Il-'''Kastell ta'''' '''Durham''' huwa kastell tan-[[Normanni]] fil-belt ta' [[Durham]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]], li ilu okkupat mill-Kulleġġ Universitarju mill-1837 wara r-rwol preċedenti tiegħu bħala r-residenza tal-Isqfijiet ta' Durham. Il-kastell ġie ddeżinjat flimkien mal-[[Katidral ta' Durham]] bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986. Il-faċilità hija miftuħa għaż-żjarat iggwidati għall-pubbliku ġenerali, peress li jintuża bħala binja operattiva u jospita iktar minn 100 student. Il-kastell jinsab fil-quċċata ta' għolja fuq ix-xmara [[Wear]] fil-[[peniżola]] ta' Durham, faċċata tal-Katidral ta' Durham.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Madagaskar|Madagascar]] irratifika l-Konvenzjoni fid-19 ta' Lulju 1983, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mg|titlu=Madagascar - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-03}}</ref>

Il-'''Katidral ta' Santa Sofija''', fi [[Kiev]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ukrajna]], huwa [[monument]] arkitettoniku tar-Rus ta' Kiev. L-eks katidral huwa wieħed mill-iżjed binjiet ikoniċi magħrufa tal-belt u l-ewwel sit storiku fl-Ukrajna li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-kumpless tal-Monasteru tal-Għar ta' Kiev.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|titlu=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/lIve8|titlu=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World He…|data=2013-06-24|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Apparti l-binja prinċipali, il-kumpless tal-[[katidral]] jinkludi wkoll ġabra ta' strutturi oħra bħat-torri tal-kampnar u l-Binja Metropolitana. Fl-2011 is-sit storiku ġie riassenjat mill-ġurisdizzjoni tal-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Ukrajna għal dik tal-Ministeru għall-[[Kultura]] tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/fsLZ|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-21|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/xgmO|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-16|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Waħda mir-raġunijiet li wasslet għal din il-bidla kienet li l-Katidral ta' Santa Sofija u l-Monasteru (Lavra) ta' Pechersk ta' Kiev ġew rikonoxxuti flimkien mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed, filwaqt li fl-Ukrajna ż-żewġ siti kienu amministrati minn entitajiet differenti tal-gvern. Attwalment il-binja tospita [[mużew]].

'''Risco Caído''' huwa formazzjoni [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fuq il-gżira ta' [[Gran Canaria]], [[Spanja]]. Is-sit jinkludi abitazzjonijiet [[Preistorja|preistoriċi]] fl-għerien, tempji u fosos fejn kien jinħażen il-qamħ li ġew attribwiti lill-[[kultura]] pre-Ispanika tal-[[Gżejjer Kanarji]]. Is-sit jitqies ukoll li ntuża bħala osservatorju [[Astronomija|astronomiku]] minn nies Aboriġini. F'Lulju 2019, is-sit ta' Risco Caído tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/new-unesco-world-heritage-sites-2019|titlu=UNESCO’s new World Heritage sites 2019|data=2019-07-10|sit=Travel|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1578/|titlu=Risco Caido and the Sacred Mountains of Gran Canaria Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Ġie rikonoxxut ukoll mill-UNESCO bħala Pajsaġġ Kulturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/culturallandscape/|titlu=Cultural Landscapes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Huwa l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tal-gżira ta' Gran Canaria u tal-provinċja ta' Las Palmas u r-raba' tal-Gżejjer Kanarji.<ref>{{Ċita web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/cultura/risco-caido-montanas-sagradas-gran-canaria-patrimonio-mundial-unesco-baku-azerbaiyan_1_1449537.html|titlu=Risco Caído y las Montañas Sagradas de Gran Canaria ya son Patrimonio Mundial|sit=elDiario.es|lingwa=es|data-aċċess=2022-12-25}}</ref>

Fil-linwistika, '''kelma''' ta’ lingwa mitkellma tista’ tiġi definita bħala l-iżgħar sekwenza ta’ fonemi li wieħed jista’ jlissen b’mod iżolat b’tifsira oġġettiva jew prattika. F’ħafna lingwi, il-kelmiet jikkorrispondu wkoll għal sekwenzi ta’ grafemi ("ittri") fis-sistemi standard tal-kitba tagħhom li jkunu delimitati minn spazji usa’ mill-ispazju normali ta’ bejn l-ittri fi ħdan l-istess kelma, jew b’konvenzjonijiet grafiċi oħra.<ref name=":0">Haspelmath, Martin (2011). "The indeterminacy of word segmentation and the nature of morphology and syntax". ''Folia Linguistica''. '''45''' (1). ISSN 0165-4004.</ref> Il-kunċett ta’ "kelma" s-soltu jiġi distint minn dak ta’ morfema, li hija l-iżgħar unità ta’ kelma b’tifsira, anke jekk waħedha ma tgħoddx bħala kelma.

Id-'''Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell''' huma erbat idjar f'[[Brussell]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Belġju]], li ġew imniżżla flimkien bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005/|titlu=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-[[arkitett]] Belġjan [[Victor Horta]] (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-''[[Art Nouveau]]'' matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.

{{stub|Ġeografija}}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Lamantin Afrikan
| image = Trichechus senegalensis.jpg
| image_width = 235px
| image_caption = [[Lamantin Afrikan]] ''[[Trichechus senegalensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| ordo = [[Sirenia]]
| familia = [[Trichechidae]]
| familia_authority = [[Gill]], 1872
| genus = [[Trichechus]]
| genus_authority = [[Linnaeus]], 1758
| species = ''T.senegalensis''
| binomial = ''[[Trichechus senegalensis]]''
}}
'']]
Il-'''Lamantin Afrikan''' huwa 1 minn 3 speċi ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] [[erbivori]] kbar tal-ilma, mill-[[familja]] [[Trichechidae]] fil-[[ġeneru]] ''[[Trichechus]]'' magħruf ukoll bħala [[baqra tal-baħar]] jew bl-isem ta' "[[manati]]" kelma [[Spanjola]] li ġejja mill-[[Karibew]] li tfisser "sider" ta' mara. Dan il-[[lamantin]] ftit li xejn ġie studjat u b'hekk ma tantx hemm tagħrif dwaru.

Il-'''Ħaġar ta'''' '''Jelling''' (bid-Daniż: ''Jellingstenene'') huma ħaġar kbir imnaqqax fis-seklu 10, li jinsabu fir-raħal ta' Jelling fid-[[Danimarka]]. L-eqdem waħda miż-żewġ ħaġriet ta' Jelling twaqqfet mir-Re [[Gorm ix-Xiħ]] bħala mafkar għal martu Thyra. L-ikbar waħda miż-żewġ ħaġriet twaqqfet minn iben ir-Re Gorm, [[Harald Bluetooth]], bħala mafkar għall-ġenituri tiegħu, u sabiex jiċċelebra l-ħakma tiegħu tad-Danimarka u tan-[[Norveġja]], kif ukoll il-konverżjoni tiegħu u tad-Daniżi għall-[[Kristjaneżmu]]. L-iskrizzjonijiet runiċi fuq il-Ħaġar ta' Jelling huma l-iktar magħrufa fid-Danimarka.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Jelling-stones|titlu=Jelling stones {{!}} Danish gravestones|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Fl-1994, il-ħaġar flimkien mat-tumbati funebri tal-art u l-knisja ż-żgħira fil-qrib, tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala eżempju uniku tal-[[kultura]] Nordika [[Paganiżmu|pagana]] u Kristjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/697/|titlu=Jelling Mounds, Runic Stones and Church|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>

'''Marcinkonys''' huwa raħal fid-distrett ta' Varėna, fil-[[Litwanja]], li jinsab fix-Xlokk ta' [[ Merkinė |Merkinė]]. Huwa ċ-ċentru amministrattiv tal-Park Nazzjonali ta' [[ Marsa Čepkeliai |Dzūkija]] u tal- Marsh Čepkeliai. Skont iċ-ċensiment tal-2001, dan kellu 765 resident.  [[File:Marcinkonys church 2.jpg|thumb|Knisja f'Marcinkonys  ]]

Il-'''Ġnien Storiku tas-Sur tal-Imsida''', magħruf ukoll bħala ċ-'''Ċimiterju tas-Sur tal-Imsida''' jew '''Ġnien il-Mistrieħ tal-Imsida''' (bl-Ingliż: '''Garden of Rest''') jinstab fejn kien hemm [[ċimiterju]] [[Protestantiżmu|Protestant]]  fil-[[Furjana]], [[Malta]], bejn l-1806 u l-1856. Il-post ġie restawrat u reġa’ nfetaħ bħala ġnien fl-2002. Huwa mniżżel fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali fil-Gżejjer Maltin taħt in-numru 52, bħala Monument ta’ Grad 1.

'''Ronald William Fordham Searle''', CBE, RDI (twieled fit-3 ta' Marzu 1920 – miet fit-30 ta' Diċembru 2011<ref name=":0">{{Ċita aħbar|data=2012-01-03|titlu=UK artist, St Trinian's creator Searle dies aged 91|url=https://www.reuters.com/article/us-britain-searle-idUSTRE8020CT20120103|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>) kien artist, cartoonist satiriku, artist tal-comics, skultur, disinjatur tal-medalji u illustratur [[Renju Unit|Ingliż]]. X'aktarx li baqa' mfakkar l-iktar bħala l-ħallieq tal-Iskola ta' St. Trinian u għall-kollaborazzjoni tiegħu ma' [[Geoffrey Willans]] fis-sensiela ta' Molesworth.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.lambiek.net/artists/s/searle_ronald.htm|titlu=Ronald Searle|sit=lambiek.net|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>

[[File:XewkijaRotundaChurch.JPG|thumb|Rotonde de Xewkija]]

{{DISPLAYTITLE:''The Loud House Movie''}}
'''''The Loud House Movie''''' huwa [[film]] mużikali animati Amerikan tal-2021 miktb, dirett minn Dave Needham fuq Nickelodeon Movies u Netflix. Il-film ta' 2020 oriġinarjament kien se jinħareġ minn Paramount Pictures taċ-ċinema. Minflok, il-film kellu rilaxx diġital fl-2021 fuq Netflix u jixxandar fuq Television Malta fl-2023.

Il-'''Masġar tal-Palm ta' Elche''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Palmeral de Elche''; bid-[[djalett]] ta' [[Valencia]]: ''Palmerar d'Elx'') huwa l-isem ġeneriku mogħti lil sistema ta' msaġar tal-palm tat-tamal fil-belt ta' Elche, [[Spanja]].

{{stub|Arkitettura}}
[[Image: Upper_belvedere.jpg|thumb|200px|Upper Belvedere]]

Is-'''Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta'''' '''Djoudj''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Parc national des oiseaux du Djoudj''; pronunzja bil-Franċiż: [d͡ʒud͡ʒ]) jinsab max-xatt tax-Xlokk tax-xmara Senegal, fit-Tramuntana ta' [[Biffeche]], fil-Grigal tal-Gżira ta' [[Saint Louis]], is-[[Senegal]].

Suor '''Maria de Dominici''' (Birgu, Malta 6 ta' Diċembru 1645 – Ruma, l-Italja 18 ta' Marzu 1703) kienet artista Maltija u soru Karmelitana Terzjarja. Hija twieldet f'familja ta' artisti bbażati fil-[[Birgu]]<ref name="Hoe">'Hoe, Susanna. 'Malta: Women, History, Books and Places'' (HOLO Books: 2015) ISBN: 978-0-9572153-5-1 pp. 3, 116, 117</ref>, bint arġentier u assessur għall-Ordni tal-[[Kavallieri ta' San Ġwann]] f'Malta.<ref name="Gaze"></ref> Tnejn minn ħutha, [[Raimondo de Dominici]] u [[Francesco de Dominici]], kienu pitturi.<ref name="Gaze">Delia Gaze, ed. (1997). ''Dictionary of Women Artists. 1.'' Taylor & Francis. p. 462.</ref> Bernardo, bin Raimondo, kiteb dwar l-istorja kontemporanja tal-arti minn [[Napli]], fejn inkluda ukoll lil Maria bħala parti mill-familja de Dominici.<ref name="de Dominici">de Dominici, Bernardo. [https://archive.org/details/vitedeipittoris01domigoog ''Vite dei pittori, scultori ed architetti napoletani'']</ref>

{{infobox bijografija}}
Dr. '''Asuman Baytop''' (twieldet fis-27 ta’ Marzu 1920 - mietet fit-18 ta’ Frar 2015) kienet botanika, kollezzjonista tal-pjanti, farmakologa, u edukatriċi Torka li kienet magħrufa għar-riċerka tagħha fil-proprjetajiet mediċinali tal-flora tat-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=https://medium.com/bilim-kad%C4%B1nlar%C4%B1/asuman-baytop-ed3aea061e8|titlu=Asuman Baytop|kunjom=Kadınları|isem=Bilim|data=2019-03-16|sit=Medium|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://bilimakademisi.org/wp-content/uploads/2015/06/BT-1473-15.pdf|titlu=Şengör, A. M. Celal. "Botanik biliminin bir numaralı hanımefendisini kaybettik! Asuman Baytop" (PDF). Botanik Tarihi.}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Didelphimorphia
| firxa_fossili = [[Oligocene]] - Riċenti
| stampa = Possum122708.JPG
| deskrizzjoni_stampa = [[Opossum ta' Virġinja]], ''Didelphis virginiana''
| daqs_stampa = 250px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1972)
| grad_sottodiviżjoni = Familji estanti
| sottodiviżjoni = 
* [[Didelphidae]]
| mappa_firxa = Firxa tas-superordni Ameridelphia.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-ordni Didelphimorphia
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
, ''Didelphis virginiana'']]
 jew opossum tal-ilma, ''Chironectes minimus'']]

[[File:Edirne mosque outside.jpg|thumb|209px|Edirne]]

.]]
Il-'''Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Heart of Neolithic Orkney'') huwa t-titlu ta' grupp ta' [[Monument|monumenti]] [[Neolitiku|Neolitiċi]] li jinsabu fil-gżira ewlenija tal-Gżejjer Orkney, l-[[Skozja|Iskozja]]. It-titlu ngħata mill-[[UNESCO]] meta dan il-grupp ta' monumenti tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO f'Diċembru 1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/514/|titlu=Heart of Neolithic Orkney|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-05}}</ref>

'''Afag Bashirgyzy''' (bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşirqızı''), imwielda '''Afag Bashir gyzy oghlu Safarova''' (twieldet fl-1955, f'[[Baku]]; bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşir qızı Səfərova''), hija attriċi mill-[[Ażerbajġan]].

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Frankonja t'Isfel'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" |  <br />Lokazzjoni ta' Frankonja t'Isfel fil-Bavarja u fil-Ġermanja
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Ġermanja}}
|-
|'''Stat'''
|[[Bavarja]]
|-
| '''Belt kapitali'''
| [[Würzburg]]
|-
|'''[[Erja]]'''<br />&nbsp;• Reġjun
|<br />{{formatnum:8531.40}}<ref name="ErjaBY20130101">https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online/data?operation=abruftabelleBearbeiten&levelindex=1&levelid=1401005894835&auswahloperation=abruftabelleAuspraegungAuswaehlen&auswahlverzeichnis=ordnungsstruktur&auswahlziel=werteabruf&selectionname=11111-001r&auswahltext=%23Z-01.01.2013&nummer=6&variable=2&name=GEMEIN&werteabruf=Werteabruf</ref> km² ({{formatnum:5301.17}} mi kw)
|-
|'''Popolazzjoni'''<br />(2013-06-30)<br />&nbsp;• Reġjun <br />&nbsp;• Densità
|<br /><br />{{formatnum:1297056}}<ref name="BY20130630">https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART02&startjahr=2013&endjahr=2013</ref><br />{{formatnum:152.03}}/km² ({{formatnum:244.67}}/mi kw)
|-
|'''[[Żona tal-ħin]]'''<br />&nbsp;• Sajf
|[[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]] ([[UTC+1]])<br />[[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]] ([[UTC+2]])
|-
|'''President tal-Bezirkstag'''
|[[Erwin Dotzel]]
|-
|'''President tal-Gvern'''
|[[Paul Beinhofer]]
|-
|'''Websajt'''<br />&nbsp;• Reġjun <br />&nbsp;• Reġjun amministrattiv
|<br />[http://www.bezirk-unterfranken.de/ www.bezirk-unterfranken.de]<br />[https://web.archive.org/web/20140517003803/http://www.regierung.unterfranken.bayern.de/service/englisch/00099/index.html www.regierung.unterfranken.bayern.de]
|}

{{stub|ġeografija}}
{{Lokalità
|isemlokalità= Madrid
|emblema= Escudo de Madrid.svg
|isemuffiċjali= Madrid
|isemabitanti = 
|mappa = CiudadMadridPosicion.PNG
|latitudni = 40°25′08″N
|lonġitudni = 3°41′31″O
|erja = 605.77
|popolazzjoni= 3 182 981 (2017)
|densità =5265,91
|konfini = 
|kap titlu = Manuela Carmena (Ahora Madrid)
|isem patrun = 
|datapatrun = 
}}
'''Madrid''' hija l-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Sa l-2016, fiha kienu joqgħodu 3,182,981 -il persuna. Hija muniċipalità u belt fi Spanja. Il-belt, bil-kategorija storika ta’ belt,9​ hija l-kapitali tal-Istat​ u tal-Komunità ta' Madrid. Fiż-żona muniċipali tagħha, l-aktar popolata fi Spanja, 3,280,782 persuna huma rreġistrati (INE 2022), li jagħmilha t-tieni l-aktar belt popolata fl-Unjoni Ewropea, kif ukoll iż-żona metropolitana tagħha, b'6,779,888 abitant reġistrat.

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

{{stub|Mużika}}

{{infobox city}}
'''Vjenna''' (/viˈɛnə/ ''vee-EN-ə'';<ref>Wells, John C. (2008), ''Longman Pronunciation Dictionary'' (3rd ed.), Longman, ISBN 978-1-4058-8118-0.</ref><ref>Roach, Peter (2011), ''Cambridge English Pronouncing Dictionary'' (18th ed.), Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-15253-2.</ref> bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Wien'' [viːn]; bl-Awstro-Bavarjan: ''Wean'' [veɐ̯n]) hi l-belt kapitali u l-ikbar belt tal-[[Awstrija]], u hija waħda mid-disa' stati tal-pajjiż. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,897,491 ruħ (sal-2019) u hija waħda mill-iżjed bliet popolati tal-Awstrija, b'madwar żewġ miljun abitant<ref>{{Ċita web|url=http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html|titlu=Bevölkerung zu Jahres-/Quartalsanfang|sit=www.statistik.at|data-aċċess=2022-04-21}}</ref> (2.6 miljun abitant fiż-żona metropolitana, kważi terz tal-popolazzjoni tal-pajjiż)<ref>{{Ċita web|url=http://www.vcoe.at/start.asp?ID=4176&b=92|titlu=VCÖ - VCÖ-Studie: Ballungsraume wachsen stark, aber Verkehr kann sich verringern|data=2011-07-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110706095150/http://www.vcoe.at/start.asp?ID=4176&b=92|arkivju-data=2011-07-06|url-status=dead}}</ref>, u hija ċ-ċentru [[Kultura|kulturali]], ekonomiku u [[Politika|politiku]] tal-Awstrija. Vjenna hija s-sitt l-ikbar belt bħala popolazzjoni fil-limiti tal-bliet fl-[[Unjoni Ewropea]].

Il-'''Premju Nobel għall-Paċi''' huwa wieħed mill-ħames [[Premju Nobel|Premjijiet Nobel]] li ilu jingħata kull sena (b'xi eċċezzjonijiet) minn Marzu 1901.<ref>{{ċita web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/address.html |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070102153041/http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/address.html |arkivju-data=2007-01-02 |titlu=The Nobel Peace Prize 1901 |xogħol=[[Premju Nobel|NobelPrize]] |data=1972 |data-aċċess=2016-03-19 |lingwa=Ingliż }}</ref> Dan il-premju jingħata lil dawk li "għamlu l-almu tagħhom jew l-aqwa xogħol favur il-fraternità bejn il-pajjiżi, għall-abolizzjoni jew it-trażżin ta' armati permanenti u għall-promozzjoni ta' kungressi għall-paċi".<ref>"Nobel Peace Prize", ''The Oxford Dictionary of Twentieth Century World History''</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

L-'''Hospital de Sant Pau''', li qabel kien magħruf bħala '''Hospital de la Santa Creu i Sant Pau''' (pronunzja bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: [uspiˈtal də lə ˈsantə ˈkɾɛw i ˈsam ˈpaw], bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Sptar tas-Salib Imqaddes u ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]]), fil-kwartier ta' El Guinardó, f'[[Barċellona]], il-[[Katalonja]], [[Spanja]], huwa kumpless li nbena bejn l-1901 u l-1930. Huwa wieħed mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-[[arkitett]] tal-[[moderniżmu]] Katalan [[Lluís Domènech i Montaner]]. Il-kumpless ġie elenkat bħala ''Conjunto Histórico'' ([[monument]] storiku) fl-1978. Flimkien mal-[[Palau de la Música Catalana]], ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/180/|titlu=World Heritage Committee Inscribes 46 New Sites on World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/|titlu=Palau de la M&uacute;sica Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref>

]]

It-'''Teatru Rjal''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Royal Opera House'' jew ''Royal Theatre''; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Teatro Reale'', magħruf kollokjalment ukoll bħala t-'''Teatru Mwaqqa’''', kien teatru fejn jittellgħu l-ispettakli fil-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]]. Kien iddisinjat mill-[[arkitett]] [[Ingilterra|Ingliż]] [[Edward Middleton Barry]] u nbena fl-1866 bi stil Neo-Klassiku. Fl-1873 it-teatru ġarrab ħsarat estensivi fuq ġewwa minħabba li nħakem min-nirien iżda eventwalment ġie rrestawrat sal-1877. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], it-teatru ntlaqat direttament mill-bumbardamenti mill-ajru, eżattament fl-1942. Qabel ma ġġarraf, kien wieħed mill-iktar binjiet sbieħ u ikoniċi fil-[[belt kapitali]].<ref>{{Ċita web|url=http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|titlu="Valletta's Royal Opera House, from glamour to rubble". The Man Who Went To Malta.|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140104204802/http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|arkivju-data=2014-01-04|url-status=dead}}</ref> Wara diversi pjanijiet li qatt ma twettqu biex it-teatru jerġa’ jinbena, il-fdalijiet tiegħu ġew disinjati mill-ġdid mill-arkitett [[Taljan]] [[Renzo Piano]] u fl-2013 reġa’ beda jiffunzjona bħala post fejn jittellgħu l-ispettakli u ġie msemmi “[[Pjazza]] Teatru Rjal”.<ref>{{Ċita web|url=https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|titlu=Pjazza Teatru Rjal - Il-Ministeru għall-Kultura ta’ Malta.|sit=culture.gov.mt|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180201022444/https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|arkivju-data=2018-02-01|url-status=dead}}</ref>

[[File:Kuiper belt plot objects of outer solar system.png|upright=1.3|thumb|]]
{{stub|Astronomija}}
L-esitenza tal-'''Faxxa ta Kuiper''' kienet issuġġerita sa minn qabel ma ġiet osservata. Minħabba l-fatt li l-Kometi ta' perijodu qasir iduru madwar ix-Xemx fuq l-istess pjan u fl-istess direzzjoni bħall-pjaneti, huwa probabbli li huma joriġinaw mill-pjan tas-Sistema Solari.

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

L-'''oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 明清皇家陵寝; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 明清皇家陵寢; bil-pinyin: ''Míng Qīng Huángjiā Língqǐn'') huwa t-titlu li bih l-[[UNESCO]] ddeżinjat 14-il qabar u kumpless tad-dfin fiċ-[[Ċina]] bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]]. Dawn l-oqbra jmorru lura għal żmien id-dinastiji Ming u Qing.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties|url=https://whc.unesco.org/en/list/1004/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-14|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Mirtilla''
| stampa = PattsBlueberries.jpg
| stampa_daqs = 250px
| deskrizzjoni_stampa = ''Vaccinium corymbosum''
| renju = [[Plantae]]
| diviżjoni_mhux_klassifikata = [[Angiospermae]]
| klassi_mhux_klassifikata = [[Eudicotyledones]]
| ordni_mhux_klassifikata = [[Asteridae]]
| ordni = [[Ericales]]
| familja = [[Ericaceae]]
| sezzjoni = '''''Cyanococcus'''''
| sezzjoni_awtorità = [[Per Axel Rydberg|Rydb.]]
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = Ara t-test .
}}

L-'''Università ta' Al-Qarawijin''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: جامعة القرويين, b'ittri Rumani: ''Ġāmigħaẗ al-Qarawijīn''; bil-lingwi Berberi: ⵜⴰⵙⴷⴰⵡⵉⵜ ⵏ ⵍⵇⴰⵕⴰⵡⵉⵢⵉⵏ; bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Université Al Quaraouiyine''), spelluta wkoll bħala '''Al-Karawin''' jew '''Al-Karawijin''', hija università li tinsab f'[[Fes]], il-[[Marokk]]. Ġiet stabbilita bħala moskea minn [[Fatima al-Fihri|Fatima l-Fihrija]] fit-857-859 u sussewgwentement saret wieħed mill-iktar ċentri spiritwali u [[Edukazzjoni|edukattivi]] ewlenin tal-era tad-deheb [[Iżlam|Iżlamika]]. Ġiet inkorporata fis-sistema universitarja statali moderna fl-1963<ref>Park, Thomas K.; Boum, Aomar: ''Historical Dictionary of Morocco'', 2nd ed., Scarecrow Press, 2006, <nowiki>ISBN 978-0-8108-5341-6</nowiki>, p. 348.</ref> u uffiċjalment ingħatat l-isem ta' "Università ta' Al-Qarawijin" sentejn wara.<ref>Lulat, Y. G.-M.: ''A History Of African Higher Education From Antiquity To The Present: A Critical Synthesis'', Greenwood Publishing Group, 2005, <nowiki>ISBN 978-0-313-32061-3</nowiki>, pp. 154–157.</ref> Il-binja tal-moskea nnifisha hija kumpless sinifikanti wkoll tal-arkitettura storika [[Marokkini|Marokkina]] u Iżlamika li fih elementi minn bosta perjodi differenti tal-istorja tal-Marokk.<ref>Terrasse, Henri (1968). ''La Mosquée al-Qaraouiyin à Fès; avec une étude de Gaston Deverdun sur les inscriptions historiques de la mosquée''. [[Pariġi]]: Librairie C. Klincksieck.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Peniżola''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''paeninsula'' minn ''paene'' li tfisser "kważi" u ''insula'' li tfisser "[[gżira]]") hija biċċa art imdawra bl-ilma fuq il-biċċa l-kbira tal-fruntiera tagħha filwaqt li tkun kollegata ma' art kontinentali li testendi minnha.<ref>{{ċita ktieb |titlu=Word Histories and Mysteries: From Abracadabra to Zeus |pubblikatur=Houghton Mifflin Harcourt |sena=2004 |paġna=216 |isbn=978-0547350271 |lingwa=Ingliż }}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=peninsula&submit.x=53&submit.y=23|titlu=The American Heritage Dictionary entry: peninsula|kunjom=Company|isem=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|sit=ahdictionary.com|data-aċċess=2021-04-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/peninsula|titlu=peninsula|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/peninsula|titlu=Definition of PENINSULA|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-28}}</ref> L-ilma tal-madwar ġeneralment jinftiehem li huwa kontinwu, għalkemm mhux neċessarjament jissemma bħala korp wieħed tal-ilma.

{{stub|mużika}}

{{stub}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''Faragħun'''<ref>L-ortografija Maltija ġejja mit-traduzzjoni tal-Bibbja mill-Lhudi billi l-verżjoni Lhudija fiha l-ittra għ</ref> huwa l-isem bibliku (Lhudi: פרעה, Grieg: φαραώ) mogħti lir-re tal-Eġittu l-Antik. L-ewwel faragħun kien Narmer, imsejjaħ Menes minn Manetun<ref name="Manetun">'''Manetun''' (Μανέθων, ''Manethōn'',jew Μανέθως, ''Manethōs'') kien storiku u qassis Eġizzjan minn Sebennytos (Eġizzjan antik: ''Tjebnutjer'') li għex fl-epoka Tolemajka, bejn wieħed u ieħor matul it-tielet seklu QK. Manetun kiteb l-''Aigyptiaká'' (''L-istorja tal-Eġittu''). Dan ix-xogħol hu ta' interess kbir għall-Eġittoloġiċi, u spiss jużawha għall-kronoloġija tar-renji tal-faragħuni.  L-eqdem referenza għall-''Aigyptiaká'' hi mill-istoriku Lhudi [[Josephus]] fix-xogħol tiegħu "Kontra  Apjun".</ref>, li kien isaltan madwar is-sena 3050 QK. L-aħħar faragħun kienet mara ta' nisel Grieg, [[Kleopatra VII]] li saltnet mill-51 sat-30 QK.

Is-'''Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Marmosops''
| stampa = Gracilinanus microtarsus.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Marmosops incanus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Marmosops'''''
| awtorità_ġeneru = [[Paul Matschie|Matschie]], 1916
| tip_speċi = ''[[Gray Slender Opossum|Didelphis incana]]''
| awtorità_tip_speċi = [[Peter Wilhelm Lund|Lund]], 1840
}}
'''''Marmosops''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Kolugo tal-Filippini''' (''Cynocephalus volans'') huwa wieħed minn żewġ speċi ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]], il-kolugi, li jiffurmaw l-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dermoptera]].

'''Fatehpur Sikri''' (pronunzja bil-Ħindi: [ˈfətɛɦpʊɾ ˈsiːkɾiː]) hija belt żgħira fid-Distrett ta' [[Agra]] ta' [[Uttar Pradesh]], l-[[Indja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx|titlu=Fatehpur Sikri|sit=www.tajmahal.gov.in|data-aċċess=2022-11-22}}</ref> Fatehpur Sikri, li tinsab 35.7 kilometru mis-sede tad-Distrett ta' Agra, ġiet stabbilita bħala l-[[belt kapitali]] tal-[[Imperu Mugal]] fl-1571 mill-[[Imperatur Akbar]], u qdiet dan ir-rwol mill-1571 sal-1585, meta Akbar abbandunaha minħabba kampanja militarti f'[[Punjab]] u iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox fl-1610.<ref>Andrew Petersen (11 March 2002). ''Dictionary of Islamic Architecture''. Routlegde. p. 82. ISBN <bdi>9781134613656</bdi>.</ref>

{{stub|Storja}}

{{stub|Ġeografija}}

Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2024. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli.

'''Petra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْبَتْرَاء‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Al-Batrāʾ''; bil-Grieg Antik: Πέτρα, "Blata"), magħrufa oriġinarjament mill-abitanti tagħha bħala '''Raqmu''' jew '''Raqēmō'''<ref>Stephan G. Schmid and Michel Mouton (2013). ''Men on the Rocks: The Formation of Nabataean Petra''. ISBN <bdi>9783832533137</bdi>.</ref><ref name=":0">Shaddel, Mehdy (2017-10-01). "Studia Onomastica Coranica: AL-Raqīm, Caput Nabataeae*". ''Journal of Semitic Studies''. '''62''' (2): 303–318. ISSN 0022-4480.</ref>, hija belt storika u arkeoloġika fin-Nofsinhar tal-[[Ġordan]]. Petra tinsab madwar Jabal Al-Madbah f’baċir imdawwar bil-muntanji li jiffurmaw in-naħa tal-Lvant tal-Wied ta’ Arabah mill-[[Baħar il-Mejjet]] sal-Golf ta’ [[Aqaba]].<ref name=":1">Chisholm, Hugh (ed.). ''Encyclopædia Britannica''. '''21''' (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 309–310.</ref> Il-belt ilha [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1985 u fl-2007 il-binja tat-Teżor ġiet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]].<ref name=":2">{{Ċita web|titlu=Petra|url=https://whc.unesco.org/en/list/326/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref name=":10">{{Ċita web|titlu="Lost City" of Petra Still Has Secrets to Reveal|url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/lost-city-petra|data=2017-01-26|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=History}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Wonders|url=https://world.new7wonders.com/wonders/|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en-GB|sit=New7Wonders of the World}}</ref>

'''Nisa''' (bil-[[Grieg antik]]: Νῖσος jew Νίσα jew Νίσαιον<ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § iota.578.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/iota/578|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § nu.425.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/nu/425|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref> u bit-[[Lingwa Turkmena|Turkmen]]: Nusaý) kienet il-belt kapitali antika tal-[[Imperu Partiku]], li tinsab 18-il kilometru ’l bogħod miċ-ċentru ta’ [[Ashgabat]], il-belt kapitali tat-[[Turkmenistan]]. Nisa tiġi deskritta minn uħud bħala l-ewwel sede tal-[[Imperu tal-Arsaċidi]]. Tradizzjonalment, jingħad li Nisa ġiet stabbilita minn [[Arsaces I]] (li rrenja mill-250 Q.K.-211 Q.K.) u kienet ukoll ir-residenza rjali tar-rejiet Partiċi, għalkemm għadu ma ġiex stabbilit b’ċertezza jekk il-fortizza ta’ Nisa kinitx residenza rjali jew [[mawżolew]].<ref name=":0">{{Ċita ktieb|titlu=“Turkmenistan”|sena=1996|editur=Centro Studi Ricerche Ligabue|paġni=74-75}}</ref>

Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]]. 

Ġeneralment '''fatt''' hu ġrajja, jew affermazzjoni dwar ġrajja li hi meqjusa vera. Id-diskussjoni dwar il-korrispondenza biunivoka bejn is-sett ta' affermazzjonijiet veri u s-sett ta' fatti għadha miftuħa. Pereżempju, affermazzjonijiet dwar il-verità ta' teoria jew ta' liġi xjentifika s-soltu jiġu trattati bħala korrispondenti ma' xi fatti. Kulltant joħorġu xi differenzi ta' opinjoni dwar ''ħaġa jew fatt'', u jeżistu metodi li jfittxu jnaqqsu kemm jista' jkun dawn id-differenzi. 
* Fil-[[filosofija]], fatt jista' jkun kemm [[propożizzjoni]] vera u kemm xi ħaġa  li ''trendi'' vera ċerta propożizzjoni.

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum tat-Tramuntana''' (''Caenolestes convelatus''), huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] [[notturnu]] u solitarju, pjuttost rari, li jgħix fin-naħa ta' fuq tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].    

'''''Rawd il-Qirtas''''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: روض القرطاس, ''Rawḍ al-Qirṭās'', li tfisser Ġnien il-Paġna) huwa t-titlu qasir għaIl-''Ktieb tal-Kumpann Divertenti bi Ġnien il-Paġna f'Aħbarijiet ta' Rejiet il-Magreb u storja tal-Belt ta' Fes'' (الأنيس المطرب بروض القرطاس في أخبار ملوك المغرب وتاريخ مدينة فاس'', al-ānīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī ākhbār mulūk al-magħrab wa tārīħ madīnaẗ Fās'')<ref name="Rodríguez-Gómez">{{Ċita web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/christian-muslim-relations-i/al-anis-al-mutrib-bi-rawd-al-qirtas-fi-akhbar-muluk-al-maghrib-wa-tarikh-madinat-fas-COM_24735?s.num=33&s.rows=50|titlu=Al-anīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī akhbār mulūk al-Maghrib wa-taʾrīkh madīnat Fās|isem=María Dolores|awtur=Rodríguez-Gómez|data=24 Mar 2010|sit=Brill|data-aċċess=1 Nov 2022}}</ref><ref name="Ronald A. Messier, James A. Miller">{{Ċita ktieb|kunjom=Ronald A. Messier, James A. Miller|sena=2015|titlu=The Last Civilized Place Sijilmasa and Its Saharan Destiny|url=https://books.google.com/books?id=iut1BwAAQBAJ&pg=PA251|pubblikatur=University of Texas Press|paġni=251|isbn=978-0-292-76665-5}}</ref> u huwa ktieb li jiddeskrivi l-ħakkiema tal-[[Magreb]], u l-[[Storja|istorja]] lokali tal-belt ta' [[Fes]].<ref name="Rodríguez-Gómez" />

{{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]].

{{wikifikazzjoni}}
 mill-pittur Jessie Willcox Smith]]
L-istudju tal-'''folklor''' jiġbor fih l-istħarriġ tad-drawwiet ta' popli jew komunitajiet li għexu flimkien u ħaddnu l-istess użanzi għal bosta ġenerazzjonijiet, fi żmien qabel ma' dik l-istess s-soċjetà industrijalizzat ruħha. Biex wieħed jagħti eżempju sempliċi, fl-istudju tal-folklor wieħed jiktellem dwar produzzjoni ta' oġġetti magħmula bl-idejn u mhux bil-magni almenu mhux makkinarju modern. L-istess jekk wieħed jistudja is-sajd, wieħed jitkellem fuq is-sajd artiġjanali u mhux is-sajd bit-trawlers.Il-folklor hu l-istudju etnografiku ta' poplu jew komunità u mhux ta' individwi. Il-folklor jirrigwarda dak il-livell tal-istorja li titbiddel bil-mod, ħafna aktar mill-istorja politika li tista' tinbidel b'daqqa ta' pinna jew b'mod vjolenti.  

{{stub|Lingwistika}}
'''Tibdil fil-Lingwa''' wkoll magħruf bħala '''Drift''' (tkarkir, xejra, xeħta), fil-[[lingwistika]] jirreferi għat-tibdil, jew tendenza ta' tibdil bil-mod f'lingwa jew djalett, li eventwalment jwassal għall tibdil ta' l-istruttura. Għalkemm, dan it-tibdil jidher, li jsir b'mod każwali, ħafna drabi jiġbed f'ċerta direzzjoni. Eżempju ta' dan il-proċess huwa spostament tal-vokali (''vowel shift''). L-iżvilupp fl-użu tal-kliem ukoll juri ċerta direzzjoni fit-tifsir tal-kliem li jingħataw tifsira iktar dejqa jew tifsira iktar wiesgħa.

Kastilja, il-[[Valletta|Belt Valletta]].]]
Il-'''Borża ta' Malta''', magħrufa oriġinarjament bħala '''Casino della Borsa''',<ref>{{Ċita web|url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|titlu=More houses in Valletta. Melita Historica. 3 (2): 3.|kunjom=Denaro|isem=Victor F.|data=1961|data-aċċess=2023-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160323112933/http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|arkivju-data=2016-03-23|url-status=bot: unknown}}</ref> hija l-Borża tal-[[Gżejjer Maltin]]. Minn mindu ġiet stabbilita fl-1992, il-Borża kienet strumentali għaż-żieda tal-kapital għas-settur privat permezz tal-ħruġ tal-bonds korporattivi u l-ekwità, filwaqt li prattikament id-dejn nazzjonali kollu tal-[[Gvern ta' Malta]] nħareġ fil-forma ta' bonds tal-Gvern ta' Malta u kambjali tat-teżor elenkati u kkummerċjalizzati fis-suq sekondarju.

(<span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bl-uniformi ħamra</span>) qabeż lid-[[difensur]] (bl-uniformi bajda) u qed jipprepara biex jixxutja. Il-[[gowlkiper]] (uniformi skura) se jipprova jipprevjeni li l-ballun jaqbeż il-linja tal-gowl.]]

{{għal|r-Rabat ta' Malta|Rabat (Malta)}}
Belt famuza hafna fil-Gzejjer Maltin hija Victoria f'Ghawdex. Ir rabat hija l belt Kapitali t Ghawdex u u hija maghrufa ghac Cittadella medjevali. Li fiha nsibu il Gran Castello, Muzewijiet u L Habs l-Antik. Ir-'''Rabat''' jew '''Città Vittoria''' hija l-[[belt kapitali]] tal-gżira t'[[Għawdex]], gżira tal-[[arċipelagu Malti]] fil-[[Baħar Mediterran]]. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 6,414 (Novembru 2005), u b'din il-popolazzjoni din il-lokalità hi l-ikbar waħda f'Għawdex.

Il-'''Kastell ta' Himeji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 姫路城, ''Himeji-jō'') huwa kumpless ta' kastell Ġappuniż fuq il-quċċata ta' għolja<ref>{{Ċita web|url=http://sansenya.com/castle_area.html|titlu=Experience the wonders of Japan with sansen-ya|sit=sansenya.com|data-aċċess=2022-09-01}}</ref> fil-belt ta' [[Himeji]] li tinsab fil-Prefettura ta' Hyōgo, il-[[Ġappun]]. Il-kastell jitqies bħala l-ifjen eżempju eżistenti tal-arkitettura prototipika ta' kastell Ġappuniż, u jinkludi network ta' 83 kamra b'sistemi avvanzati ta' difiża mill-perjodu fewdali. Il-kastell spiss huwa magħruf ukoll bħala ''Hakuro-jō'' jew ''Shirasagi-jō'' ("Kastell tal-Agrett Abjad" jew "Kastell tar-Russett Abjad") minħabba l-kulur abjad jgħajjat tiegħu minn barra u li suppost jixbah lil [[għasfur]] qed itir.<ref>Bornoff, Nicholas (2000). ''The National Geographic Traveler: Japan''. [[Washington D.C.|Washington]]: National Geographic Society. pp. 256–257. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref><ref>''Eyewitness Travel Guides: Japan''. New York: Dorling Kindersley Publishing. 2000. pp. 200–203. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref>

L-'''Abbazija ta' Pannonhalma''', magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Arċiabbazija Benedittina jew Territorjali ta'''' '''Pannonhalma''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Archiabbatia'' jew ''Abbatia Territorialis Sancti Martini in Monte Pannoniae'') hija binja [[Medjuevu|Medjevali]] f'Pannonhalma, waħda mill-eqdem [[Monument|monumenti]] storiċi fl-[[Ungerija]]. Ġiet stabbilita fid-996 u tinsab qrib ir-raħal ta' Pannonhalma, fil-quċċata ta' għolja ta' 282 metru. Huwa maħsub li [[San Martin ta' Tours]] twieled taħt din l-għolja, u għalhekk fl-imgħoddi kienet imsejħa l-Għolja ta' San Martin (bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Márton-hegy''). Dan l-isem wassal biex il-monasteru xi kultant kien jissejjaħ ukoll '''Márton-hegyi Apátság'''. Din l-abbazija hija t-tieni l-ikbar abbazija territorjali fid-[[Id-Dinja|dinja]] wara l-[[Abbazija ta' Monte Cassino]].

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien sufi ta' żgħir
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| deskrizzjoni = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Micoureus]]''
| awtorità_ġeneru = (Lesson, 1842)
| speċi = '''''M. phaeus'''''
| binominali = ''Micoureus phaeus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1899)
}}
L-'''Opossum ġurdien sufi żgħir''', magħruf xjentifikament bħala ''Micoureus phaeus'', huwa wieħed minn sitt speċi ta' [[opossum ġurdien sufi|opossumi ġrieden sufin]] tal-ġeneru ''[[Micoureus]]''. Dan huwa mammiferu marsupjal, membru tat-tribù [[Monodelphini]], fis-sottofamilja [[Didelphinae]], fil-familja [[Didelphidae]] ([[didelfidu|didelfidi]]), tal-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju|didelfimorfji]]), nattiv tal-kontinent [[Amerika]]n u mifrux fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]]. 

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

{{stub|Astronomija}}

'''Politiku''' jew '''kap politiku''' huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' [[elezzjoni]], [[kolp ta' stat]], ħatra, [[frodi elettorali]], konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.

Il-'''Hagia Sophia''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ayasofya''; bil-Grieg Koinē: Ἁγία Σοφία, b'ittri Rumani: ''Hagía Sophía''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Sancta Sophia'', litteralment "Għerf Imqaddes"), magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Gran Moskea Nobbli tal-Hagia Sophia''' (bit-Tork: ''Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'')<ref>Eyice, Semavi (1991). "Ayasofia" [Hagia Sophia]. ''Islam Ansiklopedisi'' (bit-Tork). Vol. 4. Istanbul: Turkish Diyanet Foundation. pp. 206–210.</ref> u preċedentement bħala l-'''Knisja tal-Għerf Imqaddes''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας, b'ittri Rumani: ''Naós tis Ayías tou Theoú Sofías'')<ref>Hamm, Jean S. (2010). ''Term Paper Resource Guide to Medieval History''. ABC-CLIO. p. 39. ISBN <bdi>978-0-313-35967-5</bdi>.</ref>, hija post ta' qima tal-aħħar ta' żmien il-qedem f'[[Istanbul]], it-[[Turkija]], u ġiet iddisinjata mill-ġeometri Griegi Isidore ta' Miletus u Anthemius ta' Tralles.<ref>Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2008). ''Gardner's Art Through the Ages: Volume I, Chapters 1–18'' (12th ed.). Mason, OH: Wadsworth. p. 329. ISBN <bdi>978-0-495-46740-3</bdi>.</ref> Inbniet fil-537 bħala l-[[katidral]] patriarkali tal-[[belt kapitali]] imperjali ta' Kostantinopli, u kienet l-ikbar knisja [[Kristjaneżmu|Kristjana]] tal-[[Imperu Ruman]] tal-Lvant (l-[[Biżantini|Imperu Biżantin]]) u tal-Knisja Ortodossa tal-Lvant, għajr matul l-[[Imperu Latin]] mill-1204 sal-1261, meta temporanjament saret katidral [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Ruman. Fl-1453, wara l-Waqgħa ta' Kostantinopli f'idejn l-[[Imperu Ottoman]], ġiet ikkonvertita f'moskea. Fl-1935, ir-Repubblika tat-Turkija stabbiliet [[mużew]] minflok, u baqgħet tintuża hekk għal 85 sena sa meta l-istatus tal-binja ġie annullat u reġgħet ġiet ikkonvertita f'moskea fl-2020.<ref>Emerson, William; van Nice, Robert L. (1950). "Hagia Sophia and the First Minaret Erected after the Conquest of Constantinople". ''American Journal of Archaeology''. '''54''' (1): 28–40. ISSN 0002-9114.</ref><ref>Curta, Florin; Holt, Andrew (2016). ''Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History [3 volumi]''. ABC-CLIO. p. 299. ISBN <bdi>978-1-61069-566-4</bdi>.</ref> Il-binja hija parti mis-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] taż-Żoni Storiċi ta' Istanbul li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/356/|titlu=Historic Areas of Istanbul|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum bugeddum Peruvjan''' (''Lestoros inca''), jew kif isibuh ukoll '''opossum far tal-Inka''', huwa wieħed minn sitt speċi ta' opossumi bugdiedem li għadhom ħajjin illum. Huwa pjuttost uniku wkoll fost l-ispeċi tal-ordni [[Paucituberculata]] u għalhekk qiegħed fil-ġeneru ''[[Lestoros]]'' għalih waħdu. 

'''Politiku''' jew '''kap politiku''' huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' [[elezzjoni]], [[kolp ta' stat]], ħatra, [[frodi elettorali]], konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.

It-'''Teatru Antik ta’ Epidaurus''' huwa teatru fil-belt Griega ta’ [[Epidauru|Epidaurus]], li jinsab fin-naħa tax-Xlokk tas-santwarju ddedikat lill-alla Grieg antik tal-[[mediċina]], [[Asclepius]]. It-teatru nbena fuq in-naħa tal-Punent tal-muntanja [[Cynortion]], ħdejn ir-raħal modern ta’ [[Lygourio]], u jagħmel parti mill-Muniċipalità ta’ Epidaurus. It-teatru huwa meqjus bħala l-iktar teatru Grieg antik perfett fir-rigward tal-akustika u l-estetika.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ancientacoustics2011.upatras.gr/Files/Vassilantonopoulos%20et%20al._Epidauros%20Measurements.pdf|titlu=Vassilantonopoulos, Stamis; Hatziantoniou, Panagiotis; Tatlas, Nicolas-Alexander; Zakynthinos, Tilemachos; Skarlatos, Dimitrios; Mourjopoulos, John N. (September 2011). "Measurements and analysis of the acoustics of the ancient theatre of Epidaurus". The Acoustics of Ancient Theatres Conference.}}</ref> Is-Santwarju ta’ Asclepius, inkluż it-Teatru Antik ta’ Epidaurus, tniżżel bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-10}}</ref>

'''Pawl Miki''' jew '''Paulo Miki''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: パウロ三木; [[Tounucumada]], c. 1562 – [[Nagasaki]], [[5 ta' Frar]] [[1597]]) kien seminarista, martri u qaddis [[Knisja Kattolika|Kattoliku Ruman]] [[Ġappun|Ġappuniż]]. Kien membru [[Soċjetà ta' Ġesù|Ġiżwita]] u hu wieħed mis-[[sitta u għoxrin matri tal-Ġappun]].

Il-'''Monasteru ta' Santa Katarina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: دير القدّيسة كاترين; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης), uffiċjalment il-'''Monasteru Rjali Awtonomu Mqaddes ta' Santa Katarina tal-Muntanja Mqaddsa ta' Sinaj''', huwa monasteru [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss]] tal-Lvant li jinsab fil-[[Peniżola]] ta' Sinaj. Jinsab fil-bokka ta' fondoq fl-għoljiet taħt il-Muntanja Sinaj, qrib ir-raħal ta' Santa Katarina, l-[[Eġittu]]. Il-monasteru huwa msemmi għal [[Santa Katarina ta' Lixandra]].<ref>Evans, Helen C. (2004). ''Saint Catherine's Monastery, Sinai, Egypt: A Photographic Essay''. Metropolitan Museum of Art. ISBN <bdi>978-1-58839-109-4</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Saint-Catherines-Monastery|titlu=Saint Catherine’s Monastery {{!}} Location, History, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-27}}</ref>

Il-'''Monasteru ta’ Gračanica''' (bis-[[Serbja|Serb]]: Манастир Грачаница, b’ittri Rumani: ''Manastir Gračanica'', ippronunzjat [ɡratʃǎnitsa]; bl-[[Albanija|Albaniż]]: ''Manastiri i Graçanicës'') huwa monasteru Ortodoss Serb li jinsab fil-[[Kosovo]]. Inbena mir-Re Serb [[Stefan Milutin]] fl-1321 fuq il-fdalijiet ta’ bażilika tas-seklu 6 W.K. Il-monasteru ġie ddikjarat bħala [[Monument]] Kulturali ta’ Importanza Eċċezzjonali fl-1990, u fit-13 ta’ Lulju 2006<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/724/|titlu=Medieval Monuments in Kosovo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref> tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala wieħed mill-erba’ [[Monumenti Medjevali fil-Kosovo]] u bħala estensjoni tas-sit tal-[[Monasteru ta’ Dečani]] li kien diġà ġie ddeżinjat fl-2004. Wara li ġew iddeżinjati bħala Sit ta’ Wirt Dinji fl-2006, il-Monumenti Medjevali fil-Kosovo tpoġġew minnufih fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji u baqgħu ma tneħħewx sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/268/|titlu=World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year’s inscriptions|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

L-'''Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Запорізька атомна електростанція, b'ittri Rumani: ''Zaporizʹka atomna elektrostantsiya'') fix-Xlokk tal-[[Ukrajna]] huwa l-ikbar impjant nukleari fl-[[Ewropa]] u fost l-ikbar 10 fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Kien inbena mill-[[Unjoni Sovjetika]] ħdejn il-belt ta' [[Enerhodar]], tul ix-xatt tan-Nofsinhar tal-Ġibjun ta' Kakhovka fix-xmara [[Dnieper]]. Jitħaddem minn Energoatom, li topera wkoll it-tliet impjanti nukleari l-oħra tal-Ukrajna.

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

'''Iris Apfel''' (/æpfɛl/;<ref>https://youtube.com/v3XAEfzZl4o</ref> née '''Barrel''' ; 29 ta’ Awwissu 1921 – 1 ta’ Marzu, 2024) kienet negozjanta Amerikana, disinjatur tal-arredament, [[disinn tal-moda|disinjatur tal-moda]], u attriċi. F'negozju ma’ żewġha, Carl, mill-1950 sal-1992, Apfel kellha karriera fit-tessuti, inkluż kuntratt mal-[[White House]] li kien mifrux fuq disa’ presidenzi. Meta rtirat, hija ġibdet tifħir għal spettaklu tal-2005 fl-Istitut tal-Kostumi tal-Metropolitan Museum of Arti li kien fih il-kollezzjoni tagħha ta' ġojjellerija tal-kostumi, stilizzat bi ħwejjeġ fuq mannekini daqs li kieku libsithom hi. Hija saret ikona tal-moda, u ffirmat kuntratt bħala mudella ma' IMG fl-2019 fl-età ta' 97. Fl-2014 hija dehret f'dokumentarju ta' Albert Maysles imsejjaħ <nowiki><i id="mwFQ">Iris</i></nowiki>.

{{Nebbieta|saħħa}}

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

{{infobox city}}
'''Tuneż''' (ˈtuːnɪs; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تونس) hija l-[[belt kapitali]] tat-[[Tuneżija]] u l-ikbar belt fil-pajjiż. Fl-2014, il-popolazzjoni tal-muniċipalità ta' Tuneż kienet ta' 638,845 abitant skont iċ-ċensiment tal-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika. Iż-żona metropolitana kollha ta' Tuneż, spiss magħrufa bħala "Grand Tunis", għandha popolazzjoni ta' madwar 2,700,000 abitant. Mill-2020 Tuneż hija t-tielet l-ikbar belt fir-reġjun tal-Magreb (wara [[Casablanca]] u [[Alġiers]]) u l-ħdax-il ikbar belt fid-[[Id-Dinja|dinja]] [[Għarab|Għarbija]].

{{stub|Lingwistika}}
{{Lingwa
|isem = Sileżjanu
|isemuffiċjali = ślōnskŏ gŏdka<br>ślůnsko godka
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Ewropa]]
|kelliema = 510,000
|rank =
|familja = [[Lingwi Slavi]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = -
|iso2 = -
|iso3 = szl
|sil = 	
|mappa = 
|test = 
}}
Il-'''lingwa Sileżjana''' (bis-Sileżan: ''ślůnsko godka'', ''ślůnski'', u xi kultant ukoll ''pů našymu'') hija lingwa mitkellma min-nies fir-Reġjun tas-Sileżja ta' Fuq fil-Polonja, imma anke fir-[[Repubblika Ċeka]] u fil-[[Ġermanja]]. Fl-2011 xi 509 000<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> persuna iddikjaraw s-Sileżjan bħala l-lingwa nattiva tagħhom, imma n-numru ta' kelliema huwa estimat li huwa 1 250 000.

L-'''Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku''' jew l-'''UNAM''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Universidad Nacional Autónoma de México'', UNAM) hija università pubblika tar-riċerka fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]]. B'mod konsistenti tiġi kklassifikata bħala waħda mill-aqwa universitajiet fl-Amerka Latina<ref>{{Ċita web|url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/latin-american-university-rankings/2023|titlu=QS Latin America University Rankings 2023|sit=Top Universities|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.forbes.com/sites/karstenstrauss/2017/10/10/the-top-10-universities-in-latin-america-in-2017/|titlu=The Top 10 Universities In Latin America In 2017|kunjom=Strauss|isem=Karsten|sit=Forbes|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.eluniversal.com.mx/english/unam-among-best-universities-world|titlu=The UNAM is among the best universities in the world|data=2019-06-19|sit=El Universal|lingwa=es|data-aċċess=2022-10-23}}</ref>, fejn hija wkoll l-ikbar f'termini ta' ammont ta' studenti.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Hollander|isem=Kurt|data=2008-01-27|titlu=A Campus Serves as a Needed Oasis in a Crowded City|url=https://www.nytimes.com/2008/01/27/travel/27heads.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Parti mill-kampus prinċipali tal-UNAM fil-Belt tal-Messiku, magħrufa bħala ''Ciudad Universitaria'' (Belt Universitarja), hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1250/|titlu=Central University City Campus of the &lt;i&gt;Universidad Nacional Aut&oacute;noma de M&eacute;xico&lt;&#x2f;i&gt; &#x28;UNAM&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Din il-parti ġiet iddisinjata minn uħud mill-iżjed [[Arkitett|arkitetti]] rinomati tal-Messiku tas-seklu 20 u ospitat il-[[Logħob Olimpiku tas-sajf]] tal-1968. Fil-kampus prinċipali ġew impittra affreski minn uħud mill-iżjed artisti rinomati fl-[[Storja|istorja]] tal-Messiku, fosthom [[Diego Rivera]] u [[David Alfaro Siqueiros]]. B'rati ta' aċċettazzjoni li normalment ikunu taħt l-10 %, l-UNAM hija magħrufa wkoll għall-proċess ta' aċċettazzjoni kompetittiv tagħha.<ref>{{Ċita web|url=https://blog.diegovalle.net/2014/04/analisis-exam-de-admision-unam.html|titlu=Analysis of the UNAM’s entrance exam|kunjom=Valle-Jones|isem=Diego|data=2014-04-07|sit=Diego Valle-Jones's Blog|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Ir-rebbieħa Messikani kollha tal-[[Premju Nobel]] kienu studenti jew għallmu fl-UNAM.<ref>{{Ċita web|url=https://canada.unam.mx/en/history/|titlu=History|lingwa=en-CA|data-aċċess=2022-10-23}}</ref>

'''Tadrart Akakus''' jew il-'''Muntanji''' '''Acacus''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تدرارت أكاكوس / ALA-LC: ''Tadrārt Akākūs'') huma katina muntanjuża fid-deżert tad-Distrett ta' Ghat fil-Punent tal-[[Libja]], u huma parti mis-[[Saħara]]. Jinsabu fil-Lvant tal-belt ta' [[Ghat]], il-Libja, u huma estiżi lejn it-Tramuntana tal-fruntiera mal-[[Alġerija]] għal madwar 100 kilometru (62 mil). L-inħawi huma partikolarment rikki bl-[[arti]] [[Preistorja|preistorika]] fuq il-blat.

It-'''Tempju ta' Haeinsa''' (bil-Korean magħruf ukoll bħala 해인사, 海印寺: it-Tempju tal-Mudra tal-Oċean) huwa tempju ewlieni tal-Ordni ta' Jogye (대한불교조계종, 大韓佛敎 曹溪宗) tal-[[Buddiżmu]] Seon Korean li jinsab fil-Park Nazzjonali ta' Gayasan (가야산, 伽倻山), fil-Provinċja tan-Nofsinhar ta' Gyeongsang, il-[[Korea t'Isfel]]. It-Tempju ta' Haeinsa huwa magħruf l-iktar bħala l-post fejn hija maħżuna t-''Tripitaka Koreana,'' jiġifieri l-kollezzjoni kompluta tal-Iskritturi Buddisti mnaqqxa fuq 81,350 tavla litografika tal-[[injam]], li ilha tinżamm hemmhekk mill-1398.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.orientalarchitecture.com/|titlu=Asian Historical Architecture: A Photographic Survey|kunjom=orientalarchitecture.com|sit=Asian Architecture|lingwa=EN|data-aċċess=2021-08-28}}</ref>

Din hija lista ta' pajjiżi maħruġa mill-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni bil-kodiċi '''ISO 3166-1'''.

Il-'''Wied ta' Kathmandu''' (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-'''Wied tan-Nepal''' jew il-'''Wied tan-Nepa''', jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent [[Indja|Indjan]] u l-kontinent [[Asja|Asjatiku]] usa', u fih mill-inqas 130 [[monument]] importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-[[Ħinduiżmu|Induisti]] u għall-[[Buddiżmu|Buddisti]]. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/121/|titlu=Kathmandu Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref>

'''Żona tal-ħin''' hija żona li tosserva ħin standard uniformi għal skopijiet [[Dritt|legali]], [[Kummerċ|kummerċjali]] u [[soċjali]]. Iż-żoni tal-ħin għandhom it-tendenza li jsegwu l-konfini bejn il-[[Pajjiż|pajjiżi]] u s-[[Diviżjoni amministrattiva|suddiviżjonijiet]] tagħhom minflok isegwu b'mod strett il-[[lonġitudni]], minħabba li huwa konvenjenti għal żoni f'komunikazzjoni frekwenti li jżommu l-istess ħin.

Il-'''Foresti Tropikali ta' Gondwana''' tal-[[Awstralja]], magħrufa preċedentement bħala r-'''Riżervi tal-Foresti Tropikali Ċentrali u tal-Lvant''', huma l-iżjed żona estensiva ta' foresti subtropikali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|titlu=Gondwana Rainforests of Australia - World Heritage|data=2008-07-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-05-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080726061553/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|arkivju-data=2008-07-26|url-status=bot: unknown}}</ref> Kollettivament, il-foresti tropikali huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] b'ħamsin riżerva separata li jammontaw għal total ta' 366,500 ettaru ta' foresti tropikali minn [[Newcastle]] sa [[Brisbane]].<ref>Reid, Greg (2004). ''Australia's National and Marine Parks: Queensland''. South Yarra, Victoria: Macmillan Education Australia. p. 11. ISBN <bdi>0-7329-9053-X</bdi>.</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Fede Galizia''' ([[Milan]], 1578 – Milan, 1630) kienet pittriċi [[Italja|Taljana]] tar-[[Rinaxximent]], li kienet tpitter ritratti u stampi reliġjużi, u kienet pijuniera tal-ġeneru tan-[[natura mejta]].

'''Enn Kasak''' (twieled fl-24 ta' Settembru 1954 [[Navi, Estonja|Navi]], fil-[[Kontea ta' Võru]]<ref name="maaleht.delfi.ee">{{ċita web |titlu=Enn Kasak: Kas maailm üldse eksisteerib nii, nagu meie seda ette kujutame? |url=https://maaleht.delfi.ee/artikkel/27302415/enn-kasak-kas-maailm-uldse-eksisteerib-nii-nagu-meie-seda-ette-kujutame |sit=Maaleht |data-aċċess=2021-06-13 |lingwa=et}}</ref>) huwa filosfu u astrofiżiku [[Estonja]]n.<ref name="ETIS">{{ċita web |titlu=CV: Enn Kasak |url=https://www.etis.ee/CV/Enn_Kasak/est |sit=www.etis.ee |data-aċċess=2021-06-13 |lingwa=et}}</ref>

'''Transnistrija''' jew '''Pridnestrovija''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana''' ('''PMR'''), hija [[Lista ta' stati b'rikonoxximent limitat|stat mhux rikonoxxut internazzjonalment]], rikonoxxut bħala parti mill-[[Moldova]]. It-Transnistrija tikkontrolla ħafna mill-istrixxa dejqa ta' art bejn ix-xmara [[Dniester]] u l-[[fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina]], kif ukoll xi art fuq in-naħa l-oħra tax-xatt tax-xmara. Il-[[belt kapitali|il-kapitali]] u l-akbar belt tagħha hija [[Tiraspol]]. It-Transnistria [[Relazzjonijiet barranin tat-Transnistrija|kienet rikonoxxuta]] biss minn żewġ stati separati oħra mhux rikonoxxuti jew parzjalment rikonoxxuti: [[Abkażja]] u [[Ossezja t'Isfel]].<ref>[http://www.abhazia.info /property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html Dwar l-Abkhazia – Abkhazia.info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721183523 /http://www.abhazia.info/property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html |data=21 ta' Lulju 2011 }}. Traduzzjoni bl-Ingliż: [https://translate.google.com/translate?js=n&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=2&eotf=1&sl=ru&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.abhazia.info%2Fproperty% 2F48-2010-12-28-07-06-44%2F76-abkhazia-istoria.html Google translator]. Il-link ma kinitx disponibbli/taħdem fil-21 ta' Diċembru 2014.</ref> It-Transnistrija hija ddeżinjata uffiċjalment mir-Repubblika tal-Moldova bħala l-[[Unitajiet Amministrattivi-Territorjali tax-Xatt tax-Xellug tad-Dniester]] <ref>Liġi Nru 173 mit-22 ta' Lulju 2005 "Dwar noti ewlenin dwar l-istatus legali speċjali ta' settlements tax-xellug tad-Dnestr (Transnistria)": [http://lex.justice.md/viewdoc .php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 Rumen], [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 Russu]</ref> jew bħala ("Ix-Xatt tax-Xellug tad-Dniester").<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/print_2051%20.html |websajt=CIA World Factbook |titolu=Moldova. unità territorjali: Stinga Nistrului (Transnistria) |publisher=CIA |access-date=30 ta' Ġunju 2012 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527052132/http://https/ |url-status=dead |titlu=Archive copy }}</ref><ref>{{iċċita ktieb |author=Herd, Graeme P. | awtur2=Moroney, Jennifer D. P. |titolu=Dinamika tas-Sigurtà fl-Eks Blokk Sovjetiku |sena=2003 |pubblikatur=Routledge |isbn=0-415-29732-X}}</ref><ref>{{iċċita ktieb |l-aħħar= Zielonka |l-ewwel=Jan |titolu=Konsolidazzjoni Demokratika fl-Ewropa tal-Lvant |sena=2001 |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=0-19-924409-X}}</ref> F'Marzu 2022, l-[[Assemblea Parlamentari tal- Il-Kunsill tal-Ewropa]] adottat riżoluzzjoni li tiddefinixxi t-territorju bħala [[Preżenza militari Russa fit-Transnistria|taħt okkupazzjoni militari]] mir-[[Russja]].<ref name="Necsutu">{{cite web |url=https: //balkaninsight.com/2022/03/16/council-of-europe-designates-transnistria-russian-occupied-territory/ |titolu=Il-Kunsill tal-Ewropa Jiddenomina t-Transnistrija 'Territorju Okkupat Russu' |l-aħħar=Necșuțu |l-ewwel=Mădălin | data=16 ta' Marzu 2022 |websajt=balkaninsight.com |pubblikatur=[[Balkan Insight]] |data tal-aċċess=19 ta' Marzu 2022}}</ref>

</ref><br/>14.4% [[Nies Użbeki|Użbeki]]<br/>6.4% [[Nies Russi|Russi]]<br/>1.1% [[Nies Dungani|Dungani]]<br/>5.5% oħrajn
|kapitali                    = [[Bishkek]]
|latd=42 |latm=52 |latNS=N |lonġd=74 |lonġm=36 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Bishkek]]
|leġislatura                = [[Kunsill Suprem (Kirgiżistan)|Kunsill Suprem]]
|tip_gvern                   = [[Repubblika parlamentari]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[President tal-Kirgiżistan|President]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Kirgiżistan|Prim Ministru]]
|isem_kap1                   = [[Almazbek Atambayev]]
|isem_kap2                   = [[Temir Sariyev]]
|poż_erja                    = 87
|erja_km2                    = 199,951
|erja_mi_kw                  = 77,181
|perċentwal_ilma             = 3.6
|sena_stima_popolazzjoni     = 2015
|stima_popolazzjoni          =6,000,000<ref name=number>{{ċita web | url=http://www.eng.24.kg/community/178195-news24.html | titlu=Long-awaited six millionth resident born in Kyrgyzstan | pubblikatur=24.kg News Agency | data-aċċess=2015-11-26 | lingwa=Ingliż | arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160627115816/http://www.eng.24.kg/community/178195-news24.html | arkivju-data=2016-06-27 | url-status=dead }}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 110 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 5,362,800
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2009
|densità_popolazzjoni_km2    = 27.4
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 71
|poż_densità_popolazzjoni    = 176
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $13.125 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=29&pr.y=7&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=917&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Kyrgyzstan |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2012-04-18 |lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 135
|PGD_PSX_per_capita          =$2,372<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 146
|sena_IŻU                    = 2014
|IŻU                         = {{increase}} 0.655<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |titlu=2015 Human Development Report |data=2015 |data-aċċess=2015-12-15 |pubblikatur=United Nations Development Programme |lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 120
|kategorija_IŻU              =<span style="color:#fc0;">medju</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = [[Oblast Awtonomu Kara-Kirghiz|OA Kara-Kirgiż]]
|data_stabbilit1             = 14 ta' Ottubru 1924
|avveniment_stabbilit2       = [[Repubblika Sovjetika Soċjalista Kirgiża|RSS Kirgiża]]
|data_stabbilit2             = 5 ta' Diċembru 1936
|avveniment_stabbilit3       = Indipendenza iddikjarata
|data_stabbilit3             = 31 ta' Awwissu 1924 
|avveniment_stabbilit4       = Rikonoxxuta
|data_stabbilit4             =25 ta' Diċembru 1991
|valuta                      = [[som Kirġiż]] 
|kodiċi_valuta               = KGS
|żona_ħin                    = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +5/+6
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +5/+6
|cctld                       = [[.kg]]
|kodiċi_telefoniku           = +996
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $5.920 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 144
|PGD_nominali_per_capita     = $1,070<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 152
}}
[[File:Jengish Chokusu from BC.jpg|thumb|Jengish Chokusu Peak (magħrufa wkoll bl-isem Russu tagħha bħala Pobedy Peak) hija l-ogħla muntanja fil-Muntanji Tian Shan f'7,439 m 'l fuq mil-livell tal-baħar. n. m. u prominenza ta' 4,148 m Hija tinsab fuq il-fruntiera bejn iċ-[[Ċina]] u l-Kirgiżistan, billi hija l-ogħla punt ta' dan tal-aħħar u t-tieni l-ogħla fl-ex [[Unjoni Sovjetika]].]]
[[File:Peak Pobeda2.jpg|thumb|Jengish Chokusu Peak (magħrufa wkoll bl-isem Russu tagħha bħala Pobedy Peak) hija l-ogħla muntanja fil-Muntanji Tian Shan f'7,439 m 'l fuq mil-livell tal-baħar. n. m. u prominenza ta' 4,148 m Hija tinsab fuq il-fruntiera bejn iċ-[[Ċina]] u l-Kirgiżistan, billi hija l-ogħla punt ta' dan tal-aħħar u t-tieni l-ogħla fl-ex [[Unjoni Sovjetika]].]]
[[File:Osh cityscape.jpg|thumb|Osh (Kirgiż: Ош u Russu: Ош, Użbek: Oʻsh) hija belt tal-Kirgiżistan, li tinsab fil-Wied ta' Fergana fin-Nofsinhar tal-pajjiż u spiss tissejjaħ il-Kapitali tan-Nofsinhar. Ilha serva bħala ċ-ċentru amministrattiv tal-provinċja ta 'Osh mill-1939. Il-belt għandha popolazzjoni mħallta etnikament b'madwar 281,900 abitant (mill-2017). Osh huwa post vivaċi, bl-akbar u l-aktar suq fil-miftuħ fl-Asja Ċentrali kollha. Il-bażi industrijali tal-belt li ġiet stabbilita matul il-perjodu Sovjetiku fil-biċċa l-kbira waqgħet wara d-diżintegrazzjoni tal-Unjoni Sovjetika u gradwalment bdiet terġa 'titqajjem. Skont l-istimi tal-UNESCO, hija waħda mill-eqdem insedjamenti fil-Kirgiżistan, li tmur lura aktar minn 3,000 sena għall-insedjament uman fiż-żona.]]

Il-'''Ħitan Rumani ta'''' '''Lugo''' (bl-Ispanjol u bil-Galizjan: ''Muralla Romana de Lugo'') inbnew fis-seklu 3 u għadhom pjuttost intatti. Huma estiżi għal iktar minn żewġ kilometri madwar iċ-ċentru storiku tal-belt ta' [[Lugo]] fil-[[Galizia|Galizja]],[[Spanja]]. Il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-aħħar tas-sena 2000<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/987/|titlu=Roman Walls of Lugo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-12-01}}</ref> u huma attrazzjoni turistika popolari.

L-'''Irdumijiet ta'''' '''Bandiagara''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: منحدرات باندياغارا الصخرية, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''falaise de Bandiagara'') jinsabu fl-art tad-Dogoni fil-[[Mali]]. L-irdumijiet tal-ġebel ramli huma għoljin madwar 500 [[metru]] (1,600 pied) 'il fuq mill-artijiet ċatti bir-ramel lejn in-Nofsinhar. L-irdumijiet huma twal madwar 200 kilometru (120 mil), huma orjentati min-Nofsinhar għall-Grigal, u huma estiżi tal-katina muntanjuża ta' Grandamia. Tmiem l-irdumijiet huwa mmarkat b'Hombori Tondo, l-ogħla quċċata tal-Mali b'għoli ta' 1,155 metru (3,789 pied).

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu bajd''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys pallidior'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Hyraxes
| fossil_range = Kmieni fl-[[Eocene]] sa Reċenti
| image =Procavia_capensis.jpg
| image_width = 300px
| image_caption = Iraċ ta' Kap ''[[Procavia capensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| cohors = [[Afrotheria]]
| superordo = [[Paenungulata]]
| ordo = ''[[Hyracoidea]]''
| ordo_authority = (Huxley, 1869)
| familia = ''[[Procaviidae]]''
| familia_authority = (Thomas, 1892)
| subdivision_ranks = [[Ġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Procavia]]''
* ''[[Heterohyrax]]''
* ''[[Dendrohyrax]]''
}}
[[Iraċ]], ħirax jew kif jissejjaħ ukoll prokavja jista' jkun 1 minn 5 [[speċi]]<nowiki/>jiet ta' mammiferi plaċentati, erbivori, pjutost żgħar u robusti tal-[[ordni]] [[Hyracoidea]]. Dawn il-ħ[[irakojdu|irakojdi]] llum il-ġurnata jinsabu mifruxin mal-kontinent [[Afrika]]n u fil-Lvant nofsani fl-[[Asja]]. Għalkemm fid-dehra tagħhom minn barra l-[[iraċ]]i moderni, m' għandhom xejn eċċezjonali, ta' minn jgħid li l-linjaġġ prejstoriku tal-[[ordni]] kien wieħed rimarkabli u hemm possibilita kbira, li l-[[iraċ]]i huma l-aktar mammiferi estanti jew ħajjin li huma ġenetikament relatati fil-qrib mal-iljunfanti, u b'hekk huma kklassifikati flimkien mal-ordni Proboscidea fil-[[koħort]] [[Afrotheria]].

Il-'''Paseo del Prado''' hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'[[Madrid]], il-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Hija orjentata mit-Tramuntana għan-Nofsinhar bejn il-[[pjazza]] msejħa Plaza de Cibeles u l-pjazza msejħa Plaza del Emperador Carlos V (magħrufa wkoll bħala Plaza de Atocha), bil-Plaza de Cánovas del Castillo (fejn hemm il-Funtana ta' Nettunu u l-lukandi ta' ħames [[Stilla|stilel]] Ritz u Palace) bejn wieħed u ieħor fin-nofs. Il-Paseo del Prado tifforma t-tarf tan-Nofsinhar tal-assi ċentrali tal-belt (li tkompli sat-Tramuntana ta' Cibeles bħala l-Paseo de Recoletos, u iktar fit-Tramuntana bħala l-Paseo de la Castellana). Għandha l-istatus ta' ''Bien de Interés Cultural'' (BIC), u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Park tal-Buen Retiro]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

Il-'''Porta Nigra''' (li bil-Latin tfisser letteralment "bieb iswed" jew "daħla sewda") hija daħla [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-belt ta' [[Trier]], il-[[Ġermanja]]. Illum il-ġurnata hija l-ikbar daħla Rumana fit-Tramuntana tal-[[Alpi]]. Hi waħda mid-disa' komponenti tas-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bit-titlu [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/367/|titlu=Roman Monuments, Cathedral of St Peter and Church of Our Lady in Trier|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

'''Fernando Botero Angulo''' (twieled fid-19 ta' April 1932 – miet fil-15 ta' Settembru 2023) kien artist u skultur figurattiv [[Kolombja|Kolombjan]] li twieled f'Medellín.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Fernando-Botero|titlu=Fernando Botero {{!}} Biography, Paintings, Sculptures, Style, & Facts {{!}} Britannica|data=2023-09-15|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-16}}</ref> L-istil partikolari tiegħu, magħruf bħala "Boteriżmu", juri lin-nies u l-figuri b'dehra ħoxna u eżaġerata, li jaf tirrappreżenta kritika [[politika]] jew umoriżmu, skont liema tkun l-opra. Huwa kien jitqies bħala l-iżjed artisti magħruf u kkwotat mill-Amerka Latina matul ħajtu,<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Forero|isem=Juan|data=2005-05-08|titlu='Great Crime' at Abu Ghraib Enrages and Inspires an Artist|url=https://www.nytimes.com/2005/05/08/world/americas/great-crime-at-abu-ghraib-enrages-and-inspires-an-artist.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-09-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.clarin.com/pintura/fernando-botero-mnba_0_rkZGhPwoPQg.html|titlu=Fernando Botero, el aprendiz eterno|kunjom=Clarín.com|data=2013-06-10|sit=Clarín|lingwa=es|data-aċċess=2023-09-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/2012/fernando-botero-el-gran-artista-de-latinoamerica.html|titlu=Fernando Botero, el gran artista de Latinoamérica|kunjom=Torreón|isem=El Siglo de|data=2012-04-01|sit=www.elsiglodetorreon.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2023-09-16}}</ref> u l-[[arti]] tiegħu tinsab f'postijiet viżibbli ħafna madwar id-[[Id-Dinja|dinja]], bħal Park Avenue fil-[[Belt ta' New York]] u Champs-Élysées f'[[Pariġi]], fi żminijiet differenti.<ref>Kristin G. Congdon; Kara Kelley Hallmark (2002). ''Artists from Latin American Cultures: A Biographical Dictionary''. Greenwood Publishing Group. p. 40. ISBN <bdi>978-0-313-31544-2</bdi>.</ref>

'''Katarina Vitale''' (twieldet fl-1566 – mietet fl-1619), jew '''Katerina Vitale''' inkella '''Catarina Vitale''' jew '''Caterina Vitale''', kienet l-ewwel spiżjara f'[[Malta]], u l-ewwel spiżjara tal-[[Ordni ta' San Ġwann ta' Ġerusalemm|Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2007-03-25/news/sex-in-the-city-tour-the-knights-and-their-ladies-of-the-night-171028/|titlu=‘Sex In the City' tour: The knights and their ladies of the night - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>

{{Taxobox
|isem = Chordata
|stampa=Branchiostoma lanceolatum.jpg|230px|Branchiostoma lanceolatum
|deskrizzjoni_stampa= ''Branchiostoma lanceolatum''
<!-- CLASSIFICAZIONE -->
|dominju=[[Eukaryota]]
|renju=[[Animalia]]
|sottorenju=[[Eumetazoa]] 
|fergħa= [[Bilateria]]
|superfajlum=[[Deuterostomia]]
|fajlum='''Chordata'''
|sottodiviżjoni=[[Subphylum|Subphyla]]
* [[Tunicata|Tunicata/Urochordata]]
* [[Cephalochordata]]
* [[Vertebrata]]
}}
Il-'''Kordati''' (''Chordata'', [[William Bateson|Bateson]] [[1885]]) jirrappreżentaw [[phylum]] ta' [[annimali]] li fih organiżmi ta' ħafna forom u komplessità, bħall-[[Vertebrati]], l-[[Urokordati]] u ċ-[[Ċefalokordati]]. Dan il-[[phylum]] hu bbażat fuq struttura interna forma ta' bastun ta' support magħruf bħala ''notokorda''. 

{{wikifikazzjoni}}

'''Jože Plečnik''' (twieled fit-23 ta' Jannar 1872 – miet fis-7 ta' Jannar 1957) kien [[arkitett]] Sloven li kellu impatt kbir fuq l-arkitettura moderna fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]], f'[[Praga]], iċ-[[Ċekja]], u f'[[Ljubljana]], il-[[belt kapitali]] tas-[[Slovenja]], b'mod partikolari bid-disinn tal-Pont Triplu ikoniku u tal-binja tal-Librerija Nazzjonali u tal-Librerija Universitarja Slovena, kif ukoll il-binjiet tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]], il-binja tas-[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]], iċ-ċimiterju ta' Ljubljana, parks, [[Pjazza|pjazez]], eċċ. L-impronta arkitettonika tiegħu fuq Ljubljana ġiet imqabbla mal-impatt li kellu [[Antoni Gaudí]] fuq [[Barċellona]], [[Spanja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.rtvslo.si/kultura/drugo/foto-plecniku-se-je-za-rojstni-dan-poklonil-tudi-slovenski-google/275330|titlu=Foto: Plečniku se je za rojstni dan poklonil tudi (slovenski) Google|sit=RTVSLO.si|lingwa=sl|data-aċċess=2022-03-23}}</ref>

[[Chacodelphys]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Il-'''Katidral ta' Santa Marija ta'''' '''Burgos''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Santa Iglesia Basílica Catedral Metropolitana de Santa María de Burgos'') huwa [[knisja Kattolika]] ddedikata lil [[Santa Marija]] li tinsab fiċ-ċentru storiku tal-belt [[Spanja|Spanjola]] ta' Burgos. 

'''Baalbek''' (/ˈbɑːlbɛk, ˈbeɪəlbɛk/;<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/theeditors/2006/08/how_to_say_baalbek.html|titlu=BBC - The Editors: How to say: Baalbek|kunjom=Host|sit=www.bbc.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Baalbek|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Baalbek|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2023-12-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Baalbek|titlu=Definition of BAALBEK|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-08}}</ref> bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: بَعْلَبَكّ, b'ittri Rumani: ''Baʿlabakk''; bis-Sirjan-[[Aramajk ta' Ġesù|Aramajk]]: ܒܥܠܒܟ) hija belt li tinsab fil-Lvant tax-xmara Litani fil-Wied ta' Beqaa fil-[[Libanu]], madwar 67 kilometru (42 mil) fil-Grigal ta' [[Bejrut]]. Hija l-[[belt kapitali]] tal-Governorat ta' Baalbek-Hermel.<ref>{{Ċita web|url=http://www.localiban.org/rubrique894.html|titlu=Mohafazah de Baalbek-Hermel - Localiban|data=2017-02-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170221111459/http://www.localiban.org/rubrique894.html|arkivju-data=2017-02-21|url-status=dead}}</ref> Fi żmien il-Griegi u r-[[Imperu Ruman|Rumani]], Baalbek kienet magħrufa bħala '''Heliopolis''' (bil-Grieg: Ἡλιούπολις, li tfisser "Belt ix-[[Xemx]]"). Fl-1998, Baalbek kellha popolazzjoni ta' 82,608 ruħ, l-iktar [[Iżlam|Musulmani]] [[Xigħa|Xiiti]], segwiti minn Musulmani [[Iżlam Sunni|Sunniti]] u [[Kristjaneżmu|Kristjani]].<ref>Wolfgang Gockel; Helga Bruns (1998). ''Syria – Lebanon'' (illustrated ed.). Hunter Publishing, Inc. p. 202. ISBN <bdi>9783886181056</bdi>.</ref>

'''Filtri tal-Ilma ta 'Varsavja,''' magħrufa wkoll bħala '''''Lindley's Filters''''' (Pollakka-"Filtry Lindleya") hija waħda mit-tliet akwedotti, f'[[Varsavja]] u tinsab f' Ochota bejn Koszykowa, Krzywickiego, Filtrowa u toroq f'Raszyńska. Ix-xogħlijiet tal-ilma tlestew fl-1886 bl-użu tad-disinn ta' William Lindley.<ref>[http://www.warsawvoice.pl/WVpage/pages/article.php/14610/article/ Warsaw Voice]</ref> Mill-1973, il-Filtri ta’ Varsavja kienu fil-lista tal-antikitajiet. 

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray,1843) 
| speċi = '''''T. venustus'''''
| binominali = ''Thylamys venustus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1902)
| mappa_firxa = Buff-bellied Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ts' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys venustus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu tikkonsisti minn waħda [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.

It-'''Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie''; bl-Ukren: Дерев'яні церкви карпатського регіону Польщі і України, b'ittri Rumani<small>:</small> ''derev'yani tserkvy karpatsʹkoho rehionu Polʹshchi i Ukrayiny'') huma grupp ta' 16-il knisja Ortodossa (uħud huma Kattoliċi tal-Lvant) tal-[[injam]] li jinsabu fir-reġjun tal-[[Karpazji]] fil-[[Polonja]] u fl-[[Ukrajna]]; hemm tmien ''tserkva'' f'kull pajjiż (bil-Pollak jissejħu ''cerkwie'' u bl-Ukren jissejħu Церква, z''erkwa''; jiġifieri "knejjes").<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland Unesco World Heritage Sites|lingwa=en|paġni=158-177|isbn=978-8377771556}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
'''Mikiel Anton Vassalli''' ([[Ħaż-Żebbuġ]], 5 ta' Marzu 1764 &ndash; 12 ta' Jannar 1829), magħruf bħala Missier l-Ilsien Malti, minħabba l-kontribut kbir li ta biex il-[[Lingwa Maltija|Malti]] jkun [[lingwa nazzjonali]]. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Id-[[Danimarka]] rratifikat il-Konvenzjoni fil-25 ta' Lulju 1979, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/dk|titlu=Denmark - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-19}}</ref>

'''Giorgio Vasari''' ([ˈdʒordʒo vaˈzaːri]; twieled fit-30 ta’ Lulju 1511 – miet fis-27 ta’ Ġunju 1574) kien pittur, arkitett, inġinier, kittieb u storiku Taljan magħruf l-iktar għall-kitba tiegħu ''Le Vite de' più eccellenti pittori, scultori, ed architettori'' (Il-Ħajjiet tal-Iktar Pitturi, Skulturi u Arkitetti Eċċellenti), li huwa meqjus bħala t-twaqqif ideoloġiku tal-kitbiet artistiċi storiċi, u bażi għall-bijografiji ta’ diversi artisti tar-[[Rinaxximent]] fosthom [[Leonardo da Vinci]]. Vasari ddisinja l-''Qabar ta’ [[Mikelanġlu]]'' fil-Bażilika ta’ Santa Croce, f’[[Firenze]], li tlesta fl-1578. Abbażi tat-test ta’ Vasari dwar il-mod ġdid kif kien ipitter [[Giotto]], [[Jules Michelet]] issuġġerixxa għall-ewwel darba t-terminu ''Renaissance'' (''Rinaxximent'') fl-''Histoire de France'' (1835) tiegħu, terminu li ġie adottat mill-istorjografija u li għadu jintuża sa llum.<ref>Michelet, Jules (1835). ''Histoire de France: Renaissance''. '''VII'''. Paris.</ref>

Il-'''Forti ta' Agra''' huwa forti storiku fil-belt ta' [[Agra]], l-[[Indja]]. Kien ir-residenza prinċipali tal-imperaturi tad-dinastija Mughal sal-1638, meta l-[[belt kapitali]] ġiet ittrasferita minn Agra għal [[New Delhi|Delhi]]. Qabel ma spiċċa taħt il-[[Renju Unit|Brittaniċi]], l-aħħar mexxejja Indjani li okkupawh kienu l-Maratha. Fl-1983, il-Fort ta' Agra tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/251/|titlu=Agra Fort|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-21}}</ref> Jinsab madwar żewġ kilometri u nofs fil-Majjistral tal-[[monument]] famuż tat-[[Taj Mahal]]. Il-forti jista' jiġi deskritt aħjar bħala belt iffortifikata.

'''Il-Ktieb ta' Mormon''' hu wieħed mit-[[test sagru|testi sagri]] tal-[[Mormoniżmu]], meqjus mill-[[Qaddis tal-Aħħar Ġranet|Qaddisin tal-Aħħar Ġranet]] bħala ktieb rivelat. L-isem tal-ktieb ġej minn [[Mormon]], [[profeta]]–storiku li, skont it-test stess, ikkompila ħafna mill-ktieb. Kien tradott u ppubblikat għall-ewwel darba mill-fundatur tal-[[Knisja ta' Ġesù Kristu tal-Qaddisin tal-Aħħar Ġranet]], [[Joseph Smith]], f'Palmyra, [[New York (stat)|New York]], fis-[[26 ta' Marzu]] tal-[[1830]].

{{stub}}

Il-'''Vilel u Ġonna tal-Familja Medici''' huma sensiela ta' kumplessi ta' binjiet rurali fir-reġjun tat-[[Toskana]] fl-[[Italja]] li kienu proprjetajiet ta' membri tal-[[familja Medici]] bejn is-seklu 15 u s-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Il-vilel kellhom diversi funzjonijiet: kienu l-palazzi fil-kampanja tal-familja Medici, imqassmin fit-territorju kollu fejn kienu jmexxu, bħala turija tas-setgħa u tar-rikkezzi tagħhom. Kienu wkoll postijiet rikreattivi għad-divertiment u l-intratteniment tas-sidien tagħhom; u b'mod iktar prożajku, kienu ċ-ċentru ta' attivitajiet agrikoli fl-artijiet tal-madwar. Fl-2013, il-vilel u l-ġonna tal-familja Medici ġew miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/175/|titlu=Medici Villas and Gardens in Tuscany|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|titlu=Ville e Giardini Medicei - Regione Toscana|data=2017-12-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171229015842/http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|arkivju-data=2017-12-29|url-status=dead}}</ref>

Kristjan ta' Cividale]]
'''Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Longobardi in Italia: i luoghi del potere'') huwa t-titlu ta' [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn seba' gruppi ta' binjiet storiċi li jirriflettu l-kisbiet tat-tribù Ġermanika tal-[[Longobardi]] (magħrufa wkoll bħala l-Lombardi), li insedjaw l-[[Italja]] fis-seklu 6 W.K. u stabbilew ir-Renju tal-Longobardi li ntemm fis-774 W.K.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1318/|titlu=Longobards in Italy. Places of the Power (568-774 A.D.)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-13}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.patrimoniomondiale.it/?p=453|titlu=I Longobardi in Italia. I luoghi del potere (568/774 d.C.)|data-aċċess=2022-03-13}}</ref>

'''Rembrandt Harmenszoon van Rijn''' (/ˈrɛmbrænt, ˈrɛmbrɑːnt/<ref>{{Ċita web|url=http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|titlu=Rembrandt {{!}} Define Rembrandt at Dictionary.com|data=2016-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304200247/http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|arkivju-data=2016-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref>, pronunzja bl-Olandiż: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)ˌsoːɱ vɑn ˈrɛin]; twieled fil-15 ta' Lulju 1606<ref>{{Ċita web|url=http://codart.nl/news/82/|titlu=Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? - CODART - Dutch and Flemish art in museums worldwide|data=2010-11-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101121211856/http://codart.nl/news/82/|arkivju-data=2010-11-21|url-status=bot: unknown}}</ref> – miet fl-4 ta' Ottubru 1669), normalment magħruf sempliċement bħala '''Rembrandt''', kien pittur, litografu u disinjatur [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] tal-Epoka tad-Deheb Olandiża. Huwa kien innovattiv u prolifiku bi tliet mezzi. Ġeneralment huwa kkunsidrat bħala wieħed mill-ikbar artisti viżivi fl-[[Storja|istorja]] tal-[[arti]] u l-iżjed importanti fl-istorja tal-arti Olandiża.

Ir-'''relattività ristretta''' hi teorija formali li żviluppa [[Albert Einstein]] fl-1905. L-għan ta' Einstein kien li joħroġ il-konsegwenzi fiżiċi kollha tar-[[relattività Galilejana]] u tal-fatt li l-veloċità tad-dawl fil-vojt għandha l-istess valur fis-sistemi ta' riferiment inerzjali kollha. Dan il-fatt irriżulta mill-[[ekwazzjonijiet ta' Maxwell]] imma sa dak iż-żmien kien spjegat b'mod differenti bl-użu tal-"ispazju assolut" ta' [[Isaac Newton|Newton]] u tal-"eter".

Il-'''Fanal ta' Cordouan''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kɔʁdwɑ̃]) huwa fanal attiv li jinsab f'nofs ta' baħar seba' kilometri 'l bogħod mix-xatt, ħdejn il-bokka tal-estwarju ta' [[Gironde]] fi [[Franza]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/gir.htm|titlu=Lighthouses of France: Aquitaine|sit=www.ibiblio.org|data-aċċess=2022-02-23}}</ref> Il-fanal huwa għoli 67.5 metru (221 pied)<ref>{{Ċita web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00083858|titlu=Phare de Cordouan|sit=www.pop.culture.gouv.fr|data-aċċess=2022-02-23}}</ref> u huwa l-għaxar "fanal tradizzjonali" l-iktar għoli fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/tallest.htm|titlu=The Tallest Lighthouses|sit=www.ibiblio.org|data-aċċess=2022-02-23}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja''' ġie stabbilit fl-1949 biex tiġi protetta l-[[Muntanja tal-Kenja]], l-organiżmi selvaġġi u l-ambjent tal-madwar, li tifforma ħabitat għall-[[Annimal|annimali]] selvaġġi, kif ukoll taġixxi bħala żona ta' maqbad tal-ilma, għall-provvista tal-ilma tal-[[Kenja]].<ref>{{Ċita web|url=https://visitafrica.site/visit-mount-kenya-national-park.html|titlu=Visit Africa: Mount Kenya National Park, Kenya|sit=visitafrica.site|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-01-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.africaretreat.com/index.php?id=782|titlu=African Retreat Tours and Travels - Best Tours & Safaris in Kenya|sit=www.africaretreat.com|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>

'''Lamu''' hija belt żgħira fil-Gżira ta' Lamu, li min-naħa tagħha hija parti mill-[[Arċipelagu]] ta' Lamu fil-[[Kenja]]. Tinsab 341 kilometru (212-il mil) bit-triq fil-Grigal ta' [[Mombasa]] li tintemm fil-Moll ta' Mokowe, u minn hemm wieħed irid jaqsam il-fliegu tal-baħar biex jasal fuq il-Gżira ta' Lamu. Hija s-sede tal-Kontea ta' Lamu u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1055/|titlu=Lamu Old Town|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-01}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Tokjo''', magħrufa wkoll bħala '''Tokyo''', hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Ġappun]].

'''Siracusa''' ([siraˈkuːza]; bid-[[djalett]] [[Sqallija|Sqalli]]: ''Sarausa'' [saɾaˈuːsa]) hija belt storika fil-[[gżira]] [[Italja|Taljana]] ta' Sqallija u l-[[belt kapitali]] tal-provinċja Taljana ta' Siracusa. Il-belt hija magħrufa għall-istorja [[Greċja|Griega]] u [[Imperu Ruman|Rumana]] rikka tagħha, għall-[[kultura]], għall-anfiteatri, għall-arkitettura, u bħala l-post fejn twieled il-[[Matematika|matematiku]] u l-inġinier importanti [[Arkimede]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/archimedes.shtml|titlu=BBC - History - Archimedes|sit=www.bbc.co.uk|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-03-15}}</ref> Din il-belt bi [[storja]] ta' 2,700 sena kellha rwol ewlieni fi żmien il-qedem, meta kienet waħda mis-setgħat prinċipali tal-[[Mediterran]]. Siracusa tinsab fix-Xlokk nett tal-gżira ta' Sqallija, ħdejn il-Golf ta' Siracusa, maġenb il-[[Baħar Jonju]]. Tinsab f'biċċa art li togħla f'daqqa, b'fond saħansitra ta' 2,000 metru peress li tinsab qrib l-irdumijiet, għalkemm il-belt innifisha ġeneralment ma tantx għandha wisq għoljiet.

Il-'''Selimiye Mosque''' (bit-Tork: ''Selimiye Camii'') hija moskea imperjali [[Imperu Ottoman|Ottomana]] li tinsab fil-belt ta' [[Edirne]] (magħrufa preċedentement bħala [[Edirne|Adrianopoli]]) fit-[[Turkija]], qrib ħafna tal-fruntiera mal-[[Bulgarija]]. Il-moskea, li hija għolja 83 metru<ref>Architecture, Jonathan Glancey, p. 207, 2006.</ref>, ġiet ikkummissjonata mis-Sultan [[Selim II]] u nbniet mill-arkitett imperjali [[Mimar Sinan]] bejn l-1568 u l-1575.<ref>Kiuiper, Kathleen (2009). ''Islamic Art, Literature, and Culture''. Rosen Education Service. pp. 201. ISBN <bdi>978-1-61530-019-8</bdi>.</ref> Sinan kien iqis din il-moskea bħala l-kapulavur tiegħu u fil-fatt hija waħda mill-aqwa kisbiet tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] u tal-arkitettura Ottomana. Il-moskea kienet tidher fil-parti ta' wara tal-karti tal-flus Torok tal-10,000 liri mill-1982 sal-1995.<ref>{{Ċita web|url=https://en.numista.com/catalogue/note223430.html|titlu=10,000 Turkish Lira, Turkey|sit=en.numista.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-10}}</ref>

Il-'''kalkulu tal-varjazzjonijiet''' hu qasam tal-[[matematika]] li jittratta [[Funzjonijiet (matematika)|funzjonijiet]] ta’ funzjonijiet, differenti mill-[[analisi matematika|analisi]] ordinarja li tittratta funzjonijiet tan-numri. Dawn il-''[[funzjonal|funzjonali]]'' jistgħu jkunu formulati, pereżempju, bħala integrali li jinvolvu funzjoni mhux magħrufa u d-derivati tagħha. L-interess hu fil-funzjonijiet ''estremali'', jew dawk li jagħmlu l-valur tal-funzjonali massimu jew minimu. Xi problemi klassiċi fuq il-kurvi nistgħu inqegħduhom f’din il-forma: fost l-eżempji hemm il-kurva [[brakistokrona]], il-mogħdija minn punt A għal punt B, mhux fl-istess linja vertikali, li matulha partiċella tinżel fl-inqas ħin taħt il-[[forza ta’ gravità]]. Mela rridu nimminimizzaw il-funzjoni li tirrappreżenta l-ħin fuq il-kurvi kollha minn A għal B.

Il-'''Baħar tar-Ramel tan-Namibja''', magħruf ukoll bħala d-'''Deżert tan-Namibja''' jew sempliċement '''Namib''' (pronunzjata: /ˈnɑːmɪb/ ''NAH-mib'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/namib_desert?s=t|titlu=NAMIB DESERT {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com|data=2022-07-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220729112629/https://www.lexico.com/definition/namib_desert?s=t|arkivju-data=2022-07-29|url-status=dead}}</ref> bil-Portugiż: ''Namibe'') huwa deżert kostali fin-Nofsinhar tal-[[Afrika]]. Skont l-iżjed definizzjoni wiesgħa, il-Baħar tar-Ramel tan-[[Namibja]] huwa estiż fuq iktar minn 2,000 kilometru (1,200 mil) tul il-kosti tal-[[Oċean Atlantiku|Atlantiku]] tal-[[Angola]], tan-[[Namibja]] u tal-Majjistral tal-[[Afrika t'Isfel]], u jibqa' jinżel lejn in-Nofsinhar mix-xmara Carunjamba fl-Angola, għan-Namibja u lejn ix-xmara Olifants fil-Kap tal-Punent fl-Afrika t'Isfel.<ref>Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". In Migoń, Piotr (ed.). ''Geomorphological Landscapes of the World''. [[Belt ta' New York|New York]], NY: Springer. pp. 163-169. ISBN <bdi>978-90-481-3054-2</bdi>.</ref><ref>Stone, A. E. C. (2013-06-01). "Age and dynamics of the Namib Sand Sea: A review of chronological evidence and possible landscape development models". ''Journal of African Earth Sciences''. '''82''': 70–87.</ref><ref>Gates, Henry Louis; Appiah, Kwame Anthony, eds. (2010). ''Encyclopedia of Africa''. Vol. 2. Oxford: Oxford University Press. p. 213. ISBN <bdi>978-0-19-533770-9</bdi>.</ref> L-iżjed parti fit-Tramuntana tal-Baħar tar-Ramel tan-Namibja, estiża fuq 450 kilometru (280 mil) mill-fruntiera bejn l-Angola u n-Namibja, hija magħrufa bħala d-Deżert ta' Moçâmedes, filwaqt li l-parti tan-Nofsinhar tiegħu toqrob lejn id-Deżert Kalahari. Mill-kosta Atlantika lejn il-Lvant, il-Baħar tar-Ramel tan-Namibja gradwalment jgħola bħala elevazzjoni sa 200 kilometru (120 mil) 'il ġewwa sa qiegħ it-Telgħa l-Kbira (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Great Escarpment''). Il-preċipitazzjoni annwali tvarja bejn 2 millimetri (0.079 pulzieri) fl-iżjed reġjuni aridi sa 200 millimetru (7.9 pulzieri) fit-Telgħa, u b'hekk il-Baħar tar-Ramel tan-Namibja huwa l-uniku deżert fin-Nofsinhar tal-Afrika. Peress li għadda minn kundizzjonijiet aridi jew semiaridi għal madwar 55-80 miljun sena, il-Baħar tar-Ramel tan-Namibja jaf huwa l-eqdem deżert fid-dinja u fih uħud mill-iżjed reġjuni nexfin fid-[[Id-Dinja|dinja]], u d-Deżert ta' Atacama biss fil-Punent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]] jista' jisfidah fil-parametri referenzjarji tal-età u tal-aridità.

[[Category:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒRussians in Estonia]]

{{Automatic taxobox}}
It-'''Telescopus fallax''' huwa serp Ewropew, magħruf ukoll bħala '''serp Teleskopu''' jew '''serp Soosan''', inkella f'Malta anke sempliċiment bħala [[Serp|serp.]] It-Teleskopu huwa tip ta' serp kolubrid velenuż endemiku għar-reġjuni tal-[[Mediterran]] u tal-[[Kawkasu]].

Il-'''Kastell ta'''' '''Durham''' huwa kastell tan-[[Normanni]] fil-belt ta' [[Durham]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]], li ilu okkupat mill-Kulleġġ Universitarju mill-1837 wara r-rwol preċedenti tiegħu bħala r-residenza tal-Isqfijiet ta' Durham. Il-kastell ġie ddeżinjat flimkien mal-[[Katidral ta' Durham]] bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986. Il-faċilità hija miftuħa għaż-żjarat iggwidati għall-pubbliku ġenerali, peress li jintuża bħala binja operattiva u jospita iktar minn 100 student. Il-kastell jinsab fil-quċċata ta' għolja fuq ix-xmara [[Wear]] fil-[[peniżola]] ta' Durham, faċċata tal-Katidral ta' Durham.

'''Eileen Chang''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 張愛玲; biċ-Ċiniż issimplifikat: 张爱玲; pinyin: ''Zhāng Àilíng''; Wade–Giles: ''Chang<sup>1</sup> Ai<sup>4</sup>-ling<sup>2</sup>''; twieldet fit-30 ta' Settembru 1920 – mietet fit-8 ta' Settembru 1995), magħrufa wkoll bħala '''Chang Ai-Ling''' , '''Zhang Ai Ling''', jew bil-psewdonimu tagħha '''Liang Jing''' (梁京), kienet esejista, rumanziera u [[Kittieb|kittieba]] tal-films. Hija kienet ta' nazzjonalità [[Stati Uniti|Amerikana]] iżda mwielda ċ-[[Ċina]]. Chang hija kittieba femminista tal-letteratura Ċiniża, magħrufa għar-rappreżentazzjoni tal-ħajja f'[[Shanghai]] u f'[[Hong Kong]] fis-snin erbgħin tas-seklu 20.

{{TaxoboxIng
| name = Neophascogale
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Dasyuromorphia]]
| familia = [[Dasyuridae]]
| subfamilia = [[Dasyurinae]]
| tribus = [[Dasyurini]]
| genus = '''''Neophascogale'''''
| genus_authority = [[Georg H.W. Stein|Stein]], 1933
| species = '''''N. lorentzi'''''
| binomial = ''Neophascogale lorentzi''
| binomial_authority = ([[Fredericus Anna Jentink|Jentink]], 1911)
| range_map = Speckled Dasyure area.png
| range_map_caption = Speckled dasyure range
}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Kambodja]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-28 ta' Novembru 1991, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/kh|titlu=Cambodia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-13}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Euarchontoglires
| stampa = Aye-Aye (Chiromys madagascariensis).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Aj-aj]] ''Daubentonia madagascariensis''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = '''Euarchontoglires'''
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Dermoptera]]
* [[Lagomorpha]]
* [[Plesiadapiformes]]
* [[Primates]]
* [[Rodentia]]
* [[Scandentia]]
}}
'''Euarchontoglires''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i bbażat fuq analiżi ta' sekwenzi ġenetiċi molekulari u fuq dati preżenti/assenti ta' [[retrotranspożju|retrotranspożji]]. Dan is-superordni qiegħed klassifikat, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]] u  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]]. 

Il-'''Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi''' huwa park nazzjonali fin-naħa tan-Nofsinhar tal-Lag tal-Malawi fil-[[Malawi]], fix-Xlokk tal-[[Afrika]]. Huwa l-uniku park nazzjonali fil-Malawi li nħoloq bl-iskop li jiġu protetti l-ħabitats tal-ħut u tal-organiżmi akkwatiċi. Minkejja li dan huwa l-iskop prinċipali tiegħu, il-Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi fih ukoll ammont mhux ħażin ta' art, inkluż l-art kontinentali, ix-xatt u diversi gżejjer żgħar tal-blat fil-Lag tal-Malawi.

Il-'''Pirinej-Monte Perdido''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Pyrénées-Mont Perdu''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Pirineos-Monte Perdido'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.mecd.gob.es/redirigeme/|titlu=redirigeme|sit=www.mecd.gob.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-26}}</ref> huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn [[Spanja]] u [[Franza]] fil-katina muntanjuża tal-[[Pirinej]]. Il-quċċata ta' [[Monte Perdido]] (bil-Franċiż: ''Mont Perdu'') tinsab fin-naħa Spanjola tal-fruntiera. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997 u ġie estiż lejn it-Tramuntana fl-1999 biex jiġi inkluż il-Komun ta' Gèdre fi Franza.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-26}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Kenja]] rratifikat il-Konvenzjoni fil-5 ta' Ġunju 1991, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ke|titlu=Kenya - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-08}}</ref>

'''Mackenyu Maeda''' (imwieled fis-16 ta' Novembru, 1996) huwa attur Ġappuniż. Huwa iben [[Sonny Chiba]] u [[Tamami Chiba]].<ref>{{Ċita web|url=https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|titlu=Mackenyu: Movies, Age, Photos, Family, Wife, Height, Birthday, Biography, Facts, Filmography, Upcoming Movies, TV, OTT, Social Media, Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp, Google YouTube & More » Celtalks|kunjom=Team|isem=Celtalks|data=2022-01-04|sit=Celtalks|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231030065212/https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|arkivju-data=2023-10-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tvinsider.com/people/mackenyu/|titlu=Mackenyu - Actor|data=2023-08-30|sit=TV Insider|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-31}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://myanimelist.net/people/56267/Mackenyu_Arata|titlu=Mackenyu Arata|sit=MyAnimeList.net|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31}}</ref>

'''Vallée de Mai''' (li litteralment tfisser "il-Wied ta' Mejju") huwa park naturali u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-gżira ta' Praslin, is-[[Seychelles]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/261/|titlu=Vallée de Mai Nature Reserve|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=&region=&order=region|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> Jikkonsisti minn foresta tas-siġar tal-palm ippreservata tajjeb, bi speċijiet ewlenin tas-siġra endemika għall-gżira ta' Praslin magħrufa bħala ''coco de mer'', kif ukoll ħames speċijiet endemiċi oħra ta' siġar tal-palm. Il-coco de mer (''Lodoicea maldivica''), siġra monokotiledon fil-familja tal-palm ''Arecaceae'', għandha l-ikbar żerriegħa (żerriegħa ta' ġewża doppja) ta' kwalunkwe pjanta fid-dinja. Il-park huwa uniku wkoll għall-ħlejqiet selvaġġi li jgħixu fih, fosthom [[Għasfur|għasafar]] bħall-pappagall iswed rari tas-Seychelles, mammiferi, krustaċji, bebbux, u rettili.<ref>{{Ċita web|url=https://eol.org/pages/1140238|titlu=Coco-de-mer - Encyclopedia of Life|sit=eol.org|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> Kien sar sforz determinat biex jiġu eliminati l-ispeċijiet eżotiċi ta' pjanti miż-żona iżda dan l-isforz ma kienx ta' suċċess u xorta waħda baqgħu jeżistu l-pjanti tal-kafè u tal-ananas, kif ukoll is-siġar tal-palm ornamentali. Din il-foresta, bl-ispeċijiet ta' pjanti u ta' annimali uniċi tagħha, hija relitt miż-żmien meta s-superkontinent ta' Gondwana nqasam f'partijiet iżgħar, u b'hekk il-gżejjer tas-Seychelles spiċċaw fil-pożizzjoni attwali bejn [[Madagaskar|Madagascar]] u l-[[Indja]].<ref>Coe, Malcolm James (1998). ''A Fragile Eden: Portraits of the Endemic Flowering Plants of the Granitic Seychelles''. Princeton University Press. p. 24. ISBN <bdi>978-0-691-04817-8</bdi>.</ref>

<br> ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ ([[Lingwi Berberi|Berberu]])<br>{{small|''Imṛabḍen''}}|stampa_bandiera=Black_flag.svg|stampa_mappa=Almoravid dynasty of Morocco-en.svg|deskrizzjoni_mappa=L-Imperu Almoravid fl-ibgħad twessigħ tiegħu, ċ. 1120.|lingwi_uffiċjali=[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Boudraa |isem1=Nabil |url=https://books.google.com/books?id=B-kYBwAAQBAJ&pg=PA160 |titlu=North African Mosaic: A Cultural Reappraisal of Ethnic and Religious Minorities |kunjom2=Krause |isem2=Joseph |data=2009-03-26 |pubblikatur=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-0768-5 |paġna=160 |lingwa=en |kwotazzjoni=But, as was the rule throughout the history of al-Andalus, the Almoravid Berbers accepted Arab cultural patterns and Arabic as the language of administration and culture.}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7ecEAQAAIAAJ |titlu=Africana Bulletin |sena=1964 |pubblikatur=Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego |paġna=202 |lingwa=fr |kwotazzjoni=En outre, bien que les Almoravides aient parlé le berbère, l'arabe restait la langue officielle == Furthermore, although the Almoravids spoke Berber, Arabic remained the official language.}}</ref>|lingwi_reġjonali=[[Lingwi Berberi]], [[Możarabiku]]|reliġjon=[[Iżlam]] {{small|([[Iżlam Sunni|Sunni]])}}<br />
Minoranzi: [[Kristjaneżmu]] {{small|([[Knisja Kattolika|Kattolika Rumana]])}}, [[Ġudaiżmu]]|valuta=Dinar Almoravid|kapitali={{plainlist|
* [[Azougui]]<ref>{{Cite book|kunjom=Arnaud|isem=Jean|url=https://books.google.com/books?id=PfQJCwAAQBAJ&pg=PA48|titlu=Introduction à la Mauritanie|sena=2013|pubblikatur=Institut de recherches et d'études sur le monde arabe et musulman|isbn=978-2-271-08123-0|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Nantet|isem=Bernard|url=https://books.google.com/books?id=l6BSCwAAQBAJ&pg=PT29|titlu=Le Sahara: Histoire, guerres et conquêtes|sena=2013|pubblikatur=Tallandier|isbn=979-10-210-0172-5|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Gaudio|isem=Attilio|url=https://books.google.com/books?id=iX5sG6T6QP4C&pg=PA58|titlu=Le Dossier de la Mauritanie|sena=1978|pubblikatur=Nouvelles Editions Latines|isbn=978-2-7233-0035-3|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Daddah|isem=Mokhtar Ould|url=https://books.google.com/books?id=kq3E8iUadu0C&pg=PA357|titlu=La Mauritanie contre vents et marées|sena=2003|pubblikatur=Karthala Editions|isbn=978-2-8111-3765-6|lingwa=fr}}</ref>
* [[Agħmat]] {{small|(1058–ċ. 1070)}}<ref>{{Cite book|kunjom1=Garcin|isem1=Jean-Claude|url=https://books.google.com/books?id=ybJ2DwAAQBAJ&pg=PT571|titlu=États, sociétés et cultures du monde musulman médiéval : Xe–XVe siècle (1)|kunjom2=Balivet|isem2=Michel|kunjom3=Bianquis|isem3=Thierry|sena=1995|pubblikatur=Presses universitaires de France (réédition numérique Feni XX)|isbn=978-2-13-067300-2|lingwa=fr}}</ref>
* [[Marrakesh|Marrakexx]] {{small|(ċ. 1070–1147)}}}}|tip_gvern=Monarkija ereditarja|titlu_kap1='''Titlu ta' ħakkiem'''|tip_org=Imperu
* Vassalli nominali tal-[[Kalifat Għabbasi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Flood |isem1=Finbarr Barry |url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&pg=PA302 |titlu=A Companion to Islamic Art and Architecture |kunjom2=Necipoglu |isem2=Gulru |data=2017-06-16 |pubblikatur=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |paġna=302 |lingwa=en |kwotazzjoni=As far west as the Maghrib, two Berber (Amazigh) dynasties that had emerged in the aftermath of the collapse of the Umayyad caliphate of Cordoba – the Almoravids (1040–1147), who were Abbasid vassals, and their autonomous Almohad successors (1121–1269) who claimed the caliphate for themselves...}}</ref><ref>{{Cite book |kunjom=Nyrop |isem=Richard F. |url=https://books.google.com/books?id=h7_OflKe6EUC&pg=PA14 |titlu=Area Handbook for Algeria |sena=1972 |pubblikatur=U.S. Government Printing Office |paġna=14 |lingwa=en |kwotazzjoni=The Almoravids, who acknowledged the spiritual authority of the Abbasid caliphate in Baghdad, founded their capital at Marrakech and by 1082 had extended their control along the Mediterranean coast beyond present-day Algiers to the edge of the Kabylia region.}}</ref>|isem_kap1=Emir il-Misilmin|titlu_kap2=ċ. 1050–1057|data_stabbilit1=madwar 1050|avveniment_stabbilit1=Stabbili|data_stabbilit2=1147|avveniment_stabbilit2=Disstabbili|tikketta_erja=st. 1120|isem_kap2=[[Jaħja bin Għumar]]|erja_km2=1000000|titlu_kap3=1146–1147|isem_kap3=[[Isħaq bin Għali]]|stampa_emblema=Banner of the Almoravids.svg}}L-'''Imperu''' tad-'''dinastija Almoravida''' jew sempliċiment '''Almoravid''' jew '''il-Murabitin''' jew '''l-Imrabetin''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المرابطون, <small>rum. ''a''</small>''l-Murābiṭūn''<ref name=":052">{{Ċita ktieb|kunjom=Norris|isem=H.T.|kunjom2=Chalmeta|isem2=P.|sena=1993|kapitlu=al-Murābiṭūn|titlu=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volum=7|post=|pubblikatur=Brill|paġni=583–591|isbn=}}</ref>; [[Lingwa Berbera|Berberu]]: ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ, <small>rum.</small> ''Imṛabḍen'', <small>litteralment:</small> “Dawk mir-ribat”) kienet imperu tad-dinastija [[Iżlam|Misilma]] [[Berbers|Berbera]] imperjali iċċentrata fit-territorju tal-[[Marokk]] tal-lum.<ref>G. Stewart, ''Is the Caliph a Pope?''</ref><ref>Sadiqi, Fatima, ''The place of Berber in Morocco'', International Journal of the Sociology of Language, 123.1 (2009): 7–22 : "The Almoravids were the isem relatively recent Berber dynasty that ruled Morocco. The leaders of this dynasty came from the Moroccan deep south."</ref> L-Almoravidi stabbilixxa l-imperu tagħhom fis-seklu 11 li jinfirex fuq il-[[Magreb]] tal-punent u l-[[Al-Andalus|Andalus]], li beda fis-snin 50 u dam sal-waqgħa tiegħu f'idejn l-[[Kalifat Almohad|Almohadin]] fl-1147.{{Sfn|Bennison|2016}} Id-dinastija ħarġet minn koalizzjoni tal-[[Lamtuna]], [[Godala|Gudala]], u Massufa, tribujiet Berberi nomadi li jgħixu f'dik li llum hija l-[[Mawritanja]] u s-[[Saħara tal-Punent]],<ref name=":0522">{{Ċita ktieb|kunjom=Messier|isem=Ronald A.|sena=2009|kapitlu=Almoravids|titlu=Encyclopaedia of Islam, Three|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000unse_u8d8|url-aċċess=registration|post=|pubblikatur=Brill|paġni=|isbn=978-9004181304|issn=1873-9830}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Sluglett|isem=Peter|kunjom2=Currie|isem2=Andrew|sena=2014|titlu=Atlas of Islamic History|pubblikatur=Routledge|paġna=31|isbn=978-1-138-82128-6|kwotazzjoni=The Almoravids were an alliance of Sanhaja Berbers from the Guddala, Lamtuna and Massufa tribes, which formed in the 1040s in the area that is now Mauritania and Western Sahara.}}</ref> jaqsmu t-territorju bejn id-[[Xmara Draa|Draa]], in-[[Xmara Niġer|Niġer]], u x-xmajjar tas-[[Xmara Senegal|Senegal]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Meynier|isem=Gilbert|data=2010|titlu=L'Algérie, coeur du Maghreb classique: de l'ouverture islamo-arabe au repli (698–1518)|url=https://books.google.com/books?id=m4s6AQAAIAAJ&q=Les+guerriers+almoravides+se+rattachent+au+rameau+sanh%C3%A2jien+des+Lamt%C3%BBna+du+Sahara+occidental,+qui+nomadisaient+entre+les+oasis+du+Maghreb+al-Aq%C3%A7%C3%A2+m%C3%A9ridional+et+le+Niger.|lingwa=fr|pubblikatur=La Découverte|isbn=978-2-7071-5231-2}}</ref><ref>Extract from [http://www.universalis.fr/encyclopedie/A912241/ALMORAVIDES.htm ''Encyclopedia Universalis on Almoravids''].</ref> Matul l-espansjoni tagħhom fil-Magreb, l-Almoravidi waqqfu l-belt ta' [[Marrakesh|Marrakexx]] bħala kapitali, midwar l-1070 is-sena.

{{infobox bijografija}}'''Nazlı Tolga Brenninkmeyer''' (twieldet fit-8 ta' Novembru 1979) hija [[Ġurnalist|ġurnalista]] u preżentatriċi televiżiva [[Turkija|Torka]]-[[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]]. Tolga kienet tippreżenta l-programm ewlieni tal-affarijiet lokali u barranin ''Fox On Ana Haber'' u ''Nazlı Tolga ile Haber Masası''.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aksam.com.tr/televizyon/nazli-tolga-ekrana-veda-ediyor/haber-215762|titlu=Nazlı Tolga ekrana veda ediyor|sit=aksam.com.tr|lingwa=tr|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

'''Ġerusalemm''' (/dʒəˈruːsələm/; bl-[[Ebrajk]]: יְרוּשָׁלַיִם <small>''Yerushaláyim''</small>; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: القُدس ''Al‑Quds'') hija belt fil-Punent tal-[[Asja]]. Tinsab fuq promontorju fil-muntanji ta' Ġudea bejn il-[[Mediterran]] u l-[[Baħar Mejjet]], u hija waħda mill-eqdem bliet fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Titqies bħala belt imqaddsa għat-tliet [[Reliġjon|reliġjonijiet]] [[Abram|Abramiċi]] ewlenin: il-[[Ġudaiżmu]], il-[[Kristjaneżmu]] u l-[[Iżlam]]. Kemm [[Iżrael]] kif ukoll il-[[Palestina]] jsostnu li Ġerusalemm hi l-[[belt kapitali]] tagħhom peress li Iżrael għandha l-istituzzjonijiet governattivi primarji hemmhekk u l-Palestina finalment tipprevediha bħala s-sede tal-poter tagħha. Minħabba dan it-tilwim, ma hemm l-ebda rikonoxximent internazzjonali wiesa' li jxaqleb lejn naħa jew oħra.

Il-'''Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga''' (bl-Olandiż: ''Koninklijk Eise Eisinga Planetarium'') huwa planetarju tas-seklu 18 fi Franeker, Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Attwalment jintuża bħala [[mużew]] u huwa miftuħ għall-pubbliku. Il-planetarju ilu elenkat fost l-aqwa siti ta' wirt Olandiż mill-1990 u f'Diċembru 2011 tqiegħed fuq lista proviżorja bħala sit indikattiv. F'Settembru 2023 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1683/|titlu=Eisinga Planetarium in Franeker|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref> Is-sit huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-dinja.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Abbot|isem1=Alison|data=2008|titlu=Hidden treasures: Eise Eisinga Planetarium|url=https://www.nature.com/articles/4511057a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=451|numru=7182|paġni=1057–1057}}</ref>

Il-'''Kasbah tal-Alġier''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصبة, ''qaṣba'', li tfisser ċittadella) hija ċ-ċittadella tal-[[Alġier]], il-belt kapitali tal-[[Alġerija]] u l-kwartier tradizzjonali ta' madwarha. Fl-1992 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], peress li "Hemm il-fdalijiet taċ-ċittadella, moskej antiki u palazzi bl-istil [[Imperu Ottoman|Ottoman]], kif ukoll il-fdalijiet ta' struttura urbana tradizzjonali assoċjata ma' sens qawwi ta' komunità".<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/565/|titlu=Kasbah of Algiers|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref>

[[Lingwa Torka|Tork]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Nikosija]]
|l-ikbar_belt                = [[Nikosija]]
|latd=35 |latm=08 |latNS=N |lonġd=33 |lonġm=28 |lonġEW=E
|tip_gvern                   = [[Repubblika kostituzzjonali]] [[Sistema presidenzjali|presidenzjali]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[President ta' Ċipru|President]]
|isem_kap1                   = [[Nicos Anastasiades]]
|data_sħubija_UE             = 1 ta' Mejju, 2004  
|żona_kklassifika            = 168
|poż_erja                    = 168 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 9,251
|erja_mi_kw                  = 3,572
|perċentwal_ilma             = negliġibbli
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 1,117,000<sup>1</sup>
|poż_stima_popolazzjoni      = 160 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 838,897
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 90.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 234.85
|poż_densità_popolazzjoni    = 114 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $23.613 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=39&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=423&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Report for Cyprus |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $27,085<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.848<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2013/download/ |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-15 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 31
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-Renju Unit}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Ftehim bejn Żurigu u Londra]]
|data_stabbilit1             = 19 ta' Frar 1959 
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza pproklamata
|data_stabbilit2             = 16 ta' Awwissu 1960
|avveniment_stabbilit3       = [[Jum l-Indipendenza (Ċipru)|Jum l-Indipendenza]]
|data_stabbilit3             = 1 ta' Ottubru 1960
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-Sajf tal-Lvant Ewropej|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.cy]]
|kodiċi_telefoniku           = +357
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $23.006 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $26,389<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = Inklużi [[Ċipru ta' Fuq]], [[Żona Bafer tan-Nazzjonijiet Uniti f'Ċipru|Żona Bafer tan-NU f'Ċipru]] u [[Akrotiri u Dhekelia]].
}}
[[File:Cyprus districts.jpg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Cyprus relief location map.jpg|thumb|Ċipru]]
[[File:Cyprus location map.svg|thumb|Mappa ta' Ċipru]]
[[File:Troodos mountains.jpg|thumb|F'1,952 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, l-ogħla quċċata tal-Muntanji Troodos u l-gżira ta' Ċipru.]]
[[File:Geroskipou skole 10-05-02.jpg|thumb|Geroskipou (Γεροσκήπου/Yeroşibu), Distrett Distrett ta' Paphos; Elevazzjoni 35 m (115 pied); Popolazzjoni (2011): 8,313 abitant; Żona tal-Ħin: UTC+2 (CET), Sajf (Ħin tas-Sajf) UTC+3 (EST); Kodiċi postali: 8200]]
[[File:Pyla centre.jpg|thumb|Pyla (Grieg: Πύλα; Tork: Munzell) (2.771 hab., 2011)]]
[[File:Pyla.jpg|thumb|Kafè Tork fiċ-ċentru ta' Pyla]]
[[File:Watchtower Pyla, Cyprus2.jpg|thumb|Torri tal-għassa medjevali f'Pyla]]
[[File:Church of Panayia Chriseleousa, Athienou.jpg|thumb|Knisja ta' Panagia Chriseleousa, Athienou (Grieg: Αθηένου jew Αθηαίνου) (5,017 hab, 2011; Kodiċi postali: 7600)]]
[[File:View of Troulloi.jpg|thumb|Veduta ta' Troulloi (Grieg: Τρούλλοι) (1.175 hab, 2011) minn Panagia Rodon sal-monasteru ta' Amaranton]]
[[File:View of Agios Pavlos, Cyprus (2).jpg|thumb|Agios Pavlos (bil-Grieg: Άγιος Παύλος) huwa raħal fid-Distrett ta' Limassol ta' Ċipru, li jinsab 4 km fil-lvant ta' Kalo Chorio.]]
[[File::View of Kalo Chorio, Limassol (2).jpg|thumb|Kalo Chorio (bil-Grieg: Καλό Χωριό Λεμεσού, litteralment Raħal Tajjeb) huwa raħal li jinsab 21 kilometru (13-il mi) fit-tramuntana ta' Limassol f'Ċipru (472 abitant).]]
'''Ċipru''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κύπρος''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs''), uffiċjalment ir-'''Repubblika ta' Ċipru''' ([[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κυπριακή Δημοκρατία''; [[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs Cumhuriyeti''), hi [[pajjiż gżira]] fil-Baħar tal-Lvant tal-[[Mediterran]].{{nota|Ċipru hija approssimattiva għall-[[Anatolja|Anatolja (Asja Minuri)]] (li tinkludi l-massa tat-[[Turkija]]) iżda tista' titqies li tkun fl-Asja u/jew l-Ewropa, li flimkien jikkostitwixxu [[Ewroasja]].}} Ċipru hija t-tielet l-akbar u t-tielet l-aktar popolata fil-Mediterran, u Stat Membru tal-Unjoni Ewropea. Hija tinsab fil-Lvant tal-[[Greċja]], fin-Nofsinhar tat-[[Turkija]], fil-Punent tas-[[Sirja]] u l-[[Libanu]], fil-Majjistral tal-[[Iżrael]] u l-[[Medda ta' Gaża]], u fit-Tramuntana tal-[[Eġittu]].

L-Istat ta' [[Rajasthan]] fil-Majjistral tal-[[Indja]] fih iżjed minn mitt fortifikazzjoni fl-għoljiet u fiż-żoni muntanjużi tiegħu. Sitt '''Fortijiet fl-Għoljiet''' '''ta' Rajasthan''', mifruxa madwar l-istat ta' Rajasthan fit-Tramuntana tal-Indja, ġew raggruppati bħala sensiela u tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247/|titlu=Hill Forts of Rajasthan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-02}}</ref> Is-sit inizjalment tressaq bħala sensiela ta' ħames fortijiet tar-''Rajput'' fl-għoljiet u ż-żona muntanjuża ta' Aravalli, u nbnew u ssaħħew bejn is-sekli 5 u 18 W.K.<ref>Kohli, M.S. (2004), ''Mountains of India: Tourism, Adventure, Pilgrimage'', Indus Publishing, p. 29, ISBN 978-81-7387-135-1</ref> minn diversi rejiet Rajput ta' renji differenti. Lejn l-aħħar tal-proċess tan-nominazzjoni, fis-sensiela żdied il-Forti ta' [[Jaisalmer]]. Is-sitt fortijiet huma:<ref name=":0" />

'''''Theology and Philosophy of Education''''' (TAPE) huwa ġurnal elettroniku xjentifiku internazzjonali għat-[[teoloġija]] tal-edukazzjoni u l-[[filosofija]] tal-[[edukazzjoni]]. Ir-rivista hija ppubblikata mis-Sezzjoni Pedagoġika tal-Akkademja Kristjana Ċeka, u hija ppubblikata darbtejn fis-sena. Ir-rivista twaqqfet fl-20 ta’ Jannar 2022<ref>NAGY, Jakub. New Journal on Theology and Philosophy of Education. ''Church Reporter'' , 2022-02-19, Vol. 7, no. 2, p. 5–6. [http://spcp.prf.cuni.cz/CHURCH_REPORTER_2022.02.pdf Online]. [http://worldcat.org/issn/2695-012X ISSN 2695-012X]. (bl-Ingliż)</ref>. L-ewwel ħarġa ġiet ippubblikata fil-25 ta’ Mejju 2022<ref>DLOUHÁ, Jana. TAPE – it is not a tape with an already finished recording, but a new magazine for the philosophy and theology of education. ''Envigogika'' , 2022-08-15, vol. 17, no. 1. [http://worldcat.org/issn/1802-3061 ISSN 1802-3061]. DOI: [https://dx.doi.org/10.14712%2F18023061.646. 10.14712/18023061.646.] (biċ-Ċek)</ref>. Il-ħolqien tar-rivista TAPE tħabbar uffiċjalment fl-Iskola tal-Filosofija Edukattiva fl-2022 , li, bħala rivista, oriġinaw mill-wirt tal-fundatur tal-Iskola Ċeka tal-Filosofija Edukattiva, Radim Palouš , u l-ewwel mara tal-filosofija Ċeka tal-edukazzjoni, Jaroslava Pešková. TAPE jirrikonoxxi wkoll b'mod espliċitu l-wirt tat-teologu Ċek Josef Zvěřin   u ''t-Teologie Agapé tiegħu.''

'''Il-Ballett ta' Kosovo''' ġie stabbilit fl-1972. Mill-bidu tagħha, kien hemm żewġ ġenerazzjonijiet ewlenin tal-kumpanija. Huma magħrufa bħala l-"Ewwel Ġenerazzjoni" u t-"Tieni Ġenerazzjoni", li hija magħrufa wkoll bħala l-ġenerazzjoni l-ġdida. L-Ewwel Ġenerazzjoni tirreferi għall-membri fundaturi tal-Ballet tal-Kosovo li żifnu mal-kumpanija sal-iżmantellament sfurzat tagħha. It-Tieni Ġenerazzjoni tirreferi għall-grupp ta' żeffiena li tħarrġu taħt Ahmet Brahimaj biex jirriformaw il-Ballet tal-Kosovo wara l-Gwerer Jugoslavi. 

{{Automatic taxobox}}
'''''Murexia''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-pil qasir]], għalkemm jissejjaħ ukoll bl-isem ta' ġurdien marsupjal tal-pil qasir), tal-kontinent [[Awstralja]]n.

{{Kwantitajiet Ta' Bit}}
'''Bit''' hu [[numru diġitali]] fis-sistema tan-numri binari ([[bażi (matematika)|bażi]] 2). Eżempju, in-numru 10010111 hu twil 8 bits.  Numri binari huma kważi dejjem użati bħala l-unità bażika ta' informazzjoni ġewwa apparat ta' ħżin tal-informazzjoni u [[trażmissjoni (telekomunikazzjoni)|komunikazzjoni]] diġitali tal-[[kompjuter]].

</ref><br />[[Himni i Flamurit]]'' <small>([[lingwa Albaniża|Albaniż]])</small><br /><small>Uniti madwar il-bandiera</small>
[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg|nofs]]
|lingwi_uffiċjali            = [[lingwa Albaniża|Albaniż]]
|gruppi_etniċi               = 92% - 95% Albaniżi, 3% - 6% Griegi, 25% oħrajn
|kapitali                    = [[Tirana]]
| latd=41 |latm=20 |latNS=N |lonġd=19 |lonġm=48 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = Tirana
|tip_gvern                   = [[Repubblika parlamentari]] [[Stat unitarju|unitarja]]
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' kapijiet ta' stat tal-Albanija|President]]
|titlu_kap2                  = [[Lista ta' Prim Ministri tal-Albanija|Prim Ministru]]
|isem_kap1                   = [[Bujar Nishani]]
|isem_kap2                   = [[Edi Rama]] 
|leġislatura                 = [[Parlament tal-Albanija|Parlament]]
|żona_kklassifika            = 143
|poż_erja                    = 143 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 28,748
|erja_mi_kw                  = 11,100 km2
|perċentwal_ilma             = 4.7
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 2,831,741
|poż_stima_popolazzjoni      = 137 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,831,741 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 98.5
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 251.11
|poż_densità_popolazzjoni    = 63 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $26.110 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $9,231<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.749<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2010 |sena=2010 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2010-11-05}}</ref>
|poż_IŻU                     = 70
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = [[Prinċipalità ta' Arber]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Lega ta' Lezhë]]
|avveniment_stabbilit3       = Indipendenza mill-[[Imperu Ottoman]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Prinċipalità tal-Albanija]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Kostituzzjoni tal-Albanija|Kostituzzjoni kurrenti]]
|data_stabbilit1             = 1190     
|data_stabbilit2             = 2 ta' Marzu 1444
|data_stabbilit3             = 28 ta' Novembru 1912
|data_stabbilit4             = 29 ta' Lulju 1913
|data_stabbilit5             = 28 ta' Novembru 1998 
|valuta                      = [[lek Albaniż|Lek]]
|kodiċi_valuta               = ALL
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.al]]
|kodiċi_telefoniku           = 355
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $13.12&nbsp;biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://data.worldbank.org/country/albania|titlu=Albanija|pubblikatur= The World Bank |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $4,634<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
L-'''Albanija''', uffiċjalment magħrufa bħala r-'''Repubblika tal-Albanija''' ([[Lingwa Albaniża|Albaniż]]: ''Republika e Shqipërisë''), huwa pajjiż fl-Ewropa tax-Xlokk. Dan huwa mdawwar mill-[[Montenegro]] fil-Majjistral, il-[[Kosovo]] fil-Grigal, il-[[Repubblika tal-Maċedonja|Maċedonja ta' Fuq]] fil-Lvant u l-[[Greċja]] fin-Nofsinhar u fil-Lbiċ. Il-kosta tiegħu tmiss mal-[[Baħar Adrijatiku]] lejn il-Punent, u l-[[Baħar Joniku]] fil-Lbiċ. Huwa inqas minn 72 km (45 mi) mill-[[Italja]], madwar l-Istrett ta' Otranto li jgħaqqad il-Baħar Adrijatiku mal-Baħar Joniku.

'''Transnistrija''' jew '''Pridnestrovija''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana''' ('''PMR'''), hija [[Lista ta' stati b'rikonoxximent limitat|stat mhux rikonoxxut internazzjonalment]], rikonoxxut bħala parti mill-[[Moldova]]. It-Transnistrija tikkontrolla ħafna mill-istrixxa dejqa ta' art bejn ix-xmara [[Dniester]] u l-[[fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina]], kif ukoll xi art fuq in-naħa l-oħra tax-xatt tax-xmara. Il-[[belt kapitali|il-kapitali]] u l-akbar belt tagħha hija [[Tiraspol]]. It-Transnistria [[Relazzjonijiet barranin tat-Transnistrija|kienet rikonoxxuta]] biss minn żewġ stati separati oħra mhux rikonoxxuti jew parzjalment rikonoxxuti: [[Abkażja]] u [[Ossezja t'Isfel]].<ref>[http://www.abhazia.info /property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html Dwar l-Abkhazia – Abkhazia.info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721183523 /http://www.abhazia.info/property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html |data=21 ta' Lulju 2011 }}. Traduzzjoni bl-Ingliż: [https://translate.google.com/translate?js=n&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=2&eotf=1&sl=ru&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.abhazia.info%2Fproperty% 2F48-2010-12-28-07-06-44%2F76-abkhazia-istoria.html Google translator]. Il-link ma kinitx disponibbli/taħdem fil-21 ta' Diċembru 2014.</ref> It-Transnistrija hija ddeżinjata uffiċjalment mir-Repubblika tal-Moldova bħala l-[[Unitajiet Amministrattivi-Territorjali tax-Xatt tax-Xellug tad-Dniester]] <ref>Liġi Nru 173 mit-22 ta' Lulju 2005 "Dwar noti ewlenin dwar l-istatus legali speċjali ta' settlements tax-xellug tad-Dnestr (Transnistria)": [http://lex.justice.md/viewdoc .php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 Rumen], [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 Russu]</ref> jew bħala ("Ix-Xatt tax-Xellug tad-Dniester").<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/print_2051%20.html |websajt=CIA World Factbook |titolu=Moldova. unità territorjali: Stinga Nistrului (Transnistria) |publisher=CIA |access-date=30 ta' Ġunju 2012 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527052132/http://https/ |url-status=dead |titlu=Archive copy }}</ref><ref>{{iċċita ktieb |author=Herd, Graeme P. | awtur2=Moroney, Jennifer D. P. |titolu=Dinamika tas-Sigurtà fl-Eks Blokk Sovjetiku |sena=2003 |pubblikatur=Routledge |isbn=0-415-29732-X}}</ref><ref>{{iċċita ktieb |l-aħħar= Zielonka |l-ewwel=Jan |titolu=Konsolidazzjoni Demokratika fl-Ewropa tal-Lvant |sena=2001 |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=0-19-924409-X}}</ref> F'Marzu 2022, l-[[Assemblea Parlamentari tal- Il-Kunsill tal-Ewropa]] adottat riżoluzzjoni li tiddefinixxi t-territorju bħala [[Preżenza militari Russa fit-Transnistria|taħt okkupazzjoni militari]] mir-[[Russja]].<ref name="Necsutu">{{cite web |url=https: //balkaninsight.com/2022/03/16/council-of-europe-designates-transnistria-russian-occupied-territory/ |titolu=Il-Kunsill tal-Ewropa Jiddenomina t-Transnistrija 'Territorju Okkupat Russu' |l-aħħar=Necșuțu |l-ewwel=Mădălin | data=16 ta' Marzu 2022 |websajt=balkaninsight.com |pubblikatur=[[Balkan Insight]] |data tal-aċċess=19 ta' Marzu 2022}}</ref>

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

'''Taron David Egerton''' (imwieled fl-10 ta’ Novembru 1989) huwa attur Brittaniku.<ref>{{Ċita web|url=https://ew.com/person/taron-egerton/|titlu=Taron Egerton|sit=EW.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.numeromag.nl/in-conversation-with-taron-egerton/|titlu=IN CONVERSATION WITH TARON EGERTON|kunjom=Letonja|isem=Timotej|data=2023-05-31|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.emmys.com/bios/taron-egerton|titlu=Taron Egerton|sit=Television Academy|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref>

[[Chacodelphys]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Il-'''Port ta’ Marsamxett''' (pronunzja bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: [mɐr.sɐmˈʃɛt]), storikament imsemmi wkoll bħala '''Marsamuscetto''', huwa port naturali fit-Tramuntana tal-[[Port il-Kbir]], l-ikbar port tal-[[gżira]] ta’ [[Malta]]. B’mod ġenerali, il-Port ta’ Marsamxett jintuża iktar għar-rikreazzjoni mill-Port il-Kbir.<ref>{{Ċita web|titlu="Other Ports". Transport Malta. Arkivjat 06-11-2014.|url=http://www.transport.gov.mt/ports-marinas/ports-in-malta/other-ports|data-aċċess=2021-03-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141106040227/http://www.transport.gov.mt/ports-marinas/ports-in-malta/other-ports|arkivju-data=2014-11-06|url-status=dead}}</ref>

Is-'''Sinagoga Antika''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Alte Synagoge'') f'[[Erfurt]], il-[[Ġermanja]], hija waħda mill-iżjed sinagogi [[Medjuevu|Medjevali]] ppreservati sew fl-[[Ewropa]], u l-iżjed partijiet antiki tagħha jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 11. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet tal-binja jmorru lura għall-ħabta tal-1250-1320. Minħabba l-fatt li s-saqaf tagħha għadu sħiħ, huwa maħsub li hija l-eqdem binja ta' sinagoga intatta fl-Ewropa u fid-[[dinja]].

'''Barbier''' huwa persuna li x-xogħol tiegħu jinvolvi l-iktar li jaqta’, jieħu ħsieb, jagħti stil u jqaxxar ix-xagħar jew il-leħja tal-irġiel u tas-subien. Id-differenza prinċipali meta mqabbel ma’ [[parrukkier]] hi li parrukkier ma jqaxxarx il-leħja għaldaqstant il-klijentela ewlenija tiegħu tkun magħmula mill-bniet u min-nisa. Il-ħanut ta’ barbier normalment huwa magħruf bħala “tal-barbier” (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: "barber shop/salon" jew "barber's"). Għand tal-barbier normalment ikun hemm interazzjoni soċjali u jkun hemm taħdit fil-pubbliku. F’xi każijiet, ħanut tal-barbier ikun forum pubbliku wkoll. Huma postijiet fejn isiru dibattiti miftuħa, jitleħħen it-tħassib pubbliku, u fejn iċ-ċittadini jiddiskutu dwar kwistjonijiet kontemporanji.

'''Nicolas-Joseph Cugnot''' (twieled fis-26 ta' Frar 1725 – miet fit-2 ta' Ottubru 1804) kien inventur [[Franza|Franċiż]] li bena l-ewwel vettura tal-art sħiħa, mekkanika u awtopropulsiva fid-[[Id-Dinja|dinja]], imsejħa l-"Fardier à vapeur" — li effettivament kienet l-ewwel [[karozza]] fid-dinja.

Il-'''Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transkonfinali tal-[[UNESCO]] li jinkorpora foresti fi 12-il pajjiż [[Ewropa|Ewropew]] (l-[[Albanija]], l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], il-[[Bulgarija]], il-[[Kroazja]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], ir-[[Rumanija]], is-[[Slovakkja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Ukrajna]]).<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Lussemburgu]] rratifika l-Konvenzjoni fit-28 ta' Settembru 1983, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lu/|titlu=Luxembourg - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-10-30|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211030083340/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lu/|arkivju-data=2021-10-30|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Tassili n'Ajjer''' (bil-Berberu: ''Tassili n Ajjer'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: طاسيلي ناجر, b'ittri Rumani: ''ṭāssīlī naʾjir''; jiġifieri l-"promontorju tax-xmajjar") huwa park nazzjonali fid-deżert tas-[[Saħara]], li jinsab fuq promontorju kbir fix-Xlokk tal-[[Alġerija]]. Peress li fih wieħed mill-iżjed raggruppamenti importanti ta' [[arti]] [[Preistorja|preistorika]] fl-għerien fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jkopri erja ta' iktar minn 72,000 km<sup>2</sup> (28,000 mil kwadru), Tassili n'Ajjer tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1982.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/179/|titlu=Tassili n&#x27;Ajjer|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-23}}</ref>

'''Luigi Galvani''' (pronunzja: [luˈiːdʒi ɡalˈvaːni];<ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Galvani|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Galvani|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2022-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|titlu=Galvani, Luigi {{!}} Definition of Galvani, Luigi in US English by Oxford Dictionaries|data=2019-05-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190531144301/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|arkivju-data=2019-05-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Galvani|titlu=Definition of GALVANI|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-09}}</ref> bil-Latin: ''Aloysius Galvanus''; twieled fid-9 ta' Settembru 1737 – miet fl-4 ta' Diċembru 1798) kien [[tabib]], fiżiku, bijologu u filosfu Taljan, li studja l-elettriku fl-[[Annimal|annimali]]. Fl-1780, hu u martu [[Lucia Galeazzi Galvani]] skoprew li l-muskoli tas-saqajn taż-żrinġijiet mejtin kienu jiċċaqilqu meta kienu jintmessu bi sparkjatura elettrika.<ref>Whittaker, E. T. (1951), ''A History of the Theories of Aether and Electricity. Vol 1'', Nelson, [[Londra]], pp. 67-71.</ref> Dan kien l-istudju bikri tal-bijoelettriku, skont esperimenti ta' [[John Walsh]] u [[Hugh Williamson]].

Il-'''Wied t'Isfel tal-Awash''' huwa żona ta' riċerka paleoantropoloġika fit-tarf tal-Majjistral ta' Gabi Rasu fir-Reġjun ta' Afar tul ix-xmara Awash fid-Depressjoni ta' Afar tal-[[Etjopja]]. Huwa laboratorju naturali uniku għall-istudju tal-oriġini u tal-[[evoluzzjoni]] tal-[[bniedem]] u ta' għadd ta' fossili tal-ominidi bikrin, b'mod partikolari tal-''Australopithecines'', kif ukoll ta' wħud mill-eqdem artefatti magħrufa tal-ġebel tal-kultura Olduwan, li nstabu fis-sit — kollha jmorru lura għall-Mijoċen, għall-Plijoċen u għall-Plejstoċen Bikri, jiġifieri madwar 5.6 miljun sena ilu sa 2.5 miljun sena ilu.<ref>Kipfer, Barbara Ann (2000) [2000]. ''Encyclopedic Dictionary of Archaeology''. [[Belt ta' New York|New York]], NY: Kluwer Acad./Plenum Publ. ISBN <bdi>0-306-46158-7</bdi>.</ref><ref>De Heinzelin, J; Clark, JD; White, T; Hart, W; Renne, P; Woldegabriel, G; Beyene, Y; Vrba, E (1999). "Environment and behavior of 2.5-million-year-old Bouri hominids". ''Science''. '''284''' (5414): 625–9.</ref> Huwa maħsub b'mod mifrux li d-diverġenza tan-nisel tal-iżjed ominidi bikrin miċ-chimpanzees tlestiet qrib il-bidu ta' dak il-perjodu ta' żmien, jew xi żmien bejn seba' u ħames miljun sena ilu. Madankollu, il-komunità usa' ta' xjenzati tipprovdi diversi stimi għall-perjodi ta' diverġenza li jimplikaw firxa ikbar ta' żmien għal dan l-avveniment.<ref>Haile-Selassie, Yohannes (2001-07-12). "Late Miocene hominids from the Middle Awash, Ethiopia". ''Nature''. '''412''' (6843): 178–181.</ref><ref>Gilbert, W. Henry; Asfaw, Berhane (2008). ''Homo Erectus: Pleistocene Evidence from the Middle Awash, Ethiopia''. University of California Press. ISBN <bdi>978-0-520-25120-5</bdi>.</ref>

L-'''Abbazija ta' Sankt Gallen''' (bil-Ġermaniż: '''''Abtei Sankt Gallen''''') hija abbazija xolta (747-1805) f'kumpless [[Reliġjon|reliġjuż]] [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] fil-belt ta' [[Sankt Gallen]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]]. Il-monasteru Karolinġju ilu jeżisti mis-719 u sar prinċipat indipendenti bejn is-sekli 9 u 13, u għal bosta sekli kien waħda mill-abbaziji Benedettini ewlenin fl-[[Ewropa]]. L-abbazija ġiet stabbilita minn San Otmar fil-post fejn San Gallus kien waqqaf l-eremitaġġ tiegħu. Il-librerija tal-abbazija hija waħda mill-eqdem libreriji monastiċi fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-belt ta' Sankt Gallen oriġinat bħala insedjament madwar l-abbazija. Wara s-sekolarizzazzjoni tal-abbazija għall-ħabta tal-1800, l-abbazija preċedenti saret [[katidral]] fl-1848. Mill-1983, iż-żona tal-abbazija tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/268/|titlu=Abbey of St Gall|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-08}}</ref>

Il-'''Fanal ta' Cordouan''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kɔʁdwɑ̃]) huwa fanal attiv li jinsab f'nofs ta' baħar seba' kilometri 'l bogħod mix-xatt, ħdejn il-bokka tal-estwarju ta' [[Gironde]] fi [[Franza]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/gir.htm|titlu=Lighthouses of France: Aquitaine|sit=www.ibiblio.org|data-aċċess=2022-02-23}}</ref> Il-fanal huwa għoli 67.5 metru (221 pied)<ref>{{Ċita web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00083858|titlu=Phare de Cordouan|sit=www.pop.culture.gouv.fr|data-aċċess=2022-02-23}}</ref> u huwa l-għaxar "fanal tradizzjonali" l-iktar għoli fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.ibiblio.org/lighthouse/tallest.htm|titlu=The Tallest Lighthouses|sit=www.ibiblio.org|data-aċċess=2022-02-23}}</ref>

L-eks '''Fabbrika ta'''' '''Van Nelle''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Van Nellefabriek'') fuq ix-xmara [[Schie]] f'[[Rotterdam]], titqies bħala waħda mill-iprem eżempji tal-Istil Internazzjonali bbażat fuq l-arkitettura [[Kostruttiviżmu|kostruttivista]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] fl-2014.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1441/|titlu=Van Nellefabriek|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-07}}</ref> Ftit wara li nbniet, [[Arkitett|arkitetti]] prominenti ddeskrivew il-fabbrika bħala "l-isbaħ spettaklu tal-era moderna" ([[Le Corbusier]] fl-1932) u bħala "[[poeżija]] tal-[[azzar]] u tal-[[ħġieġ]]" (Robertson fl-1930).<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.nl/nl/erfgoed/van-nellefabriek|titlu=Van Nellefabriek|sit=Unesco Commissie|lingwa=nl|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://architectuul.com/architecture/van-nelle-factory|titlu=Van Nelle Factory|sit=architectuul.com|data-aċċess=2021-08-07}}</ref>

{{stub}}
Ir-'''Rebbiegħa ta’ Praga''' (Ċek: ''Pražské jaro'', Slovakk: ''Pražská jar'') kienet perjodu ta’ liberalizzazzjoni politika u protesta tal-massa fiċ-[[Ċekoslovakkja]] bħala stat Komunista wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]]. Bdiet fil-5 ta’ Jannar 1968, meta r-reformist [[Alexander Dubček]] ġie elett l-Ewwel Segretarju tal-Partit Komunista taċ-Ċekoslovakkja (KSČ), u kompliet sal-21 ta’ Awwissu 1968, meta l-[[Unjoni Sovjetika]] u membri oħra tal-[[Patt ta’ Varsavja]] invadew lill-pajjiż biex irażżnu r-riformi. 

L-'''Aflaj tal-Oman''' huma sistemi ta' irrigazzjoni antiki magħmula minn kanali tal-ilma mill-500 W.K.. Dawn jinsabu fir-reġjuni ta' Dakhiliyah, Sharqiyah u Batinah fl-[[Oman]]. Madankollu, jirrappreżentaw tip ta' sistema ta' tisqija li tmur lura saħansitra 5,000 sena fir-reġjun. Oriġinarjament l-Aflaj kienu jissejħu ''Qanat'' jew ''Kariz'' bħal fil-[[Iran|Persja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://theculturetrip.com/middle-east/oman/articles/the-gravitational-wonder-of-the-aflaj-systems-of-oman/|titlu=The Gravitational Wonder of the Aflaj Systems of Oman|kunjom=Medhat|isem=Gehad|sit=Culture Trip|data-aċċess=2021-09-22}}</ref><ref name=":1">Walsh, Tony (2013), Walking Through History: Oman's World Heritage Sites, ISBN 9789948162490.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{kwota|L-aktar bniedem erudit tal-gżira|Abbé Delaporte fuq De Soldanis fi ktieb tal-vjaġġi tiegħu ppubblikat fl-1787}}
'''Ġann Piet Franġisk De Soldanis''' ([[Rabat (Għawdex)|Rabat]], [[31 ta' Ottubru]] [[1712]] - [[30 ta' Jannar]] [[1770]]) kien lingwista, storiku u studjuż tal-ilsien [[Malti]]. Kien bniedem għaref u ta' kultura vasta mhux biss jekk inqabbluh ma' studjużi oħra fil-gżejjer Maltin imma wkoll jekk inpoġġuh fil-kuntest Ewropew.

{{stub|Bijografija|Militar}}

{{stub|kimika}}

Il-'''Villa Tugendhat''' hija binja arkitettonika sinifikanti f’[[Brno]], iċ-[[Ċekja]]. Hija waħda mill-prototipi pijunieri tal-arkitettura moderna fl-[[Ewropa]], u ġiet iddisinjata mill-arkitetti [[Ġermanja|Ġermaniżi]] [[Ludwig Mies van der Rohe]] u [[Lilly Reich]]. Il-villa nbniet bil-konkos rinfurzat bejn l-1928 u l-1930<ref>Courland, Robert. ''Concrete Planet''. Prometheus Books, Amherst, NY. (2012) p. 326. <nowiki>ISBN 978-1616144814</nowiki>.</ref> għal [[Fritz Tugendhat]] u martu Greta Tugendhat, u f’qasir żmien saret ikona tal-[[Moderniżmu]]. Fl-2001, il-Villa Tugendhat saret [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1052/|titlu=Tugendhat Villa in Brno|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-24}}</ref>

'' membru tal-ġeneru ''Dasykaluta'']]

Il-'''Feniċi''' kienu poplu mil-Lvant Nofsani, min-naħat ta' fuq ta' fejn illum il-pjanuri tal-Lebanon, is-Sirja u l-Palestina. 

{{stub|Bijoloġija}}

fil-[[Mellieħa]], Malta]]
Fil-[[fortifikazzjoni]], it-terminu '''trunċera''' jista' jirreferu jew għal linja sekondarja ta' difiża f'fortifikazzjoni akbar (magħrufa aħjar bħala ''retrenchment''), jew <nowiki><i>enceinte</i></nowiki> ddisinjat biex jipprovdi kopertura għall-infanterija, li għandu tqassim simili għall-ħitan ta' belt iżda fuq skala iżgħar. Dawn ta' l-aħħar ġeneralment kienu jikkonsistu f'purtieri tal-ġebel inkella redent jew bastjuni, u ġieli kienu wkoll protetti permezz ta' foss.<ref>{{Ċita web|url=http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Journals/illustrated-glossary-of-military-architecture-terms.html|titlu=Illustrated Glossary of Military Architecture Terms {{!}} Arx|kunjom=Spiteri|isem=Stephen C.|data=2010|sit=web.archive.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-26|arkivju-data=2017-06-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170603174909/http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Journals/illustrated-glossary-of-military-architecture-terms.html|url-status=bot: unknown}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Vjetnam]] irratifika l-Konvenzjoni fid-19 ta' Ottubru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/vn|titlu=Viet Nam - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Socotra''' (/səˈkoʊtrə, soʊ-, ˈsɒkətrə/;<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/socotra|titlu=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words|sit=Dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-01}}</ref> bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سُقُطْرَىٰ ''Suquṭrā'') jew '''Saqatri''' (bl-Għarbi: ساقطري ''Saqaṭri'') hija [[gżira]] tar-Repubblika tal-[[Jemen]] fl-[[Oċean Indjan]].<ref>Burrowes, Robert D. (2010). ''Historical Dictionary of Yemen''. Scarecrow Press. pp. 361–362. ISBN <bdi>978-0-8108-5528-1</bdi>.</ref><ref>Robinson, Peg; Hestler, Anna; Spilling, Jo-Ann (2019). ''Yemen''. Cavendish Square. p. 15. ISBN <bdi>978-1-50264-162-5</bdi>.</ref> Tinsab bejn il-Fliegu ta' Guardafui u l-Baħar tal-Arabja u qrib ir-rotot ewlenin tat-trasport tal-merkanzija. Socotra hija l-ikbar mill-erba' gżejjer fl-[[arċipelagu]] ta' Socotra. Mill-2013, l-arċipelagu jikkostitwixxi l-Governorat ta' Socotra.

It-'''Tinqix ta' Bisotun''' (magħruf ukoll bħala t-Tinqix ta' '''Behistun''', '''Bisitun''' jew '''Bisutun'''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: بیستون; bil-Persjan Antik: ''Bagastana'', li tfisser "post Alla") huwa tinqix irjali tal-[[Akemenidi]] b'kitba multilingwi u riljievi kbir fuq il-blat ta' rdum fl-Għolja ta' Bisotun fil-Provinċja ta' Kermanshah, qrib il-belt ta' [[Kermanshah]] fil-Punent tal-[[Iran]], li ġie stabbilit minn [[Darius il-Kbir]] (li rrenja mill-522 sal-486 [[Ante Christum natum|Q.K]].). Kien importanti biex tiġi ddeċifrata l-kitba kunejformi, peress li fih l-itwal kitba kunejformi trilingwi magħrufa, miktuba bil-Persjan Antik, bl-Elamit u bil-Babiloniż (varjetà tal-Akkadjan).

{{Taxobox
| isem = ''Myoictis''
| stampa = MyoictisWallaciiWolf.jpg
| daqs_stampa = 180px
| deskrizzjoni_stampa = ''Myoictis wallacii''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Australidelphia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = [[Dasyurinae]]
| tribù = [[Dasyurini]]
| ġeneru = '''''Myoictis'''''
| awtorità_ġeneru = [[John Edward Gray|Gray]], 1858
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*''[[Myoictis leucura]]''
*''[[Myoictis melas]]''
*''[[Myoictis wallacii]]''
*''[[Myoictis wavicus]]''
}}
'''''Myoictis''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dasyuromorphia]]. Il-ġeneru ''Myoictis'' jiġbor fih erba' speċi estanti u kollha kemm huma jinsabu mifruxin fuq il-gżira ta' [[Gwinea l-Ġdida]] biss.

'''Soltaniyeh''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: سلطانيه, spelluta wkoll bħala '''Solţānīyeh''', '''Solţāneyyeh''', '''Sultaniye''', u '''Sultānīyeh'''; magħrufa wkoll bħala '''Sa‘īdīyeh''') hija belt fid-Distrett Ċentrali tal-Kontea ta' Soltaniyeh, fil-provinċja ta' Zanjan, l-[[Iran]], u hija l-[[belt kapitali]] kemm tal-kontea kif ukoll tad-distrett.<ref>{{Ċita web|url=http://zanjan.irna.ir/html/1392/13920516/80765513.htm|titlu=خبرگزاری جمهوری اسلامی|data=2013-10-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20131014172746/http://zanjan.irna.ir/html/1392/13920516/80765513.htm|arkivju-data=2013-10-14|url-status=dead}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' Bunyoro
| status = 
| status_system = 
| image = 
| image_caption = [[Fenek ta' Bunyoro]], ''[[Poelagus marjorita]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Poelagus]]''
| species = '''''S. marjorita'''''
| binomial = ''[[Poelagus marjorita]]''
| binomial_authority = (St. Leger, 1929) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
Il-'''Fenek ta' Bunyoro''' jew '''Liebru tal-ħaxix tal-Uganda''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''[[Poelagus marjorita]]'' huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Leporidae]] (leporidu), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-[[Afrika]] u għalkemm xi kulltant jissejjaħ '''''"Liebru"''''' dan huwa kkunsidrat [[speċi]] ta' [[fenek]]. 

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

{{TaxoboxIng
| name = ''Dermotherium''
| fossil_range =  Eocen tard – Oligoċen tard
|regnum=[[Animalia]]
|phylum=[[Chordata]]
|classis=[[Mammalia]]
|ordo=[[Dermoptera]]
|familia=[[Cynocephalidae]]
|genus='''''Dermotherium'''''
|genus_authority=Ducrocq et al., 1992
|type_species=''Dermotherium major''
|type_species_authority=Ducrocq et al., 1992
|subdivision_ranks=Speċi
|subdivision=
*''Dermotherium chimaera'' <small>Marivaux et al., 2006</small>
*''Dermotherium major'' <small>Ducrocq et al., 1992</small>
}}
''[[Dermotherium]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament il-[[kolugi]] tal-kontinent ta' l-[[Asja]]. Dan il-[[ġeneru]] huwa relatat fil-qrib ħafna kemm ma' l-antenati kif ukoll maż-2 [[speċi]] estanti. 

{{Taxobox
| isem = Euarchontoglires
| stampa = Aye-Aye (Chiromys madagascariensis).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Aj-aj]] ''Daubentonia madagascariensis''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = '''Euarchontoglires'''
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Dermoptera]]
* [[Lagomorpha]]
* [[Plesiadapiformes]]
* [[Primates]]
* [[Rodentia]]
* [[Scandentia]]
}}
'''Euarchontoglires''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i bbażat fuq analiżi ta' sekwenzi ġenetiċi molekulari u fuq dati preżenti/assenti ta' [[retrotranspożju|retrotranspożji]]. Dan is-superordni qiegħed klassifikat, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]] u  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]]. 

'''Football Club Internazionale Milano''', imsejjaħ '''Internazionale''' (ppronunzjata ''/ˌinternattsjoˈnaːle/),'' jew '''Inter,'''<ref>{{ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8568613.stm |titlu=Chelsea 0–1 Inter Milan (agg 1–3) |xogħol=BBC Sport |editur=British Broadcasting Corporation |aċċessdata=16 ta' Marzu 2010 |data=16 ta' Marzu 2010 }}</ref><ref>{{ċita aħbar |url=http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/La-juve-s-arrete-a-49/324358 |titlu=La Juve s'arrête à 49 |xogħol=L'Equipe |aċċessdata=11 ta' Novembru 2012 |data=3 ta' Novembru 2012 |lingwa=Franċiż }}</ref> u magħruf ukoll bħala '''Inter Milan''' barra mill-Italja, huwa klabb  professjonali Taljan tal-futbol ibbażat f'[[Milan]], Lombardija. Inter huwa l-uniku tim li qatta' l-istorja kollha tiegħu fil-quċċata tal-[[Futbol fl-Italja|futbol Taljan]] sa mit-twaqqif tiegħu fl-1908.

{{stub|Astronomija}}
. ]]
'''Toqba sewda''' hija oġġett ċelestali tant [[densità|dens]] li l-qawwa gravitazzjonali tagħha żżomm kull tip ta' radjazzjoni milli taħrab inkluż id-dawl. Minħabba dan il-fatt l-oġġett isir inviżibbli.

{{Wikidata Infobox}}

'''Liz Truss''' jew '''Mary Elizabeth Truss''' (twieldet fis-26 ta' Lulju 1975) hija [[politiku]] Brittaniku u Kap tal-Partit Konservattiv u kienet Prim Ministru tar-[[Renju Unit]] mis-6 ta' Settembru 2022 sal-20 ta' Ottubru 2022, l-iżjed Prim Ministru fir-Renju Unit li dam l-inqas fil-kariga.<ref name=":0">{{Ċita aħbar|data=2022-10-20|titlu=Liz Truss resigns: PM's exit kicks off another Tory leadership race|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-63332037|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-21}}</ref> Hija kienet Membru Parlamentari (MP) għal-Lbiċ ta' Norfolk mill-2010. Truss ħadmet f'diversi uffiċċji tal-Kabinett taħt l-eks Prim Ministri [[David Cameron]], [[Theresa May]] u [[Boris Johnson]].

Il-'''Wied ta'''' '''M'zab''' jew '''Mzab''' (bil-Możabit: ''Aghlan'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مزاب, b'ittri Rumani: ''Mzāb'') huwa reġjun naturali tat-Tramuntana tad-Deżert tas-[[Saħara]] fil-Provinċja ta' Ghardaïa, l-[[Alġerija]]. Jinsab 600 kilometru (370 mil) fin-Nofsinhar tal-[[Alġier]] u fih jgħixu madwar 360,000 abitant (skont stima tal-2005).<ref>{{Ċita web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/Ghardaia-2369.html|titlu=Ghardaia Algeria - Travel to the Mzab Valley|sit=www.globosapiens.net|data-aċċess=2023-10-19}}</ref>

{{Grammatika}}{{nebbieta|ġeografija}}'''Ġakarta''' jew '''Jakarta''', miktub ukoll '''Djakarta''' bil-Franċiż (forma Indoneżjana sar-riforma tal-ortografija tal-1972), hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Indoneżja]]. 
[[File:+Jakarta Logo.svg|thumb|Wordmark tal-Belt ta' Ġakarta]]

{{L-ewwel bil-Malti}}

{{stub|Bijoloġija}}

Il-'''Lapponja Żvediża''' hija żona selvaġġa muntanjuża kbira fil-provinċja ta' [[Lapland]] fit-Tramuntana tal-[[Żvezja|Iżvezja]], preċiżament fil-muniċipalità ta' [[Gällivare]], fil-muniċipalità ta' [[Arjeplog]] u fil-muniċipalità ta' [[Jokkmokk]]. Hija parti mil-[[Lapponja]], magħrufa wkoll bħala ''Lappland'' jew ''Sapmi'', li hija estiża min-[[Norveġja]] sar-[[Russja]].<ref>Bourdeau, Laurent (2016). ''World Heritage Sites and Tourism''. Routledge. ISBN <bdi>1134784376</bdi>.</ref>

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

It-'''Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus''', magħruf ukoll bħala s-'''Santwarju ta' Asklepju ta' Epidaurus''', kien santwarju f'[[Epidaurus]] iddedikat lil [[Asklepju]]. Kien is-sit imqaddes prinċipali ta' Asklepju. Is-santwarju f'Epidaurus kien ir-rivali ta' siti maġġuri oħra tal-qima bħas-Santwarju ta' [[Żews|Żeus]] f'[[Olimpja]] u ta' [[Apollo (divinità)|Apollo]] f'[[Delphi]]. It-tempju nbena fil-bidu tas-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Jekk kien għadu jintuża sas-seklu 4 W.K., it-tempju ċertament ingħalaq waqt il-persegwitazzjoni tal-pagani fl-aħħar tal-[[Imperu Ruman]], meta l-Imperaturi [[Kristjaneżmu|Kristjani]] ħarġu editti li kienu jipprojbixxu l-qima mhux Kristjana.

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

'''Angkor Wat''' (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; bil-[[Lingwa Khmer|Khmer]]: អង្គរវត្ត "Belt it-Tempji"<ref name=":0">Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref>) huwa kumpless ta' tempji fil-[[Kambodja]] u l-ikbar [[monument]] [[Reliġjon|reliġjuż]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħala erja ta' art (1,626 km<sup>2</sup>).<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure/|titlu=Largest religious structure|lingwa=en-GB|aċċess=|opra=}}</ref> L-isem jirreferi kemm għall-kumpless ta' diversi tempji kif ukoll għat-tempju ewlieni. Dan tal-aħħar, oriġinarjament inbena bħala tempju [[Induiżmu|Ħinduista]] ddedikat lil [[Vishnu]] fil-bidu tas-seklu 12<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|titlu=Angkor Wat - National Geographic Society|isem=|data=2013-03-01|lingwa=en|aċċess=|opra=|data-aċċess=2021-02-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210207145213/https://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|arkivju-data=2021-02-07|url-status=dead}}</ref>, u lejn tmiem is-seklu ġie kkonvertit f'tempju [[Buddiżmu|Buddist]] u għadu hekk sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|titlu=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk|aċċess=|opra=}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum bugeddum Peruvjan''' (''Lestoros inca''), jew kif isibuh ukoll '''opossum far tal-Inka''', huwa wieħed minn sitt speċi ta' opossumi bugdiedem li għadhom ħajjin illum. Huwa pjuttost uniku wkoll fost l-ispeċi tal-ordni [[Paucituberculata]] u għalhekk qiegħed fil-ġeneru ''[[Lestoros]]'' għalih waħdu. 

</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 5.94
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 15.39
|poż_densità_popolazzjoni    = 224 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $231.787 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=28&pr.y=19&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=916&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Kazakhstan |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 51
|PGD_PSX_per_capita          = $13,892<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 69
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.754<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf  |titlu=Human Development Report 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-15 |lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 69
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] {{nobold|mill-[[Unjoni Sovjetika]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Kazakh Khanate]]
|data_stabbilit1             = 1465
|avveniment_stabbilit2       = [[Awtonomija Alash]]
|data_stabbilit2             = 13 ta' Diċembru, 1917
|avveniment_stabbilit3       = [[Repubblika Sovjetika Soċjalista tal-Każakistan|RSS tal-Każakistan]]
|data_stabbilit3             = 5 ta' Diċembru, 1936
|avveniment_stabbilit4       = [[Storja tal-Każakstan#Sovranità u l-indipendenza|Iddikjarata]]<br /> - Finalizzata  
|data_stabbilit4             = 16 ta' Diċembru, 1991<br />25 ta' Diċembru, 1991
|avveniment_stabbilit5       = 
|data_stabbilit5             = 
|valuta                      = [[Tenge tal-Każakistan|Tenge]]
|kodiċi_valuta               = JOD
|żona_ħin                    = [[Ħin fil-Każakistan|Punent \ Lvant]]
|differenza_ħku              = [[UTC+05:00|+5]] \ [[UTC+06:00|+6]]
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.kz]], [[.қаз]]
|kodiċi_telefoniku           = +7-6xx, +7-7xx
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $196.419 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 50
|PGD_nominali_per_capita     = $11,772<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 59
|nota1                       = 
}}

{{Nebbieta|saħħa}}

Iż-'''Żoni Storiċi ta' Baekje''' huma grupp ta' [[Monument|monumenti]] li jinsabu fi tliet bliet tal-[[Korea t'Isfel]]: [[Gongju]], [[Buyeo]], u [[Iksan]]. Joriġinaw mill-aħħar perjodu tar-[[Renju ta' Baekje]], li jirrappreżenta l-perjodu mill-475 sas-660 W.K., li kien wieħed mit-tliet renji li tkattru mit-18 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-660 W.K. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1477/|titlu=Baekje Historic Areas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-04}}</ref> u huwa magħmul minn tmien siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]]. Dawn huma: il-[[Fortizza ta' Gongsanseong]] (공주 공산성) u l-oqbra rjali ta' Songsan-ri, b'rabta mal-[[belt kapitali]] tal-qedem ta' Ungjin, issa magħrufa bħala Gongju; il-[[Fortizza ta' Busosanseong]] (부소산성) u l-binjiet amministrattivi ta' Gwanbuk-ri, it-[[Tempju ta' Jeongnimsa]], l-oqbra rjali ta' Neungsan-ri u s-swar tal-belt ta' Naseong f'Sabi, issa magħrufa bħala Buyeo; u l-[[Palazz ta' Wanggung-ri]] u t-[[Tempju ta' Mireuksa]] f'Iksan, reġjun kapitali sussidjarju ta' Sabi.

'''Prambanan''' (bl-[[Lingwa Indoneżjana|Indoneżjan]]: '''''Candi Prambanan''''', bil-Ġavaniż: ꦫꦫꦗꦺꦴꦁꦒꦿꦁ, b'ittri Rumani<small>:</small> '''''Rara Jonggrang''''') huwa kumpless ta' tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] tas-seklu 9 fir-Reġjun Speċjali ta' [[Yogyakarta]], fin-Nofsinhar ta' [[Ġava]], l-[[Indoneżja]], iddedikati lit-Trimūrti, l-espressjoni ta' alla l-ħallieq (Braħma), il-preservatur (Vixnu) u l-qerried (Xiva). Il-kumpless tat-tempji jinsab madwar 17-il kilometru (11-il mil) fil-Grigal tal-belt ta' Yogyakarta fil-konfini bejn il-provinċji ta' Ġava Ċentrali u ta' Yogyakarta.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/642/|titlu=Prambanan Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-24}}</ref>

[[Category:Pholidota]]
[[Manidae]] hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], b'żewġ sottofamilji ([[Eurotamandua]] u [[Maninae]]), b'ħames ġeneri ([[Eurotamandua]], [[Eomanis]], [[Necromanis]], [[Patriomanis]] u [[Manis]]) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji [[Epoicotheriidae]], [[Escavadodontidae]] u [[Metacheiromyidae]] jiffurmaw l-ordni Pholidota.

Ir-'''Rewwixta tal-Qassisin''', magħrufa wkoll bħala r-'''Ribelljoni tal-Maltin tal-1775''' jew ir-'''Ribelljoni ta' Settembru 1775'''<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |url=http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |titlu=The Magna Curia Castellania |rivista=Melitensia |paġna=5 |data-aċċess=2021-02-24 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160402121849/http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |arkivju-data=2016-04-02 |lingwa=en}}</ref>, kienet rewwixta mmexxija mill-kleru ta' [[Malta]] kontra l-[[Ordni ta' San Ġwann]], li kellha s-sovranità fuq il-Gżejjer Maltin. Ir-rewwixta seħħet fit-8 ta' Settembru 1775, iżda l-Ordni sfaxxata fix-xejn fi ftit sigħat. Ir-ribelli nqabdu u wħud ġew ġustizzjati, eżiljati jew mitfugħa l-ħabs.

Iż-'''żooloġija''' hija l-fergħa tal-[[bijoloġija]] li tistudja r-renju tal-[[annimal]]<nowiki/>i, inkluż l-istruttura, l-[[embrijunoloġija]], l-[[evoluzzjoni]], il-[[Klassifikazzjoni bijoloġika|klassifikazzjoni]], id-drawwiet u d-distribuzzjoni tal-annimali kollha, kemm ħajjin kif ukoll estinti, u kif jinteraġixxu mal-ekosistemi tagħhom. It-terminu joriġina mill-[[Grieg Antik]] ζῷον, ''zōion'', jiġifieri “annimal” u λόγος, ''logos'', jiġifieri “għarfien, studju”.<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/word/zoology|titlu=zoology {{!}} Origin and meaning of zoology by Online Etymology Dictionary|aċċess=2021-02-23|opra=www.etymonline.com|lingwa=en}}</ref>

'''Caterina Scappi''' (mietet fl-20 ta’ Ġunju 1643) kienet benefattriċi għanja u rispettata sew tal-knisja tal-[[Karmelitani]] [[Malta|f’Malta]].<ref name=":52" /><ref name=":6">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/caterina-scappi-forgotten-feminist-benefactress.582533|titlu=Caterina Scappi, forgotten feminist benefactress|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-01-04}}</ref> Ftit hu magħruf dwar l-oriġini jew il-ħajja bikrija tagħha, iżda hija magħrufa għad-donazzjonijiet ta’ karità sostanzjali għall-kawżi tan-nisa. B’mod partikolari, hija waqqfet l-ewwel sptar f’Malta  esklussivament għas-servizz tan-nisa.

Il-'''Kastell ta’ Litomyšl''' (biċ-Ċek: ''Zámek Litomyšl'') huwa wieħed mill-ikbar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Huwa proprjetà tal-istat Ċek u jinsab fir-raħal ta’ Litomyšl. Il-kastell tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/901/|titlu=Litomyšl Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-05}}</ref> Il-Kastell ta’ Litomyšl huwa eżempju straordinarju ta’ kastell bl-arkati, li huwa tip ta’ kastell li ġie żviluppat għall-ewwel darba fl-[[Italja]] u li ġie mmodifikat fir-Repubblika Ċeka sabiex tinħoloq forma evoluta ta’ kwalità arkitettonika speċjali. Fis-seklu 18 ġew miżjuda karatteristiċi Barokki.<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Sváček|isem=Libor|sena=2015|titlu=UNESCO|paġni=84-91|isbn=978-80-7339-067-9}}</ref>

'''Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale''' hija sensiela ta' disa' strutturi [[Reliġjon|reliġjużi]] u ċiviċi li jinsabu fil-kosta tat-Tramuntana ta' [[Sqallija]] u li jmorru lura għal żmien ir-Renju tan-[[Normanni|Normann]] ta' Sqallija (1130-1194): żewġ palazzi (u [[kappella]] fi ħdan wieħed minnhom), tliet knejjes, [[katidral]] u pont f'[[Palermo]], kif ukoll il-katidrali ta' [[Cefalù]] u [[Monreale]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.thethinkingtraveller.com/italy/sicily/towns-and-cities-in-sicily/https//www.thethinkingtraveller.com|titlu=The Thinking Traveller {{!}} Exclusive luxury villa holidays|sit=The Thinking Traveller|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-04}}</ref> Dawn l-istrutturi ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1487/|titlu=Arab-Norman Palermo and the Cathedral Churches of Cefalú and Monreale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-04}}</ref>

Il-'''Kastell ta’ Litomyšl''' (biċ-Ċek: ''Zámek Litomyšl'') huwa wieħed mill-ikbar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Huwa proprjetà tal-istat Ċek u jinsab fir-raħal ta’ Litomyšl. Il-kastell tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/901/|titlu=Litomyšl Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-05}}</ref> Il-Kastell ta’ Litomyšl huwa eżempju straordinarju ta’ kastell bl-arkati, li huwa tip ta’ kastell li ġie żviluppat għall-ewwel darba fl-[[Italja]] u li ġie mmodifikat fir-Repubblika Ċeka sabiex tinħoloq forma evoluta ta’ kwalità arkitettonika speċjali. Fis-seklu 18 ġew miżjuda karatteristiċi Barokki.<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Sváček|isem=Libor|sena=2015|titlu=UNESCO|paġni=84-91|isbn=978-80-7339-067-9}}</ref>

'', minn [[Gerard van Honthorst]], 1622, [[Wallraf-Richartz Museum]]]]
Il-'''Milied''' hija festa vaganza ċċelebrata l-iktar fil-[[25 ta' Diċembru]] biex tfakkar it-[[Twelid ta' Ġesù|twelid]] ta' [[Ġesù]], il-figura ċentrali tal-[[Kristjaneżmu|Kristjanità]]. Mhuwiex magħruf jekk din il-ġurnata hix tassew il-ġurnata tat-twelid ta' Ġesù imma jista' jkun li ħadet post il-festa qadima tas-solistizju tax-xitwa fil-kalendarju antik Ruman. Minkejja li l-Milied hija predominantement festa Nisranija, din tiġi ċċelebrata minn ħafna nies li mhumiex ta' twemmin Nisrani. Fost id-drawwiet popolari marbuta mal-Milied insibu l-għoti tar-rigali, il-[[Father Christmas]], il-mużika u l-għanjiet tal-Milied, kartolini b'xewqat, ċelebrazzjonijiet reliġjużi bħall-quddies ta' nofs il-lejl, ikel speċjali, u dekorazzjonijiet varji bħas-[[siġra tal-Milied]], dwal, girlandi, ''mistletoes'', [[presepju|presepji]], u l-''holly''.  

'''Fasil Ghebbi''' (bl-Amharic: ፋሲል ግቢ) hija fortizza li tinsab f'Gondar, ir-Reġjun ta' Amhara, l-[[Etjopja]]. Ġiet stabbilita fis-[[seklu 17]] mill-Imperatur [[Fasilides]] u kienet tintuża bħala r-residenza tal-imperaturi Etjopjani. L-arkitettura unika tagħha turi diversità ta' influwenzi, inkluż karatteristiċi [[Ħinduiżmu|Ħindu]], [[Għarab]] u [[Barokk|Barokki]]. Minħabba l-importanza [[Storja|storika]] u l-arkitettura tagħha, il-fortizza tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/19/|titlu=Fasil Ghebbi, Gondar Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-11}}</ref> ''Ghebbi'' hija kelma bl-Amharic li tfisser "struttura magħluqa".<ref>Appleyard, David (2013). ''Colloquial Amharic'' (2nd ed.). Routledge. ISBN <bdi>9781136303036</bdi>.</ref>

fl-1976.]]
L-'''''Amerigo Vespucci''''' huwa vapur għoli tat-tbaħħir tal-Flotta Navali Militari Taljana (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Marina Militare'') li ngħata isem u kunjom l-esploratur [[Amerigo Vespucci]]. Huwa replika tax-xini li salpa lejn l-[[Stati Uniti|Amerka]] fl-imgħoddi. Il-port ospitanti ewlieni tiegħu huwa dak ta' [[La Spezia]], l-[[Italja]], u jintuża għat-taħriġ tal-flotta navali militari. Il-motto tal-vapur (li saħansitra huwa miktub fuqu) huwa: ''Non chi comincia ma quel che persevera'' (Mhux min jibda jgħodd, iżda min jibqa' jirsisti).

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

'''Johannes Wilhelm''' "'''Hans'''" '''Geiger''' (/ˈɡaɪɡər/; <small>pronunzja bil-Ġermaniż:</small> [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu [[Rudolf Geiger]].

{{nebbieta|ġeografija}}
'''Xi'an''' ( {{chinois|c=[[wikt:西|西]][[wikt:安|安]]|p=Xī'ān|l=Paix-de-l'Ouest|efeo=Si-ngan-fou}}    ; {{IPA|/ɕí.án/}}  ) hija l-kapitali tal -provinċja ta' Shaanxi fiċ [[Ċina|-Ċina]] . Hija għandha l-istatus ta ' belt sub-provinċjali .

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Macroscelidea''' hija [[ordni (bijoloġija)|ordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i, eżattament is-[[senġi|senġijiet]], fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fis-superordni [[Afrotheria]] u fit-takson [[Afroinsectiphilia]]. Din l-ordni għandha familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin, il-[[Macroscelididae]], b'erba' [[ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] ''[[Elephantulus]]'', ''[[Macroscelides]]'', ''[[Petrodromus]]'' u ''[[Rhynchocyon]]'' u tmintax-il speċi ħajja.

[[File:95Thesen facsimile colour.png|197px|right|thumb|Ħamsa u Disgħin Teżi.]]
Ir-'''Riforma Protestanta''' kienet moviment ewlieni fi ħdan il-[[Kristjaneżmu]] tal-Punent fl-[[Ewropa]] tas-seklu 16 li ħoloq sfida reliġjuża u politika għall-[[Knisja Kattolika]] u b’mod partikolari għall-awtorità [[Papa|papali]], li rriżulta minn dawk li kienu pperċepiti bħala żbalji, abbużi u diskrepanzi mill-Knisja Kattolika. Ir-Riforma kienet il-bidu tal-[[Protestantiżmu]] u l-qasma tal-Knisja tal-Punent fi Protestantiżmu u dik li llum hija l-Knisja Kattolika Rumana. Huwa wkoll meqjus bħala wieħed mill-ġrajjiet li jfissru t-tmiem tal-[[Medjuevu]] u l-bidu tal-perjodu bikri tal-modern fl-Ewropa.

'''Furnar''', magħruf ukoll bħala '''ħabbież''', huwa ħaddiem tas-sengħa li jaħmi u xi drabi jbigħ il-[[ħobż]] u prodotti oħra magħmula mid-[[dqiq]] billi juża [[forn]] jew sors ieħor ikkonċentrat tas-sħana. Il-post fejn jaħdem furnar jissejjaħ tal-furnar.

'''L-altruwiżmu ineffettiv''' huwa l-prassi ta’ donazzjonijiet ineffettivi u jirreferi għal meta l-isforzi biex isir il-ġid billi wieħed jagħti l-flus lilll-karità ma jipproduċux l-impatt pożittiv maħsub.<ref name=":0">Caviola, Lucius; Schubert, Stefan; Greene, Joshua D. (July 2021). "The Psychology of (In)Effective Altruism". ''Trends in Cognitive Sciences''. '''25''' (7): 596–607. doi:10.1016/j.tics.2021.03.015. ISSN 1364-6613. <nowiki>PMID 33962844</nowiki>.</ref> Huwa kunċett li għandu l-oriġini tiegħu fil-[[psikoloġija soċjali]],<ref name=":3">Berman, Jonathan Z.; Barasch, Alixandra; Levine, Emma E.; Small, Deborah A. (May 2018). "Impediments to Effective Altruism: The Role of Subjective Preferences in Charitable Giving". ''Psychological Science''. '''29''' (5): 834–844. doi:10.1177/0956797617747648. ISSN 0956-7976. <nowiki>PMID 29659341</nowiki>. S2CID 4901791 – via Association for Psychological Science.</ref> [[psikoloġija morali]],<ref name=":12">{{Ċita ktieb|kunjom=Greene|isem=Joshua|sena=2013|titlu=Moral Tribes: Emotion, Reason, and the Gap Between Us and Them|lingwa=en|post=New York, NY|pubblikatur=Penguin Press|isbn=978-0-14-312605-8}}</ref> [[filosofija]]<ref name=":7">{{Ċita ktieb|kunjom=Singer|isem=Peter|sena=2009|titlu=The Life You Can Save: Acting Now to End World Poverty|lingwa=en|edizzjoni=1st|post=United States|pubblikatur=Random House|isbn=978-1-4000-6710-7}}</ref> u [[Karità (prattika)|l-għoti ta' karità]]. Il-bnedmin huma motivati biex jagħmlu affarijiet tajbin fid-dinja, kemm jekk permezz ta' donazzjonijiet għall-karità, ħin ta' volontarjat għal xi kawża, jew sempliċiment biex jagħtu daqqa t'id lil xi ħadd li għandu bżonn l-għajnuna.<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-research/wgi_report_2023_final.pdf?sfvrsn=402a5447_2|titlu=CAF World Giving Index 2023|awtur-ħolqa=Charities Aid Foundation|data=2023|sit=Charities Aid Foundation (CAF)|data-aċċess=14 November 2023}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-research/caf_world_giving_index_2022_210922-final.pdf|titlu=World Giving Index 2022: A global view of giving trends|awtur-ħolqa=Charities Aid Foundation|data=2022|sit=Charities Aid Foundation (CAF)|data-aċċess=10 November 2023}}</ref> Fl-2022, madwar 4.2 biljun ruħ taw il-flus, il-ħin tagħhom, jew għenu lil xi ħadd li ma jafux.<ref name=":4" /> Id-donazzjonijiet li jmorru għall-karità huma sostanzjali. Pereżempju, madwar 2% tal-[[PGD tal-Istati Uniti|PDG tal-Istati Uniti]] jmur għal organizzazzjonijiet tal-karità - total ta 'aktar minn $450 biljun f'donazzjonijiet annwali.<ref>{{Ċita ktieb|sena=2020|titlu=Giving USA 2020: The Annual Report on Philanthropy for the Year 2019.|pubblikatur=Giving USA Foundation|isbn=9780998746654}}</ref> Minkejja din it-tendenza umana biex wieħed jagħti jew jgħin billi jeżibwixxi imġieba [[Imġieba altruistika|altruista]], ir-riċerka qiegħda turi li l-bniedem għandu wkoll motivazzjoni inugwali biex jagħti b'mod effettiv.<ref name=":0" /><ref name=":1">Burum, Bethany; Nowak, Martin A.; Hoffman, Moshe (December 2020). "An evolutionary explanation for ineffective altruism". ''Nature Human Behaviour''. '''4''' (12): 1245–1257. doi:10.1038/s41562-020-00950-4. ISSN 2397-3374. <nowiki>PMID 33046859</nowiki>. S2CID 222318993.</ref>

[[File:Kuiper belt plot objects of outer solar system.png|upright=1.3|thumb|]]
{{stub|Astronomija}}
L-esitenza tal-'''Faxxa ta Kuiper''' kienet issuġġerita sa minn qabel ma ġiet osservata. Minħabba l-fatt li l-Kometi ta' perijodu qasir iduru madwar ix-Xemx fuq l-istess pjan u fl-istess direzzjoni bħall-pjaneti, huwa probabbli li huma joriġinaw mill-pjan tas-Sistema Solari.

tal-Hospicio Cabañas]]
Il-'''Hospicio Cabañas''' jew '''Mużew ta' Cabañas''' f'[[Guadalajara]], [[Jalisco]], il-[[Messiku]], kien wieħed mill-eqdem u mill-ikbar istituti għall-iltiema u kumplessi ta' sptar fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]]. Issa li ġie kkonvertit f'[[mużew]], is-sala prinċipali tospita l-affreski kapulavur tal-pittur [[José Clemente Orozco]]. Il-Hospicio Cabañas tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/815/|titlu=Hospicio Caba&ntilde;as, Guadalajara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-20}}</ref>

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

{{stub|Ġeografija}}

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc''', fiċ-[[Ċekja]] hija [[monument]] [[Barokk]] li nbena bejn l-1716 u l-1754. L-iskop ewlieni kien li jiġu ċċelebrati l-[[Knisja Kattolika]] u l-fidi Kattolika, parzjalment bħala turija ta’ gratitudni għal tmiem il-[[Pesta s-sewda|pesta]] li kienet laqtet il-[[Moravja]] (illum iċ-Ċekja) bejn l-1713 u l-1715. Il-kolonna kienet ukoll titqies bħala espressjoni tal-patrijottiżmu lokali, ladarba l-artisti u l-artiġjani ewlenin kollha li ħadmu fuq dan il-monument kienu ċittadini ta’ [[Olomouc]], u kważi l-qaddisin kollha li ntwerew fil-monument kienu marbuta b’xi mod jew b’ieħor mal-belt ta’ Olomouc, fil-provinċja tal-Lvant tal-Moravja, fiċ-Ċekja.

{{Automatic taxobox}}
'''Muribacinus gadiyuli''' hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] estint, il-marsupjali karnivori (id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]]), eżattament il-[[lupu marsupjal|lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

Is-'''Salini Rjali ta' Arc-et-Senans''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Saline Royale d'Arc-et-Senans'') huma bini storiku f'[[Arc-et-Senans]] fid-dipartiment ta' Doubs, fil-Lvant ta' [[Franza]]. Jinsabu fil-Foresta ta' Chaux, 29.2 kilometru (18.1-il mil) fil-Lbiċ ta' [[Besançon]]. L-[[arkitett]] kien [[Claude-Nicolas Ledoux]] (1736-1806), arkitett [[Pariġi|Pariġin]] prominenti ta' dak iż-żmien.<ref>Hall, William (2019). ''Stone''. Phaidon. p. 190. ISBN <bdi>978-0-7148-7925-3</bdi>.</ref> Il-bini huwa eżempju importanti ta' proġett bikri tal-[[Illuminiżmu]] li fih l-arkitett ibbaża d-disinn tiegħu fuq [[filosofija]] li kienet favur l-arranġament tal-binjiet skont [[ġeometrija]] razzjonali u rabta ġerarkika bejn il-partijiet tal-proġett.

'''Severo Ochoa de Albornoz''' ([seˈβeɾo oˈtʃoa ðe alβoɾˈnoθ]; twieled fl-24 ta' Settembru 1905 – miet fl-1 ta' Novembru 1993) kien fiżiku u bijokimiku [[Spanja|Spanjol]], u rebbieħ konġunt fl-1959 tal-[[Premju Nobel]] għall-Fiżjoloġija jew għall-[[Mediċina]] ma' [[Arthur Kornberg]].<ref>Kornberg, Arthur (1997). "Severo Ochoa (24 September 1905–1 November 1993)". ''Proceedings of the American Philosophical Society''. '''141''' (4): 479–491.</ref><ref>Kornberg, Arthur (2001). "Remembering our teachers". ''The Journal of Biological Chemistry''. '''276''' (1): 3–11.</ref><ref name=":0">Ochoa, S. (1980). "A Pursuit of a Hobby". ''Annual Review of Biochemistry''. '''49''': 1–30.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/ochoa/facts/|titlu=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-11-02}}</ref>

'''Kalwaria Zebrzydowska''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [kalˈvarja zɛbʐɨˈdɔfska]) hija raħal fin-Nofsinhar tal-[[Polonja]] b’4,429 abitant (skont stima tal-2007). Mill-1999, ir-raħal jinsab fid-distrett ta’ [[Małopolskie]]. Preċedentement, ir-raħal kien amministrat fid-distrett ta’ [[Bielsko-Biała]] (1975-1998). Il-kumpless tal-pellegrinaġġ ta’ Kalwaria Zebrzydowska tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/905/|titlu=Kalwaria Zebrzydowska: the Mannerist Architectural and Park Landscape Complex and Pilgrimage Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Chacoan
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] ''[[Cryptonanus chacoanensis]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. chacoensis'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus chacoensis]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Cryptonanus chacoensis]]'']]
L-[[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Chacoan]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus chacoensis]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b' abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus chacoensis]]'' jgħix f' abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi, foresti temperati u foresti bl-arbuxelli tax-xewk imsejħin '''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b' arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel ma' l-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

Il-'''Feniċi''' kienu poplu mil-Lvant Nofsani, min-naħat ta' fuq ta' fejn illum il-pjanuri tal-Lebanon, is-Sirja u l-Palestina. 

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = ''[[Caenolestes]]''
| image = HyracodonFuliginosusWolf.jpg
| image_caption = [[Opossum bugeddum skur]], ''[[Caenolestes fuliginosus]]''
| image_width = 250px
| fossil_range = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Paucituberculata]]
| ordo_authority = [[Ameghino]], 1894
| familia = [[Caenolestidae]]
| familia_authority = [[Trouessart]], 1898
| genus = ''[[Caenolestes]]''
| genus_authority = [[Thomas]], 1895
| subdivision_ranks = Speċi
| subdivision = 
* ''[[Caenolestes caniventer]]''
* ''[[Caenolestes condorensis]]''
* ''[[Caenolestes convelatus]]''
* ''[[Caenolestes fuliginosus]]''
* ''[[Caenolestes sangay]]''
| range_map = Firxa tal-ġeneru Caenolestes.PNG
| range_map_caption = Firxa tal-ġeneru ''[[Caenolestes']]'' bl-aħmar
| range_map_width = 250px
}}

</ref>
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 262
|poż_densità_popolazzjoni    = 106 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $45.421 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $28,648
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}} 0.884
|poż_IŻU                     = 12
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|avveniment_stabbilit1       = [[Stat ta' Sloveni, Kroati u Serbi|Stat ta' Sloveni,<br/>Kroati u Serbi]]<br/>sar indipendenti
|avveniment_stabbilit2       = [[Ħolqien tal-Jugożlavja|Renju tas-Serbi,<br/>Kroati u Sloveni<br/>(Renju tal-Jugożlavja)]]
|avveniment_stabbilit3       = Il-[[Demokratika Federali tal-Jugożlavja|Jugożlavja]] saret repubblika
|avveniment_stabbilit4       = Indipendenza mill-Jugożlavja
|data_stabbilit1             = 29 ta' Ottubru 1918
|data_stabbilit2             = 4 ta' Diċembru 1918
|data_stabbilit3             = 29 ta' Novembru 1943
|data_stabbilit4             = 25 ta' Ġunju 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|cctld                       = [[.sl]]
|kodiċi_telefoniku           = +386
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $45.421 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $22,461
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
[[File:Slovenia, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia relief map.png|thumb|Mappa Topografika tas-Slovenja]]
[[File:Triglav.jpg|thumb|L-Alpi Ġiljani huma l-ogħla firxa ta' muntanji għolja fis-Slovenja u hawn il-muntanji jaqbżu l-2,500 metru f'altitudni. F'altitudni ta' 2,864 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, Triglav hija l-ogħla quċċata fis-Slovenja.]]
Is-'''Slovenja''' hija pajjiz fl-[[Ewropa]], li jmiss mal-[[Italja]], il-[[Kroazja]], l-[[Ungerija]] u l-[[Awstrija]]. Hi pajjiż li jitqies bħala wieħed Alpin, għalkemm hemm minn iqisu bħala pajjiz Slav. Kisbet il-ħelsien politiku fl-1991, wara li ħarġet mill-Federazzjoni Jugożlava. Il-belt kapitali tagħha hija [[Ljubljana]], belt mhux daqstant kbira b'popolazzjoni ta' 266, 000 ruħ, huwa pajjiż fl-Ewropa Ċentrali. Tmiss mal-Italja fil-punent, l-Awstrija fit-tramuntana, l-Ungerija fil-grigal, il-[[Kroazja]] fix-Xlokk, u l-Baħar Adrijatiku fil-Lbiċ. Is-Slovenja hija prinċipalment muntanjuża u forestata, tkopri 20,271 kilometru kwadru (7,827 sq mi), u għandha popolazzjoni ta' 2.1 miljun (2,110,547 ruħ). Is-Sloveni jiffurmaw aktar minn 80% tal-popolazzjoni tal-pajjiż. Is-Sloven, lingwa Slava tan-Nofsinhar, hija l-lingwa uffiċjali. Is-Slovenja għandha klima kontinentali predominantement moderata, bl-eċċezzjoni tal-kosta Slovenja u l-Alpi Ġiljani. Klima sub-Mediterranja tilħaq l-estensjonijiet tat-Tramuntana tal-Alpi Dinariċi, li jaqsmu l-pajjiż fid-direzzjoni tal-majjistral-xlokk. L-Alpi Ġiljani fil-majjistral għandhom klima alpina. Lejn il-Grigal tal-Baċir Pannoniku, il-klima kontinentali hija aktar evidenti. Ljubljana, il-kapitali u l-akbar belt tas-Slovenja, tinsab ġeografikament qrib iċ-ċentru tal-pajjiż.

{{automatic taxobox}}
It-'''Tupaja l-kbir''' (''Tupaia tana'') huwa speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] fl-[ordni [[Scandentia]]. 

{{Wikifikazzjoni}}
'''Berberi''' ([[Lingwa Berbera|biil-Lingwa Berbera]]: ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ ) jew il- '''popli Berberi''', imsejħa wkoll bl-isem kontemporanju tagħhom stess '''Amażigh''', <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Margaret M. Vale|sena=2015|titlu=Siwa: Jewelry, Costume, and Life in an Egyptian Oasis|pubblikatur=American University in Cairo Press}}</ref> huwa grupp etniku indiġenu ta 'l-Afrika ta' Fuq stabbilit għal eluf ta 'snin.  Mill-oriġini antika tagħhom bħala abitanti indiġeni tar-reġjun għall-interazzjonijiet tagħhom ma 'diversi ċiviltajiet u imperi, il-Berberi kellhom rwol sinifikanti fit-tiswir tal-pajsaġġ kulturali, politiku u soċjali tal-Afrika ta' Fuq.  L-esplorazzjoni tal-istorja tal-Berberi tipprovdi għarfien siewi dwar ir-reżiljenza, l-adattabilità u l-wirt kulturali dejjiemi tagħhom.

Il-'''Katidral ta' Naumburg''' (bil-Ġermaniż: ''Naumburger Dom St. Peter und St. Paul'', ippronunzjata [ˈnaʊ̯mˌbʊʁɡɐ doːm], li jinsab f'[[Naumburg]], il-[[Ġermanja]], huwa l-eks katidral tal-Veskovat ta' Naumburg-Zeitz. Il-binja tal-knisja, li l-biċċa l-kbira tagħha tmur lura għas-seklu 13, hija għeliem rinomat tar-[[Rumanesk]] Aħħari Ġermaniż and ġiet rikonoxxuta bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1470/|titlu=Naumburg Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-25}}</ref> Il-kor tal-Punent bl-[[Statwa|istatwi]] famużi tat-tnax-il fundatur/donatur tal-katidral (''Stifterfiguren'') u l-''Lettner'', ix-xogħlijiet tal-Artist Ewlieni ta' Naumburg, huwa wieħed mill-iktar [[Monument|monumenti]] [[Gotiku|Gotiċi]] bikrin u sinifikanti.

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Vincent de Paul.PNG
|data_twelid=24 ta' April [[1581]]
|post_twelid=Pouy ħdejn Dax, Franza
|data_mewt=27 ta’ Settembru [[1660]]
|post_mewt=Pariġi, Franza
|data_beatifikazzjoni=21 ta’ Awwissu [[1729]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Benedettu XIII]]
|data_kanonizzazzjoni=16 ta’ Ġunju [[1737]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Klement XII]]
|jum_festa=27 ta' Settembru
|l-ikbar_santwarju=Il-Kappella ta' San Vinċenz de Paul, Rue de Sèvres, Pariġi
|attribut1=
}}
'''San Vinċenz de Paul''' ([[Landes]], [[24 ta' April]] [[1581]] – [[27 ta' Settembru]] [[1660]]) kien qassis [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] iddedikat għas-servizz tal-foqra.  

{{nebbieta|ġeografija}}'''Oran''' hija t-tieni l-akbar belt fl- [[Alġerija]] <ref>{{Ċita web|url=http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|titlu=Géographie et climat d'Algérie|data=5 janvier 2010|sena=2010|data-aċċess=2024-01-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110823121032/http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|arkivju-data=2011-08-23|url-status=dead}}.</ref> u waħda mill-aktar bliet importanti fil-Magreb. Hija belt port fuq il- [[Mediterran|Baħar Mediterran]], li tinsab fil-majjistral tal-Alġerija, {{unité|432|km}}  mill-kapitali [[Alġiers|Algiers]], u l-kapitali tal- wilaya tal-istess isem, fit-tarf tal- Golf ta 'Oran . 

Din hi '''lista tal-ispeċi tal-għasafar li jidhru f'Malta'''. L-avifawna ta' [[Malta]] fiha 384 speċi b'kollox, li minnhom 167 jidhru kultant. In-numru ta' għasafar li jbejtu Malta hu limitat; hemm 21 li jbejtu regularment u 17 li jbejtu kultant. Madankollu, billi l-gżejjer Maltin qegħdin fuq rotta importanti ta' [[migrazzjoni tal-għasfar|migrazzjoni]] ħafna speċi oħra jgħaddu minnhom matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa.

Il-'''Pirinej-Monte Perdido''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Pyrénées-Mont Perdu''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Pirineos-Monte Perdido'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.mecd.gob.es/redirigeme/|titlu=redirigeme|sit=www.mecd.gob.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-26}}</ref> huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn [[Spanja]] u [[Franza]] fil-katina muntanjuża tal-[[Pirinej]]. Il-quċċata ta' [[Monte Perdido]] (bil-Franċiż: ''Mont Perdu'') tinsab fin-naħa Spanjola tal-fruntiera. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997 u ġie estiż lejn it-Tramuntana fl-1999 biex jiġi inkluż il-Komun ta' Gèdre fi Franza.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-26}}</ref>

{{nebbieta|liġi}}
It-terminu '''dritt''' jintuża b'modi differenti:

"'''Footprints'''" huwa [[standard tal-jazz]] kompost minn saxofonist [[Wayne Shorter]] u rrekordjat għall-ewwel darba għall-album tiegħu ''[[Adam's Apple (album)|Adam's Apple]]'' fl-1966. L-ewwel dehra kummerċjali ta' din is-silta kienet waħda differenti minn recording għall-album ta' [[Miles Davis]] ''[[Miles Tbissim|Miles Smiles]]'' irrekordjat aktar tard fl-1966, iżda maħruġ qabel. 

Il-'''Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''drewniane kościoły południowej Małopolski'') huma grupp ta’ sitt knejjes [[Knisja Kattolika|Kattoliċi Rumani]] tal-[[injam]] li jinsabu fin-Nofsinhar ta’ Małopolski, fix-Xlokk tal-[[Polonja]], preċiżament f’Binarowa, f’Blizne, f’Dębno, f’Haczów, f’Lipnica Murowana u f’Sękowa, u li huma mniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1053/|titlu=Wooden Churches of Southern Małopolska|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref> Fir-reġjun, u fl-[[Ewropa Ċentrali]] inġenerali, hemm bosta knejjes oħra tal-injam (bħal pereżempju l-kollezzjonijiet ta’ knejjes tal-injam fil-mużewijiet fil-beraħ f’Sanok u f’Nowy Sącz), iżda dawn is-sitta huma l-iktar rappreżentattivi ta’ aspetti differenti tat-tradizzjonijiet tal-kostruzzjoni tal-knejjes [[Gotiku|Gotiċi]] [[Medjuevu|Medjevali]].<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland Unesco World Heritage Sites|lingwa=en|pubblikatur=Parma Press|paġni=128-141|isbn=978-8377771556}}</ref>

Boomerang huwa stazzjon mil-Cartoon Network li ixandar Kartoons iktar antiki.

Il-'''linja''' '''ferrovjarja ta' Semmering''' (bil-Ġermaniż: ''Semmeringbahn'') fl-[[Awstrija]], li tibda minn [[Gloggnitz]], tgħaddi minn mal-għolja ta' [[Pass Semmering|Semmering]], u twassal sa [[Mürzzuschlag]]. Din kienet l-ewwel linja ferrovjarja fil-muntanji fl-[[Ewropa]] li nbniet b'binarji b'gejġ standard. Tiġi msejħa wkoll bħala l-ewwel linja ferrovjarja fil-muntanji fid-dinja, minħabba d-diffikultà biex tinbena fuq art muntanjuża u d-differenza konsiderevoli fl-altitudni. Għadha tiffunzjona għalkollox bħala parti mill-Linja Ferrovjarja tan-Nofsinhar li hija mħaddma mil-Linji Ferrovjarji Federali Awstrijaċi.

'''Professjoni''' hija okkupazzjoni stabbilita permezz ta’ taħriġ edukattiv speċjalizzat, bl-għan li jingħataw pariri u jiġi pprovdut servizz b’mod oġġettiv u mingħajr kunflitt ta’ interessi lill-oħrajn, għal kumpens dirett u definit, lil hinn għalkollox mill-aspettattiva ta’ gwadann kummerċjali ieħor.<ref>{{Ċita web|url=https://www.professions.org.au/what-is-a-professional|titlu=What is a Profession? {{!}} Professions Professionals Professionalism - Australian Council of Professions (ACoP)|sit=www.professions.org.au|data-aċċess=2021-07-05}}</ref> It-tradizzjoni [[Medjuevu|Medjevali]] u moderna bikrija kienet tirrikonoxxi tliet professjonijiet biss: id-divinità, il-[[mediċina]] u d-[[dritt]], li kollettivament kienu jissejħu l-“professjonijiet tal-imgħallma”.<ref>Popat, Nitin. ''Introduction to Accounting''. ISBN <bdi>9781329911642</bdi>.</ref><ref>Perks, R.W.(1993): ''Accounting and Society''. Chapman & Hall (London); <nowiki>ISBN 0-412-47330-5</nowiki>. p. 2.</ref><ref>Fisher, Redwood, ed. (August 1846). "Statistics of the State of New-York". ''Fisher's National Magazine and Industrial Record''. '''3''' (3): 234.</ref> Professjoni mhix sengħa u mhix [[industrija]].<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Colman|isem1=Richard|data=2021-07-05|titlu=Medicine is a profession not a trade.|url=https://www.bmj.com/rapid-response/2011/10/28/medicine-profession-not-trade|lingwa=en}}</ref><ref>The Industrial and Labour Law Digest, 1926-1959, Annotated 668; Sharma and Goyal, Hospital Administration And Human Resource Management, 5th Ed, PHI Learning, p. 445.</ref>

Il-'''''Climats'' u t-''Terroirs'' ta' Bourgogne''' huma pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] u sensiela ta' siti li jirrappreżentaw il-prattiki tal-vitikultura tar-reġjun tal-inbejjed ta' [[Bourgogne]], [[Franza]]. Il-''climats'' huma rqajja' tal-art żgħar u delimitati bir-reqqa li jvarjaw bejniethom bħala mikroklima, [[ġeografija]], ħamrija u tip ta' għeneb. Il-''climats'' ta' Bourgogne huma l-post fejn twieldet is-sistema tat-''terroirs'' tal-inbid Franċiż, fejn kull reġjun ġeografiku għandu l-inbid uniku tiegħu stess. Ir-reġjun tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015 minħabba l-importanza storika tiegħu u l-importanza li għandu fil-produzzjoni u fl-iżvilupp tal-inbid.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1425/|titlu=The Climats, terroirs of Burgundy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-07}}</ref>

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

Il-'''mekkanika kwantistika''' hi teorija fiżika li bdiet tiżviluppa fil-bidu tal-ewwel nofs tas-seklu 20 biex tispjega l-imġiba tal-[[materja]] u tal-enerġija fuq skali [[atomu|atomiċi]]. Din it-teorija twieldet minħabba li l-[[Mekkanika Klassika|mekkanika klassika]] ma setgħetx tagħti spjegazzjoni għall-fenomeni li għandhom x'jaqsmu mar-[[radjazzjoni minn korp iswed]], l-[[effett fotoelettriku]], is-[[sħana speċifika]] tas-[[solidi]], l-[[effett Compton]], l-i[[spettru atomiku|spettri atomiċi]] u l-istabbiltà tal-[[atomu]] li dehru f'diversi esperimenti li saru bejn l-1900 u l-1930.

{{Għall-aġġornament}}

ta' Orange]]
L-'''Arkata Trijonfali ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Arc de triomphe d'Orange'') hija arkata trijonfali li tinsab fir-raħal ta' [[Orange]] fix-Xlokk ta' [[Franza]]. Ma hemmx qbil dwar meta nbniet l-arkata<ref>James C. Anderson, Jr., "Anachronism in the Roman Architecture of Gaul: The Date of the Maison Carrée at Nîmes" ''The Journal of the Society of Architectural Historians'' '''60''',1, p. 71.</ref>, iżda hemm riċerka attwali li taċċetta l-kitba mnaqqxa bħala evidenza ta' data matul ir-renju tal-Imperatur [[Awgustu]] (27 [[Ante Christum natum|Q.K]].-14 W.K.).<ref>Pierre Gros, "Pour une chronologie des arcs de triomphe de Gaule narbonnaise", ''Gallia'' '''37''' (1979), pp. 55-83.</ref><ref>Cleere, Henry (2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> Inbniet fl-eks ''via Agrippa'' sabiex tagħti ġieħ lill-veterani tal-Gwerer Galliċi u lil-Legio II Augusta. Iktar 'il quddiem ġiet rikostruwita mill-Imperatur [[Tiberju]] biex jiċċelebra r-rebħiet ta' [[Germanicus]] kontra t-tribujiet Ġermaniżi fir-Rheinland.<ref>Cleere, Henry (May 14, 2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> L-arkata fiha kitba mnaqqxa ddedikata lill-Imperatur Tiberju fis-27 W.K.<ref name=":0">Bromwich, James (1993). ''The Roman Remains of Southern France: A Guidebook''. Routledge. pp. 183–186. ISBN <bdi>0-415-14358-6</bdi>.</ref> Flimkien mat-[[Teatru Ruman ta' Orange]], l-Arkata Trijonfali tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981 minħabba l-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/163/|titlu=Roman Theatre and its Surroundings and the &quot;Triumphal Arch&quot; of Orange|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

Il'''-Fajl tal-Awtorità Internazzjonali Virtwali''' magħruf ukoll bħala '''Virtual International Authority File''' ('''VIAF''') huwa [[fajl tal-awtorità]] internazzjonali. Huwa proġett konġunt ta' bosta libreriji nazzjonali li huwa mħaddem mill-[[Online Computer Library Centre]] (OCLC).

[[File:0698 - PA - La Zisa - Iscrizione funebre quadrilingue - Foto G. Dall'Orto1.jpg|daqsminuri|Epitafju [[Kristjaneżmu|Kristjan]] f'''[[Palazz ta' Zisa|La Zisa]]'' f'[[Palermo]], datat mill-1149 sena, miktub b'erba' lingwi: [[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (fuq), [[Ebrajk]] (qiegħ), [[Lingwa Griega|Grieg]] [[Biżantini|Biżantin]] (lemin) u [[Lingwa Latina|Latin]] (xellug).]]
Id-djalett ta' '''Għarbi Sqalli''' jew '''Sikulo-Għarbi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: اللَّهْجَة الْعَرَبِيَّة الصِّقِلِّيَّة, b'ittri Latini: ''al-lahġa l-Għarabija ṣ-Siqillija'') huwa t-terminu użat għall-varjetajiet tal-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] li kienu mitkellma fl-Imaret l-[[Sqallija|Isqallija]] (jew l-[[Emirat ta' Sqallija]] li kien jinkludi [[Malta]]) mis-seklu 9, u qed jibqa' taħt il-ħakma Normanna sussegwenti sas-seklu 13.<ref>{{Ċita web|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2008/2008-039.pdf|titlu=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change to ISO 639-3 Language Code}}</ref> Kien ġej mill-Għarbi wara l-konkwista Għabbasija fi Sqallija fis-seklu 9 u żgħar bil-mod wara l-[[Konkwista Normanna tan-Nofsinhar tal-Italja|konkwista Normanna]] fis-seklu 11.

{{stub|ġeografija}}
[[File:Kärnten in Austria.svg|thumb|Kärnten ġewwa l-Awstrija]]
'''Kärnten''' (IPA: ''{{IPA|ˈkɛʁntn̩}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 557,371 (sal-2020).

{{Wikifikazzjoni}}

'''Pasargadae''' (pronunzjata: /pə'sɑrgədi/; minn ''Pāθra-gadā'', <abbr>litteralment</abbr> "mazza protettiva" jew "mazza b'saħħitha"; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]] Modern: پاسارگاد ''Pāsārgād'')<ref>Gershevitch, Ilya, "Iranian Nouns and Names in Elamite Garb", Transactions of the Philological Society 68 (1), pp. 167-200, 1969 (1970).</ref> kienet il-[[belt kapitali]] tal-Imperu [[Akemenidi|Akemenid]] taħt [[Cyrus il-Kbir]] (559-530 [[Ante Christum natum|Q.K]].). Illum hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab fit-Tramuntana tar-raħal ta' Madar-e-Soleyman u madwar 90 kilometru (56 mil) fil-Grigal tal-belt moderna ta' [[Shiraz]] u hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1106/|titlu=Pasargadae|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-30}}</ref> Is-sit jitqies bħala l-post fejn hemm il-Qabar ta' Cyrus, qabar li qabel kien attribwit li kien f'''Madar-e-Soleyman'', "Omm Salamun".

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

[[File:Hookes-law-springs.png|daqsminuri|Il-liġi ta 'Hooke: il-forza hija proporzjonali għall-estensjoni]]{{Grammatika}}
Fil-[[fiżika]], '''il-liġi ta' Hooke''' hija liġi empirika li tiddikjara li l-forza (F) meħtieġa biex testendi jew tikkompressa molla b'xi distanza (x) tiskala b'mod lineari fir-rigward ta' dik id-distanza—jiġifieri, F=k•x fejn k hija a fattur kostanti karatteristika tar-rebbiegħa (jiġifieri, l-ebusija tagħha), u x hija żgħira meta mqabbla mad-deformazzjoni totali possibbli tar-rebbiegħa. Il-liġi hija msemmija wara l-fiżiku Brittaniku tas-seklu 17 Robert Hooke . Huwa ddikjara l-liġi għall-ewwel darba fl-1676 bħala anagramma Latina.  <ref>See https://web.archive.org/web/20160308173452/http://civil.lindahall.org/design.shtml, where one can find also an anagram for [[catenary]].</ref> Huwa ppubblika s-soluzzjoni tal-anagramma tiegħu fl-1678 <ref>[[Robert Hooke]], ''De Potentia Restitutiva, or of Spring. Explaining the Power of Springing Bodies'', London, 1678.</ref> bħala: {{lang|la|ut tensio, sic vis}} ("bħala l-estensjoni, għalhekk il-forza" jew "l-estensjoni hija proporzjonali għall-forza"). Hooke jiddikjara fix-xogħol tal-1678 li kien jaf bil-liġi mill-1660.

[[File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|daqsminuri|It-torrijiet residenzjali tas-Svan qrib Mestia.]]
It-'''torrijiet residenzjali tas-Svan''' (bil-Georgian: სვანური კოშკი; b'ittri Rumani: ''svanuri k'oshk'i'') jirreferu għat-torrijiet li kienu jintużaw bħala djar kif ukoll bħala abitazzjonijiet difensivi fir-reġjun storiku Georgian ta' [[Svaneti]] (illum il-ġurnata msejjaħ Samegrelo-Zemo Svaneti). Dawn it-torrijiet huma uniċi fir-reġjun u nbnew primarjament bejn is-sekli 9 u 12, matul l-epoka tad-deheb tal-Georgia. Madankollu, l-oriġini tat-torrijiet x'aktarx li tmur lura għall-[[preistorja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/709/|titlu=Upper Svaneti|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-04-09}}</ref>

Il-'''Mużew ta' Plantin-Moretus''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Plantin-Moretusmuseum'') huwa mużew tal-istampar f'[[Anversa]], il-[[Belġju]], li jiffoka fuq ix-xogħol tal-istampaturi tas-seklu 16 [[Christophe Plantin]] u [[Jan Moretus]].<ref>{{Ċita web|url=https://museumplantinmoretus.be/en/page/unesco|titlu=Unesco {{!}} Museum Plantin-Moretus|sit=museumplantinmoretus.be|data-aċċess=2022-08-19}}</ref> Il-mużew jinsab fl-eks residenza u stabbiliment tal-istampar tagħhom, l-Istamperija ta' Plantin, fil-Vrijdagmarkt (is-Suq tal-Ġimgħa) f'Anversa, u ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1185/|titlu=Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

Il-'''Ħajt il-Kbir taċ-Ċina''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 萬里長城; biċ-Ċiniż issimplifikat: 万里长城; bil-pinyin: ''Wànlǐ Chángchéng'') huwa sensiela ta’ fortifikazzjonijiet li nbnew tul il-fruntieri storiċi tat-Tramuntana tal-istati antiki taċ-[[Ċina]] u taċ-Ċina Imperjali bħala protezzjoni minn diversi gruppi nomadiċi mill-Isteppa Ewroasjatika. Inbnew diversi ħitan sa mill-bidu tas-seklu 7 Q.K.<ref>''The New York Times'' with introduction by Sam Tanenhaus (2011). ''The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind''. St. Martin's Press of Macmillan Publishers. p. 1131. ISBN <bdi>978-0-312-64302-7</bdi>.</ref>, b’biċċiet selettivi li iktar ’il quddiem ġew magħquda flimkien minn [[Qin Shi Huang]] (220-206 Q.K.), l-ewwel imperatur taċ-Ċina. Ftit li xejn fadal mill-ħajt ta’ Qin Shi Huang.<ref>{{Ċita web|titlu=Great Wall of China {{!}} Definition, History, Length, Map, Location, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/Great-Wall-of-China|data-aċċess=2021-03-20|lingwa=en|sit=Encyclopedia Britannica}}</ref> Iktar ’il quddiem, ħafna dinastiji suċċessivi bnew diversi biċċiet tal-ħitan fil-fruntieri u wettqu l-manutenzjoni tagħhom. L-iktar biċċiet magħrufa sew tal-ħajt inbnew mid-dinastija Ming (1368-1644).

In-'''Netwerk tal-Libreriji tal-Punent tal-Iżvizzera''' (bil-Franċiż: Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale; '''RERO''' ) twaqqfet minn diversi libreriji ewlenin fl-1985, fir-reġjun ta’ Romandy li jitkellem bil-Franċiż fil-punent tal-[[Żvizzera|Iżvizzera]]. RERO hija abbrevjazzjoni sillabika ta' "Réseau Romand" ("Netwerk Romand").

{{Taxobox
|isem = ''Prorastomus''
|stampa = Prorastomus BW.jpg
|daqs_stampa = 275px
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|phylum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|ordni = [[Sirenia]]
|familja = †[[Prorastomidae]]
|ġeneru= †'''''Prorastomus'''''
|awtorità_ġeneru = [[Richard Owen|Owen]], 1855
|speċi = †'''''P. sirenoides'''''
|binominali = ''Prorastomus sirenoides''
|awtorità_binominali = [[Richard Owen|Owen]], 1855
}}
'''''Prorastomus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Prorastomidae]] ma' ġeneru ieħor (''[[Pezosiren]]''), bi speċi waħda biss estinta.

L-'''Għar tal-Irħam''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мра́морная пещера, bl-Ukren: Мармурова печера, bit-Tatari tal-[[Krimea]]: Mermer qobası, Мермер къобасы) huwa għar fil-Krimea, fil-promontorju baxx tal-katina muntanjuża ta' Chatyr-Dag. Huwa attrazzjoni turistika popolari u wieħed mill-iżjed għerien li jżuruh nies fl-[[Ewropa]].

Il-'''Park Nazzjonali ta' Fertő-Hanság''' (bl-Ungeriż: ''Fertő-Hanság Nemzeti Park'') huwa park nazzjonali fil-Majjistral tal-[[Ungerija]] fil-kontea ta' Győr-Moson-Sopron. Inħoloq fl-1991 u nfetaħ uffiċjalment flimkien mal-Park Nazzjonali [[Awstrija|Awstrijaku]] ta' Neusiedler See fl-istess sena. Iż-żewġ parks nazzjonali huma kkollegati flimkien permezz tal-[[Lag Fertő/Neusiedl]]). Il-Park Nazzjonali ta' Fertő-Hanság ikopri 235.88 km² u huwa magħmul minn żewġ żoni kbar.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.ferto-hansag.hu/en|titlu=Fertő-Hanság Nemzeti Park|sit=Fertő-Hanság Nemzeti Park|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/772/|titlu=Fertö / Neusiedlersee Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalparksaustria.at/en/national-park-neusiedler-see.html|titlu=Neusiedler See - Seewinkel {{!}} National Parks Austria - nationalparksaustria.at {{!}} EN|sit=www.nationalparksaustria.at|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

Il-kelma '''Matematika''' ġejja mill-[[lingwa Griega|Grieg]] μάθημα (''máthema''), li tfisser "tgħalim", jew "xjenza"; μαθηματικός (''mathematikós'') tfisser "wieħed li jrid jitgħallem".

'''Alphonse Matejka''' (twieled fid-9 ta' Jannar 1902 f'[[Sankt Gallen]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] - miet fis-27 ta' Ottubru 1999 f'[[La Chaux-de-Fonds]], l-Iżvizzera) kien Oċċidentalist famuż ta' oriġini [[Ċekja|Ċeka]].<ref>{{Ċita web|url=http://cosmoglotta.narod.ru/Cg289/cg289.htm|titlu=Cosmoglotta 289|sit=cosmoglotta.narod.ru|data-aċċess=2022-09-12}}</ref>

'''Palazzo Malta''', uffiċjalment magħruf bħala l- '''Palazz Maġistrali''' (bit-Taljan: ''Palazzo Magistrale''), u magħruf ukoll bħala ''Palazzo di Malta'' jew ''Palazzo dell'Ordine di Malta'', huwa l-aktar importanti miż-żewġ kwartieri ġenerali tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni Militari Sovran ta' Malta]] (l-oħra hija Villa Malta), ordni reliġjuża lajka Kattolika Ruman u suġġett sovran tal[[Dritt Internazzjonali|-liġi internazzjonali]]. Huwa jinsab f'68 Via dei Condotti, [[Ruma]], [[Italja|l-Italja]], ftit minuti mixi mill-[[Taraġ Spanjol]], u ngħatat [[Extraterritorjalità|extraterritoralità]] mill-Gvern Taljan. Il-Palazz ilu proprjetà tal-Ordni ta' Malta mill-1630.

{{infobox city}}'''Kladruby nad Labem''' (jew fil-qosor '''Kladruby''') huwa villaġġ u muniċipalità fir-Reġjun ta’ [[Pardubice]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], li jinsab madwar sitt kilometri fil-Majjistral ta’ [[Přelouč]] jew 22 km fil-Punent ta’ Pardubice, b’popolazzjoni ta’ madwar 600 ruħ.<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Kladruby nad Labem|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kladruby_nad_Labem&oldid=1002075344|data-aċċess=2021-04-01|lingwa=en|data=2021-01-22|iktar=}}</ref> Fl-2019 dan il-villaġġ tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://news.expats.cz/weekly-czech-news/two-new-unesco-world-heritage-sites-named-in-the-czech-republic/|titlu=Two new UNESCO World Heritage Sites named in the Czech Republic|data=2019-07-08|sit=news.expats.cz|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191226150429/https://news.expats.cz/weekly-czech-news/two-new-unesco-world-heritage-sites-named-in-the-czech-republic/|arkivju-data=2019-12-26|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|titlu=Seven more cultural sites added to UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-01}}</ref>

Il-'''Palazz ta' Schönbrunn''' (bil-Ġermaniż: ''Schloss Schönbrunn'' [ʃøːnˈbʁʊn]; bil-[[Bavarja|Bavarjan]] Ċentrali: ''Schloss Scheenbrunn'') kien ir-residenza ewlenija tas-sajf tal-mexxejja [[Asburgi]], u jinsab f'Hietzing, fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]]. L-isem ''Schönbrunn'' (li jfisser "fawwara sabiħa") oriġina minn bir artiġjanali li kien jintuża għall-ilma meħtieġ mill-Asburgi.

{{stub|intrapriża}}

It-'''Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Донецький академічний обласний драматичний театр, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Донецкий академический областной драматический театр) kien teatru f'[[Mariupol]] fin-Nofsinhar tal-[[Ukrajna]]. It-teatru modern kien inbena fl-1960 bejn wieħed u ieħor fil-post fejn qabel kien hemm il-Knisja tal-Marija Maddalena.<ref>{{Ċita web|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|titlu=Церковь св. Марии Магдалины|sit=MRPL.CITY|lingwa=ru|data-aċċess=2022-03-31}}</ref> It-teatru nqered kważi għalkollox mill-attakki mill-ajru [[Russja|Russi]] fis-16 ta' Marzu 2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|titlu=Ukraine: Mariupol city council claims Russia destroys crowded theater — live updates {{!}} News {{!}} DW {{!}} 16.03.2022|data=2022-03-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220316174736/https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|arkivju-data=2022-03-16|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Vasco da Gama''', l-Ewwel Konti ta' [[Vidigueira]] (pronunzja bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]] [[Ewropa|Ewropew]]: [ˈvaʃku ðɐ ˈɣɐ̃mɐ]<ref>Wells, John C. (2008). ''Longman Pronunciation Dictionary'' (3rd ed.). Longman. ISBN <bdi>978-1-4058-8118-0</bdi>.</ref><ref>Jones, Daniel (2011). Roach, Peter; Setter, Jane; Esling, John (eds.). ''Cambridge English Pronouncing Dictionary'' (18th ed.). Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-0-521-15255-6</bdi>.</ref>; twieled fl-1469 – miet fl-24 ta' Diċembru 1524), kien esploratur [[Portugall|Portugiż]] u l-ewwel Ewropew li wasal sal-[[Indja]] bil-baħar.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Vasco-da-Gama|titlu=Vasco da Gama {{!}} Biography, Achievements, Route, Map, Significance, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-29}}</ref>

'''Qal'at al-Bahrain''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة البحرين; bil-[[Lingwa portugiża|Portugiż]]: ''Forte de Barém''), magħruf ukoll bħala l-'''Forti tal-Bahrain''' jew il-'''Forti Portugiż''', huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab fil-[[Baħrejn|Bahrain]]. Mill-iskavi arkeoloġiċi li saru mill-1954 ġew żvelati antikitajiet minn tumbata artifiċjali għolja madwar 12-il metru (39 pied) li kien fiha seba' saffi stratifikati, li nħolqot minn diversi okkupanti mill-2300 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 18, inkluż il-Kassiti, il-[[Greċja|Griegi]], il-[[Portugall|Portugiżi]] u l-[[Iran|Persjani]]. Fl-imgħoddi is-sit kien il-[[belt kapitali]] taċ-ċivilizzazzjoni ta' Dilmun u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1192/|titlu=Qal&rsquo;at al-Bahrain &ndash; Ancient Harbour and Capital of Dilmun|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1192bis.pdf|titlu=Rapport Nru 1192 tal-UNESCO.}}</ref>

'''Skellig Michael''' (bl-Irlandiż: ''Sceilg Mhichíl'' [ˌʃcɛlʲɟ ˈvʲɪhiːlʲ]), magħrufa wkoll bħala '''Skellig il-Kbira''' (bl-Irlandiż: ''Sceilig Mhór'' [ˈʃcɛlʲɪɟ woːɾˠ]; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Great Skellig''), hija gżira b'żewġ qċaċet tal-blat li tinsab 11.6-il kilometru fil-Punent tal-[[Peniżola]] ta' Iveragh fil-Kontea ta' Kerry, l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]]. Il-gżira ngħatat isem l-[[Arkanġlu Mikiel]], filwaqt li "Skellig" oriġinat mill-kelma Irlandiża ''sceilig'', li tfisser farka tal-blat. Il-ġżira ta' maġenbha, Skellig iż-Żgħira (bl-Ingliż: ''Little Skellig''; bl-Irlandiż: ''Sceilig Bheag''), hija iżgħar minnha u mhux aċċessibbli (it-tlugħ l-art mhux permess). Iż-żewġ gżejjer tfaċċaw f'wiċċ il-baħar madwar 374-360 miljun sena ilu matul perjodu ta' formazzjoni tal-muntanji, flimkien mal-katina muntanjuża ta' MacGillycuddy's Reeks. Iktar 'il quddiem, ġew separati mill-art kontinentali minħabba ż-żieda fil-livelli tal-ilma.

'''Saryarka''' (bil-[[Lingwa Każaka|Każak]]: ''saryarka'', li tfisser "wita safra") hija parti watja mir-reġjun muntanjuż tal-[[Każakistan]], b'pajsaġġ enormi ta' 450,344 ettaru magħmul minn [[Steppa|steppi]] u [[Lag|lagi]] fit-Tramuntana tal-Każakistan.<ref>{{Ċita web |url=https://www.britannica.com/place/Kazakh-Uplands|titlu=Kazakh Uplands region, Kazakhstan |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=Encyclopedia Britannica |lingwa=en}}</ref> Saryarka ġiet iddeżinjata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-7 ta' Lulju 2008<ref>{{Ċita web |url=https://whc.unesco.org/en/news/453/ |titlu=Twenty-seven new sites inscribed |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre |lingwa=en}}</ref> u tinkludi żewġ riżervi naturali: ir-Riżerva Naturali Statali ta' [[Naurzum]] fil-Provinċja ta' [[Kostanay]] u r-Riżerva Naturali Statali ta' [[Korgalzhyn]] fir-Reġjun ta' [[Aqmola]].<ref name=":0">{{Ċita web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1102/ |titlu=Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre |lingwa=en}}</ref>

</small><br /><small>''Großherzogtum Luxemburg '' {{nobold|([[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]])}}</small><br /><small>''Groussherzogtum Lëtzebuerg'' {{nobold|([[Lingwa Lussemburgiża|Lussemburgiż]])}}</small>
|isem_komuni                 = Lussemburgu
|stampa_bandiera             = Flag of Luxembourg.svg
|stampa_emblema              =Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg
|stampa_mappa                = EU-Luxembourg.svg
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Lussemburgu
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Lussemburgu
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Lussemburgu
|mottu_nazzjonali            = "Mir wëlle bleiwe wat mir sinn" <small>([[Lingwa Lussemburgiża|Lussemburgiż]])</small><br /><small>Aħna rridu li nibqgħu dak li aħna</small>
|innu_nazzjonali             = ''[[Ons Heemecht]]''<br /><small>Patrija tagħna</small>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Franċiża|Franċiż]]<br />[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]<br />[[Lingwa Lussemburgiża|Lussemburgiż]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Lussemburgu (belt)|Lussemburgu]]
|latd=49 |latm=36 |latNS=N |lonġd=6 |lonġm=7 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Lussemburgu (belt)|Lussemburgu]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]] [[Stat unitarja|unitarja]] [[Sistema parlamentari|parlamentari]]
|titlu_kap1                  = [[Gran Dukat tal-Lussemburgu|Gran Dukat]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Lussemburgu|Prim Ministru]]
|isem_kap1                   = [[Henri (Gran Dukat tal-Lussemburgu)|Henri]]
|isem_kap2                   = [[Xavier Bettel]]
|data_sħubija_UE             = 25 ta' Marzu 1957
|żona_kklassifika            = 179
|poż_erja                    = 179 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 2,586.4
|erja_mi_kw                  = 998.6
|perċentwal_ilma             = 0.60%
|sena_stima_popolazzjoni     = 2013
|stima_popolazzjoni          = 594,130<ref>[https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html], CIA World Factbook, 7/2017. Aċċess 1/2018.</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 171 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 439,539
|densità_popolazzjoni_km2    = 194.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 501.3
|poż_densità_popolazzjoni    = 67 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $42.225 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&pr.y=10&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=137&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Lussemburgu |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2012-04-22}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 94
|PGD_PSX_per_capita          = $79,785<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 1
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.875<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14}}</ref>
|poż_IŻU                     = 26
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = mill-[[L-Ewwel Imperu Franċiż|Imperu Franċiż]]<br />([[Trattat ta' Pariġi (1815)|Trattat ta' Pariġi]])
|data_stabbilit1             = 9 ta' Ġunju 1815
|avveniment_stabbilit2       = [[Trattat ta' Londra (1839)|1<sup>el</sup> Trattat ta' Londra]]
|data_stabbilit2             = 19 ta' April 1839
|avveniment_stabbilit3       = [[Trattat ta' Londra (1867)|2<sup>ni</sup> Trattat ta' Londra]]
|data_stabbilit3             = 11 ta' Mejju 1867
|avveniment_stabbilit4       = Tmiem tal-[[unjoni personali]]
|data_stabbilit4             = 23 ta' Novembru 1890
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.lu]]
|kodiċi_telefoniku           = +352
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $56.738 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 69
|PGD_nominali_per_capita     = $107,206<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 1
|noti                        = 
}}

[[File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|daqsminuri|It-torrijiet residenzjali tas-Svan qrib Mestia.]]
It-'''torrijiet residenzjali tas-Svan''' (bil-Georgian: სვანური კოშკი; b'ittri Rumani: ''svanuri k'oshk'i'') jirreferu għat-torrijiet li kienu jintużaw bħala djar kif ukoll bħala abitazzjonijiet difensivi fir-reġjun storiku Georgian ta' [[Svaneti]] (illum il-ġurnata msejjaħ Samegrelo-Zemo Svaneti). Dawn it-torrijiet huma uniċi fir-reġjun u nbnew primarjament bejn is-sekli 9 u 12, matul l-epoka tad-deheb tal-Georgia. Madankollu, l-oriġini tat-torrijiet x'aktarx li tmur lura għall-[[preistorja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/709/|titlu=Upper Svaneti|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-04-09}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Monasteru ta' Hosios Loukas''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ὅσιος Λουκᾶς) huwa monasteru storiku mdawwar bil-ħitan li jinsab qrib ir-raħal ta' [[Distomo]], f'Boeotia, il-[[Greċja]]. Stabbilit f'nofs is-seklu 10, il-monasteru huwa wieħed mill-iżjed [[Monument|monumenti]] importanti tal-arkitettura u tal-[[arti]] [[Biżantini|Biżantina]] Nofsana, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1990, flimkien mal-monasteri ta' [[Monasteru ta' Nea Moni|Nea Moni]] u ta' [[Monasteru ta' Dafni|Dafni]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/537/|titlu=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-25}}</ref>

'''Pergamon''' jew '''Pergamum''' (/ˈpɜːrɡəmən/ jew /ˈpɜːrɡəmɒn/; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]] Antik: Πέργαμον), magħrufa wkoll bħala '''Pergamos''' (Πέργαμος) bil-Grieg modern<ref>{{Ċita web|url=https://philologus.gr/4/68-2010-01-01-01-22-30/116-2009-10-28-22-42-18|titlu=philologus.gr - ΤΟ ΠΕΡΓΑΜΟΝ|sit=philologus.gr|data-aċċess=2022-04-04}}</ref>, kienet belt Griega antika sinjura u setgħana f'[[Mysia]]. Tinsab 26 kilometru mill-kosta moderna tal-[[Baħar Eġew]] fuq promontorju, fuq in-naħa tat-Tramuntana tax-xmara Caicus (illum il-ġurnata magħrufa bħala [[Bakırçay]]) u fil-Majjistral tal-belt moderna ta' [[Bergama]], it-[[Turkija]].

Il-fdalijiet tal-'''Kastell ta'''' '''Spiš''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Spišský hrad''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Szepesi vár''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek Spiski''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Zipser Burg'') fil-Lvant tas-[[Slovakkja]] jiffurmaw wieħed mill-ikbar kastelli fl-[[Ewropa Ċentrali]]. Il-kastell jinsab fuq għolja 'l fuq mir-raħal ta' [[Spišské Podhradie]] u l-villaġġ ta' [[Žehra]], fir-reġjun magħruf bħala Spiš (bl-Ungeriż: ''Szepes'', bil-Ġermaniż: ''Zips'', bil-Pollakk: ''Spisz'', bil-Latin: ''Scepusium''). Fl-1993 ġie inkluż fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien ma' komponenti oħra bħall-[[Kunvent ta' Spiš]]. Bħala erja (41,426 m²) il-kastell huwa wieħed mill-ikbar fl-[[Ewropa]]. Jiġi amministrat mill-[[Mużew]] ta' Spiš f'[[Levoča]], li huwa parti mill-Mużew Nazzjonali tas-Slovakkja.

'''Poddata''' hija programm disponibbli f'format diġitali biex jitniżżel minn fuq l-Internet.<ref>{{Ċita enċiklopedija|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/podcast}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/podcast|titlu=Definition of PODCAST|sit=[[Merriam-Webster Dictionary]]|data-aċċess=April 20, 2023}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/dictionary/podcast|titlu=Podcast Definition & Meaning &#124; Britannica Dictionary|sit=britannica.com}}</ref> Pereżempju, serje episodika ta' fajls awdjo diġitali li utent jista’ jniżżel fuq apparat personali biex jisma’ meta jrid. Il-poddati huma primarjament mezz awdjo, iżda xi programmi joffru komponent tal-vidjo supplimentari.<ref>{{Ċita web|url=https://riverside.fm/blog/how-to-start-a-video-podcast|titlu=Video Podcast: How to Start a Podcast with Video in 5 Steps|sit=riverside.fm|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> L-applikazzjonijiet tal-istreaming u s-servizzi tal-ippoddjar jipprovdu mod konvenjenti u integrat biex jimmaniġġjaw kju ta’ konsum personali minn diversi sorsi ta’ poddati u tagħmir ta’ daqq. Hemm ukoll servizzi ta' tiftix tal-poddati, li jgħinu lill-utenti jsibu u jaqsmu episodji partikolari ta' xi poddata.<ref>{{Ċita web|url=https://lifehacker.com/the-best-podcast-search-engine-1818560337|titlu=The Best Podcast Search Engine|isem=Nick|awtur=Douglas|data=September 20, 2017|sit=lifehacker|pubblikatur=G/O Media Inc.|data-aċċess=January 30, 2022}}</ref>

{{stub|Ambjent}}

'''Howard Carter''' (twieled fid-9 ta' Mejju 1874 – miet fit-2 ta' Marzu 1939) kien arkeologu u Eġittologu [[Renju Unit|Brittaniku]]. Huwa sar magħruf mad-dinja kollha wara li skopra l-qabar intatt tal-[[Faragħun]] tat-18-il dinastija, [[Tutankhamun]] f'November 1922, l-aqwa qabar tal-faragħuni ppreservat l-aħjar fil-[[Wied tar-Rejiet]].

Il-'''Katidral ta' Šibenik''' jew il-'''Katidral ta' San Ġakbu''' (bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Katedrala sv. Jakova'') f'[[Šibenik]], il-[[Kroazja]] huwa bażilika [[Knisja Kattolika|Kattolika]] b'navata tripla bi tliet apsidi u koppla ta' 32 metru minn ġewwa. Il-[[katidral]] huwa s-sede episkopali tad-djoċesi ta' Šibenik, fid-[[Dalmazja]] ċentrali. Il-katidral huwa wkoll l-iktar [[monument]] arkitettoniku importanti tar-[[Rinaxximent]] fil-pajjiż kollu. Mis-sena 2000 'l hawn, il-katidral tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=The Cathedral of St James in Šibenik|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Dasyurus
| image = Dasyurus maculatus.jpg
| image_caption = ''Dasyurus maculatus''
| fossil_range = Mijoċen tard sa riċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupial]]ia
| ordo = [[Dasyuromorphia]]
| familia = [[Dasyuridae]]
| subfamilia = [[Dasyurinae]]
| tribus = [[Dasyurini]]
| genus = '''''Dasyurus'''''
| genus_authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1796
| type_species = ''[[Dasyurus viverrinus]]''
| type_species_authority = Anon., 1791<br />(''Didelphis viverrina'' [[George Shaw|Shaw]], 1800)
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision = 
*''[[New Guinean quoll|D. albopunctatus]]''
*''[[Western quoll|D. geoffroii]]''
*''[[Northern quoll|D. hallucatus]]''
*''[[Tiger quoll|D. maculatus]]''
*''[[Bronze quoll|D. spartacus]]''
*''[[Eastern quoll|D. viverrinus]]''
}}
''[[Dasyurus]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament il-[[Kwoll]]ijiet jew kif xi jissejħu ukoll il-[[qattus marsupjal|qtates marsupjali]] jew [[qattus nativ|qtates nativi]], tal-kontinent ta' l-[[Awstralja]]. 

{{stub}}
 u [[ Mămăligă |mămăligă]] ]]
'''Ikel tal-Moldova''' hija stil ta ’tisjir relatat man-nies tal-[[Moldova]] u r-reġjun li nfired minn [[Transnistrija|Transnistria]]. Tikkonsisti prinċipalment f’ikel tradizzjonali Ewropew, bħal [[ċanga]], [[ Majjal |majjal]], [[patata]], [[ Kaboċċa |kaboċċi]], u varjetà ta’ ħbub taċ-ċereali. 

[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
[[Kategorija:2008]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2008. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

'''Santiago de Querétaro''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]<small>:</small> [sanˈtjaɣo ðe keˈɾetaɾo]; bl-Otomi: Dähnini Maxei), magħrufa sempliċement bħala l-'''Belt ta'''' '''Querétaro''' (bl-Ispanjol: ''Ciudad de Querétaro''), hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-istat ta' Querétaro, fil-[[Messiku]] ċentrali. Tagħmel parti mill-makroreġjun ta' Bajío.<ref>{{Ċita web|url=http://t21.com.mx/opinion/bitacora/2013/08/16/bajio-nuevo-milagro-mexicano|titlu=Bajío, el nuevo milagro mexicano|sit=t21.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Tinsab 213-il kilometru (132 mil) fil-Majjistral tal-Belt tal-Messiku, 63 kilometru (39 mil) fix-Xlokk ta' [[San Miguel de Allende]] u 200 kilometru (120 mil) fin-Nofsinhar ta' [[San Luis Potosí]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.elclima.com.mx/santiago_queretaro.htm|titlu=Santiago, Querétaro|sit=www.elclima.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Hija wkoll is-sede tal-muniċipalità ta' Querétaro, li hija maqsuma f'seba' distretti. Fl-1996, iċ-ċentru storiku ta' Querétaro tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/792/|titlu=Historic Monuments Zone of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-18}}</ref>

'''Figolla''' hija tip ta' ħelu [[Maltin|Malti]] b'mili qisu marżipan li tittiekel fi żmien l-[[Għid]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/|titlu=M3P : Malta Media Memory Preservation|sit=www.m3p.com.mt|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.grouprecipes.com/66232/maltese-figolli---easter-characters.html|titlu=Maltese Figolli - Easter Characters Recipe|sit=www.grouprecipes.com|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Spiss il-figola tingħata forma ta' [[qalb]], salib, [[stilla]], ħuta, [[fenek]], u kwalunkwe simbolu b'rabta mal-[[Kristjaneżmu]], b'mod partikolari l-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]], iżda dan l-aħħar saret tingħata kull tip ta' forma skont il-gosti ta' dak li jkun.

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''<br />Reġjun ta’ Sqallija '''''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Italja}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Palermo]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Renato Schifani]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|25 709 km2 
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''
|5 032 818 (2017)
|-
|'''Websajt'''
|[https://www.regione.sicilia.it/ Sit Uffiċjali]
|}
'''Sqallija''' (''Sicilia'') hija l-ikbar gżira fil-[[Baħar Mediterran]], flimkien mal-gżejjer minuri tal-madwar. Din il-gżira hija awtonoma però tifforma parti mill-peniżola Taljana, allura nistgħu ngħidu li tista' titqies bħala wieħed mir-reġjuni tal-Italja minkejja l-fatt li hija gżira b'kultura kemxejn differenti. Sqallija tinsab fiċ-ċentru tal-baħar Mediterran, il-gżira testendi mill-ponta tal-peniżola ta' Apennini, li hija separata biss mit-triq id-dejqa li taqsam il-lokalità ta' Messina, u tibqa' sejra lejn il-kosta tat-tramuntana tal- kontinent Afrikan.

Il-'''Konvenzjoni ta' Vjenna dwar id-Dritt tat-Trattati''' hija [[trattat]] internazzjonali dwar id-[[Dritt Internazzjonali Konswetudinarju]] (jew mhux skritt), b'mod partikolari dwar it-trattati bejn l-istati. It-trattat ġie adottat nhar it-22 ta' Mejju 1969 u nfetaħ għall-firem nhar it-23 ta' Mejju. Il-Konvenzjoni daħlet fis-seħħ nhar is-27 ta' Jannar 1980. Sa Novembru 2010 it-trattat kien jorbot 111-il stat. [[Malta]] aċċediet f'Settembru 2012.

{{Automatic taxobox}}

'''Dieudonné Sylvain Guy Tancrède de Gratet de Dolomieu''', li s-soltu huwa magħruf bħala '''Déodat de Dolomieu,''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[deɔda də dɔlɔmjø]; twieled fit-23 ta' Ġunju 1750 – miet fit-28 ta' Novembru 1801) kien ġeologu [[Franza|Franċiż]]. Il-mineral u l-blata tad-[[dolomit]] u l-ikbar krater fil-quċċata tal-[[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] [[Piton de la Fournaise]] ssemmew għalih.

{{wikifikazzjoni}}
Fl-Ingilterra u f’pajjiżi oħra, fil-lejl tal-31 ta’ Ottubru, tiġi ċċelebrata l-festa ta’ Halloween jew kif inhi msejħa wkoll All Hallows’ Eve, jiġifieri lejlet il-Festa tal-Qaddisin kollha. Fi żmienna din il-festa hija okkażjoni biex it-tfal “request treats or threaten tricks” (jittallbu għall-ħelu, u jekk le jagħmlulek xi ċajta. Simbolu komuni ta’ Halloween hija l-jack-o'-lantern, qargħa ħamra mħaffra, b’forma ta’ wiċċ ikrah u b’xemgħa mwaħħla ġewwa.

'''Chichén Itzá''' kienet belt pre-Kolombjana kbira li nbniet mill-poplu [[Maja]] tal-perjodu Klassiku Terminali. Is-sit arkeoloġiku jinsab fil-Muniċipalità ta’ [[Tinúm]], fl-Istat tal-[[Yucatán]], il-[[Messiku]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/483/|titlu=Pre-Hispanic City of Chichen-Itza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-21}}</ref>

Il-pittura li qiegħda tispiċċa f’dan ir-ritratt turi s-sengħa li kienet kisbet f’din l-età.]]
'''Eva Gonzalès'''  (19 ta' April 1849, Pariġi – 5 ta' Mejju 1883, Pariġi) kienet pittriċi [[impressjoniżmu|impressjonista]] Franċiża.

'''Palenque''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]<small>:</small> [pa'leŋke]; bil-Maja tal-[[Yucatan]]: ''Bàakʼ'' [ɓaːkʼ]), magħrufa fl-antik ukoll bil-lingwa Itza bħala '''Lakamhaʼ''' (li tfisser litteralment "Ilma Kbir jew Ilmijiet Kbar")<ref>Stuart, David; Houston, Stephen D. (1994). ''Classic Maya Place Names''. Dumbarton Oaks. pp. 30–31. ISBN 978-0-88402-209-1.</ref><ref>Liendo-Stuardo, Rodrigo (2020). "Lakamha: The Place of "Big Waters" | The archaeology of the ancient city of Palenque, Mexico". In Hutson, Scott R.; Ardren, Traci (eds.). ''The Maya World''. Routledge. p. 369. ISBN <bdi>978-1-351-02956-8</bdi>.</ref>, kienet belt-stat tal-[[Maja]] fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] li spiċċat fix-xejn fis-seklu 8. Il-fdalijiet ta' Palenque jmorru lura għall-226 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tas-799 W.K. Wara d-deklin tagħha, il-belt inħakmet mill-ġungla ta' siġar taċ-ċedru, tal-kawba u tas-sapodilla, iżda mbagħad ġiet skavata u rrestawrata.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/meso_america/palenque.html|titlu=Palenque|data=2004-01-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100606035225/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/meso_america/palenque.html|arkivju-data=2010-06-06|url-status=dead}}</ref> Tinsab qrib ix-xmara [[Usumacinta]] fl-istat Messikan ta' [[Chiapas]], madwar 130 kilometru (81 mil) fin-Nofsinhar ta' [[Ciudad del Carmen]], 150 metru (490 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Ikollha medja ta' xi 2,160 millimetru (85 pulzier) ta' xita fis-sena u temperatura umduża ta' 26 °C (79 °F).<ref name=":0" />

L-'''Istazzjon''' '''ta'<nowiki/>''' '''Chhatrapati Shivaji''' (uffiċjalment l-'''Istazzjon ta'<nowiki/>''' '''Chhatrapati Shivaji Maharaj''', u preċedentement imsemmi l-'''Istazzjon ta'''' '''Vittorja''', bil-kodiċi tal-istazzjon ta' [[Mumbai]]: '''CSTM''' (il-linja prinċipali)/'''ST''' (il-linja suburbana))<ref>{{Ċita web|url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/coaching/pdf/Station_code.pdf|titlu=Kodiċijiet tal-istazzjonijiet tal-Indja}}</ref> huwa stazzjon ferrovjarju storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Mumbai, Maharashtra, l-[[Indja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/945/|titlu=Chhatrapati Shivaji Terminus &#x28;formerly Victoria Terminus&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

Il-'''Monasteru ta’ Gračanica''' (bis-[[Serbja|Serb]]: Манастир Грачаница, b’ittri Rumani: ''Manastir Gračanica'', ippronunzjat [ɡratʃǎnitsa]; bl-[[Albanija|Albaniż]]: ''Manastiri i Graçanicës'') huwa monasteru Ortodoss Serb li jinsab fil-[[Kosovo]]. Inbena mir-Re Serb [[Stefan Milutin]] fl-1321 fuq il-fdalijiet ta’ bażilika tas-seklu 6 W.K. Il-monasteru ġie ddikjarat bħala [[Monument]] Kulturali ta’ Importanza Eċċezzjonali fl-1990, u fit-13 ta’ Lulju 2006<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/724/|titlu=Medieval Monuments in Kosovo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref> tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala wieħed mill-erba’ [[Monumenti Medjevali fil-Kosovo]] u bħala estensjoni tas-sit tal-[[Monasteru ta’ Dečani]] li kien diġà ġie ddeżinjat fl-2004. Wara li ġew iddeżinjati bħala Sit ta’ Wirt Dinji fl-2006, il-Monumenti Medjevali fil-Kosovo tpoġġew minnufih fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji u baqgħu ma tneħħewx sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/268/|titlu=World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year’s inscriptions|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

{{stub}}

{{stub|Storja}}

[[File:Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG|thumb|right|Il-lingwa tat-[[Tatari tal-Krimea]] hija miktuba "Merħba fil-Krimea"]]

Fil-[[bijoloġija]], l-'''evoluzzjoni''' hija l-bidla fil-[[Introduzzjoni għall-ġenetika|materjal ġenetiku]] ta' popolazzjoni ta' [[organiżmu|organiżmi]] minn ġenerazzjoni għal oħra. Għalkemm il-bidliet li jsiru f'kull waħda mill-ġenerazzjonijiet huma żgħar, id-differenzi jinġemgħu ma' kull ġenerazzjoni u jistgħu, matul iż-żmien, iwettqu bidliet sostanzjali fl-organiżmi. Dan il-proċess jista' jirriżulta fil-[[speċjazzjoni|ħolqien ta' speċi ġodda]]. Tabilħaqq, ix-xebh bejn l-organiżmi jissuġġerixxi li l-[[speċi|ispeċi]] magħrufa kollha huma [[dixxendenza komuni|imnisslin minn antenat komuni]] (jew [[Introduzzjoni għall-ġenetika|patrimonju ġenetiku]] wieħed) permezz ta' dan il-proċess ta' diverġenza gradwali.<ref name="Futuyma">{{ċita ktieb |kunjom=Futuyma |isem=Douglas J. |titlu=Evolution |sena=2005 |editur=Sinauer Associates, Inc. |post=Sunderland, Massachusetts |isbn=0-87893-187-2}}</ref> 

Il-'''Maltin''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maltese'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Maltesi'') huma nazzjon u grupp etniku indiġenu ta’ [[Malta]] li jitkellmu bil-[[Lingwa Maltija|Malti]], lingwa [[Semitiku|Semitika]]. Malta hija gżira f’nofs il-[[Baħar Mediterran]]. Inklużi fil-grupp etniku definit mill-Maltin hemm ukoll l-''Għawdxin'' (bl-Ingliż: ''Gozitans'', bit-Taljan: ''Gozitani'') li jgħixu fil-gżira ta’ [[Għawdex]].

{{Nebbieta|Ekonomija}}

'''Trojja''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Τροία; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy'') jew '''Ilium''' (bil-Grieg: Ίλιον) kienet belt antika li kienet tinsab f'[[Hisarlik]], illum il-ġurnata fit-[[Turkija]], 30 kilometru fil-Lbiċ ta' [[Çanakkale]]. Il-belt hija magħrufa bħala l-post fejn hija ambjentata l-ġrajja tal-[[mitoloġija Griega]] tal-[[Gwerra ta' Trojja]]. 

Il-'''Wied tat-Tempji''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Valle dei Templi''; bl-[[Sqalli|Isqalli]]: ''Vaddi di li Tempri'') huwa sit arkeoloġiku f'[[Agrigento]] (magħrufa bħala ''Akragas'' fil-[[Greċja]] Antika), [[Sqallija]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji straordinarji ta' arti u arkitettura tal-Greċja Antika, u huwa wieħed mill-attrazzjonijiet prinċipali ta' Sqallija minn mindu tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-22}}</ref> 

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,661,868
|sena_ċensiment_popolazzjoni = Jannar 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 54,2
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 140.6
|poż_densità_popolazzjoni    = 156 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $57.079 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $15,616
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2010
|IŻU                         = {{profitt}} 0.780<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-05 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 60
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = minn [[Spanja]]
|data_stabbilit1             = 28 ta' Novembru, 1821
|avveniment_stabbilit2       = mill-[[Kolombja]]
|data_stabbilit2             = 3 ta' Novembru, 1903
|valuta                      = [[Balboa tal-Panama|Balboa]]<br />[[Dollaru tal-Istati Uniti]]
|kodiċi_valuta               = PAB, USD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant|EST]]
|differenza_ħku              = -5
|cctld                       = [[.pa]]
|kodiċi_telefoniku           = +507
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $36.253 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,526
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

{{stub|Bijografija}}
 (1620).]]
{{kwota|Tuni punt t'appoġġ u nerfgħalkom id-dinja!|Arkimede}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-Renju tal-[[Żvezja|Iżvezja]] rratifika l-Konvenzjoni fit-22 ta' Jannar 1985, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/se|titlu=Sweden - UNESCO World Heritage Centre|data=2019-03-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190322222253/https://whc.unesco.org/en/statesparties/se|arkivju-data=2019-03-22|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}
0.478
|poż_IŻU                     = 180
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;">baxx</span>
|tip_sovranità               = [[L-Storja tal-Afganistan|Stabbiliment]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Imperu Durrani|L-ewwel stat Afgan]]
|data_stabbilit1             = Ottubru 1747
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza (mir-[[Renju Unit]])
|data_stabbilit2             = 19 t'Awissu, 1919
|valuta                      = [[Afghani tal-Afganistan|Afghani]]
|kodiċi_valuta               = AFN
|differenza_ħku              = +4:30
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.af]]
|kodiċi_telefoniku           = [[+93]]
|kodiċi_iso3166           = AF
|sena_PGD_nominali           = 2021
|PGD_nominali                = $20.136 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $611
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
|titlu_kap3=[[Prim Imħallef tal-Afganistan|Prim Imħallef]]|isem_kap3=[[Abdul Hakim Haqqani]]}}

'''Ghadamès''', '''Ghadames''' jew '''Ghadamis''' (/ɡəˈdæmɪs/; bil-Berberu: ''ʕadémis''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: غدامس, bil-Libjan vernakolari: ''ɣdāməs'', bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Cidamus, Cydamus'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Gadames'') huwa raħal Berberu b'oażi fid-Distrett ta' Nalut tar-reġjun tat-Tripolitanja fil-Majjistral tal-[[Libja]].

Il-'''Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg''' (bl-[[Lingwa Żvediża|Iżvediż]]: ''Engelsbergs bruk''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Engelsberg Ironworks'') hija fabbrika tal-[[ħadid]] li tinsab f'[[Ängelsberg]], li huwa villaġġ fil-Muniċipalità ta' Fagersta f'Västmanland, l-[[Żvezja|Iżvezja]]. Inbniet fl-1681 minn [[Per Larsson Gyllenhöök]] (1645-1706) u ġiet żviluppata f'waħda mill-iżjed fabbriki tal-ħadid moderni fid-[[Id-Dinja|dinja]] fil-perjodu 1700-1800. Il-fabbrika tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/556/|titlu=Engelsberg Ironworks|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-09}}</ref>

Il-'''Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda''' huma sit sagru tal-popli Mijikenda fl-eks Provinċja tal-Kosta tal-[[Kenja]]. ''Kaya'' (bil-plural: ''makaya'' jew ''kayas'') jitqies li huwa sors intrinsiku ta' setgħa ritwali u l-oriġini ta' identità kulturali fi ħdan il-foresti sagri;<ref>Parkin, David (2006). ''The Sacred Void: Spatial Images of Work and Ritual Among the Giriama of Kenya''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-0-521-02498-3</bdi>. p. 37.</ref><ref>Wynne-Jones, Stephanie; Laviolette, Adria, eds. (2017). ''The Swahili World''. doi:10.4324/9781315691459. ISBN <bdi>978-1-315-69145-9</bdi>.</ref> huwa wkoll post tat-talb għall-membri tal-grupp etniku tal-Mijikenda.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/sacred-groves-threatened-development-kaya-forests-kenya|titlu=Sacred Groves Threatened by Development: The Kaya Forests of Kenya {{!}} Cultural Survival|data=2010-03-25|sit=www.culturalsurvival.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref> L-insedjament, iċ-ċentru ritwali, u ħitan iffortifikati assoċjati mal-foresti huma wkoll parti mill-''kaya''. Attwalment, il-''kaya'' jitqies ukoll bħala unità organizzattiva tradizzjonali tal-popli Mijikenda. Ħdax mill-madwar 60 ''kaya'' separat ġew raggruppati flimkien u tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit wieħed.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1231/|titlu=Sacred Mijikenda Kaya Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref>

'''Ajruport ta' Istanbul''' (IATA: IST, ICAO: LTFM) (Tork: İstanbul Havalimanı) <ref>[https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/yeni-havalimaninin-adi-belli-oldu-istanbul-havalimani-tabelalari-asildi,uQweIzQJuEO5By59Eg4xnw/ Istanbul]</ref> huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni li jservi lil [[ Istanbul |Istanbul]], [[Turkija|it-Turkija]]. Huwa jinstab fid-distrett ta' [[ Arnavutköy (distrett) |Arnavutköy]] fuq in-naħa [[Ewropa|Ewropea]] tal-belt. 

{{stub|Ġeografija}}

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}

'''Monika Kryemadhi''' (twieldet fid-9 ta’ April 1974<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://shqiptarja.com/lajm/pas-djegies-sw-mandateve-monika-kryemadhi-kthehet-ne-vendlindje|titlu=Pas djegies së mandateve, Monika Kryemadhi kthehet në vendlindje - Shqiptarja.com|sit=shqiptarja.com|lingwa=sq|data-aċċess=2021-04-30}}</ref>) hija politiku Albaniż, membru tal-parlament u l-mexxej tal-partit Moviment Soċjalista għall-Integrazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://lsi.al/|titlu=LSI {{!}}|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-04-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210305162202/https://lsi.al/|arkivju-data=2021-03-05|url-status=dead}}</ref> Hija wkoll il-mara ta’ [[Ilir Meta]], il-President tal-[[Albanija]]. Monika Kryemadhi rrifjutat il-pożizzjoni tal-Ewwel Mara tal-Albanija u minflok iddelegat ir-rwol lil bintha l-kbira, Bora.<ref>{{Ċita web|url=https://politiko.al/te-jete-bora-first-lady-e-shqiperise-meta-po-konsultohet-eksperte-kushtetues|titlu=Ekskluzive/ A do të jetë Bora 'First Lady' e Shqipërisë? Meta po konsultohet me ekspertë kushtetues|sit=politiko.al|data-aċċess=2021-04-30}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Messiku aċċetta l-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO fit-23 ta' Frar 1984, u b'hekk is-siti storiċi u naturali tagħha saru eliġibbli biex jiżdiedu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-'''Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt''' tirreferi għal grupp ta' artisti tal-''Jugendstil'' kif ukoll għall-binjiet f'Mathildenhöhe, [[Darmstadt]], il-[[Ġermanja]], fejn kienu jgħixu u jaħdmu dawn l-artisti. Il-biċċa l-kbira tal-artisti kienu ffinanzjati minn patruni u kienu jaħdmu flimkien ma' membri oħra tal-grupp li kellhom gosti u ideali artistiċi konkordanti.

l-'''artiklu''' hija kelma li titqiegħed biswit [[Nom]] biex t'indika it-tip ta' referenza li n-nom ikun qiegħed jirrealizza f'ċerta frażi.

'''Skrivan''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: clerk) huwa ħaddiem li bħala l-[[professjoni]] tiegħu jwettaq kompiti ġenerali f’uffiċċju, jew ħaddiem li jwettaq kompiti simili f’ambjent tal-bejgħ bl-imnut. Ir-responsabbiltajiet tal-iskrivana ġeneralment jinkludu ż-żamma tar-rekords, l-organizzazzjoni tad-dokumenti, l-amministrazzjoni tal-postijiet ta’ servizz għall-klijenti, it-tweġib tat-telefonati, u kompiti amministrattivi oħra li spiss jaf ikunu ripetittivi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/clerk|titlu=Definition of CLERK|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-13}}</ref>

'''Maria Dobroniega ta' Kiev''' (twieldet wara l-1012 – mietet fit-13 ta' Diċembru 1087) kienet prinċipessa ta' Rus minn [[Kiev]], l-[[Ukrajna]], tad-dinastija Rurik u biż-żwieġ saret Dukessa tal-[[Polonja]].

{{Nebbieta|Ġeografija}}

Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-[[arti]] Rumaneska.]]
Il-'''Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí''' huma sensiela ta' disa' knejjes [[Rumanesk|Rumaneski]] Bikrin fil-[[Vall de Boí]], fil-''comarca'' [[Katalonja|Katalana]] ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' [[Lleida]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

'''Arsenal Football Club''', magħruf aħjar bħala '''Arsenal''', hu [[klabb tal-futbol]] [[Ingilterra|Ingliż]], li hu bbażat f'[[Holloway (Londra)|Holloway]], fit-Tramuntana ta' [[Londra]]. Huma jilgħabu fil-[[Premier League|Premier League Ingliż]] u huma fost l-iktar timijiet ta' suċċess fil-futbol Ingliż. L-Arsenal hu l-aktar tim mill-kapitali Ingliż li rebaħ titli, u t-tielet l-aktar fuq bażi nazzjonali, fejn fost l-oħrajn rebħu tlettax-il titlu tal-[[L-Ewwel Diviżjoni tal-Football League|Ewwel Diviżjoni]] u tal-Premier League u għaxar [[FA Cup]]s.<ref>{{Ċita web|url=http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=the+club&article=344299&lid=History&Title=Club+Honours.|titlu=Club Honours|pubblikatur=Arsenal FC|data-aċċess=2008-03-18|lingwa=Ingliż}}</ref> 

Il-'''Park Nazzjonali ta' Doñana''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque Nacional de Doñana'') huwa riżerva naturali fl-[[Andalusija]], fin-Nofsinhar ta' [[Spanja]], fil-provinċji ta' [[Huelva]] (il-biċċa l-kbira tat-territorju tagħha), [[Cádiz]] u [[Sivilja]]. Il-park ikopri 543 km<sup>2</sup> (209.65 mili kwadri), li minnhom 135 km<sup>2</sup> (52.12 mil kwadru) huma żona protetta. Il-park huwa żona ta' mraġ, nixxigħat baxxi u għaram tar-ramel f'Las Marismas, id-delta fejn ix-xmara [[Guadalquivir]] tnixxi fl-[[Oċean Atlantiku]]. Ġie stabbilit bħala riżerva naturali fl-1969 meta l-Fond Dinji għall-Organiżmi Selvaġġi ngħaqad mal-gvern Spanjol u xtara sezzjoni ta' mraġ biex jipproteġi s-sit.<ref>{{Ċita web|url=http://www.wwf.be/_media/wwf_50_years_ddd__lrsm_777081.pdf|titlu=For a living planet. WWF.|data-aċċess=2022-10-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120621114020/http://www.wwf.be/_media/wwf_50_years_ddd__lrsm_777081.pdf|arkivju-data=2012-06-21|url-status=dead}}</ref> L-ekosistema ilha taħt theddida kostanti minħabba d-drenaġġ tal-imraġ, l-użu tal-ilma tax-xmara għall-ixprunar tal-produzzjoni agrikola permezz tat-tisqija tal-art tul il-kosta, it-tniġġis tal-ilma permezz tal-estrazzjoni iktar 'il fuq tul ix-xmara, u t-tkabbir tal-faċilitajiet turistiċi. Il-park huwa msemmi għal Doña Ana de Silva y Mendoza, il-mara tas-seba' Duka ta' Medina Sidonia.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Ażerbajġan]] irratifika l-Konvenzjoni fis-16 ta' Diċembru 1993.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/az|titlu=Azerbaijan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-12}}</ref>

Is-'''Siti Penitenzjarji Awstraljani''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Australian Convict Sites'') huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul mill-fdalijiet ta' 11-il sit penitenzjarju li oriġinarjament kienu nbnew mill-[[Imperu Brittaniku]] matul is-sekli 18 u 19 fuq meded għammiela tul il-kosta Awstraljana f'[[Sydney]], f'[[Tasmania]], fil-[[Gżira ta' Norfolk]], u f'[[Fremantle]]; li issa jirrappreżentaw "...l-aqwa eżempji eżistenti ta' trasport fuq skala kbira ta' persuni għal raġunijiet penitenzjarji u l-espansjoni kolonjali tas-setgħat [[Ewropa|Ewropej]] permezz tal-preżenza u x-xogħol tal-persuni fis-siti penitenzjarji".<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1306/|titlu=Australian Convict Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-28}}</ref>

Il-'''Knejjes tal-Moldavja''' huma tmien knejjes Ortodossi Rumeni rappreżentattivi (minn għadd ferm ikbar) li jinsabu fil-Kontea ta’ [[Suceava]], fit-Tramuntana tal-[[Moldavja]], ir-[[Rumanija]], u nbnew bejn l-1487 u l-1583. 

"'''Ombra mai fu'''" ("Qatt ma kien hemm del"), magħrufa wkoll bħala "'''Largo minn ''Xerxes''''' " jew il-"'''Largo ta' Handel''' ", hija l- aria tal-ftuħ mill-opra ''Serse'' tal-1738 ta' George Frideric Handel.

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

'''Joyeux Noël''' (Malti: Il-Milied it-Tajjeb) huwa film Franċiż tal-2005 dwar il-waqfien mill-ġlied matul [[l-Ewwel Gwerra Dinjija]] f'Diċembru 1914, minn għajnejn is-suldati Franċiżi, Skoċċiżi u Ġermaniżi. Kien miktub u dirett minn Christian Carion.
==Trama==
Il-ġrajja titratta sitt karattri: Gordon (Logutenent tar-Royal Scots Fusiliers); Audebert (Logutenent tal-Infanterija 26 u kontra qalbu bin ġeneral); Horstmayer (Logutenent Lhudi-Ġermaniż tal-Infanterija 93); Palmer (qassis Skoċċiż li kien iwassal katalettier); u t-tenur Ġermaniż Nikolaus Sprink u martu Daniża, is-sopran Anna Sørensen (żewġ stilel famużi tal-opra).

It-'''[[Tuneżija]]''' rreġistra li jipparteċipa fil-[[Festival tal-Eurovision 1977]], ospitat ġewwa [[Londra]]. Minkejja li kienu f'post numru erbgħa biex ikantaw, it-Tuneżija rtiraw għal raġunijiet mhux ċari. Hemm għajdut li d-deċiżjoni biex jirtiraw kien minħabba li l-Iżrael kienu wkoll fil-festival. Sal-ġurnata tal-lum, l-uniku pajjiż [[Afrika]]n li ħa sehem fil-Eurovision hu l-[[Marokk]], li għamel l-ewwel dehra fil-[[Festival tal-Eurovision 1980]].

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 199 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 78,115 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 179.8
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 465.7
|poż_densità_popolazzjoni    = 71 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2008
|PGD_PSX                     = $4.510 biljun<ref name="Departament d'estadística">{{ċita web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |titlu=Andorra 2008, Departament d'estadística d'Andorra |pubblikatur=Estadistica.ad |lingwa=es |data-aċċess=2012-08-26}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 155
|PGD_PSX_per_capita          = $53,383
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 9
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.846 <ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |format=PDF |titlu=Human Development Report 2010 |sena=2010 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2013-06-05}}</ref>
|poż_IŻU                     = 33
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Paréage]] mill-[[Kuruna ta' Aragona]]
|data_stabbilit1             = [[Paréage tal-Andorra 1278|1278]]
|valuta                      = [[Ewro]] (€){{smallsup|1}}
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ċentrali Ewropew tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.ad]]{{smallsup|2}}
|kodiċi_telefoniku           = [[+376]]
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                        = Qabel 1999, il-[[frank Franċiż]] u [[peseta Spanjola]];-muniti u noti ta 'żewġ muniti, madankollu, baqgħet valuta legali sal-2002. Ammonti żgħar ta' [[Diner tal-Andorra]] i (maqsum 100 centim) kienu nħadmu wara l-1982.
|nota2                        = Ukoll [[.cat]], li hi maqsuma flimkien mat-territorji li jitkelmu bil-Katalan.
}}
[[File:Andorra location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Andorra topographic map-es.svg|thumb|Mappa]]
[[File:Andorra nasa world wind.png|thumb|Immaġini bis-satellita ta' Andorra.]]
[[File:Andorra location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Andorra Telecom 2019 logo.svg|thumb|Seu/sede/campus de/d' Andorra Telecom, S.A.U. (kampus ta' huwa Kumpanija tat-telekomunikazzjoni u televiżjoni fil-pajjiż).]]
[[File:Andorra Telecom seu central.jpg|thumb|Seu/sede Andorra Telecom, S.A.U. (kampus ta' huwa Kumpanija tat-telekomunikazzjoni u televiżjoni fil-pajjiż).]]
[[File:Logo Andorra Televisió.png|thumb|Andorra Televisió (ATV)/Andorra Televisión (ATV)/Andorra Television (ATV) (Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:RTVA logotip.png|thumb|Ràdio i Televisió d'Andorra (RTVA)/Radio y Televisión de Andorra (ATV) (Radju u Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:RTVA32.JPG|thumb|Seu/sede/campus de/d' Ràdio i Televisió d'Andorra (RTVA)/Radio y Televisión de Andorra (ATV) (kampus ta' Radju u Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:Andorra lenguas.png|thumb|Tabella tal-lingwi materni ta' Andorra (2012).]]
[[File:Perrosdetrineo2.JPG|thumb|Klieb tas-slitta.]]
[[File:הפרלמנט החדש (cropped).jpg|thumb|Kunsill Ġenerali ta' Andorra (Consejo General de Andorra/Consell General d'Andorra)]]
[[File:Estacionesquiandorra.JPG|thumb|Grandvalira fil-parroċċa ta’ Encamp.]]
[[File:Estació d'esquí Pas de la Casa, Andorra, 2006.JPG|thumb|Chairlift fi Grandvalira. Pas de la Casa.]]
[[File:Sededelgobiernoandorrano.JPG|thumb|Plakka tal-parlament ta' Andorra.]]
[[File:Andorra Encamp Museumsgebäude.JPG|thumb|Mużew Nazzjonali tal-Karozzi (Museu Nacional de l'Automòbil/Museo nacional del Automóvil)]]
[[File:Andorra-coa-old.jpg|thumb|Armi ta' Andorra fil-Casa de la Vall.]]
[[File:Casa de la Vall, Andorra la Vieja, Andorra, 2013-12-30, DD 01.JPG|thumb|Casa de la Vall.]]
[[File:Comapedrosa01.jpg|thumb|Comapedrosa/Coma Pedrosa]]

'''Timgad''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تيمقاد, b'ittri Rumani: ''Tīmgād'', magħrufa wkoll bħala '''''Marciana Traiana Thamugadi''''') kienet belt [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-Muntanji Aurès fl-[[Alġerija]]. Ġiet stabbilita mill-Imperatur Ruman [[Trajanu]] għall-ħabta tal-100 [[WK|W.K]]. L-isem sħiħ tal-belt kien ''Colonia Marciana Ulpia Traiana Thamugadi''. L-Imperatur Trajanu semma l-belt b'kommemorazzjoni għal ommu Marcia, oħtu l-kbira Ulpia Marciana, u missieru Marcus Ulpius Traianus.

It-'''Tumbati Funebri ta' Dilmun''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مدافن دلمون) huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul miż-żoni tan-nekropoli fuq il-gżira prinċipali ta' [[Baħrejn|Bahrain]] u li jmorru lura għal żmien il-[[Kultura|kulturi]] ta' Dilmun u ta' Umm al-Nar.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1542/|titlu=Dilmun Burial Mounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-25}}</ref>

Il-'''Monasteru ta' Haghpat''', magħruf ukoll bħala '''Haghpatavank''' (bl-Armen: Հաղպատավանք), huwa kumpless ta' monasteru [[Medjuevu|Medjevali]] f'Haghpat, l-[[Armenja]], li nbena bejn is-sekli 10 u 13.<ref name=":0" />

'''Tikal''' (/tiˈkɑːl/; ''Tik’al'' bl-ortografija moderna tal-[[Maja]]) hija l-fdal ta' belt antika, li x'aktarx kienet tissejjaħ '''Yax Mutal'''<ref>Tokovinine, Alexandre (2008). "Lords of Tikal: Narratives and Identities". ''Peabody Museum of Archaeology and Ethnology''. Harvard University: 4.</ref>, u li tinsab f'foresta tropikali fil-[[Gwatemala]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/projects/tikal/overview|titlu=CyArk|sit=CyArk|data-aċċess=2022-08-14}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] u ċentri urbani taċ-ċivilizzazzjoni tal-Maja pre-Kolumbjana. Tinsab fir-reġjun arkeoloġiku tal-Baċir ta' Petén fit-territorju attwali tat-Tramuntana tal-Gwatemala. Is-sit jinsab fid-dipartiment ta' El Petén u huwa parti mill-Park Nazzjonali ta' Tikal. Fl-1979 sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/64/|titlu=Tikal National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-14}}</ref>

L-'''Akropoli ta' Ateni''' huwa fdal ta' bini, mibni fuq għolja tal-[[ġebla tal-ġir]], li tiddomina l-belt ta' [[Ateni]], il-[[Greċja]]. L-Akropoli jinkludi wħud mill-eqdem binjiet klassiċi fid-[[Id-Dinja|dinja]] li għandhom sinifikat arkitettoniku u storiku kbir, u fosthom l-iktar famuż huwa l-[[Partenon]]. L-isem akropoli ġej mill-kelma [[Lingwa Griega|Griega]] ἄκρον (''akron'', "tarf, estremità") u πόλις (''polis'', "belt").

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġijiet
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| ordo_authority = (Butler, 1956)
| familia = [[Macroscelididae]]
| familia_authority = (Bonaparte, 1838)
| subdivision_ranks = [[Ġeneri]]
| subdivision = 
''[[Rhynchocyon]]''<br>
''[[Petrodromus]]''<br>
''[[Macroscelides]]''<br>
''[[Elephantulus]]''
}}
 (''Rhynchocyon chrysopygus'')]]

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

'''Tlacotalpan''' huwa raħal fil-Muniċipalità ta' Tlacotalpan fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Veracruz]], li jiġi ddeżinjat bħal [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998 primarjament għall-arkitettura u għall-konfigurazzjoni kolonjali tiegħu. Ir-raħal ġie stabbilit fl-1550 fuq dik li oriġinarjament kienet gżira fix-xmara [[Papaloapan]]. Mill-era kolonjali sas-seklu 20, kien port importanti, wieħed mill-ftit portijiet tax-xmajjar interni fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka Latina]]. Madankollu, bil-kostruzzjoni tal-linja ferrovjarja, l-importanza ta' Tlacotalpan majnat ferm. Mill-aħħar tas-seklu 20, bdew isiru sforzi biex jiġu kkonservati l-arkitettura u l-konfigurazzjoni Spanjoli/tal-Karibew tar-raħal, sa ma laħqu l-qofol tagħhom bid-deżinjazzjoni mill-UNESCO. Illum il-ġurnata, ir-riżorsi ekonomiċi prinċipali tar-raħal huma s-sajd u t-turiżmu, speċjalment għall-ħabta tal-festa annwali f'ġieħ il-[[Santa Marija|Madonna]] tal-Preżentazzjoni ta' [[Ġesù|Kristu]].

{{infobox city}}]]
'''Zamość''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]<small>:</small> [ˈzamɔɕtɕ]; bil-Yiddish: זאמאשטש‎, b’ittri Rumani<small>:</small> ''Zamoshtsh''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Zamoscia'') hija belt storika fix-Xlokk tal-[[Polonja]]. Tinsab fin-Nofsinhar tar-reġjun ta’ Lublin (mill-1999), madwar 90 km minn Lublin u 247 km minn [[Varsavja]]. Fl-2014, il-popolazzjoni kienet ta’ 65,149 ruħ.

{{stub|militar|bijografija}}

L-'''Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Colline del Prosecco di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]]'') huma grupp ta' għoljiet fil-provinċja ta' [[Treviso]], fir-reġjun tal-[[Veneto]], ikkaratterizzati mit-territorju mimli dwieli taż-żona tal-produzzjoni tal-[[inbid]] frizzanti Prosecco ta' Conegliano-Valdobbiadene DOKG (Denominazzjoni ta' Oriġini Kontrollata u Garantita).

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

{{wikifikazzjoni}}
</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 52
|PGD_PSX_per_capita          = $37,657<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 20
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.901<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 15
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Konsolidazzjoni
|nota_sovranità              = Seklu 8
|valuta                      = [[Krone Daniż]]
|kodiċi_valuta               = DKK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dk]]
|kodiċi_telefoniku           = +45
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $313.637 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $56,202<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 8
|nota1                       = 
}}

{{Wikifikazzjoni}}

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

'''Valerie Sybil Wilmer''' (imwielda fis-7 ta' Diċembru 1941) hija [[Fotografu|fotografa]] u kittieb Ingliża<ref>{{Ċita web|url=http://womensliberationmusicarchive.co.uk/w/|titlu=Val Wilmer – Journalist, historian and photographer|awtur=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|data=10 October 2010|pubblikatur=The Women's Liberation Music Archive|data-aċċess=1 September 2014}}</ref> li tispeċjalizza fil-mużika u l-kultura [[jazz|tal-jazz]], [[mużika gospel|gospel]], [[blues]], u mużika [[Afrikani tal-Karibew Brittaniċi|Afrikana tal-Karibew Brittanika]]. Il-kotba notevoli tagħha jinkludu ''Jazz People'' (1970) u ''As Serious As Your Life'' (1977), it-tnejn ippubblikati għall-ewwel darba minn Allison u Busby.<ref>{{Ċita web|url=http://themissingchapter.co.uk/public-events/|titlu=Public Events {{!}} Black Chronicles {{!}} ' As Serious As Your Life': Val Wilmer In Conversation With Margaret Busby|data=2014|pubblikatur=[[Autograph ABP]]|data-aċċess=23 October 2021|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211023105931/http://themissingchapter.co.uk/public-events/|arkivju-data=23 October 2021|url-status=dead}}</ref> [[awtobijografija|L-awtobijografija]] ta’ Wilmer, ''Mama Said There'd Be Days Like This: My Life in the Jazz World'', ġiet ippubblikata fl-1989.

Il-'''Villa Romana del Casale''' (bl-Isqalli: ''Villa Rumana dû Casali'') hija villa [[Imperu Ruman|Rumana]] elaborata jew palazz madwar tliet kilometri 'l bogħod mir-raħal ta' [[Piazza Armerina]], [[Sqallija]]. Permezz ta' skavi ħarġet fid-dieher waħda mill-ikbar u mill-iktar kollezzjonijiet rikki u varjati ta' [[mużajk]] Ruman fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>R. J. A. Wilson: ''Piazza Armerina''. In: Akiyama, Terakazu (Ed.): ''The Dictionary of Art. Vol. 24: Pandolfini to Pitti.'' Oxford 1998, <nowiki>ISBN 0-19-517068-7</nowiki>.</ref> Għal din ir-raġuni, is-sit tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/832/|titlu=Villa Romana del Casale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-20}}</ref> Il-villa u l-opri ta[[L-Arti|l-arti]] ta' ġo fiha jmorru lura għall-bidu tas-seklu 4 W.K.

[[File:Allah3.svg|220x124px|thumb|right|Allah]]{{Nebbieta|reliġjon}}

'''Filippu Neri''', magħruf ukoll bħala l-''Appostlu ta' Ruma'' ([[Firenze]], [[22 ta' Lulju]] [[1515]] – [[Ruma]], [[25 ta' Mejju]] [[1595]]) kien saċerdot [[Italja|Taljan]], magħruf għat-twaqqif ta' soċjetà ta' qassisin sekulari msejħa "Il-Kongregazzjoni tal-Oratorju".

Fl-[[astronomija]] u n-[[navigazzjoni]], l-'''isfera ċelesti''' hija sfera rotazzjonali imaġinarja  ta’ [[raġġ]] ġgantesk, konċentrika u koassjali ma’ l-[[Art]]. L-'''isfera ċelesti''' hija dik l-[[sfera]] fuq liema jidru li huma imwaħla l-[[stillel|astri]] kif narawhom mill-Art. <br />

Dan l-artiklu jiġbor it'''-timijiet nazzjonali tal-futbol li huma champions tad-dinja tal-[[:en:FIFA|FIFA]] (''Fédération Internationale de Football Association)'''''. Iż-żewġ kompetizzjonijiet li jwasslu għat-titlu ta' champions tad-dinja huma ż-żewġ Tornej Olimpiċi tal-1924 u l-1928 (organizzati mill-Kumitat Olimpiku flimkien il-[[FIFA]]) u t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] attwali tal-FIFA, mill-1930.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|titlu=London 2012: “No doubts exist. Uruguay are four time FIFA World Champions”.|data=2013-03-15|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130315093948/http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|arkivju-data=2013-03-15|url-status=dead}}</ref> 

{{Stub|Metroloġija}}
Il-'''Metru''' hu l-kejl bażiku fis-[[Sistema Metrika]] u fis-sistema [[SI]] (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel it-tul. Hu bejn wieħed u ieħor l-istess daqs ta' 3.28 [[pied]]i. 
Metru hu meqjus bħala d-distanza li d-[[dawl]] jimxi, ġo spazju mingħajr ebda arja (''vacuum'') f'1/299,792,458 ta' [[sekonda]].
Is-simbolu ta' metru hu '''m'''.
Ġie maħsub fl-antik biex isarraf (u kważi hekk hu) f'1/10,000,000 tad-distanza mill-[[ekwatur]] san-''north pole''

'''Bennej''' jew '''bennej ewlieni''' huwa figura ċentrali li twettaq il-proġetti tal-kostruzzjoni skont il-pjanta jew id-disinn tal-[[arkitett]] fiż-żminijiet premoderni. Jista’ jitqies bħala l-prekursur tal-arkitett u tal-inġinier modern li issa għandhom rwoli distinti u separati u anke ċertu ġerarkija fit-twettiq tax-xogħlijiet.<ref name=":0">Olga Popovic Larsen, Andy Tyas, ''Conceptual Structural Design: Bridging the Gap Between Architects and Engineers'' (2003), p. 29-30.</ref>

Il-'''Mużew ta' Trojja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy Museum''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Troya Müzesi'' jew ''Truva Müzesi'') huwa [[mużew]] [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab qrib is-sit arkeoloġiku ta' [[Trojja]], fil-Majjistral tat-[[Turkija]].

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray,1843) 
| speċi = '''''T. venustus'''''
| binominali = ''Thylamys venustus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1902)
| mappa_firxa = Buff-bellied Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ts' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys venustus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu tikkonsisti minn waħda [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.

'''Stećak''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећак, pronunzjata [stěːtɕak]) jew '''Stećci''' fil-plural (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећци, pronunzjata [stěːtɕtsi]) huwa l-isem mogħti lill-oqbra [[Medjuevu|Medjevali]] [[Monument|monumentali]] li jinsabu mifruxa madwar il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], u partijiet fil-fruntiera tal-[[Kroazja]], tal-[[Montenegro]] u tas-[[Serbja]]. Huwa stmat li 60,000 stećak jinsabu fi ħdan il-fruntieri tal-Bożnija-Ħerzegovina moderna u l-10,000 stećak l-oħra jinsabu fit-territorji attwali tal-Kroazja (4,400), tal-Montenegro (3,500), u tas-Serbja (2,100), f'iktar minn 3,300 sit differenti, b'iżjed minn 90 % minnhom f'kundizzjoni mwiegħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|titlu=Joint Nomination for Inclusion of Stećci - Medieval Tombstones in the World Heritage List {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2016-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160414002411/http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|arkivju-data=2016-04-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/bs/%C4%8Diji-su-na%C5%A1i-ste%C4%87ci/a-18078579|titlu=Čiji su naši stećci? {{!}} DW {{!}} 23.11.2014|kunjom=Welle (www.dw.com)|isem=Deutsche|sit=DW.COM|lingwa=bs-BA|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

{{Redirect|Tabella Perjodika}}
It-'''Tavla perjodika tal-elementi kimiċi''' hija metodu tabulari użat biex jintwerew l-[[Element kimiku|elementi kimiċi]]. Għalkemm jeżistu prekursuri għal din it-tavla, l-invenzjoni tagħha hija ġeneralment kreditata lill-[[kimiku]] [[Russja|Russu]] [[Dmitri Mendeleev]] fl-[[1869]]. Mendeleev xtaq li it-tavla turi t-tendenzi rikurrenti ("perjodiċi") fil-proprjetajiet tal-elementi. Id-dehra tat-tavla ġiet irfinuta u estiża matul iż-żmien, hekk kif elementi ġodda ġew skoperti, u mudelli teoretiċi ġodda ġew żviluppati biex l-imġiba kimika tiġi spjegata.

'''Leptis''' jew '''Lepcis Magna''', magħrufa wkoll b'ismijiet oħra fl-antikità, kienet belt prominenti tal-[[Kartaġni|Imperu Kartaġiniż]] u tal-[[Libja]] [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-bokka ta' Wadi Lebda fil-[[Mediterran]].

{{Automatic taxobox}}

{{Nebbieta|Kultura}}
|suġġett=Brian Selznick|xeneġġjatur={{plainlist|
* [[Ted Elliott]]
* [[Terry Rossio]]
* [[Joe Stillman]]
* [[Roger S. H. Schulman]]
}}|produttur={{plainlist|
* [[Aron Warner]]
* [[John H. Williams]]
* [[Jeffrey Katzenberg]]
}}|atturi=*Mike Myers: Shrek
*Eddie Murphy: Donkey
*Cameron Diaz: Princess Fiona
*John Lithgow: Lord Farquaad|montatur=Sim Evan-Jones|mużiċista={{plainlist|
* [[Harry Gregson-Williams]]
* [[John Powell]]
}}|make-up=|premi=}}'''''Shrek''''' huwa film animazzjoni Amerikan tal-2001, ibbażat fuq il-ktieb ta' William Steig ''Shrek!''.

L-'''Għar ta'''' '''Karain''' (bit-Tork: '''''Karain Mağarası''''') huwa sit arkeoloġiku Paleolitiku li jinsab fil-villaġġ ta' Yağca, 27 kilometru fil-Majjistral tal-belt ta' [[Antalya]] fir-reġjun [[Mediterran]] tat-[[Turkija]].

Il-'''Fortijiet u l-Kastelli tal-Ghana''' nbnew l-iktar matul il-perjodu kolonjali, meta l-Ghana kienet magħrufa bħala l-Kosta tad-Deheb, bejn wieħed u ieħor matul is-sekli 15 sa 19. Inbnew bosta fortijiet u kastelli kostali bi stil [[Ewropa|Ewropew]], l-iktar mill-[[Portugall|Portugiżi]], mill-[[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiżi]] u mill-[[Renju Unit|Brittaniċi]]. Dawn il-fortijiet kienu jikkollegaw ir-rotot kummerċjali stabbiliti mill-Portugiżi u kienu jservu bħala postijiet għal swieq importanti għall-kummerċ tad-deheb u tal-[[Skjavitù|iskjavi]].

{{Nebbieta|ġeografija}}
'''Ħajfa''' jew '''Haifa''' hija belt kostali fl-[[Iżrael]] li tinsab fuq ix-xtut tal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]]. L-oriġini ta’ isimha għadha mhix magħrufa, għalkemm ġiet proposta l-kelma Ebrajka ''hof'' (kosta), jew aktar reċentement il-kontrazzjoni tal-kliem ''hof yafe'' (kosta sabiħa).

{{Taxobox
|isem = ''Heterohyrax''
|stampa = Ein klippschliefer.jpg
|daqs_stampa = 225px
|deskrizzjoni_stampa = ''Heterohyrax brucei''
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|fajlum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|sottoklassi = [[Theria]]
|infraklassi = [[Eutheria]]
|ordni = [[Hyracoidea]]
|familja = [[Procaviidae]]
|binominali = ''Heterohyrax''
|awtorità_binominali = [[John Edward Gray|Gray]], 1868
}}
'''''Heterohyrax''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammiferu|Mammalia]], u fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra u bi speċi waħda biss ħajja.

Il-'''Pirinej-Monte Perdido''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Pyrénées-Mont Perdu''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Pirineos-Monte Perdido'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.mecd.gob.es/redirigeme/|titlu=redirigeme|sit=www.mecd.gob.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-26}}</ref> huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn [[Spanja]] u [[Franza]] fil-katina muntanjuża tal-[[Pirinej]]. Il-quċċata ta' [[Monte Perdido]] (bil-Franċiż: ''Mont Perdu'') tinsab fin-naħa Spanjola tal-fruntiera. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997 u ġie estiż lejn it-Tramuntana fl-1999 biex jiġi inkluż il-Komun ta' Gèdre fi Franza.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-26}}</ref>

'''San Staniżlaw Martri''' (Szczepanow, [[Polonja]], 26 ta' Lulju 1030 - [[Krakovja]], Polonja, 11 ta' April 1079) huwa qaddis tal-[[Knisja Kattolika]], ikkanonizzat mill-Papa Innoċenz IV fl-1253.

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Ġlormu
|stampa='Saint Jerome in his study', painting by Filippino Lippi, c. 1493, El Paso Museum of Art.jpg
|desk_stampa=''San Ġlormu fl-istudju'', ta' [[Filippino Lippi]]. 
|data_twelid=347
|post_twelid=[[Stridon]] (forsi ''Strido Dalmatiae'', fuq il-fruntiera bejn id-Dalmazja u Pannonja
|data_mewt=420
|post_mewt=[[Betlem]], [[Ġudea]]
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=30 ta' Diċembru
|l-ikbar_santwarju=Bażilika ta' Santa Maria Maggiore, Ruma
|attribut1=Kurċifiss, kappell ta' Kardinal, iljun, ras ta' mewt
|patrun=arkeoloġi, bibljotekarji, tradutturi u studjużi in ġenerali
}}
'''San Ġlormu''' (347-430) kien saċerdot [[Insara|Nisrani]] u wieħed mis-Santi Padri, imsejħin Apoloġisti. Magħruf l-aktar għat-traduzzjoni tal-[[Bibbja]] għal-[[Lingwa Latina|Latin]] imsejħa il-Vulgata.

Il-'''Kastell ta' Wartburg''' ([ˈvaʁtbʊʁk]) huwa kastell li oriġinarjament inbena fil-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Jinsab fuq irdum għoli 410 metri fil-Lbiċ u 'l fuq mir-raħal ta' [[Eisenach]], fl-istat ta' Thüringen, il-[[Ġermanja]]. Fl-1999, l-[[UNESCO]] żiedet il-Kastell ta' Wartburg fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tagħha.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/897/|titlu=Wartburg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-07}}</ref> Il-kastell kien ir-residenza ta' [[Santa Eliżabetta tal-Ungerija|Santa Eliżabetta]] tal-[[Ungerija]], il-post fejn [[Martin Luteru]] ttraduċa t-[[Testment il-Ġdid]] tal-[[Bibbja]] bil-Ġermaniż, is-sit tal-festival ta' Wartburg tal-1817 u l-post fejn allegatament x'aktarx seħħet is-''Sängerkrieg'' leġġendarja. Il-kastell kien ispirazzjoni importanti għal [[Ludwig II]] meta ddeċieda li jibni l-[[Kastell ta' Neuschwanstein]]. Il-Kastell ta' Wartburg huwa l-iktar attrazzjoni li jżuruha turisti f'Thüringen wara [[Weimar]]. Għalkemm il-kastell illum il-ġurnata fih strutturi oriġinali sostanzjali mis-sekli 12 sa 15, il-biċċa l-kbira tal-kastell minn ġewwa jmur lura biss għas-seklu 19.

'''Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb''' ([[Lingwa Ingliża|Bl-Ingliż]]: ''National Book Council'') hija entità pubblika [[Malta|Maltija]] ddedikata għall-promozzjoni tal-industrija tal-kotba [[Malta|f’Malta]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.gov.mt/en/Government/Government%20of%20Malta/Ministries%20and%20Entities/Officially%20Appointed%20Bodies/Pages/Councils/National-Book-Council.aspx|titlu=National Book Council|sit=www.gov.mt|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

'''Alois Dryák''' (twieled fl-24 ta' Frar 1872 f'[[Olšany]] – miet fis-6 ta' Ġunju 1932 fi [[Praga]]) kien [[arkitett]] u professur Ċek tad-disinn ornamentali.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''lamantini''' huma [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i [[erbivoru|erbivori]] kbar tal-ilma, magħrufa wkoll bħala l-[[baqra tal-baħar|baqar tal-baħar]] jew bl-isem ta' "manati" kelma [[Lingwa Spanjola|Spanjola]] li ġejja mill-Karibew li tfisser "sider" ta' mara.

<span id="coordinates" class="plainlinksneverexpand">
Koordinati: {{coord|35|50|30|N|14|32|41|E|type:city}}
</span>

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' denbu qotni ta' Dice
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Sylvilagus]]''
| speċi = '''''S. dicei'''''
| binominali = ''Sylvilagus dicei''
| awtorità_binominali = ([[Thaddeus Williams Harris|Harris]], 1932)
| mappa_firxa = Dice's Cottontail area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-fenek ta' denbu qotni ta' Dice
}}
Il-'''fenek ta' denbu qotni ta' Dice''' jew id-'''Denb qotni ta' Dice''' (''Sylvilagus dicei'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] membru tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Leporidae]], fl-[[Ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu). Dan huwa nattiv tal-[[Amerika Ċentrali]]. 
   
== Distribuzzjoni ==

L-'''Antartika''' hija l-iktar kontinent fin-Nofsinhar tad-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-kontinent fih il-Pol tan-Nofsinhar ġeografiku u jinsab fir-reġjun Antartiku tal-Emisferu tan-

Tradizzjonalment, '''it-teorija tan-numri''' hi fergħa tal-[[matematika]] li tistudja l-proprjetajiet tan-numri sħaħ jew interi, kemm l-interi naturali u kemm l-interi relattivi, u fiha nsibu ħafna problemi miftuħin li jinftehmu faċilment, anki minn dawk li mhumiex matematiċi. B’mod iżjed ġenerali, din-teorija tħares lejn klassi wiesgħa ta' problemi li joħorġu naturalment mill-istudju tan-numri sħaħ. It-teorija tan-numri għandha post speċjali fil-matematika, minħabba r-rabtiet li għandha ma oqsma oħra u l-interess li jqajmu il-propożizzjonijiet tagħha. Kif qal Jürgen Neukirch<ref>Daħla tal-ktieb ''Algebraische Zahlentheorie''. Springer, Berlin-Heidelberg-New York 1992. ISBN 3-540-54273-6. {{Iċċita|''Die Zahlentheorie nimmt unter den mathematishen Disziplinen eine ähnlich idealisierte Stellung ein wie die Mathematik selbst unter den anderen Wissenschaften.''}}</ref> :{{Iċċita|''It-teorija tan-numri għandha fost id-dixxiplini matematiċi pożizzjoni idealizzata bħal dik li għandha l-matematika fost ix-xjenzi l-oħra.''}}

[[Kategorija:Bijoloġija]]
 ''[[Okapia spp.]]'' eżempju ta' '''Folivoru''']]
Fiż-[[Żooloġija]], '''Folivoru''' (mil-Latin '''''"folia"''''' - '''foli-''' li tfisser '''[[werqa]]''' u '''''"vorare"''''' - '''[[-voru]]''' li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) hija definita bħala [[organiżmu]] [[erbivoru]], li speċjalizza id-[[dieta]] tiegħu, billi jiekol [[werqa|weraq]] biss.

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina. Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

{{stub}}

{{infobox bijografija}}

'''[[Liechtenstein]]''' prova jidħol fil-[[Eurovision Song Contest]] darbtejn; fl-[[Festival tal-Eurovision 1969|1969]] u fl-[[Festival tal-Eurovision 1976|1976]]. Dan, minkejja il-fatt li mhumiex membri tal-[[European Broadcasting Union]], regola fundamentali biex tipparteċipa. Fl-1969 il-kanzunetta tagħhom kienet mistennija li tkun "Un Beau Matin", kantata minn Vetty, però illum indunaw li din kienet ċajta minn kumpanija [[Franza|Franċiża]] li għamlet [[Compact Disc|kompilazzjoni (CD)]].

Il-'''Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra''' fl-[[Indoneżja]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1167/|titlu=Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn tliet parks nazzjonali Indoneżjani fuq il-gżira ta' [[Sumatra]]: il-[[Park Nazzjonali ta' Gunung Leuser]], il-[[Park Nazzjonali ta' Kerinci Seblat]] u l-[[Park Nazzjonali ta' Bukit Barisan Selatan]]. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu mill-2011 sabiex jingħelbu t-theddidiet tal-insib, tal-qtugħ tas-siġar illegali, tal-iżvilupp agrikola f'art protetta, u ta' pjanijiet biex jinbnew toroq li jgħaddu minn ġos-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/764/|titlu=Danger listing for Indonesia’s Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

[[File:Nokota_Horses_cropped.jpg|thumb|upright=1.5]]
Iż-'''żwiemel''' ilhom fid-dinja ħafna qabel l-umani. Meta il-[[Bniedem Prestoriku]] beda jgħix fl-għerien, iż-żwiemel kienu ilhom diġa fid-dinja madwar miljun sena.

'''Glynis Margaret Payne Johns''' (5 ta’ Ottubru 1923 - 4 ta’ Jannar 2024) kienet attriċi Brittanika.

{{Lokalità
|isemlokalità           =  Monzón
|emblema                = Escudo de Monzón.svg
|mottu                  = 
|isemuffiċjali          = Monzón
|mappa                  = Localización de Cinca Medio (Aragón).svg
|latitudni              = 41°54'
|lonġitudni             = 0°11'
|erja                   = 155.01
|popolazzjoni           = 17,115
|densità                = 110.41
|konfini                =  [[Aragon]]
|stat                   =  [[Spanja]]
|isemabitanti           = Montisonense
|isempatrun             = [[San Mateo]]
|datapatrun             = [[21 ta' Settembru]]
|kaptitlu               = Sindku
|kapisem                = [[Fernando Heras Laderas]] ([[Partido Socialista Obrero Español|PSOE]])
|sit                    = [http://www.monzon.es www.monzon.es]
}}

Il-'''Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi''' huwa park nazzjonali fil-Lbiċ tal-[[Uganda]]. Jagħmel parti mill-Foresta Impenetrabbli ta' Bwindi u jinsab tul il-fruntiera mar-[[Repubblika Demokratika tal-Kongo]] qrib il-[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] u t-tarf tal-Fondoq Albertin. Il-park huwa magħmul minn 321 km<sup>2</sup> (124 mil kwadru) ta' foresti muntanjużi u tal-artijiet baxxi, u huwa aċċessibbli biss bil-mixi. Il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/682/|titlu=Bwindi Impenetrable National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.bwindiforestnationalpark.com/|titlu=Bwindi Impenetrable National Park Uganda, African Safari Treks & Tours|sit=Bwindi|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-03-01}}</ref>

L-'''Abbazija ta' Lorsch''', magħrufa wkoll bħala l-'''Abbazija Imperjali ta'''' '''Lorsch''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Reichsabtei Lorsch''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Laureshamense Monasterium'' jew ''Laurissa''), hija abbazija imperjali f'[[Lorsch]], il-[[Ġermanja]], madwar għaxar kilometri fil-Lvant ta' [[Worms]]. Hija waħda mill-iktar monasteri rinomati tal-[[Imperu Karolinġju]]. Minkejja li fadal biss fdalijiet, dawn huma fost l-iktar fdalijiet importanti ta' binjiet bi stil pre-[[Rumanesk]]-Karolinġju fil-Ġermanja. Il-kronaka tal-abbazija, li ddaħħlet fil-''Lorscher Codex'' li ġie kkumpilat fis-snin 70 tas-seklu 12 (issa fl-arkivju statali ta' [[Würzburg]]), hija dokumenti fundamentali għall-[[Storja|istorja]] [[Medjuevu|Medjevali]] bikrija Ġermaniża. Dokument famuż ieħor mill-librerija monastika huwa l-''Codex Aureus'' ta' Lorsch. Fl-1991, l-abbazija tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/515/|titlu=Abbey and Altenmünster of Lorsch|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-13}}</ref>

'''Agostino Carracci''' (jew '''Caracci'''; twieled fis-16 ta' Awwissu 1557 – miet fit-22 ta' Marzu 1602) kien pittur, litografu, disinjatur tat-tapizzeriji u [[għalliem]] tal-[[arti]] [[Italja|Taljan]]. Flimkien ma' ħuh, [[Annibale Carracci]], u kuġinuh, [[Ludovico Carracci]], huwa kien wieħed mill-fundaturi tal-''Accademia degli Incamminati'' (l-Akkademja tal-Progressivi) f'[[Bolonja|Bologna]]. Din l-akkademja tat-tagħlim kienet tippromwovi t-tpinġija u l-[[pittura]] li l-Carracci kienu jenfasizzaw li kellha tinbet mill-ħajja. Kienet tippromwovi tendenzi progressivi fl-arti u kienet reazzjoni għad-distorsjoni Manjerista tal-[[anatomija]] u tal-ispazju.<ref>{{Ċita web|url=https://www.getty.edu/art/collection/person/103JXR|titlu=Agostino Carracci (The J. Paul Getty Museum Collection)|sit=The J. Paul Getty Museum Collection|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-16}}</ref> L-akkademja għenet biex tagħti spinta lill-pitturi tal-Iskola ta' Bologna sabiex isiru prominenti.

Ir-'''Riżerva Naturali ta' Bashkiriya''' jew ta' '''Zapovednik''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Башкирский; bil-[[Lingwa Baxkira|Baxkir]]: Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы) tinsab fil-parti ċentrali tal-Muntanji Ural (tan-Nofsinhar) tal-[[Baxkortostan]] . Fiha xaqlibiet muntanjużi bil-foresti mix-xaqlibliet tal-Punent tal-Muntanji Ural tan-Nofsinhar sax-xmara [[Kaga]], b'tranżizzjoni viżibbli minn foresti muntanjużi għal foresti tal-isteppa. Ir-riżerva tinsab fid-Distrett ta' Burzyansky tal-Baxkortostan.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.bashzapovednik.ru/|titlu=История заповедника|sit=bashzapovednik.ru|lingwa=ru-ru|data-aċċess=2022-04-19}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.zapoved.ru/|titlu=Главная страница ● Особо Охраняемые Природные Территории (ООПТ)|sit=www.zapoved.ru|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

{{stub|ekonomija}}

Iċ-'''Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Padova]], l-[[Italja]], mill-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-02}}</ref>

{{mur lura|Nunzjatura Appostolika}}
Din hi '''lista ta' Missjonijiet Diplomatiċi tas-Santa Sede'''. Sa mill-ħames seklu, sekli qabel it-twaqqif tal-[[Vatikan|istat tal-Vatikan]]fl-1929, mibgħuta tal-[[Papa]] (illum magħrufa bħala [[Nunzjatura Appostolika|Nunzji Appostoliċi]]) irrapreżentaw is-[[Santa Sede]] f’pajjżi barranin. Barra minn hekk, delegati tal-Papa, magħrufa bħala Delegati Appostoliċi jassiguraw kuntatt kontinwu bejn is-Santa Sede u l-[[Knisja Kattolika]] f’pajjiżi li ma stabilixxewx relazzjonijiet diplomatiċi mas-Santa Sede. Preżentament, hemm Delegazzjoni Appostolika residenzjali waħda, għall-[[Ġerusalemm]] u l-[[Palestina]], kif ukoll sebgħa non-residenzjali ([[Botswana]], [[Brunej]], [[Burma]], [[Laos]], [[Malasja]], [[Mawritanja]], u s-[[Somalja]]), u fi tlett reġjuni mingħajr kuntatt diplomatiku (il-Peniżola Għarbija, il-[[Karibew]], u l-[[Oċean Paċifiku]]). Il-[[Vjetnam]], għalkemm għadu mniżżel fl-''[[Annuario Pontificio]]'' bħala li għandu Delegazzjoni Appostolika, ilu b’dan il-post vakanti għal bosta snin. Iċ-[[Ċina]] jipprojbixxi kemm in-Nunzjatura, kif ukoll id-Delegazzjoni Appostolika, iżda s-Santa Sede hi rrapreżentat f’[[Tajpej]], minn Nunzjatura Appostolika, li iżda hi mmexxija minn chargé d’affaires. Bosta pajjiżi li qabel kellhom Delegazzjoni Appostolika, fosthom l-i[[Stati Uniti]], illum għandhom nunzju.
 
Barra mill-pajjiżi li għandhom Delegazzjoni Appostolika, l-[[Afganistan]], il-[[Butan]], Ir-[[Ċina|Repubblika taċ-Ċina]], il-[[Koreja ta’ Fuq]], l-[[Oman]], l-[[Arabja Sawdita]], u t-[[Tuvalu]] m’għandhom l-ebda forma ta’ relazzjonijiet diplomatiċi mas-Santa Sede.<ref>{{Ċita web|url=http://chiesa.espresso.repubblica.it/articolo/162301bdc4.html?eng=y|titlu=Mission Impossible: Eject the Holy See from the United Nations|sit=chiesa.espresso.repubblica.it|data-aċċess=2023-02-10}}</ref>

{{stub}}

ll-'''Blat Imkenni ta' Bhimbetka''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fl-[[Indja]] li jkopri l-perjodu Paleolitiku u l-perjodu Mesolitiku, kif ukoll il-perjodu storiku.<ref>Peter N. Peregrine; Melvin Ember (2003). ''Encyclopedia of Prehistory: Volume 8: South and Southwest Asia''. Springer Science. pp. 315–317. ISBN <bdi>978-0-306-46262-7</bdi>.</ref><ref>Javid, Ali and Javeed, Tabassum (2008), ''World Heritage Monuments and Related Edifices in India'', Algora Publishing, 2008, pp. 15–19.</ref> Fih instabu l-iżjed traċċi bikrin tal-ħajja [[Bniedem|umana]] fl-Indja u evidenza ta' [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]] li beda fis-sit fil-perjodu Aċewljan.<ref>Agrawal, D.P.; Krishnamurthy, R.V.; Kusumgar, Sheela; Pant, R.K. (1978). "Chronology of Indian prehistory from the Mesolithic period to the Iron Age". ''Journal of Human Evolution''. '''7''': 37–44.</ref><ref>Kerr, Gordon (25 May 2017). ''A Short History of India: From the Earliest Civilisations to Today's Economic Powerhouse''. Oldcastle Books Ltd. p. 17. ISBN <bdi>9781843449232</bdi>.</ref><ref>Neda Hosse in Tehrani; Shahida Ansari; Kamyar Abdi (2016). "Anthropogenic Processes in Caves/Rock Shelters in Izeh Plain (Iran) and Bhimbetka Region (India)". ''Bulletin of the Deccan College Research Institute''. '''76''': 237–248.</ref> Is-sit jinsab fid-Distrett ta' Raisen fl-istat Indjan ta' Madhya Pradesh, madwar 45 kilometru (28 mil) fix-Xlokk ta' [[Bhopal]]. Huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jikkonsisti minn seba' għoljiet u iktar minn 750 blata mkennija mifruxa fuq 10 kilometri (6.2 mili).<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/925/|titlu=Rock Shelters of Bhimbetka|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-04}}</ref> Mill-inqas ftit mill-blat imkenni kien abitat iżjed minn 100,000 sena ilu. Il-blat imkenni u l-għerien jixħtu "dawl rari" fuq insedjament uman u l-[[evoluzzjoni]] [[Kultura|kulturali]] taż-żmien meta l-bniedem kien għadu jikkaċċja għall-ikel, għaż-żmien meta beda jmedd idejh għall-agrikoltura, u għaż-żmien meta beda jwettaq espressjonijiet ta' spiritwalità [[Preistorja|preistorika]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Bhimbetka-rock-shelters|titlu=Bhimbetka rock shelters {{!}} archaeological site, Madhya Pradesh, India {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-04}}</ref>

{{Nebbieta|ġeografija}}
'''Tessaloniki''' (''bil- Grieg modern:'' Θεσσαλονίκη -  /θe.sa.lo.ˈni.ci/) hija belt fil-[[Greċja]], kapitali tad- distrett reġjonali bl-istess isem, li tinsab fil-qiegħ tal-Golf Termajku. Hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] attwali tal- periferija tal -Maċedonja Ċentrali fil-Maċedonja Griega u dik tad- djoċesi deċentralizzata tal- Maċedonja-Traċja. L-isem tal-belt ifisser il-“ko-kapital" b’referenza għal status storiku  ta-belt li kin tirrenja wkoll fuq l-Imperu Biżantin ma’ [[Kostantinopli]].

{{Klassifikazzjoni xjentifika}}
Fix-xjenzi bijoloġiċi, il-'''klassifikazzjoni''' hu kunċett li jirreferi għal kif il-bijoloġiċi jiggruppaw, jissistemaw u jikkategorizzaw id-diversi entitajiet tal-organiżmi ħajjin u tal-fossili.

{{Nebbieta|ġeografija}}

Il-'''Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice''' (magħruf ukoll bħala ż-żona ta’ Lednice-Valtice; biċ-Ċek: ''Lednicko-valtický areál'') huwa pajsaġġ kulturali u naturali ta’ 283.09 kilometri kwadri fiż-żoni ta’ [[Lednice]] u ta’ [[Valtice]] fir-Reġjun tal-[[Moravja tan-Nofsinhar]], ħdejn [[Břeclav]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]].

]]
 f'[[Wied il-Għajn|Marsaskala]], Malta]]
'''Torri tal-għassa''' huwa tip ta' [[fortifikazzjoni]] użata f'ħafna partijiet tad-dinja. Huwa differenti minn [[torri]] regolari peress li l-użu primarju tiegħu huwa militari u minn turretta peress li ġeneralment tkun struttura sparata minn bini ieħor. L-iskop ewlieni tiegħu huwa li jipprovdi post għoli u sigur li minnu sentinella jew għassiesa jistgħu josservaw iż-żona tal-madwar. F'xi każijiet, torrijiet mhux militari, bħal torrijiet reliġjużi, jistgħu jintużaw ukoll bħala torrijiet tal-għassa.

[[File:World Population.svg|thumb|right|350px|Mappa tal-popolazzjoni dinjija]]
Din hija '''lista ta' pajjiżi skont il-popolazzjoni'''. Il-lista tinkludi [[pajjiżi indipendenti]] u [[territorji dipendenti]] abitati ibbażati fuq l-istandard [[ISO 3166-1]]. Il-popolazzjoni ta' kull pajjiż hi mogħtija wkoll bħala persentaġġ  tal-[[popolazzjoni tad-dinja]], li skont l-arloġġ tal-popolazzjoni tal-Bureau taċ-Ċensiment tal-Istati Uniti hi stmata li hi 7.071 biljuni. 

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Palazz ta'''' '''Drottningholm''' (bl-[[Lingwa żvediża|Iżvediż]]: ''Drottningholms slott'') huwa r-residenza privata tal-familja rjali Żvediża. Drottningholm jinsab qrib [[Stokkolma]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Żvezja|Iżvezja]]. Inbena fuq il-gżira ta' Lovön (fil-Muniċipalità ta' Ekerö tal-Kontea ta' Stokkolma), u huwa wieħed mill-Palazzi Rjali tal-Iżvezja. Oriġinarjament inbena fl-aħħar tas-seklu 16, u ntuża bħala residenza regolari tas-sajf tal-qorti rjali Żvediża għall-biċċa l-kbira tas-seklu 18. Minbarra li huwa r-residenza privata tal-familja rjali Żvediża, il-palazz huwa attrazzjoni turistika popolari.

Il-'''baxx Albertin''' huwa tip partikolari ta' figura ta' [[akkumpanjament]] fil[[Mużika|-mużika]], użata spiss fl-era Klassika, u xi drabi fl-era Romantika. Din imsemmija għal [[Domenico Alberti]] (1710–1740/46), li użaha b’mod estensiv, għalkemm ma kienx hu l-ewwel wieħed li użaha.<ref name="baker">{{Ċita ktieb|data=1999|titlu="Alberti bass" f'Baker's student encyclopedia of music|url=https://www.worldcat.org/oclc/41320201|lingwa=en|post=New York|pubblikatur=Schirmer Books|isbn=9780028654157}} </ref>

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

'''Ortografija''' hija sett ta' konvenzjonijiet għall-kitba ta' lingwa, fosthom  ir-regoli ta' kif tispelli, il-kapitalizzazzjoni, u l-punteġġjatura .

{{wikifikazzjoni}}
{{Nebbieta|Bijoloġija}}
{{Automatic taxobox}}
'''''Lepisma saccharina''''' huwa [[insett]] żgħir li jibża' mid-dawl u m'għandux ġwienaħ. ''Lepisma saccharina'' hija magħrufa wkoll bħala l-''ħuta fiddiena'', u dan minħabba l-kulur griż fiddien li għandha fuq ġisimha. Dan l-insett jgħix fuq il-[[karboidrati]] bħaz-[[zokkor]], li jispjega l-oriġini tal-isem xjentifiku.

Il-'''Foresti Tropikali ta' Gondwana''' tal-[[Awstralja]], magħrufa preċedentement bħala r-'''Riżervi tal-Foresti Tropikali Ċentrali u tal-Lvant''', huma l-iżjed żona estensiva ta' foresti subtropikali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|titlu=Gondwana Rainforests of Australia - World Heritage|data=2008-07-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-05-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080726061553/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|arkivju-data=2008-07-26|url-status=bot: unknown}}</ref> Kollettivament, il-foresti tropikali huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] b'ħamsin riżerva separata li jammontaw għal total ta' 366,500 ettaru ta' foresti tropikali minn [[Newcastle]] sa [[Brisbane]].<ref>Reid, Greg (2004). ''Australia's National and Marine Parks: Queensland''. South Yarra, Victoria: Macmillan Education Australia. p. 11. ISBN <bdi>0-7329-9053-X</bdi>.</ref>

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

'''Procaviidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentati]] (l-iraċi), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fl-ordni [[Hyracoidea]], b'erba' ġeneri u b'erba' speċi ħajjin, għalkemm dwar dan hemm dibattitu jaħraq għaddej bejn il-mammoloġisti. Bħalissa fil-biċċa l-kbira tal-klassifikazjonijiet qegħdin jiġu imniżżla 4 speċi, iżda din hija waħda temporanja, għaliex hemm pressjoni kbira minn ħafna xjentisti biex tinġabar aktar informazjoni u materjal biex issiru aktar testijiet ġenetiċi biex tissolva din il-kwistjoni.

{{stub}}

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

'''Martinu I ta' Sqallija''', magħruf ukoll bħala '''Martinu ż-Żgħir''' jew '''Martinu d'Aragona''' (twieled f'[[Barċellona]] fl-1374 – miet f'[[Cagliari]] fil-25 ta' Lulju 1409), kien re konsorti ta' [[Sqallija]] (jew ta' Trinacria) mill-1390 sal-1401 u re ta' Sqallija mill-1401 sal-1409.<ref>Francesco Aprile: Della cronologia universale della Sicilia, Palermo, 1725, p.207.</ref>

Ir-'''Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin''' (bil-Ġermaniż: ''Siedlungen der Berliner Moderne'') huwa Sit ta' Wirt Dinji li ġie ddeżinjat fl-2008<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1239/|titlu=Berlin Modernism Housing Estates|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-26}}</ref>, li hu magħmul minn sitt residenzi sussidjati separati f'[[Berlin]]. Dawn ir-residenzi b'mod ewlieni jmorru lura għas-snin tar-Repubblika ta' [[Weimar]] (1919-1933), meta l-belt ta' Berlin kienet partikolarment progressiva soċjalment, politikament u kulturalment. Huma eżempji straordinarji tal-moviment ta' riforma tal-bini li kkontribwew biex itejbu l-kundizzjonijiet tal-abitazzjonijiet u tal-għajxien għan-nies b'introjtu baxx permezz ta' approċċi innovattivi għall-arkitettura u għall-ippjanar urban. Ir-residenzi jipprovdu wkoll eżempji eċċezzjonali ta' tipoloġiji urbani u arkitettoniċi ġodda, b'soluzzjonijiet ta' disinn frisk, kif ukoll bħala innovazzjonijiet tekniċi u estetiċi.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/en/berlin-modernist-housing-estates/av-54121236|titlu=Berlin Modernist housing estates|kunjom=dw.com}}</ref>

Iz-'''zona ekonomika esklussiva''' hi qatgħa baħar tmiss mal-ibħra territorjali li fuqha Stat tal-kosta jkollu s-sovranità għall-ġestjoni tar-riżorsi naturali, ġurisdizzjoni fi kwestjonijiet ta’ installazzjoni u użu ta’ strutturi artifiċjali jew fissi, riċerka xjentifika, protezzjon u konservazzjoni tal-ambjent tal-baħar.

{{Databox}}

'''Charles-Édouard Jeanneret''' (twieled fis-6 ta' Ottubru 1887 – miet fis-27 ta' Awwissu 1965), magħruf bħala '''Le Corbusier''' (/lə kɔːrˈbjuːzieɪ/ ''lə kor-BEW-zee-ay'',<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|titlu=LE CORBUSIER {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com|data=2022-01-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220126075540/https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|arkivju-data=2022-01-26|url-status=dead}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [lə kɔʁbyzje]),<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Rose|isem=Steve|data=2008-07-16|titlu=The many contradictions of Le Corbusier|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/jul/17/architecture|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-17}}</ref> kien [[arkitett]], disinjatur, pittur, pjanifikatur urban u [[kittieb]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]-[[Franza|Franċiż]], u kien wieħed mill-pijunieri ta' dik li issa titqies bħala l-arkitettura moderna. Huwa twieled fl-Iżvizzera u sar ċittadin Franċiż fl-1930. Il-karriera tiegħu damet ħames deċennji, fejn huwa ddisinja binjiet fl-[[Ewropa]], fil-[[Ġappun]], fl-[[Indja]], kif ukoll fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]].<ref>Birksted, Ian (2009). ''Le Corbusier and the Occult''. Cambridge, Mass.: MIT Press. ISBN <bdi>9780262026482</bdi>.</ref> Huwa kien tal-fehma li "l-għeruq tal-arkitettura moderna nibtu minn Viollet-le-Duc".<ref>Froissart, Rossella (2011). ''Avant-garde et tradition dans les arts du décor en France. Lectures critiques autour de Guillaume Janneau'' (bil-Franċiż). Université de Provence - Aix-Marseille. p. 73.</ref>

'''''Protosiren''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Protosirenidae]], b'erba' speċi estinti.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' Bunyoro
| status = 
| status_system = 
| image = 
| image_caption = [[Fenek ta' Bunyoro]], ''[[Poelagus marjorita]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Poelagus]]''
| species = '''''S. marjorita'''''
| binomial = ''[[Poelagus marjorita]]''
| binomial_authority = (St. Leger, 1929) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
Il-'''Fenek ta' Bunyoro''' jew '''Liebru tal-ħaxix tal-Uganda''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''[[Poelagus marjorita]]'' huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Leporidae]] (leporidu), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-[[Afrika]] u għalkemm xi kulltant jissejjaħ '''''"Liebru"''''' dan huwa kkunsidrat [[speċi]] ta' [[fenek]]. 

'''Malta''' ilha tieħu sehem fil-[[Festival tal-Eurovision tat-Tfal]] sa mill-ewwel edizzjoni tal-2003. Minn dakinhar, [[Malta]] baqgħet tibgħat ir-rapreżentanti tagħha mingħajr l-ebda waqfien. 

L-'''Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Sacri Monti del [[Piemonte]] e della [[Lombardia]]'') huma sensiela ta' disa' kalvarji jew gruppi ta' [[Kappella|kappelli]] u strutturi arkitettoniċi oħra li nħolqu fit-Tramuntana tal-[[Italja]] matul l-aħħar tas-seklu 16 u l-bidu tas-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Dawn ġew iddedikati lil diversi aspetti tal-fidi [[Kristjaneżmu|Kristjana]] u jitqiesu bħala postijiet sbieħ, frott il-ħila li biha ġew integrati fil-pajsaġġ naturali ta' madwarhom, qalb l-għoljiet, il-foresti u l-lagi. L-Għoljiet Sagri fihom ukoll materjali [[L-Arti|artistiċi]] importanti, fosthom [[Pittura|pitturi]] mal-ħajt u [[Statwa|statwi]]. Fl-2003, disa' Għoljiet Sagri tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1068/|titlu=Sacri Monti of Piedmont and Lombardy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-07}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Pika ta' Ladak''' (''Ochotona ladacensis'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Ochotonidae]] fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] mifruxa fl-[[Asja]].

Il-'''Kastell ta' Nesvizh''' jew il-'''Kastell ta'''' '''Nyasvizh''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Нясвіжскі замак, b'ittri Rumani: ''Niasvižski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Несвижский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''zamek w Nieświeżu''; bil-[[Lingwa Litwana|Litwan]]: ''Nesvyžiaus pilis'') huwa kastell residenzjali tal-[[familja Radziwiłł]] f'Nyasvizh (Nesvizh), il-[[Belarussja]]. Il-kastell jinsab 183 metru (600 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena fis-sekli 16 u [[Seklu 17|17]], u kien proprjetà tal-familja Radziwiłł sal-1939. Il-kastell u l-Knisja tal-Corpus Christi fil-qrib kienu strumentali fl-iżvilupp tal-arkitettura [[Russja|Russa]] u [[Ewropa Ċentrali|Ewropea Ċentrali]].<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2005, il-kastell, il-knisja u l-ambjent tal-madwar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1196/|titlu=Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref>

'''Motoori Norinaga''' (本居 宣長, twieled fil-21 ta’ Ġunju 1730 – miet fil-5 ta’ Novembru 1801) kien studjuż [[Ġappun|Ġappuniż]] tal-''Kokugaku'' u kien attiv matul il-perjodu tal-Edo. Konvenzjonalment huwa kklassifikat bħala wieħed mill-Erba’ Rġiel Kbar tal-istudji (nativisti) tal-Kokugaku.<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.goo.ne.jp/word/%E5%9B%BD%E5%AD%A6%E3%81%AE%E5%9B%9B%E5%A4%A7%E4%BA%BA/|titlu=国学の四大人（こくがくのしたいじん）の意味 - goo国語辞書|sit=goo辞書|lingwa=ja|data-aċċess=2021-06-21}}</ref>

{{Nebbieta|Bijografija}}<br/>Chernivtsi, Unjoni Sovjetika
|snin_attività = 2006–preżent
|URL = 
}}

L- '''Associazione Sportiva Dilettantistica Catania Beach Soccer''' hija l-ewwel tim tal-beach soccer f'Katanja . Il-klabb għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu fi Gravina ta 'Katanja (CT).

'''Angela Piskernik''' (27 ta' Awwissu 1886 - 23 ta' Diċembru 1967) kienet [[ Botanika |botanista]] u [[ Moviment ta ’konservazzjoni |konservazzjonista]] Awstro-Jugoslava. 

<br /><small>''Sod u Ferħan għall-Unjoni''</small>
|innu_nazzjonali             = ''[[Innu Nazzjonali tal-Peru|Himno Nacional del Peru]]''<center></center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Spanjola|Spanjol]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Lima]]
|l-ikbar_belt                = [[Lima]]
|latd=12 |latm=2.6 |latNS=S |lonġd=77 |lonġm=1.7 |lonġEW=W
|tip_gvern                   = [[Sistema presidenzjali]] [[Kostituzzjoni tal-Peru|kostituzzjonali]] [[Stat unitarju|unitarja]]
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' Presidenti tal-Perù|President]]
|titlu_kap2                  = [[Viċi President tal-Perù|Viċi President]]
|titlu_kap3                  = [[Prim Ministru tal-Perù|Prim Ministru]]
|isem_kap1                   = [[Pedro Castillo]]
|isem_kap2                   = [[Dina Boluarte]]
|isem_kap3                  = [[Guido Bellido]]
|żona_kklassifika            = 20
|poż_erja                    = 20 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 1,285,216
|erja_mi_kw                  = 496,225 
|perċentwal_ilma             = 0.41
|sena_stima_popolazzjoni     = 2013
|stima_popolazzjoni          = 30,475,144
|poż_stima_popolazzjoni      = 40 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 28,220,764
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2007
|densità_popolazzjoni_km2    = 23
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 57
|poż_densità_popolazzjoni    = 191 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2013
|PGD_PSX                     = $352.875&nbsp;biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2011&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=52&pr1.y=3&c=273%2C228%2C233%2C293%2C238&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |titlu=Peru |editur=International Monetary Fund}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $11,403<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.741<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2010 |sena=2010 |editur=Nazzjonijiet Uniti}}</ref>
|poż_IŻU                     = 77
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Gwerra tal-Indipendenza Peruvjana|Indipendenza]] {{nobold|minn [[Spanja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = Iddikjarata
|data_stabbilit1             = 28 ta' Lulju, 1821
|avveniment_stabbilit2       = Konsolidata
|data_stabbilit2             = 9 ta' Diċembru, 1824
|avveniment_stabbilit3       = Kostituzzjoni attwali
|data_stabbilit3             = 31 ta' Diċembru, 1993
|valuta                      = [[sol ġdid tal-Perù|Sol ġdid]]
|kodiċi_valuta               = PEN
|żona_ħin                    = [[Ħin fil-Perù|PET]]
|differenza_ħku              = -5
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.pe]]
|kodiċi_telefoniku           = +51
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $220.825 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $7,135<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       =
}}
[[File:Peru - Regions and departments (labeled).svg|thumb|250px|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Mapa topográfico del Perú.png|thumb|Mappa Topografika tal-Peru]]
[[File:Regiones geográficas del Perú.png|thumb|Mappa tat-tliet reġjuni ġeografiċi tal-Perù: Kosta, Sierra u Ġungla]]
[[File:Peru Blue Marble.png|thumb|Fotografija bis-satellita tal-Perù, fejn tista 'tidentifika r-reġjuni ġeografiċi u l-kopertura tal-veġetazzjoni tagħhom: fuq il-kosta tista' tara d-deżert tal-kosta u fit-tramuntana l-foresta niexfa ta 'Tumes-Piura; Fis-Sierra, jispikkaw il-mergħat u l-għorik tal-muntanji, u l-Ġungla turi l-aħdar perenni tal-foresta umda tropikali u subtropikali.]]
[[File:Climas del Perú.png|thumb|Mappa tal-klima tal-Perù skond it-temperatura medja annwali u l-preċipitazzjoni]]
[[File:Kosñipata valley Manu.jpg|thumb|Yungas fil-Park Nazzjonali Manu]]
[[File:Ecoregion NT0153.png|thumb|Yungas (Ekożona: Neotropikali, Bijoma: Foresti tropikali, Estensjoni: 186,700 km2, Stat ta' konservazzjoni: Fil-periklu kritiku)]]
[[File:Peru sat.png|thumb|Fotografija bis-satellita tal-Perù]]
[[File:Lima2017 A.jpg|thumb|250px|Lima]]
[[File:Vista de Cusco, Perú, 2015-07-31, DD 18.JPG|thumb|250px|Cuzco]]
[[File:Centro Historico Arequipa.jpg|thumb|250px|Arequipa]]
[[File:Peru Machu Picchu Sunrise.jpg|thumb|250px| Machu Picchu, Perù]]
[[File:Realfelipe.JPG|thumb|Quddiem il-Fortizza Real Felipe. (Frente del Fuerte del Real Felipe)]]
[[File:Interiores de la fortaleza del Real Felipe.jpg|thumb|Fortizza Real Felipe. (Fuerte del Real Felipe)]]
[[File:Batalla de Ayacucho by Martín Tovar y Tovar (1827 - 1902).jpg|thumb|Pittura taż-żejt tal-battalja ta' Ayacucho, xogħol ta' Martín Tovar y Tovar]]
[[File:Capitulación de Ayacucho1.jpg|thumb|Il-kapitulazzjoni ta' Ayacucho minn Daniel Hernández Morillo.]]
[[File:La casa de Emacipacion.jpg|thumb|Id-Dar tal-Kapitulazzjoni f'Quinua, Ayacucho/The Capitulation House in Quinua, Ayacucho. (La Casa de la Capitulación en Quinua, Ayacucho.)]]
[[File:Map of the Viceroyalty of Peru.svg|thumb|Virreinato del Perú, Reino del Perú 1542-1824 Ubicación del Virreinato del Perú: territorio inicial 1542-1718 verde claro y territorio final de jure 1776-1824 verde oscuro (Viceroyalty of Peru, Kingdom of Peru 1542-1824 Location of the Viceroyalty of Peru: initial territory 1542-1718 light green and de jure final territory 1776-1824 dark green/Viċi-realtà tal-Perù, ir-Renju tal-Peru 1542-1824 Post tal-Viċi-realtà tal-Peru: territorju inizjali 1542-1718 aħdar ċar u territorju finali de jure 1776-1824 aħdar skur)]]
[[File:MapaPeruMannessonMallet1683fr.JPG|thumb|Mappa tal-Peru. 1683. Verżjoni bil-Franċiż]]
[[File:Nusta hispana 08.jpg|thumb|El santuario de Yuraq Rumi, que fue incendiado por sacerdotes españoles en 1570 (The Yuraq Rumi sanctuary, which was burnt down by Spanish priests in 1570/Is-santwarju ta’ Yuraq Rumi, li nħaraq mill-qassisin Spanjoli fl-1570) Reino de las Cuatro Partes-Estado Neo-Inca-Tawantinsuyu 1537-1572]]
[[File:Tawantinsuyu (orthographic projection).svg|thumb|El Imperio Inca en su mayor extensión cerca de 1525 (1438–1533/1572) (The Inca Empire at its greatest extent around 1525 (1438–1533/1572)/L-Imperu Inca fl-akbar firxa tiegħu madwar l-1525 (1438–1533/1572)) Tawantinsuyu]]
[[File:Map of Wari and Tiawaku.svg|thumb|Tiwanaku en su mayor extensión territorial, 950 dC (se muestran los límites actuales) (Tiwanaku at its greatest territorial extent, AD 950 (current boundaries shown)/Tiwanaku fl-akbar firxa territorjali tagħha, AD 950 (konfini attwali murija))]]
[[File:Mapa del Perú (1913).jpg|thumb|Mapa/Map/Mappa ta' 1913]]
[[File:HP inka11.jpg|thumb|Huayna Capac Imwieled f'Tumipampa (Tupac inca XI, 1493-1527), Tpinġija ta' Felipe Guaman Poma de Ayala, it-titlu b'ortografija mhux standard jaqra: El Onceno Inca Guainacapac (El Undeciomo Inca, Guayna Capac).]]
[[File:Desierto de Chimbote Ancash.jpg|thumb|Deżert ta' Chimbote, Reġjun Ancash, Provinċja ta' Santa (Desierto de Chimbote, Región de Ancash, Provicnia de Santa)]]
[[File:Tupac-inca-yupanqui-small.png|thumb|Tpinġija ta' Guaman Poma fl-1615 ta' Topa Inca Yupanqui (Sapa Inca X, 1471-1493)]]
[[File:Kantutas Cuzco.jpg|thumb|Fjura Cantuta (Cantua buxifolia), fjura nazzjonali tal-Peru]]
[[File:Vicunacrop2.jpg|thumb|Il-vicuña (Vicugna vicugna), abitant rappreżentattiv tas-Sierra Sur]]
[[File:Jaguar animal panthera onca.jpg|thumb|Il-ġaguar (Jaguar) (Panthera onca), abitant rappreżentattiv tal-Foresti Baxx]]
Il-'''Perù''' ({{awdjo|en-us-Peru.ogg|pəˈruː}} ([[Lingwa Spanjola|Spanjol]]: ''Perú''), uffiċjalment ir-'''Repubblika tal-Perù''' ([[Lingwa Spanjola|Spanjol]]: ''República del Perú''), hu pajjiż li jinsab fil-Punent tal-[[Amerika t'Isfel]]. Imiss mal-[[Ekwador]] u l-[[Kolombja]] fit-Tramuntana, mal-[[Brażil]] fil-Lvant, mal-[[Bolivja]] fil-Lbiċ, maċ-[[Ċili|Ċilì]] fin-Nofsinhar, u mal-[[Oċean Paċifiku]] fil-Punent.

L-2016 hija sena biżestili u hija s-Sena Internazzjonali tal-Piżelli.

{{wikifikazzjoni}}

'''San Ġwann Appostlu u Evanġelista''' (Galilija, bidu l-ewwel seklu - Efesu, tmiem l-ewwel seklu) kien l-iżgħar Appostlu ta' [[Ġesù]].  Magħruf mit-tradizzjoni Kristjana bħala l-awtur tar-[[Raba' Vanġelu]], San Ġwann kien bin [[Żebedew]] u [[Salomè]], ħu [[Ġakbu l-Kbir]].  Qabel ma kien segwaċi ta' [[Ġesù]], Ġwanni kien dixxiplu ta' [[Ġwanni l-Battista]].  Ġwanni jiġi attribwit rwol importanti permezz tat-tradizzjoni Biblika, fejn Ġwanni huwa mejqus bħala ''"id-dixxiplu l-maħbub"''.  Ir-rwol ta' Ġwanni huwa fundamentali għaliex kien ix-xhieda tal-avvenimenti<ref>''Theissen, Gerd and Annette Merz. The historical Jesus: a comprehensive guide''. Fortress Press. 1998.).</ref> li akkumpanjaw ħajjet Kristu, mill-għażla tat-tnax il-Appostlu sal-mewt fuq is-salib, fejn Ġwanni kien l-uniku wieħed mill-appostli preżenti.  Għaldaqstant, Ġwanni kien dak li permezz tar-rakkont tiegħu fil-Vanġelu, daħal fil-fond tal-misteru ta' Kristu.  

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Turkmenistan]] irratifika l-Konvenzjoni fit-30 ta' Settembru 1994, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/tm|titlu=Turkmenistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-26}}</ref> It-Turkmenistan għandu ħames Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, erba' kulturali u wieħed naturali.

Il-'''Knejjes tal-Paċi''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Kościoły Pokoju'', bil-[[Ġermaniż]]: ''Friedenskirchen'') f'[[Jawor]] (bil-Ġermaniż: ''Jauer''), fi [[Świdnica]] (bil-Ġermaniż: ''Schweidnitz'') u f'Głogów (bil-Ġermaniż: ''Glogau'') fis-[[Silesja]] kienu l-ikbar tlieta u ssemmew hekk wara l-[[Paċi tal-Westfalen]] tal-1648. Il-Knisja tal-Paċi ta' Głogów ħadet in-nar u nqerdet fl-1758. Madankollu, iż-żewġ Knejjes tal-Paċi l-oħra f'Jawor u fi Świdnica għadhom jeżistu sa llum u fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Churches of Peace in Jawor and Świdnica|url=https://whc.unesco.org/en/list/1054/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{nebbieta|meteoroloġija}}

b'kitla tal-fidda u wħud mill-għodod tal-inċiżjoni tiegħu]]
'''Arġentier''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mill-[[fidda]]. It-terminu “arġentier” jintuża spiss bħala sinonimu għall-ħaddiema li jaħdmu l-oġġetti mid-deheb peress li t-tekniki, it-taħriġ, l-istorja u x-xirkiet tagħhom huma simili għal dawk tal-'''arġentier (tal-fidda)''', għalkemm il-prodott aħħari mhuwiex l-istess, tant li spiss dan jiġi speċifikat, eż. [[arġentier (tad-deheb)]].

{{dablink|Dan l-artiklu hu miktub bil-ħsieb li jipprovdi introduzzjoni aċċessibbli u mhux teknika għas-suġġett.}}

'''Monte Águila''' hija belt [[Ċili|Ċilena]] li tinsab fir-[[:es:Región_del_Biobío|Reġjun ta 'Biobío]], fil-muniċipalità ta' [[:es:Cabrero_(Chile)|Cabrero]], 6 kilometri fin-nofsinhar tal-belt bl-istess isem<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2018-06-14 |titlu=Archive copy |url=http://www.monteaguila.cl/ubicacion.html |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160317115424/http://www.monteaguila.cl/ubicacion.html |arkivju-data=2016-03-17 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Ċita web |data-aċċess=2018-06-14 |titlu=Archive copy |url=http://www.cabrero.cl/conoce |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180614071650/http://www.cabrero.cl/conoce |arkivju-data=2018-06-14 |url-status=dead }}</ref>. Tinkludi popolazzjoni ta '6,090 abitant<ref>https://web.archive.org/web/20090914033147/http://www.ine.cl:80/cd2002/sintesiscensal.pdf</ref>.<gallery mode="nolines" widths="200" heights="180">
Stampa:Plaza monte águila 20190701.jpg|Pjazza prinċipali.
Stampa:Bomberos monte aguila.jpg| Għassa tan-nar 
Stampa:Fiestas Patrias 2019 (303).jpg|Istadium tal-futbol
Stampa:20190818 GIMNASIO MONTE ÁGUILA.jpg|Ġinnasju
</gallery>{{commons|Monte Aguila}}

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

'''Villa Gwardamanġa''', (''bl-Ingliż'': '''Villa Guardamangia''') li qabel kienet magħrufa bħala '''Casa Medina'''<ref name="Connell">{{Ċita ktieb|kunjom=Connell|isem=Brian|data=1953|titlu=Manifest Destiny: A Study in Five Profiles of the Rise and Influence of the Mountbatten Family|url=https://books.google.com/books?id=qVAZAAAAIAAJ&q=medina+guardamangia|pubblikatur=Cassell}}</ref><ref name="gaullaumier1987">{{Ċita ktieb|kunjom=Guillaumier|isem=Alfie|data=1987|titlu=Bliet u Rħula Maltin|lingwa=mt|post=[[Valletta]]|pubblikatur=Valletta Publishing & Promotion Co. Ltd.|paġna=268}}</ref> u kultant imsejħa ''Casa Guardamangia'',<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=De Marco|isem=Mario|awtur-ħolqa1=Mario de Marco|data=2 May 2015|titlu=Sharing some palatial thoughts|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20150502/opinion/sharing-some-palatial-thoughts.566404|pubblikazzjoni=[[Times of Malta]]|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151126110036/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20150502/opinion/sharing-some-palatial-thoughts.566404|arkivju-data=26 November 2015}}</ref> hija dar imdaqqsa ta' {{Convert|16791|sqft|m2}} fi [[Gwardamanġa]], [[Tal-Pietà|Pietà]], [[Malta]], li serviet bħala r-residenza tal-Prinċipessa Eliżabetta, Dukessa ta’ Edinburgh (aktar tard [[Eliżabetta II|ir-Reġina Eliżabetta II]]), u [[Prinċep Philip, Duka ta' Edinburgu|l-Prinċep Filippu, Duka ta’ Edinburgh]], bejn l-1949 u l-1951, filwaqt li l-Prinċep kien stazzjonat Malta bħala uffiċjal navali.

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

L-'''Għerien ta' Ellora''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-distrett ta' Aurangabad ta' Maharashtra, l-[[Indja]]. Is-sit huwa wieħed mill-ikbar kumplessi ta' għerien-tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] mnaqqxa fil-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]], b'opri tal-arti li jmorru lura għall-perjodu 600-1000 [[WK|W.K]].<ref>Owen, Lisa (2012). ''Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora''. Brill Academic. ISBN <bdi>978-9004206298</bdi>. pp. 1-2.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/243/|titlu=Ellora Caves|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-10}}</ref> L-Għar nru 16 fih l-ikbar tħaffir monolitiku fil-blat fid-dinja, it-Tempju ta' Kailash, [[monument]] b'għamla ta' karru ddedikat lill-alla Shiva. It-Tempju ta' Kailash fih ukoll [[Skultura|skulturi]] ta' diversi divinitajiet Induisti kif ukoll panewijiet ta' riljievi li juru fil-qosor żewġ ġrajjiet epiċi Induisti ewlenin.

minquxa fuq ġewwa tal-qabar.]]
Il-'''Qabar Traċjan ta' Svestari''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Свещарска гробница, ''Sveshtarska grobnitsa'') jinsab 2.5 kilometri fil-Lbiċ tal-villaġġ ta' Sveshtari, fil-Provinċja ta' Razgrad, li tinsab 42 kilometru fil-Grigal ta' Razgrad, fil-Grigal tal-[[Bulgarija]]. Il-qabar x'aktarx li huwa ta' Dromichaetes (bil-Grieg Antik: Δρομιχαίτης, b'ittri Rumani: ''Dromichaites''; għall-ħabta tat-300 sal-ħabta tal-280 [[Ante Christum natum|Q.K]].) li kien re tal-Geti fuq iż-żewġ naħat tal-parti t'isfel tad-Danubju (illum il-ġurnata fir-[[Rumanija]] u fil-Bulgarija) għall-ħabta tat-300 Q.K., u martu, bint ir-Re Lysimachus (bil-Grieg: Λυσίμαχος, ''Lysimachos''; għall-ħabta tat-360 Q.K. – 281 Q.K.) li kien ġeneral u ''diadochus'' (jiġifieri "suċċessur") ta' [[Alessandru l-Kbir]].<ref>Delev, P. (2000). "Lysimachus, the Getae, and Archaeology". ''The Classical Quarterly''. New Series. '''50''' (2): 384–401.</ref><ref>Chichikova, Maria (2016). "The Hellenistic Necropolis of the Getic Capital at Sboryanovo (Northeastern Bulgaria).". In Henry, Olivier; Kelp, Ute (eds.). ''Tumulus as Sema: Space, Politics, Culture and Religion in the First Millennium BC''. Boston: Walter de Gruyter GmbH & Co KG. pp. 243–259. ISBN <bdi>978-3-11-026750-1</bdi>.</ref> Il-qabar huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/359/|titlu=Thracian Tomb of Sveshtari|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-09}}</ref>

'''Kairouan''' (/ˌkaɪər(ʊ)ˈwɑːn/), spelluta wkoll bħala '''El Qayrawān''' jew '''Kairwan''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْقَيْرَوَان, b'ittri Rumani: ''al-Qayrawān'' [æl qɑjrɑˈwæːn], bl-Għarbi Tuneżin: ''Qeirwān'' [qɪrˈwɛːn]), hija l-[[belt kapitali]] tal-Governorat ta' Kairouan fit-[[Tuneżija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0" /> Il-belt ġiet stabbilita mill-[[Umajjad]] għall-ħabta tas-670, matul il-perjodu tal-Kaliff Mu'awiya (li rrenja fis-661-680); f'dan iż-żmien saret ċentru importanti għall-istudjużi [[Iżlam Sunni|Iżlamiċi Sunniti]] u għat-tagħlim tal-[[Koran]],<ref>Luscombe, David; Riley-Smith, Jonathan, eds. (2004). ''The New Cambridge Medieval History, Volume 2; Volume 4''. Cambridge University Press. p. 696. ISBN <bdi>9780521414111</bdi>.</ref> u b'hekk attirat [[Iżlam|Musulmani]] minn diversi partijiet tad-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Moskea ta' Uqba tinsab fil-belt.<ref>Europa Publications "General Survey: Holy Places" ''The Middle East and North Africa 2003'', p. 147. Routledge, 2003. <nowiki>ISBN 1-85743-132-4</nowiki>.</ref><ref>''Hutchinson Encyclopedia 1996 Edition''. Helicon Publishing Ltd, Oxford. 1996. p. 572. ISBN <bdi>1-85986-107-5</bdi>.</ref>

{{stub|Ġeografija}}

{{stub|ġeografija}}
[[File:Niederösterreich in Austria.svg|thumb|l-Awstrija t’Isfel ġewwa l-Awstrija]]
l-'''Awstrija t’Isfel''' (IPA: ''{{IPA|ˈniːdɐˌʔøːstɐʁaɪ̯ç}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 1,670,688 (sal-2019).

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem. 

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Bing''' (qabel ''Live Search'', ''Windows Live Search'' u ''MSN Search'') hu s-''search engine'' preżenti ta’ [[Microsoft]]. Is-servizz ġie żvelat fit-28 ta’ Mejju, 2009 f’San Diego, l-[[Stati Uniti|iStati Uniti]], u ħareġ għall-ewwel darba fil-pubbliku fit-3 ta’ Ġunju, 2009, b’servizz bi prova jkun disponnibbli mill-1 ta’ Ġunju, 2009.

{{Automatic taxobox}}
In-'''naħal''' huma [[insett]]i li jtiru u li jiġu mill-qrib miż-[[żunżan|żnażan]] u n-[[nemla|nemel]]. Huma magħrufa għas-sehem tagħhom fil-produzzjoni tal-[[għasel]] u x-[[xama']] u għall-[[pollinazzjoni]]. In-naħal jagħmlu linjaġġ monofiletiku fi ħdan is-superfamilja '''[[Apoidea]]''', fil-preżent ikklassifikat bl-isem tat-[[takson]] bla livell '''Anthophila'''. Hemm kważi 20,000 speċi magħrufa ta' naħal f' disa' familji rikonoxxuti<ref name="Danforthetal2006"> Danforth BN, Sipes S, Fang J, Brady SG, ''The history of early bee diversification based on five genes plus morphology'', (L-istorja tad-diversifikazzjoni bikrija tan- naħal ibbażata fuq ħames ġeni u l-morfoloġija), Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 103, Ħarġa 41, paġni 15118-23, 2006, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1586180] [http://www.pnas.org/content/103/41/15118] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17015826]</ref>, għalkemm ħafna minnhom għadhom ma ġewx deskritti u n-numru veru x'aktarx hu ogħla. Jinstabu fuq kull kontinent ħlief l-[[Antartika]], f'kull ħabitat fuq il-pjaneta li fih ix-xtieli li jwarrdu ppolinati mill-insetti.

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

{{stub|Bijoloġija}}

Il-'''Kastell ta' Malbork''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Malborku''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Ordensburg Marienburg'') huwa kastell u fortizza tal-[[Ordni Tewtonika]] tas-seklu 13, li jinsab ħdejn il-belt ta' [[Malbork]], il-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar kastell tal-brikks fid-dinja bħala erja tal-art u huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/847|titlu="Castle of the Teutonic Order in Malbork - UNESCO World Heritage Centre". Whc.unesco.org.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.touropia.com/largest-castles-in-the-world/|titlu=10 Largest Castles in the World|sit=Touropia|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-06}}</ref>

L-'''Osservatorju ta' Jodrell Bank''' (/ˈdʒɒdrəl/) f'Cheshire, l-[[Renju Unit|Ingilterra]], fih għadd ta' radjuteleskopji li jiffurmaw parti miċ-Ċentru ta' Jodrell Bank għall-Astrofiżika fl-Università ta' [[Manchester]]. L-osservatorju ġie stabbilit fl-1945 minn [[Bernard Lovell]], radjuastronomu fl-università, biex jiġu investigati r-raġġi kożmiċi wara x-xogħol tiegħu fuq ir-radar f[[it-Tieni Gwerra Dinjija]]. Minn dak iż-żmien 'l hawn kellu rwol importanti fir-riċerka dwar il-meteorojdi, il-kwasari, il-pulsari, il-maseri u l-lentijiet gravitazzjonali, u kien involut ferm fit-traċċar tas-sondi spazjali fil-bidu tal-Era Spazjali.

{{Grammatika}}{{Wikifikazzjoni}}

It-'''Torri ta' Londra ('''bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Tower of London''), uffiċjalment il-'''Palazz u l-Fortizza Rjali tat-Torri ta' Londra tal-Maestà Tiegħu''', huwa kastell storiku fuq ix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara [[Tamiġi]] fiċ-ċentru ta' [[Londra]], il-[[belt kapitali]] tar-[[Renju Unit]]. Jinsab fi ħdan il-Kwartier ta' Londra tal-Irħula tat-Torri, li huwa sseparat mit-tarf tal-Lvant tal-Belt ta' Londra fl-ispazju miftuħ magħruf bħala l-Għolja tat-Torri. Ġie stabbilit lejn l-aħħar tal-1066 bħala parti mill-Konkwista [[Normanni|Normanna]]. It-Torri l-Abjad, li jagħti ismu lill-kastell kollu, inbena minn [[William il-Konkwistatur]] fl-1078 u kien simbolu tal-oppressjoni mġarbba minn Londra taħt l-elit tal-mexxejja l-ġodda. Il-kastell kien jintuża wkoll bħala ħabs mill-1100 ([[Ranulf Flambard]]) sal-1952 (it-tewmin Kray), għalkemm dik ma kinitx il-funzjoni primarja tiegħu. Kien palazz grandjuż fil-bidu tal-[[Storja|istorja]] tiegħu u mbagħad serva bħala residenza rjali. Inġenerali, it-Torri ta' Londra huwa kumpless ta' diversi binjiet stabbilit fi ħdan żewġ sensiliet konċentriċi ta' ħitan difensivi u ħandaq. Kien hemm diversi fażijiet ta' tkabbir, l-iktar taħt ir-rejiet [[Rikkardu I]], [[Enriku III]], u [[Dwardu I]] fis-sekli 12 u 13. Il-konfigurazzjoni ġenerali tiegħu li ġiet stabbilita sal-aħħar tas-seklu 13 għadha teżisti minkejja li kien hemm attività ta' kostruzzjoni iktar 'il quddiem.

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

'''Ryhor Janavič Baradulin''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Рыго́р Янавіч Бараду́лін; 24 ta' Frar 1935 – 2 ta' Marzu 2014) kien [[poeta]], [[kittieb]] u traduttur Belarussu.

{{Automatic taxobox}}
'''''Microtragulus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, relatat mal-[[opossum ġurdiem ta' geddumu twil|opossumi ġriedem ta' geddumhom twil]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan m'għandu l-ebda speċi ħajja. 

Ir-'''Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja''' f'[[Chernivtsi]], l-[[Ukrajna]] nbniet għall-Isqof Metropolitan Ortodoss tal-Lvant bejn l-1864 u l-1882 skont id-disinni tal-[[arkitett]] [[Ċekja|Ċek]] [[Josef Hlávka]] mill-[[Awstrija]]-[[Ungerija]]. Ir-residenza, b'binjiet li issa jagħmlu parti mill-Università ta' Chernivtsi, tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO World Heritage Site in 2011.

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Qabar ta'''' '''Askia''', f'Gao, il-[[Mali]], huwa maħsub li kien il-post fejn indifen [[Askia Mohammad I]], wieħed mill-iżjed imperaturi prolifiċi tal-[[Imperu Songhai]]. Inbena fl-aħħar tas-seklu 15 u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1139/|titlu=Tomb of Askia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
[[File:Oberösterreich in Austria.svg|thumb|l-Awstrija ta’ Fuq ġewwa l-Awstrija]]
l-'''Awstrija ta’ Fuq''' (IPA: ''{{IPA|ˈoːbɐˌʔøːstɐʁaɪ̯ç}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 1,453,948 (sal-2020).

{{Nebbieta|ġeografija}}

L-'''identifikatur tal-Isem Standard Internazzjonali''' magħruf ukoll bħala '''International Standard Name Identifier''' jew sempliċiment '''ISNI''', huwa sistema ta' identifikazzjoni għall-identifikazzjoni unika tal-identitajiet pubbliċi ta' kontributuri għall-kontenut tal-midja bħal kotba, programmi televiżivi, u artikli tal-gazzetti. Dan l-identifikatur jikkonsisti minn 16-il ċifra. Jista' jintwera ukoll maqsum f'erba' blokki.

'''Sighișoara''' (bir-[[Lingwi Rumena|Rumen]]<small>:</small> [siɡiˈʃo̯ara]; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Segesvár'' [ˈʃɛɡɛʃvaːr]; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Schäßburg'' [ˈʃɛsbʊʁk];<ref>{{Ċita web|url=https://www.siebenbuerger.de/ortschaften/schaessburg/|titlu=Schäßburg|sit=www.siebenbuerger.de|lingwa=de|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> bis-Sassonu tat-Transilvanja: ''Schäsbrich'', ''Šesburχ'', jew ''Scheeßprich''; bil-Yiddish: שעסבורג, b'ittri Rumani<small>:</small> ''Shesburg''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Castrum Sex'' jew ''Saxoburgum'') hija muniċipalità max-xmara Târnava Mare fil-Kontea ta' Mureș, fir-[[Rumanija]] ċentrali, li tinsab fir-reġjun storiku tat-Transilvanja. Għandha popolazzjoni ta' 28,102 abitant skont iċ-ċensiment tal-2011. Hija destinazzjoni turistika popolari għaċ-ċentru storiku antik ippreservat sew li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/902/|titlu=Historic Centre of Sighi&#x15f;oara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> Ir-raħal jamministra seba' villaġġi: Angofa, Aurel Vlaicu, Hetiur, Rora, Șoromiclea, Venchi u Viilor.

{{wikifikazzjoni}}
''Ma tridx tiġi konfuża ma 'qattus tad-deheb Ażjatiku jew qattus tal-bajja.''

'''Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir,''' bil-Franċiż: [simɔn də bovwaʁ] '''('''9 ta’ Jannar 1908 – 14 ta’ April 1986) kienet filosofa eżistenzjalista, kittieba, teorista soċjali u attivista femminista . Hi ħalliet influwenza kbira kemm fuq l-eżistenzjaliżmu femminist kif ukoll fuq it-teorija femminista<ref name="SEP-Bergoffen-2010">{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2010/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|data=16 August 2010|sit=Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Stanford University|issn=1095-5054|data-aċċess=11 June 2021}}</ref>, għad li hi ma kinitx tikkunsidra lilha nfisha filosfa u lanqas kienet ikkunsidrata waħda minnhom meta mietet. <ref>{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|isem2=Megan|awtur2=Burke|data=2021|sit=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Metaphysics Research Lab, Stanford University|data-aċċess=2022-04-09}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Cohen|isem=Patricia|data=1998-09-26|titlu=Beauvoir Emerges From Sartre's Shadow; Some Even Dare to Call Her a . . . Philosopher|url=https://www.nytimes.com/1998/09/26/books/beauvoir-emerges-from-sartre-s-shadow-some-even-dare-to-call-her-a-philosopher.html|pubblikazzjoni=The New York Times|lingwa=en-US|issn=0362-4331|data-aċċess=2022-04-09}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon''' jinsab fix-xifer l-iktar fil-Punent ta' [[Java]], fil-provinċja ta' Banten, fl-[[Indoneżja]]. Jinkludi l-grupp ta' gżejjer [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkaniċi]] ta' [[Krakatoa]] fil-provinċja ta' Lampung, kif ukoll gżejjer oħra, fosthom [[Panaitan]], u gżejriet oħra lil hinn mill-kosta bħal [[Handeuleum]] u [[Peucang]] fl-[[Strett ta' Sunda|Istrett ta' Sunda]].

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

'''Tanġier''' (pronunzjata: m/tænˈdʒɪər/ ''tan-JEER''; spelluta wkoll '''Tanġeri'''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Tangier''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: طنجة, b'ittri Rumani: ''Ṭanjah'', [tˤandʒa], [tˤanʒa]; bil-lingwi Berberi: ⵟⴰⵏⵊⴰ, b'ittri Rumani: ''Ṭanja'') hija belt fil-Majjistral tal-[[Marokk]], mal-kosti tal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]] u l-[[Oċean Atlantiku]]. Tanġier hija l-[[belt kapitali]] tar-reġjun ta' Tanġier-[[Tétouan|Tetouan]]-Al Hoceima, kif ukoll tal-Prefettura ta' Tanġier-Assilah fil-Marokk.

'''Jaipur''' (pronunzjata: /ˈdʒaɪpʊər/<ref>{{Ċita web|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V13_405.gif|titlu=Imperial Gazetteer2 of India, Volume 13, page 399 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library|sit=dsal.uchicago.edu|data-aċċess=2022-11-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/jaipur|titlu=Definition of Jaipur {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-17}}</ref><ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Jaipur|url=https://www.thefreedictionary.com/Jaipur|data-aċċess=2022-11-17}}</ref>; bil-Ħindi: ''Jayapura''), li qabel kienet imsejħa '''Jeypore''', hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-istat [[Indja|Indjan]] ta' [[Rajasthan]]. Fl-2011 il-belt kellha popolazzjoni ta' 3.1 miljun ruħ, u b'hekk kienet l-għaxar l-iktar belt popolata fil-pajjiż. Jaipur hija magħrufa wkoll bħala l-"Belt ir-Roża", minħabba l-kulur dominanti tal-binjiet tal-belt. Hija magħrufa wkoll bħala l-"[[Pariġi]] tal-Indja", u [[C. V. Raman]] sejħilha l-"Gżira tal-Glorja". Tinsab 268 kilometru (167 mil) mill-belt kapitali nazzjonali [[New Delhi]]. Jaipur ġiet stabbilita fl-1727 mill-mexxej Kachhwaha Rajput, [[Jai Singh II]]<ref>Sen, Sailendra Nath (2007). ''Textbook of Indian History and Culture''. New Delhi: MACMILLAN. p. 167. ISBN <bdi>978-1-4039-3200-6</bdi>.</ref><ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Jaipur" . ''Encyclopædia Britannica''. Vol. 15 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 128–129.</ref>, il-mexxej ta' [[Amer]], li għalih issemmiet il-belt. Hija waħda mill-iżjed bliet ippjanati bikrin tal-Indja moderna, u ġiet iddisinjata minn [[Vidyadhar Bhattacharya]]. Matul il-perjodu kolonjali [[Renju Unit|Brittaniku]], il-belt serviet bħala l-belt kapitali tal-istat ta' Jaipur. Wara l-indipendenza fl-1947, Jaipur saret il-belt kapitali tal-istat iffurmat ġdid ta' Rajasthan.

Ir-'''Riżerva Naturali ta'''' '''Srebarna''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Природен резерват Сребърна, trażlitterata: ''Priroden rezervat Srebarna'') hija riżerva naturali fil-Grigal tal-[[Bulgarija]] (in-Nofsinhar ta' Dobruja), qrib il-villaġġ ta' Srebarna, 18-il kilometru fil-Punent ta' [[Silistra]] u żewġ kilometri fin-Nofsinhar tax-xmara [[Danubju]]. Hija magħmula mil-Lag ta' Srebarna u l-inħawi ta' madwaru u hija art mistagħdra importanti li tinsab tul il-''Via Pontica'', li hija rotta tal-passa tal-[[Għasfur|għasafar]] bejn l-[[Ewropa]] u l-[[Afrika]]. B'hekk tipprovdi l-ħabitat għal bosta speċijiet mhedda ta' għasafar li jbejtu u jpassu hemmhekk.

{{Nebbieta|Ġeografija}}

hija waħda mill-[[Arkitettura kopta|Knejjes Ortodossi Kopti]] l-aktar famużi fil-[[Kajr]].]]
Il-'''Kajr il-Koptu''' huwa parti mill-[[Belt Storika tal-Kajr|Kajr il-Qadim]] li jinkludi l-[[Fortezza Babilonja|Fortizza ta’ Babilonja]], il-[[Mużew Koptu]], il-[[Knisja Mdendla|Knisja Mdendlin]], il-[[Knisja ta' San Ġorġ (Kajr)|Knisja Griega ta’ San Ġorġ]] u ħafna [[Knisja Ortodossa Kopta|knejjes u siti storiċi Kopti]] oħra. Huwa maħsub fit-tradizzjoni Nisranija li l-[[Familja Mqaddsa]] żaret din iż-żona u qagħdet fis-sit tal-[[Knisja tal-Qaddisin Serġju u Bakkju (Abu Serga)]]. Il-Kajr il-Koptu kien fortizza għall-[[Kristjaneżmu fl-Eġittu]] kemm qabel kif ukoll matul l-era Iżlamika, peress li ħafna mill-knejjes tiegħu nbnew wara l-[[Konkwista Musulmana tal-Eġittu|konkwista Misilma tal-Eġittu]] fis-seklu 7.

'''Abu al-Fida''' (bl-Għarbi: أبو الفداء‎; '''Abū al-Fidāʾ'''; Latinizzat ukoll bħala '''Abulfeda''', magħruf ukoll bħala '''Ismāʿīl b. ʿAlī b. Maḥmūd b. Muḥammad b. ʿUmar b. Shāhanshāh b. Ayyūb b. Shādī b. Marwān'''<ref>{{Ċita enċiklopedija|kunjom1=Reza|isem1=Enayatollah|kunjom2=Negahban|isem2=Translated by Farzin|titlu=Abū al-Fidāʾ|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-fida-COM_0065|data-aċċess=2021-10-27|lingwa=en|data=2015-10-16|pubblikatur=Brill}}</ref> (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: إسماعيل بن علي بن محمود بن محمد بن عمر بن شاهنشاه بن أيوب بن شادي بن مروان‎), twieled f'Novembru 1273 u miet fis-27 ta' Ottubru 1331.<ref>Gibb, H. A. R. (1986). "Abu'l Fidā". The Encyclopaedia of Islam. Volume 1: A-B. Leiden: Brill. p. 119.</ref> Huwa kien ġeografu u storiku [[Kurdi|Kurd]] tal-era tal-Mamluk<ref>Field, Henry (1939). ''Field Museum of Natural History''. '''29'''. Field Museum of Natural History of Chicago. p. 79. ISBN <bdi>9785873406647</bdi>.</ref>, prinċep Ayyubid u gvernatur lokali ta' [[Hama]], illum parti mis-[[Sirja]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Selin|isem=Helaine|data=1997-07-31|titlu=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Westen Cultures|url=https://books.google.com/books?id=raKRY3KQspsC&pg=PA7|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Springer Science & Business Media|paġni=7-8}}</ref>

L-'''ekwazzjoni ta' Schrödinger''', misjuba mill-[[fiżiku]] [[Awstrija|Awstijak]]/[[Irlanda|Irlandiż]] [[Erwin Schrödinger]] fl-[[1925]], hi ekwazzjoni fundamentali fil-[[Mekkanika kwantistika]] mhux [[Relativà|relativistika]]. Tiddeskrivi l-evoluzzjoni mal-ħin ta' partiċella massiva mhux relativistika, u tieħu l-post li għandha t-tieni liġi ta' [[Isaac Newton|Newton]] fil-[[Mekkanika klassika]]. 

Is-'''Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn 139 ċimiterju jew mafkar tal-Front tal-Punent tal-[[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]] fi [[Franza]] u fil-[[Belġju]]. Fl-20 ta' Settembru 2023, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1567/|titlu=Funerary and memory sites of the First World War &#x28;Western Front&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Brussels|isem=Bruno Waterfield|data=2023-10-04|titlu=First World War killing fields get Unesco recognition|url=https://www.thetimes.co.uk/article/menin-gate-ypres-unesco-world-heritage-2023-bcsrn0ml3|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dailysabah.com/arts/turkish-mosques-to-american-indian-earthwork-unesco-world-heritage-list/news|titlu=Turkish mosques to American Indian earthwork: UNESCO World Heritage List|kunjom=Agencies|isem=Daily Sabah with|data=2023-09-21|sit=Daily Sabah|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-04}}</ref>

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $19,637<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.831<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Statistics.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Ġnus Magħquda |aċċessdata=14 ta' Marzu 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 37
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Ungerija|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Prinċipalità tal-Ungerija|Fondazzjoni]]
|data_stabbilit1             = 895
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tal-Ungerija (1000–1538)|Renju kristjan]]
|data_stabbilit2             = 1000
|avveniment_stabbilit3       = Seċessjoni mill-[[Awstrija-Ungerija]]
|data_stabbilit3             = 1918
|avveniment_stabbilit4       = Repubblika kurrenti
|data_stabbilit4             = 23 ta' Ottubru 1989
|valuta                      = [[Forint]]
|kodiċi_valuta               = HUF
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.hu]]<sup>1</sup>
|kodiċi_telefoniku           = +36
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $126.873 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $12,735<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Ukoll [[.eu]], li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-[[Unjoni Ewropea]].
}}

{{Nebbieta|ġeografija}}

'''Angkor Wat''' (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; bil-[[Lingwa Khmer|Khmer]]: អង្គរវត្ត "Belt it-Tempji"<ref name=":0">Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref>) huwa kumpless ta' tempji fil-[[Kambodja]] u l-ikbar [[monument]] [[Reliġjon|reliġjuż]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħala erja ta' art (1,626 km<sup>2</sup>).<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure/|titlu=Largest religious structure|lingwa=en-GB|aċċess=|opra=}}</ref> L-isem jirreferi kemm għall-kumpless ta' diversi tempji kif ukoll għat-tempju ewlieni. Dan tal-aħħar, oriġinarjament inbena bħala tempju [[Induiżmu|Ħinduista]] ddedikat lil [[Vishnu]] fil-bidu tas-seklu 12<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|titlu=Angkor Wat - National Geographic Society|isem=|data=2013-03-01|lingwa=en|aċċess=|opra=|data-aċċess=2021-02-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210207145213/https://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|arkivju-data=2021-02-07|url-status=dead}}</ref>, u lejn tmiem is-seklu ġie kkonvertit f'tempju [[Buddiżmu|Buddist]] u għadu hekk sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|titlu=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk|aċċess=|opra=}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Grammatika}}

{{stub|mużika}}

Il-'''Misġed il-Ħram''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱَلْمَسْجِدُ ٱلْحَرَامُ, <small>rum.</small> ''al-Masġid al-Ħarām'', "Il-Moskea s-Sagra"),<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Denny|isem=Frederick M.|data=9 August 1990|editur-kunjom1=Kieckhefer|editur-isem1=Richard|editur-kunjom2=Bond|editur-isem2=George D.|titlu=Sainthood: Its Manifestations in World Religions|url=https://books.google.com/books?id=7jj4QLAN2coC&pg=PA69|url-status=live|pubblikatur=University of California Press|paġna=69|isbn=9780520071896|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210918143013/https://books.google.com/books?id=7jj4QLAN2coC&pg=PA69|arkivju-data=2021-09-18|data-aċċess=18 August 2019|df=dmy-all }}</ref> magħruf ukoll bħala l-'''Moskea s-Sagra''' jew il'''-Moskea l-Kbira tal-Mekka''',<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Great-Mosque-of-Mecca|titlu=Great Mosque of Mecca {{!}} History, Expansion, & Facts|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2020-08-08|url-status=live|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191211000810/https://www.britannica.com/topic/Great-Mosque-of-Mecca|arkivju-data=2019-12-11 |df=dmy-all }}</ref> huwa moskea li tagħlaq il-viċinanza tal-[[Kagħba]] fil-[[Mekka]], fil-Provinċja tal-Mekka tal-[[Arabja Sawdija|Għarabja Sawdija]]. Huwa fost is-siti tal-pellegrinaġġ assoċjati bil-[[Ħaġġ]], li kull [[Iżlam|Mislem]] għandu jwettaq mill-inqas darba f'ħajtu jekk jista'. Huwa wkoll is-sit ewlieni għall-eżekuzzjoni tal-[[Umra]], il-pellegrinaġġ iżgħar li jista' jsir f'kull żmien tas-sena. Ir-riti taż-żewġ pellegrinaġġi jinkludu ''tawaf'' (ċirkumambulazzjoni tal-Kagħba) ġewwa l-moskea. Il-Misġed il-Ħram jinkludi siti sinifikanti oħra importanti, bħall-Ħaġra s-Sewda, il-Bir Żamżam, il-Maqam Ibrahim, u l-iġbla s-Safa u l-Marwa.

'''Tbilisi''' (IPA: /təbɪˈliːsi, f'xi lingwi li magħrufa bl-isem ta' qabel l-1936 '''Tiflis'''{{Nota|Tbilisi hija magħrufa bl-isem qadim ta' 'Tiflis'' f'għad ta' lingwi, b'mod partikolari bl-Ispanjol, Persjan, Germaniż, Tork, u oħrajn. Qabel l-1936 ''Tiflis'' kien l-isem użat fir-Russu.}} (/ˈtɪflɪs/),<ref name="epd">{{cite EPD|18}}</ref> hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] u l-akbar belt tal-[[Ġeorġja]], li tinsab fuq ix-xtut tax-Xmara Kura b'popolazzjoni ta' madwar 1.5 miljun ruħ. Tbilisi twaqqfet fil-ħames seklu [[WK|AD]] minn Vakhtang I tal-Iberja, u sa minn dak iż-żmien servet bħala l-kapitali ta’ diversi renji u repubbliki Ġeorġjani. Bejn l-1801 u l-1917, bħala parti mill-Imperu Russu, Tiflis kienet is-sede tal-Viċirejaltà tal-Kawkasu, li tiggverna kemm il-partijiet tat-Tramuntana kif ukoll tan-Nofsinhar tal-[[Kawkasu]].

L-'''Aflaj tal-Oman''' huma sistemi ta' irrigazzjoni antiki magħmula minn kanali tal-ilma mill-500 W.K.. Dawn jinsabu fir-reġjuni ta' Dakhiliyah, Sharqiyah u Batinah fl-[[Oman]]. Madankollu, jirrappreżentaw tip ta' sistema ta' tisqija li tmur lura saħansitra 5,000 sena fir-reġjun. Oriġinarjament l-Aflaj kienu jissejħu ''Qanat'' jew ''Kariz'' bħal fil-[[Iran|Persja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://theculturetrip.com/middle-east/oman/articles/the-gravitational-wonder-of-the-aflaj-systems-of-oman/|titlu=The Gravitational Wonder of the Aflaj Systems of Oman|kunjom=Medhat|isem=Gehad|sit=Culture Trip|data-aċċess=2021-09-22}}</ref><ref name=":1">Walsh, Tony (2013), Walking Through History: Oman's World Heritage Sites, ISBN 9789948162490.</ref>

'''Ġwanni Kriżostmu''' jew '''Ġwanni t'Antijokja''' ([[Antijokja]], [[344]]/[[354]] – [[Comana Pontica]], [[14 ta' Settembru]] [[407]]) kien reliġjuż Nisrani, [[Patrijarka ekumeniku ta' Kostantinopli|patrijarka ta' Kostantinopli]], u miżmum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala wieħed mill-ikbar erba' [[Missirijiet tal-Knisja]] tal-Lvant.

In-'''Nadur''' huwa unità amministrattiva [[Malta|Maltija]] li tinsab fil-Lvant tal-gżira ta' [[Għawdex (stat indipendenti)|Għawdex]]. In-Nadur huwa mibni fuq promontorju u huwa wieħed mill-ikbar lokalitajiet f'Għawdex.<ref>{{Ċita web|url=https://www.malta.com/en/about-malta/city-village/nadur|titlu=Nadur, Gozo - information and interests|sit=www.malta.com|data-aċċess=2022-08-22}}</ref> Il-belt hija magħrufa bħala t-"tieni belt", u hija mifruxa tul irdum għoli fil-Lvant tar-[[Rabat (Għawdex)|Rabat]]. Skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014 kellha popolazzjoni ta' 4,509 abitanti.<ref>{{Ċita web|url=https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|titlu=Ċensiment Marzu 2014|data=2015-06-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150621211549/https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|arkivju-data=2015-06-21|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Forti ta' Ġesù''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Forte Jesus de Mombaça'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Fuerte de Jesús'') huwa forti li jinsab fil-Gżira ta' Mombasa, il-[[Kenja]]. Ġie ddisinjat mill-[[arkitett]] [[Italja|Taljan]] [[Giovanni Battista Cairati]]<ref>Parker, Geoffrey (18 April 1996). ''The Military Revolution: Military Innovation and the Rise of the West, 1500-1800''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>9780521479585</bdi>.</ref> u nbena bejn l-1593 u l-1596 skont l-ordni tar-Re [[Filippu II]] ta' [[Spanja]], li rrenja wkoll bħala r-Re Filippu I tal-[[Portugall]] u tal-[[Algarve]], sabiex jiddefendi l-Port l-Antik ta' [[Mombasa]]. Il-Forti ta' Ġesù kien l-uniku forti ġestit mill-Portugiżi tul il-kosta Swahili, u huwa rikonoxxut bħala xhieda tal-ewwel tentattiv li rnexxa ta' setgħa tal-Punent li tistabbilixxi l-influwenza fuq il-kummerċ fl-[[Oċean Indjan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1295/|titlu=Fort Jesus, Mombasa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>