium''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni.

[[File:Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG|thumb|right|Il-lingwa tat-[[Tatari tal-Krimea]] hija miktuba "Merħba fil-Krimea"]]

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju.]]
Il-'''Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju''' nbena għall-ewwel darba fl-Imperu tal-[[Mali]] fis-seklu 14. Din il-kollezzjoni ta' moskej fil-[[Kosta tal-Avorju]] tniżżlet bħala sit indikattiv fid-29 ta' Novembru 2006 bħala sit kulturali, u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1648/|titlu=Sudanese style mosques in northern C&ocirc;te d&rsquo;Ivoire|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-03}}</ref>

L-'''Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] magħmul minn ġabra ta' 11-il raħal kbir bi ''spa'' (jiġifieri ċentru termali) f'seba' pajjiżi [[Ewropa|Ewropej]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1613/|titlu=The Great Spa Towns of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Dawn ġew żviluppati madwar fawwara tal-ilma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2316/|titlu=Five sites in the Arab and Europe regions inscribed on UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Mill-bidu tas-seklu 18 sas-snin 30 tas-seklu 20, il-Punent tal-Ewropa esperjenza żieda fil-kultura tal-ispas, u din wasslet għall-kostruzzjoni ta' ċentri termali elaborati. Dawn spiss kienu jinkludu ġonna, casinos, teatri u vilel madwar il-fawwara u ċ-ċentri termali.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1613/documents/|titlu=Dokumenti UNESCO}}</ref>

{{stub|Mediċina}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray,1843) 
| speċi = '''''T. venustus'''''
| binominali = ''Thylamys venustus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1902)
| mappa_firxa = Buff-bellied Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ts' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys venustus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu tikkonsisti minn waħda [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.

{{Automatic taxobox}}
In-'''Notoryctemorphia''' huwa ordni ta' [[mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament it-[[talpa marsupjal|talpi marsupjali]], li qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Australidelphia]]. Għandu familja waħda, in-[[Notoryctidae]], u ġeneru wieħed biss, ''[[Notoryctes]]'', b'żewġ speċi ħajjin. 

{{Nebbieta|Bijografija}}

Il-'''Knisja ta' Santa Margerita''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Church of St. Margaret'') tinsab fuq l-artijiet tal-[[Abbazija ta' Westminster]] fil-[[Pjazza]] tal-Parlament, [[Londra]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.westminster-abbey.org/st-margarets/history/|titlu=Westminster Abbey|data=2008-03-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080305183607/http://www.westminster-abbey.org/st-margarets/history/|arkivju-data=2008-03-05|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-knisja hija ddedikata lil [[Margerita ta' Antjokja]]<ref>Pevsner, N.; Bradley, Simon (2003). ''The Buildings of England: London 6 – Westminster''. Uxbridge: Penguin. ISBN <bdi>0-300-09595-3</bdi>.</ref>, u tifforma parti minn [[Sit ta' Wirt Dinji]] uniku tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Palazz ta' Westminster]] u l-Abbazija ta' Westminster.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/426/|titlu=Palace of Westminster and Westminster Abbey including Saint Margaret&rsquo;s Church|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>

'''Frank Donald Drake''' (twieled fit-28 ta' Mejju 1930 – miet fit-2 ta' Settembru 2022) kien astronomu u astrofiżiku [[Stati Uniti|Amerikan]]. Drake wettaq studji bir-radju sinifikanti tal-pjaneti u kien involut b'mod notevoli fl-ewwel tfittxija għal intelliġenza ekstraterrestri, inkluż fl-ewwel tentattivi ta' osservazzjoni ta' detezzjoni tal-komunikazzjoni ekstraterrestri fl-1960 fil-Proġett Ozma, u żviluppa l-ekwazzjoni ta' Drake, bħala l-ħallieq tal-messaġġ ta' Arecibo, kodifikazzjoni diġitali ta' deskrizzjoni astronomika u bijoloġika tad-[[Id-Dinja|Dinja]] u l-ħlejjaq li jgħixu fiha għal trażmissjoni fl-univers, u bħala wieħed mill-ewwel fiduċjarji tal-Istitut SETI.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Overbye|isem=Dennis|data=2022-09-05|titlu=Frank Drake, Who Led Search for Life on Other Planets, Dies at 92|url=https://www.nytimes.com/2022/09/05/science/space/frank-drake-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-07}}</ref>

{{infobox bijografija}}

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Venezwela
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Sylvilagus]]''
| speċi = '''''S. varynaensis'''''
| binominali = ''Sylvilagus varynaensis''
| awtorità_binominali = (Durant u Guevara, 2000)
| mappa_firxa = Venezuelan Lowland Rabbit area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa ta' Sylvilagus varynaensis
}}
Il-'''Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela''', magħruf xjentifikament bħala ''Sylvilagus varynaensis'', huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tad-[[Dinja l-Ġdida]] u membru tal-familja [[Leporidae]] (leporidu), fl-ordni [[Lagomorpha]] (lagomorfu). 

'''Julienne David''' (1773-1843), kienet [[privatier]] Franċiż.

'''Domowina''' (bis-Sorbjan: "Dar") hija lega indipendenti politika tas-[[Sorbi]] u organizzazzjoni li tħaddan fiha s-soċjetajiet Sorbi fil-[[Lusazja t’Isfel]] (bil-Ġermaniż: Niederlausitz) u fil-[[Lusazja ta’ Fuq]] (bil-Ġermaniż: Oberlausitz), il-[[Ġermanja]]. Din il-lega tirrappreżenta l-interessi tas-Sorbi u hija s-suċċessur tal-''Lega ta’ Domowina tas-Sorbi tal-Lusazja t’Isfel u ta’ Fuq'' (bil-Ġermaniż: ''Domowina Bund Lausitzer Sorben'', bis-Sorbjan: ''Zwjazk Łužiskich Serbow'', bis-Sorbjan tal-Lusazja t’Isfel: ''Zwězk Łužyskich Serbow'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|titlu=History of Domowina|data=2004-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20041117055207/http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|arkivju-data=2004-11-17|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.domowina.de/en/domowina/|titlu=Domowina|sit=www.domowina.de|data-aċċess=2021-04-15}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Nesolagus''
| stampa = Fenek tal-istrixxi ta' Annam (N. timminsi),.JPG
| deskrizzjoni_stampa = [[Fenek tal-istrixxi ta' Annam]], ''Nesolagus timminsi''
| daqs_stampa = 220px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = '''''Nesolagus'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Nesolagus netscheri]]''
*''[[Nesolagus timminsi]]''
}}
'''''Nesolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-fniek), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin ([[Pentalagus]], [[Bunolagus]], [[Romerolagus]], [[Brachylagus]], [[Sylvilagus]], [[Poelagus]], [[Oryctolagus]], [[Lepus]], [[Caprolagus]], u [[Pronolagus]]) u b'żewġ speċi ħajjin.

{{wikifikazzjoni}}
L-'''Għaqda tal-Malti''' – Università twaqqfet bil-ħidma ta’ żewġ studenti tal-Mediċina, [[Rużar Briffa]] u Ġużè Bonnici fis-26 ta’ Jannar 1931 li bdew joħorġu l-Leħen il-Malti fl-istess sena. Matul is-snin mexxew l-Għaqda l-Prof. [[Pietru Pawl Saydon]], il-Prof. [[Ġużè Aquilina]], il-Prof. Dun [[Karm Sant]] u l-Prof. [[Oliver Friggieri]].

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Monarch Butterfly Biosphere Reserve''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Reserva de Biosfera de la Mariposa Monarca'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-biċċa l-kbira tas-siti li fihom il-popolazzjoni tal-Lvant tal-[[friefet monarki]] jpassu u jibqgħu hemmhekk għax-xitwa. Ir-riżerva tinsab fl-ekoreġjun tal-foresti tal-ballut u taż-żnuber tal-Medda Vulkanika Trans-[[Messiku|Messikana]] mal-fruntiera ta' [[Michoacán]] u l-Istat tal-Messiku, 100 kilometru 'l bogħod (62 mil) mill-[[Belt tal-Messiku]] fil-Majjistral. Miljuni ta' friefet monarki jaslu fir-riżerva kull sena. Il-friefet monarki jgħixu biss f'frazzjon tas-56,000 ettaru tar-riżerva minn Ottubru sa Marzu. Il-missjoni tal-bijosfera hi li tipproteġi din l-ispeċi ta' friefet u l-ħabitat tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/|titlu=México Desconocido|sit=México Desconocido|lingwa=es|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

(ippubblikat bħala taqsima tal-Volum 10 tal-''Atlas Maior'' ta' [[Joan Blaeu]] fl-1655)]]
'''Indiċi''' huwa lista ta' kliem jew frażijiet ("intestaturi") u indikaturi assoċjati ("lokalizzaturi") fejn materjal utli relatat mal-intestatura jista' jinstab f'dokument jew f'ġabra ta' dokumenti. Xi eżempji huma l-indiċi fl-aħħar ta' ktieb u l-indiċi li jservi bħala katalgu tal-librerija.

It-'''Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] li jkopri n-network ta' rotot tal-kuritur ta' Chang'an-[[Tian Shan|Tianshan]] tat-Toroq tal-Ħarir antiki, flimkien mas-siti storiċi tul ir-rotta. Fit-22 ta' Ġunju 2014, l-UNESCO ddeżinjat 5,000 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir miċ-[[Ċina]] sar-reġjun ta' Zhetysu tal-[[Asja]] Ċentrali bħala Sit ta' Wirt Dinji. Il-kuritur jgħaddi miċ-Ċina, mill-[[Każakistan]] u mill-[[Kirġiżistan|Kirgiżistan]] u jinkludi 33 sit ġdid u diversi siti oħra li diġà kienu mniżżlin fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għal raġunijiet oħra.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1442/|titlu=Silk Roads&#x3a; the Routes Network of Chang&#x27;an-Tianshan Corridor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-16}}</ref>

Il-'''Gżira ta' Kunta Kinteh''', li qabel kienet tissejjaħ il-'''Gżira ta' Ġakbu''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''James Island'') u l-'''Gżira ta' Sant'Indrija''' (bl-Ingliż: ''St Andrew's Island''), hija gżira fix-xmara Gambja, 30 kilometru (19-il mil) mill-bokka tax-xmara u qrib Juffureh fir-Repubblika tal-[[Gambja]]. Il-Forti ta' Ġakbu jinsab fil-gżira. Tinsab inqas minn 3.2 kilometri (2 mili) minn Albreda fix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara. Bħala sit [[Storja|storiku]] importanti għall-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] tal-Punent tal-Afrika, il-gżira tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003, flimkien ma' siti relatati, inkluż [[kappella]] [[Portugall|Portugiża]] u maħżen kolonjali f'Albreda, il-Binja ta' Maurel Frères f'Juffureh, u l-Forti ta' Bullen u l-Batterija tas-Sitt Kanuni, li jinsabu fil-bokka tax-xmara Gambja.'''<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/761/|titlu=Kunta Kinteh Island and Related Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-22}}</ref>'''

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

'''Draginja Vuksanović-Stanković''' (biċ-Ċirilliku: Драгиња Вуксановић-Станковић; twieldet fis-7 ta' April 1978) hija ġurista, [[Politiku|politika]] u professur tad-[[dritt]] mill-[[Montenegro]]. Hija taħdem bħala professur fl-Università tal-Montenegro. Attwalment hija Membru Parlamentari u l-eks President tal-Partit [[Soċjaliżmu Demokratiku|Soċjalista Demokratiku]]. Fl-elezzjoni presidenzjali tal-2018, hija saret l-ewwel kandidata presidenzjali fl-istorja tal-pajjiż.

Il-'''Katidral ta' Köln''' (bil-Ġermaniż: ''Kölner Dom'', uffiċjalment ''Hohe Domkirche Sankt Petrus'', bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: '''Katidral ta' San Pietru''')<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.cologne-tourism.com/see-experience/poi/cologne-cathedral/|titlu=Cologne Cathedral: Hohe Domkirche Sankt Petrus {{!}} Cologne Tourism|kunjom=KölnDeutschl|isem=Cologne CathedralDompropstei Margarethenkloster 550667|kunjom2=Fax: +49221 1642 1700EmailWebsite|isem2=Phone: +49221 179 40-100|sit=www.cologne-tourism.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> huwa [[katidral]] [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'[[Köln]], Nordrhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Huwa s-sede tal-Arċisqof ta' Köln u tal-amministrazzjoni tal-Arċidjoċesi ta' Köln. Huwa [[monument]] tal-Kattoliċiżmu Ġermaniż u tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]] u ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1996.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/292/|titlu=Cologne Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> Huwa l-iktar attrazzjoni turistika ikonika tal-Ġermanja li tattira turisti, b'medja ta' 20,000 ruħ kuljum.<ref name=":2">{{Ċita web|url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|titlu=Offizielle Webseite des Kölner Doms {{!}} The offical Movie|data=2010-09-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100914162626/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|arkivju-data=2010-09-14|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-katidral huwa għoli 157 metru, u attwalment huwa t-tieni l-itwal knisja b'żewġ spiri fl-[[Ewropa]] wara dik ta' [[Ulm]], u t-tielet l-itwal knisja fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|titlu=Interesting issues|data=2019-04-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190417123118/https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|arkivju-data=2019-04-17|url-status=dead}}</ref> Il-katidral huwa l-ikbar knisja Gotika fit-Tramuntana tal-Ewropa u għandu t-tieni l-itwal spiri. Permezz tat-torrijiet biż-żewġ spiri, il-katidral għandu l-ikbar faċċata ta' kwalunkwe knisja fid-dinja. Il-kor għandu l-ikbar proporzjon bħala għoli u wisa', 3.6:1, ta' kwalunkwe knisja [[Medjuevu|Medjevali]].<ref>Fletcher, Banister (1905). ''A History of Architecture on the Comparative Method''. Scribner's Sons.</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Lamantin Afrikan
| image = Trichechus senegalensis.jpg
| image_width = 235px
| image_caption = [[Lamantin Afrikan]] ''[[Trichechus senegalensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| ordo = [[Sirenia]]
| familia = [[Trichechidae]]
| familia_authority = [[Gill]], 1872
| genus = [[Trichechus]]
| genus_authority = [[Linnaeus]], 1758
| species = ''T.senegalensis''
| binomial = ''[[Trichechus senegalensis]]''
}}
'']]
Il-'''Lamantin Afrikan''' huwa 1 minn 3 speċi ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] [[erbivori]] kbar tal-ilma, mill-[[familja]] [[Trichechidae]] fil-[[ġeneru]] ''[[Trichechus]]'' magħruf ukoll bħala [[baqra tal-baħar]] jew bl-isem ta' "[[manati]]" kelma [[Spanjola]] li ġejja mill-[[Karibew]] li tfisser "sider" ta' mara. Dan il-[[lamantin]] ftit li xejn ġie studjat u b'hekk ma tantx hemm tagħrif dwaru.

{{wikifikazzjoni}}
Id-'''Demenzja''' tikkonsisti f'memorja qasira u funzjoni ħażina fil-moħħ fejn il-persuna tibda ssaqsi l-istess mistoqsija ripetutament. Jistgħu wkoll li ma jibdewx isibu l-kelma f'waqta biex jesprimu rwieħhom, jew jintilfu f'postijiet familjari. Is-saħħa personali, s-sigurtà, n-nutrizjoni u l-iġene ma jibdew ifisru xejn għalihom; il-ġranet jibdew jgħaddu bla skop ta' xejn. Li jiġri ħażin hu li n-nies ta' madwar il-persuna li tbgħati bid-demenzja jibdew jgħidulha biex tieqaf titkelem għax qed tgħid affarijiet bla sugu.

'''Ħaġar Qim''' huwa kumpless ta' [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|tempji megalitiċi]] li jinsab fil-gżira [[Mediterran|Mediterranja]] ta' [[Malta]] u li jiġi mill-perjodu ta' [[Ġgantija]] (3600-3200 [[Ante Christum natum|Q.K]].).<ref>{{Ċita web|url=http://www.heritagemalta.org/sites/sites.html|titlu=Heritage Malta - Temples, archaelogical sites and historical buildings|data=2013-09-03|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130903090025/http://www.heritagemalta.org/sites/sites.html|arkivju-data=2013-09-03|url-status=bot: unknown}}</ref> It-tempji megalitiċi ta' Malta huma fost l-eqdem siti [[Reliġjon|religjużi]] fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita web|url=http://otsf.org/|titlu=Malta Temples and The OTS Foundation|data=2014-02-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140208014817/http://otsf.org/|arkivju-data=2014-02-08|url-status=bot: unknown}}</ref>, u ġew deskritti miil-Kumitat tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala "kapolavuri arkitettoniċi uniċi". Fl-1992 l-UNESCO rikonoxxiet lil Ħaġar Qim u erba' strutturi megalitiċi Maltin oħra bħala Siti ta' Wirt Dinji.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/132/|titlu=Megalithic Temples of Malta - UNESCO World Heritage Centre|data=2013-10-30|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20131030154630/https://whc.unesco.org/en/list/132/|arkivju-data=2013-10-30|url-status=bot: unknown}}</ref>     

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

{{Nebbieta|sport}}

Il-'''Kastell ta' Kronborg''' huwa kastell u fortizza fir-raħal ta' [[Helsingør]], id-[[Danimarka]]. Immortalizzat bħala '''Elsinore''' f'''Hamlet'' ta' [[William Shakespeare]], il-Kastell ta' Kronborg huwa wieħed mill-iktar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] importanti fit-Tramuntana tal-[[Ewropa]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/696/|titlu=Kronborg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-26}}</ref>

'''Edgar Alexei Robert von Wahl''' jew '''de Wahl''' (23 ta' Awwissu 1867 – 9 ta' Marzu 1948) kien għalliem, matematiku u lingwista tal-Ġermaniż Baltiku. Huwa magħruf l-aktar bħala l-kreatur tal-[[Interlingue]] (magħrufa bħala Occidental tul ħajtu), lingwa naturalistika mibnija bbażata fuq il-[[Lingwi Indo-Ewropej|lingwi Indo-Ewropej]], li inizjalment ġiet ippubblikata fl-1922.

'''Tobias Michael Carel Asser''' (pronunzja bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: [ˈtoːbiɑs miˈʃɛl ˈkaːrəl ˈɑsər]; twieled fit-28 ta' April 1838 – miet fid-29 ta' Lulju 1913) kien [[avukat]] u ġurista Olandiż.

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

{{Taxobox
| isem = Coccinella
| stat =
| stampa = 5-stip LHB 09.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Arthropoda]]
| klassi = [[Insecta]]
| ordni = [[Coleoptera]]
| familja = [[Coccinellidae]]
| ġeneru = '''''Coccinella'''''
| awtorità_ġeneru = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = 
*''[[Coccinella californica]]''
*''[[Coccinella hieroglyphica]]''
*''[[Coccinella monticola]]''
*''[[Coccinella novemnotata]]''
*''[[Coccinella septempunctata]]''
*''[[Coccinella transversoguttata]]''
*''[[Coccinella trifasciata]]''
*''[[Coccinella undecimpunctata]]''
}}
Il-ġeneru '''Coccinella''' huwa wieħed mill-iktar ġeneri familjari tan-[[nannakoli]]. Tipikament, il-membri ta' dan il-ġeneru ikollhom  ġwienaħ protettivi (elitra) ta' lewn [[aħmar]] jew [[oranġjo]] mżewqin b'tikkek jew faxxex ta' lewn [[iswed]]. Dan il-ġeneru għandu membri imferrxin l-iktar fl-emisfera ta' fuq tad-[[dinja]].

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Vincent de Paul.PNG
|data_twelid=24 ta' April [[1581]]
|post_twelid=Pouy ħdejn Dax, Franza
|data_mewt=27 ta’ Settembru [[1660]]
|post_mewt=Pariġi, Franza
|data_beatifikazzjoni=21 ta’ Awwissu [[1729]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Benedettu XIII]]
|data_kanonizzazzjoni=16 ta’ Ġunju [[1737]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Klement XII]]
|jum_festa=27 ta' Settembru
|l-ikbar_santwarju=Il-Kappella ta' San Vinċenz de Paul, Rue de Sèvres, Pariġi
|attribut1=
}}
'''San Vinċenz de Paul''' ([[Landes]], [[24 ta' April]] [[1581]] – [[27 ta' Settembru]] [[1660]]) kien qassis [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] iddedikat għas-servizz tal-foqra.  

'''Bidwi'''<ref>Dyer, Christopher (2007). "A suffolk farmer in the fifteenth century". ''Agricultural History Review''. '''55''' (1), p. 1.</ref> huwa xi ħadd li jaħdem fl-agrikoltura u jkabbar l-organiżmi ħajjin għall-ikel jew għall-materja prima. It-terminu s-soltu japplika għall-persuni li jkabbru l-għelejjel fl-għelieqi, iħawwlu s-siġar tal-[[frott]], jieħdu ħsieb l-għelieqi bid-dwieli, u jkabbru t-tjur jew [[Annimal|annimali]] ħajjin oħra. Bidwi jista’ jkun is-sid tar-raba’ jew jaħdem bħala ħaddiem fl-art ta’ oħrajn, iżda fl-ekonomiji avvanzati, bidwi s-soltu jkun is-sid ta’ razzett jew azjenda agrikola, filwaqt li l-impjegati jkunu magħrufa bħala ħaddiema agrikola. Madankollu, fl-imgħoddi mhux daqstant imbiegħed, bidwi kien dak li jippromwovi jew itejjeb it-tkabbir ta’ pjanti, għelejjel, annimali, eċċ. permezz tax-xogħol u l-attenzjoni.

Ir-'''Rewwixta tal-Qassisin''', magħrufa wkoll bħala r-'''Ribelljoni tal-Maltin tal-1775''' jew ir-'''Ribelljoni ta' Settembru 1775'''<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |url=http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |titlu=The Magna Curia Castellania |rivista=Melitensia |paġna=5 |data-aċċess=2021-02-24 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160402121849/http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |arkivju-data=2016-04-02 |lingwa=en}}</ref>, kienet rewwixta mmexxija mill-kleru ta' [[Malta]] kontra l-[[Ordni ta' San Ġwann]], li kellha s-sovranità fuq il-Gżejjer Maltin. Ir-rewwixta seħħet fit-8 ta' Settembru 1775, iżda l-Ordni sfaxxata fix-xejn fi ftit sigħat. Ir-ribelli nqabdu u wħud ġew ġustizzjati, eżiljati jew mitfugħa l-ħabs.

'''Petra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْبَتْرَاء‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Al-Batrāʾ''; bil-Grieg Antik: Πέτρα, "Blata"), magħrufa oriġinarjament mill-abitanti tagħha bħala '''Raqmu''' jew '''Raqēmō'''<ref>Stephan G. Schmid and Michel Mouton (2013). ''Men on the Rocks: The Formation of Nabataean Petra''. ISBN <bdi>9783832533137</bdi>.</ref><ref name=":0">Shaddel, Mehdy (2017-10-01). "Studia Onomastica Coranica: AL-Raqīm, Caput Nabataeae*". ''Journal of Semitic Studies''. '''62''' (2): 303–318. ISSN 0022-4480.</ref>, hija belt storika u arkeoloġika fin-Nofsinhar tal-[[Ġordan]]. Petra tinsab madwar Jabal Al-Madbah f’baċir imdawwar bil-muntanji li jiffurmaw in-naħa tal-Lvant tal-Wied ta’ Arabah mill-[[Baħar il-Mejjet]] sal-Golf ta’ [[Aqaba]].<ref name=":1">Chisholm, Hugh (ed.). ''Encyclopædia Britannica''. '''21''' (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 309–310.</ref> Il-belt ilha [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1985 u fl-2007 il-binja tat-Teżor ġiet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]].<ref name=":2">{{Ċita web|titlu=Petra|url=https://whc.unesco.org/en/list/326/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref name=":10">{{Ċita web|titlu="Lost City" of Petra Still Has Secrets to Reveal|url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/lost-city-petra|data=2017-01-26|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=History}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Wonders|url=https://world.new7wonders.com/wonders/|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en-GB|sit=New7Wonders of the World}}</ref>

Il-'''Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''PT Tambang Batubara Ombilin''' ('''TBO''')) hija minjiera tal-faħam qrib Sawahlunto, il-Punent ta' Sumatra, l-[[Indoneżja]]. Tinsab f'wied dejjaq tul il-muntanji ta' Bukit Barisan, fost l-għoljiet ta' Polan, Pari, u Mato, bejn wieħed u ieħor 70 kilometru (43 mil) fil-Grigal ta' Padang. Il-faħam ġie skopert f'nofs is-seklu 19 minn [[Willem Hendrik de Greve]], u l-estrazzjoni bdiet fl-inħawi fl-1876. Il-minjiera hija l-eqdem minjiera tal-faħam fix-Xlokk tal-[[Asja]].<ref>{{Ċita web|url=https://travel.kompas.com/read/2019/07/08/064729027/8-fakta-tambang-batubara-ombilin-sawahlunto-yang-baru-jadi-warisan-dunia|titlu=8 Fakta Tambang Batubara Ombilin Sawahlunto yang Baru Jadi Warisan Dunia|kunjom=Media|isem=Kompas Cyber|data=2019-07-07|sit=KOMPAS.com|lingwa=id|data-aċċess=2023-10-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.antaranews.com/news/128467/ombilin-coal-mine-makes-it-into-unesco-world-heritage-list|titlu=Ombilin coal mine makes it into UNESCO World Heritage list|kunjom=antaranews.com|sit=Antara News|data-aċċess=2023-10-17}}</ref>

{{stub|Bijografija}}

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}
== Proprjetajiet ==

'''Julie Wilhelmine Hagen-Schwarz''' ( 27 ta' Ottubru 1824&#x2013; 20 ta' Ottobru 1902) kienet pittriċi Ġermaniża tal-Baltiku, primarjament tar-ritratti.<ref name="postimees">[https://sobranna.postimees.ee/4203735/tunnustatuim-naiskunstnik-meie-maal-tartlanna-julie-von-hagen-schwarzi-kunstile-ja-armastusele-puhendatud-elu/ Reinart, Heili]</ref>

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

'''Rudolf Christian Karl Diesel''' [ˈdiːzl̩]; twieled fit-18 ta' Marzu 1858 – miet fid-29 ta' Settembru 1913) kien inventur u inġinier mekkaniku [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien famuż għaliex ivvinta l-magna li taħdem bid-diżil. Il-kunjom Diesel intuża wkoll għall-film tal-1942 ''Diesel''.

'''Landier''' huwa xi ħadd li jipproduċi jew li jsewwi l-affarijiet tal-landa jew ta’ metalli ħfief oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://thehuntmagazine.com/life-style/whitesmithing/|titlu=Whitesmithing|data=2013-01-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-20}}</ref> Il-professjoni speċjalizzata tal-landier xi kultant issir mill-[[Ħaddied|ħaddieda]]. B’estensjoni, it-terminu “landier” ġieli jintuża biex wieħed jirreferi għal kummerċjant tal-oġġetti tal-landa. Il-professjoni tal-landier kienet okkupazzjoni komuni fiż-żminijiet preindustrijali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/tinsmith|titlu=Definition of tinsmith {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-20}}</ref>

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

{{stub|Ġeografija}}
[[Image:Wojewodztwa.svg|thumb|right]]
[[Image:Vojvodina map02.png|thumb|right]]
'''Vojvodja''', ([[lingwa Rumena|Rumen]]: ''voievodat'', [[lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''województwo'', [[Lingwa Serba|Serb]]: ''vojvodina'' (војводина), ''vojvodstvo'' (војводство) jew ''vojvodovina'' (војводовина), [[lingwa Ungariża|Ungariż]]: ''vajdaság'') kienet forma ta' stat fewdali fir-[[Rumanija]], [[Ungarija]], [[Polonja]], [[Russja]] u fis-[[Serbja]] tal-[[Medjuevu]]. Il-vojvodija kienet tiġi maħkuma mill-Vojvod, (traduzzjoni kelma b'kelma: "dak li jmexxi il-gwerrieri"). Oriġinarjament kien kmandant militari li jmexxi flimkien ma' mexxej ieħor. Il-kelma '''vojvodja''' għadha tiġi użata għall-Vojvodji tal-[[Polonja]], li huma sittax -il reġjun amministrativi f'dan il-pajjiż. [[Vojvodina]] li titnissel mill-istess kelma hija wkoll l-isem tal-provinċja awtonoma fin-nofsinhar tas-[[Serbja]].

Il-'''Minjiera Storika tal-Fidda ta' Tarnowskie Góry''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''Zabytkowa Kopalnia Srebra''), huwa [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit tal-Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li ġie ddeżinjat fl-2017 f'[[Tarnowskie Góry]], is-[[Silesja]], il-[[Polonja]]. Il-minjiera u l-Passaġġ Orizzontali tat-Trota s-Sewda fil-qrib huma fdalijiet tal-industrija tax-xogħol fil-minjieri tal-fidda. Il-mużew huwa punt ewlieni fir-[[Rotta Ewropea tal-Wirt Industrijali]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.erih.net/i-want-to-go-there/site/historic-silver-mine-world-heritage-site|titlu=Historic Silver Mine World Heritage Site – ERIH|sit=www.erih.net|lingwa=de|data-aċċess=2021-05-04}}</ref> Is-sit jifforma parti wkoll mill-Kumitat Internazzjonali għall-Konservazzjoni tal-Wirt Industrijali u mal-Organizzazzjoni tat-Turiżmu fis-Silesja. Il-minjiera storika tal-fidda u s-sistema tal-ġestjoni tagħha taħt l-art ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1539/|titlu=Tarnowskie Góry Lead-Silver-Zinc Mine and its Underground Water Management System|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-04}}</ref>

{{infobox city}}'''Amburgu''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Hamburg'') hija t-tieni l-ikbar belt fil-[[Ġermanja]] (wara [[Berlin]]), u għandha l-akbar popolazzjoni fost il-bliet mhux [[Belt kapitali|kapitali]] fl-[[Unjoni Ewropea]]. Amburgu hija waħda mill-Istati Federali tal-Ġermanija.<ref>{{Ċita web|url=http://hh.juris.de/hh/gesamt/Verf_HA.htm|titlu=Ein Service von Hamburg und juris|data=2007-06-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-24|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070610050056/http://hh.juris.de/hh/gesamt/Verf_HA.htm|arkivju-data=2007-06-10|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 134 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,168,026<ref>{{cite web|titlu=The World Factbook — Central Intelligence Agency|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html|editur=CIA|lingwa=Ingliż|data-aċċess=2020-04-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150703173449/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html|arkivju-data=2015-07-03|url-status=dead}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2020
|densità_popolazzjoni_km2    = 1.97
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 5.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 238 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $47 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=77&pr1.y=5&c=948&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=World Economic Outlook Database, January 2019|editur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 115
|PGD_PSX_per_capita          = $14,270<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 93
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.735<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|editur=United Nations Development Programme|format=pdf}}</ref>
|poż_IŻU                     = 92
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Imperu Xiongnu
|data_stabbilit1             = iffurmat 209 QK
|avveniment_stabbilit2       = Imperu Mongoljan
|data_stabbilit2             = ifforma 1206
|avveniment_stabbilit3       = Dikjarazzjoni ta 'indipendenza mid-dinastija Qing
|data_stabbilit3             = 29 ta 'Diċembru, 1911
|avveniment_stabbilit4       = Ir-Repubblika Popolari Mongoljana ġiet stabbilita
|data_stabbilit4             = 26 ta ’Novembru, 1924
|avveniment_stabbilit5       = L-indipendenza kienet rikonoxxuta miċ-Ċina
|data_stabbilit5             = 5 ta ’Jannar, 1946
|avveniment_stabbilit6       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit6             = 13 ta 'Frar, 1992
|valuta                      = [[Tögrög]]
|kodiċi_valuta               = MNT
|żona_ħin                    = 
|differenza_ħku              = +7/+8<br/>+8/+9
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .mn, .мон
|kodiċi_telefoniku           = +976
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $13.7 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 133
|PGD_nominali_per_capita     = $4,151<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 116
|nota1                       
}}

f'Siega Verde.]]
'''Siega Verde''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈsjeɣa ˈβeɾðe]) huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] f'Serranillo, Villar de la Yegua, il-provinċja ta' [[Salamanca]], f'Kastilja u León, [[Spanja]], li flimkien mal-[[arti]] Paleolitika fil-[[Wied ta' Côa]] fil-[[Portugall]] huwa wieħed mis-siti prinċipali fl-[[Ewropa]] bħala konċentrazzjoni ta' inċiżjonijiet jew tinqixiet [[Preistorja|preistoriċi]] fuq il-blat. Jinkludi l-lokalitajiet ta' Villar de la Yegua, Villar de Argañán u Castillejo de Martín Viejo. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-arti Paleolitika tal-Wied ta' Côa fl-2010.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
[[File:Oberösterreich in Austria.svg|thumb|l-Awstrija ta’ Fuq ġewwa l-Awstrija]]
l-'''Awstrija ta’ Fuq''' (IPA: ''{{IPA|ˈoːbɐˌʔøːstɐʁaɪ̯ç}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 1,453,948 (sal-2020).

{{infobox city}}'''Kladruby nad Labem''' (jew fil-qosor '''Kladruby''') huwa villaġġ u muniċipalità fir-Reġjun ta’ [[Pardubice]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], li jinsab madwar sitt kilometri fil-Majjistral ta’ [[Přelouč]] jew 22 km fil-Punent ta’ Pardubice, b’popolazzjoni ta’ madwar 600 ruħ.<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Kladruby nad Labem|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kladruby_nad_Labem&oldid=1002075344|data-aċċess=2021-04-01|lingwa=en|data=2021-01-22|iktar=}}</ref> Fl-2019 dan il-villaġġ tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://news.expats.cz/weekly-czech-news/two-new-unesco-world-heritage-sites-named-in-the-czech-republic/|titlu=Two new UNESCO World Heritage Sites named in the Czech Republic|data=2019-07-08|sit=news.expats.cz|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191226150429/https://news.expats.cz/weekly-czech-news/two-new-unesco-world-heritage-sites-named-in-the-czech-republic/|arkivju-data=2019-12-26|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|titlu=Seven more cultural sites added to UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-01}}</ref>

'''Aksum''', spelluta wkoll '''Axum''' (pronunzjata: /ˈɑːkˈsuːm/), hija belt fir-Reġjun ta' Tigray tal-[[Etjopja]] b'popolazzjoni ta' 66,900 resident (mill-2015).<ref>{{Ċita web|url=https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/|titlu=Ethiopia: Regions, Districts, Cities, Towns - Population Statistics in Maps and Charts|sit=www.citypopulation.de|lingwa=en-us|data-aċċess=2024-01-12}}</ref> Hija s-sit tal-[[belt kapitali]] storika tal-Imperu tal-Aksumiti,<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/15/|titlu=Aksum|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Aksum-Ethiopia|titlu=Aksum {{!}} Ancient City, Stelae, Ruins, & Map {{!}} Britannica|data=2023-12-03|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-12}}</ref><ref>Phillipson, David W. (2014). ''Foundations of an African Civilisation: Aksum and the Northern Horn, 1000 BC - AD 1300''. Boydell & Brewer Ltd. p. 69. ISBN <bdi>9781847010889</bdi>.</ref> setgħa navali u kummerċjali li kellha f'idejha r-reġjun kollu flimkien ma' partijiet tal-Punent tal-[[Asja]] bħall-[[Arabja Sawdija]] u l-[[Jemen]]. L-imperu mexxa r-reġjun minn madwar l-400 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 10 [[WK|W.K]]. Aksum tinsab fid-distrett ta' La’ilay Maychew tal-Etjopja.<ref>{{Ċita web|url=https://walkinethiopia.com/attractions/northern-ethiopia/item/39-axum#:~:text=Axum%20is%20located%20in%20the,by%20La'ilay%20Maychew%20district.|titlu=Axum - Walkin Ethiopia Tour and Travel|sit=walkinethiopia.com|data-aċċess=2024-01-12}}</ref>

Fl-24 ta' Frar 2022, ir-Russia invadiet u okkupat partijiet mill-[[Ukrajna]] f'eskalazzjoni kbira tal-Gwerra Russo-Ukrena, li bdiet fl-2014. L-[[invażjoni]] rriżultat f'għexieren ta' eluf ta' mwiet fuq iż-żewġ naħat, u instigat l-akbar kriżi tar-refuġjati fl-Ewropa mit- [[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]]. Madwar 8 miljun Ukren kienu spostati minn pajjiżhom sa Ġunju, u aktar minn 8.1 miljun kienu ħarbu mill-pajjiż sa Marzu 2023.

{{Taxobox
| isem = ''Coccinella septempunctata''
| stampa = BIEDRONA.JPG
| stampa_daqs = 240px
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Arthropod]]a
| klassi = [[Insect]]a
| ordni = [[Beetle|Coleoptera]]
| familja = [[Coccinellidae]]
| ġeneru = ''[[Coccinella]]''
| speċi = '''''C. septempunctata'''''
| binominali = ''Coccinella septempunctata''
| awtorità_binominali = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]])
}}
In-'''nannakola tas-seba tikek''' hija bijoloġikament magħrufa bl-isem ''Coccinella septempunctata''. L-isem ''[[Coccinella]]'' ġej mill-kelma latina ''Coccineus'' li tfisser lewn [[aħmar]] filwaqt li l-isem ''septempunctata'' jirreferi għas-seba' tikek illi jisabu fuq id-dahar tal-[[insett]] <ref>{{ċita aħbar |url=http://www.uoguelph.ca/debu/lady/lady-beetles.htm|titlu= Lady Beetles of Ontario|pubblikatur=L-Università ta' Guelph |isem=S.A. |kunjom=Marshall |data=2008-08-29 |lingwa=Ingliż}}</ref>. Dan l-insett hu kklasifikat taħt il-familja [[Coccinellidae]]. Din hija familja diversa li tinkludi il-fuq minn 5,000 speċi differenti ta' [[nannakola|nannakoli]]. In-nannakola tas-seba' tikek hija komuni fil-Kampanja Maltija speċjalment fl-Istaġun tar-Rebbiegha li huwa l-istaġun ta' kopulazzjoni tan-nannakoli.

Il-'''Krater ta' Logoisk''' huwa krater li fforma b'impatt ta' meteorita fil-[[Belarussja]] qrib il-belt ta' [[Lahojsk]].

{{Taxobox
| isem = ''Pika''
| stampa = Alpenpfeifhase-drawing.jpg
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = [[Pika Amerikana]] (''Ochotona princeps'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Ochotonidae]]
| awtorità_familja = Thomas, 1897
| ġeneru = ''[[Ochotona]]''
| awtorità_ġeneru = Link, 1795
| sottoġeneru = '''''Pika'''''
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Ochotona alpina]]''
*''[[Ochotona argentata]]''
*''[[Ochotona collaris]]''
*''[[Ochotona hoffmanni]]''
*''[[Ochotona hyperborea]]''
*''[[Ochotona pallasi]]''
*''[[Ochotona princeps]]''
*''[[Ochotona turuchanensis]]''
}}
'''''Pika''''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Ochotonidae]], fil-ġeneru ''[[Ochotona]]'', bi tmien speċi ħajjin.

Dan l-artiklu jiġbor it'''-timijiet nazzjonali tal-futbol li huma champions tad-dinja tal-[[:en:FIFA|FIFA]] (''Fédération Internationale de Football Association)'''''. Iż-żewġ kompetizzjonijiet li jwasslu għat-titlu ta' champions tad-dinja huma ż-żewġ Tornej Olimpiċi tal-1924 u l-1928 (organizzati mill-Kumitat Olimpiku flimkien il-[[FIFA]]) u t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] attwali tal-FIFA, mill-1930.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|titlu=London 2012: “No doubts exist. Uruguay are four time FIFA World Champions”.|data=2013-03-15|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130315093948/http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|arkivju-data=2013-03-15|url-status=dead}}</ref> 

'''Josef Hoffmann''' jew '''Hoffman''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1870 – miet fis-7 ta' Mejju 1956) kien [[arkitett]] u disinjatur [[Awstrija|Awstrijakk]]-Moravjan. Huwa kien fost il-fundaturi tas-[[Seċessjoni ta' Vjenna|Seċessjoni]] ta' [[Vjenna]] u stabbilixxa b'mod konġunt l-hekk imsejjaħ ''Wiener Werkstätte''. L-iżjed xogħol arkitettoniku famuż tiegħu kien il-[[Palazz ta' Stoclet]], fi [[Brussell]], il-[[Belġju]] (1905–1911), xogħol pijunier tal-Arkitettura Moderna, l-Art Deco u l-quċċata tal-arkitettura tas-Seċessjoni ta' Vjenna.

Id-'''Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Martin Luthers Geburtshaus'') hija binja u [[mużew]] f'[[Eisleben]], il-[[Ġermanja]]. Ir-riformista [[Reliġjon|reliġjuż]] Ġermaniż [[Martin Luteru]] twieled hemmhekk fl-1483.<ref>{{Ċita web|url=http://www.martinluther.de/en/luther-birthplace-museum.html|titlu=Luther Birthplace Museum|data=2012-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-05-04|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120201124738/http://www.martinluther.de/en/luther-birthplace-museum.html|arkivju-data=2012-02-01|url-status=dead}}</ref> Madankollu, id-dar fejn tassew twieled Luteru ma għadhiex teżisti għaliex kienet ħadet in-nar u nqerdet fl-1689. Minflokha nbniet binja ġdida fuq is-sit oriġinali tad-dar l-oħra u din infetħet għall-pubbliku fl-1693, għalkemm ma żammitx mal-pjanta u mad-daqs oriġinali tad-dar ta' qabel. Fl-2006 twettqu skavi li żvelaw bċejjeċ tal-fuħħar u art tat-tafal mid-dar oriġinali.<ref>Ausgrabung durch das Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen-Anhalt, Grabungsleitung Ch. Matthes.</ref>

{{stub|Militar}}

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

'''Transnistrija''' jew '''Pridnestrovija''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana''' ('''PMR'''), hija [[Lista ta' stati b'rikonoxximent limitat|stat mhux rikonoxxut internazzjonalment]], rikonoxxut bħala parti mill-[[Moldova]]. It-Transnistrija tikkontrolla ħafna mill-istrixxa dejqa ta' art bejn ix-xmara [[Dniester]] u l-[[fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina]], kif ukoll xi art fuq in-naħa l-oħra tax-xatt tax-xmara. Il-[[belt kapitali|il-kapitali]] u l-akbar belt tagħha hija [[Tiraspol]]. It-Transnistria [[Relazzjonijiet barranin tat-Transnistrija|kienet rikonoxxuta]] biss minn żewġ stati separati oħra mhux rikonoxxuti jew parzjalment rikonoxxuti: [[Abkażja]] u [[Ossezja t'Isfel]].<ref>[http://www.abhazia.info /property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html Dwar l-Abkhazia – Abkhazia.info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721183523 /http://www.abhazia.info/property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html |data=21 ta' Lulju 2011 }}. Traduzzjoni bl-Ingliż: [https://translate.google.com/translate?js=n&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=2&eotf=1&sl=ru&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.abhazia.info%2Fproperty% 2F48-2010-12-28-07-06-44%2F76-abkhazia-istoria.html Google translator]. Il-link ma kinitx disponibbli/taħdem fil-21 ta' Diċembru 2014.</ref> It-Transnistrija hija ddeżinjata uffiċjalment mir-Repubblika tal-Moldova bħala l-[[Unitajiet Amministrattivi-Territorjali tax-Xatt tax-Xellug tad-Dniester]] <ref>Liġi Nru 173 mit-22 ta' Lulju 2005 "Dwar noti ewlenin dwar l-istatus legali speċjali ta' settlements tax-xellug tad-Dnestr (Transnistria)": [http://lex.justice.md/viewdoc .php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 Rumen], [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 Russu]</ref> jew bħala ("Ix-Xatt tax-Xellug tad-Dniester").<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/print_2051%20.html |websajt=CIA World Factbook |titolu=Moldova. unità territorjali: Stinga Nistrului (Transnistria) |publisher=CIA |access-date=30 ta' Ġunju 2012 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527052132/http://https/ |url-status=dead |titlu=Archive copy }}</ref><ref>{{iċċita ktieb |author=Herd, Graeme P. | awtur2=Moroney, Jennifer D. P. |titolu=Dinamika tas-Sigurtà fl-Eks Blokk Sovjetiku |sena=2003 |pubblikatur=Routledge |isbn=0-415-29732-X}}</ref><ref>{{iċċita ktieb |l-aħħar= Zielonka |l-ewwel=Jan |titolu=Konsolidazzjoni Demokratika fl-Ewropa tal-Lvant |sena=2001 |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=0-19-924409-X}}</ref> F'Marzu 2022, l-[[Assemblea Parlamentari tal- Il-Kunsill tal-Ewropa]] adottat riżoluzzjoni li tiddefinixxi t-territorju bħala [[Preżenza militari Russa fit-Transnistria|taħt okkupazzjoni militari]] mir-[[Russja]].<ref name="Necsutu">{{cite web |url=https: //balkaninsight.com/2022/03/16/council-of-europe-designates-transnistria-russian-occupied-territory/ |titolu=Il-Kunsill tal-Ewropa Jiddenomina t-Transnistrija 'Territorju Okkupat Russu' |l-aħħar=Necșuțu |l-ewwel=Mădălin | data=16 ta' Marzu 2022 |websajt=balkaninsight.com |pubblikatur=[[Balkan Insight]] |data tal-aċċess=19 ta' Marzu 2022}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Iċċita| ''Usus fructus est ius alienis rebus utendi fruendi salva rerum substantia.''|Diġest 7.1.1, Paulus, 3 ad Vitellium}}

'''Fenno-Skandinavja''' (bil-Finlandiż, bl-Iżvediż u bil-Norveġiż: ''Fennoskandia''; bir-Russu: Фенноскандия, b’ittri Rumani: ''Fennoskandiya'') jew '''il-Peniżola Fenno-Skandinava''' hija l-[[peniżola]] ġeografika li tinkludi l-Peniżola [[Skandinavja|Skandinava]] u [[Peniżola Kola|Kola]], l-art kontinentali tal-[[Finlandja]], u l-Karelja.<ref>''The Oxford Handbook of the Archaeology and Anthropology of Hunter-Gatherers'', eds. Vicki Cummings; Peter Jordan; Marek Zvelebil (Oxfored; New York: Oxford University Press, 2014), p. 838.</ref> Amministrattivament din tinkludi bejn wieħed u ieħor l-art kontinentali tal-Finlandja, [[Norveġja|in-Norveġja]] u l-[[Żvezja|Iżvezja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|titlu=Status of moose populations and challenges to moose management in Fennoscandia. - Alces - HighBeam Research|data=2007-03-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070306140352/http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|arkivju-data=2007-03-06|url-status=dead}}</ref>, kif ukoll l-[[Murmansk Oblast|Oblast ta’ Murmansk]], il-biċċa l-kbira tar-Repubblika tal-Karelja, u partijiet mit-Tramuntana tal-[[Oblast ta’ Leningrad]] fir-[[Russja]].

'''Jongmyo''' (bil-[[Hangul]]: 종묘; bil-[[Hanja]]: 宗廟) huwa santwarju tal-[[Konfuċjaniżmu]] ddedikat għaċ-ċelebrazzjoni perpetwa ta’ servizzi ta’ mafkar għar-rejiet u għall-irġejjen tal-imgħoddi tad-dinastija Koreana [[Joseon]] (1392-1897). Is-santwarju huwa l-ewdem santwarju rjali tal-Konfuċjaniżmu u l-iktar wieħed awtentiku. Fih jinħażnu t-tavli bit-tagħlim tal-membri tal-eks familja rjali. Fis-santwarju għadhom isiru ċerimonji bir-ritwali li jorbtu flimkien il-[[mużika]], il-[[kant]] u ż-[[żfin]] li ilhom isiru tradizzjonalment mis-seklu 14. Tali santwarji kienu jeżistu fi żmien it-Tliet Renji tal-Korea bejn is-snin 57 u 688, iżda dawn inqerdu u ma waslux sa żminijietna. Is-santwarju ta’ Jongmyo żdied mal-lista ta’ [[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1995.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Jongmyo Shrine|url=https://whc.unesco.org/en/list/738/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-10|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

'''Ludmila tal-Boemja''' jew '''Santa Ludmila tal-Boemja''' (twieldet għall-ħabta tat-860 – mietet fil-15 ta' Settembru 921) hija qaddisa u martri [[Ċekja|Ċeka]] meqjuma mill-[[Knisja Ortodossa Russa|Ortodossi]] u mill-[[Knisja Kattolika|Kattoliċi]] Rumani. Hija twieldet f'[[Mělník]] bħala bint il-prinċep tas-Sorbi Slavibor.<ref>{{Ċita web|url=http://www.moraviamagna.cz/legendy/l_ludmp1.htm|titlu=MM - legendy - Prolog o sv. Ludmile (JVajs)|sit=www.moraviamagna.cz|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Santa Ludmila kienet in-nanna ta' San Wenceslaus, li ġeneralment huwa magħruf l-iktar bħala r-Re t-Twajjeb Wenceslaus. Santa Ludmila ġiet kanonizzata ftit wara [[Mewt|mewtha]]. Bħala parti mill-proċess ta' kanonizzazzjoni fid-925, Wenceslaus ċaqlaq il-fdalijiet tagħha lejn il-[[Bażilika ta' San Ġorġ]] fi [[Praga]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Ludmila|titlu=Saint Ludmila {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-03}}</ref>

{{Nebbieta|saħħa}}

'''Abu Mena''' (spellut ukoll ''Abu Mina''; bil-Koptiku: ⲁⲃⲃⲁ ⲙⲏⲛⲁ; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو مينا, pronunzjata [æbuˈmæyːnæ]) kien raħal, kumpless monastiku u ċentru tal-pellegrinaġġi [[Kristjaneżmu|Kristjani]] fl-[[Eġittu]] Antik Aħħari, li jinsab madwar 50 kilometru (31 mil) fil-Lbiċ ta' [[Lixandra]], qrib il-belt ġdida ta' Borg El Arab. Il-fdalijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979 minħabba l-importanza tas-sit fil-Kristjaneżmu bikri.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/90/|titlu=Abu Mena|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-11}}</ref> Ma tantx fadal wisq fdalijiet sħaħ, iżda l-pedamenti tal-biċċa l-kbira tal-binjiet ewlenin, bħall-bażilika l-kbira, jidhru faċilment.

{{nebbieta|Kultura}}
Il-'''Malta Media Memory Preservation''' huwa database multimedjali kollaborattiv għall-preservazzjoni tal-memorja fil-media [[Malti|Maltija]], operat mill-Fondazzjoni M3P.  Oriġinarjament, bejn l-2010 u l-2015 dan id-database kien imħaddem taħt l-isem '''Malta Music Memory Project''', bl-istess isem imqassar ta' '''M3P'''.

'''Stevns Klint''' huwa rdum tal-ġibs abjad li jinsab xi sitt kilometri fix-Xlokk ta' Store Heddinge fuq il-gżira [[Danimarka|Daniża]] ta' Zealand. L-irdum wiesa' 17-il kilometru tul il-kosta, huwa għoli 40 metru<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://denstoredanske.lex.dk/Stevns_Klint?utm_source=denstoredanske.dk&utm_medium=redirect&utm_campaign=DSDredirect|titlu=Stevns Klint {{!}} lex.dk|sit=Den Store Danske|lingwa=da|data-aċċess=2021-08-17}}</ref> u huwa ta' importanza ġeoloġika peress li fih waħda mill-konfini taż-Żmien Kretaċju-Terzjarju (K/T) esposti l-aħjar fid-[[Id-Dinja|dinja]]. L-irdum huwa soġġett għal erożjoni frekwenti. Minħabba l-ħażna eċċezzjonali ta' fossili li fih, Stevens Klint tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2014.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1416/|titlu=Stevns Klint|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.stevnsklint.com/en/frontpage/|titlu=Stevns Klint UNESCO World Heritage|sit=Stevns Klint UNESCO World Heritage|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-17}}</ref>

Ir-'''Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha''' (bil-Malagasi: ''Tsingin'ny Bemaraha'', bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Réserve naturelle intégrale du Tsingy de Bemaraha''), magħrufa wkoll bħala l-'''Park Nazzjonali tat-Tsingy ta' Bemaraha''', hija riżerva naturali li tinsab qrib il-kosta tal-Punent ta' [[Madagaskar|Madagascar]] fir-Reġjun ta' Melaky. Ir-riżerva tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1990 minħabba l-[[ġeografija]] unika, il-foresti ppreservati tal-mangrovji, u l-popolazzjonijiet ta' [[Għasfur|għasafar]] u ta' lemurs selvaġġi.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/494/|titlu=Andrefana Dry Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/print/2009/11/stone-forest/shea-text|titlu=National Geographic Magazine - NGM.com|data=2009-10-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091022084738/http://ngm.nationalgeographic.com/print/2009/11/stone-forest/shea-text|arkivju-data=2009-10-22|url-status=bot: unknown}}</ref>

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

Il-'''Ġibjun ta'''' '''Bovilla''' (bl-[[Lingwa Albaniża|Albaniż]]: ''Ujëmbledhësi i Bovillës'') huwa ġibjun ta' 4.6 kilometri kwadri (1.8 mil kwadru) fl-[[Albanija]], li jinsab madwar disa' mili (14-il kilometru) fil-Grigal ta' [[Tirana]] u fix-Xlokk ta' [[Kruja]], fi ħdan il-Park Nazzjonali tal-Muntanja ta' Dajt. Il-ġibjun jipprovdi l-biċċa l-kbira tal-ilma tax-xorb għall-[[belt kapitali]] Tirana.<ref>Heppner, Harald (1994). ''Hauptstädte in Südosteuropa: Geschichte, Funktion, nationale Symbolkraft''. Böhlau Verlag Wien. p. 146. ISBN <bdi>978-3-205-98255-5</bdi>.</ref>

[[File:ChinchorroMummiesSanMiguelDeAzapa.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ChinchorroMummiesSanMiguelDeAzapa.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-mumji tal-Kultura ta' Chinchorro fil-[[Mużew]] ta' San Miguel de Azapa.]]
Il-'''Kultura ta' Chinchorro''' tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]] kienet [[kultura]] ta' qabel il-produzzjoni taċ-ċeramika li damet mis-7000 sal-1500 [[Ante Christum natum|Q.K]].). In-nies li kienu jagħmlu parti mill-Kultura ta' Chinchorro kienu [[Sajjied|sajjieda]] sedentarji li kienu jgħixu fir-reġjun kostali [[Oċean Paċifiku|Paċifiku]] tat-Tramuntana taċ-[[Ċili|Ċilì]] u tan-Nofsinhar tal-[[Perù]] attwali. Il-preżenza tal-ilma ħelu fir-reġjun aridu tul il-kosta ffaċilitat l-insedjament uman f'dawn l-inħawi. Il-Kultura ta' Chinchorro kienet famuża għall-mummifikazzjoni u għall-prattiki funebri dettaljati tagħha. L-inħawi tal-Kultura ta' Chinchorro bdew jiġu influwenzati mill-Promontorju tal-Andes għall-ħabta tal-4,000 sena qabel il-preżent, u dan wassal għall-adozzjoni tal-agrikoltura. Ferm wara, l-inħawi sfaw taħt l-influwenza tal-Imperu ta' [[Tiwanaku]].

L-'''Għar tas-Silġ ta'''' '''Dobšiná''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Dobšinská ľadová jaskyňa''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Dobsinai-jégbarlang'')<ref>Ford, Derek; Williams, Paul D. (2013). ''Karst Hydrogeology and Geomorphology''. New York: John Wiley & Sons.</ref><ref>Talalay, Pavel G. (2016). ''Mechanical Ice Drilling Technology''. Singapore: Springer. p. 120.</ref><ref>Strhan, Milan; Daniel, David P. (1994). ''Slovakia and the Slovaks: A Concise Encyclopedia''. Bratislava: Encyclopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences. p. 148.</ref> huwa għar tas-silġ fis-[[Slovakkja]], qrib ir-raħal tal-industrija tal-estrazzjoni ta' [[Dobšiná]] fil-[[Park Nazzjonali tal-Ġenna Slovakka]]. Fis-sena 2000 l-għar tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala parti mill-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/725/|titlu=Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

{{Nebbieta|Sport}}
'''Luan Rodrigues''' huwa plejer tal-futbol Brażiljan, li jilgħab bħala attakkant.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ogol.com.br/player.php?id=470713|titlu=Luan Rodrigues :: Luan Rodrigues Azambuja :: Remo|sit=www.ogol.com.br|lingwa=br|data-aċċess=2022-02-21}}</ref>

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

'''Socotra''' (/səˈkoʊtrə, soʊ-, ˈsɒkətrə/;<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/socotra|titlu=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words|sit=Dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-01}}</ref> bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سُقُطْرَىٰ ''Suquṭrā'') jew '''Saqatri''' (bl-Għarbi: ساقطري ''Saqaṭri'') hija [[gżira]] tar-Repubblika tal-[[Jemen]] fl-[[Oċean Indjan]].<ref>Burrowes, Robert D. (2010). ''Historical Dictionary of Yemen''. Scarecrow Press. pp. 361–362. ISBN <bdi>978-0-8108-5528-1</bdi>.</ref><ref>Robinson, Peg; Hestler, Anna; Spilling, Jo-Ann (2019). ''Yemen''. Cavendish Square. p. 15. ISBN <bdi>978-1-50264-162-5</bdi>.</ref> Tinsab bejn il-Fliegu ta' Guardafui u l-Baħar tal-Arabja u qrib ir-rotot ewlenin tat-trasport tal-merkanzija. Socotra hija l-ikbar mill-erba' gżejjer fl-[[arċipelagu]] ta' Socotra. Mill-2013, l-arċipelagu jikkostitwixxi l-Governorat ta' Socotra.

'''Il-Khanate tal-Krimea''' huwa wieħed mill-khanati li jirriżulta mid-diżintegrazzjoni tar-renju tat-tribù tad-deheb imwaqqfa mill-Mongoli u t-Tatari f'nofs is-seklu tlettax wara l-konkwista ta 'partijiet kbar tal-Ewropa tal-Lvant u l-Kawkasu mit-tribujiet tat-Tatar u Mughal taħt il-kmand ta' Genghis Khan u s-segwaċi tiegħu. L-ewwel wieħed mill-khans kien magħruf bħala l-kabchak khan, minħabba li ħafna mill-abitanti tagħha kienu Torok mit-tribù tal-kabchak. L-Iżlam adotta r-reliġjon tal-Imperu tat-Tribu tad-Deheb fl-1313 AD wara li kien ix-Xamaniżmu.

It-'''Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الفنون الصخرية في منطقة حائل) huwa r-raba' [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Arabja Sawdija]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1472/|titlu=Rock Art in the Hail Region of Saudi Arabia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-27}}</ref> It-tinqix fuq il-blat jinkludi żewġ komponenti li jinsabu fid-deżert tar-Reġjun ta' Ha'il: l-ewwel wieħed jinsab fil-muntanja ta' Om Sinman fil-belt ta' Jubbah, u t-tieni wieħed huwa dak ta' al-Manjor u ta' Raat f'Al-Shuwaymis. Popolazzjoni tal-qedem ħalliet traċċi tagħha permezz ta' petroglifiċi (tinqix fuq il-blat) fuq wiċċ il-blat, li jirrappreżentaw 8,000 sena ta' [[storja]].<ref>Guagnin, Maria; Perri, Angela R.; Petraglia, Michael D. (2018-03-01). "Pre-Neolithic evidence for dog-assisted hunting strategies in Arabia". ''Journal of Anthropological Archaeology''. '''49''': 225–236.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.livescience.com/60982-oldest-images-of-dogs-on-leashes.html|titlu=8,000-Year-Old Rock Art Includes the World's Oldest Images of Dogs|kunjom=published|isem=Megan Gannon|data=2017-11-20|sit=livescience.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.newsweek.com/saudi-arabia-8000-year-old-rock-art-first-ever-depiction-dogs-and-humans-had-715114|titlu=First Ever Depiction of Dogs Show Them On Leashes|kunjom=Writer|isem=Kastalia Medrano Science|data=2017-11-17|sit=Newsweek|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-27}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Użbekistan]] irratifika l-Konvenzjoni fit-13 ta' Jannar 1993, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/uz|titlu=Uzbekistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-26}}</ref> L-Użbekistan għandu seba' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, ħamsa kulturali u tnejn naturali.

L-'''Anfiteatru ta' El Jem''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصر الجم, b'ittri Rumani: ''Qaṣr al-Jamm'') huwa anfiteatru ovali fil-belt moderna ta' El Jem (magħrufa wkoll bħala El Djem), it-[[Tuneżija]], li qabel kienet magħrufa bħala Thysdrus fil-provinċja [[Imperu Ruman|Rumana]] tal-[[Afrika]]. Tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/38/|titlu=Amphitheatre of El Jem|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-03}}</ref>

Il-'''Mużew ta' Trojja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy Museum''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Troya Müzesi'' jew ''Truva Müzesi'') huwa [[mużew]] [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab qrib is-sit arkeoloġiku ta' [[Trojja]], fil-Majjistral tat-[[Turkija]].

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

Il-'''WorldCat''' huwa katalgu kkonsolidat li jelenka l-kollezzjonijiet ta' 15,600 [[librerija]] f'107 pajjiżi<ref name="statistics">{{Ċita web|url=https://www.oclc.org/en/about.html|titlu=About OCLC|data=2021-03-25|sit=OCLC|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-06}}</ref> li jipparteċipaw fil-kooperattiva globali [[OCLC]]. Dan imħaddem minn OCLC, Inc.<ref name="InsideWorldCat">{{Ċita web|url=https://www.oclc.org/en/worldcat/inside-worldcat.html|titlu=Inside WorldCat|data=2021-03-12|sit=OCLC|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-06}}</ref> Il-libreriji membri li jabbonaw fih, kollettivament jieħdu ħsieb il-manutenzjoni tal-bażi tad-''data'' tal-WorldCat, l-akbar bażi tad-''data'' biblijografika fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name="largest">{{Ċita ktieb|kunjom=Oswald|isem=Godfrey|data=2017|titlu=Library world records|url=https://www.worldcat.org/oclc/959650095|post=Jefferson, North Carolina}}</ref> Il-bażi tad-''data'' tinkludi sorsi oħra ta' informazzjoni flimkien mal-kollezzjonijiet tal-libreriji membri.<ref>{{Ċita web|url=https://www.oclc.org/content/dam/oclc/worldcat-discovery/contentlist.xls|titlu=WorldCat Discovery - content list|format=XLS}}</ref> L-OCLC tipprovdi l-katalgu WorldCat b'xejn għal-libreriji, iżda l-katalgu huwa l-pedament għal servizzi OCLC oħra ta' abbonament (bħall- qsim tar-riżorsi u l-immaniġġjar tal-ġbir). Il-WorldCat jintuża mil-librara għall-ikkatalogar u r-riċerka u mill-pubbliku ġenerali.

"'''Ombra mai fu'''" ("Qatt ma kien hemm del"), magħrufa wkoll bħala "'''Largo minn ''Xerxes''''' " jew il-"'''Largo ta' Handel''' ", hija l- aria tal-ftuħ mill-opra ''Serse'' tal-1738 ta' George Frideric Handel.

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

Is-'''Santwarju ta' Bom Jesus do Monte''' huwa santwarju [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Portugiż f'[[Tenões]], 'il barra mill-belt ta' [[Braga]], fit-Tramuntana tal-[[Portugall]]. L-isem tas-santwarju jfisser "[[Ġesù]] Twajjeb tal-Għolja".

'''Anne Le Fèvre Dacier''' (1647 - 17 ta’ Awwissu 1720), magħrufa aħjar bħala Madame Dacier, kienet akkademika Franċiża, traduttriċi, kummentatriċi u editriċi tal-klassiċi, fosthom tal-''[[Ilijade|Iliad]]'' u tal-[[Odissea|''Odyssey'']]. 

'''[[Antoni Gaudí]]''' kien [[arkitett]] mill-[[Katalonja]], [[Spanja]], li kien parti mill-moviment tal-Moderniżmu (magħruf iktar bħala ''Art Nouveau''). Huwa kien famuż għall-istil uniku tiegħu u għad-disinni tassew individwalistiċi.

{{Automatic taxobox}}
In-'''naħal''' huma [[insett]]i li jtiru u li jiġu mill-qrib miż-[[żunżan|żnażan]] u n-[[nemla|nemel]]. Huma magħrufa għas-sehem tagħhom fil-produzzjoni tal-[[għasel]] u x-[[xama']] u għall-[[pollinazzjoni]]. In-naħal jagħmlu linjaġġ monofiletiku fi ħdan is-superfamilja '''[[Apoidea]]''', fil-preżent ikklassifikat bl-isem tat-[[takson]] bla livell '''Anthophila'''. Hemm kważi 20,000 speċi magħrufa ta' naħal f' disa' familji rikonoxxuti<ref name="Danforthetal2006"> Danforth BN, Sipes S, Fang J, Brady SG, ''The history of early bee diversification based on five genes plus morphology'', (L-istorja tad-diversifikazzjoni bikrija tan- naħal ibbażata fuq ħames ġeni u l-morfoloġija), Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 103, Ħarġa 41, paġni 15118-23, 2006, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1586180] [http://www.pnas.org/content/103/41/15118] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17015826]</ref>, għalkemm ħafna minnhom għadhom ma ġewx deskritti u n-numru veru x'aktarx hu ogħla. Jinstabu fuq kull kontinent ħlief l-[[Antartika]], f'kull ħabitat fuq il-pjaneta li fih ix-xtieli li jwarrdu ppolinati mill-insetti.

'''Akshata Narayan Murthy''' (twieldet f'April 1980)<ref>{{Ċita web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/w0pt3-B9yNGoXPMMiHUGPSyhZeE/appointments|titlu=Akshata Narayan MURTY personal appointments - Find and update company information - GOV.UK|sit=find-and-update.company-information.service.gov.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref><ref name=":0">{{Ċita aħbar|kunjom=Bedi|isem=Rahul|kunjom2=Bird|isem2=Steve|data=2020-02-15|titlu=Why Rishi Sunak's wife may hold the clue to his budget|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/02/15/rishi-sunaks-wife-may-hold-clue-budget/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>, spellut ukoll '''Murty''', hija werrieta, negozjanta, disinjatriċi tal-[[moda]] u kapitalista tal-fondi ta' riskju [[Indja|Indjana]] bbażata fir-[[Renju Unit]]. Hija miżżewġa lill-Prim Ministru Brittaniku u l-mexxej tal-Partit tal-Konservattivi [[Rishi Sunak]]. Murty u Sunak flimkien jikklassifikaw fil-222 post fost l-iżjed persuni sinjuri fir-Renju Unit, b'ġid ikkombinat ta' £730 miljun fl-2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.thetimes.co.uk/sunday-times-rich-list|titlu=The Sunday Times Rich List 2022|sit=www.thetimes.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref> Il-ġid personali tagħha nxteħet taħt il-lenti mill-mezzi tax-xandir Brittaniċi fid-dawl tal-istatus tagħha ta' persuna mhux domiċiljata fir-Renju Unit.<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-04-08|titlu=Chancellor Rishi Sunak defends wife Akshata Murty in row over non-dom status|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-61034496|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Lyonogale''
| stampa = Tupaia tana J Smit.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Tupaja l-kbir]]
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Scandentia]]
| familja = [[Tupaiidae]]
| ġeneru = ''[[Tupaia]]''
| sottoġeneru = '''''Lyonogale'''''
}}
'''''Lyonogale''''' huwa wieħed minn żewġ [[sottoġeneru|sottoġeneri]] fil-ġeneru ''[[Tupaia]]'', diffuż ġewwa l-[[Indja]] u fix-[[Xlokk tal-Asja]].

{{wikifikazzjoni}}

Il-'''Golf ta' California''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Golfo de California''), magħruf ukoll bħala l-'''Baħar ta'''' '''Cortés''' (bl-Ispanjol: ''Mar de Cortés'') jew il-'''Baħar ta' Cortez''', jew qajla wkoll bħala l-'''Baħar'''  '''Vermilju''' (bl-Ispanjol: ''Mar Bermejo''), huwa baħar marġinali tal-[[Oċean Paċifiku]] li jissepara l-[[Peniżola]] ta' Baja California mill-art kontinentali [[Messiku|Messikana]]. Huwa kkonfinat mill-istati ta' Baja California, Baja California Sur, Sonora u Sinaloa, b'madwar 4,000 km (2,500 mil) ta' kosta. Fost ix-xmajjar li jnixxu fil-Golf ta' California nsibu x-xmajjar Colorado, Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora u Yaqui. Is-superfiċe tal-golf hija madwar 160,000 km<sup>2</sup> (62,000 mil kwadru). Il-fond massimu jisboq it-3,000 metru (9,800 pied) minħabba l-ġeoloġija kumplessa tiegħu marbuta mal-plakek tettoniċi.<ref name=":0">Richard C. Brusca (1973). ''A Handbook to the Common Intertidal Invertebrates of the Gulf of California''. Tucson, Arizona: University of Arizona Press. pp. 10–15. ISBN <bdi>978-0-8165-0356-8</bdi>.</ref>

'''Yagul''' huwa sit arkeoloġiku u eks belt-stat assoċjat maċ-ċivilizzazzjoni [[Żapoteki|Żapoteka]] tal-Mesoamerka pre-[[Kolombja|Kolumbjana]], li jinsab fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Oaxaca]]. Is-sit ġie ddikjarat bħala wieħed mill-erba' [[Monument|Monumenti]] Naturali tal-pajjiż fit-13 ta' Ottubru 1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://lugares.inah.gob.mx/en/zonas-arqueologicas/zonas/1766-yagul.html|titlu=Yagul. Oaxaca, México|kunjom=INAH|isem=Mediateca|sit=lugares.inah.gob.mx|lingwa=en-gb|data-aċċess=2022-08-18}}</ref> Is-sit huwa magħruf lokalment ukoll bħala ''Pueblo Viejo'' (Villaġġ Antik) u kien okkupat fi żmien il-Konkwista [[Spanja|Spanjola]]. Wara l-Konkwista, il-popolazzjoni ġiet rilokata fir-raħal modern fil-qrib ta' [[Tlacolula]] fejn għadhom jgħixu d-dixxendenti tagħhom.<ref name=":1">Winter 1998, p. 119.</ref><ref>Adams 1996, p. 333.</ref>

'''Tom Holland''' (imwieled fl-1 ta' Ġunju 1996) huwa attur Brittaniku. L-akkomodazzjonijiet tiegħu jinkludu [[British Academy Film Award]] u tliet [[Saturn Awards]].<ref>[https://www.cbr.com/tom-holland-best-roles-not-spider-man/]</ref><ref>[https://www.esquire.com/entertainment/movies/a39138436/tom-holland-uncharted-review-peter-parker-spider-man/]</ref><ref>[https://www.thestatesman.com/entertainment/happy-birthday-friendly-neighborhood-1503077579.html]</ref><ref>[https://www.irishpost.com/entertainment/absolutely-amazing-place-new-spider-man-star-tom-holland-proud-irish-roots-127577]</ref>

Il-'''Klassifika dinjija tal-FIFA''', magħrufha uffiċjalment bħala '''The FIFA/Coca-Cola World Ranking''' għal raġunijiet ta' sponsorizzazzjoni, hija sistema ta' klassifikazzjoni tat-[[Lista tat-timijiet nazzjonali tal-futbol tal-irġiel|timijiet nazzjonali tal-irġiel]] tal-[[futbol]]. It-timijiet li huma membri tal-[[FIFA]], il-federazzjoni li tħares il-logħba tal-futbol madwar id-dinja, huma pożizzjonati skont ir-riżultati tal-logħob tagħhom, bit-timijiet bl-aktar suċċess ikunu fl-aktar postijiet għoljin. Introdotta f'Diċembru tal-1992, tmien timijiet waslu sal-quċċata (l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil|Brażil]], [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]], l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]], in-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Netherlands|Netherlands]] u [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Spanja|Spanja]]), fejn il-Brażil qatta' l-aktar żmien fl-ogħla pożizzjoni. 

Il-'''Park Nazzjonali ta' Ichkeul''' jew il-'''Lag ta' Ichkeul''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: بحيرة اشكل, b'ittri Rumani: ''Buḥayra ʾIshkul'') huwa lag fit-Tramuntana tat-[[Tuneżija]], li jinsab 15-il kilometru mit-Tramuntana ta' Mateur u 20 kilometru (12-il mil) fil-Lbiċ ta' [[Bizerte]], l-iżjed belt fit-Tramuntana tal-[[Afrika]] mal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]]. Il-lag u l-artijiet mistagħdra tal-Park Nazzjonali ta' Ichkeul huma punt importanti fejn kull sena jieqfu jistrieħu mijiet ta' eluf ta' [[Għasfur|għasafar]] tal-passa. Xi għasafar li jżuru l-lag huma l-papri, il-wiżż, iċ-ċikonji u l-fjamingi roża. Il-kostruzzjoni ta' digi fejn ix-xmajjar li jalimentaw il-lag ipproduċew bidliet kbar fil-bilanċ [[Ekoloġija|ekoloġiku]] tal-lag u tal-artijiet mistagħdra.

Iż-'''Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro''' (pronunzja: /(ə)ŋˌɡɔːrəŋˈɡɔːroʊ/) hija żona protetta u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]  fid-Distrett ta' Ngorongoro, 180 kilometru (110 mili) fil-Punent tal-Belt ta' Arusha fir-Reġjun ta' Arusha, fi ħdan iż-żona [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] tal-Artijiet Għoljin tal-Krater tat-Tramuntana tat-[[Tanżanija|Tanzanija]]. Iż-żona ngħatat isem il-Krater ta' Ngorongoro, ''caldera'' vulkanika kbira fiż-żona. L-Awtorità taż-Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro, fergħa tal-gvern tat-Tanzanija, tamministra ż-żona ta' konservazzjoni u l-konfini tagħha tul il-konfini tad-Distrett ta' Ngorongoro fir-Reġjun ta' Arusha. Il-parti tal-Punent tal-park tmiss mal-[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]], u l-medda taż-żewġ parks flimkien mar-[[Riżerva Naturali ta' Maasai Mara]] tal-[[Kenja]] jospitaw il-[[Migrazzjoni l-Kbira]], migrazzjoni enormi annwali ta' miljuni ta' nju, żebri, gazzelli u [[Annimal|annimali]] oħra. Iż-żona ta' konservazzjoni fiha wkoll il-[[Fondoq ta' Olduvai]], wieħed mill-iżjed siti paleoantropoloġiċi importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]].

L-'''Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Swiss Tectonic Arena Sardona'' jew ''Glarus thrust''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Glarner Überschiebung'') hija żona tettonika ewlenija fl-[[Alpi]] tal-Lvant tal-[[Żvizzera|Iżvizzera]]. Tul iż-żona tettonika, is-saffi tal-blat Żvizzeri ġew olzati laġenba għal iktar minn 100 kilometru lejn it-Tramuntana, 'il fuq mill-Aarmassif estern u l-kumpless Infraelvetiku. L-Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona tifforma l-kuntatt bejn saffi tal-blat Permo-Triassiċi (Żvizzeri) iktar antiki tal-grupp ta' Verrucano u s-saffi (esterni) tal-[[ġebla tal-ġir]] inqas antiki (Ġurassiċi u Kretaċji) u s-saffi tal-flysch u tal-molasse Paleoġeniċi.

'''Mramorje''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Мраморје) jew '''Bagruša''' (Багруша) hija nekropoli [[Medjuevu|Medjevali]] li tinsab f'Perućac, is-[[Serbja]], u hija fost l-aqwa nekropoli ppreservati tar-reġjun. In-nekropoli nbniet fis-seklu 14 u hija estiża bejn ix-xmara Drina u t-triq prinċipali tul ix-xmara, fid-daħla tal-insedjament fil-qrib. Is-sit huwa protett mir-Repubblika tas-Serbja bħala [[Monument]] tal-[[Kultura]] ta' Importanza Eċċezzjonali<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=525|titlu=Споменици културе у Србији|sit=spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>, iżda minkejja dan jinsab mhedded mix-xmara Drina fuq naħa u mit-tkabbir kontinwu tar-raħal ta' Perućac fuq in-naħa l-oħra. L-istećci tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit transnazzjonali fl-2016; tliet komponenti minnu jinsabu fis-Serbja, u n-nekropoli ta' Mramorje hija waħda mill-komponenti.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1504/|titlu=Ste&#x107;ci Medieval Tombstone Graveyards|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

[[Category:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒRussians in Estonia]]

{{stub|Ġeografija}}

'''Nicolas-Joseph Cugnot''' (twieled fis-26 ta' Frar 1725 – miet fit-2 ta' Ottubru 1804) kien inventur [[Franza|Franċiż]] li bena l-ewwel vettura tal-art sħiħa, mekkanika u awtopropulsiva fid-[[Id-Dinja|dinja]], imsejħa l-"Fardier à vapeur" — li effettivament kienet l-ewwel [[karozza]] fid-dinja.

{{titlu bil-korsiv}}
{{Taxobox
| isem = ''Chulpasia''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| familja = †[[Caroloameghiniidae]]
| ġeneru = '''''Chulpasia'''''
| awtorità_ġeneru = Crochet u Sigé, 1993
}}
'''''Chulpasia''''' huwa ġeneru ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatati mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan huwa klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni †[[Polydolopimorphia]], fl-infrordni †[[Simpsonitheria]], fis-superfamilja †[[Caroloameghinioidea]], fil-familja [[Caroloameghiniidae]] u bla ebda speċi ħajja.

{{stub|Storja}}

{{stub|Annimal}}
{{Automatic taxobox}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Italja]] rratifikat l-Konvenzjoni fit-23 ta' Ġunju 1978.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|titlu=Italy - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-12-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120119075316/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|arkivju-data=2012-01-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Rosa Judge''' [[Midalja għall-Qadi tar-Repubblika|MQR]] (née '''Micallef'''; 1919 &#x2013; 6 ta’ Settembru 2017) <ref>{{Ċita web|url=http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/217194/judge|titlu=JUDGE - Death Announcement|data=2017|data-aċċess=2023-11-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180627144319/http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/217194/judge|arkivju-data=2018-06-27|url-status=dead}}</ref> kienet [[Mużika|mużiċista]] [[Malta|Maltija]]. Irċiviet l-edukazzjoni tagħha fl-Iskola St Catherine f'Tas-[[Tas-Sliema|Sliema, Malta]].

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

{{Nebbieta|teknoloġija}}
'''Space Shuttle Discovery OV-103''' hija vettura spazjali Amerikana rtirata. L-[[Ajruplani spazjali|ajruplan]] kien wieħed mill-orbiters mill-[[programm Space Shuttle]] tan-[[NASA]] u t-tielet minn ħames orbiters kompletament operattivi li kellhom jinbnew. L-ewwel missjoni tagħha, [[STS-41-D]], tellgħet mit-30 ta' Awwissu sal-5 ta' Settembru, 1984. Aktar minn 27 sena ta' servizz nediet u niżlet 39 darba, u b'hekk aggregat aktar titjiriet spazjali minn kwalunkwe vettura spazjali oħra sal-lum. Il-vettura tat-tnedija Space Shuttle kellha tliet komponenti ewlenin: l-orbiter Space Shuttle, tank tal-fjuwil ċentrali li jintuża darba, u żewġ  [[rokit boosters solidi]] li jistgħu jerġgħu jintużaw. Kważi 25,000 [[Is-sistema tal-protezzjoni termali|madum reżistenti għas-sħana]] jkopru l-orbiter biex jipproteġih minn temperaturi għoljin meta jerġa’ jidħol

'''Giuseppe Piazzi''' (16 ta’ Lulju 1746 – 22 ta’ Lulju 1826) kien [[Knisja Kattolika|qassis Kattoliku]] Taljan tal-ordni Teatina, matematiku u astronomu. Huwa stabbilixxa osservatorju f'Palermo, li issa sar l-''Osservatorio Astronomico di Palermo – Giuseppe S. Vaiana''.<ref>[http://www.astropa.unipa.it/ Osservatorio astronomico di Palermo – Giuseppe S. Vaiana]</ref> Forsi l-aktar skoperta famuża tiegħu kienet dik tal-ewwel pjaneta nana, [[Ceres (pjaneta nana)|Ċerere]].

[[Category:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒRussians in Estonia]]

{{stub|storja}}
Il-'''Gwerer Puniċi''' kienu sensiela ta' tliet gwerer miġġielda bejn ir-[[Rumani]] u l-belt [[Feniċi|Feniċja]] ta' [[Kartaġiniżi|Kartaġni]]. Jissejħu "Puniċi" għax ir-Rumani baqgħu jirreferu għall-Kartaġiniżi bħala Feniċi, billi l-kelma bil-[[Latin]] għall-feniċju għandha l-għerq 'Puniceus'.

Fil-lingwaġġ ġuridiku, it-terminu Ingliż '''''soft law''''', li hu diffiċilment traduċibbli għall-Malti, jirreferi għal sensiela ta' fenomeni ta' regolazzjoni marbutin mal-produzzjoni ta' regoli li m'għandhomx effikaċja vinkolanti diretta. Is-soft law għalhekk hija kontrapposta għall-istrumenti tradizzjonali tar-regoli (il-liġijiet, ir-regolamenti, eċċ), li joħorġu skont proċeduri determinati minn min għandu l-awtorità (il-parlamenti, il-gvernijiet, eċċ.), li jipproduċu regoli li għandhom effikaċja vinkolanti diretti fil-konfront tad-destinatarji tagħhom (hard law).

[[Thylamyini]] hija [[tribù]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Il-'''Pjazza tal-Mirakli''' (bit-[[Taljan]]: ''Piazza dei Miracoli'' [pjattsa dei miˈraːkoli]), li formalment hija magħrufa bħala l-Pjazza tal-[[Katidral]] (bit-Taljan ''Piazza del Duomo''), hija pjazza ta' 8.87 ettari mdawra b'ħitan [[Medjuevu|Medjevali]] f'[[Pisa]], it-[[Toskana]], l-[[Italja]]. Il-pjazza hija rikonoxxuta bħala ċentru importanti tal-[[arti]] Medjevali Ewropea u tħaddan wieħed mill-ifjen kumplessi arkitetturali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name=":0">{{ċita ktieb |kunjom=Renzulli |isem=Melanie |sena=2010 |editur=Rachel Mills |titlu=The Green Guide: Italy |pubblikatur=Michelin |post=Greenville, SC |paġni=328 |isbn=9781907099571 |lingwa=en}}</ref> Il-pjazza titqies ikkonsagrata mill-[[Knisja Kattolika]], li għandha s-sjieda tagħha, u fiha erba' binjiet reliġjużi mill-aqwa: il-Katidral ta' Pisa, il-[[Battisterju]] ta' Pisa, il-[[Kampnar]], u ċ-[[Ċimiterju]] Monumentali. Parti mill-pjazza fiha rqajja' bil-ħaxix aħdar u parti minnha ġiet pavimentata. Fil-Pjazza tal-Mirakli hemm ukoll il-binja tal-Isptar il-Ġdid tal-[[Spirtu s-Santu|Ispirtu s-Santu]] li issa fiha l-Mużew tal-Abbozzi ta' Tpinġijiet u l-Mużew tal-Katidral.

{{Taxobox
| isem = ''Pichipilus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| familja = [[Caenolestidae]]
| awtorità_familja = (Trouessart, 1898)
| sottofamilja = [[Pichipilinae]]
| awtorità_sottofamilja = 
| ġeneru = '''''Pichipilus'''''
| awtorità_ġeneru = (Ameghino, 1890)
}}
'''''Pichipilus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti (dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum bugeddum|opossumi bugdiedem]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja [[Caenolestidae]], fis-sottofamilja [[Pichipilinae]] ma' ġeneri oħra estinti u mingħajr ebda rappreżentant ħaj.

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
It-'''Telescopus fallax''' huwa serp Ewropew, magħruf ukoll bħala '''serp Teleskopu''' jew '''serp Soosan''', inkella f'Malta anke sempliċiment bħala [[Serp|serp.]] It-Teleskopu huwa tip ta' serp kolubrid velenuż endemiku għar-reġjuni tal-[[Mediterran]] u tal-[[Kawkasu]].

Boomerang huwa stazzjon mil-Cartoon Network li ixandar Kartoons iktar antiki.

Il-'''Kavallier ta'''' '''Madara''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Мадарски конник, ''Madarski konnik'')<ref>Donchev, Slavi (1981). ''The Madara Horseman'' (PDF). Vol. 23–24. ICOMOS. pp. 41–46.</ref> huwa riljiev [[Medjuevu|Medjevali]] bikri kbir imnaqqax fuq il-Promontorju ta' Madara fil-Lvant ta' [[Shumen]] fil-Grigal tal-[[Bulgarija]], qrib il-villaġġ ta' Madara. Il-[[monument]] imur lura għall-aħħar nett tas-seklu 7<ref name=":0">Petkov, Kiril (2008). ''The Voices of Medieval Bulgaria, Seventh-Fifteenth Century: The Records of a Bygone Culture''. Brill. ISBN <bdi>9789004168312</bdi>. p. 5.</ref> jew il-bidu nett tas-seklu 8, matul ir-renju tal-mexxej Bulgaru [[Tervel]].<ref>Fiedler, Uwe (2008). "Bulgars in the Lower Danube region: A survey of the archaeological evidence and of the state of current research". In Curta, Florin; Kovalev, Roman (eds.). ''The Other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars and Cumans''. Brill. pp. 151–236. ISBN <bdi>9789004163898</bdi>. p. 202.</ref> Fl-1979, il-monument tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/43/|titlu=Madara Rider|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-09}}</ref>

Il-'''Muntanji tal-Krimea''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Кримські гори, trażlitterata ''Krymski hory''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Крымские горы, trażlitterata ''Krymskie gory''; bit-[[Tatari tal-Krimea|Tatar tal-Krimea]]: Qırım dağları) huma medda ta' muntanji li jinsabu b'mod parallel mal-kosta tax-Xlokk tal-[[Krimea]], bejn madwar tmien kilometri u 13-il kilometru mill-baħar. Lejn il-Punent, il-muntanji jibqgħu neżlin f'daqqa sal-[[Baħar l-Iswed]], u lejn il-Lvant, il-muntanji jinbidlu bil-mod f'pajsaġġ tal-isteppa.

{{TaxoboxIng
|name = Prorastomidae
|fossil_range = Eoċen
| image = Prorastomus BW.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''[[Prorastomus|Prorastomus sirenoides]]''
|regnum = [[Animalia]]
|phylum = [[Chordata]]
|classis = [[Mammalia]]
|ordo = [[Sirenia]]
|familia = Prorastomidae (estinta)
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
†''[[Pezosiren]]''<br />
†''[[Prorastomus]]''
}}
'''Prorastomidae''' hija [[familja]] estinta ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Sirenia]], ma' 4 [[familja|familji]] oħra ([[Dugongidae]] u [[Trichechidae]] li għadhom rappreżentati bi speċi ħajjin u [[Protosirenidae]] u [[Rhytinidae]] li huma estinti), u bl' ebda [[ġeneru]] jew [[speċi]] ħajja.

[[File:Nokota_Horses_cropped.jpg|thumb|upright=1.5]]
Iż-'''żwiemel''' ilhom fid-dinja ħafna qabel l-umani. Meta il-[[Bniedem Prestoriku]] beda jgħix fl-għerien, iż-żwiemel kienu ilhom diġa fid-dinja madwar miljun sena.

u San Mark f'Reichenau]]
'''Reichenau''' (pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈʁaɪçənaʊ]) hija gżira fil-Lag ta' Kostanza fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]]. Tinsab bejn wieħed u ieħor fil-Punent tal-belt ta' Konstanz, bejn il-Gnadensee u l-Untersee, żewġ partijiet tal-Lag ta' Kostanza. B'erja totali ta' 4.3 km<sup>2</sup> u ċirkonferenza ta' 11-il kilometru, il-gżira hija twila 4.5 km u wiesgħa 1.5 km fl-usa' punt tagħha. L-ogħla punt tal-gżira, il-Hochwart, jinsab xi 43 metru 'l fuq mill-wiċċ tal-lag u 438.7 metru 'l fuq mil-livell medju tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.reichenau.de/willkommen|titlu=Willkommen {{!}} Gemeinde Reichenau|sit=www.reichenau.de|data-aċċess=2021-09-24}}</ref>

Il-'''Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmula minn 17-il komponent differenti fil-[[Ġappun]], fi ħdan il-belt ta' [[Kjoto]] u l-inħawi tal-madwar. Fis-794, il-familja imperjali Ġappuniża ttrasferiet il-[[belt kapitali]] lejn Heian-kyō. Dawn il-komponenti fl-imgħoddi kienu jinsabu fil-belt ta' Kjoto Antika, filwaqt li issa jinsabu fi tliet bliet: Kjoto u Uji fil-Prefettura ta' Kjoto; u Ōtsu fil-Prefettura ta' Shiga; Uji u Ōtsu jmissu ma' Kjoto lejn in-Nofsinhar u t-Tramuntana, rispettivament. Mill-[[Monument|monumenti]], 13 huma tempji [[Buddiżmu|Buddisti]], tlieta huma santwarji [[Xintoiżmu|Xintoisti]], u wieħed huwa kastell. Il-komponenti jinkludu 38 binja ddeżinjati mill-gvern Ġappuniż bħala Teżori Nazzjonali, 160 proprjetà ddeżinjati bħala Proprjetajiet [[Kultura|Kulturali]] Importanti, tmien ġonna ddeżinjati bħala Postijiet Speċjali ta' Sbuħija Xenika, u erba' ddeżinjati bħala Postijiet ta' Sbuħija Xenika. L-UNESCO elenkat is-sit bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/688/|titlu=Historic Monuments of Ancient Kyoto &#x28;Kyoto, Uji and Otsu Cities&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-07-09}}</ref>

'''Calakmul''' (/ˌkɑːlɑːkˈmuːl/; spelluta wkoll '''Kalakmul''' u b'varjanti inqas frekwenti) hija belt antika tal-[[Maja]] u sit arkeoloġiku fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Campeche]], fil-qalba tal-ġungli tar-reġjun il-kbir tal-Baċir ta' Petén. Il-belt antika tinsab 35 kilometru (22 mil) mill-fruntiera mal-[[Gwatemala]]. Calakmul kienet waħda mill-ikbar bliet antiki fl-artijiet baxxi tal-Maja u waħda mill-iżjed setgħana li qatt ġew żvelati.

'''Sanchi''' huwa kumpless [[Buddiżmu|Buddist]], famuż bħall-Istupa l-Kbira, fuq il-quċċata ta' għolja fir-raħal ta' Sanchi fid-Distrett ta' Raisen tal-Istat ta' Madhya Pradesh, l-[[Indja]]. Jinsab madwar 23 kilometru mir-raħal ta' Raisen, il-kapitali tad-distrett, u 46 kilometru (29 mil) fil-Grigal ta' Bhopal, il-[[belt kapitali]] ta' Madhya Pradesh.

{{wikifikazzjoni}}
Fl-Ingilterra u f’pajjiżi oħra, fil-lejl tal-31 ta’ Ottubru, tiġi ċċelebrata l-festa ta’ Halloween jew kif inhi msejħa wkoll All Hallows’ Eve, jiġifieri lejlet il-Festa tal-Qaddisin kollha. Fi żmienna din il-festa hija okkażjoni biex it-tfal “request treats or threaten tricks” (jittallbu għall-ħelu, u jekk le jagħmlulek xi ċajta. Simbolu komuni ta’ Halloween hija l-jack-o'-lantern, qargħa ħamra mħaffra, b’forma ta’ wiċċ ikrah u b’xemgħa mwaħħla ġewwa.

Il-'''Kanali ta' Amsterdam''' jammontaw għal iktar minn 100 kilometru (62 mil) ta' ''grachten'' (kanali), madwar 90 gżira u 1,500 pont f'[[Amsterdam]] il-[[belt kapitali]] tan-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. It-tliet kanali prinċipali (Herengracht, Prinsengracht u Keizersgracht), imħaffra fis-[[seklu 17]] matul l-Era tad-Deheb Olandiża, jiffurmaw ċintorini konċentriċi madwar il-belt, magħrufa bħala Grachtengordel. Tul il-kanali prinċipali hemm saħansitra 1,550 binja [[Monument|monumentali]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.bmz.amsterdam.nl/adam/uk/intro/intro.html|titlu=Amsterdam Heritage - Introduction|data=2008-02-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080208132713/http://www.bmz.amsterdam.nl/adam/uk/intro/intro.html|arkivju-data=2008-02-08|url-status=bot: unknown}}</ref> Iż-żona tan-network ta' kanali tas-seklu 17, li tinkludi l-Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht u Jordaan, tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2010<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1349/|titlu=Seventeenth-Century Canal Ring Area of Amsterdam inside the Singelgracht|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-11}}</ref>, u kkontribwiet għall-fama ta' Amsterdam bħala l-"[[Venezja]] tat-Tramuntana".<ref>{{Ċita web|url=http://www.amsterdamhotspots.nl/architecture.html|titlu=Amsterdam Hotspots - the guide to Amsterdam city|data=2007-04-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070404161938/http://www.amsterdamhotspots.nl/architecture.html|arkivju-data=2007-04-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.worldexecutive.com/locations/europe/netherlands/amsterdam/|titlu=Amsterdam, Netherlands Hotels and Amsterdam, Netherlands City Guide - Hotel Reservations, Restaurants, Maps, Weather and Transport Information|sit=www.worldexecutive.com|data-aċċess=2022-12-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221211163359/http://www.worldexecutive.com/locations/europe/netherlands/amsterdam/|arkivju-data=2022-12-11|url-status=dead}}</ref>

Cartoon Network huwa stazzjon tal-cartoons tat-tfal madwar id-dinja.

{{DISPLAYTITLE:Il-100 ktieb tas-seklu skont ''Le Monde''}}
Il-'''100 ktieb tas-seklu''' hi għażla ta' kotba meqjusin bħala l-aħjar mija tas-[[seklu 20]], miġbura fir-rebbiegħa tal-1999 permezz ta' sondaġġ organizzat mill-katina ta' ħwienet Franċiżi Fnac u l-gazzetta Pariġina ''[[Le Monde]]''.

Is-'''Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.de/kultur-und-natur/welterbe/welterbe-weltweit/welterbeliste|titlu=Welterbe weltweit {{!}} Deutsche UNESCO-Kommission|sit=www.unesco.de|lingwa=de|data-aċċess=2022-06-26}}</ref> hija ġabra ta' komponenti fil-belt storika ta' Augsburg u fl-inħawi, li joħorġu fid-dieher l-importanza u l-[[Storja|istorja]] tal-ġestjoni tal-ilma f'Augsburg. Fis-6 ta' Lulju 2019 is-sistema ġiet iddikjarata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.de/kultur-und-natur/welterbe/welterbe-deutschland/augsburger-wassermanagement-system-0|titlu=UNESCO-Welterbe Das Augsburger Wassermanagement-System {{!}} Deutsche UNESCO-Kommission|sit=www.unesco.de|lingwa=de|data-aċċess=2022-06-26}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1580/|titlu=Water Management System of Augsburg|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-06-26}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn komponenti [[Kultura|kulturali]], tekniċi u arkitettoniċi, li jiddokumentaw diversi sistemi ta' użu tal-ilma fil-belt sa' [[Augsburg]] fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] fi żminijiet differenti.

'''Hatı Çırpan''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''Satı Kadın''', twieldet fl-1890 – mietet fil-21 ta’ Marzu 1956) kienet [[politiku]] Tork, waħda mill-ewwel membri nisa tal-parlament fil-Gran Assemblea Nazzjonali tat-[[Turkija]], eletta fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1935.

Il-'''Wied ta'''' '''M'zab''' jew '''Mzab''' (bil-Możabit: ''Aghlan'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مزاب, b'ittri Rumani: ''Mzāb'') huwa reġjun naturali tat-Tramuntana tad-Deżert tas-[[Saħara]] fil-Provinċja ta' Ghardaïa, l-[[Alġerija]]. Jinsab 600 kilometru (370 mil) fin-Nofsinhar tal-[[Alġier]] u fih jgħixu madwar 360,000 abitant (skont stima tal-2005).<ref>{{Ċita web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/Ghardaia-2369.html|titlu=Ghardaia Algeria - Travel to the Mzab Valley|sit=www.globosapiens.net|data-aċċess=2023-10-19}}</ref>

{{stub|storja}}
Il-'''Gwerer Puniċi''' kienu sensiela ta' tliet gwerer miġġielda bejn ir-[[Rumani]] u l-belt [[Feniċi|Feniċja]] ta' [[Kartaġiniżi|Kartaġni]]. Jissejħu "Puniċi" għax ir-Rumani baqgħu jirreferu għall-Kartaġiniżi bħala Feniċi, billi l-kelma bil-[[Latin]] għall-feniċju għandha l-għerq 'Puniceus'.

It-'''Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie''; bl-Ukren: Дерев'яні церкви карпатського регіону Польщі і України, b'ittri Rumani<small>:</small> ''derev'yani tserkvy karpatsʹkoho rehionu Polʹshchi i Ukrayiny'') huma grupp ta' 16-il knisja Ortodossa (uħud huma Kattoliċi tal-Lvant) tal-[[injam]] li jinsabu fir-reġjun tal-[[Karpazji]] fil-[[Polonja]] u fl-[[Ukrajna]]; hemm tmien ''tserkva'' f'kull pajjiż (bil-Pollak jissejħu ''cerkwie'' u bl-Ukren jissejħu Церква, z''erkwa''; jiġifieri "knejjes").<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland Unesco World Heritage Sites|lingwa=en|paġni=158-177|isbn=978-8377771556}}</ref>

L-'''''Index Librorum Prohibitorum''''' ("Lista ta' Kotba Projbiti") kienet lista ta' pubblikazzjonijiet meqjusa eretiċi jew kuntrarji għall-moralità mill-Kongregazzjoni Sagra tal-Indiċi (ex-Dikasterju tal-Kurja Rumana); il-[[Knisja Kattolika|Kattoliċi]] kienu projbiti li jaqrawhom.

Il-'''Mużew ta' Plantin-Moretus''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Plantin-Moretusmuseum'') huwa mużew tal-istampar f'[[Anversa]], il-[[Belġju]], li jiffoka fuq ix-xogħol tal-istampaturi tas-seklu 16 [[Christophe Plantin]] u [[Jan Moretus]].<ref>{{Ċita web|url=https://museumplantinmoretus.be/en/page/unesco|titlu=Unesco {{!}} Museum Plantin-Moretus|sit=museumplantinmoretus.be|data-aċċess=2022-08-19}}</ref> Il-mużew jinsab fl-eks residenza u stabbiliment tal-istampar tagħhom, l-Istamperija ta' Plantin, fil-Vrijdagmarkt (is-Suq tal-Ġimgħa) f'Anversa, u ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1185/|titlu=Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

L-'''Abbazija ta' Pannonhalma''', magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Arċiabbazija Benedittina jew Territorjali ta'''' '''Pannonhalma''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Archiabbatia'' jew ''Abbatia Territorialis Sancti Martini in Monte Pannoniae'') hija binja [[Medjuevu|Medjevali]] f'Pannonhalma, waħda mill-eqdem [[Monument|monumenti]] storiċi fl-[[Ungerija]]. Ġiet stabbilita fid-996 u tinsab qrib ir-raħal ta' Pannonhalma, fil-quċċata ta' għolja ta' 282 metru. Huwa maħsub li [[San Martin ta' Tours]] twieled taħt din l-għolja, u għalhekk fl-imgħoddi kienet imsejħa l-Għolja ta' San Martin (bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Márton-hegy''). Dan l-isem wassal biex il-monasteru xi kultant kien jissejjaħ ukoll '''Márton-hegyi Apátság'''. Din l-abbazija hija t-tieni l-ikbar abbazija territorjali fid-[[Id-Dinja|dinja]] wara l-[[Abbazija ta' Monte Cassino]].

{{Taxobox
| isem = Paramurexia
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Paramurexia'''''
| speċi = '''''P. rothschildi'''''
| binominali = ''Paramurexia rothschildi''
| awtorità_binominali = ([[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1938)
| mappa_firxa = Broad-striped Dasyure area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Paramurexia rothschildi''
}}
'''''Paramurexia''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-istrixxi wiesgħajn]], għalkemm huwa magħruf ukoll bl-isem ta' far marsupjal tal-istrixxi wisgħin), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Mackenyu Maeda''' (imwieled fis-16 ta' Novembru, 1996) huwa attur Ġappuniż. Huwa iben [[Sonny Chiba]] u [[Tamami Chiba]].<ref>{{Ċita web|url=https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|titlu=Mackenyu: Movies, Age, Photos, Family, Wife, Height, Birthday, Biography, Facts, Filmography, Upcoming Movies, TV, OTT, Social Media, Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp, Google YouTube & More » Celtalks|kunjom=Team|isem=Celtalks|data=2022-01-04|sit=Celtalks|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231030065212/https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|arkivju-data=2023-10-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tvinsider.com/people/mackenyu/|titlu=Mackenyu - Actor|data=2023-08-30|sit=TV Insider|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-31}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://myanimelist.net/people/56267/Mackenyu_Arata|titlu=Mackenyu Arata|sit=MyAnimeList.net|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31}}</ref>

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Tanum''' (bl-Iżvediż: ''Hällristningsområdet i Tanum'') huma kollezzjoni ta' petroglifiċi ħdejn Tanumshede, Bohuslän, l-[[Żvezja|Iżvezja]], li ġew iddikjarati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994<ref name=":0" /> minħabba l-konċentrazzjoni kbira ta' tinqix fuq il-blat.

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Ġlormu
|stampa='Saint Jerome in his study', painting by Filippino Lippi, c. 1493, El Paso Museum of Art.jpg
|desk_stampa=''San Ġlormu fl-istudju'', ta' [[Filippino Lippi]]. 
|data_twelid=347
|post_twelid=[[Stridon]] (forsi ''Strido Dalmatiae'', fuq il-fruntiera bejn id-Dalmazja u Pannonja
|data_mewt=420
|post_mewt=[[Betlem]], [[Ġudea]]
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=30 ta' Diċembru
|l-ikbar_santwarju=Bażilika ta' Santa Maria Maggiore, Ruma
|attribut1=Kurċifiss, kappell ta' Kardinal, iljun, ras ta' mewt
|patrun=arkeoloġi, bibljotekarji, tradutturi u studjużi in ġenerali
}}
'''San Ġlormu''' (347-430) kien saċerdot [[Insara|Nisrani]] u wieħed mis-Santi Padri, imsejħin Apoloġisti. Magħruf l-aktar għat-traduzzjoni tal-[[Bibbja]] għal-[[Lingwa Latina|Latin]] imsejħa il-Vulgata.

<small>([[transliterazzjoni]])</small><br />"ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ"<br />"''Alla - Patria - Re''"</span>
|innu_nazzjonali             = "[[Al-naxid al-xarif|An-Naxid ax-Xarif]]" <br /><small>"L-Innu x-Xarif"{{spazji|1}}<small>([[transliterazzjoni]])
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>[http://www.pogar.org/publications/other/constitutions/mrc-constitution-96-e.pdf Kostituzzjoni Marokkina, 1996]</ref>
[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]]<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2019-12-28 |titlu=Archive copy |url=http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111003192853/http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-data=2011-10-03 |url-status=dead }}</ref>
|kapitali                    = [[Rabat (Marokk)|Rabat]]
|latd=34 |latm=02 |latNS=N |lonġd=6 |lonġm=51 |lonġEW=W
|l-ikbar_belt                = [[Casablanca]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]]
|titlu_kap1                  = [[Re tal-Marokk|Re]]
|isem_kap1                   = [[Moħammed VI]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Marokk|Prim Ministru]]
|isem_kap2                   = [[Aziz Akhannouch]]<ref>[https://www.mapnews.ma/am/activites-royales/%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%9C%E2%B5%89-%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B1-%E2%B5%8F-%E2%B5%A1%E2%B4%B0%E2%B4%B7%E2%B4%B7%E2%B5%93%E2%B5%94-%E2%B5%8E%E2%B4%B0%E2%B5%99%E2%B5%99-%E2%B5%84%E2%B4%B0%E2%B5%A3%E2%B5%89%E2%B5%A3-%E2%B4%B0%E2%B5%85%E2%B5%8F%E2%B5%93%E2%B5%9B-%E2%B4%B0%E2%B4%B7-%E2%B5%89%E2%B4%B3-%E2%B4%B0%E2%B5%8F%E2%B5%99%E2%B5%99%E2%B5%89%E2%B5%85%E2%B4%BC-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C-%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%8E%E2%B4%B3%E2%B5%8D%E2%B5%9C-%E2%B5%99-%E2%B5%9C%E2%B5%93%E2%B4%B3%E2%B5%89-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C (lingwa taxelħita) ⵉⵙⵜⵉ ⴱⴰⴱ ⵏ ⵡⴰⴷⴷⵓⵔ ⵎⴰⵙⵙ ⵄⴰⵣⵉⵣ ⴰⵅⵏⵓⵛ ⴰⴷ ⵉⴳ ⴰⵏⵙⵙⵉⵅⴼ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵉⵙⵎⴳⵍⵜ ⵙ ⵜⵓⴳⵉ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵜⴰⵎⴰⵢⵏⵓⵜ] </ref>
|tip_sovranità               = Unifikazzjoni
|nota_sovranità              = 1554
|avveniment_stabbilit1       = Unifikata mid-[[Dinastija Sagħdija]]
|data_stabbilit1             = 1554
|avveniment_stabbilit2       = [[Dinastija Għalawija]] (preżenti)
|data_stabbilit2             = 1666
|avveniment_stabbilit3       = [[Independenza]] minn Franza
|data_stabbilit3             = 2 ta' Marzu, 1956
|avveniment_stabbilit4       = [[Independenza]] minn Spanja
|data_stabbilit4             = 7 ta' April, 1956
|poż_erja                    = 57
|erja_km2                    = 446,300
|erja_mi_kw                  = 172,414
|perċentwal_ilma             = 250km² (0.056%)
|sena_stima_popolazzjoni     = 2009
|stima_popolazzjoni          = 31,993,000<ref name=unpop>[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf ''World Population Prospects, Table A.1''], [[Nazzjonijiet Uniti]], 2008.</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 37
|ċensiment_popolazzjoni      = 29,680,069<ref name=hcp>[https://web.archive.org/web/20080821033855/http://www.hcp.ma/Profil.aspx Recensement général de la Population et de l'Habitat 2004], Haut-Commissariat Au Plan, 2004</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2004
|densità_popolazzjoni_km2    = 71.6
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 185.5
|poż_densità_popolazzjoni    = 122
|sena_PGD_PSX                = 2008
|PGD_PSX                     = $137.126 biljun<ref name=imf2>{{ċita web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=686&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=43&pr.y=3 |titlu=Morocco|editur=Fond Monetarju Internazzjonali|aċċess=01-10-2009|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 57
|PGD_PSX_per_capita          = $4,362<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 115
|sena_IŻU                    = 2007
|IŻU                         = {{profitt}} 0.654
|poż_IŻU                     = 130
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;">medju</span>
|valuta                      = [[Dirham Marokkin]]
|kodiċi_valuta               = MAD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa tal-Punent|WET]]
|differenza_ħku              = +0
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa tal-Punent|WEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +1
|cctld                       = [[.ma]]
|kodiċi_telefoniku           = 212
|sena_PGD_nominali           = 2008
|PGD_nominali                = $88.879 biljun<ref name=imf2/>>
|poż_PGD_nominali            = 61
|PGD_nominali_per_capita     = $2,827<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 109
}}
Il-'''Marokk''' (bl-[[Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), uffiċjalment ir-Renju tal-Marokk, huwa pajjiż fir-reġjun tal-[[Magreb]] fl-[[Afrika ta’ Fuq]]. Tinjora l-Baħar Mediterran lejn it-tramuntana u l-Oċean Atlantiku lejn il-punent, u għandha fruntieri fuq l-art mal-[[Alġerija]] fil-lvant, u t-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] fin-nofsinhar. Il-Marokk jippretendi wkoll il-komunità awtonoma [[Spanja|Spanjoli]] ta' [[Ceuta]], [[Melilla]] u [[Peñón de Vélez de la Gomera]], u diversi gżejjer żgħar ikkontrollati mill-Ispanjol lil hinn mill-kosta tiegħu.<ref>{{cite news|sena=2018|titlu=Ceuta, Melilla profile|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14114627|lingwa=en-GB|pubblikatur=BBC News|data-aċċess=13 Novembru 2018}}</ref> Mifrux fuq medda ta’ 446,300 km<sup>2</sup> (172,300 sq mi)<ref name="BBC country profile" /> jew 716,550 km<sup>2</sup> (276,660 sq mi),<ref name="CIA Factbook" />{{ref label|Territory|b|}}, u b’popolazzjoni ta’ madwar 37 miljun ċittadin. Ir-reliġjon uffiċjali u predominanti tagħha hija l-[[Iżlam|Islam]], u l-lingwi uffiċjali huma l-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] u l-[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]] (Tamazight); il-Franċiż u d-djalett [[Marokkin tal-Għarbi]] (l-Għarbija l-Magħribija d-Dariġa) huma wkoll mitkellma ħafna. L-identità u l-kultura Marokkina hija taħlita ta’ kulturi [[Għarab]], [[Berber]], [[Afrikani]] u [[Ewropa|Ewropej]]. Il-kapitali tagħha hija [[Rabat (Marokk)|Rabat]], filwaqt li l-akbar belt tagħha hija [[Casablanca]].<ref name="Abun-Nasr19873">{{cite book|awtur=Jamil M. Abun-Nasr|data=20 Awwissu 1987|titlu=A History of the Maghrib in the Islamic Period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33767-0}}</ref> Il-bliet importanti ieħor tinkludi [[Agadir]], [[Fes]], [[Meknès]], [[Marrakesh|Marrakexx]], u [[Uġda]].

[[File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|daqsminuri|Rappreżentazzjoni tal-Kuruna ta' Zvonimir fl-istemmi tal-Kroazja.]]
Il-'''Kuruna ta'''' '''Zvonimir''' ingħatat lir-Re [[Demetrius Zvonimir]] tal-[[Kroazja]] fl-1075 permezz tal-legat [[Papa|Papali]] tal-[[Papa Gregorju VII]] fil-Bażilika ta' San Pietru u [[Mosè]] (magħrufa llum il-ġurnata bħala l-Knisja l-Vojta) f'[[Salona]].

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

'''Namhansanseong''' huwa forti storiku fil-muntanji, 25 km fix-Xlokk ta' [[Seoul]], il-[[Korea t'Isfel]]. Jinsab madwar 480 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar u huwa allinjat mal-qċaċet tal-muntanja għal difensibbiltà massima. Il-forti, b'tul totali ta' 12-il kilometru, jipproteġi żona vasta użata bħala [[belt kapitali]] ta' emerġenza matul id-[[dinastija Joseon]] tal-Korea (1392-1910). Id-disinn huwa bbażat fuq l-arkitettura tal-fortijiet tal-Lvant tal-[[Asja]], u jinkorpora aspetti ta' erba' stili [[Kultura|kulturali]] [[Storja|storiċi]]: id-dinastija Joseon tal-Korea, il-perjodu Azuchi-Momoyama tal-[[Ġappun]], u d-[[Dinastija Ming|dinastiji Ming]] u [[Dinastija Qing|Qing]] taċ-[[Ċina]]. Il-forti ġie żviluppat b'mod estensiv matul is-sekli 16 sa 18, li kien perjodu ta' gwerer kontinwi. L-iżvilupp tekniku tal-armi u tal-armamenti matul dan il-perjodu, bl-użu tal-porvli importati mill-[[Ewropa]], influwenza ferm ukoll l-arkitettura u l-konfigurazzjoni tal-forti. Namhansanseong jirrappreżenta kif it-teoriji varji tal-mekkaniżmi tad-difiża fil-Korea ddaħħlu fis-seħħ bil-kombinament tal-ambjent tal-għajxien ta' kuljum mal-objettivi tad-difiża. Il-forti jindika kif il-[[Buddiżmu]] kellu rwol influwenti fil-protezzjoni tal-istat, u sar simbolu tas-sovranità fil-Korea.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1439/|titlu=Namhansanseong|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-26}}</ref> Il-forti jinsab fin-''Namhansan'' (il-muntanja Han tan-Nofsinhar), u fih fortifikazzjonijiet li jmorru lura għas-[[seklu 17]] u għadd ta' tempji. Jista' jiġi aċċessat minn Seoul permezz tal-istazzjon ta' Namhansanseong tal-linja nru 8 tal-metro ta' Seoul.

'''''Keeuna''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti (il-marsupjali karnivori), eżattament id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Eobrasiliinae''' hija sottofamilja ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinenti [[Amerika]]ni. Din is-sottofamilja qiegħda klassifikata fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]], fil-familja [[Didelphidae]] ma' bosta sottofamilji oħra ([[Caluromyinae]], [[Glironiinae]] u [[Didelphinae]]).

Il-'''Foresti Tropikali ta' Gondwana''' tal-[[Awstralja]], magħrufa preċedentement bħala r-'''Riżervi tal-Foresti Tropikali Ċentrali u tal-Lvant''', huma l-iżjed żona estensiva ta' foresti subtropikali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|titlu=Gondwana Rainforests of Australia - World Heritage|data=2008-07-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-05-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080726061553/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|arkivju-data=2008-07-26|url-status=bot: unknown}}</ref> Kollettivament, il-foresti tropikali huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] b'ħamsin riżerva separata li jammontaw għal total ta' 366,500 ettaru ta' foresti tropikali minn [[Newcastle]] sa [[Brisbane]].<ref>Reid, Greg (2004). ''Australia's National and Marine Parks: Queensland''. South Yarra, Victoria: Macmillan Education Australia. p. 11. ISBN <bdi>0-7329-9053-X</bdi>.</ref>

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

{{Wikidata Infobox}}

'''Xemxija''' huwa villaġġ żgħir ġewwa [[San Pawl Il-Baħar]] fit-tramuntana ta' [[Malta]].

{{Nebbieta|politika}}

Il-'''Muntanji tal-Krimea''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Кримські гори, trażlitterata ''Krymski hory''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Крымские горы, trażlitterata ''Krymskie gory''; bit-[[Tatari tal-Krimea|Tatar tal-Krimea]]: Qırım dağları) huma medda ta' muntanji li jinsabu b'mod parallel mal-kosta tax-Xlokk tal-[[Krimea]], bejn madwar tmien kilometri u 13-il kilometru mill-baħar. Lejn il-Punent, il-muntanji jibqgħu neżlin f'daqqa sal-[[Baħar l-Iswed]], u lejn il-Lvant, il-muntanji jinbidlu bil-mod f'pajsaġġ tal-isteppa.

Iz-'''zona ekonomika esklussiva''' hi qatgħa baħar tmiss mal-ibħra territorjali li fuqha Stat tal-kosta jkollu s-sovranità għall-ġestjoni tar-riżorsi naturali, ġurisdizzjoni fi kwestjonijiet ta’ installazzjoni u użu ta’ strutturi artifiċjali jew fissi, riċerka xjentifika, protezzjon u konservazzjoni tal-ambjent tal-baħar.

{{Nebbieta|politika|bijografija}}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu griż
| image = Rhynchocyon udzungwensis Tanzania F. Rovero.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' wiċċu griż ''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Rhynchocyon]]''
| species = '''''R. udzungwensis'''''
| binomial = ''Rhynchocyon udzungwensis''
| binomial_authority = F. Rovero and G. Rathbun, 2008
| synonyms = 
| range_map = Grey-faced Sengi area.png
| range_map_caption = Grey-faced sengi range
}}

'''Castel del Monte''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]] litteralment tfisser "Kastell tal-Għolja"; bid-djalett ta' [[Bari]]: ''Castìdde du Monte'') huwa ċittadella u kastell tas-seklu 13 li jinsab fuq għolja f'[[Andria]] fir-reġjun ta' Puglia fix-Xlokk tal-[[Italja]]. Inbena fis-snin 40 tas-seklu 13 mir-re [[Federiku II]], li kien wiret l-artijiet fejn jinsab mingħand ommu Costanza ta' [[Sqallija]]. Fis-seklu 18, l-irħam ta' ġewwa l-kastell u l-bqija tal-għamara tneħħew. Ma għandux ħandaq jew pont sad-daħla tiegħu li jogħla u jinżel; fil-fatt uħud isostnu li qatt ma kien maħsub bħala fortizza tad-difiża.<ref name=":0">Castex, Jean (2008), ''Architecture of Italy'', ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6. p. 21.</ref> Madankollu, minn xogħol arkeoloġiku li sar ġie suġġerit li oriġinarjament kellu ħajt diviżorju madwaru.<ref name=":1">Hindley, Geoffrey (1968), ''Castles of Europe'', Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9.</ref> Is-sit ġie deskritt mill-''Enciclopedia Italiana'' bħala "l-iktar kastell tal-għaġeb li nbena minn Federiku II".<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)|titlu=CASTEL DEL MONTE in "Federiciana"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Castel del Monte huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Il-[[monument]] jidher ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-verżjoni Taljana taċ-ċenteżmu tal-[[ewro]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html|titlu=Images of Euro Coins - 1 Cent|sit=www.eurocoins.co.uk|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

tal-1778]]
'''''Xprunara''''' ([[Lingwa Ingliża|Ingliż]] speronara, [[Lingwa Franċiża|French]]: spéronare) kienet tip ta’ inġenju tal-[[Vapur merkantili|merkanzija]] żgħir li oriġina minn [[Malta]] li kien jintuża fil-[[Mediterran]] mis-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 20. Il-bastimenti ġeneralment ma kellhomx gverta u kellhom arblu wieħed biss, ħafna drabi b'qlugħ Latin jew [[Spritsail|tarkija]]. Xi bastimenti akbar kellhom nofs gverta jew sa tliet arbli.

Is-'''Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa''' jew is-'''Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta'''' '''Kondoa Irangi''' huma sensiela ta' siti tal-qedem tat-tpittir fuq il-blat fit-[[Tanżanija|Tanzanija]] ċentrali. Is-siti tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2006 minħabba l-kollezzjoni impressjonanti ta' [[arti]] fuq il-blat.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1183/|titlu=Kondoa Rock-Art Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-10}}</ref><ref name=":1">Coulson, David; Borona, Gloria K. (2013). ''Rock Art of Kondoa Irangi and Other Attractions''. TARA (Trust for African Rock Art). ISBN <bdi>978-9966-7453-4-7</bdi>.</ref><ref>Netherlands National Commission for UNESCO (2004). ''World Heritage Papers 13''. [[Pariġi]], [[Franza]]: UNESCO World Heritage Centre. pp. 82-83.</ref> Dawn is-siti ssejħu bħala [[Monument|monumenti]] nazzjonali fl-1937 mid-Dipartiment tal-Antikitajiet tat-Tanzanija. Is-siti tat-tpittir fuq il-blat jinsabu bejn wieħed u ieħor disa' kilometri fil-Lvant tal-awtostrada prinċipali (T5) li tmur minn [[Dodoma]] għal [[Babati]], madwar 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal ta' Kondoa, fid-Distrett ta' Kondoa tar-Reġjun ta' Dodoma, it-Tanzanija. Il-konfini tas-sit huma mmarkati b'arbli tal-konkos. Is-sit ġie rreġistrat bħala Sit [[Storja|Storiku]] Nazzjonali tat-Tanzanija.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maliasili.go.tz/uploads/ANTIQUITIES_SITES_LOCATION_AND_ACCESSBILITY.pdf|titlu=Siti tal-Qedem ta' Kondoa}}</ref>

'''Lucavsala''' hija gżira li tinsab fix-xmara [[Daugava]] f’[[Riga]], il-[[Latvja]]. Għandha popolazzjoni ta’ 98 ruħ.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.liveriga.com/en/7306-lucavsala-island|titlu=Lucavsala island|sit=www.liveriga.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-29}}</ref>

'''Bosra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: بُصْرَىٰ, b'ittri Rumani: ''Buṣrā''), li qabel kienet '''Bostra''' (bil-Grieg: Βόστρα) u li uffiċjalment tissejjaħ '''Busra al-Sham''' (bl-Għarbi: بُصْرَىٰ ٱلشَّام, b'ittri Rumani: ''Buṣrā al-Shām''), hija belt fin-Nofsinhar tas-[[Sirja]], li amministrattivament tagħmel parti mid-Distrett ta' Daraa tal-Governorat ta' Daraa u li [[Ġeografija|ġeografikament]] tagħmel parti mir-reġjun ta' Hauran.

Il-'''Baħar ta' Wadden''' (bl-Olandiż: ''Waddenzee'' [ˈʋɑdə(n)zeː]; bil-Ġermaniż: ''Wattenmeer''; bil-Ġermaniż kollokjali: ''Wattensee'' jew ''Waddenzee''; bid-Daniż: ''Vadehavet''; bil-Frisjan tal-Punent: ''Waadsee''; bil-Frisjan tat-Tramuntana: ''di Heef'') huwa żona intermareali fix-Xlokk tal-[[Baħar tat-Tramuntana]]. Jinsab bejn il-kosta tal-Majjistral tal-[[Ewropa]] kontinentali u l-firxa ta' Gżejjer Frisjani baxxi, u jifforma korp tal-ilma baxx b'artijiet mareali u b'artijiet mistagħdra. Il-Baħar ta' Wadden għandu diversità bijoloġika rikka u huwa żona importanti għat-tnissil u għall-passa tal-[[Għasfur|għasafar]]. Fl-2009, il-partijiet tal-Baħar ta' Wadden li jagħmlu man-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]] u mal-[[Ġermanja]] tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u l-parti li tagħmel mad-[[Danimarka]] ġiet miżjuda f'Ġunju 2014.<ref>{{Ċita web|url=https://waddensea-worldheritage.org/|titlu=Wadden Sea {{!}}|sit=waddensea-worldheritage.org|data-aċċess=2021-10-24}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160/|titlu=Six new sites inscribed on World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-24}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1314/|titlu=Wadden Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-24}}</ref>

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

Il-'''Kasbah tal-Alġier''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصبة, ''qaṣba'', li tfisser ċittadella) hija ċ-ċittadella tal-[[Alġier]], il-belt kapitali tal-[[Alġerija]] u l-kwartier tradizzjonali ta' madwarha. Fl-1992 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], peress li "Hemm il-fdalijiet taċ-ċittadella, moskej antiki u palazzi bl-istil [[Imperu Ottoman|Ottoman]], kif ukoll il-fdalijiet ta' struttura urbana tradizzjonali assoċjata ma' sens qawwi ta' komunità".<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/565/|titlu=Kasbah of Algiers|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref>

Is-'''Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

'''Andreas Kaplan''' (imwieled fil-5 ta' Ottubru 1977 fi [[Munich]]) huwa [[ekonomista|ekonomist]] Ġermaniż li jservi bħala l-President tal-Università tal-Loġistika ta' Kühne.<ref>Mester, Volker. [https://www.abendblatt.de/hamburg/wirtschaft/article240666138/Hamburger-Kuehne-Hochschule-plant-Standort-in-Asien.html "Hamburger Kühne Hochschule plant Hochschule in Asien"]</ref> Qabel dan, huwa kellu l-pożizzjoni ta' rettur fl-ESCP Business School.<ref>Gavin O. [https://www.fenews.co.uk/skills/andreas-kaplan-appointed-dean-of-escp-paris-campus-to-prepare-the-emergence-of-a-european-federal-governance-structure/ "Andreas Kaplan appointed Dean of ESCP Paris campus to prepare the emergence of a European federal governance structure"]</ref>

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

Il-'''pożati''' jinkludu kwalunkwe għodda tal-idejn li tintuża meta jiġi ppreparat u meta jisserva l-ikel, kif ukoll
speċjalment biex jittiekel l-ikel fil-kultura tal-Punent. Persuna li tagħmel, tbigħ jew issewwi l-pożati huwa magħruf bħala tal-pożati. Il-belt ta’ [[Sheffield]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] ilha famuża għall-produzzjoni tal-pożati mis-[[Seklu XVII|seklu 17]] u [[ferrovija]] – il-''Master Cutler'' – li kienet tmur minn Sheffield għal [[Londra]] ġiet imsemmija għall-industrija tal-produzzjoni tal-pożati.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britishpathe.com/video/the-master-cutler|titlu=The Master Cutler|kunjom=Pathé|isem=British|sit=www.britishpathe.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-04-29}}</ref> L-azzar inossidabbli ġie żviluppat f’Sheffield fil-bidu tas-seklu 20, u b’hekk il-pożati bdew jiġu prodotti bi prezz raġonevoli għall-mases.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b0bpz4ks|titlu="Made in Great Britain, Series 1, Steel". BBC.|sit=www.bbc.co.uk|data-aċċess=2021-04-29}}</ref>

'''Skikda''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سكيكدة), magħrufa matul il-kolonizzazzjoni Franċiża bħala ''Fort de France'' u aktar tard bħala ''Philippeville'', hija belt kostali fil-grigal tal-[[Alġerija]].
 
Il-belt għandha popolazzjoni ta' 152.355 ruħ u hija waħda miċ-ċentri industrijali ewlenin tal-Alġerija (gass naturali, raffinerija taż-żejt, industrija petrokimika).

'''Calakmul''' (/ˌkɑːlɑːkˈmuːl/; spelluta wkoll '''Kalakmul''' u b'varjanti inqas frekwenti) hija belt antika tal-[[Maja]] u sit arkeoloġiku fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Campeche]], fil-qalba tal-ġungli tar-reġjun il-kbir tal-Baċir ta' Petén. Il-belt antika tinsab 35 kilometru (22 mil) mill-fruntiera mal-[[Gwatemala]]. Calakmul kienet waħda mill-ikbar bliet antiki fl-artijiet baxxi tal-Maja u waħda mill-iżjed setgħana li qatt ġew żvelati.

'''Dieudonné Sylvain Guy Tancrède de Gratet de Dolomieu''', li s-soltu huwa magħruf bħala '''Déodat de Dolomieu,''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[deɔda də dɔlɔmjø]; twieled fit-23 ta' Ġunju 1750 – miet fit-28 ta' Novembru 1801) kien ġeologu [[Franza|Franċiż]]. Il-mineral u l-blata tad-[[dolomit]] u l-ikbar krater fil-quċċata tal-[[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] [[Piton de la Fournaise]] ssemmew għalih.

ta' sena dawl (l-isfera l-kbira, għandha vleġġa safra bħala raġġ) u xahar dawl (l-isfera ż-żgħira) imqabbla mat-trajettorji tal-kometa l-kbira ta' Jannar tal-1910 (linja safra) u l-kometa Hyakutake (linja oranġjo).]]

Il-'''Qabar Traċjan ta' Kazanlak''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Казанлъшка гробница, ''Kazanlǎška grobnica'') huwa qabar bil-volti b'għamla ta' miġbħa (''tholos'') li jinsab qrib ir-raħal ta' Kazanlak fil-[[Bulgarija]] ċentrali.

Il-'''Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsabu fi [[Gwynedd]], [[Wales]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/374/|titlu=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-08}}</ref> Is-sit jinkludi l-kastelli ta' Beaumaris u ta' Harlech u l-kastelli u s-swar tal-irħula ta' Caernarfon u ta' Conwy. L-UNESCO tqis li dawn il-kastelli u s-swar tal-irħula huma "l-ifjen eżempji tal-arkitettura militari tal-aħħar tas-seklu 13 u tal-bidu tas-seklu 14 fl-[[Ewropa]]".

Il-'''Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte''' huwa park nazzjonali li jinsab ħdejn [[Naracoorte]] fir-reġjun turistiku tal-Kosta tal-Ġebla tal-Ġir (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Limestone Coast'') fix-Xlokk tal-istat tan-Nofsinhar tal-[[Awstralja]]. Ġie rikonoxxut uffiċjalment fl-1994 għall-ġabra estensiva ta' fossili meta tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien ma' [[Riversleigh]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref> Il-park jippreserva 6 km<sup>2</sup> ta' veġetazzjoni, bi 28 għar fi ħdan iż-żona ta' lqugħ ta' 3.05 km<sup>2</sup>. Mit-28 għar magħruf fil-park, erba' biss huma miftuħin għall-pubbliku. L-għerien l-oħra mhumiex miftuħin għall-pubbliku peress li huma importanti għar-riċerka xjentifika u anke għall-protezzjoni tal-għerien stess u tal-kontenut tagħhom. Ħafna mill-għerien fihom stalaktiti u stalagmiti spettakolari.<ref>{{Ċita web|url=https://www.naracoortecaves.sa.gov.au/plan-your-visit/about-naracoorte-caves|titlu=Naracoorte Caves {{!}} About Naracoorte Caves|sit=Naracoorte Caves|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Cryptonanus
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| tribù = [[Thylamyini]]
| ġeneru = '''''Cryptonanus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Robert Voss|Voss]] et al., 2005
| tip_speċi = ''[[Cryptonanus chacoensis|Marmosa agilis chacoensis]]''
| awtorità_tip_speċi = [[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1931
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Cryptonanus agricolai]]''
*''[[Cryptonanus chacoensis]]''
*''[[Cryptonanus guahybae]]''
*†''[[Cryptonanus ignitus]]''
*''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| mappa_firxa =Distribution Cryptonanus.jpg
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
'''''Cryptonanus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

'''Sidney Webb''' (l-isem sħiħ: '''Sidney James Webb''', '''l-ewwel Baruni ta’ Passfield''', OM, PC; twieled fit-13 ta’ Lulju 1859 – miet fit-13 ta’ Ottubru 1947) kien soċjalista, ekonomista, riformista u kofundatur [[Renju Unit|Brittaniku]] tal-Iskola tax-Xjenza Ekonomika ta’ [[Londra]] (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: London School of Economics). Huwa kien wieħed mill-membri bikrin tas-Soċjetà Fabian fl-1884, li bħal [[George Bernard Shaw]] issieħeb magħha tliet xhur wara li ssawret. Flimkien ma’ martu [[Beatrice Webb]] u ma’ [[Annie Besant]], [[Graham Wallas]], [[Edward R. Pease]], [[Hubert Bland]] u [[Sydney Olivier]], Shaw u Webb biddlu s-Soċjetà Fabian fis-soċjetà politika-intellettwali preeminenti fl-Ingilterra Edwardjana. Huwa kiteb il-Klawżola IV oriġinali favur in-nazzjonalizzazzjoni għall-Partit Laburista Brittaniku.

'''Joyeux Noël''' (Malti: Il-Milied it-Tajjeb) huwa film Franċiż tal-2005 dwar il-waqfien mill-ġlied matul [[l-Ewwel Gwerra Dinjija]] f'Diċembru 1914, minn għajnejn is-suldati Franċiżi, Skoċċiżi u Ġermaniżi. Kien miktub u dirett minn Christian Carion.
==Trama==
Il-ġrajja titratta sitt karattri: Gordon (Logutenent tar-Royal Scots Fusiliers); Audebert (Logutenent tal-Infanterija 26 u kontra qalbu bin ġeneral); Horstmayer (Logutenent Lhudi-Ġermaniż tal-Infanterija 93); Palmer (qassis Skoċċiż li kien iwassal katalettier); u t-tenur Ġermaniż Nikolaus Sprink u martu Daniża, is-sopran Anna Sørensen (żewġ stilel famużi tal-opra).

L-'''Aħmar''' hu wieħed mill-[[kulur]]i tal-[[spettru manjetiku|ispettru]] li hu perċepit mill-[[għajn]] [[uman]]. Għandu frekwenza minuri u, konsegwentament, għandu [[tul tal-mewġa]] ikbar mill-kuluri l-oħra viżibbli (bejn 630 u 760 [[nanometru|nanometri]]).

Il-'''Kastell ta'''' '''Kroměříž''' (biċ-Ċek: ''Zámek Kroměříž'' jew ''Arcibiskupský zámek'', bil-Ġermaniż: ''Schloss Kremsier'') fil-belt ta' [[Kroměříž]], ir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], kien jintuża bħala r-residenza prinċipali tal-isqfijiet ta' [[Olomouc]] fis-seklu 18 u mill-1777 bħala r-residenza tal-arċisqfijiet ta' Olomouc. Il-kastell flimkien mal-ġonna ta' Kroměříž tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/860/|titlu=Gardens and Castle at Kroměříž|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-27}}</ref>

Il'''-Kostum Nazzjonali Mordovjan''' deher fi żminijiet antiki fl-ambjent tal-kampanjoli, u matul dak iż-żmien kien mogħni b'karatteristiċi, bħal qatgħa partikolari, drapp speċjali, ornamenti u dekorazzjoni speċjali. Il-kostumi folkloristiċi Mordovjani, speċjalment tan-nisa, huma mlewna ħafna. Huwa suddiviż f'tipi Erzya u Moksha . Ħafna drappijiet biex isiru l-ħwejjeġ kienu magħmula d-dar. Il-kostumi folkloristiċi Erzya u Moksha laħqu l-espressività artistika sħiħa tagħhom sa nofs is-seklu 19. In-nies, li ħadmu fuq l-art, setgħu jagħmlu drappijiet huma stess.<ref>[http://council.gov.ru/en/structure/regions/MO/ Republic of Mordovia]</ref> Huma pproduċew għażel jew tila b'saħħitha għall-qomos tal-kittien, drapp tas-suf għall-ħwejjeġ sħun, u suf ikkulurit irrakmat. Huma ġew miżbugħa bl-użu ta’ koloranti mil-ħaxix. L-iktar interessanti huwa l-ilbies tan-nisa. Fiha ħafna karatteristiċi tradizzjonali. Disinji [[Rakkmu|b'rakkmu]] bl-idejn għandu simboli nazzjonali ta' twemmin antik pagan. <ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-04-30 |titlu=Kostumi tal-festival |url=http://erzan.ru/news/moj-drevnij-jerzja-narod-preklonjaju-golovu-pered-tvoej-sedoj-starinoj/ |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170516023535/http://www.erzan.ru/news/moj-drevnij-jerzja-narod-preklonjaju-golovu-pered-tvoej-sedoj-starinoj |arkivju-data=2017-05-16 |url-status=dead }}</ref>

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

{{stub|Astronomija}}

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 101 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 6,492,228<ref>{{cite web|titlu=Laos|url=http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|pubblikatur=Lao Department of Statistics |data=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161113204058/http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|arkivju-data=2016-11-03|lingwa=Ingliż}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2015
|densità_popolazzjoni_km2    = 26.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 69.2
|poż_densità_popolazzjoni    = 151 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $58.329 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=544&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=96&pr.y=5|titlu=World Economic Outlook Database, Laos|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali|data-aċċess=2018-04-28|data=2018-04-01}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 101
|PGD_PSX_per_capita          = $8,458<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 120
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.604<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|pubblikatur=United Nations Development Programme|data-aċċess=2019-12-10}}</ref>
|poż_IŻU                     = 140
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Ir-renju ta 'Lan Xang
|data_stabbilit1             = 1353-1707
|avveniment_stabbilit2       = Ir-renji ta 'Luang Phrabang, Vientiane u Champasak
|data_stabbilit2             = 1707-1778
|avveniment_stabbilit3       = Vassali ta ’Siam
|data_stabbilit3             = 1778–1893
|avveniment_stabbilit4       = Protettorat Franċiż
|data_stabbilit4             = 1893–1953
|avveniment_stabbilit5       = Renju Unit 
|data_stabbilit5             = 11 ta 'Mejju 1947
|avveniment_stabbilit6       = Indipendenza minn [[Franza]]
|data_stabbilit6             = 22 ta ’Ottubru 1953
|avveniment_stabbilit7       = Monarkija abolita
|data_stabbilit7             = 2 ta 'Diċembru 1975
|avveniment_stabbilit8       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit8             = 14 ta ’Awwissu 1991
|valuta                      = [[Kip]] (₭)
|kodiċi_valuta               = LAK
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.la]]
|kodiċi_telefoniku           = +856
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $20.153 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 112
|PGD_nominali_per_capita     = $2,670<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 131
|nota1                       
}}

, l-[[Italja]]]]
'''Katidral''' huwa knisja li tkun il-''cathedra'' (il-kelma bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal “siġġu/sede”) ta’ isqof<ref>Shorter Oxford English Dictionary, ISBN 0-19-860575-7.</ref>, u li b’hekk taqdi r-rwol tal-knisja ċentrali ta’ djoċesi, konferenza jew episkopat.<ref name=":0">New Standard Encyclopedia, 1998 by Standard Educational Corporation, Chicago, Illinois; page B-262c.</ref> Il-knejjes bil-funzjoni ta’ katidral is-soltu jkunu jintużaw speċifikament mid-denominazzjonijiet [[Kristjaneżmu|Kristjani]] b’ġerarkija episkopali bħal dawk [[Knisja Kattolika|Kattoliċi]], [[Anglikani]], [[Ortodossi]] tal-Lvant, u xi kultant [[Luterani]].<ref name=":0" /> L-ewwel knejjes bil-funzjonijiet ta’ katidral dehru għall-ewwel darba fl-[[Italja]], fil-[[Gallija]], fi [[Spanja]] u fit-Tramuntana tal-[[Afrika]] fis-seklu 4, iżda l-katridral ma sarux universali fi ħdan il-Knisja Kattolika tal-Punent qabel is-seklu 12, meta kienu laħqu żviluppaw forom arkitetturali, strutturi istituzzjonali, u identitajiet legali distinti minn knejjes parrokkjali, knejjes monastiċi u residenzi episkopali.

Is-'''Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn 139 ċimiterju jew mafkar tal-Front tal-Punent tal-[[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]] fi [[Franza]] u fil-[[Belġju]]. Fl-20 ta' Settembru 2023, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1567/|titlu=Funerary and memory sites of the First World War &#x28;Western Front&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Brussels|isem=Bruno Waterfield|data=2023-10-04|titlu=First World War killing fields get Unesco recognition|url=https://www.thetimes.co.uk/article/menin-gate-ypres-unesco-world-heritage-2023-bcsrn0ml3|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dailysabah.com/arts/turkish-mosques-to-american-indian-earthwork-unesco-world-heritage-list/news|titlu=Turkish mosques to American Indian earthwork: UNESCO World Heritage List|kunjom=Agencies|isem=Daily Sabah with|data=2023-09-21|sit=Daily Sabah|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-04}}</ref>

Il-'''Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Ивановски скални църкви, ''Ivanovski skalni tsarkvi'') huma grupp ta' knejjes, [[Kappella|kappelli]] u monasteri monolitiċi mħaffrin fil-blat mastizz u huma differenti għalkollox minn kumplessi monastiċi oħra fil-[[Bulgarija]]. Jinsabu qrib il-villaġġ ta' [[Ivanovo]], 20 kilometru fin-Nofsinhar ta' [[Ruse]], fuq ix-xtut għoljin tal-blat tax-xmara Rusenski Lom, 32 metru 'l fuq mil-livell tal-ilma tax-xmara. Il-kumpless huwa notevoli għall-affreski Medjevali mill-isbaħ u ppreservati sew tiegħu. Il-knejjes imħaffrin fil-blat ta' Ivanovo jinsabu fi ħdan il-Park Naturali ta' Rusenski Lom.

Il-'''Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Colchic Rainforests and Wetlands'') huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġeorġja|Georgia]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1616/|titlu=Colchic Rainforests and Wetlands. UNESCO World Heritage Center.}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn partijiet tal-artijiet baxxi Kolkiċi flimkien ma' xi 80 kilometru tal-linja tal-kosta tal-[[Baħar Iswed]] tal-Georgia. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-26 ta' Lulju 2021, u sar l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji naturali fil-Georgia.<ref>{{Ċita web|url=https://civil.ge/archives/434088|titlu=Civil Georgia {{!}} Georgia’s Colchic Rainforests, Wetlands Granted World Heritage Status|sit=civil.ge|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-08-28}}</ref> Is-sit fih firxa wiesgħa ta' ekosistemi antiki ta' foresti tropikali u ta' artijiet mistagħdra, li jħaddnu fihom bosta speċijiet mhedda u fil-periklu ta' estinzjoni.

[[Kategorija:Fenek]]
{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' denbu qotni tal-foresta
| status = 
| status_system = 
| image = AudubonMarshHareS.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tal-foresta]] ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| species = '''''S. brasiliensis'''''
| binomial = ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Sylvilagus brasiliensis andinus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis apollinaris]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis brasiliensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis capsalis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis caracasensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis chillae]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis chotanus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis defilippi]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis fulvescens]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis gabbi]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis gibsoni]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis inca]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis kelloggi]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis meridensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis minensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis paraguensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis peruanus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis sanctamartae]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis surdaster]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis tapetillus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis truei]]'' 
}}

L-'''Aglabidi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الأغالبة) kienu nisel mid-dinastija [[Għarab|Għarbija]] tat-tribù ta' Banu Tamim, li ħakmet l-Ifriqiya u partijiet tan-Nofsinhar tal-[[Italja]], [[Sqallija]], u possibbilment [[Sardenja]], nominalment f'isem il-Kaliff Abbasid,<ref>{{Ċita ktieb|data=2018|titlu=The Aghlabids and their neighbors: art and material culture in ninth-century North Africa|sensiela=Handbuch der orientalistik|post=Leiden Boston|pubblikatur=Brill}}</ref> għal madwar seklu, sakemm ġew megħluba mill-Fatimidi.

{{DISPLAYTITLE:Il-100 ktieb tas-seklu skont ''Le Monde''}}
Il-'''100 ktieb tas-seklu''' hi għażla ta' kotba meqjusin bħala l-aħjar mija tas-[[seklu 20]], miġbura fir-rebbiegħa tal-1999 permezz ta' sondaġġ organizzat mill-katina ta' ħwienet Franċiżi Fnac u l-gazzetta Pariġina ''[[Le Monde]]''.