'''Akshata Narayan Murthy''' (twieldet f'April 1980)<ref>{{Ċita web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/w0pt3-B9yNGoXPMMiHUGPSyhZeE/appointments|titlu=Akshata Narayan MURTY personal appointments - Find and update company information - GOV.UK|sit=find-and-update.company-information.service.gov.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref><ref name=":0">{{Ċita aħbar|kunjom=Bedi|isem=Rahul|kunjom2=Bird|isem2=Steve|data=2020-02-15|titlu=Why Rishi Sunak's wife may hold the clue to his budget|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/02/15/rishi-sunaks-wife-may-hold-clue-budget/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>, spellut ukoll '''Murty''', hija werrieta, negozjanta, disinjatriċi tal-[[moda]] u kapitalista tal-fondi ta' riskju [[Indja|Indjana]] bbażata fir-[[Renju Unit]]. Hija miżżewġa lill-Prim Ministru Brittaniku u l-mexxej tal-Partit tal-Konservattivi [[Rishi Sunak]]. Murty u Sunak flimkien jikklassifikaw fil-222 post fost l-iżjed persuni sinjuri fir-Renju Unit, b'ġid ikkombinat ta' £730 miljun fl-2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.thetimes.co.uk/sunday-times-rich-list|titlu=The Sunday Times Rich List 2022|sit=www.thetimes.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref> Il-ġid personali tagħha nxteħet taħt il-lenti mill-mezzi tax-xandir Brittaniċi fid-dawl tal-istatus tagħha ta' persuna mhux domiċiljata fir-Renju Unit.<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-04-08|titlu=Chancellor Rishi Sunak defends wife Akshata Murty in row over non-dom status|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-61034496|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>

Il-'''Masġar tal-Palm ta' Elche''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Palmeral de Elche''; bid-[[djalett]] ta' [[Valencia]]: ''Palmerar d'Elx'') huwa l-isem ġeneriku mogħti lil sistema ta' msaġar tal-palm tat-tamal fil-belt ta' Elche, [[Spanja]].

{{stub|Ġeografija‎ }}
'''Croagh Patrick''', ''Cruach Phádraig'' bil-Gejliku, hija l-muntanja meqjusa bħala qaddisa fl-[[Irlanda]]. Hija tinsab tmien kilometri 'l bogħod minn [[Westport (Irlanda)]]. Imsejjħa wkoll '''The Reek''', hija marbuta mas-sawma ta' erbgħin jum li għamel fuqha fis-sena 441 W.K. San Patrizju, il-patrun spiritwali ta' l-Irlanda.

Il-'''Kumpanija Ferrovjarja Retika''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Ferrovia Retica (FR)''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Rhätische Bahn (RhB)'', akronimu li jintuża fil-logo tal-kumpanija; bl-Ingliż: ''Rhaetian Railway''; u bir-[[Romansch]]: ''Viafier retica (VR)'') hija kumpanija tat-trasport [[Żvizzera]] li ġġestixxi l-ikbar network ta' operaturi ferrovjarji privati b'ferroviji ta' gejġ tal-linji dojoq (1,000 mm) fil-kanton Żvizzeru ta' Grisons.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika Alpina''', xjentifikament magħrufa ''Ochotona alpina'', hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]] fl-ordni [[Lagomorpha]] mifruxa mat-Tramuntana tal-kontinent [[Asja|Ażjatiku]], normalment f'ambjent muntanjuż u bl-irdumijiet. Din għandha distribuzzjoni vasta mifruxa ma' tliet pajjiżi li huma l-[[Każakistan]], il-[[Mongolja]] u r-[[Russja]].

Il-bolol ta' Malta jiġu maħruġa mill-kumpanija MaltaPost p.l.c. L-ewwel bolla ta' Malta inħarġet fl-1 ta' Diċembru 1860, żmien fejn Malta kienet għada taħt il-ħakma Ingliża.

{{Nebbieta|letteratura}}

'''Ronald William Fordham Searle''', CBE, RDI (twieled fit-3 ta' Marzu 1920 – miet fit-30 ta' Diċembru 2011<ref name=":0">{{Ċita aħbar|data=2012-01-03|titlu=UK artist, St Trinian's creator Searle dies aged 91|url=https://www.reuters.com/article/us-britain-searle-idUSTRE8020CT20120103|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>) kien artist, cartoonist satiriku, artist tal-comics, skultur, disinjatur tal-medalji u illustratur [[Renju Unit|Ingliż]]. X'aktarx li baqa' mfakkar l-iktar bħala l-ħallieq tal-Iskola ta' St. Trinian u għall-kollaborazzjoni tiegħu ma' [[Geoffrey Willans]] fis-sensiela ta' Molesworth.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.lambiek.net/artists/s/searle_ronald.htm|titlu=Ronald Searle|sit=lambiek.net|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

'''Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 산사; bil-Hanja: 山寺) huma tip ta' monasteri [[Buddiżmu|Buddisti]] tal-muntanji fil-[[Korea t'Isfel]]. Seba' minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1562/|titlu=Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-17}}</ref> Hemm bosta ''sansa'' Buddisti fit-territorju muntanjuż tal-pajjiż.

Suor '''Maria de Dominici''' (Birgu, Malta 6 ta' Diċembru 1645 – Ruma, l-Italja 18 ta' Marzu 1703) kienet artista Maltija u soru Karmelitana Terzjarja. Hija twieldet f'familja ta' artisti bbażati fil-[[Birgu]]<ref name="Hoe">'Hoe, Susanna. 'Malta: Women, History, Books and Places'' (HOLO Books: 2015) ISBN: 978-0-9572153-5-1 pp. 3, 116, 117</ref>, bint arġentier u assessur għall-Ordni tal-[[Kavallieri ta' San Ġwann]] f'Malta.<ref name="Gaze"></ref> Tnejn minn ħutha, [[Raimondo de Dominici]] u [[Francesco de Dominici]], kienu pitturi.<ref name="Gaze">Delia Gaze, ed. (1997). ''Dictionary of Women Artists. 1.'' Taylor & Francis. p. 462.</ref> Bernardo, bin Raimondo, kiteb dwar l-istorja kontemporanja tal-arti minn [[Napli]], fejn inkluda ukoll lil Maria bħala parti mill-familja de Dominici.<ref name="de Dominici">de Dominici, Bernardo. [https://archive.org/details/vitedeipittoris01domigoog ''Vite dei pittori, scultori ed architetti napoletani'']</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Pika ta' Sardinja
| status = 
| status_ref = 
| image = Pika ta' Sardinja (P. sardus),.jpg
| image_caption = Tpinġijja tal-[[Pika ta' Sardinja]] ''[[Prolagus sardus]]'' bi żbal żgħir għax din kienet speċi b' denb żgħir u ma jidhirx.
| image_width = 200px
| extinct = late [[1700s]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = ''[[Prolagidae]]''
| familia_authority = Gureev, 1964
| genus = ''[[Prolagus]]''
| genus_authority = Pomel, 1853
| species = '''''P. sardus'''''
| binomial = ''[[Prolagus sardus]]''
| binomial_authority = Wagner, 1832
}}

Il-'''Gana''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika tal-Gana''', huwa [[stat sovran]] li jinsab fil-[[Golf tal-Ginea]] u l-[[Oċean Atlantiku]] fl-[[Afrika tal-Punent]]. Il-pajjiżi konfini tagħha huma l-[[Kosta tal-Avorju]] fuq il-Punent, [[Burkina Faso]] fit-Tramuntana, it-[[Togo]] fuq il-Lvant u l-Golf tal-Ginea u l-Oċean Atlantiku fin-Nofsinhar.

Il- '''moviment Brownjan''' hu deskrizzjoni matematika ta' moviment każwali ta' partiċella "tqila" mgħaddsa fi fluwidu u li m'għandhiex fuqha interazzjonijiet oħra ħlief il-ħbit fuqha tal-molekuli "ħfief" tal-fluwidu ta' madwarha. Minn dan jirriżulta li l-partiċella t-tqila timxi b'moviment irregolari ħafna, li ġie deskritt għall-ewwel darba fl-1827 mill-botanista [[Robert Brown (botanista)|Robert Brown]] waqt li kien qiegħed josserva ċ-ċaqlieq ta' partiċelli fil-fluwidu fil-ġewwieni ta' trab tal-pollin<ref>Robert Brown ; ''A brief account of microscopical observations made in the months of June, July and August, 1827, on the particles contained in the pollen of plants; and on the general existence of active molecules in organic and inorganic bodies.'', Philosophical Magazine 4 (1828), 161-173. Wieħed jista' jaraha fil-format pdf fuq dan is-sit [http://sciweb.nybg.org/science2/pdfs/dws/Brownian.pdf]</ref>. 

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

Fuq ambitu [[bijoloġija|bijoloġiku]], il-'''mewt''' tista' tkun definita fin-negattiv, meta l-[[funzjonijiet vitali]] jieqfu jaħdmu u l-[[organiżmu]] jieqaf jgħix; it-tmiem tal-[[ħajja]]. 
<gallery>
File:Kuoleman Puutarha by Hugo Simberg.jpg|Mewt li tieħu ħsieb il-fjuri tagħha, fl ''Kuoleman puutarha'', Hugo Simberg (1906)
Stampa:SkullFromStillLifeWithASkull.jpg|Il-kranju bniedem saret tip tas-simbolu għall-mewt, dettall tal-[[pittura]] minn [[Philippe de Champaigne]].
Stampa:Thetriumphofdeath.jpg|''It-trijonf tal-mewt'', [[Pieter Bruegel ix-Xiħ]]
</gallery>

Il-'''Knejjes tal-Moldavja''' huma tmien knejjes Ortodossi Rumeni rappreżentattivi (minn għadd ferm ikbar) li jinsabu fil-Kontea ta’ [[Suceava]], fit-Tramuntana tal-[[Moldavja]], ir-[[Rumanija]], u nbnew bejn l-1487 u l-1583. 

, ''Tarsipes rostratus'', eżempju ta' mammiferu Nektarivoru]]

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| speċi = '''''M. unistriata'''''
| binominali = ''Monodelphis unistriata''
| awtorità_binominali = ([[Johann Andreas Wagner|Wagner]], 1842)
| mappa_firxa = Firxa Monodelphys unistriata.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Monodelphis unistriata''
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis unistriata'', huwa [[mammiferu]] marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma addattati għal ħajja fis-siġar.
  
Dan l-opossum ta' denbu qasir ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti subtropikali u tropikali umdi, kif ukoll f'artijiet bil-ħaxix subtropikali u f'artijiet tropikali baxxi. Minħabba li dan l-opossum huwa annimal [[omnivoru]], id-dieta tiegħu hija bbażata fuq frott, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

{{Automatic taxobox}}
'''Abderitidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). 

Il-'''palianytsia''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Паляниця, pronunzja<small>:</small> [pɐlʲɐˈnɪt͡sʲɐ]) hija tip ta' ħobża Ukrena moħmija fil-fuklar, magħmula l-iktar mid-dqiq tal-qamħ. Il-ħobża għandha għamla semiċirkolari u l-parti ta' fuq fiha, lejn żewġ terzi tagħha, ikollha qasma tipika.

{{stub|Mużika}}

{{stub|Botanika}}
'''Injam''' huwa materjal organiku furmat bħalha "Xylem" sekondarju fiz-zkuk tal-pjanti. F'Siġra ħajja ġġorr l-ilma u nutrijenti lill-weraq u f'affarijiet oħra ħajjin. L-Injam jaħdem bħalha funżjoni ta' sapport u b'hekk tikkontribwixxi sabiex l-pjanti jikbru f'qisien kbar. Injam jista' ukoll jirreferi għal materjali ta' pjanti oħrajn u affarijiet simili u għal materjal maħdum mill-injam.

Il-'''Paseo del Prado''' hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'[[Madrid]], il-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Hija orjentata mit-Tramuntana għan-Nofsinhar bejn il-[[pjazza]] msejħa Plaza de Cibeles u l-pjazza msejħa Plaza del Emperador Carlos V (magħrufa wkoll bħala Plaza de Atocha), bil-Plaza de Cánovas del Castillo (fejn hemm il-Funtana ta' Nettunu u l-lukandi ta' ħames [[Stilla|stilel]] Ritz u Palace) bejn wieħed u ieħor fin-nofs. Il-Paseo del Prado tifforma t-tarf tan-Nofsinhar tal-assi ċentrali tal-belt (li tkompli sat-Tramuntana ta' Cibeles bħala l-Paseo de Recoletos, u iktar fit-Tramuntana bħala l-Paseo de la Castellana). Għandha l-istatus ta' ''Bien de Interés Cultural'' (BIC), u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Park tal-Buen Retiro]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

{{Automatic taxobox}}
'''Halitheriinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]) (estinti), fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Dugongidae]] ma' żewġ sottofamilji oħra ([[Dugonginae]] u [[Hydrodamalinae]]), b'bosta ġeneri estinti u bl-ebda speċi ħajja.

'''Brú na Bóinne''' (pronunzja bl-[[Lingwa Irlandiża|Irlandiż]]: [ˈbˠɾˠuː n̪ˠə ˈbˠoːn̠ʲə]; li litteralment tfisser "Palazz ta' Boyne" jew aħjar "Wied ta' Boyne") jew '''l-oqbra tal-Wied ta'''' '''Boyne''', hija żona fil-Kontea ta' Meath, l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]], li tinsab f'lilwa tax-xmara [[Boyne]]. Fiha wieħed mill-iżjed pajsaġġi [[Preistorja|preistoriċi]] importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]] li jmur lura għan-[[Neolitiku]]. Tinkludi l-oqbra megalitiċi tal-passaġġ il-kbir ta' [[Knowth]], [[Newgrange]] u [[Dowth]], kif ukoll xi 90 [[monument]] addizzjonali. Il-[[kultura]] [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] assoċjata ma' dawn is-siti tissejjaħ il-"kultura ta' Boyne".

{{grammatika}}
{{wikifikazzjoni}}

0.929
|poż_IŻU                     = 2
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] (mir-[[Renju Unit]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Kostituzzjoni tal-Awstralja|Kostituzzjoni]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Statut tal-Westminster 1931|Istatut tal-Westminster]]
|avveniment_stabbilit3       = [[Statut tal Adozzjoni Westminster Att 1942|Istatut tal-Att Adozzjoni Westminster]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Awstralja Att 1986|Awstralja Att]]
|data_stabbilit1             = 1 ta Jannar, 1901
|data_stabbilit2             = 11 ta Diċembru, 1931 
|data_stabbilit3             = 9 t'Ottubru, 1942 (b'effett mit-3 ta Settembru, 1939)
|data_stabbilit4             = 3 ta Marzu, 1986
|valuta                      = [[Dollaru Awstraljan]]
|kodiċi_valuta               = AUD
|żona_ħin                    = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_ħku              = +8 għal +10.5
|żona_ħin_legali             = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +8 għal +11.5
|cctld                       = [[.au]]
|kodiċi_telefoniku           = +61
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.487 triljun
|poż_PGD_nominali            = 12
|PGD_nominali_per_capita     = $66,371
|poż_PGD_nominali_per_capita = 5
|noti                        = 
}}
[[File:Australia (+overseas +Antarctica), administrative divisions - de - colored (zoom).svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]

{{Wikifikazzjoni}}

'''Caterina Scappi''' (mietet fl-20 ta’ Ġunju 1643) kienet benefattriċi għanja u rispettata sew tal-knisja tal-[[Karmelitani]] [[Malta|f’Malta]].<ref name=":52" /><ref name=":6">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/caterina-scappi-forgotten-feminist-benefactress.582533|titlu=Caterina Scappi, forgotten feminist benefactress|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-01-04}}</ref> Ftit hu magħruf dwar l-oriġini jew il-ħajja bikrija tagħha, iżda hija magħrufa għad-donazzjonijiet ta’ karità sostanzjali għall-kawżi tan-nisa. B’mod partikolari, hija waqqfet l-ewwel sptar f’Malta  esklussivament għas-servizz tan-nisa.

{{Taxobox
| isem = ''Marmosops''
| stampa = Gracilinanus microtarsus.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Marmosops incanus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Marmosops'''''
| awtorità_ġeneru = [[Paul Matschie|Matschie]], 1916
| tip_speċi = ''[[Gray Slender Opossum|Didelphis incana]]''
| awtorità_tip_speċi = [[Peter Wilhelm Lund|Lund]], 1840
}}
'''''Marmosops''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

Il-'''Höga Kusten''' jew il-'''Kosta Għolja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''High Coast'') hija parti mill-kosta tal-[[Żvezja|Iżvezja]] fil-Golf ta' Bothnia, fil-provinċja ta' Ångermanland tal-Grigal tal-Iżvezja, iċċentrata fl-inħawi tal-muniċipalitajiet ta' Kramfors, Härnösand, Sollefteå u Örnsköldsvik. Iż-żona hija notevoli għar-riċerka dwar l-olzar tal-art u l-bidla dinjija fil-livell tal-baħar wara l-era glaċjali. L-olzar tal-art proprjament seħħ peress li dabu l-glaċieri li kienu qed jgħattuha, u dan il-fenomenu [[Ġeoloġija|ġeoloġiku]] ġie rikonoxxut u studjat għall-ewwel darba fil-Höga Kusten. Mill-aħħar era glaċjali, l-art għoliet b'300 metru, u b'hekk hemm bosta rdumijiet għoljien, xi ħaġa mhux tas-soltu fir-reġjun. Il-Höga Kusten hija parti mis-[[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] tal-Höga Kusten fl-Iżvezja u l-[[Arċipelagu ta' Kvarken]] fil-[[Finlandja]] bis-saħħa tal-ġeoloġija eċċezzjonali tas-sit bħala eżempju uniku ta' olzar iżostatiku tal-art tas-sit.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/898/|titlu=High Coast &#x2f; Kvarken Archipelago|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-17}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Macroscelididae
| image = Elephant shrew. (6915984721).jpg
| image_caption = ''Macroscelides proboscideus''
| image_width = 
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| ordo_authority = [[Butler (żoologo)|Butler]], 1956
| familia = [[Macroscelididae]]
| familia_authority = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838
| subfamilia = '''Macroscelidinae'''
}}
[[Macroscelidinae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi]]jiet)'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' 5 [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Myohyracinae]] u [[Rhynchocyoninae]], u għandha bosta [[ġeneru|ġeneri]] li 3 minnhom ''[[Elephantulus]]'', ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'' għadhom rappreżentati b' 14-il [[speċi]] ħajja. 

{{Automatic taxobox}}
'''''Marmosopsis''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum]]i. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-[[marsupjal]]i), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

'''Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir,''' bil-Franċiż: [simɔn də bovwaʁ] '''('''9 ta’ Jannar 1908 – 14 ta’ April 1986) kienet filosofa eżistenzjalista, kittieba, teorista soċjali u attivista femminista . Hi ħalliet influwenza kbira kemm fuq l-eżistenzjaliżmu femminist kif ukoll fuq it-teorija femminista<ref name="SEP-Bergoffen-2010">{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2010/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|data=16 August 2010|sit=Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Stanford University|issn=1095-5054|data-aċċess=11 June 2021}}</ref>, għad li hi ma kinitx tikkunsidra lilha nfisha filosfa u lanqas kienet ikkunsidrata waħda minnhom meta mietet. <ref>{{Ċita web|url=https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/beauvoir/|titlu=Simone de Beauvoir|isem=Debra|awtur=Bergoffen|isem2=Megan|awtur2=Burke|data=2021|sit=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|pubblikatur=Metaphysics Research Lab, Stanford University|data-aċċess=2022-04-09}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Cohen|isem=Patricia|data=1998-09-26|titlu=Beauvoir Emerges From Sartre's Shadow; Some Even Dare to Call Her a . . . Philosopher|url=https://www.nytimes.com/1998/09/26/books/beauvoir-emerges-from-sartre-s-shadow-some-even-dare-to-call-her-a-philosopher.html|pubblikazzjoni=The New York Times|lingwa=en-US|issn=0362-4331|data-aċċess=2022-04-09}}</ref>

.]]
Il-'''Gotiku''' kien stil ta' [[arti]] [[Medjuevu|Medjevali]] li żviluppa fit-Tramuntana ta' [[Franza]] mir-[[Rumanesk]] fis-seklu 12 [[WK|W.K]]., immexxi mill-iżvilupp simultanju tal-arkitettura Gotika. Infirex fil-Punent tal-[[Ewropa]] kollha, u fil-biċċa l-kbira tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar tal-Ewropa, kif ukoll fl-[[Ewropa Ċentrali]], għalkemm qatt ma ħassar l-istil iktar klassiċi fl-[[Italja]]. Fl-aħħar tas-seklu 14 żviluppa l-istil sofistikat tal-qorti tal-Gotiku Internazzjonali, li baqa' jevolvi sal-aħħar tas-seklu 15. F'ħafna nħawi, speċjalment fil-[[Ġermanja]], l-arti Gotika Aħħarija baqgħet għaddejja anke fis-seklu 16, qabel ma ħaditilha postha l-arti [[Rinaxximent|Rinaxximentali]]. Il-mezzi primarji fil-perjodu Gotiku kienu jinkludu l-[[Skultura|iskulturi]], il-[[Pittura|pitturi]] f'panewijiet, il-[[ħġieġ]] ikkulurit, l-affreski u l-manuskritti bil-minjatura. Il-bidliet faċilment rikonoxxibbli fl-arkitettura mir-Rumanesk għall-Gotiku, u mill-Gotiku għar-Rinaxximent, tipikament jintużaw biex jiġu ddefiniti l-perjodi artistiċi fil-mezzi kollha, għalkemm l-arti figurattiva żviluppat b'pass differenti u b'bosta modi.
 Mqaddsa ta' [[Pariġi]], Franza.]]
L-iżjed arti Gotika bikrija kienet l-iskultura [[Monument|monumentali]], mal-ħitan tal-[[Katidral|katidrali]] u l-abbaziji. Sikwit l-arti [[Kristjaneżmu|Kristjana]] kellha natura tipoloġika, u kienet tirrakkonta l-ġrajjiet tat-[[Testment il-Ġdid]] u tat-[[Testment il-Qadim|Testment l-Antik]] maġenb xulxin. Spiss kienu jintwerew xeni mill-ħajja tal-qaddisin. Ix-xbihat tal-[[Santa Marija|Madonna]] nbidlu mill-għamla ikonika [[Biżantini|Biżantina]] għal omm iktar [[Bniedem|umana]] u premuruża, tfissed lill-Bambin [[Ġesù]] f'ħoġorha, b'imġiba raffinata ta' [[mara]] aristokratika.

Il-'''Gżira tal-Mużewijiet''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Museumsinsel'') hija kumpless ta' [[Mużew|mużewijiet]] fuq in-naħa tat-Tramuntana tal-Gżira ta' Spree fil-qalba storika ta' [[Berlin]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ġermanja]]. Hija waħda mill-iktar attrazzjonijiet turistiċi viżitati ta' Berlin u hija wieħed mill-iktar siti importanti ta' mużewijiet fl-[[Ewropa]]. Il-kumpless inbena bejn l-1830 u l-1930 fuq l-ordni tar-rejiet tal-[[Prussja]] skont il-pjanijiet ta' ħames [[Arkitett|arkitetti]]. 

{{stub|ġeografija}}
[[File:Isola del Liri - From bridge.jpg|[[Isola del Liri]], Wied il-Latini|thumb|300px]]'''Wied il-Latini''' (''Valle Latina'') hija reġjun ġeografiku u storiku Taljan li jibda min-nofsinhar ta' [[Ruma]] u jasal sa [[Cassino]]<ref>Giuseppe Ponzi, ''[https://books.google.it/books?id=xiY-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Osservazioni geologiche fatte lungo la Valle Latina]'', Roma, 1849</ref> u jaqbel man-naħa tal-Lvant ta' dik li kienet [[Latium]] Rumana.

[[File:Ishak_Paşa_Sarayı.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ishak_Pa%C5%9Fa_Saray%C4%B1.jpg|daqsminuri|350x350px|Il-Palazz ta' Ishak Paşa.]]
Il-'''Palazz ta' Ishak Paşa''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''İshak Paşa Sarayı'') huwa palazz u kumpless amministrattiv nofs irvinat li jinsab fid-distrett ta' Doğubeyazıt tal-provinċja ta' Ağrı fil-Lvant tat-[[Turkija]].

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

'''Shahr-e Sukhteh''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: شهر سوخته; spelluta wkoll bħala '''Shahr-e Sūkhté''' jew '''Shahr-i Sōkhta'''; tfisser "Belt Maħruqa") hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] ta' insedjament urban imdaqqas ta' Żmien il-Bronż, għall-ħabta tat-3550-2300 [[Ante Christum natum|Q.K]].,<ref>Ascalone, E., and P. F. Fabbri, (2022). "Demographic considerations regarding the settlement and necropolis of Shahr i Sokhta", in: E. Ascalone and S.M.S. Sajjadi (eds.), Excavations and Researches at Shahr-i Sokhta 2 (= ERSS 2), Pishin Pajouh, Tehran, pp. 524, 525.</ref> li huwa assoċjat mal-[[kultura]] ta' Helmand. Jinsab fil-Provinċja ta' Sistan u ta' Baluchistan, fix-Xlokk tal-[[Iran]], max-xatt tax-xmara [[Helmand]], qrib it-triq bejn Zahedan u Zabol. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Ġunju 2014.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1456/|titlu=Shahr-i Sokhta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-02}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1162/|titlu=Twenty six new properties added to World Heritage List at Doha meeting|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-02}}</ref>

L-'''Aġenzija tal-Aħbarijiet tan-Niġerja''' ([[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''News Agency of Nigeria'', '''NAN''') hija aġenzija tar-rappurtar tal-aħbarijiet li hija proprjetà u mmexxija mill-Gvern Federali tan-[[Niġerja]] bħall-Awtorità tat-Televiżjoni Niġerjana. NAN ġie ffurmat parzjalment biex ixerred aħbarijiet faċilment madwar il-pajjiż u lill-komunità internazzjonali u wkoll bħala mezz biex jiġu miġġielda stejjer negattivi dwar in-Niġerja.

'''Alois Dryák''' (twieled fl-24 ta' Frar 1872 f'[[Olšany]] – miet fis-6 ta' Ġunju 1932 fi [[Praga]]) kien [[arkitett]] u professur Ċek tad-disinn ornamentali.

'''Ġurnalist''' jew '''ġurnalista''' huwa individwu li jkun imħarreġ biex jiġbor l-informazzjoni permezz ta’ test, awdjo jew ritratti, jipproċessaha f’format ta’ aħbar u jxerridha lill-pubbliku. L-att jew il-proċess li prinċipalment isir mill-ġurnalist jissejjaħ ġurnaliżmu.

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

Il-'''Pont ta'''' '''Vizcaya''' (bil-[[Lingwa Baska|Bask]]: ''Bizkaiko Zubia'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Puente de Vizcaya'') huwa pont trasportatur li jikkollega l-irħula ta' [[Portugalete]] u [[Las Arenas]] (parti minn [[Getxo]]) fil-provinċja ta' Biskajja ta' [[Spanja]], min-naħa għall-oħra tal-bokka tax-xmara [[Nervion]].

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

'''Martin de Porres''' (9 ta' Diċembru 1579 – 3 ta' Novembru 1639) kien ajk Dumnikan ibbeatifikat fl-1837, u ddikjarat qaddis fl-1962 minn [[Papa Ġwanni XXIII]], l-ewwel qaddis iswed tal-kontinent Amerikan, fi żmien meta l-Afro-Amerikani bdew jieħdu d-drittijiet ċivili tagħhom. Fost l-oħrajn, huwa l-qaddis patrun ta' persuni ta' razza mħallta u ta' dawk li jfittxu l-armonija bejn il-kulturi. Ħadem ħafna għall-foqra, bena orfanatrofju u sptar tat-tfal. 

'''Quito''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈkito]; bil-Quechua: ''Kitu''), formalment '''San Francisco de Quito''', hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Ekwador]], b'popolazzjoni stmata li tlaħħaq it-2.8 miljun ruħ fiż-żona urbana tagħha. Hija wkoll il-belt kapitali tal-provinċja ta' Pichincha.<ref>{{Ċita web|url=https://www.igepn.edu.ec/guagua-pichincha|titlu=GUAGUA PICHINCHA - Instituto Geofísico - EPN|sit=www.igepn.edu.ec|lingwa=es-es|data-aċċess=2023-04-06}}</ref> Quito tinsab f'wied max-xaqlibiet tal-Lvant ta' Pichincha, stratovulkan attiv fil-katina muntanjuża tal-[[Andes]], f'elevazzjoni ta' 2,850 metru (9,350 pied); b'hekk hija t-tieni l-ogħla belt kapitali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|titlu=Tame EP - Airline of Ecuador|sit=www.tame.com.ec|data-aċċess=2023-04-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230204160924/https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|arkivju-data=2023-02-04|url-status=dead}}</ref>

{{stub|Bijoloġija}}

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Pika tax-xofftejn suwed''' (''Ochotona curzoniae'') hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]].

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fniek
| image = Sylvilagus audubonii.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] (''[[Sylvilagus audubonii]]'')
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| subdivision_ranks =  [[Ġeneri]]
| subdivision = 
* ''[[Pentalagus]]''
* ''[[Bunolagus]]''
* ''[[Nesolagus]]''
* ''[[Romerolagus]]''
* ''[[Brachylagus]]''
* ''[[Sylvilagus]]''
* ''[[Oryctolagus]]''
* ''[[Poelagus]]''
* ''[[Pronolagus]]''
* ''[[Caprolagus]]''
}}

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Ichkeul''' jew il-'''Lag ta' Ichkeul''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: بحيرة اشكل, b'ittri Rumani: ''Buḥayra ʾIshkul'') huwa lag fit-Tramuntana tat-[[Tuneżija]], li jinsab 15-il kilometru mit-Tramuntana ta' Mateur u 20 kilometru (12-il mil) fil-Lbiċ ta' [[Bizerte]], l-iżjed belt fit-Tramuntana tal-[[Afrika]] mal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]]. Il-lag u l-artijiet mistagħdra tal-Park Nazzjonali ta' Ichkeul huma punt importanti fejn kull sena jieqfu jistrieħu mijiet ta' eluf ta' [[Għasfur|għasafar]] tal-passa. Xi għasafar li jżuru l-lag huma l-papri, il-wiżż, iċ-ċikonji u l-fjamingi roża. Il-kostruzzjoni ta' digi fejn ix-xmajjar li jalimentaw il-lag ipproduċew bidliet kbar fil-bilanċ [[Ekoloġija|ekoloġiku]] tal-lag u tal-artijiet mistagħdra.

'''Il-ħobż ta' Vjenna''' huwa tip ta' ħobż magħmul minn proċess żviluppat fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]] fis-seklu 19. Il-proċess ta' Vjenna juża tħin għoli ta' qamħ [[Ungerija|Ungeriż]] u ħmira miċ-ċerejali mgħaffeġ biex jgħolli l-ħobż.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Eben Norton Horsford|sena=1875|titlu=Report on Vienna bread|url=https://archive.org/details/bub_gb_6jRDAAAAIAAJ|post=Washington|pubblikatur=Government Printing Office|paġni=[https://archive.org/details/bub_gb_6jRDAAAAIAAJ/page/n14 1]–114}}</ref>

Il-'''Palazz ta' Versailles''' (pronunzja: /vɛərˈsaɪ, vɜːrˈsaɪ/ ''vair-SY, vur-SY'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/versailles|titlu=Definition of Versailles {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Château de Versailles'' [ʃɑto d(ə) vɛʁsɑj]) huwa eks residenza rjali li nbena mir-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]] u li jinsab f'[[Versailles]], madwar 12-il mil (19-il kilometru) fil-Punent ta' [[Pariġi]], [[Franza]]. Is-sjieda tal-palazz hija tar-Repubblika Franċiża u mill-1995 ġie ġestit, taħt it-tmexxija tal-Ministeru Franċiż għall-[[Kultura]], mill-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz tal-[[Mużew]] u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles.<ref>{{Ċita web|url=https://en.chateauversailles.fr/public-establishment|titlu=The Public Establishment|data=2016-10-31|sit=Palace of Versailles|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Kull sena, bħala medja, 15,000,000 ruħ iżuru l-palazz, il-park jew il-ġonna ta' Versailles, għaldaqstant huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://us.france.fr/en/paris/article/palace-versailles-chateau-versailles|titlu=Palace of Versailles (Château de Versailles)|sit=us.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Minħabba l-[[pandemija tal-COVID-19]], l-għadd ta' viżitaturi li ħallsu l-biljett biex iżuru l-Palazz ta' Versailles naqas b'75 % minn tmien miljuni fl-2019 għal żewġ miljuni fl-2020. It-tnaqqis kien partikolarment qawwi fost il-viżitaturi barranin, li jirrappreżentaw tmenin fil-mija tal-viżitaturi li jħallsu l-biljett.<ref>{{Ċita web|url=https://chroniques.amisdeversailles.com/le-rapport-dactivite-2020-du-chateau-est-en-ligne/|titlu=Le rapport d'activité 2020 du château est en ligne|kunjom=benedicte|data=2021-07-24|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

{{Nebbieta|sport}}

'''Plagiomenidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament mammiferi relatati fil-qrib mal-[[kolugi]] (il-mammiferi plaċentati li jipplanaw, tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer).

'''Amerigo Vespucci''' (pronunzja bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: [ameˈriːɡo veˈsputtʃi]; twieled fid-9 ta' Marzu 1451 – miet fit-22 ta' Frar 1512) kien merkant, esploratur u navigatur [[Italja|Taljan]] mir-Repubblika ta' [[Firenze]], u li minn ismu oriġina isem l-"Amerka" [[L-Amerika ta' Fuq|ta' Fuq]] u [[L-Amerika t'Isfel|t'Isfel]]).

Il-'''Mużew ta' Plantin-Moretus''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Plantin-Moretusmuseum'') huwa mużew tal-istampar f'[[Anversa]], il-[[Belġju]], li jiffoka fuq ix-xogħol tal-istampaturi tas-seklu 16 [[Christophe Plantin]] u [[Jan Moretus]].<ref>{{Ċita web|url=https://museumplantinmoretus.be/en/page/unesco|titlu=Unesco {{!}} Museum Plantin-Moretus|sit=museumplantinmoretus.be|data-aċċess=2022-08-19}}</ref> Il-mużew jinsab fl-eks residenza u stabbiliment tal-istampar tagħhom, l-Istamperija ta' Plantin, fil-Vrijdagmarkt (is-Suq tal-Ġimgħa) f'Anversa, u ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1185/|titlu=Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien sufi ta' żgħir
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| deskrizzjoni = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Micoureus]]''
| awtorità_ġeneru = (Lesson, 1842)
| speċi = '''''M. phaeus'''''
| binominali = ''Micoureus phaeus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1899)
}}
L-'''Opossum ġurdien sufi żgħir''', magħruf xjentifikament bħala ''Micoureus phaeus'', huwa wieħed minn sitt speċi ta' [[opossum ġurdien sufi|opossumi ġrieden sufin]] tal-ġeneru ''[[Micoureus]]''. Dan huwa mammiferu marsupjal, membru tat-tribù [[Monodelphini]], fis-sottofamilja [[Didelphinae]], fil-familja [[Didelphidae]] ([[didelfidu|didelfidi]]), tal-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju|didelfimorfji]]), nattiv tal-kontinent [[Amerika]]n u mifrux fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]]. 

{{Taxobox
| isem = Tupaji
| firxa_fossili = Tard fil-[[Paleocene]] - Riċenti
| stampa = Anathana ellioti.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = [[Tupaja ta' Madras]] (''Anathana ellioti'')
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Scandentia]]
| awtorità_ordni = [[Johann Andreas Wagner|Wagner]], 1855
| grad_sottodiviżjoni = Familiji
| sottodiviżjoni =
* [[Tupaiidae]] 
* [[Ptilocercidae]]
}}
 ''[[Tupaia tana]]''|292px]]

'''Insettivoru''' (mil-[[Latin]] '''''"nsectum"''''' - '''insetti''' li tfisser insett u '''''"vorare"''''' - '''-voru''' li tfisser taħtaf u tibla l-ikel), huwa definit bħala [[annimal]] b' [[dieta]] li tkun tikkonsisti primarjament jew esklużivament mill-insetti u [[annimali]] żgħar oħrajn (eżempju [[brimba|brimb]] u [[skorpjun]]i). Annimali li jieklu primarjament jew esklużivament insetti, jissejħu '''insettivori obligati'''.

Bil-frażi '''mekkanika klassika''' ġeneralment infissru, fil-[[fiżika]] u fil-[[matematika]], il-ġabra ta' [[Mekkanika (fiżika)|teoriji mekkaniċi]] (bil-formaliżmi tagħhom) żviluppati sal-1800.

{{stub|Ġeografija}}{{Kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex}}
[[Kategorija:Kalkara| ]]
[[Category:Bliet ta' Malta]]

'''Parrukkier''' huwa persuna li tieħu ħsieb taqta’ x-xagħar jew tagħti stil lix-xagħar sabiex tibdel jew iżżomm id-dehra ta’ klijent. Id-differenza prinċipali meta mqabbel ma’ [[barbier]] hi li parrukkier ma jqaxxarx il-leħja għaldaqstant il-klijentela ewlenija tkun magħmula mill-bniet u min-nisa. Sabiex iwettaq xogħlu, parrukkier juża kombinament ta’ tekniki tal-għoti tal-kulur tax-xagħar, tal-qtugħ tax-xagħar, u tal-għoti tal-isfumaturi tax-xagħar. Xi titli [[Professjoni|professjonali]] li jintużaw jew kienu jintużaw b’referenza għall-parrukkiera huma stilista tax-xagħar, tekniku tal-għoti tal-kulur tax-xagħar, stilista tal-parrokki, eċċ. Kull titlu professjonali għandu verżjoni li tapplika għall-apprendist.<ref>{{Ċita web|url=https://www23.statcan.gc.ca/imdb/p3VD.pl?Function=getVD&TVD=122372&CVD=122376&CPV=6341&CST=01012011&CLV=4&MLV=4|titlu=NOC 2011 - 6341 - Hairstylists and barbers|kunjom=Government of Canada|isem=Statistics Canada|data=2012-01-06|sit=www23.statcan.gc.ca|data-aċċess=2021-07-11}}</ref>

{{TaxoboxIng
| regnum = [[Animalia]]
| color = pink
| name = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti
| image = Llaca.jpg
| image_caption = [[Opossum ġurdien ts' denbu oħxon eleganti]] ''[[Thylamys elegans]]''
| image_width = 250px
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Thylamys]]''
| genus_authority = (Gray,1843) 
| species = '''''T. elegans'''''
| binomial = ''[[Thylamys eleganti]]''
| binomial_authority = (Waterhouse,1839)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Thylamys elegans]]'']]
L-[[Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti]] jew [[Opossum ta' denbu oħxon eleganti]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Thylamys elegans]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon]] huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix ma' l-art), b' abitudni notturna (attiv bil-lejl). 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum irqiq griż''' jew l-'''opossum ġurdien irqiq griż''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops incanus'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].

Is-'''Suq Ċentrali ta' Ljubljana''' (bis-[[Lingwa Slovena|Sloven]]: ''Osrednja ljubljanska tržnica'') huwa suq f'[[Ljubljana]], il-[[belt kapitali]] tas-[[Slovenja]]. Il-binja tas-suq fuq xatt ix-xmara xi kultant jissejjaħ is-'''Suq ta' Plečnik''' (bis-Sloven: ''Plečnikova tržnica''). Is-suq ġie ddisinjat minn [[Jože Plečnik]] bejn l-1931 u l-1939.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.dedi.si/dediscina/295-ljubljanske-trznice|titlu=Ljubljanske tržnice - DEDI|sit=www.dedi.si|data-aċċess=2022-03-23}}</ref> Huwa estiż bejn il-Pont Triplu u l-Pont tad-Dragun, fuq ix-xatt tal-lemin tax-xmara [[Ljubljanica]].<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://www.slovenia-life.com/ljubljana/sightseeing/|titlu=Sightseeing - Ljubljana Life Magazine|data=2010-11-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-23|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101123171045/http://www.slovenia-life.com/ljubljana/sightseeing/|arkivju-data=2010-11-23|url-status=bot: unknown}}</ref> Is-suq u l-[[Pjazza]] ta' Vodnik (bis-Sloven: ''Vodnikov trg'') fejn jinsab, huma [[Monument|monumenti]] [[Kultura|kulturali]] ta' importanza nazzjonali. Is-suq parzjalment jinsab ukoll fix-Xatt ta' Adamič u Lunder Embankment (bis-Sloven: ''Adamič-Lundrovo nabrežje'') u fil-Pjazza ta' Pogačar (''Pogačarjev trg'').

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

{{infobox bijografija}}'''Nazlı Tolga Brenninkmeyer''' (twieldet fit-8 ta' Novembru 1979) hija [[Ġurnalist|ġurnalista]] u preżentatriċi televiżiva [[Turkija|Torka]]-[[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]]. Tolga kienet tippreżenta l-programm ewlieni tal-affarijiet lokali u barranin ''Fox On Ana Haber'' u ''Nazlı Tolga ile Haber Masası''.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aksam.com.tr/televizyon/nazli-tolga-ekrana-veda-ediyor/haber-215762|titlu=Nazlı Tolga ekrana veda ediyor|sit=aksam.com.tr|lingwa=tr|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

Il-'''Bajja ta' Ha Long''' jew il-'''Bajja ta' Halong''' (bil-[[Lingwa Vjetnamiża|Vjetnamiż]]: ''Vịnh Hạ Long'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u destinazzjoni turistika popolari fil-provinċja ta' Quảng Ninh, il-[[Vjetnam]]. L-isem "Ha Long" ifisser "dragun nieżel". Amministrattivament, il-bajja tagħmel parti mal-belt ta' Ha Long, f'Cẩm Phả, u hija parti mid-distrett ta' Vân Đồn. Il-bajja fiha eluf ta' formazzjonijiet karstiċi u gżejriet tal-[[ġebla tal-ġir]] b'diversi għamliet u daqsijiet. Il-Bajja ta' Ha Long hija ċ-ċentru ta' żona ikbar li tinkludi l-Bajja ta' Bai Tu Long fil-Grigal u l-Gżira ta' Cát Bà fil-Lbiċ. Dawn iż-żoni ikbar għandhom l-istess karatteristiċi [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]], [[Ġeografija|ġeografiċi]], ġeomorfoloġiċi, klimatiċi u [[Kultura|kulturali]].

b'kitla tal-fidda u wħud mill-għodod tal-inċiżjoni tiegħu]]
'''Arġentier''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mill-[[fidda]]. It-terminu “arġentier” jintuża spiss bħala sinonimu għall-ħaddiema li jaħdmu l-oġġetti mid-deheb peress li t-tekniki, it-taħriġ, l-istorja u x-xirkiet tagħhom huma simili għal dawk tal-'''arġentier (tal-fidda)''', għalkemm il-prodott aħħari mhuwiex l-istess, tant li spiss dan jiġi speċifikat, eż. [[arġentier (tad-deheb)]].

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 101 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 6,492,228<ref>{{cite web|titlu=Laos|url=http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|pubblikatur=Lao Department of Statistics |data=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161113204058/http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|arkivju-data=2016-11-03|lingwa=Ingliż}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2015
|densità_popolazzjoni_km2    = 26.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 69.2
|poż_densità_popolazzjoni    = 151 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $58.329 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=544&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=96&pr.y=5|titlu=World Economic Outlook Database, Laos|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali|data-aċċess=2018-04-28|data=2018-04-01}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 101
|PGD_PSX_per_capita          = $8,458<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 120
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.604<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|pubblikatur=United Nations Development Programme|data-aċċess=2019-12-10}}</ref>
|poż_IŻU                     = 140
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Ir-renju ta 'Lan Xang
|data_stabbilit1             = 1353-1707
|avveniment_stabbilit2       = Ir-renji ta 'Luang Phrabang, Vientiane u Champasak
|data_stabbilit2             = 1707-1778
|avveniment_stabbilit3       = Vassali ta ’Siam
|data_stabbilit3             = 1778–1893
|avveniment_stabbilit4       = Protettorat Franċiż
|data_stabbilit4             = 1893–1953
|avveniment_stabbilit5       = Renju Unit 
|data_stabbilit5             = 11 ta 'Mejju 1947
|avveniment_stabbilit6       = Indipendenza minn [[Franza]]
|data_stabbilit6             = 22 ta ’Ottubru 1953
|avveniment_stabbilit7       = Monarkija abolita
|data_stabbilit7             = 2 ta 'Diċembru 1975
|avveniment_stabbilit8       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit8             = 14 ta ’Awwissu 1991
|valuta                      = [[Kip]] (₭)
|kodiċi_valuta               = LAK
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.la]]
|kodiċi_telefoniku           = +856
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $20.153 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 112
|PGD_nominali_per_capita     = $2,670<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 131
|nota1                       
}}

'''''Protosiren''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Protosirenidae]], b'erba' speċi estinti.

Is-'''Santwarju ta' Itsukushima''' (厳島神社 (嚴島神社), ''Itsukushima-jinja'') huwa santwarju tax-[[Xinto|Xintù]] fil-gżira ta' Itsukushima (magħrufa popolarment bħala Miyajima), u huwa magħruf l-iktar għat-''torii'' tiegħu li jispikka fuq wiċċ l-ilma.<ref name=":0">Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "''Itsukushima-jinja''" in ''Japan Encyclopedia'', p. 407.</ref> Jinsab fil-belt ta' Hatsukaichi fil-Prefettura ta' [[Hiroshima]] fil-[[Ġappun]]. Il-kumpless tas-santwarju huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/776/|titlu=Itsukushima Shinto Shrine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-05}}</ref>, u l-gvern Ġappuniż iddeżinja diversi binjiet u monumenti bħala Teżori Nazzjonali.<ref name=":2">Cali, Joseph; Dougill, John; Ciotti, Geoff (2013). ''Shinto Shrines: A Guide to the Sacred Sites of Japan's Ancient Religion''. University of Hawai'i Press. ISBN <bdi>9780824837136</bdi>.</ref>

{{stub|bijografija|politika}}

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

Il-'''Mafja''' hija organizzazzjoni kriminali terroristika li bdiet fi [[Sqallija]] sa mill-bidu tas-seklu 19 u li fl-ewwel nofs tas-seklu għoxrin saret organizzazzjoni internazzjonali. Hija magħrufa ukoll bħala ''Cosa nostra'' (il-ħaġa tagħna).

Is-'''Soċjetà tal-Ajruport ta' Comiso''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Società Aeroporto Comiso'' jew So.A.Co) hija l-kumpanija li tamministra l-[[Ajruport ta' Comiso|ajruport Pio La Torre]] ta' [[Comiso]],<ref name=":204">{{Ċita web|url=https://www.lasicilia.it/news/ragusa/339871/aeroporti-assemblea-soaco-rinnova-cda-a-comiso.html|titlu=Aeroporti, assemblea Soaco rinnova Cda a Comiso|data=2009-05-05|lingwa=Taljan|pubblikatur=lasicilia.it}}</ref> fil-Konsorzju Muniċipali Ħieles ta' [[Ragusa]], fi [[Sqallija]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.one.com.mt/news/tag/comiso/|titlu=L-Air Malta se tibda ttir lejn Comiso|pubblikatur=One|lingwa=|data=2020-05-05}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
It-tixrid tal-Coronavirus ta' [https://web.archive.org/web/20200202050055/https://toptenlistsweb.wixsite.com/top10/post/top-10-reasons-the-coronavirus-should-terrify-you Wuhan 2019-20  ( (2019-nCoV) )]

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Tumas More
|stampa=Portrait of Thomas More by Hans Holbein d. J. in the Frick Colllection.jpg
|desk_stampa=Tumas More, ritratt ta' [[Hans Holbein iż-żgħir]] (1527)
|data_twelid=7 ta' Frar 1478
|post_twelid=[[Londra]]
|data_mewt=6 ta' Lulju 1535
|post_mewt=Londra
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1935
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=Piju XI
|jum_festa=22 ta' Ġunju (Kattoliċi)<br />6 ta' Lulju (Anglikani)
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' San Dunstan, Canterbury
|attribut1=palma
|patrun=avukati, politiċi
}}
'''Sir Thomas More''' (Londra, 7 ta' Frar 1478 - Londra, 6 ta' Lulju 1535) kien avukat, filosfu umanista tar-[[Rinaxximent]], kittieb, u politiku Ingliż. Huwa wkoll qaddis tal-[[Knisja Kattolika]]. 

'''Skarpan''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jipproduċi jew issewwi ż-żraben u oġġetti oħra ġeneralment tal-ġilda bħal ċintorini, basktijiet, eċċ.<ref>{{Ċita web|url=https://ne-np.facebook.com/maltadaily.mt/videos/142687791295590/|titlu=Snajja’: Skarpan}}</ref>

}}
  |2 = ''Principatu de Múnegu'' {{small|{{nobold|([[Lingwa Monagaski|Monagaski]])}}}}
  |3 = ''Principato di Monaco'' {{small|{{nobold|([[Lingwa Taljana|Taljan]])}}}}
  |4 = ''Principat de Mónegue''  {{small|{{nobold|([[Lingwa Oċċitana|Oċċitan]])}}}}
 }}
|isem_nattiv                 = 
|isem_komuni                 = Monako
|stampa_bandiera             = Flag of Monaco.svg
|stampa_emblema              = Coat of Arms of Monaco.svg
|stampa_mappa                = Location Monaco Europe.png
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Monako
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Monako
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Monako
|mottu_nazzjonali            = "Deo Juvante"<small>Bl-għajnuna t'Alla</small>
|innu_nazzjonali             =  ''[[Hymne Monégasque]]''<br/>''<small>Innu Monagaski</small><br/><center>[[File:Monaco National Anthem.ogg]]</center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Franċiża|Franċiż]]<ref>{{ċita web |data-aċċess=2008-05-22 |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |arkivju-data=2011-07-22 |titlu=Constitution de la Principauté |pubblikatur=Kunsill tal-Gvern |lingwa=fr |url-status=dead }}</ref>
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = Monako<sup>1</sup>
|latd =43 |latm=43 |latNS=N |lonġd=7 |lonġm=25 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Monte Carlo]]
|tip_l-ikbar_belt            = ''Quartier''
|tip_gvern                   = [[Prinċipalità]] [[Monarkija kostituzzjonali|kostituzzjonali]] [[Stat unitarja|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[Prinċep tal-Monako|Prinċep]]
|titlu_kap2                  = [[Ministru tal-Istat (Monako)|Ministru tal-Istat]]
|titlu_kap3                  = [[Kunsill Nazzjonali (Monako)#Presidenti tal-Kunsill Nazzjonali|President tal-Kunsill Nazzjonali]]
|isem_kap1                   = [[Albert II ta’ Monako|Albert II]]
|isem_kap2                   = [[Pierre Dartout]]
|isem_kap3                   = [[Stéphane Valeri]]
|data_sħubija_UE             = 
|żona_kklassifika            = 248
|poż_erja                    = 248 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 2.02
|erja_mi_kw                  = 0.78
|perċentwal_ilma             = negliġibbli<ref name="monacodata">{{ċita web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |arkivju-data=2009-11-15 |titlu=Monaco en Chiffres |pubblikatur=Principauté de Monaco |data=2010-07-07 |lingwa=fr |data-aċċess=2023-12-23 |url-status=dead }}</ref>
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 36,371<ref name="imsee.mc">{{ċita web |url=http://www.imsee.mc/Population-et-emploi |titlu=Population et emploi |pubblikatur=Imsee.mc |data= |data-aċċess=2012-09-06 |lingwa=fr}}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 217 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 35,352<ref name="monacodata"/>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2008
|densità_popolazzjoni_km2    = 18,005
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 39,217
|poż_densità_popolazzjoni    = 1<sup>el</sup> <!--Nota: Il-Makaw hija aktar densa, iżda hija dipendenza, mhux pajjiż-->
|sena_PGD_PSX                = 2010
|PGD_PSX                     = $4.694 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://data.worldbank.org/data-catalog |titlu=World Development Indicators |pubblikatur=Bank Dinji |data-aċċess=2012-10-08 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 156
|PGD_PSX_per_capita          = $132,571<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 1
|sena_IŻU                    = 1997
|IŻU                         = {{steady}} 0.946
|poż_IŻU                     = 1<sup>el</sup>
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|nota_sovranità              = 
|avveniment_stabbilit1       = [[Dar ta' Grimaldi]]
|data_stabbilit1             = 1297
|avveniment_stabbilit2       = [[Trattat Franko-Monagaski]]
|data_stabbilit2             = 1861
|avveniment_stabbilit3       = [[Kostituzzjoni tal-Monako|Kostituzzjoni]]
|data_stabbilit3             = 1911
|avveniment_stabbilit4       = [[Trattat Franko-Monagaski]]
|data_stabbilit4             = 2002
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mc]]
|kodiċi_telefoniku           = +377
|sena_PGD_nominali           = 2010
|PGD_nominali                = $5.424 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 148
|PGD_nominali_per_capita     = $153,177<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 1
|nota1                       = Il-Monako hija [[belt-stat]].
}}
[[File:Monaco5.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:MonacoBeiNacht.jpg|thumb|Monako]]
[[File:Logo-MT.png|thumb|Monaco Telecom, Operatur tat-telekomunikazzjoni tal-Pajjiż.]]
[[File:Monaco Telecom Boutique.jpg|thumb|ħanut Monaco Telecom, Operatur tat-telekomunikazzjoni tal-Pajjiż.]]
[[File:TMC logo.jpg|thumb|TMC (Télé Monte-Carlo), kanal tat-televiżjoni nazzjonali.]]
[[File:Monaco Telecom.JPG|thumb|Kabina tat-telefon ta’ Monaco Telecom f’Monaco-Ville.]]

</ref><br /> [[monarkija]]-[[saċerdotali]];<ref name=pages>{{ċita web |url=http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |titlu=Vatican City |sit=catholic-pages.com |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110623191417/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |arkivju-data=2011-06-23}}</ref><br />[[monarkija assoluta]];<ref>{{ċita web |url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |titlu=State Departments |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111001192545/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |arkivju-data=2011-10-01}}</ref> [[monarkija elettiva]];<ref>{{ċita ktieb |url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1009 |isem=Gerhard |kunjom=Robbers |titlu=Encyclopedia of World Constitutions |pubblikatur=Infobase Publishing |sena=2006 |isbn=978-0-8160-6078-8 |paġna=1009 |lingwa=en}}</ref><br />[[theokratika]] elettiva.<ref>{{ċita ktieb |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/theocracy.pdf |titlu=International Encyclopedia of Human Geography |isem=Nick |kunjom=Megoran |volum=11 |sena=2009 |paġna=226 |pubblikatur=Elsevier |lingwa=en |isbn=978-0-08-044911-1}}</ref>
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' sovrani tal-Istat tal-Belt tal-Vatikan|Sovran]]
|titlu_kap2                  = [[President tal-Kummissjoni Pontifiċja għall-Istat tal-Belt tal-Vatikan|President tal-<br />Governatorat]]
|isem_kap1                   = [[Papa Franġisku|Franġisku]]
|isem_kap2                   = <br />[[Giuseppe Bertello]]<ref>{{ċita web |titlu=Governorate |url=http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2013-08-12 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130515001716/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |arkivju-data=2013-05-15 }}</ref>
|poż_erja                    = 250
|erja_km2                    = 0.44
|erja_mi_kw                  = 0.17
|perċentwal_ilma             = 
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          = 
|poż_stima_popolazzjoni      = 240 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 836<ref name="factbook" />
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 1877
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 4859
|poż_densità_popolazzjoni    = 6
|sena_PGD_PSX                = 
|PGD_PSX                     = 
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = 
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = 
|poż_IŻU                     = 
|kategorija_IŻU              = 
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-[[Renju tal-Italja (1861–1946)|Renju tal-Italja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Trattat Lateran]]
|data_stabbilit1             = 11 ta' Frar 1929
|valuta                      = Ewro (€)
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.va]]
|kodiċi_telefoniku           = +379
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}

{{stub|Bijoloġija}}

Il-'''fortifikazzjonijiet ta’ Kotor''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro) huma sistema integrata ta’ fortifikazzjonijiet storiċi li jħarsu r-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] ta’ [[Kotor]] (magħrufa fl-imgħoddi bħala ''Cattaro la veneziana'') u jinkludu swar, torrijiet, ċittadelli, bibien, daħliet, fortijiet, ċisterni, kastell, u binjiet u strutturi anċillari oħra. Jinkorporaw arkitettura militari, l-iktar ta’ [[Venezja]], iżda anke ta’ [[Illirija]], [[Biżantini|Biżanzju]], u l-[[Awstrija]]. Flimkien maċ-ċentru storiku ta’ Kotor u l-pajsaġġ naturali tal-madwar, il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979 bħala parti mir-[[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

'''Qalhat''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلهات‎) huwa isem belt antika li tinsab ftit iktar minn 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal kostali ta' [[Sur]], fir-Reġjun ta' Ash Sharqiyah fil-Grigal tal-[[Oman]]. Fil-mappa ta' [[Abraham Ortelius]] kienet imniżżla bħala '''Calha'''. Illum il-ġurnata, biswit il-belt antika, hemm raħal portwali żgħir u modern fejn hemm ukoll terminal tal-[[gass naturali likwifikat]] (LNG).<ref>{{Ċita web|url=http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|titlu=“Gas Media Releases”. Arkivjat 26-02-2012.|aċċess=|data-aċċess=2021-02-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120226150316/http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|arkivju-data=2012-02-26|url-status=dead}}</ref>

{{Taxobox
|isem = Chordata
|stampa=Branchiostoma lanceolatum.jpg|230px|Branchiostoma lanceolatum
|deskrizzjoni_stampa= ''Branchiostoma lanceolatum''
<!-- CLASSIFICAZIONE -->
|dominju=[[Eukaryota]]
|renju=[[Animalia]]
|sottorenju=[[Eumetazoa]] 
|fergħa= [[Bilateria]]
|superfajlum=[[Deuterostomia]]
|fajlum='''Chordata'''
|sottodiviżjoni=[[Subphylum|Subphyla]]
* [[Tunicata|Tunicata/Urochordata]]
* [[Cephalochordata]]
* [[Vertebrata]]
}}
Il-'''Kordati''' (''Chordata'', [[William Bateson|Bateson]] [[1885]]) jirrappreżentaw [[phylum]] ta' [[annimali]] li fih organiżmi ta' ħafna forom u komplessità, bħall-[[Vertebrati]], l-[[Urokordati]] u ċ-[[Ċefalokordati]]. Dan il-[[phylum]] hu bbażat fuq struttura interna forma ta' bastun ta' support magħruf bħala ''notokorda''. 

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Glires
| fossil_range = Kmieni fil-[[Palejoċen]] - Reċenti
| image = Berglemming-drawing.jpg
| image_width = 308px
| image_caption = Lemming tan-Norveġja ''[[Lemmus lemmus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| classis = [[Mammal]]ia
| subclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| clade = [[Glires]]
| subdivision_ranks = [[Ordni]]jiet
| subdivision = 
*[[Lagomorpha]]
*[[Rodentia]]
}}
 ''Ochotona princeps'' membru tal-klad Glires u speċi tal-ordni Lagomorpha]]
'''Glires''' huwa [[klad]] ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] li jiġbor fih ir-rodituri u l-lagomorfi. Dan il-klad qiegħed ikklasifikat, fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]],  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] u fis-[[superordni]] [[Euarchontoglires]]. 

{{wikifikazzjoni}}

{{automatic taxobox}}
It-'''Tupaja l-kbir''' (''Tupaia tana'') huwa speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] fl-[ordni [[Scandentia]]. 

, l-ogħla torri fid-dinja]]
 f'Tehran, [[Iran|l-Iran]] ; eżempju ta’ arkitettura Iranjana ta’ diversi perjodi]]

Kristjan ta' Cividale]]
'''Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Longobardi in Italia: i luoghi del potere'') huwa t-titlu ta' [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn seba' gruppi ta' binjiet storiċi li jirriflettu l-kisbiet tat-tribù Ġermanika tal-[[Longobardi]] (magħrufa wkoll bħala l-Lombardi), li insedjaw l-[[Italja]] fis-seklu 6 W.K. u stabbilew ir-Renju tal-Longobardi li ntemm fis-774 W.K.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1318/|titlu=Longobards in Italy. Places of the Power (568-774 A.D.)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-13}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.patrimoniomondiale.it/?p=453|titlu=I Longobardi in Italia. I luoghi del potere (568/774 d.C.)|data-aċċess=2022-03-13}}</ref>

'''''Nimbacinus''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]]), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

{{Automatic taxobox}}
'''Xenarthra''' huwa superordni ta' [[mammiferi]] [[plaċentat]]i, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], b'żewġ ordnijiet ([[Cingulata]] u [[Pilosa]]). Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra ([[Afrotheria]], [[Euarchontoglires]], u [[Laurasiatheria]]), jiffurmaw l-infraklassi [[Eutheria]].

{{TaxoboxIng
|name = Prorastomidae
|fossil_range = Eoċen
| image = Prorastomus BW.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''[[Prorastomus|Prorastomus sirenoides]]''
|regnum = [[Animalia]]
|phylum = [[Chordata]]
|classis = [[Mammalia]]
|ordo = [[Sirenia]]
|familia = Prorastomidae (estinta)
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
†''[[Pezosiren]]''<br />
†''[[Prorastomus]]''
}}
'''Prorastomidae''' hija [[familja]] estinta ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Sirenia]], ma' 4 [[familja|familji]] oħra ([[Dugongidae]] u [[Trichechidae]] li għadhom rappreżentati bi speċi ħajjin u [[Protosirenidae]] u [[Rhytinidae]] li huma estinti), u bl' ebda [[ġeneru]] jew [[speċi]] ħajja.

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $11,800<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.791<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2011-11-05|lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 52
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Avvenimenti
|avveniment_stabbilit1       = [[Duklja]] kienet vassal tal-Imperu Biżantin fis-
|data_stabbilit1             = Seklu 6
|avveniment_stabbilit2       = [[Storja tal-Montenegro#Duklja|Duklja saret semi-indipendenti]]
|data_stabbilit2             = Seklu 9
|avveniment_stabbilit3       = Rikonoxximent tar-[[Renju ta' Zeta]] 
|data_stabbilit3             = 1077
|avveniment_stabbilit4       = Dukat Indipendenti tal-Montenegro stabbilita
|data_stabbilit4             = 1356
|avveniment_stabbilit5       = Dukat Indipendenti tal-Montenegro stabbilita mill-ġdid
|data_stabbilit5             = 1441 
|avveniment_stabbilit6       = [[Prinċipat tal-Montenegro|Prinċipalità]] fondata
|data_stabbilit6             = 1 ta' Jannar 1852
|avveniment_stabbilit7       = Rikonoxximent mill-[[Imperu Ottoman]]
|data_stabbilit7             = <br />1878
|avveniment_stabbilit8       = [[Renju tal-Montenegro|Renju]] pproklamat
|data_stabbilit8             = 28 ta' Awwissu 1910
|avveniment_stabbilit9       = [[Referendum tal-indipendenza Montenegrina (2006)|Indipendenza]] mis-<br />[[Serbja u Montenegro]]
|data_stabbilit9             = <br />3 ta' Ġunju 2006
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.me]]
|kodiċi_telefoniku           = +382
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $4.280 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $6,881<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Titolu onorarju.
}}

{{infobox city}}
'''Telč''' (bil-pronunzja Ċeka: [tɛltʃ]; bil-Ġermaniż: ''Teltsch'') huwa raħal fid-Distrett ta’ [[Jihlava]] fir-Reġjun ta’ [[Vysočina]] tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], b’popolazzjoni ta’ madwar 5,300 abitant.<ref>{{Ċita web|url=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2019|titlu=Population of Municipalities - 1 January 2020|sit=Population of Municipalities - 1 January 2020|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-31}}</ref> Ir-raħal huwa magħruf sew għaċ-ċentru storiku tiegħu, li huwa protett bil-liġi bħala [[monument]] urban u huwa wkoll [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].

{{infobox bijografija}}
'''Eugenija Šimkūnaitė''' (twieldet fil-11 ta’ Frar 1920 – mietet fis-27 ta’ Jannar 1996) kienet spiżjara, etnografa u erbalista Litwana.

Il-'''Katidral ta' Roskilde''' (bid-[[Lingwa Daniża|Daniż]]: ''Roskilde Domkirke''), fil-belt ta' [[Roskilde]] fuq il-gżira ta' Zealand (''Sjælland'') fil-Lvant tad-[[Danimarka]], huwa [[katidral]] tal-Knisja [[Luteraniżmu|Luterana]] tad-Danimarka.

[[File:Schema_di_una_LAN.png|daqsminuri|Dijagramma ta' LAN]]{{Nebbieta|teknoloġija}}
Fl-informatika u t-telekomunikazzjonijiet, '''netwerk lokali''' jew '''netwerk taż-żona lokali''', akronimu '''LAN''' (Local zone network), huwa netwerk tal-[[kompjuter]] li jista 'jiġi estiż ukoll għal apparati periferali kondiviżi, li jkopri żona limitata, bħal dar, skola, kumpanija jew kumpless ta' bini. Hija differenti mill-hekk imsejħa netwerks ġeografiċi (''netwerk ta' żona wiesgħa'' WAN) mhux biss għall-estensjoni ġeografika aktar limitata tagħha, iżda wkoll minħabba li tippermetti prestazzjoni aħjar f'termini ta' veloċità tat-trasferiment tad-data u ma teħtieġx l-użu ta ' ċirkwiti ddedikati fuq rotot tat-telefon (''linji mikrija'').

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

, is-Slovakkja.]]
L-'''Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jikkonsisti minn 712-il għar mifruxa f'erja totali ta' 55,800 ettaru (138,000 akru) tul il-fruntiera tal-[[Ungerija]] u tas-[[Slovakkja]].

L-'''Aħmar''' hu wieħed mill-[[kulur]]i tal-[[spettru manjetiku|ispettru]] li hu perċepit mill-[[għajn]] [[uman]]. Għandu frekwenza minuri u, konsegwentament, għandu [[tul tal-mewġa]] ikbar mill-kuluri l-oħra viżibbli (bejn 630 u 760 [[nanometru|nanometri]]).

'''Avukat''' huwa persuna li tipprattika d-[[dritt]] b'diversi rwoli bħal pereżempju avukat tad-difiża, avukat tal-akkuża, avukat prokuratur jew prokuratur legali, avukat kanonku, [[nutar]] tad-dritt ċivili, avukat konsulent, aġent eżekuttiv legali, jew uffiċjal pubbliku li jħejji, jinterpreta u japplika d-dritt, iżda mhux bħala uffiċjal paralegali jew segretarju eżekuttiv.<ref>Henry Campbell Black, ''Black's Law Dictionary'', 5th ed. (St. Paul: West Publishing Co., 1979), 799.</ref> Ix-xogħol ta' avukat jinvolvi l-applikazzjoni prattika ta' teoriji ġuridiċi u għarfien ġuridiku astratti biex jiġu solvuti problemi speċifiċi individwalizzati, jew biex javvanza l-interessi ta' dawk li jqabbdu lill-avukat jaħdem għalihom biex iwettaq servizzi ġuridiċi. Ir-rwol tal-avukat ivarja ħafna bejn il-ġurisdizzjonijiet legali differenti.<ref>Geoffrey C. Hazard, Jr. & Angelo Dondi, ''Legal Ethics: A Comparative Study'' (Stanford: Stanford University Press, 2004, <nowiki>ISBN 0-8047-4882-9</nowiki>), 20–23.</ref><ref>John Henry Merryman and Rogelio Pérez-Perdomo, ''The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America'', 3rd ed. (Stanford: Stanford University Press, 2007),102–103.</ref>

'''Angra do Heroísmo''' (pronunzja bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: [ˈɐ̃ɡɾɐ du eɾuˈiʒmu]), magħrufa wkoll sempliċement bħala '''Angra'''<ref>Baynes, T. S., ed. (1878), "Angra" , ''Encyclopædia Britannica'', vol. 2 (9th ed.), New York: Charles Scribner's Sons, p. 46.</ref><ref name=":0">Chisholm, Hugh, ed. (1911), "Angra" , ''Encyclopædia Britannica'', vol. 2 (11th ed.), Cambridge University Press, p. 42.</ref>, hija belt u muniċipalità fil-gżira ta' [[Terceira]], il-[[Portugall]], u waħda mit-tliet [[Belt kapitali|bliet kapitali]] tal-[[Ażores]]. Stabbilita fl-1478, Angra storikament kienet l-iżjed belt importanti fl-Ażores, bħala sede tal-Isqof tal-Ażores u ta' entitajiet tal-gvern, u peress li qabel kienet ukoll il-belt kapitali tal-Portugall matul il-Gwerer Liberali. Fl-2011 il-popolazzjoni kienet tammonta għal 35,402 ruħ<ref>{{Ċita web|url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xlang=en&xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0005889&contexto=pi&selTab=tab0|titlu=Statistics Portugal - Web Portal|sit=www.ine.pt|data-aċċess=2023-01-09}}</ref>, f'erja ta' 239 km².<ref>{{Ċita web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/documents/PT-LAU.xls|titlu=Eurostat|data=2012-10-07|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20121007042623/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/documents/PT-LAU.xls|arkivju-data=2012-10-07|url-status=bot: unknown}}</ref> Iż-żona ċentrali tal-belt tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/206/|titlu=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-09}}</ref>

'''Pasargadae''' (pronunzjata: /pə'sɑrgədi/; minn ''Pāθra-gadā'', <abbr>litteralment</abbr> "mazza protettiva" jew "mazza b'saħħitha"; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]] Modern: پاسارگاد ''Pāsārgād'')<ref>Gershevitch, Ilya, "Iranian Nouns and Names in Elamite Garb", Transactions of the Philological Society 68 (1), pp. 167-200, 1969 (1970).</ref> kienet il-[[belt kapitali]] tal-Imperu [[Akemenidi|Akemenid]] taħt [[Cyrus il-Kbir]] (559-530 [[Ante Christum natum|Q.K]].). Illum hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab fit-Tramuntana tar-raħal ta' Madar-e-Soleyman u madwar 90 kilometru (56 mil) fil-Grigal tal-belt moderna ta' [[Shiraz]] u hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1106/|titlu=Pasargadae|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-30}}</ref> Is-sit jitqies bħala l-post fejn hemm il-Qabar ta' Cyrus, qabar li qabel kien attribwit li kien f'''Madar-e-Soleyman'', "Omm Salamun".

'''Howard Carter''' (twieled fid-9 ta' Mejju 1874 – miet fit-2 ta' Marzu 1939) kien arkeologu u Eġittologu [[Renju Unit|Brittaniku]]. Huwa sar magħruf mad-dinja kollha wara li skopra l-qabar intatt tal-[[Faragħun]] tat-18-il dinastija, [[Tutankhamun]] f'November 1922, l-aqwa qabar tal-faragħuni ppreservat l-aħjar fil-[[Wied tar-Rejiet]].

Fil-lingwaġġ ġuridiku, it-terminu Ingliż '''''soft law''''', li hu diffiċilment traduċibbli għall-Malti, jirreferi għal sensiela ta' fenomeni ta' regolazzjoni marbutin mal-produzzjoni ta' regoli li m'għandhomx effikaċja vinkolanti diretta. Is-soft law għalhekk hija kontrapposta għall-istrumenti tradizzjonali tar-regoli (il-liġijiet, ir-regolamenti, eċċ), li joħorġu skont proċeduri determinati minn min għandu l-awtorità (il-parlamenti, il-gvernijiet, eċċ.), li jipproduċu regoli li għandhom effikaċja vinkolanti diretti fil-konfront tad-destinatarji tagħhom (hard law).

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

Fit-18 ta’ Ġunju [[2023]], intilfet il-komunikazzjoni ma’ Titan, sommerġibbli operat minn Oceangate, f’ibħra internazzjonali fl-Oċean Atlantiku tat-Tramuntana ‘l barra mill-kosta ta’ Newfoundland, il-Kanada. Is-sottomarin, li kien fi spedizzjoni turistika biex jara t-tifrik tal-RMS Titanic b’ħames persuni abbord, tilef il-kuntatt mas-sottomarin siegħa u 45 minuta wara li għaddas lejn is-sit tal-inkaljar, u l-awtoritajiet ġew notifikati meta ma reġax deher. fil-ħin aktar tard dakinhar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.smithsonianmag.com/innovation/worlds-first-deep-diving-submarine-plans-tourists-see-titanic-180972179/|titlu=A Deep Dive Into the Plans to Take Tourists to the 'Titanic'|kunjom=Magazine|isem=Smithsonian|kunjom2=Perrottet|isem2=Tony|sit=Smithsonian Magazine|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-02}}</ref>

tal-Hospicio Cabañas]]
Il-'''Hospicio Cabañas''' jew '''Mużew ta' Cabañas''' f'[[Guadalajara]], [[Jalisco]], il-[[Messiku]], kien wieħed mill-eqdem u mill-ikbar istituti għall-iltiema u kumplessi ta' sptar fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]]. Issa li ġie kkonvertit f'[[mużew]], is-sala prinċipali tospita l-affreski kapulavur tal-pittur [[José Clemente Orozco]]. Il-Hospicio Cabañas tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/815/|titlu=Hospicio Caba&ntilde;as, Guadalajara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-20}}</ref>

Il-'''Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''drewniane kościoły południowej Małopolski'') huma grupp ta’ sitt knejjes [[Knisja Kattolika|Kattoliċi Rumani]] tal-[[injam]] li jinsabu fin-Nofsinhar ta’ Małopolski, fix-Xlokk tal-[[Polonja]], preċiżament f’Binarowa, f’Blizne, f’Dębno, f’Haczów, f’Lipnica Murowana u f’Sękowa, u li huma mniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1053/|titlu=Wooden Churches of Southern Małopolska|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref> Fir-reġjun, u fl-[[Ewropa Ċentrali]] inġenerali, hemm bosta knejjes oħra tal-injam (bħal pereżempju l-kollezzjonijiet ta’ knejjes tal-injam fil-mużewijiet fil-beraħ f’Sanok u f’Nowy Sącz), iżda dawn is-sitta huma l-iktar rappreżentattivi ta’ aspetti differenti tat-tradizzjonijiet tal-kostruzzjoni tal-knejjes [[Gotiku|Gotiċi]] [[Medjuevu|Medjevali]].<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland Unesco World Heritage Sites|lingwa=en|pubblikatur=Parma Press|paġni=128-141|isbn=978-8377771556}}</ref>

It-'''Teatru tal-Opri Margravjali''' (bil-Ġermaniż: ''Markgräfliches Opernhaus'') huwa teatru tal-opri [[Barokk]] fir-raħal ta' [[Bayreuth]], il-[[Ġermanja]]. Huwa nbena bejn l-1745 u l-1750.<ref>{{Ċita web|url=https://www.bavaria.by/experiences/city-country-culture/unesco-world-heritage/margravial-opera-house-bayreuth/|titlu=Margravial Opera House in Bayreuth World heritage {{!}} Bavaria|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-03}}</ref> Huwa wieħed mill-ftit teatri eżistenti ta' dak il-perjodu fl-[[Ewropa]] u ġie rrestawrat b'mod estensiv.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Goldmann|isem=A. J.|kunjom2=Welters|isem2=Gordon|data=2018-04-16|titlu=Inch by Inch, an Operatic Jewel Is Polished|url=https://www.nytimes.com/2018/04/16/arts/music/bayreuth-margravial-opera-house.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-03}}</ref> Fit-30 ta' Ġunju 2012, it-teatru tal-opri tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1379/|titlu=Margravial Opera House Bayreuth|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-03}}</ref>

{{Nebbieta|xjenza}}{{Automatic taxobox}}

{{Taxobox
| isem = Eutheria
| firxa_fossili = Ġurassiku tard - riċenti
| stampa = Eomaia scansoria.JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fossilu ta' ''Eomaia scansoria''
| daqs_stampa = 
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = '''Eutheria'''
| grad_sottodiviżjoni= Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
Ara [[#Klassifikazzjoni|hawn taħt]]
}}
'''Eutheria''' (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija [[infraklassi]] ta' [[mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]] u fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]].

Ir-'''Rivoluzzjoni Industrijali''' ġabet bidliet kbar fl-[[Ewropa]]. L-akbar bidla kienet dik ta’ klassi ta’ nies li l-ġid tagħhom ma bdewx jagħmluh minn fuq il-prodotti agrikoli, iżda mill-manifattura. Dan wassal għall-ftuħ ta’ diversi fabbriki li bdew jattiraw għadd ta’ nies mill-kampanja li jmorru jaqilgħu l-għixien fl-ibliet. Id-differenza kienet li għall-ħidma li kienu qiegħed jagħmlu bdew jitħallsu. Għall-ewwel darba diversi nies bdew jaraw il-flus f’idejhom, u anke jekk ma kinux ħafna, setgħu jtejbu xi ftit il-kundizzjonijiet tal-għixien tagħhom. 

'''Tarraco''' huwa l-isem antik tal-belt attwali ta' [[Tarragona]] fil-[[Katalonja]], [[Spanja]]. Kienet l-eqdem insedjament [[Imperu Ruman|Ruman]] fuq il-[[Peniżola]] Iberika. Saret il-[[belt kapitali]] tal-provinċja Rumana ta' ''Hispania Citerior'' matul il-perjodu tar-Repubblika Rumana, kif ukoll il-belt kapitali ta' ''Hispania Tarraconensis'' wara li din tal-aħħar inħolqot matul l-Imperu Ruman.

'''Tinetto''' hija gżira [[Italja|Taljana]] li tinsab fil-Golf ta' [[La Spezia]], fin-naħa tal-Lvant tal-[[Baħar Liguri]]. Hija parti minn arċipelagu ta' tliet gżejjer qrib ħafna ta' xulxin li sseparaw min-Nofsinhar tal-art kontinentali tal-Italja f'[[Portovenere]]. L-ikbar gżira minnhom it-tlieta, [[Palmaria]], tinsab fit-Tramuntana u l-iżgħar gżira jew gżejra, Tinetto, tinsab fin-Nofsinhar.

'''Su Nuraxi''' huwa sit arkeoloġiku tan-''nuraghe'' (il-bini megalitiku tal-qedem prinċipali f'[[Sardenja]], l-[[Italja]], li ġie żviluppat bejn l-1900 u s-730 [[Ante Christum natum|Q.K.]]) li jinsab f'[[Barumini]], Sardenja, l-Italja. "Su Nuraxi" tfisser sempliċement "In-Nuraghe" bid-djalett ta' Campidanese, il-varjant lingwistiku tan-Nofsinhar tal-lingwa Sarda.

'''Philipp Otto Runge''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: [ˈʁʊŋə]; twieled f'[[Wolgast]] fit-23 ta' Lulju 1777 – miet f'[[Amburgu|Hamburg]] fit-2 ta' Diċembru 1810) kien pittur Romantiku u disinjatur tekniku Ġermaniż. Għalkemm beda l-karriera tiegħu tard u miet żgħir, huwa jitqies fost l-aqwa pitturi Romantiċi Ġermaniżi.

{{Automatic taxobox}}
'''''Microtragulus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, relatat mal-[[opossum ġurdiem ta' geddumu twil|opossumi ġriedem ta' geddumhom twil]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan m'għandu l-ebda speċi ħajja. 

'''Viktor Vladimirovich Khlebnikov''', magħruf aħjar bl-isem tal-pinna '''Velimir Khlebnikov''' (bir-Russu: Велими́р Хле́бников, <small>IPA:</small> [vʲɪlʲɪˈmʲir ˈxlʲɛbnʲɪkəf]<ref>Ġieli Romanizzati wkoll bħala ''Velemir'' u ''Chlebnikov'', ''Hlebnikov'', jew ''Xlebnikov''.</ref>; twieled fid-9 ta’ Novembru [jew fit-28 ta’ Ottubru] 1885 – miet fit-28 ta’ Ġunju 1922), kien [[Poeżija|poeta]] u drammaturgu [[Russja|Russu]], parti ċentrali tal-moviment [[Futuriżmu|Futurista]] Russu, iżda x-xogħol u l-influwenza tiegħu kienu estiżi iktar lil hinn mill-moviment. Il-lingwista influwenzali [[Roman Jakobson]] faħħar lil Khlebnikov bħala "l-ikbar poeta tad-dinja tas-seklu tagħna".<ref>{{Ċita web|url=http://literatura5.narod.ru/jakobson_o_hlebnikove.html|titlu=Якобсон Р. Воспоминания о Велимире Хлебникове|sit=literatura5.narod.ru|data-aċċess=2021-06-28}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://monoskop.org/Velimir_Khlebnikov|titlu=Velimir Khlebnikov - Monoskop|sit=monoskop.org|data-aċċess=2021-06-28}}</ref>

'''Fenno-Skandinavja''' (bil-Finlandiż, bl-Iżvediż u bil-Norveġiż: ''Fennoskandia''; bir-Russu: Фенноскандия, b’ittri Rumani: ''Fennoskandiya'') jew '''il-Peniżola Fenno-Skandinava''' hija l-[[peniżola]] ġeografika li tinkludi l-Peniżola [[Skandinavja|Skandinava]] u [[Peniżola Kola|Kola]], l-art kontinentali tal-[[Finlandja]], u l-Karelja.<ref>''The Oxford Handbook of the Archaeology and Anthropology of Hunter-Gatherers'', eds. Vicki Cummings; Peter Jordan; Marek Zvelebil (Oxfored; New York: Oxford University Press, 2014), p. 838.</ref> Amministrattivament din tinkludi bejn wieħed u ieħor l-art kontinentali tal-Finlandja, [[Norveġja|in-Norveġja]] u l-[[Żvezja|Iżvezja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|titlu=Status of moose populations and challenges to moose management in Fennoscandia. - Alces - HighBeam Research|data=2007-03-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070306140352/http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|arkivju-data=2007-03-06|url-status=dead}}</ref>, kif ukoll l-[[Murmansk Oblast|Oblast ta’ Murmansk]], il-biċċa l-kbira tar-Repubblika tal-Karelja, u partijiet mit-Tramuntana tal-[[Oblast ta’ Leningrad]] fir-[[Russja]].

{{Navbox
|name  = DotNET
|state = {{{state|<noinclude>expanded</noinclude>}}}
|title = [[Struttura .NET]]

'''Charles Robert Darwin''' ([[Shrewsbury]], [[12 ta' Frar]] [[1809]] – [[Londra]], [[19 ta' April]] [[1882]]) kien [[storja naturali|naturalista]] [[Ingilterra|Ingliż]] li x-xogħol u t-teoriji tiegħu dwar l-evoluzzjoni tal-[[Speċi|ispeċi]] ħajjin irrivoluzzjonaw profondament il-[[bijoloġija]]. Wara li kiseb il-fama fost ix-xjenzjati għal ħidma tiegħu fil-lok u r-riċerki tiegħu fl-[[ġeoloġija]], ippropona l-ipoteżi li l-ispeċi ħajjin kollha evolvew matul iż-żmien minn antenat komuni jew għadd ta' antenati komuni permezz tal-proċess tas-selezzjoni naturali. It-[[Evoluzzjoni|teorija tal-evoluzzjoni]] ġiet aċċettata mill-komunità xjentifika u l-pubbliku ġenerali matul ħajtu, filwaqt li t-teorija tiegħu tas-[[selezzjoni naturali]] kellha tistenna sas-[[snin 1930|snin tletin]] biex tkun ġeneralment meqjusa bħala l-ispjegazzjoni essenzjali tal-proċess tal-evoluzzjoni. Sas-[[seklu 21]], kienet il-bażi tat-teorija moderna tal-evoluzzjoni. Taħt forma emendata, l-iskoperta xjentifika ta' Darwin baqgħet sa issa s-sies tal-bijoloġija billi tispjega b'mod loġiku u unifikat id-diversità tal-ħajja.<ref>Dobzhansky 1973 </ref>

Il-'''Klassifika dinjija tal-FIFA''', magħrufha uffiċjalment bħala '''The FIFA/Coca-Cola World Ranking''' għal raġunijiet ta' sponsorizzazzjoni, hija sistema ta' klassifikazzjoni tat-[[Lista tat-timijiet nazzjonali tal-futbol tal-irġiel|timijiet nazzjonali tal-irġiel]] tal-[[futbol]]. It-timijiet li huma membri tal-[[FIFA]], il-federazzjoni li tħares il-logħba tal-futbol madwar id-dinja, huma pożizzjonati skont ir-riżultati tal-logħob tagħhom, bit-timijiet bl-aktar suċċess ikunu fl-aktar postijiet għoljin. Introdotta f'Diċembru tal-1992, tmien timijiet waslu sal-quċċata (l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina|Arġentina]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Belġju|Belġju]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil|Brażil]], [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]], il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]], l-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja|Italja]], in-[[Tim nazzjonali tal-futbol tan-Netherlands|Netherlands]] u [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Spanja|Spanja]]), fejn il-Brażil qatta' l-aktar żmien fl-ogħla pożizzjoni. 

Il-'''Wied ta'''' '''Loire''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Val de Loire'', pronunzjata: [val də lwaʁ]; bil-Breton: ''Traoñ al Liger''), b'tul ta' 280 kilometru (170 mil), huwa wied li jinsab fil-parti tan-nofs tax-xmara [[Loire]] fiċ-ċentru ta' [[Franza]], fiż-żewġ reġjuni amministrattivi ta' Pays de la Loire u ta' Centre-Val de Loire. Il-Wied ta' Loire għandu erja ta' madwar 800 kilometru kwadru (310 mili kwadri).<ref>Tockner, Klement; Uehlinger, Urs; Robinson, Christopher T. (2009). ''Rivers of Europe''. Academic Press. p. 183. ISBN <bdi>978-0-12-369449-2</bdi>.</ref> Ġieli ssir referenza għalih bħala n-''Nieqa tal-Franċiżi'' u l-''Ġnien ta' Franza'' minħabba l-abbundanza ta' għelieqi bid-dwieli, għelieqi bis-siġar tal-[[frott]] (bħaċ-ċirasa), u għelieqi tal-qaqoċċ u tas-spraġ, tul ix-xtut tax-xmara.<ref>Williams, Nicola; Boone, Virginie (1 May 2002). ''The Loire''. Lonely Planet. pp. 7–10. ISBN <bdi>978-1-86450-358-6</bdi>.</ref> Il-wied huwa magħruf għall-irħula storiċi, għall-arkitettura u għall-inbejjed. Il-Wied ta' Loire ilu abitat mill-Paleolitku Nofsani. Fis-sena 2000, il-parti ċentrali tal-Wied ta' Loire ġiet miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/933/|titlu=The Loire Valley between Sully-sur-Loire and Chalonnes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-31}}</ref>

Iċ-'''ċikliżmu''' huwa l-użu tar-[[rota]] għat-trasport, għar-rikreazzjoni, għall-eżerċizzju jew għas-[[sport]]. Nies involuti fiċ-ċikliżmu jissejħu "ċiklisti". Apparti r-rota b'żewġ roti, iċ-ċikliżmu jinkludi wkoll l-irkib ta' uniċikli, triċikli, kwadriċikli u vetturi simili li jitħaddmu mill-[[bniedem]] (HPVs).

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

'''Tino''' hija gżira [[Italja|Taljana]] li tinsab fil-[[Baħar Liguri]], fl-iżjed punt fil-Punent tal-Golf ta' [[La Spezia]]. Hija parti minn [[arċipelagu]] ta' tliet gżejjer qrib ħafna ta' xulxin li sseparaw min-Nofsinhar tal-art kontinentali tal-Italja f'[[Portovenere]]. L-ikbar gżira minnhom it-tlieta, [[Palmaria]], tinsab fit-Tramuntana u l-iżgħar gżira jew gżejra, Tinetto, tinsab fin-Nofsinhar.

{{infobox bijografija}}

'''Malta''' ilha tieħu sehem fil-[[Festival tal-Eurovision tat-Tfal]] sa mill-ewwel edizzjoni tal-2003. Minn dakinhar, [[Malta]] baqgħet tibgħat ir-rapreżentanti tagħha mingħajr l-ebda waqfien. 

L-'''Armata tat-Terrakotta''' hija kollezzjoni ta' [[Skultura|skulturi]] tat-terrakotta tal-armati ta' [[Qin Shi Huang]], l-ewwel Imperatur taċ-[[Ċina]]. Hija forma ta' [[L-Arti|arti]] funebri li ndifnet mal-imperatur fil-210-209 [[Ante Christum natum|Q.K.]] bl-iskop li l-imperatur jiġi mħares wara [[Mewt|mewtu]].

Il-'''Palazz Mariinskyi''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Маріїнський палац, ''Mariïnsjkyj palac'') huwa r-residenza uffiċjali tal-President tal-[[Ukrajna]]. Il-palazz Barokk Eliżabettan jinsab max-xatt tax-lemin tax-xmara [[Dnipro]] fi [[Kiev]], l-Ukrajna, maġenb il-binja Neo-Klassika tal-Verkhovna Rada, il-parlament tal-Ukrajna.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = ''Aztlanolagus''
| image = Aztlanolagus.gif
| image_caption = Tpinġijja tas-snien ta' ''[[Aztlanolagus agilis]]'' 
| image_width = 200px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| familia_authority = (Fischer de Waldheim,1817)
| subfamilia = [[Leporinae]]
| tribus = [[Leporini]]
| genus = '''Aztlanolagus'''
| genus_authority = (Russell u Harris 1986)
| subdivision_ranks = [[Speċi]] estinti
| subdivision = 
*''[[Aztlanolagus agilis]]'' 
}}

Ir-'''Residenzi tal-Familja Savoia''' huma grupp ta' binjiet f'[[Torino]] u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' [[Piemonte]], fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-[[familja Savoia]] ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-06}}</ref>

'''Las Médulas''' (ippronunzjata bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [laz ˈmeðulas]) huwa sit storiku tal-estrazzjoni tad-deheb qrib ir-raħal ta' Ponferrada fil-''comarca'' ta' El Bierzo (il-provinċja ta' León, Kastilja u León, [[Spanja]]). Is-sit huwa l-iktar minjiera tad-deheb importanti, kif ukoll l-ikbar minjiera tad-deheb fil-beraħ fl-[[Imperu Ruman]] kollu.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/tVbRR|titlu=Fundación Las Médulas|data=2013-04-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> Il-pajsaġġ kulturali ta' Las Médulas huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/803/|titlu=Las Médulas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> Stħarriġiet avvanzati mill-ajru li twettqu fl-2014 bl-użu tal-LIDAR ikkonfermaw il-kobor tax-xogħlijiet industrijali ta' żmien ir-Rumani.<ref>{{Ċita web|url=https://www.mining.com/lidar-survey-discovers-roman-gold-mines-in-spain-99350/|titlu=LiDAR survey discovers Roman gold mines in Spain|data=2014-11-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-23}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Ġordan]] irratifika l-Konvenzjoni fil-5 ta' Mejju 1975, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/jo|titlu=Jordan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-05}}</ref>

{{stub|kultura}}
Il-'''kannella''' huwa kulur naturali. Huwa l-kulur li jidher hafna fiz-zkuk nexfin tas-sigar u fil-ħamrija.

Il-'''Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''limes ad Germaniam inferiorem'', bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Neder-Germaanse Limes'', bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Niedergermanischer Limes'') huma l-eks fruntiera bejn il-provinċja Rumana ta' ''Germania Inferior'' u ''Germania Magna''. Dawn il-fruntieri kienu jisseparaw dik il-parti tar-Rheinland fix-xellug tax-xmara Renu fil-[[Ġermanja]] kif ukoll in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], li kienu parti mill-[[Imperu Ruman]], mir-reġjuni inqas ikkontrollati strettament fil-Lvant tar-Renu.

{{Automatic taxobox}}{{Nebbieta|annimal}}

'''Mtskheta''' (bil-Georgian: მცხეთა, b'ittri Rumani: ''mtskheta'' [ˈmtsʰχetʰa]) hija belt fir-reġjun ta' Mtskheta-Mtianeti, il-[[Ġeorġja|Georgia]]. Hija waħda mill-eqdem bliet fil-Georgia kif ukoll waħda mill-eqdem bliet kontinwament abitati fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://agenda.ge/en/news/2014/886|titlu=Historical city Mtskheta becomes “Holy City” {{!}} AGENDA.GE|sit=agenda.ge|lingwa=en|data-aċċess=2024-04-10}}</ref> Tinsab madwar 20 kilometru (12-il mil) fit-Tramuntana ta' [[Tbilisi]], fil-konfluwenza tax-xmajjar Mtkvari u Aragvi. Attwalment hija [[belt kapitali]] provinċjali żgħira, u għal kważi millenju sas-seklu 5 [[WK|W.K]]., Mtskheta kienet belt iffortifikata kbira, ċentru ekonomiku u [[Politika|politiku]] sinifikanti tar-Renju tal-Iberja.

Ir-'''Riżerva Naturali ta’ Kaniv''' (bl-Ukren: Канівський природний заповідник) hija riżerva naturali protetta tal-

[[File:Odysseus_Sirens_BM_E440_n2.jpg|thumb| [[Ulisse]] u s-[[sireni]]]]
[[File:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|John William Waterhouse, 1891]]
{{stub|Letteratura}}
L-'''Odissea''' tiddeskrivi l-vjaġġ lura ta' l-[[eroj]] [[Grieg]] [[Ulisse]].

{{Wikifikazzjoni}}

]]
'''Tabib''' jew '''prattikant mediku''' huwa professjonist li jipprattika l-[[mediċina]], u xogħlu hu li jippromwovi u jissorvelja s-saħħa jew ifejjaq lill-pazjenti permezz tal-istudju, id-dijanjożi, il-pronjożi u t-trattament tal-mard, tal-feriti, u ta’ problemi fiżiċi u mentali oħra. It-tobba, fil-prattika tagħhom, jistgħu jiffukaw fuq ċertu kategoriji ta’ mard, tipi ta’ pazjenti, u metodi ta’ trattament—magħruf bħala speċjalizzazzjonijiet—jew jassumu r-responsabbiltà għall-għoti tal-kura medika kontinwa u komprensiva lill-individwi, lill-familji u lill-komunitajiet—magħrufa bħala prattika ġenerali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.who.int/hrh/statistics/Health_workers_classification.pdf?ua=1|titlu=Classifying health workers|kunjom=L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa}}</ref> Il-prattika medika tirrikjedi kemm għarfien dettaljat tad-dixxiplini akkademiċi, bħall-[[anatomija]] u l-[[fiżjoloġija]], il-mard sottostanti u t-trattament tiegħu—ix-[[Xjenza|''xjenza'']] tal-mediċina—kif ukoll kompetenza deċenti fil-prattika applikata tagħha—[[L-Arti|l-arti]] u s-[[sengħa]] tal-mediċina.

It-'''Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Донецький академічний обласний драматичний театр, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Донецкий академический областной драматический театр) kien teatru f'[[Mariupol]] fin-Nofsinhar tal-[[Ukrajna]]. It-teatru modern kien inbena fl-1960 bejn wieħed u ieħor fil-post fejn qabel kien hemm il-Knisja tal-Marija Maddalena.<ref>{{Ċita web|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|titlu=Церковь св. Марии Магдалины|sit=MRPL.CITY|lingwa=ru|data-aċċess=2022-03-31}}</ref> It-teatru nqered kważi għalkollox mill-attakki mill-ajru [[Russja|Russi]] fis-16 ta' Marzu 2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|titlu=Ukraine: Mariupol city council claims Russia destroys crowded theater — live updates {{!}} News {{!}} DW {{!}} 16.03.2022|data=2022-03-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220316174736/https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|arkivju-data=2022-03-16|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Lingwa
|isem = Interlingue
|isemuffiċjali = 
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Dinjija]]
|kelliema = 
|rank =
|familja = [[Lingwi Internazzjonali Awżiljari]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = ie
|iso2 = ile
|iso3 = ile
|sil = -
|mappa = [[Image:Unde yelb.svg|197px]]
|test = 
}}
L-'''interlingue''', preċedentement magħrufa bħala l-'''Oċċidental''', hija lingwa awżiljarja internazzjonali ppubblikata fl-1922. Il-kreatur tagħha, [[Edgar de Wahl]], fassalha biex jikseb kemm regolarità grammatikali kif ukoll karattru naturali. Il-vokabularju huwa bbażat fuq kliem preeżistenti minn diversi lingwi u sistema derivattiva li tuża prefissi u suffissi rikonoxxuti.

{{Wikifikazzjoni}}
'''Marianne Lederer''' (twieldet fl-1934) hija studjuża [[Franza|Franċiża]] tat-traduzzjoni. Flimkien ma’ Danica Seleskovitch, li pproponiet it-Teorija Interpretattiva tat-Traduzzjoni, Lederer kompliet tiżviluppa din it-teorija. Lederer ippubblikat ukoll numru ta’ xogħlijiet dwar il-pedagoġija tat-traduzzjoni u l-interpretazzjoni. Ix-xogħlijiet tagħha influwenzaw b’mod partikulari r-riċerka u l-pedagoġija fil-qasam tal-interpretazzjoni u t-traduzzjoni fuq livell globali. 

[[File:Sudika Kalkara Fort Ricasoli.jpg|thumb|300px|Il-Forti Rikażli kif jidher mill-Belt Valletta]]
[[File:Fort Ricasoli map.png|thumb|300px|Mappa tal-Forti Rikażli]]

{{stub|bijografija}}
'''Mustafa Kemal Atatürk''', magħruf f'pajjiżu bħala '''Gazi Mustafa Kemal Paxa''' ([[Greċja|Saloniki]], [[Mejju]] [[1881]] – [[Istanbul]], 10 ta' [[Novembru]] [[1938]]) kien ġeneral [[Turkija|Tork]].

{{nebbieta|liġi}}
It-terminu '''dritt''' jintuża b'modi differenti:

'''Zond 5''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Зонд 5, litteralment "Sonda 5") kien inġenju spazjali tal-programm [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] "Zond". F'Settembru 1968 sar it-tieni inġenju spazjali li vvjaġġa u dar mal-[[qamar]], u l-ewwel wieħed li reġa' lura fid-[[Id-Dinja|dinja]] qawwi u sħiħ. Zond 5 ġarr l-ewwel organiżmi terrestri qrib il-qamar, fosthom żewġ fkieren tal-art, bajd tad-dubbien tal-frott, u pjanti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/the-first-earthlings-around-the-moon-were-two-soviet-tortoises|titlu=The First Earthlings Around the Moon Were Two Soviet Tortoises|sit=Discover Magazine|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-20}}</ref> Il-fkieren tal-art ġarrbu bidliet bijoloġiċi matul it-titjira, iżda ġie konkluż li l-bidliet seħħew primarjament minħabba l-ġuħ u li ma tantx kienu affettwati mill-ivvjaġġar fl-ispazju.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1968-076A|titlu=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details|sit=nssdc.gsfc.nasa.gov|data-aċċess=2021-08-20}}</ref><ref>Siddiqi, Asif A. (2018). ''Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016'' (PDF). Washington, D.C.: NASA History Program Office. p. 80. ISBN <bdi>9781626830424</bdi>. p. 80.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Kċina Marokkina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المطبخ المغربي) hija l-kċina tal[[Marokk|-Marokk]], alimentata minn interazzjonijiet u skambji ma' bosta [[Kultura|kulturi]] u nazzjonijiet matul is-sekli.<ref>{{Ċita web|url=http://fescooking.com/come-cook-with-us/the-art-of-moroccan-cuisine|titlu=The Art of Moroccan Cuisine|data=10 October 2007}}</ref> Il-kċina Marokkina hija ġeneralment taħlita ta' kċejjen [[Kċina Berbera|Berberi]], tal-[[Kċina tal-Andalusija|Andalusija]], [[Kċina Mediterranja|Mediterranji]] u [[Kċina Għarbija|Għarab]], b'influwenzi minimi [[Kċina Ewropea|Ewropej]] (Franċiżi u Spanjoli) u sub-[[Saħara|Saħarjani]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Howard|isem=Herbert|data=2013-10-30|titlu=Ultimate African Travel - Morocco|url=https://books.google.com/books?id=Sb7KAQAAQBAJ|lingwa=en|pubblikatur=Herbert Howard}}</ref> Bħall-bqija tal-[[kċina Magrebina]], il-kċina Marokkina għandha aktar aspetti komuni mal-[[kċina tal-Lvant Nofsani]] milli mal-bqija tal-[[Kċina Afrikana|Afrika]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=McCann|isem=Jennifer|data=2011-01-22|titlu=Vegan Lunch Box Around the World (Large Print 16pt)|url=https://books.google.com/books?id=tbe2YLv7cU0C&pg=PA29|lingwa=en|pubblikatur=ReadHowYouWant.com|paġni=29|isbn=978-1-4596-0917-4}}</ref>

, ''San Gejtanu'']]
'''San Gejtanu''' ([[Vicenza]], [[1 ta' Ottubru]] [[1480]] – [[Napli]], [[7 ta' Awwissu]] [[1547]]) kien saċerdot qaddis [[Italja|Taljan]], fundatur tat-[[Teatini]]. Hu hu magħruf bħala l-Qaddis tal-Providenza.

{{stub|annimal}}
{{Automatic taxobox}}
L-'''annimali''' huma organiżmi multi-ċellurali fir-[[renju (bijoloġija)|renju bijoloġiku]] '''Animalia'''. Minbarra ċertu eċċezzjonijiet, l-annimali jikkonsmaw materjal organiku, jieħdu nifs l-[[ossiġenu]], kapaċi jimxu, jistgħu jirriproduċu sesswalment, u jgħaddu minn fażi ontoġenetika fejn ġisimhom jikkonsisti minn sfera ħawja ta' ċelloli, il-[[Blastula|blastula]], matul l-iżvilupp embrijoniku.

Il-'''Fabbrika tal-Azzar ta'''' '''Völklingen''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Völklinger Hütte'') hija eks impjant b'forn tal-blast li jinsab fir-raħal [[Ġermanja|Ġermaniż]] ta' [[Völklingen]], fis-Saarland. Il-produzzjoni tal-[[ħadid]] fondut grezz kienet issir fis-sit mill-1882 sal-1986. Bħala waħda mill-uniċi fabbriki industrijali intatti ta' dan it-tip mis-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20 fl-[[Ewropa]] u fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]], il-fabbrika tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994 bis-saħħa tal-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha u peress li hi xhieda tal-metallurġija tal-prodotti tal-ħadid u tar-[[Rivoluzzjoni Industrijali]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/687/|titlu=V&ouml;lklingen Ironworks|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-06-29}}</ref> Barra minn hekk, is-sit huwa wieħed mill-postijiet tar-Rotta Ewropea tal-Wirt Industrijali (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''European Route of Industrial Heritage'' - ERIH).<ref>{{Ċita web|url=https://www.erih.net/|titlu=European route of industrial heritage - ERIH|sit=www.erih.net|data-aċċess=2022-06-29}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum tat-Tramuntana''' (''Caenolestes convelatus''), huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] [[notturnu]] u solitarju, pjuttost rari, li jgħix fin-naħa ta' fuq tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].    

{{stub|Storja}}
{{għal2|ll-artiklu dwar is-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija|Soċjetà tad-Duttrina Nisranija}}
, [[Brażil]]]]
'''Mużew''' huwa post fejn jinżammu diversi oġġetti relatati u ħafna drabi wieħed ikun jista' jara kif dawn l-affarijiet inbidlu maż-żmenijiet.

'''Lewn''' jew '''kulur''' huwa proprjetà tad-dawl kif jidher min-nies.

Il-'''Gżira ta'''' '''Jeju''' (bil-Korean: 제주도; bil-Hanja: 濟州島; IPA: [tɕedzudo]) hija l-ikbar gżira fil-[[Korea t'Isfel]], u tinsab fil-Provinċja ta' Jeju (il-Provinċja Awtogovernanti Speċjali ta' Jeju). Il-gżira tkopri erja ta' 1833.2 km<sup>2</sup><ref>{{Ċita web|url=http://www.worldislandinfo.com/COUNTRYV2.htm|titlu=Largest Islands of Countries|sit=www.worldislandinfo.com|data-aċċess=2021-10-20}}</ref>, jiġifieri 1.83 fil-mija tal-erja totali tal-Korea t'Isfel. Fl-2020, il-popolazzjoni residenti rreġistrata kienet ta' madwar 670,000 ruħ, l-ikbar popolazzjoni fost il-gżejjer fil-Korea t'Isfel.<ref>“120417(조간)_2012년도_지적통계연보_발간(지적기획과1)” (HWP).</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ta' denbu oħxon komuni''' jew l-'''opossum ta' denbu oħxon komuni''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys pusillus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]], nattiv fil-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Eġittu]] rratifika l-Konvenzjoni fis-7 ta' Frar 1974, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/eg|titlu=Egypt - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-03}}</ref>

Il-'''Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland''' (bl-Iżvediż: ''södra Ölands odlingslandskap'') huwa żona ta' iktar minn 56,000 ettaru li tinsab fil-gżira ta' [[Öland]], l-[[Żvezja|Iżvezja]]. Il-pajsaġġ jinkludi lil ''Stora alvaret'', promontorju tal-[[ġebla tal-ġir]] ta' madwar nofs dak id-daqs. Stora alvaret hija żona b'għamla ta' sejf, b'tul ta' kważi 40 kilometru (25 mil) u b'wisa' massima fit-Tramuntana ta' madwar 10 kilometri (6.2 mili). Dan il-promontorju tal-ġebla tal-ġir, li jammonta għal kważi kwart tas-superfiċe tal-gżira, huwa l-iżjed wieħed estiż tat-tip tiegħu fl-[[Ewropa]]. Bħala riżultat tas-saff irqiq ta' ħamrija u l-livelli għoljin ta' pH, fih firxa wiesgħa ta' pjanti, inkluż bosta speċijiet rari.

'''Edward Sexton''' (twieled fid-9 ta' Novembru 1942 – miet fit-23 ta' Lulju 2023) kien [[ħajjat]], disinjatur tal-moda u konsulent tal-manifattura [[Renju Unit|Brittaniku]] ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=https://wwd.com/eye/people/savile-row-tailor-edward-sexton-dies-1235753928/|titlu=Savile Row Tailor Edward Sexton Dies at 80|kunjom=Mohammed|isem=Samantha Conti,Hikmat|kunjom2=Conti|isem2=Samantha|kunjom3=Mohammed|isem3=Hikmat|data=2023-07-26|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-07-29}}</ref> Sexton hu meqjus bħala wieħed min-nies l-aktar importanti fl-istorja ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|titlu=Edward Sexton|data=2011-02-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110217005659/http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|arkivju-data=2011-02-17|url-status=dead}}</ref>

'''Athos''' jew il-'''Muntanja Athos''' (pronunzja: /ˈæθɒs/; bil-Grieg: Ἄθως [ˈa.θos]) hija muntanja fil-[[peniżola]] ta' Athos fil-Grigal tal-[[Greċja]]. Hija ċentru importanti tal-monastiċiżmu [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss tal-Lvant]]. Il-muntanja u l-biċċa l-kbira tal-peniżola ta' Athos huma rregolati bħala reġjun awtonomu fil-Greċja mill-komunità monastika tal-Muntanja Athos, li ekkleżjastikament taqa' taħt il-ġurisdizzjoni diretta tal-Patriarka Ekumeniku ta' [[Kostantinopli]]. Il-bqija tal-peniżola tifforma parti mill-muniċipalità ta' Aristotelis. Skont il-[[Dritt|liġi]] u t-tradizzjoni [[Reliġjon|reliġjuża]] tal-Greċja, in-[[Mara|nisa]] ma jistgħux jidħlu fiż-żona rregolata mill-komunità monastika.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-05-26|titlu=Why are women banned from Mount Athos?|url=https://www.bbc.com/news/magazine-36378690|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-04-20}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis rubida'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-opossumi li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott, żrieragħ, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

{{Nebbieta|sport}}
Il-'''Federazzjoni Internazzjonali taċ-Ċess''' jew il-'''Federazzjoni Dinjija taċ-Ċess''',<ref>{{Ċita web |url=https://handbook.fide.com/files/handbook/FIDECharter2020.pdf |titlu="FIDE Charter, Art. 1 FIDE – Name, legal status and seat" (PDF) |pubblikatur=FIDE |data=2020-04-27 |data-aċċess=2022-12-14 |lingwa=en}}</ref><ref>{{Ċita ktieb |pubblikatur=FIDE |sena=1989 |titlu=The Official Laws of Chess |paġna=7 |isbn=0-02-028540-X |lingwa=en}}</ref> komunement imsemmija bl-akronimu Franċiż tagħha '''FIDE''' (''Fédération Internationale des Échecs''),<ref>{{Ċita ktieb |kunjom1=Hooper |isem1=David |kunjom2=Whyld |isem2=Kenneth |sena=1992 |titlu=The Oxford Companion to Chess |pubblikatur=Oxford University Press |paġna=133 |isbn=0-19-280049-3 |lingwa=en}}</ref> hija organizzazzjoni internazzjonali bbażata fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li tgħaqqad id-diversi federazzjonijiet nazzjonali taċ-[[ċess]] u sservi bħala l-korp governattiv tal-kompetizzjoni internazzjonali taċ-ċess. FIDE twaqqfet f'[[Pariġi]], [[Franza]], fl-20 ta' Lulju 1924.<ref name="fide.com">{{Ċita web |url=https://www.fide.com/fide.html|titlu=International Chess Federation - FIDE |sit=www.fide.com |lingwa=en |data-aċċess=2022-12-16}}</ref> Il-motto tagħha huwa ''Gens una sumus'', bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "Aħna familja waħda". Fl-1999, il-FIDE ġiet rikonoxxuta mill-[[Kumitat Olimpiku Internazzjonali]] (KOI). Minn Mejju tal-2022, jeżistu 200 federazzjoni membru tal-FIDE.<ref>{{Ċita web |url=https://www.fide.com/directory/member-federations |titlu=Member federations |sit=www.fide.com |lingwa=en |data-aċċess=2022-12-16}}</ref>

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

Il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale''' huwa park nazzjonali fl-[[Etjopja]]. Il-park jinkludi erja ta' madwar 2,150 km<sup>2</sup> (830 mil kwadru) fil-Muntanji ta' Bale u fil-Promontorju ta' Sanetti tal-Artijiet Għoljin Etjopjani.

Ix-'''Xmara''' '''Omo''' (bl-Amharic: ኦሞ ወንዝ, b'ittri Rumani: ''Omo Wenizi''; imsejħa wkoll Omo-Bottego) fin-Nofsinhar tal-[[Etjopja]] hija l-ikbar xmara Etjopjana 'l barra mill-Baċir tan-[[Nil]]. Il-fluss kollu tagħha jinsab fi ħdan il-konfini tal-Etjopja, u titbattal fil-Lag ta' Turkana fil-fruntiera mal-[[Kenja]]. Ix-xmara hija n-nixxiegħa prinċipali ta' baċir bi drenaġġ endorrejku, magħruf bħala l-Baċir ta' Turkana.

L-'''Għerien ta' Ellora''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-distrett ta' Aurangabad ta' Maharashtra, l-[[Indja]]. Is-sit huwa wieħed mill-ikbar kumplessi ta' għerien-tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] mnaqqxa fil-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]], b'opri tal-arti li jmorru lura għall-perjodu 600-1000 [[WK|W.K]].<ref>Owen, Lisa (2012). ''Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora''. Brill Academic. ISBN <bdi>978-9004206298</bdi>. pp. 1-2.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/243/|titlu=Ellora Caves|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-10}}</ref> L-Għar nru 16 fih l-ikbar tħaffir monolitiku fil-blat fid-dinja, it-Tempju ta' Kailash, [[monument]] b'għamla ta' karru ddedikat lill-alla Shiva. It-Tempju ta' Kailash fih ukoll [[Skultura|skulturi]] ta' diversi divinitajiet Induisti kif ukoll panewijiet ta' riljievi li juru fil-qosor żewġ ġrajjiet epiċi Induisti ewlenin.

{{taxobox
|isem = Tuta tal-għollieq
|stampa = Ripe, ripening, and green blackberries.jpg
|deskrizzjoni_stampa= Tut tal-għollieq misjur, qiegħed isir u nej fuq l-istess xitla
|renju = [[Pjanta|Plantae]]
|diviżjoni_mhux_klassifikata = [[Angiospermae]]
|klassi_mhux_klassifikata = [[Eudicotyledones]]
|ordni_mhux_klassifikata = [[Rosidae]]
|ordni = [[Rosales]]
|familja = [[Rosaceae]]
|ġeneru = ''[[Rubus]]''
|sottoġeneru = ''Rubus'' (qabel ''Eubatus'')
|grad_sottodiviżjoni = Speċi
|sottodiviżjoni =
* ''[[Rubus ursinus]]''
* ''[[Rubus argutus]]''
* '''''Rubus fruticosus'''''
* '''''Rubus ulmifolius'''''
U mijiet ta' speċi oħrajn
}}
It-'''tuta tal-għollieq''' hi [[frotta]] li tittiekel magħmula minn xi waħda mix-xtieli tal-għollieq ta' bosta speċi fil-ġeneru ''[[Rubus]]'' tal-familja [[Rosaceae]]. Il-frotta mhux [[bakka]] tassew; botanikament tissejjaħ "frotta aggregata", magħmula minn [[drupa|drupi]] żgħar. Tipikament il-pjanti jkollhom zkuk biennali u għeruq perenni. Dan huwa grupp mifrux, u magħruf sewwa ta' aktar minn 375 speċi, li ħafna minnhom huma mikrospeċi apomitiċi li jiġu minn xulxin mill-qrib, indiġeni fil-partijiet tal-[[Emisfera ta' Fuq]] u tal-[[Amerika t'Isfel]] li għandhom klima moderata<ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.</ref>. F'Malta tikber speċi waħda bl-isem [[Rubus ulmifolius]].

'''Lingwa speċjali''' hija varjetà diafasika ta' lingwa <ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/linguaggi-settoriali_%28Enciclopedia_dell%27Italiano%29/ Scheda] sui linguaggi settoriali, in treccani.it.</ref> użata minn "minoranza ta' esperti" f'suġġett jew qasam ta' xogħol speċifiku bil-għan li l-komunikazzjoni u l-kollaborazzjoni bejn il-membri tal-grupp isiru aktar ċari, aktar mgħaġġla, aktar preċiżi u aktar effettivi. <ref name="serianni">Serianni, ''Italiani scritti'', ed. cit.</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Cynocephalidae
| fossil_range = Paleoċen tard sa riċenti
| image =  Colugo (Galeopterus variegatus, adult female), Central Catchment Area, Singapore - 20060618.jpg  
| image_caption = Cynocephalus volans
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]ia| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = '''Dermoptera'''
| ordo_authority = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811
| familia = '''Cynocephalidae'''
| familia_authority = [[George Gaylord Simpson|Simpson]], 1945
| subdivision_ranks = [[Ġeneru|Ġeneri]]
| subdivision = 
*''[[Philippine Flying Lemur|Cynocephalus]]''
*''[[Galeopterus]]''
*†''[[Dermotherium]]''
}}
'''Cynocephalidae''' hija [[klassi (bijoloġija)|klassi]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati, eżattament il-[[kolugi]], tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer.

L-'''Għar tas-Silġ ta'''' '''Dobšiná''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Dobšinská ľadová jaskyňa''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Dobsinai-jégbarlang'')<ref>Ford, Derek; Williams, Paul D. (2013). ''Karst Hydrogeology and Geomorphology''. New York: John Wiley & Sons.</ref><ref>Talalay, Pavel G. (2016). ''Mechanical Ice Drilling Technology''. Singapore: Springer. p. 120.</ref><ref>Strhan, Milan; Daniel, David P. (1994). ''Slovakia and the Slovaks: A Concise Encyclopedia''. Bratislava: Encyclopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences. p. 148.</ref> huwa għar tas-silġ fis-[[Slovakkja]], qrib ir-raħal tal-industrija tal-estrazzjoni ta' [[Dobšiná]] fil-[[Park Nazzjonali tal-Ġenna Slovakka]]. Fis-sena 2000 l-għar tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala parti mill-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/725/|titlu=Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

'''Ninu Cremona''' ([[Rabat (Għawdex)|Rabat]], [[Għawdex]], 27 ta' Mejju 1880 – 4 ta' Jannar 1972) kien [[lingwista]] u [[kittieb]] [[Malti]].

L-'''Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe''' hija knisja [[Knisja Kattolika|Kattolika Rumana]] li tinsab fir-raħal ta' [[Saint-Savin-sur-Gartempe]], f'[[Poitou]], [[Franza]]. Il-kostruzzjoni tal-knisja Rumaneska nbdiet f'nofs is-seklu 11. L-abbazija hija magħrufa l-iktar għall-bosta affreski tas-sekli 11 u 12 li għadhom fi stat ta' preservazzjoni notevoli. L-Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Abbey Church of Saint-Savin sur Gartempe|url=https://whc.unesco.org/en/list/230/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-17|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

'''Sidney Webb''' (l-isem sħiħ: '''Sidney James Webb''', '''l-ewwel Baruni ta’ Passfield''', OM, PC; twieled fit-13 ta’ Lulju 1859 – miet fit-13 ta’ Ottubru 1947) kien soċjalista, ekonomista, riformista u kofundatur [[Renju Unit|Brittaniku]] tal-Iskola tax-Xjenza Ekonomika ta’ [[Londra]] (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: London School of Economics). Huwa kien wieħed mill-membri bikrin tas-Soċjetà Fabian fl-1884, li bħal [[George Bernard Shaw]] issieħeb magħha tliet xhur wara li ssawret. Flimkien ma’ martu [[Beatrice Webb]] u ma’ [[Annie Besant]], [[Graham Wallas]], [[Edward R. Pease]], [[Hubert Bland]] u [[Sydney Olivier]], Shaw u Webb biddlu s-Soċjetà Fabian fis-soċjetà politika-intellettwali preeminenti fl-Ingilterra Edwardjana. Huwa kiteb il-Klawżola IV oriġinali favur in-nazzjonalizzazzjoni għall-Partit Laburista Brittaniku.

{{Automatic taxobox}}

'''El Escorial''' jew is-'''Sit Irjali ta'''' '''San Lorenzo de El Escorial''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Monasterio y Sitio de El Escorial en Madrid'') jew il-'''Monasterio del Escorial''' (pronunzja bl-Ispanjol: [el eskoˈɾjal]) huwa residenza storika tar-Re ta' [[Spanja]] li tinsab fir-raħal ta' San Lorenzo de El Escorial, 2.06 kilometri (1.28 mil) 'il fuq mill-wied (distanza ta' 4.1 km [2.5 mili] bit-triq) mir-raħal ta' El Escorial u madwar 45 kilometru (28 mil) fil-Majjistral tal-[[belt kapitali]] Spanjola ta' [[Madrid]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/El-Escorial|titlu=El Escorial {{!}} Spain {{!}} Britannica|data=2022-10-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221024183558/https://www.britannica.com/place/El-Escorial|arkivju-data=2022-10-24|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-kumpless ta' El Escorial inbena bejn l-1563 u l-1584 skont l-ordnijiet tar-Re [[Filippu II]] (li rrenja fl-1556-1598)<ref>{{Ċita web|url=https://www.historyhit.com/locations/el-escorial/|titlu=El Escorial - History and Facts {{!}} History Hit|data=2022-05-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220526091241/https://www.historyhit.com/locations/el-escorial/|arkivju-data=2022-05-26|url-status=bot: unknown}}</ref> u huwa l-ikbar binja [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://scihi.org/escorial-renaissance-building/|titlu=El Escorial – The World’s largest Renaissance Building {{!}} SciHi Blog|kunjom=Tietz|isem=Tabea|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-04-16}}</ref> Huwa wieħed mis-siti rjali Spanjoli u jintuża bħala monasteru, bażilika, palazz irjali, panteon, librerija, [[mużew]], università, skola u sptar.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Indja]] rratifikat il-Konvenzjoni fl-14 ta' Novembru 1977, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/in|titlu=India - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-12}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Tate
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray, 1843) 
| speċi = '''''T. tatei'''''
| binominali = ''Thylamys tatei''
| awtorità_binominali = (Handley, 1957)
| mappa_firxa = Thylamys tatei area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa ta' ''Thylamys tate'' 
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Tate''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys tatei'', huwa mammiferu marsupjal tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). 

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}

{{titlu bil-korsiv}}
{{Taxobox
| isem = ''Chulpasia''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| familja = †[[Caroloameghiniidae]]
| ġeneru = '''''Chulpasia'''''
| awtorità_ġeneru = Crochet u Sigé, 1993
}}
'''''Chulpasia''''' huwa ġeneru ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatati mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan huwa klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni †[[Polydolopimorphia]], fl-infrordni †[[Simpsonitheria]], fis-superfamilja †[[Caroloameghinioidea]], fil-familja [[Caroloameghiniidae]] u bla ebda speċi ħajja.

Il-'''Foresti Irkanjani''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: جنگل های هیرکانی; bl-Ażerbajġani: ''Hirkan meşələri'') huma żona ta' artijiet baxxi miksijin bis-siġar u bil-foresti muntanjużi u jkopru madwar 55,000 kilometru kwadru (21,000 mil kwadru) qrib ix-xtut tal-[[Baħar Kaspju]] fl-[[Iran]] u fl-[[Ażerbajġan]]. Iż-żona forestali ngħatat isem ir-reġjun antik ta' Irkanja. Il-Fond Dinji għan-Natura jirreferi għall-ekoreġjun bħala l-foresti mħallta Irkanjani tal-Kaspju. Mill-5 ta' Lulju 2019, il-Foresti Irkanjani fl-Iran saru [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]],<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://financialtribune.com/articles/travel/98765/irans-hyrcanian-forests-added-to-unesco-world-heritage-list|titlu=Iran's Hyrcanian Forests Added to UNESCO World Heritage List|kunjom=https://plus.google.com/113403756129291503583|data=2019-07-05|sit=Financial Tribune|lingwa=En|data-aċċess=2023-10-05}}</ref> u f'Settembru 2023, is-sit ġie estiż biex jinkorpora l-Foresti Irkanjani fl-Ażerbajġan.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1584/|titlu=Hyrcanian Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref>

Iż-'''żooloġija''' hija l-fergħa tal-[[bijoloġija]] li tistudja r-renju tal-[[annimal]]<nowiki/>i, inkluż l-istruttura, l-[[embrijunoloġija]], l-[[evoluzzjoni]], il-[[Klassifikazzjoni bijoloġika|klassifikazzjoni]], id-drawwiet u d-distribuzzjoni tal-annimali kollha, kemm ħajjin kif ukoll estinti, u kif jinteraġixxu mal-ekosistemi tagħhom. It-terminu joriġina mill-[[Grieg Antik]] ζῷον, ''zōion'', jiġifieri “annimal” u λόγος, ''logos'', jiġifieri “għarfien, studju”.<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/word/zoology|titlu=zoology {{!}} Origin and meaning of zoology by Online Etymology Dictionary|aċċess=2021-02-23|opra=www.etymonline.com|lingwa=en}}</ref>

L-'''Aglabidi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الأغالبة) kienu nisel mid-dinastija [[Għarab|Għarbija]] tat-tribù ta' Banu Tamim, li ħakmet l-Ifriqiya u partijiet tan-Nofsinhar tal-[[Italja]], [[Sqallija]], u possibbilment [[Sardenja]], nominalment f'isem il-Kaliff Abbasid,<ref>{{Ċita ktieb|data=2018|titlu=The Aghlabids and their neighbors: art and material culture in ninth-century North Africa|sensiela=Handbuch der orientalistik|post=Leiden Boston|pubblikatur=Brill}}</ref> għal madwar seklu, sakemm ġew megħluba mill-Fatimidi.

'''[[Liechtenstein]]''' prova jidħol fil-[[Eurovision Song Contest]] darbtejn; fl-[[Festival tal-Eurovision 1969|1969]] u fl-[[Festival tal-Eurovision 1976|1976]]. Dan, minkejja il-fatt li mhumiex membri tal-[[European Broadcasting Union]], regola fundamentali biex tipparteċipa. Fl-1969 il-kanzunetta tagħhom kienet mistennija li tkun "Un Beau Matin", kantata minn Vetty, però illum indunaw li din kienet ċajta minn kumpanija [[Franza|Franċiża]] li għamlet [[Compact Disc|kompilazzjoni (CD)]].

{{Wikifikazzjoni}}

'''L-Istudji tat-Traduzzjoni''' hija dixxiplina akkademika li tikkonsisti fl-istudju sistematiku tat-teorija, id-deskrizzjoni u l-użu tat-[[traduzzjoni]], tal-[[:en:Language_interpretation|interpretar]], u tal-[[:en:Language_localisation|lokalizzazzjoni]]. Bħala qasam [[:en:Interdiscipline|interdixxiplinarju]], din id-dixxiplina tissellef ħafna aspetti minn oqsma ta' studji oħra li jistgħu jkollhom x'jaqsmu mat-traduzzjoni u li jsaħħuha fil-proċess. Dawn jistgħu jinkludu suġġetti bħal-[[:en:Comparative_literature|letteratura komparattiva]], l-[[:en:Computer_science|informatika]], l-[[:en:History|istorja]], il-[[:en:Linguistics|lingwistika]], il-[[:en:Philology|filoloġija]], il-[[filosofija]], is-[[:en:Semiotics|semjotika]], u t-[[terminoloġija]].

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

Ix-'''Chaîne des Puys''' (<small>pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]:</small> [ʃɛn de pɥi]) hija katina ta' [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkani]] orjentati mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, li jistgħu jinqasmu f'koni tal-ġamar maħruq, strutturi sferiċi tal-[[lava]], u ''maars'' (jiġifieri krater baxx, tipikament mimli b'lag vulkaniku, iffurmat bi żbroffar vulkaniku bi ftit lava) fil-Massif Central ta' [[Franza]]. il-katina ta' vulkani hija twila madwar 40 km (25 mil), u l-karatteristiċi vulkaniċi identifikati tagħha jinkludu 48 kon tal-ġamar, tmien struttura sferika tal-lava, u 15-il ''maar'' u krater ta' splużjoni.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. L-[[Stati Uniti|Istati Uniti tal-Amerka]]: Reader's Digest Association, Inc. pp. 306-307. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref> L-ogħla punt tal-katina ta' vulkani hija l-istruttura sferika tal-lava msejħa Puy de Dôme, li tinsab qrib in-nofs tal-katina, li hija għolja 1,465 metru. L-isem tal-katina ta' vulkani ġej minn terminu Franċiż, ''puy'', li jirreferi għal muntanja vulkanika bi profil ittundjat. X'aktarx li l-aħħar żbroffar ta' vulkan tax-Chaîne des Puys seħħ fl-4040 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://volcano.oregonstate.edu/chaine-des-puys|titlu=Chaine des Puys|data=2010-09-14|sit=Volcano World|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

{{Grammatika}}

Il-'''Wied ta' Kathmandu''' (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-'''Wied tan-Nepal''' jew il-'''Wied tan-Nepa''', jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent [[Indja|Indjan]] u l-kontinent [[Asja|Asjatiku]] usa', u fih mill-inqas 130 [[monument]] importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-[[Ħinduiżmu|Induisti]] u għall-[[Buddiżmu|Buddisti]]. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/121/|titlu=Kathmandu Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref>

'''Mattew l-Evanġelista''' (מתי/מתתיהו, "Don ta' [[Jaħwe]]", bl-[[Lingwa Ebrajka|Ebrajk]]: ''Mattaj'' jew ''Mattitjaħu''; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ματθαῖος, ''Mattios'') kien wieħed mit-tnax-il [[appostlu]] ta' [[Ġesù]] u wieħed mill-erba' [[Evanġelista|Evanġelisti]]. Mattew kien Lhudi. X'aktarx li kien mill-Galilija.  Bla dubju kien raġel għani. Huwa l-istess persuna li San Mark u San Luqa jsejħulu Levi.

{{infobox bijografija}}
Dr. '''Asuman Baytop''' (twieldet fis-27 ta’ Marzu 1920 - mietet fit-18 ta’ Frar 2015) kienet botanika, kollezzjonista tal-pjanti, farmakologa, u edukatriċi Torka li kienet magħrufa għar-riċerka tagħha fil-proprjetajiet mediċinali tal-flora tat-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=https://medium.com/bilim-kad%C4%B1nlar%C4%B1/asuman-baytop-ed3aea061e8|titlu=Asuman Baytop|kunjom=Kadınları|isem=Bilim|data=2019-03-16|sit=Medium|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://bilimakademisi.org/wp-content/uploads/2015/06/BT-1473-15.pdf|titlu=Şengör, A. M. Celal. "Botanik biliminin bir numaralı hanımefendisini kaybettik! Asuman Baytop" (PDF). Botanik Tarihi.}}</ref>

{{stub|Storja}}
border
|stampa_mappa                = The British Empire.png
|deskrizzjoni_mappa          = L-inħawi kollha tad-dinja li qatt kienu parti mill-Imperu Brittaniku. It-[[Territorji Brittaniċi Barranin]] attwali għandhom isimhom issottolinjat bl-aħmar.
<!--Do not add extra information to infobox - it deliberately only contains the flag and map. Do not add countries to the map that are not considered part of the British Empire by reliable sources.-->
}}

{{Taxobox
| isem = Sminthopsinae 
| stampa = Ant lucp.jpg
| deskrizzjoni_stampa = ''[[Sminthopsis leucopus]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = '''Sminthsopsinae'''
| awtorità_familja = Archer, 1982
| grad_sottodiviżjoni = [[Tribù (bijoloġija)|Tribujiet]] u [[Ġeneru|Ġeneri]]
| sottodiviżjoni = 
[[Sminthopsini]]
*''[[Antechinomys]]''
*''[[Ningaui]]''
*''[[Sminthopsis]]''
[[Planigalini]]
*''[[Planigale]]''
| mappa_firxa = Firxa ta' l-ispeċi dasjuromorfji.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tas-sottofamilja Sminthopsinae
}}
'''Sminthopsinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i. Din is-sottofamilja tiġbor fiha żewġ [[tribù (bijoloġija)|tribujiet]], is-[[Sminthopsini]] u l-[[Planigalini]], u bosta [[ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] u [[speċi]] kemm estinti kif ukoll estanti. 

{{infobox city}}
'''Ix-Xagħra''' huwa wieħed mill-akbar irħula f’[[Għawdex]], it-tieni wara n-[[Nadur]]. Fih insibu għadd ta’ mkejjen u siti storiċi, li għandhom importanza fuq livell nazzjonali u anki dinji. Fosthom hemm il-[[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|tempji ta’ żmien il-ħaġar]] tal-[[Ġgantija]], l-għerien ta’ Ninu u ta’ Xerri, il-mitħna ta’ Kola u ċ-Ċirku tax-Xagħra.

Id-'''Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell''' huma erbat idjar f'[[Brussell]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Belġju]], li ġew imniżżla flimkien bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005/|titlu=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-[[arkitett]] Belġjan [[Victor Horta]] (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-''[[Art Nouveau]]'' matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

</ref><ref>{{ċita web|url=http://news.uzreport.uz/news_4_r_108608.html|titlu=Численность населения Узбекистана превысила 30 млн. человек|pubblikatur=Uzreport.com|lingwa= Russu|data-aċċess=2013-09-06|data=2013-09-05}}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 41 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 
|densità_popolazzjoni_km2    = 61.4
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 159.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 136
|sena_PGD_PSX                = 2014
|PGD_PSX                     = $171.669 biljun<ref name="IMF"/>
|poż_PGD_PSX                 = 65
|PGD_PSX_per_capita          =$5,609<ref name="IMF"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 127
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.675<ref>{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |titlu=2015 Human Development Report |sena=2015 |data-aċċess=2015-12-15 |pubblikatur=United Nations Development Programme|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 114
|kategorija_IŻU              =<span style="color:#fc0;">medju</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = [[Emirati tal-Bukhara]]
|data_stabbilit1             = 1785
|avveniment_stabbilit2       = [[Repubblika Sovjetika tal-Poplu Bukharan]]
|data_stabbilit2             = 2 ta' Settembru 1920
|avveniment_stabbilit3       = [[Repubblika Sovjetika Soċjalista Użbeka|RSS Użbeka]]
|data_stabbilit3             = 27 ta' Ottubru 1924 
|avveniment_stabbilit4       = Indipendenza iddikjarata mill-[[Unjoni Sovjetika]]
|data_stabbilit4             =31 ta' Awwissu 1991 (Jum l-Indipendenza fl-1 ta' Settembru)
|avveniment_stabbilit5       = Rikonoxxuta
|data_stabbilit5             = 8 ta' Diċembru 1991
|avveniment_stabbilit6       = Kompluta
|data_stabbilit6             = 25 ta' Diċembru 1991
|valuta                      = [[som Użbek]] 
|kodiċi_valuta               = UZS
|żona_ħin                    = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +5
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +5
|cctld                       = [[.uz]]
|kodiċi_telefoniku           = +998
|sena_PGD_nominali           = 2014
|PGD_nominali                = $62.619 biljun<ref name="IMF">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=55&pr.y=16&sy=2014&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=927&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= Uzbekistan reports]. International Monetary Fund {{en}}</ref>
|poż_PGD_nominali            = 72
|PGD_nominali_per_capita     = $2,046<ref name="IMF"/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 135
}}
[[File:Uzbekistan provinces numbered.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Uzbekistan location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Relief Map of Uzbekistan.png|thumb|Mappa Topografika tal-Użbekistan]]
L-'''Użbekistan''', uffiċjalment ir-'''Repubblika tal-Użbekistan''' ([[lingwa Użbeka|Użbek]]: ''Oʻzbekiston Respublikasi''), huwa [[Pajjiż interkjuż#Pajjiż interkjuż dobbju|pajjiż interkjuż dobbju]] fl-[[Asja Ċentrali]]. Il-pajjiż huwa kostituzzjonali, repubblika presidenzjali, jinkludi 12-il provinċja, repubblika awtonoma waħda, u belt kapitali waħda. L-Użbekistan hija mdawra minn ħames pajjiżi: il-[[Każakistan]] lejn it-tramuntana; it-[[Taġikistan]] lejn ix-Xlokk; il-[[Kirġiżistan]] lejn il-grigal; l-[[Afganistan]] lejn in-nofsinhar; u t-[[Turkmenistan]] lejn il-Lbiċ.

{{stub|storja}}
Il-'''Gwerer Puniċi''' kienu sensiela ta' tliet gwerer miġġielda bejn ir-[[Rumani]] u l-belt [[Feniċi|Feniċja]] ta' [[Kartaġiniżi|Kartaġni]]. Jissejħu "Puniċi" għax ir-Rumani baqgħu jirreferu għall-Kartaġiniżi bħala Feniċi, billi l-kelma bil-[[Latin]] għall-feniċju għandha l-għerq 'Puniceus'.

{{stub|Storja}}
'''Amenhotep III''' (Magħruf ukoll bhala Amenophis III bil-Griek Antik); Magħruf bl-Egizzjan antik bħala '''Amāna-Ḥātpa'''; li tfisser Amun is-Sodissfatt. Huwa magħruf ukoll bħala “Amenhotep il-Magnifiku”. Huwa kien id-disa’ faragħun li rrenja fi żmien it-tmien dinastija. Skond diversi awturi, Amenhotep irrenja minn Ġunju 1386 sa Diċembru 1351 qabel Kristu. Huwa sar faragħun wara li miet missieru Thutmose IV. Amenhotep III kien iben Thutmose minn żwieġ minuri (żwieġ minuri kien żwieġ bejn il-faragħun u persuna ta’ sess feminili li ħafna drabi kienet direttament relatata mal-mara (Great Royal Wife) tal-faragħun innifsu). 
Bħala faragħun, Amenhotep III ra l-Egittu jilħaq livell ta’ prosperita’ liema bhala. L-arti fl-egittu laħqgħet l-għola livelli f’dan iż-żmien. Matul it-tmienja u tlettin jew disgħa u tlettin sena fir-rennju tiegħu, Amenhotep III miet. Ibnu sar faragħun minfloku u rrenja bħala Amenhotep IV. Wara ftit taż-żmien Amenhotep IV biddel ismu ghal Ankhenaten.
[[Kategorija:Faragħuni]]

Il-'''Knisja tal-Qalb l-Aktar Imqaddsa tal-Mulej''' ( Czech: Kostel Nejsvětějšího Srdce Páně) hija knisja [[Knisja Kattolika|Kattolika]] [[knisja|Rumana]] fil-[[ Pjazza Jiřího z Poděbrad |Pjazza Jiřího z Poděbrad]] fid-distrett ta' [[ Vinohrady |Vinohrady]] ta' [[Praga]]. Inbniet bejn l-1929 u l-1932 u mfassla mill-perit [[Slovenja|Sloven]] [[ Jože Plečnik |Jože Plečnik]].  Plečnik sab l-ispirazzjoni għal din il-kostruzzjoni f'disinni antiki [[Kristjaneżmu|Nisranija]]. 

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

ta' [[Gautama Buddha|Buddha]] f'Sukhothai.]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Tajlandja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Settembru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/th|titlu=Thailand - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Forrest''' (''Ochotona forresti'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Ochotonidae]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Lagomorpha]] mifruxa fl-[[Asja]] f'ambjent ta' rdum mal-ġnub tal-muntanji li jħarsu lejn ix-xemx f'għoli ta' mhux inqas minn 2,600 [[metru]] u mhux aktar minn 4,400 m.

Il-'''Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha''' (bir-[[Russja|Russu]]: Национальный парк «Беловежская пуща», bil-Belarussu: Нацыянальны парк Белавежская пушча<ref>{{Ċita web|url=https://mfa.gov.by/mulateral/organization/list/unesco/ec7843627b04dc80.html|titlu=Беловежская пуща - Министерство иностранных дел Республики Беларусь|sit=mfa.gov.by|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>) huwa park nazzjonali f’partijiet mir-Reġjuni ta’ [[Brest]] (id-Distretti ta’ Kamyanyets u Pruzhany) u [[Grodno]] (id-Distrett ta’ Svislach) fil-[[Bjelorussja|Belarussja]] biswit il-fruntiera mal-[[Polonja]]. Mill-1992<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/6097/|titlu=38 COM 8B.12 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-30}}</ref> tniżżel bħala l-komponent tal-Belarussja (flimkien mal-komponent tal-Polonja msejjaħ [[Park Nazzjonali ta’ Białowieża]]) tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] tal-[[Foresta ta’ Białowieża]]<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/33/|titlu=Białowieża Forest|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>, l-aħħar framment ta’ foresta primordjali tal-boskijiet Ewropew li fil-qedem kienet tiksi l-Pjanura Ewropea kollha. F’dan is-Sit ta’ Wirt Dinji tgħix popolazzjoni kbira ta’ biżonti Ewropej l-iktar [[Annimal|annimali]] tal-art tqal tal-kontinent. Il-fruntiera bejn il-Belarussja u l-Polonja taqsam dan is-Sit ta’ Wirt Dinji fi tnejn: il-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha fuq in-naħa tal-Belarussja u l-Park Nazzjonali ta’ Białowieża fuq in-naħa tal-Polonja. Minn Mejju 2015, iż-żewġ pajjiżi qablu li jadottaw reġim ħieles mill-viżi fi ħdan il-foresta, biex in-nies bil-mixi u ċ-ċiklisti li jiġu biex jaqsmu l-fruntiera Pierarova-Białowieża jkunu jistgħu jagħmlu dan b’mod ħieles fl-istess jum.<ref>{{Ċita web|url=https://www.belarus.by/en/travel/belarus-life/belovezhskaya-pushcha|titlu=Belovezhskaya Pushcha National Park. Belarus.by}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://eng.belta.by/all_news/society/Regulations-on-visiting-Belovezhskaya-Pushcha-by-foreign-tourists-approved-in-Belarus_i_81880.html|titlu=Regulations on visiting Belovezhskaya Pushcha by foreign tourists approved in Belarus. Arkivjat 29-06-2015.|data-aċċess=2021-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150629131222/http://eng.belta.by/all_news/society/Regulations-on-visiting-Belovezhskaya-Pushcha-by-foreign-tourists-approved-in-Belarus_i_81880.html|arkivju-data=2015-06-29|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Nebbieta|lingwistika}}

{{Automatic taxobox}}
'''Derorhynchidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, eżattament l-[[opossum]]i jew mammiferi [[marsupjali]] qishom opossumi.

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

, [[ESA]] u R. Massey ([[California Institute of Technology|CALTECH]])]]

{{Grammatika}}

'''San Ġwann Appostlu u Evanġelista''' (Galilija, bidu l-ewwel seklu - Efesu, tmiem l-ewwel seklu) kien l-iżgħar Appostlu ta' [[Ġesù]].  Magħruf mit-tradizzjoni Kristjana bħala l-awtur tar-[[Raba' Vanġelu]], San Ġwann kien bin [[Żebedew]] u [[Salomè]], ħu [[Ġakbu l-Kbir]].  Qabel ma kien segwaċi ta' [[Ġesù]], Ġwanni kien dixxiplu ta' [[Ġwanni l-Battista]].  Ġwanni jiġi attribwit rwol importanti permezz tat-tradizzjoni Biblika, fejn Ġwanni huwa mejqus bħala ''"id-dixxiplu l-maħbub"''.  Ir-rwol ta' Ġwanni huwa fundamentali għaliex kien ix-xhieda tal-avvenimenti<ref>''Theissen, Gerd and Annette Merz. The historical Jesus: a comprehensive guide''. Fortress Press. 1998.).</ref> li akkumpanjaw ħajjet Kristu, mill-għażla tat-tnax il-Appostlu sal-mewt fuq is-salib, fejn Ġwanni kien l-uniku wieħed mill-appostli preżenti.  Għaldaqstant, Ġwanni kien dak li permezz tar-rakkont tiegħu fil-Vanġelu, daħal fil-fond tal-misteru ta' Kristu.  

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

'''Il-ħobż ta' Vjenna''' huwa tip ta' ħobż magħmul minn proċess żviluppat fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]] fis-seklu 19. Il-proċess ta' Vjenna juża tħin għoli ta' qamħ [[Ungerija|Ungeriż]] u ħmira miċ-ċerejali mgħaffeġ biex jgħolli l-ħobż.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Eben Norton Horsford|sena=1875|titlu=Report on Vienna bread|url=https://archive.org/details/bub_gb_6jRDAAAAIAAJ|post=Washington|pubblikatur=Government Printing Office|paġni=[https://archive.org/details/bub_gb_6jRDAAAAIAAJ/page/n14 1]–114}}</ref>

{{Wikidata Infobox}}

Il-'''Kremlin ta' Moska''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Московский Кремль, trażlitterat: ''Moskovskiy Kreml'', IPA: [mɐˈskofskʲɪj krʲemlʲ]), magħruf ukoll bħala l-Kremlin (għalkemm kemm diversi Kremlini fir-Russja), huwa kumpless iffortifikat fiċ-ċentru ta' [[Moska]] li ġie stabbilit mid-dinastija [[Russja|Russa]] tar-[[Rurik]] li kienet fil-poter sas-seklu 15.<ref name=":0">Paul, Michael C. (January 2004). "The Military Revolution in Russia 1550–1682". ''The Journal of Military History''. '''68''' (1): 31.</ref> Fin-Nofsinhar tal-Kremlin hemm ix-xatt tax-xmara [[Moskva]], fil-Lvant hemm il-[[Katidral ta’ San Bażilju|Katidral ta' San Bażilju]] u l-[[Pjazza l-Ħamra]], u fil-Punent hemm il-Ġnien ta' Alexander. Il-Kremlin ta' Moska huwa l-iktar wieħed magħruf fost il-kremlin (ċittadelli Russi), u jinkludi ħames palazzi, erba' [[Katidral|katidrali]], u l-Ħajt tal-Kremlin mad-dawra tiegħu bit-torrijiet tal-Kremlin. Barra minn hekk, fi ħdan dan il-kumpless hemm il-Palazz il-Kbir tal-Kremlin li qabel kien ir-residenza tal-Kżar f'Moska. Il-kumpless issa huwa r-residenza uffiċjali tal-President tal-Federazzjoni Russa kif ukoll mużew li jżuruh kważi tliet miljun viżitatur fis-sena.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.kreml.ru/en-Us/about-museums/kremlin/|titlu=Moscow Kremlin Museums: ABOUT THE MUSEUM|sit=www.kreml.ru|data-aċċess=2021-04-11}}</ref>

{{stub|lingwistika}}
L-Affiss hu morfema li tinhemeż ma' morfema biex tiġi ffurmata kelma. Hemm affissi derivattivi, bħal dawk tal-[[Lingwa Maltija|Malti]] ''-ità'' (veru - ver'''ità''') jew ''diż-'' (onest - '''diż'''onest), jew inflettivi, bħal dawk tal-plural fil-Malti ''-ijiet'' (bank - bank'''ijiet''') jew tal-ewwel (jew tat-tieni) persuna singular fil-perfett ''-t'' (kiteb - ktib'''t''').

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

'''Hanoi'''  ( {{IPA|/hàː nôjˀ/}} ; chữ nho: 河內) hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Vjetnam]]. Tinsab fit-tramuntana tal-pajjiż, fiċ-ċentru tad -Delta tax-Xmara l-Aħmar u fuq ix-xtut tax- Xmara l-Aħmar ( ''Sông Hồng'' ), il-popolazzjoni tagħha hija stmata għal madwar 7.5 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1">{{Ċita web|url=https://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=774|titlu=Area, population and population density by province by Cities, provincies, Year and Items|sit=General Statistics Office of Viet Nam|lingwa=Anglais}}</ref>, inklużi 2.6 miljun fiċ- ċentru ċentrali . belt . Iż-żona metropolitana tagħha hija dar għal kważi 16-il miljun abitant. Jekk Hanoi hija l-kapitali tal-pajjiż, hija biss it-tieni l-aktar belt popolata fil-Vjetnam, wara [[Ho Chi Minh (belt)|Ho Chi Minh City]] (8.6 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1" /> ), li tinsab {{unité|1760|km}}  fin-nofsinhar. Il-pajsaġġ urban tiegħu huwa mmarkat bil-preżenza ta' bosta lagi, arterji kbar miksija bis-siġar, belt tas-suq antika mimlija b'ħafna bini reliġjuż, il-kwartier Franċiż il-qadim, kif ukoll periferija li qed tespandi malajr. Il- [[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long|belt imperjali ta' Thang Long]], li tinsab fil-qalba taċ-ċittadella antika, hija elenkata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO]] <ref name=":9">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1328/|titlu=Central Sector of the Imperial Citadel of Thang Long - Hanoi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2020-04-29}}</ref> .

{{Grammatika}}

'''Astrid Ivask''' (imwielda '''Astrīde Helēna Hartmane''' ; 7 ta' Awwissu, 1926 – 24 ta' Marzu, 2015)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.worldliteraturetoday.org/blog/literary-tributes/tribute-astrid-ivask-literary-light|titlu=A Tribute to Astrid Ivask: A Literary Light|sit=World Literature Today|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-13}}</ref> kienet poeta Latvjana-Amerikana.

'''Dimitrana Ivanova''', kunjomha xebba ''Petrova'' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Димитрана Иванова, 1881–1960), kienet riformista, suffraġista u attivista tad-drittijiet tan-nisa [[Bulgarija|Bulgara]]. Hija kienet il-President tal-Unjoni tan-Nisa mill-1926 sal-1944.

'''Persepolis''' (pronunzjata /pərˈsɛpəlɪs/; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]] Antik: 𐎱𐎠𐎼𐎿, b'ittri Rumani: ''Pārsa''; bil-Persjan Ġdid: تخت جمشید, b'ittri Rumani: ''Takht-e Jamshīd'', litteralment it-"Tron ta' Jamshid") kienet il-[[belt kapitali]] ċerimonjali tal-Imperu [[Akemenidi|Akemenid]] (għall-ħabta tal-550-330 [[Ante Christum natum|Q.K]].). Tinsab fil-pjanuri ta' Marvdasht, imdawra bil-muntanji tan-Nofsinhar ta' Zagros tal-promontorju [[Iran|Iranjan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.google.com/maps?ie=UTF8&q=persepolis+iran&fb=1&hq=persepolis+iran&cid=159383863009202158&hnear&ll=29.935839,52.891574&spn=0.011324,0.021136&t=m&z=16&vpsrc=0&iwloc=A|titlu=Google Maps|data=2023-04-20|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230420100920/https://www.google.com/maps?ie=UTF8&q=persepolis+iran&fb=1&hq=persepolis+iran&cid=159383863009202158&hnear&ll=29.935839,52.891574&spn=0.011324,0.021136&t=m&z=16&vpsrc=0&iwloc=A|arkivju-data=2023-04-20|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Shiraz]] moderna tinsab 60 kilometru (37 mil) fil-Lbiċ tal-fdalijiet ta' Persepolis. Il-fdalijiet ta' Persepolis tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/114/|titlu=Persepolis|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-03}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

{{Nebbieta|saħħa}}

{{Nebbieta|ġeografija}}

rebaħ l-ewwel kampjonat tiegħu u sar l-ewwel ċampjin Olandiż fil-Formula Wieħed fl-istaġun li għadda wara li għeleb is-seba' darbiet ċampjin [[Lewis Hamilton]] fl-aħħar tellieqa]]{{Wikifikazzjoni}}
Il-'''Formula Wieħed''' (magħruf ukoll bħala '''Formula 1''', '''Formula One''' jew '''F1''') huwa tip ta’ [[motorsport]]. It-timijiet jikkompetu f’serje ta’ tiġrijiet tal-Grand Prix, li jsiru f’pajjiżi differenti madwar id-dinja. Uħud mill-aktar tiġrijiet popolari jsiru f'[[Monako]], il-[[Ġappun]], l-[[Italja]] u l-[[Renju Unit|Inglilterra]]. Il-karozzi jgħaġġlu ħafna, u jilħqu veloċitajiet sa 350 kilometru fis-siegħa (220 mil fis-siegħa). Il-kampjonat intrebaħ bosta drabi minn timijiet differenti bħall-[[McLaren]], [[Ferrari]] u [[Williams]]. It-timijiet jistgħu jikkonsistu minn 600 persuna, li kollha jingħaqdu flimkien kull tmiem il-ġimgħa tat-tellieqa, u bl-użu ta' kull kompetenza individwali tagħhom jippruvaw jiksbu l-aħjar riżultat - ir-rebħa. Is-sewwieq u t-tim rebbieħ jiksbu ħamsa u għoxrin punt kull wieħed lejn il-Kampjonat tas-Sewwieqa u tal-Kostrutturi. It-timijiet jikkonsistu minn sewwieqa, sewwieqa tal-ittestjar, prinċipal tat-tim, mekkaniċi, inġiniera, u disinjaturi. Ir-rebħ ta’ tellieqa teħtieġ pożizzjoni tajba ta’ kwalifika, strateġija bla difetti, pitstops perfetti u karozza veloċi. Jekk ikollok l-aktar poles (l-ewwel post) fi staġun tirċievi trofew. Din ġiet miżjuda fl-2014.

'''Edward Charles Francis Publius de Bono''' (twieled fid-19 ta' Mejju 1933 – miet fid-9 ta' Ġunju 2021)<ref>{{Ċita web|url=http://www.theguardian.com/books/2021/jun/10/edward-de-bono-obituary|titlu=Edward de Bono obituary|data=2021-06-10|sit=the Guardian|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-02}}</ref> kien [[tabib]], psikologu, [[kittieb]], inventur u filosfu [[Maltin|Malti]]. Huwa vvinta t-terminu ''ħsieb laterali'', kiteb il-ktieb ''Six Thinking Hats'', u kien minn ta' quddiem fit-[[Għalliem|tagħlim]] tal-ħsieb bħala suġġett fl-iskejjel.<ref>{{Ċita web|url=http://ftalphaville.ft.com/2014/05/28/1864212/guest-post-when-anyone-can-be-a-money-issuer/|titlu=When anyone can be a money issuer|sit=|data-aċċess=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140530002755/http://ftalphaville.ft.com/2014/05/28/1864212/guest-post-when-anyone-can-be-a-money-issuer/|arkivju-data=2014-05-30|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{infobox city}}
'''Christiansfeld''' huwa raħal fil-Muniċipalità ta' Kolding fin-Nofsinhar tal-Jutland fir-Reġjun tan-Nofsinhar tad-[[Danimarka]], b'popolazzjoni ta' 3,008 ruħ (fl-1 ta' Jannar 2021).<ref>{{Ċita web|url=https://m.statbank.dk/TableInfo/BY3?lang=en|titlu=The Mobile Statbank - Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time|sit=m.statbank.dk|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Ir-raħal ġie stabbilit fl-1773 mill-[[Knisja Moravjana]] u ngħata ismu f'ġieħ ir-re Daniż [[Christian VII]].<ref>Dansk Stednavne Leksikon, JYLLAND - Sydlige del, FYN med omliggende øer, (page 30). <nowiki>ISBN 87-00-55221-6</nowiki> (bid-Daniż).</ref> F'Lulju 2015, Christiansfeld ġie elenkat fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala l-aqwa eżempju ppreservat tal-ippjanar u tal-arkitettura tal-irħula tal-Knisja Moravjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1468/|titlu=Christiansfeld, a Moravian Church Settlement|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>

{{titlu bil-korsiv}}
, Nana, 1877]]
'' '''Nana''' '' huwa rumanz tal-awtur naturalist Franċiż  [[Émile Zola]]. Tlesta fl-1880. ''Nana'' hu d-disa' ktieb fis-sensiela ta' 20 volum bl-isem '' [[Les Rougon-Macquart]] ''. 

Is-'''Santwarju ta' Itsukushima''' (厳島神社 (嚴島神社), ''Itsukushima-jinja'') huwa santwarju tax-[[Xinto|Xintù]] fil-gżira ta' Itsukushima (magħrufa popolarment bħala Miyajima), u huwa magħruf l-iktar għat-''torii'' tiegħu li jispikka fuq wiċċ l-ilma.<ref name=":0">Nussbaum, Louis-Frédéric (2005). "''Itsukushima-jinja''" in ''Japan Encyclopedia'', p. 407.</ref> Jinsab fil-belt ta' Hatsukaichi fil-Prefettura ta' [[Hiroshima]] fil-[[Ġappun]]. Il-kumpless tas-santwarju huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/776/|titlu=Itsukushima Shinto Shrine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-05}}</ref>, u l-gvern Ġappuniż iddeżinja diversi binjiet u monumenti bħala Teżori Nazzjonali.<ref name=":2">Cali, Joseph; Dougill, John; Ciotti, Geoff (2013). ''Shinto Shrines: A Guide to the Sacred Sites of Japan's Ancient Religion''. University of Hawai'i Press. ISBN <bdi>9780824837136</bdi>.</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Italja]] rratifikat l-Konvenzjoni fit-23 ta' Ġunju 1978.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|titlu=Italy - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-12-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120119075316/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|arkivju-data=2012-01-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

L-'''Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] magħmul minn ġabra ta' 11-il raħal kbir bi ''spa'' (jiġifieri ċentru termali) f'seba' pajjiżi [[Ewropa|Ewropej]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1613/|titlu=The Great Spa Towns of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Dawn ġew żviluppati madwar fawwara tal-ilma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2316/|titlu=Five sites in the Arab and Europe regions inscribed on UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Mill-bidu tas-seklu 18 sas-snin 30 tas-seklu 20, il-Punent tal-Ewropa esperjenza żieda fil-kultura tal-ispas, u din wasslet għall-kostruzzjoni ta' ċentri termali elaborati. Dawn spiss kienu jinkludu ġonna, casinos, teatri u vilel madwar il-fawwara u ċ-ċentri termali.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1613/documents/|titlu=Dokumenti UNESCO}}</ref>

Il-'''Jantar Mantar''' '''ta' Jaipur''' huwa ġabra ta' 19-il strument astronomiku li nbnew mir-re Rajput [[Sawai Jai Singh II]], il-fundatur ta' [[Jaipur]] fir-[[Rajasthan]], l-[[Indja]]. Il-[[monument]] tlesta fl-1734.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?idunescowhc=1338|titlu=UNESCO Astronomy and World Heritage Webportal - Show entity|sit=www3.astronomicalheritage.net|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinkludi l-ikbar arloġġ tax-[[xemx]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] magħmul bil-ġebel<ref name=":1">Smithsonian. ''Timelines of Science''. Penguin. p. 136. ISBN <bdi>978-1465414342</bdi>.</ref>, u huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1338/|titlu=The Jantar Mantar, Jaipur|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinsab qrib il-Palazz tal-Belt u l-[[Hawa Mahal]]. L-istrumenti jippermettu li ssir l-osservazzjoni tal-pożizzjonijiet astronomiċi b'għajnejn il-[[bniedem]]. L-osservatorju huwa eżempju tal-[[astronomija]] pożizzjonali Tolemajka li kienet kondiviża minn bosta ċivilizzazzjonijiet.<ref name=":0" /><ref name=":1" />

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum irqiq ta' Creighton''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops creightoni'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].

'''Rudolf Christian Karl Diesel''' [ˈdiːzl̩]; twieled fit-18 ta' Marzu 1858 – miet fid-29 ta' Settembru 1913) kien inventur u inġinier mekkaniku [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien famuż għaliex ivvinta l-magna li taħdem bid-diżil. Il-kunjom Diesel intuża wkoll għall-film tal-1942 ''Diesel''.

'''Football Club Internazionale Milano''', imsejjaħ '''Internazionale''' (ppronunzjata ''/ˌinternattsjoˈnaːle/),'' jew '''Inter,'''<ref>{{ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8568613.stm |titlu=Chelsea 0–1 Inter Milan (agg 1–3) |xogħol=BBC Sport |editur=British Broadcasting Corporation |aċċessdata=16 ta' Marzu 2010 |data=16 ta' Marzu 2010 }}</ref><ref>{{ċita aħbar |url=http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/La-juve-s-arrete-a-49/324358 |titlu=La Juve s'arrête à 49 |xogħol=L'Equipe |aċċessdata=11 ta' Novembru 2012 |data=3 ta' Novembru 2012 |lingwa=Franċiż }}</ref> u magħruf ukoll bħala '''Inter Milan''' barra mill-Italja, huwa klabb  professjonali Taljan tal-futbol ibbażat f'[[Milan]], Lombardija. Inter huwa l-uniku tim li qatta' l-istorja kollha tiegħu fil-quċċata tal-[[Futbol fl-Italja|futbol Taljan]] sa mit-twaqqif tiegħu fl-1908.

{{traduzzjoni|.NET Framework|FLSC=en|lingwa=Ingliża}}

'''Wiki''' hu [[sit tal-web]]<ref group="N">sit elettroniku, sit web, websajt</ref> li jħalli l-utenti tiegħu iżidu, ibiddlu u jħassru l-kontenut permezz ta' [[navigatur tal-web]]<ref group="N">web browser</ref>, bl-użu ta' [[lingwaġġ ta' markatura]]<ref group="N">Markup language</ref> semplifikat jew [[editur tat-test]] [[fuq-il-linja]]<ref group="N">online, onlajn</ref>.<ref>[http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50293088 Dictionary.oed.com], ''[[Oxford English Dictionary]]'' </ref><ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192819/wiki ''Encyclopædia Britannica'', vol. 1, 2007]</ref><ref name="urlEasy Wiki Hosting, Scott Hanselmans blog, and Snagging Screens">[http://msdn.microsoft.com/en-us/magazine/cc700339.aspx Scott Mitchell, ''Easy Wiki Hosting, Scott Hanselman's blog, and Snagging Screens'' MSDN Magazine]</ref>

[[Category:Pholidota]]
[[Manidae]] hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], b'żewġ sottofamilji ([[Eurotamandua]] u [[Maninae]]), b'ħames ġeneri ([[Eurotamandua]], [[Eomanis]], [[Necromanis]], [[Patriomanis]] u [[Manis]]) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji [[Epoicotheriidae]], [[Escavadodontidae]] u [[Metacheiromyidae]] jiffurmaw l-ordni Pholidota.

</ref>
|densità_popolazzjoni_km2    = 80.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 210.5
|poż_densità_popolazzjoni    = 122 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $22.147 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=2&pr.y=17&sy=2008&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=962&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Maċedonja|editur=International Monetary Fund}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $10,718<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.728<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Nazzjonijiet Uniti }}</ref>
|poż_IŻU                     = 78
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|nota_sovranità              = mill-[[Jugożlavja]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Storja tar-Repubblika tal-Maċedonja#Triq għar-Repubblika|Iddikjarata]]
|data_stabbilit5             = 8 ta' Settembru 1991
|avveniment_stabbilit6       = [[Storja tar-Repubblika tal-Maċedonja#Triq għar-Repubblika|Rikonoxxuta uffiċjalment]]
|data_stabbilit6             = 8 ta' April 1993
|valuta                      = [[denar Maċedonjan]]
|kodiċi_valuta               = MKD
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mk]]
|kodiċi_telefoniku           = +389
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $10.198 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $4,935<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
[[File:Map of urban and rural municipalities of Macedonia es.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:North Macedonia location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:North Macedonia relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]]
[[File:GUP Skopje 2002 mal.jpg|thumb|Il-pjan ta' tqassim taż-żoni tal-pjan ġeografiku ġenerali tal-belt ta' Skopje, il-Maċedonja ta' Fuq. Iż-żoni urbani differenti taż-żoni huma rappreżentati minn kuluri differenti.]]
[[File:Korab (detail).jpg|thumb|Il-muntanja Korab (Albaniż, Maja e Korabit jew Mali i Korabit, Maċedonjan, Голем Кораб, Golem Korab) hija l-ogħla muntanja fl-[[Albanija]] u l-Maċedonja ta' Fuq, is-samit tagħha tifforma l-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi. Il-Muntanja Korab hija biswit il-Muntanji Šar.]]
[[File:Panair Korab.jpg|thumb|Il-firxa tal-muntanji Korab.]]
[[File:Mk-ohri.png|thumb|Bandiera ta' Ohrid (Охрид)]]

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

f'Siega Verde.]]
'''Siega Verde''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈsjeɣa ˈβeɾðe]) huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] f'Serranillo, Villar de la Yegua, il-provinċja ta' [[Salamanca]], f'Kastilja u León, [[Spanja]], li flimkien mal-[[arti]] Paleolitika fil-[[Wied ta' Côa]] fil-[[Portugall]] huwa wieħed mis-siti prinċipali fl-[[Ewropa]] bħala konċentrazzjoni ta' inċiżjonijiet jew tinqixiet [[Preistorja|preistoriċi]] fuq il-blat. Jinkludi l-lokalitajiet ta' Villar de la Yegua, Villar de Argañán u Castillejo de Martín Viejo. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-arti Paleolitika tal-Wied ta' Côa fl-2010.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref>

]]
'''Għalliem''' (ġieli magħruf ukoll formalment bħala '''edukatur''') huwa persuna li tgħin lill-istudenti jiksbu l-għarfien u l-kompetenzi.

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum tal-Lvant''' jew '''opossum far tal-Lvant''', magħruf xjentifikament bl-isem ta' ''Caenolestes sangay'', huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-[[Amerika t'Isfel]] li jippreferi l-foresti msaħba qalb l-[[Andi]] tal-Lvant. Din l-ispeċi ġiet deskritta fl-2013. 

{{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]].

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray,1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray,1821) 
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| speċi = '''''M. scalops'''''
| binominali = ''Monodelphis scalops''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1888)
| mappa_firxa = Firxa Monodelphys scalops.PNG
| daqs_mappa_firxa = 250px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis scalops'', huwa [[mammiferu]] marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]], li huma adattati għal ħajja fis-siġar.
  
Dan l-opossum ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti subtropikali u tropikali umdi, kif ukoll f'artijiet bil-ħaxix subtropikali u f'artijiet tropikali baxxi. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar oħra.

{{Ilsien
|isem = Taxelħit
|isemuffiċjali = taclḥit
|kulur = NavajoWhite
|pajjiżi = Il-[[Marokk]]
|reġjuni = L-[[Afrika]]
|kelliema = 7,200,000<ref>https://www.ethnologue.com/language/shi</ref>
|rank =
|familja = [[Lingwi Afroasjatiċi]]
:[[Lingwi Afroasjatiċi tat-Tramuntana]]
::[[Lingwi Proto-Semitiku]]?
:::[[Lingwi Berberi]]
::::[[Lingwi  Berberi tat-Tramuntana]]
:::::[[Lingwa Taxelħita]]
|nazzjon = Il-[[Marokk]]
|aġenzija = Istitut Irjali tal-Kultura Berbera
|iso1 = 
|iso2 = shi
|iso3 = shi
|sil = 
|mappa = [[Image:Tachelhit.png|frameless]]
|test = 
}}
It-'''Taxelħit''', jew '''Tasusit''' (bit-Taċelħit: ''ⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜ, تشلحيت, taclḥit'' ), hija lingwa Berbera. Huwa mitkellem mix-Xluħ fil-[[Marokk]]. It-Taxelħit huwa l-iktar lingwa Berbera importanti tal-[[Marokk]], u anke tal-[[Afrika]] ta' Fuq kollha, fin-numru li jitkellmuh u fil-firxa tiegħu. Ir-reġjun tas-Sus huwa l-qalba taż-żona tal-firxa.

{{TaxoboxIng
| name = Neophascogale
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Dasyuromorphia]]
| familia = [[Dasyuridae]]
| subfamilia = [[Dasyurinae]]
| tribus = [[Dasyurini]]
| genus = '''''Neophascogale'''''
| genus_authority = [[Georg H.W. Stein|Stein]], 1933
| species = '''''N. lorentzi'''''
| binomial = ''Neophascogale lorentzi''
| binomial_authority = ([[Fredericus Anna Jentink|Jentink]], 1911)
| range_map = Speckled Dasyure area.png
| range_map_caption = Speckled dasyure range
}}

L-'''Abbazija ta' Lorsch''', magħrufa wkoll bħala l-'''Abbazija Imperjali ta'''' '''Lorsch''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Reichsabtei Lorsch''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Laureshamense Monasterium'' jew ''Laurissa''), hija abbazija imperjali f'[[Lorsch]], il-[[Ġermanja]], madwar għaxar kilometri fil-Lvant ta' [[Worms]]. Hija waħda mill-iktar monasteri rinomati tal-[[Imperu Karolinġju]]. Minkejja li fadal biss fdalijiet, dawn huma fost l-iktar fdalijiet importanti ta' binjiet bi stil pre-[[Rumanesk]]-Karolinġju fil-Ġermanja. Il-kronaka tal-abbazija, li ddaħħlet fil-''Lorscher Codex'' li ġie kkumpilat fis-snin 70 tas-seklu 12 (issa fl-arkivju statali ta' [[Würzburg]]), hija dokumenti fundamentali għall-[[Storja|istorja]] [[Medjuevu|Medjevali]] bikrija Ġermaniża. Dokument famuż ieħor mill-librerija monastika huwa l-''Codex Aureus'' ta' Lorsch. Fl-1991, l-abbazija tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/515/|titlu=Abbey and Altenmünster of Lorsch|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-13}}</ref>

'''Anjar''' (li tfisser "xmara tnixxi"; bl-[[Għarbi]]: عنجر / ALA-LC: ''‘Anjar''; magħruf ukoll bħala ''Hawsh Mousa'' (bl-Għarbi: حوش موسى / ''Ḥawsh Mūsá''), huwa raħal li jinsab fil-Wied ta' Bekaa, il-[[Libanu]]. Il-popolazzjoni tammonta għal 2,400 ruħ u tikkonsisti kważi għalkollox minn [[Armenja|Armeni]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.mousaler.com/anjar/data/demographics.html|titlu=ANJAR: Demographics|sit=www.mousaler.com|data-aċċess=2023-12-04}}</ref> L-erja totali tar-raħal hija madwar 20 kilometru kwadru (7.7 mili kwadri). Il-fdalijiet tal-insedjament tal-Umajjad ta' Anjar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1984.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/293/|titlu=Anjar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-03}}</ref>

[[Lingwa Torka|Tork]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Nikosija]]
|l-ikbar_belt                = [[Nikosija]]
|latd=35 |latm=08 |latNS=N |lonġd=33 |lonġm=28 |lonġEW=E
|tip_gvern                   = [[Repubblika kostituzzjonali]] [[Sistema presidenzjali|presidenzjali]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[President ta' Ċipru|President]]
|isem_kap1                   = [[Nicos Anastasiades]]
|data_sħubija_UE             = 1 ta' Mejju, 2004  
|żona_kklassifika            = 168
|poż_erja                    = 168 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 9,251
|erja_mi_kw                  = 3,572
|perċentwal_ilma             = negliġibbli
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 1,117,000<sup>1</sup>
|poż_stima_popolazzjoni      = 160 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 838,897
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 90.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 234.85
|poż_densità_popolazzjoni    = 114 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $23.613 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=39&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=423&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Report for Cyprus |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $27,085<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.848<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2013/download/ |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-15 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 31
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-Renju Unit}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Ftehim bejn Żurigu u Londra]]
|data_stabbilit1             = 19 ta' Frar 1959 
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza pproklamata
|data_stabbilit2             = 16 ta' Awwissu 1960
|avveniment_stabbilit3       = [[Jum l-Indipendenza (Ċipru)|Jum l-Indipendenza]]
|data_stabbilit3             = 1 ta' Ottubru 1960
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-Sajf tal-Lvant Ewropej|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.cy]]
|kodiċi_telefoniku           = +357
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $23.006 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $26,389<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = Inklużi [[Ċipru ta' Fuq]], [[Żona Bafer tan-Nazzjonijiet Uniti f'Ċipru|Żona Bafer tan-NU f'Ċipru]] u [[Akrotiri u Dhekelia]].
}}
[[File:Cyprus districts.jpg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Cyprus relief location map.jpg|thumb|Ċipru]]
[[File:Cyprus location map.svg|thumb|Mappa ta' Ċipru]]
[[File:Troodos mountains.jpg|thumb|F'1,952 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, l-ogħla quċċata tal-Muntanji Troodos u l-gżira ta' Ċipru.]]
[[File:Geroskipou skole 10-05-02.jpg|thumb|Geroskipou (Γεροσκήπου/Yeroşibu), Distrett Distrett ta' Paphos; Elevazzjoni 35 m (115 pied); Popolazzjoni (2011): 8,313 abitant; Żona tal-Ħin: UTC+2 (CET), Sajf (Ħin tas-Sajf) UTC+3 (EST); Kodiċi postali: 8200]]
[[File:Pyla centre.jpg|thumb|Pyla (Grieg: Πύλα; Tork: Munzell) (2.771 hab., 2011)]]
[[File:Pyla.jpg|thumb|Kafè Tork fiċ-ċentru ta' Pyla]]
[[File:Watchtower Pyla, Cyprus2.jpg|thumb|Torri tal-għassa medjevali f'Pyla]]
[[File:Church of Panayia Chriseleousa, Athienou.jpg|thumb|Knisja ta' Panagia Chriseleousa, Athienou (Grieg: Αθηένου jew Αθηαίνου) (5,017 hab, 2011; Kodiċi postali: 7600)]]
[[File:View of Troulloi.jpg|thumb|Veduta ta' Troulloi (Grieg: Τρούλλοι) (1.175 hab, 2011) minn Panagia Rodon sal-monasteru ta' Amaranton]]
[[File:View of Agios Pavlos, Cyprus (2).jpg|thumb|Agios Pavlos (bil-Grieg: Άγιος Παύλος) huwa raħal fid-Distrett ta' Limassol ta' Ċipru, li jinsab 4 km fil-lvant ta' Kalo Chorio.]]
[[File::View of Kalo Chorio, Limassol (2).jpg|thumb|Kalo Chorio (bil-Grieg: Καλό Χωριό Λεμεσού, litteralment Raħal Tajjeb) huwa raħal li jinsab 21 kilometru (13-il mi) fit-tramuntana ta' Limassol f'Ċipru (472 abitant).]]
'''Ċipru''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κύπρος''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs''), uffiċjalment ir-'''Repubblika ta' Ċipru''' ([[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κυπριακή Δημοκρατία''; [[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs Cumhuriyeti''), hi [[pajjiż gżira]] fil-Baħar tal-Lvant tal-[[Mediterran]].{{nota|Ċipru hija approssimattiva għall-[[Anatolja|Anatolja (Asja Minuri)]] (li tinkludi l-massa tat-[[Turkija]]) iżda tista' titqies li tkun fl-Asja u/jew l-Ewropa, li flimkien jikkostitwixxu [[Ewroasja]].}} Ċipru hija t-tielet l-akbar u t-tielet l-aktar popolata fil-Mediterran, u Stat Membru tal-Unjoni Ewropea. Hija tinsab fil-Lvant tal-[[Greċja]], fin-Nofsinhar tat-[[Turkija]], fil-Punent tas-[[Sirja]] u l-[[Libanu]], fil-Majjistral tal-[[Iżrael]] u l-[[Medda ta' Gaża]], u fit-Tramuntana tal-[[Eġittu]].

{{Taxobox
| isem = Necromanis
| stampa = Necromanis franconica.jpg
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Pholidota]]
| familja = [[Manidae]]
| ġeneru = †'''''Necromanis'''''
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*†''N. franconica''
*†''N. quercyi''
*†''N. edwardsi''
}}
'''Necromanis''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] estint, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Manidae]] u fis-[[sottofamilja]] [[Maninae]], ma' tliet ġeneri oħra, li huma ''[[Eomanis]]'' estint, ''[[Patriomanis]]'' estint u ''[[Manis]]''.

L-'''Armata tat-Terrakotta''' hija kollezzjoni ta' [[Skultura|skulturi]] tat-terrakotta tal-armati ta' [[Qin Shi Huang]], l-ewwel Imperatur taċ-[[Ċina]]. Hija forma ta' [[L-Arti|arti]] funebri li ndifnet mal-imperatur fil-210-209 [[Ante Christum natum|Q.K.]] bl-iskop li l-imperatur jiġi mħares wara [[Mewt|mewtu]].

'''Brú na Bóinne''' (pronunzja bl-[[Lingwa Irlandiża|Irlandiż]]: [ˈbˠɾˠuː n̪ˠə ˈbˠoːn̠ʲə]; li litteralment tfisser "Palazz ta' Boyne" jew aħjar "Wied ta' Boyne") jew '''l-oqbra tal-Wied ta'''' '''Boyne''', hija żona fil-Kontea ta' Meath, l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]], li tinsab f'lilwa tax-xmara [[Boyne]]. Fiha wieħed mill-iżjed pajsaġġi [[Preistorja|preistoriċi]] importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]] li jmur lura għan-[[Neolitiku]]. Tinkludi l-oqbra megalitiċi tal-passaġġ il-kbir ta' [[Knowth]], [[Newgrange]] u [[Dowth]], kif ukoll xi 90 [[monument]] addizzjonali. Il-[[kultura]] [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] assoċjata ma' dawn is-siti tissejjaħ il-"kultura ta' Boyne".

'''Mattew l-Evanġelista''' (מתי/מתתיהו, "Don ta' [[Jaħwe]]", bl-[[Lingwa Ebrajka|Ebrajk]]: ''Mattaj'' jew ''Mattitjaħu''; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ματθαῖος, ''Mattios'') kien wieħed mit-tnax-il [[appostlu]] ta' [[Ġesù]] u wieħed mill-erba' [[Evanġelista|Evanġelisti]]. Mattew kien Lhudi. X'aktarx li kien mill-Galilija.  Bla dubju kien raġel għani. Huwa l-istess persuna li San Mark u San Luqa jsejħulu Levi.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

'''Ġurnalist''' jew '''ġurnalista''' huwa individwu li jkun imħarreġ biex jiġbor l-informazzjoni permezz ta’ test, awdjo jew ritratti, jipproċessaha f’format ta’ aħbar u jxerridha lill-pubbliku. L-att jew il-proċess li prinċipalment isir mill-ġurnalist jissejjaħ ġurnaliżmu.

Il-'''mekkanika kwantistika''' hi teorija fiżika li bdiet tiżviluppa fil-bidu tal-ewwel nofs tas-seklu 20 biex tispjega l-imġiba tal-[[materja]] u tal-enerġija fuq skali [[atomu|atomiċi]]. Din it-teorija twieldet minħabba li l-[[Mekkanika Klassika|mekkanika klassika]] ma setgħetx tagħti spjegazzjoni għall-fenomeni li għandhom x'jaqsmu mar-[[radjazzjoni minn korp iswed]], l-[[effett fotoelettriku]], is-[[sħana speċifika]] tas-[[solidi]], l-[[effett Compton]], l-i[[spettru atomiku|spettri atomiċi]] u l-istabbiltà tal-[[atomu]] li dehru f'diversi esperimenti li saru bejn l-1900 u l-1930.

L-'''Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright''' hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li huwa magħmul minn tmien binjiet madwar l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] li ġew iddisinjati mill-[[arkitett]] Amerikan [[Frank Lloyd Wright]]. Dawn il-binjiet joħorġu fid-dieher il-[[filosofija]] tiegħu ta' arkitettura organika, fejn iddisinja strutturi li huma f'armonija mal-umanità u l-ambjent tal-madwar. Ix-xogħol ta' Wright kellu influwenza internazzjonali fuq l-iżvilupp tal-arkitettura fis-seklu 20.

Il-'''Fruntieri Rumani tad-Danubju''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Donaulimes''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Danube Limes'') jirreferu għall-fruntiera militari Rumana jew ''limes'' tul ix-xmara [[Danubju]] fl-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[Bavarja]], fl-[[Awstrija]], fis-[[Slovakkja]], fl-[[Ungerija]], fil-[[Kroazja]], fis-[[Serbja]], fil-[[Bulgarija]] u fir-[[Rumanija]].

L-'''Osservatorju ta' Jodrell Bank''' (/ˈdʒɒdrəl/) f'Cheshire, l-[[Renju Unit|Ingilterra]], fih għadd ta' radjuteleskopji li jiffurmaw parti miċ-Ċentru ta' Jodrell Bank għall-Astrofiżika fl-Università ta' [[Manchester]]. L-osservatorju ġie stabbilit fl-1945 minn [[Bernard Lovell]], radjuastronomu fl-università, biex jiġu investigati r-raġġi kożmiċi wara x-xogħol tiegħu fuq ir-radar f[[it-Tieni Gwerra Dinjija]]. Minn dak iż-żmien 'l hawn kellu rwol importanti fir-riċerka dwar il-meteorojdi, il-kwasari, il-pulsari, il-maseri u l-lentijiet gravitazzjonali, u kien involut ferm fit-traċċar tas-sondi spazjali fil-bidu tal-Era Spazjali.

0.619
|poż_IŻU                     = 132
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Butan|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Dar ta' Wangchuk|Wangchuk Dynasty]]
|data_stabbilit1             = 17 ta Diċembru, 1907
|avveniment_stabbilit2       = {{nowrap|[[Monarkija Kostituzzjonali]]}}
|data_stabbilit2             = 2007
|valuta                      = [[Ngultrum tal-Butan|Ngultrum]]
|kodiċi_valuta               = BTN
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Butan|BTT]]
|differenza_ħku              = +6
|żona_ħin_legali             = mhux osservati
|differenza_żona_ħin_legali  = +6
|cctld                       = [[.bt]]
|kodiċi_telefoniku           = 975
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.488 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $2,121
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = Il-popolazzjoni tal-Butan ġie stmata abbażi tal-figura rappurtata ta' madwar miljun fl-1970 meta l-pajjiż issieħeb fil-Ġnus Magħquda u m'hemmx statistika preċiża.
}}
[[File:Bhutan-distretti-numerato.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Bhutan relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Butan]]
[[File:Gangkhar puensum summit.JPG|thumb|Gangkhar Puensum (7,570 m) – prinċipali. L-ogħla muntanja fil-Bhutan, li isimha jfisser "il-quċċata bajda tat-tliet aħwa spiritwali", tokkupa l-ewwel pożizzjoni f'din il-lista u l-40 pożizzjoni fost l-ogħla qċaċet fid-dinja.]]
[[File:Gangkhar puensum landscape.JPG|thumb|Il-muntanja tidher mill-pass Gophu La.]]
[[File:Himalayan peak from Bumthang.jpg|thumb|Veduta tal-Gangkhar Puensum meħuda mit-triq bejn Jakar u Ura]]
Il-'''Butan''' (''[[Dzongkha]]'': འབྲུག་ཡུལ་; trażlitterazzjoni tal-Wylie: Brug-Yul "Druk Yul"), uffiċjalment ir-'''Renju tal-Butan''', hu stat [[pajjiż interkjuż|interkjuż]] fl-[[Asja t'Isfel]] fit-tarf tal-lvant tal-Himalayas. Hu mdawwar fit-tramuntana miċ-[[Ċina]] u fin-nofsinhar, il-lvant u l-punent mir-Repubblika tal-[[Indja]]. Iżjed lejn il-punent, hu separat minn-[[Nepal]] permezz tal-istat Indjan ta Sikkim, filwaqt aktar lejn in-nofsinhar hu mifrud mill-[[Bangladexx]] permezz tal-istati Indjani ta' Assam u Bengal tal-Punent. Il-belt kapitali u l-akbar belt tal-Butan hi [[Timfu]].

{{TaxoboxIng
| name = Philander
| image = Cuica verdadeira2.jpg
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| familia = [[Didelphidae]]
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| genus = '''''Philander'''''
| genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762
| type_species = ''[[Gray Four-eyed Opossum|Didelphis opossum]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision = Ara t-test
}}
'''Philander''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]]. Il-membri ta' dan il-ġeneru għandhom tikka kbira bajda fuq kull għajn u għalhekk mill-bogħod jidhru qishom għandhom erba' għajnejn. 

{{wikifikazzjoni}}
Fertilizzazzjoni In Vitro (IVF)

'''Ahron Daum''' (bil-Lhudi: אהרן דאום‎; twieled nhar is-6 ta’ Jannar tal-1951 - miet f'Anversa fis-27 ta' Ġunju 2018) kien rabbi Modern-Ortodoss imwieled f’Iżrael, hu wkoll edukatur, awtur. Huwa kien ukoll Rabbi ta’ [[Frankfurt am Main]] u għamel perjodu minn ħajtu jgħix f’[[Antwerp]] fil-[[Belġju]].

.]]
Il-'''Barokk''' huwa stil ta' arkitettura, [[mużika]], [[żfin]], [[pittura]], [[skultura]], [[poeżija]] u [[L-Arti|arti]] oħra li ffjorixxa fl-[[Ewropa]] mill-bidu tas-seklu 17 sa nofs is-seklu 18.<ref>{{Ċita web|url=https://www.baroque.org/baroque|titlu=About the Baroque Period - Music of the Baroque|sit=www.baroque.org|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Ġie wara l-arti [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] u l-[[Manjeriżmu]] u qabel ir-[[Rokokò]] (fl-imgħoddi spiss imsejjaħ bħala l-"Barokk Aħħari") u n-[[Neoklassiku]]. Ġie mħeġġeġ mill-[[Knisja Kattolika]] bħala mezz biex jikkuntrasta s-sempliċità u l-awsterità tal-arkitettura, tal-art u tal-mużika tal-[[Protestantiżmu]], għalkemm l-arti Barokka [[Luteraniżmu|Luterana]] żviluppat f'partijiet mill-Ewropa wkoll.<ref>Heal, Bridget (1 December 2011). "'Better Papist than Calvinist': Art and Identity in Later Lutheran Germany". ''German History''. German History Society. '''29''' (4): 584–609.</ref>

{{stub|ġeografija}}
 "Xita"
|innu_nazzjonali             = ''[[Fatshe leno la rona]]''
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Ingliża|Ingliż]]<br /> [[Lingwa Setswana|Setswana]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Gaborone]]
|latd=25 |latm=40 |latNS=S |lonġd=25 |lonġm=55 |lonġEW=E 
|l-ikbar_belt                = [[Gaborone]]
|tip_gvern                   = [[Repubblika Parlamentari]]
|titlu_kap1                  = [[President tal-Botswana|President]]
|titlu_kap2                  = [[Viċi-President tal-Botswana|Viċi President]]
|isem_kap1                   = [[Ian Khama]]
|isem_kap2                   = [[Mokgweetsi Masisi]]
|poż_erja                    = 47 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 581,730 
|erja_mi_kw                  = 224,610 
|perċentwal_ilma             = 2.6
|sena_stima_popolazzjoni     = 2012
|stima_popolazzjoni          = 2,029,307
|ċensiment_popolazzjoni      = 1,680,863 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2001
|poż_stima_popolazzjoni      = 144
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|densità_popolazzjoni_km2    = 3.4
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 8.9
|poż_densità_popolazzjoni    = 229 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $29.707 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $16,029
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}}  0.633
|poż_IŻU                     = 167
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = mir-[[Renju Unit]]
|data_stabbilit1             = 30 ta' Settembru, 1966
|valuta                      = [[Pula tal-Botswana|Pula]]
|kodiċi_valuta               = BWP
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali tal-Afrika]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = mhux osservati
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.bw]]
|kodiċi_telefoniku           = +267
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $17.570 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,480
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
Il-'''Botswana''', uffiċjalment il-'''Repubblika tal-Botswana''', huwa [[pajjiż interkjuż]] fin-nofsinhar tal-[[Afrika]]. Iċ-ċittadini jirreferu għalihom infushom bħala "Batswana" (singular: Motswana), iżda ħafna sorsi bl-Ingliż jużaw "Botswana" minflok. Preċedentement il-[[Protettorat]] Britaniku ta' [[Bechuanaland Protettorat|Bechuanaland]], il-Botswana adotta l-isem ġdid tagħha wara li sar indipendenti fi ħdan il-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] fit-30 ta' Settembru 1966. Hija ddeċidiet għażla libera u ġusta demokratika  [[Elezzjonijiet fl-Botswana|elezzjonijiet]] mill-indipendenza.

Il-'''Muntanji tal-Krimea''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Кримські гори, trażlitterata ''Krymski hory''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Крымские горы, trażlitterata ''Krymskie gory''; bit-[[Tatari tal-Krimea|Tatar tal-Krimea]]: Qırım dağları) huma medda ta' muntanji li jinsabu b'mod parallel mal-kosta tax-Xlokk tal-[[Krimea]], bejn madwar tmien kilometri u 13-il kilometru mill-baħar. Lejn il-Punent, il-muntanji jibqgħu neżlin f'daqqa sal-[[Baħar l-Iswed]], u lejn il-Lvant, il-muntanji jinbidlu bil-mod f'pajsaġġ tal-isteppa.

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

fil-punt ta' Rudi.]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Moldova]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-23 ta' Settembru 2002, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/md/|titlu=Republic of Moldova - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-11-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211109033849/https://whc.unesco.org/en/statesparties/md/|arkivju-data=2021-11-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Fenno-Skandinavja''' (bil-Finlandiż, bl-Iżvediż u bil-Norveġiż: ''Fennoskandia''; bir-Russu: Фенноскандия, b’ittri Rumani: ''Fennoskandiya'') jew '''il-Peniżola Fenno-Skandinava''' hija l-[[peniżola]] ġeografika li tinkludi l-Peniżola [[Skandinavja|Skandinava]] u [[Peniżola Kola|Kola]], l-art kontinentali tal-[[Finlandja]], u l-Karelja.<ref>''The Oxford Handbook of the Archaeology and Anthropology of Hunter-Gatherers'', eds. Vicki Cummings; Peter Jordan; Marek Zvelebil (Oxfored; New York: Oxford University Press, 2014), p. 838.</ref> Amministrattivament din tinkludi bejn wieħed u ieħor l-art kontinentali tal-Finlandja, [[Norveġja|in-Norveġja]] u l-[[Żvezja|Iżvezja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|titlu=Status of moose populations and challenges to moose management in Fennoscandia. - Alces - HighBeam Research|data=2007-03-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070306140352/http://www.highbeam.com/doc/1G1-140524869.html|arkivju-data=2007-03-06|url-status=dead}}</ref>, kif ukoll l-[[Murmansk Oblast|Oblast ta’ Murmansk]], il-biċċa l-kbira tar-Repubblika tal-Karelja, u partijiet mit-Tramuntana tal-[[Oblast ta’ Leningrad]] fir-[[Russja]].

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 125 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,773,479<ref>{{cite web|titlu=Final Results of Census 2010|url=http://www.ncsi.gov.om/documents/Census_2010.pdf|pubblikatur=National Center for Statistics & Information|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130518190005/http://www.ncsi.gov.om/documents/Census_2010.pdf|arkivju-data=2013-05-18}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2010
|densità_popolazzjoni_km2    = 15
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 38.8
|poż_densità_popolazzjoni    = 214 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2018
|PGD_PSX                     = $203.959 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=64&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=449&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=World Economic Outlook Database, October 2019|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 67
|PGD_PSX_per_capita          = $47,366<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 23
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.834<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|pubblikatur=United Nations Development Programme|format=pdf}}</ref>
|poż_IŻU                     = 47
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Il-migrazzjoni tat-tribù Azd
|data_stabbilit1             = 130
|avveniment_stabbilit2       = Al-Julanda
|data_stabbilit2             = 629
|avveniment_stabbilit3       = Immat imwaqqaf
|data_stabbilit3             = 751
|avveniment_stabbilit4       = Dinastija Nabhani
|data_stabbilit4             = 1145
|avveniment_stabbilit5       = Dinastija Yaruba
|data_stabbilit5             = 1624
|avveniment_stabbilit6       = Dar ta' Al Said
|data_stabbilit6             = 1744
|avveniment_stabbilit7       = Muscat u Oman
|data_stabbilit7             = 8 ta' Jannar 1820
|avveniment_stabbilit8       = Gwerra Jebel Akhdar
|data_stabbilit8             = 1954–1959
|avveniment_stabbilit9       = Rebeljoni Dhofar
|data_stabbilit9             = 9 ta' Ġunju 1965 - 11 ta' Diċembru 1975
|avveniment_stabbilit10      = Sultanat tal-Oman
|data_stabbilit10            = 9 ta' Awwissu 1970
|avveniment_stabbilit11      = Ammess għan-Nazzjonijiet Uniti
|data_stabbilit11            = 7 ta' Ottubru 1971
|avveniment_stabbilit12      = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit12            = 6 ta' Novembru 1996
|valuta                      = [[Rial]]
|kodiċi_valuta               = OMR
|żona_ħin                    = [[Ħin standard tal-Golf Persjan|ĦSG]]
|differenza_ħku              = +4
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .om, عمان.
|kodiċi_telefoniku           = +968
|sena_PGD_nominali           = 2018
|PGD_nominali                = $76.609 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 66
|PGD_nominali_per_capita     = $17,791<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 43
|nota1                       
}}
[[File:Oman admin divisions.png|daqsminuri|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:L'Arabie(cropped).jpg|daqsminuri|Mappa tal-Għarabja t'Isfel]]
'''Oman''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: عمان ''ʻumān''), uffiċjalment '''Sultanat tal-Oman''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سلطنة عُمان‎ ''salṭanat ʿumān'') huwa pajjiż fl-Asja tal-Punent bil-belt kapitali tagħha tkun Muscat. Il-pajjiż huwa mdawwar mill-[[Emirati Għarab Magħquda]], l-[[Arabja Sawdija]] u il-[[Jemen]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija stmata li tikkonsisti 4-il miljun ċittadin. Huwa l-akbar sebgħin-il pajjiż fid-dinja, it-territorju tiegħu jkopri erja ta' 309,500 kilometru kwadru (119,500 mi kw).

'''Kunya-Urgench''' (bit-Turkmen: ''Köneürgenç / Көнеүргенч''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کهنه گرگانج, ''Kuhna Gurgānj'', litteralment "Gurgānj Antika"), magħrufa wkoll bħala '''Urgench Antika''', '''Urganj''' jew '''Konye-Urgench''', hija belt ta' madwar 30,000 ruħ fit-Tramuntana tat-[[Turkmenistan]], kemm kemm fin-Nofsinhar tal-fruntiera mal-[[Użbekistan]]. Hija wkoll is-sit fejn kienet ġiet stabbilita l-belt antika ta' Gurgānj, fejn hemm il-fdalijiet tal-[[belt kapitali]] ta' Khwarazm. L-abitanti tal-belt abbandunawha fil-bidu tas-seklu 18 sabiex jiżviluppaw insedjament ġdid, u Kunya-Urgench baqgħet mhux mimsusa minn dak iż-żmien. Fl-2005, il-fdalijiet ta' Urgench Antika tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1199/|titlu=Kunya-Urgench|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-17}}</ref>

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 143 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,070,371
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 34.3
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 88.9
|poż_densità_popolazzjoni    = 166 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $37.038 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $18,140
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}}0.814
|poż_IŻU                     = 44
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Latvja|Indipendenza]]<br />{{nobold|mir-[[Russja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = Iddikjarata
|avveniment_stabbilit2       = Rikonoxxuta
|avveniment_stabbilit3       = [[Okkupazzjoni Sovjetika tal-Latvja fl-1940|Okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Okkupazzjoni tal-Latvja mill-Ġermanja Nażista|Okkupazzjoni tal-Ġermanja Nażista]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Okkupazzjoni tal-Latvja mill-Unjoni Sovjetika 1944–1945|Okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit6       = [[Dikjarazzjoni fuq ir-Restawr tal-Indipendenza tar-Repubblika tal-Latvja|Indipendenza Imħabbra]]
|avveniment_stabbilit7       = [[RSS Latvjana#1980-1991|Indipendenza Restawrata]]
|data_stabbilit1             = 18 ta' Novembru 1918
|data_stabbilit2             = 26 ta' Jannar 1921
|data_stabbilit3             = 5 ta' Awwissu 1940
|data_stabbilit4             = 10 ta' Lulju 1941
|data_stabbilit5             = 1994
|data_stabbilit6             = 4 ta' Mejju 1990
|data_stabbilit7             = 21 ta' Awwissu 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Kordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +2
|cctld                       = [[.lv]]
|kodiċi_telefoniku           = +371
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $27.188 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $13,316
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

{{TaxoboxIng
| regnum = [[Animalia]]
| color = pink
| name = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon 
| image = Llaca.jpg
| image_caption = ''Thylamys elegans''
| image_width = 250px
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Thylamys]]''
| genus_authority = (Gray,1843)
| subdivision_ranks = Speċi
| subdivision =
*''[[Thylamys cinderella]]'' 
*''[[Thylamys elegans]]'' 
*''[[Thylamys karimii]]'' 
*''[[Thylamys macrurus]]'' 
*''[[Thylamys pallidior]]'' 
*''[[Thylamys pusillus]]'' 
*''[[Thylamys sponsorius]]'' 
*''[[Thylamys tatei]]'' 
*''[[Thylamys velutinus]]'' 
*''[[Thylamys venustus]]'' 
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon''' jista jkun wieħed minn għaxar [[speċi]] ta' [[opossum]]i magħrufin xjentifikament bħala ''[[Thylamys sp.]]'' jew l-ispeċi kollha fil-[[ġeneru]] ''[[Thylamys]]''.  

'''Figolla''' hija tip ta' ħelu [[Maltin|Malti]] b'mili qisu marżipan li tittiekel fi żmien l-[[Għid]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/|titlu=M3P : Malta Media Memory Preservation|sit=www.m3p.com.mt|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.grouprecipes.com/66232/maltese-figolli---easter-characters.html|titlu=Maltese Figolli - Easter Characters Recipe|sit=www.grouprecipes.com|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Spiss il-figola tingħata forma ta' [[qalb]], salib, [[stilla]], ħuta, [[fenek]], u kwalunkwe simbolu b'rabta mal-[[Kristjaneżmu]], b'mod partikolari l-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]], iżda dan l-aħħar saret tingħata kull tip ta' forma skont il-gosti ta' dak li jkun.

Il-'''Monasteri ta' Yuso u ta' Suso''' '''huma żewġ monasteri''' li jinsabu fil-villaġġ ta' [[San Millán de la Cogolla]], [[La Rioja]], [[Spanja]]. Il-Monasteru ta' Suso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Suso, inbena fis-seklu 6, filwaqt li l-Monasteru ta' Yuso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Yuso, inbena fis-seklu 11. Iż-żewġ monasteri ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

Il-'''Jantar Mantar''' '''ta' Jaipur''' huwa ġabra ta' 19-il strument astronomiku li nbnew mir-re Rajput [[Sawai Jai Singh II]], il-fundatur ta' [[Jaipur]] fir-[[Rajasthan]], l-[[Indja]]. Il-[[monument]] tlesta fl-1734.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?idunescowhc=1338|titlu=UNESCO Astronomy and World Heritage Webportal - Show entity|sit=www3.astronomicalheritage.net|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinkludi l-ikbar arloġġ tax-[[xemx]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] magħmul bil-ġebel<ref name=":1">Smithsonian. ''Timelines of Science''. Penguin. p. 136. ISBN <bdi>978-1465414342</bdi>.</ref>, u huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1338/|titlu=The Jantar Mantar, Jaipur|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinsab qrib il-Palazz tal-Belt u l-[[Hawa Mahal]]. L-istrumenti jippermettu li ssir l-osservazzjoni tal-pożizzjonijiet astronomiċi b'għajnejn il-[[bniedem]]. L-osservatorju huwa eżempju tal-[[astronomija]] pożizzjonali Tolemajka li kienet kondiviża minn bosta ċivilizzazzjonijiet.<ref name=":0" /><ref name=":1" />

Il-'''Palazz ta’''' '''Djoklezjanu''' (bil-Kroat: ''Dioklecijanova'' ''palača'', ippronunzjat [diɔklɛt͡sijǎːnɔʋa pǎlat͡ʃa]) huwa palazz antik li kien inbena għall-[[Imperu Ruman|Imperatur Ruman]] [[Djoklezjanu]] fil-bidu tar-raba’ seklu W.K., li llum jirrappreżenta madwar nofs iċ-ċentru storiku ta’ [[Split, Kroazja|Split]], il-[[Kroazja]]. Filwaqt li huwa msemmi bħala “palazz” minħabba l-użu maħsub tiegħu bħala r-residenza għall-irtirar ta’ Djoklezjanu, it-terminu jista' jqarraq b’dak li jkun peress li l-istruttura hija tassew enormi u tixbaħ iktar xi fortizza kbira. Madwar nofs il-palazz kien allokat għall-użu personali ta’ Djoklezjanu, filwaqt li l-bqija kienet tintuża għall-gwarniġjon militari.

'''Amerigo Vespucci''' (pronunzja bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: [ameˈriːɡo veˈsputtʃi]; twieled fid-9 ta' Marzu 1451 – miet fit-22 ta' Frar 1512) kien merkant, esploratur u navigatur [[Italja|Taljan]] mir-Repubblika ta' [[Firenze]], u li minn ismu oriġina isem l-"Amerka" [[L-Amerika ta' Fuq|ta' Fuq]] u [[L-Amerika t'Isfel|t'Isfel]]).

Il-'''Park Nazzjonali ta' Chitwan''' huwa l-ewwel park nazzjonali tan-[[Nepal]]. Ġie stabbilit fl-1973 u sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1984.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/284/|titlu=Chitwan National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-30}}</ref> Ikopri erja ta'  952.63 km<sup>2</sup> (367.81 mil kwadru) u jinsab fl-artijiet baxxi subtropikali fuq Ġewwa ta' Terai lejn in-Nofsinhar u ċ-Ċentru tan-Nepal fid-distretti ta' [[Nawalpur]], [[Parasi]], [[Chitwan]] u [[Makwanpur]]. Bħala altitudni l-park ivarja minn madwar 100 metru (330 pied) fil-widien tax-xmajjar sa 815-il metru (2,674 pied) fl-Għoljiet ta' Sivalik.<ref name=":1">Bhuju, U. R.; Shakya, P. R.; Basnet, T. B. & Shrestha, S. (2007). "Makalu Barun National Park". ''Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites''. Kathmandu: International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. pp. 55–57. ISBN <bdi>978-92-9115-033-5</bdi>.</ref>

'''Hampi''' jew '''Hampe''', ġieli magħruf ukoll bħala l-'''Grupp ta' Monumenti ta' Hampi''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-Belt ta' Hampi, fid-distrett ta' Vijayanagara, fil-Lvant u ċ-ċentru ta' Karnataka, l-[[Indja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/241/|titlu=Group of Monuments at Hampi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-12}}</ref> Is-sit ta' Hampi jmur lura għal qabel l-Imperu ta' Vijayanagara; jissemma fir-''Ramayana'' u l-Purana tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] bħala Pampa Devi Tirtha Kshetra.<ref>Anila Verghese (2002). ''Hampi''. Oxford University Press. ISBN <bdi>978-0-19-565433-2</bdi>. pp. 1-18.</ref><ref>John M. Fritz; George Michell; Clare Arni (2001). ''New Light on Hampi: Recent Research at Vijayanagara''. Marg Publications. pp. 1–7. ISBN <bdi>978-81-85026-53-4</bdi>.</ref> Hampi għadu ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] importanti, li jospita t-Tempju ta' Virupakxa, monasteru attiv marbut ma' Adi Shankara u diversi [[Monument|monumenti]] tal-belt antika.<ref>Fritz, John M; Michell, George (2016). ''Hampi Vijayanagara''. Jaico. ISBN <bdi>978-81-8495-602-3</bdi>. pp. 11-23.</ref><ref>Joan-Pau Rubiés (2002). ''Travel and Ethnology in the Renaissance: South India Through European Eyes, 1250–1625''. Cambridge University Press. pp. 234–236. ISBN <bdi>978-0-521-52613-5</bdi>.</ref>

]]

{{Nebbieta|filosofija}}

.]]
 li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.]]{{Nebbieta|Kultura}}
Il-'''kittieb '''huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-[[lingwa]]  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali. 

Il-'''Mużew ta' Trojja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy Museum''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Troya Müzesi'' jew ''Truva Müzesi'') huwa [[mużew]] [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab qrib is-sit arkeoloġiku ta' [[Trojja]], fil-Majjistral tat-[[Turkija]].

L-'''Għar tas-Silġ ta'''' '''Dobšiná''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Dobšinská ľadová jaskyňa''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Dobsinai-jégbarlang'')<ref>Ford, Derek; Williams, Paul D. (2013). ''Karst Hydrogeology and Geomorphology''. New York: John Wiley & Sons.</ref><ref>Talalay, Pavel G. (2016). ''Mechanical Ice Drilling Technology''. Singapore: Springer. p. 120.</ref><ref>Strhan, Milan; Daniel, David P. (1994). ''Slovakia and the Slovaks: A Concise Encyclopedia''. Bratislava: Encyclopedical Institute of the Slovak Academy of Sciences. p. 148.</ref> huwa għar tas-silġ fis-[[Slovakkja]], qrib ir-raħal tal-industrija tal-estrazzjoni ta' [[Dobšiná]] fil-[[Park Nazzjonali tal-Ġenna Slovakka]]. Fis-sena 2000 l-għar tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala parti mill-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/725/|titlu=Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

'''''Incertae sedis''''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "ta' pożizzjoni mhux ċerta") huwa terminu li jiġi wżat biex ikun definit grupp tassonomiku li r-relazzjonijiet wisgħin tiegħu mhumiex magħrufa jew mhumiex definiti.

It-'''Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku''', magħruf ukoll bħala '''Arti Preistorika tal-Lvant ta' Spanja''', huwa sensiela ta' iktar minn 700 sit ta' tpittir [[Preistorja|preistoriku]] fuq il-blat li fl-1998 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/874/|titlu=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-27}}</ref> Is-siti jinsabu kollha mxerrdin fil-Lvant ta' [[Spanja]] u fihom tpittir fuq il-blat li jmur lura għall-perjodu Paleolitiku Superjuri jew (x'aktarx) għall-perjodu Mesolitiku ta' [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]]. L-[[arti]] tikkonsisti minn figuri mpittra żgħar ta' [[Bniedem|bnedmin]] u ta' [[Annimal|annimali]], li huma l-iżjed avvanzati u mifruxa li nstabu minn dan il-perjodu, ċertamenti fl-[[Ewropa]], u x'aktarx fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha, minn tal-inqas ix-xogħlijiet bikrin. Din is-sensiela ta' siti hija notevoli għall-għadd ta' postijiet inklużi, l-ikbar konċentrazzjoni ta' arti ta' dan it-tip fl-Ewropa. L-isem jirreferi għall-Baċir [[Mediterran]]; madankollu, filwaqt li xi siti jinsabu qrib il-baħar, ħafna minnhom jinsabu 'l ġewwa f'[[Aragona]] u f'Kastilja-La Mancha).

'''Söyembikä''' (spelluta wkoll ''Söyenbikä'' jew ''Sujumbike''; pronunzjata [sœˌjœmbiˈkæ]; biċ-Ċirilliku: ''Сөембикә''; twieldet fl-1516 – mietet wara l-1554) kienet mexxejja Tatara jew ''xanbikä''. Kienet reġġenti ta' [[Kazan]] meta binha kien għadu minorenni mill-1549 sal-1551.

Iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Cercles mégalithiques de Sénégambie'') jew iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel ta'''' '''Wassu'''<ref>Matt, Phillips; Andrew, David; Bainbridge, James; Bewer, Tim; Bindloss, Joe; Carillet, Jean-Bernard; Clammer, Paul; Cornwell, Jane; Crossan, Rob; et al. (Authors) (Settembru 2007). ''The Africa Book: A Journey Through Every Country in the Continent''. Coordinated by Matt Phillips. Footscray, l-[[Awstralja]]: Lonely Planet. p. 63. ISBN <bdi>978-1-74104-602-1</bdi>.</ref> huma gruppi ta' ċrieki tal-ġebel megalitiċi li jinsabu fit-Tramuntana ta' Janjanbureh, il-[[Gambja]], u fis-[[Senegal]] ċentrali. Mifruxa f'erja ta' 30,000 km<sup>2</sup> (12,000 mil kwadru),<ref>Laport et al. 2012, p. 410.</ref> xi kultant jinqasmu fiċ-ċrieki tal-ġebel ta' Wassu (il-Gambja) u ta' Sine-Saloum (is-Senegal), iżda din hija diviżjoni purament nazzjonali. Iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja fihom iktar minn 1,000 ċirku tal-ġebel u tumbati tal-ħamrija mifruxa f'erja twila 350 kilometru (220 mil) u wiesgħa 100 kilometru (62 mil), u huma l-ikbar konċentrazzjoni ta' ċrieki tal-ġebel fid-[[Id-Dinja|dinja]] u pajsaġġ sagru estensiv li ntuża għal iktar minn 1,500 sena.<ref>''Stone Circles of Senegambia'' [in] Alvarez, Melissa, ''Earth Frequency: Sacred Sites, Vortexes, Earth Chakras, and Other Transformational Places'', pp. 152-153, Llewellyn Worldwide (2019), ISBN 9780738755410.</ref> B'hekk iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2006.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1226/|titlu=Stone Circles of Senegambia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

{{Nebbieta|sport}}

'''André Antoine''' (31 ta’ Jannar 1858 – 23 ta’ Ottubru 1943) kien [[attur Franċiż]], [[Attur-manager|maniġer tat-teatru]], [[direttur tal-films]], awtur, u kritiku li huwa meqjus bħala missier il-[[mise en scène]] moderna fi [[Franza]].

Il-'''Katidral ta' Santa Sofija''', fi [[Kiev]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ukrajna]], huwa [[monument]] arkitettoniku tar-Rus ta' Kiev. L-eks katidral huwa wieħed mill-iżjed binjiet ikoniċi magħrufa tal-belt u l-ewwel sit storiku fl-Ukrajna li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-kumpless tal-Monasteru tal-Għar ta' Kiev.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|titlu=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/lIve8|titlu=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World He…|data=2013-06-24|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Apparti l-binja prinċipali, il-kumpless tal-[[katidral]] jinkludi wkoll ġabra ta' strutturi oħra bħat-torri tal-kampnar u l-Binja Metropolitana. Fl-2011 is-sit storiku ġie riassenjat mill-ġurisdizzjoni tal-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Ukrajna għal dik tal-Ministeru għall-[[Kultura]] tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/fsLZ|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-21|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/xgmO|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-16|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Waħda mir-raġunijiet li wasslet għal din il-bidla kienet li l-Katidral ta' Santa Sofija u l-Monasteru (Lavra) ta' Pechersk ta' Kiev ġew rikonoxxuti flimkien mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed, filwaqt li fl-Ukrajna ż-żewġ siti kienu amministrati minn entitajiet differenti tal-gvern. Attwalment il-binja tospita [[mużew]].

'''Gerbrand van den Eeckhout''' (twieled fid-19 ta' Awwissu 1621 – miet fid-29 ta' Settembru 1674)<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/MZsP|titlu=Begraafregisters voor 1811, Zoek|data=2012-05-30|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-08-19}}</ref><ref>Liedtke, W. (2007) Dutch Paintings in The Metropolitan Museum of Art, p. 185.</ref> kien pittur tal-Epoka tad-Deheb [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]] u student favorit ta' [[Rembrandt]].<ref>Robinson, William W. (2016). ''Drawings from the age of Bruegel, Rubens, and Rembrandt: Highlights from the collection of the Harvard Art Museums''. Cambridge, Mass.: Harvard Art Museums. p. 119. ISBN <bdi>9780300208047</bdi>.</ref> Huwa kien ukoll [[intaljatur]], inċiżur, [[poeta]] dilettant, kollezzjonista u konsulent tal-[[arti]].

Il-'''Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon''' jinsab fix-xifer l-iktar fil-Punent ta' [[Java]], fil-provinċja ta' Banten, fl-[[Indoneżja]]. Jinkludi l-grupp ta' gżejjer [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkaniċi]] ta' [[Krakatoa]] fil-provinċja ta' Lampung, kif ukoll gżejjer oħra, fosthom [[Panaitan]], u gżejriet oħra lil hinn mill-kosta bħal [[Handeuleum]] u [[Peucang]] fl-[[Strett ta' Sunda|Istrett ta' Sunda]].

{{Automatic taxobox}}

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

Il-'''Foss ta' Messel''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Grube Messel'') hija barriera li ma għadhiex tintuża qrib il-villaġġ ta' [[Messel]] (Landkreis [[Darmstadt]]-[[Dieburg]], [[Hesse]]) madwar 35 kilometru (22 mil) fix-Xlokk ta' [[Frankfurt am Main]], il-[[Ġermanja]]. Ix-shale bituminuż kien jiġi estratt minn hawnhekk. Minħabba l-abbundanza ta' fossili ppreservati sew li jmorru lura għal nofs il-perjodu Eoċen, il-foss għandu importanza [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u [[Xjenza|xjentifika]] sinifikanti. Iktar minn 1,000 speċi ta' pjanti u ta' [[Annimal|annimali]] nstabu fis-sit. Wara li kważi s-sit kien sar miżbla, reżistenza lokali qawwija eventwalment waqqfu li l-pjanijiet li kien hemm u l-Foss ta' Messel tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-9 ta' Diċembru 1995.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/720/|titlu=Messel Pit Fossil Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-14}}</ref> Għadhom isiru skoperti xjentifiċi sinifikanti dwar l-[[evoluzzjoni]] bikrija tal-[[Mammiferu|mammiferi]] u tal-[[Għasfur|għasafar]] fil-Foss ta' Messel, u kulma jmur is-sit qed isir sit turistiku wkoll.

{{Wikifikazzjoni}} 

'''''Theology and Philosophy of Education''''' (TAPE) huwa ġurnal elettroniku xjentifiku internazzjonali għat-[[teoloġija]] tal-edukazzjoni u l-[[filosofija]] tal-[[edukazzjoni]]. Ir-rivista hija ppubblikata mis-Sezzjoni Pedagoġika tal-Akkademja Kristjana Ċeka, u hija ppubblikata darbtejn fis-sena. Ir-rivista twaqqfet fl-20 ta’ Jannar 2022<ref>NAGY, Jakub. New Journal on Theology and Philosophy of Education. ''Church Reporter'' , 2022-02-19, Vol. 7, no. 2, p. 5–6. [http://spcp.prf.cuni.cz/CHURCH_REPORTER_2022.02.pdf Online]. [http://worldcat.org/issn/2695-012X ISSN 2695-012X]. (bl-Ingliż)</ref>. L-ewwel ħarġa ġiet ippubblikata fil-25 ta’ Mejju 2022<ref>DLOUHÁ, Jana. TAPE – it is not a tape with an already finished recording, but a new magazine for the philosophy and theology of education. ''Envigogika'' , 2022-08-15, vol. 17, no. 1. [http://worldcat.org/issn/1802-3061 ISSN 1802-3061]. DOI: [https://dx.doi.org/10.14712%2F18023061.646. 10.14712/18023061.646.] (biċ-Ċek)</ref>. Il-ħolqien tar-rivista TAPE tħabbar uffiċjalment fl-Iskola tal-Filosofija Edukattiva fl-2022 , li, bħala rivista, oriġinaw mill-wirt tal-fundatur tal-Iskola Ċeka tal-Filosofija Edukattiva, Radim Palouš , u l-ewwel mara tal-filosofija Ċeka tal-edukazzjoni, Jaroslava Pešková. TAPE jirrikonoxxi wkoll b'mod espliċitu l-wirt tat-teologu Ċek Josef Zvěřin   u ''t-Teologie Agapé tiegħu.''

'''Rembrandt Harmenszoon van Rijn''' (/ˈrɛmbrænt, ˈrɛmbrɑːnt/<ref>{{Ċita web|url=http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|titlu=Rembrandt {{!}} Define Rembrandt at Dictionary.com|data=2016-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304200247/http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|arkivju-data=2016-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref>, pronunzja bl-Olandiż: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)ˌsoːɱ vɑn ˈrɛin]; twieled fil-15 ta' Lulju 1606<ref>{{Ċita web|url=http://codart.nl/news/82/|titlu=Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? - CODART - Dutch and Flemish art in museums worldwide|data=2010-11-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101121211856/http://codart.nl/news/82/|arkivju-data=2010-11-21|url-status=bot: unknown}}</ref> – miet fl-4 ta' Ottubru 1669), normalment magħruf sempliċement bħala '''Rembrandt''', kien pittur, litografu u disinjatur [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] tal-Epoka tad-Deheb Olandiża. Huwa kien innovattiv u prolifiku bi tliet mezzi. Ġeneralment huwa kkunsidrat bħala wieħed mill-ikbar artisti viżivi fl-[[Storja|istorja]] tal-[[arti]] u l-iżjed importanti fl-istorja tal-arti Olandiża.

Il-'''Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli''', hija kumpless ta' binjiet ipproġettati mill-[[arkitett]] [[Oscar Niemeyer]] f'[[Tripoli (Libanu)|Tripoli]] fil-[[Libanu]]. L-arkitett famuż ġie inkarigat biex iwettaq il-proġett fl-1962 u l-kumpless kien previst li jitlesta għal avveniment tal-Espożizzjoni Universali li kienet se tiġi organizzata fil-belt, iżda l-kostruzzjoni ġiet interrotta fl-1975 minħabba li faqqgħet il-gwerra ċivili Libaniża u qatt ma reġgħet tkompliet. Is-sit jinkludi 15-il binja ta' Niemeyer parzjalment kompluti fi ħdan erja ta' madwar 75,6 ettaru (187 akru) qrib id-daħla tan-Nofsinhar ta' Tripoli.<ref>{{Ċita web|url=https://www.e-architect.com/lebanon/international-fair-of-tripoli-by-oscar-niemeyer|titlu=International Fair of Tripoli: Oscar Niemeyer|kunjom=McManus|isem=David|data=2019-01-09|sit=e-architect|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-11-01}}</ref>

'''Ghadamès''', '''Ghadames''' jew '''Ghadamis''' (/ɡəˈdæmɪs/; bil-Berberu: ''ʕadémis''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: غدامس, bil-Libjan vernakolari: ''ɣdāməs'', bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Cidamus, Cydamus'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Gadames'') huwa raħal Berberu b'oażi fid-Distrett ta' Nalut tar-reġjun tat-Tripolitanja fil-Majjistral tal-[[Libja]].

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

|label2=Organizzazzjonijiet reġjonali ewlenin|data2=[[Unjoni Afrikana]], [[Lega Għarbija]], [[Magreb Għarbi Unjoni]], [[COMESA]], [[Komunità Stati Saħel-Saħara]], [[Unjoni għall-Mediterran]]|label3=Populazzjoni|data3=105,095,436 (2021*)<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |titlu=COUNTRY COMPARISON :: POPULATION |websajt=[[The World Factbook]] |pubblikatur=Central Intelligence Agency |lingwa=en |data-aċċess=6 Awwissu 2018 |arkivju-data=2011-09-27 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref>|label4=Densità tal-popolazzjoni|data4={{#expr:101095436/6045741 round 2}}/km<sup>2</sup>|label5=Erja|data5=6,045,741km<sup>2</sup>|label6=PGD PPP|data6=$1.299 triljun (2020)|label7=PGD PPP per capita|data7=$12,628 (2020)|label8=PGD nominali|data8=$382.780 biljun (2020)|label9=PGD nominali per capita|data9=$3,720 (2020)|label10=Lingwi|data10={{plainlist|
*[[Għarbi]] ([[Għarbi Magrebi]])
*[[Lingwi Berberi]]
*[[Lingwa Franċiż|Franċiż]]
*[[Lingwa Spanjol|Spanjol]]
*[[Haketia]]
*[[Korandje]]
}}|label11=Reliġjon|data11=[[Iżlam Sunni]], [[Kristjaneżmu]] u [[Ġudaiżmu]]|label12=Żoni tal-Ħin|label15=[[ISO 3166|ISO 3166 kodiċi]]|data15=}}Il-'''Magreb''' jew il-'''Magħreb''' (/ˈmaɡrəb/; [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), magħruf ukoll bħala l-'''Magreb l-Għarbi''' (Għarbi: المغرب العربي, <small>rum.</small> ''al-Magħrib al-Għarabi'') u l-'''Majjistral tal-Afrika''',<ref>[http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html English for Students: Northwest Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721192413/http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html|date=21 July 2018}} english-for-students.com</ref> hija l-parti tal-punent tad-[[dinja Għarbija]]. Ir-reġjun jinkludi l-punent u ċ-ċentru tal-[[L-Afrika ta' Fuq|Afrika ta' Fuq]], inklużi l-[[Alġerija]], il-[[Libja]], il-[[Mawritanja]], il-[[Marokk]] u t-[[Tuneżija]]. Il-Magreb jinkludi wkoll it-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] (ikkontrollat l-aktar mill-Marokk u parzjalment mir-[[Repubblika Għarbija Demokratika Sahrawi|Repubblika Għarbija Saħrawija Demokratika]]). Mill-2018, ir-reġjun kellu popolazzjoni ta' aktar minn 100 miljun ruħ.

Il-'''Fortizza ta'''' '''Diyarbakır''' hija fortizza storika f'Sur, Diyarbakır, it-[[Turkija]]. Tikkonsisti minn fortizza interna u fortizza esterna.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|titlu=Diyarbakır Kalesi ve Surları (Diyarbakır)|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150901190254/http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|arkivju-data=2015-09-01|url-status=dead}}</ref>

{{stub|Mediċina}}

{{stub|ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Bukarest''' hi l-belt kapitali tal-[[Rumanija]]. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,883,425 ruħ (sal-2011).

0.745
|poż_IŻU                     = 91
|kategorija_IŻU              = <span style="color:forestgreen;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza (minn [[Franza]])
|avveniment_stabbilit1       = Rikonoxxuta
|data_stabbilit1             = 3 ta' Lulju, 1962
|avveniment_stabbilit2       = Iddikjarata
|data_stabbilit2             = 5 ta' Lulju, 1962
|valuta                      = [[Dinar tal-Alġerija|Dinar]]
|kodiċi_valuta               = DZD
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dz]], [[الجزائر.]]
|kodiċi_telefoniku           = 213
|sena_PGD_nominali           = 2022
|PGD_nominali                = $190.155 biljun
|poż_PGD_nominali            =58 
|PGD_nominali_per_capita     = $4,151
|poż_PGD_nominali_per_capita =130 
|noti                        = 
|Gini=27.6|sena_Gini=2011|kategorija_Gini=<span style="color:forestgreen;">baxx</span>}}{{Nebbieta|Ġeografija}}

{{Grammatika}}
It-'''tubeteika''' (bir-Russu тюбете́йка) huwa kelma Russa għal ħafna varjetajiet ta' kpiepel tradizzjonali tal-[[Asja Ċentrali]]. It-tubeteika illum jintlibsu fit-[[Taġikistan]], fil-[[Każakstan]], fil-[[Kirgiżistan]], u fl-[[Użbekistan]], kif ukoll f'reġjuni ta' [[Iżlam|popolazzjoni Musulmana]] tar-[[Russja]] (prinċipalment Tatari) u tal-[[Ażerbajġan]]. Il-kappa tal-kranju li jintlibsu minn Użbeki u Uyghur tissejjaħ ''doppa'' u għandha bażi kwadra. Kien xedd ir-ras popolari fost it-tfal madwar l-RSFSR matul is-snin 1940 u 1950.

{{Automatic taxobox}}
It-'''tupaja tal-Filippini''' (''Urogale everetti'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] ta' daqs żgħir monotipiku (l-unika speċi fil-ġeneru ''[[Urogale]]'').

{{stub|kultura}}
Il-'''kannella''' huwa kulur naturali. Huwa l-kulur li jidher hafna fiz-zkuk nexfin tas-sigar u fil-ħamrija.

{{L-ewwel bil-Malti}}

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 37 [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fl-[[Oċeanja]]. Din fiha 14-il pajjiż, fosthom il-[[Gżejjer Marshall]], il-[[Gżejjer Solomon]], [[New Zealand]], [[Vanwatu|Vanuatu]], l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] ([[Hawaii]]), ir-[[Renju Unit]] (il-[[Gżejjer Pitcairn]]), [[Papwa Gwinea l-Ġdida|Papua New Guinea]], [[Franza]] ([[New Caledonia]] u l-[[Polineżja Franċiża]]), [[Fiġi]], l-[[Stati Federati tal-Mikroneżja|Istati Federati tal-Mikroneżja]], [[Kiribati]], iċ-[[Ċili|Ċilì]] ([[Rapa Nui]]), [[Palaw|Palau]], u l-maġġoranza tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li jinsabu fl-[[Awstralja]].

{{Nebbieta|Kultura}}
{{wikifikazzjoni}}
{| cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" align="right"
! colspan="2" bgcolor="#ffcc00" align="center" |Go, Dog. Go!
|-
! colspan="2" |
|-
|Ġeneru
|animazzjoni

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum ta' żaqqu griża''' jew '''opossum far ta' żaqqu griża''', magħruf xjentifikament bl-isem ta' ''Caenolestes caniventer'', huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-[[Amerika t'Isfel]] li jippreferi l-foresti ta' altitudni għolja qalb l-[[Andi]]. 

Il-'''Qabar ta'''' '''Askia''', f'Gao, il-[[Mali]], huwa maħsub li kien il-post fejn indifen [[Askia Mohammad I]], wieħed mill-iżjed imperaturi prolifiċi tal-[[Imperu Songhai]]. Inbena fl-aħħar tas-seklu 15 u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1139/|titlu=Tomb of Askia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

{{Coord|31|47|57.22|N|34|38|31.39|E|region:IL|display=title}}
{{Nebbieta|kultura}}
Il-'''Mużew tal-Kultura Filistina'''  ('''המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture''') huwa mużew arkeoloġiku f'[[Ashdod]], l-[[Iżrael]]. Fih hemm esplorazzjoni tal-kultura tal-[[Filistin]] li storikament għexu f'parti minn din l-istess belt. Dan il-mużew huwa l-uniku wieħed fid-dinja ddedikata għall-kultura Filisintina. Dan kienet l-ewwel mużew li nfetaħ f'Ashdod fl-1990.

{{stub|Ġeografija}}
0.478
|poż_IŻU                     = 180
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;">baxx</span>
|tip_sovranità               = [[L-Storja tal-Afganistan|Stabbiliment]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Imperu Durrani|L-ewwel stat Afgan]]
|data_stabbilit1             = Ottubru 1747
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza (mir-[[Renju Unit]])
|data_stabbilit2             = 19 t'Awissu, 1919
|valuta                      = [[Afghani tal-Afganistan|Afghani]]
|kodiċi_valuta               = AFN
|differenza_ħku              = +4:30
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.af]]
|kodiċi_telefoniku           = [[+93]]
|kodiċi_iso3166           = AF
|sena_PGD_nominali           = 2021
|PGD_nominali                = $20.136 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $611
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
|titlu_kap3=[[Prim Imħallef tal-Afganistan|Prim Imħallef]]|isem_kap3=[[Abdul Hakim Haqqani]]}}

'''Ani''' (bl-[[Lingwa Armena|Armen]]: Անի; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ἄνιον, ''Ánion'';<ref>Garsoïan, Nina G.; Taylor, Alice (1991), "Ani", in Kazhdan, Alexander (ed.), ''The Oxford Dictionary of Byzantium'', Oxford University Press, ISBN 9780195046526.</ref> bil-Latin: ''Abnicum'';<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Anni|url=https://en.wikisource.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Ninth_Edition/Anni|data-aċċess=2022-04-05|volum=II}}</ref> bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ani'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.hurriyet.com.tr/building-a-dialogue-atop-old-ruins-of-ani-11425264|titlu=Building a dialogue atop old ruins of Ani|data=2016-07-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160712164926/http://www.hurriyet.com.tr/building-a-dialogue-atop-old-ruins-of-ani-11425264|arkivju-data=2016-07-12|url-status=bot: unknown}}</ref> hija belt [[Medjuevu|Medjevali]] Armena<ref name=":0">Barthold, W. & Minorsky, V. (1960). "Ānī". In Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B. & Pellat, Ch. (eds.). ''The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B''. Leiden: E. J. Brill.</ref> li issa tinsab f'qagħda ta' fdalijiet fil-provinċja ta' [[Kars]], it-[[Turkija]], qrib il-fruntiera magħluqa mal-[[Armenja]].

'''Vitaliy Oleksandrovich Kim''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Віталій Олександрович Кім; twieled fit-13 ta' Marzu 1981) huwa negozjant u [[politiku]] [[Ukrajna|Ukren]] ta' dixxendenza [[Korea t'Isfel|Koreana]] li kien ilu Gvernatur tal-Oblast ta' [[Mykolaiv]] Oblast mill-2020. Huwa wkoll wieħed mill-figuri ewlenin fl-[[invażjoni Russa tal-Ukrajna fl-2022]].

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

{{stub|Bijografija}}
 (1620).]]
{{kwota|Tuni punt t'appoġġ u nerfgħalkom id-dinja!|Arkimede}}

'''Anna Sychravová''' (twieldet fis-7 ta' Lulju 1873 – mietet fit-22 ta' Frar 1925) kienet [[Għalliem|għalliema]] u [[politiku]] [[Ċekoslovakkja|Ċekoslovakka]]. Fl-1920 ġiet eletta fil-Kamra tad-Deputati u saret waħda mill-ewwel grupp ta' membri nisa, u l-unika mara mis-[[Slovakkja]], li ġew eletti.<ref>Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín (2012), ''The Struggle for Female Suffrage in Europe'', p. 237.</ref>

{{stub|Sesswalità}}
[[File:1873_Pierre_Auguste_Cot_-_Spring.jpg|thumb|Pierre Auguste Cot (1873)]]

Fil-lingwaġġ ġuridiku, it-terminu Ingliż '''''soft law''''', li hu diffiċilment traduċibbli għall-Malti, jirreferi għal sensiela ta' fenomeni ta' regolazzjoni marbutin mal-produzzjoni ta' regoli li m'għandhomx effikaċja vinkolanti diretta. Is-soft law għalhekk hija kontrapposta għall-istrumenti tradizzjonali tar-regoli (il-liġijiet, ir-regolamenti, eċċ), li joħorġu skont proċeduri determinati minn min għandu l-awtorità (il-parlamenti, il-gvernijiet, eċċ.), li jipproduċu regoli li għandhom effikaċja vinkolanti diretti fil-konfront tad-destinatarji tagħhom (hard law).

'''''Hyperdidelphys''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

, ca. 1450, Il-Bibljoteka Pierpont Morgan, [[New York]]]]

Il-'''Monasteru ta' Gelati''' (bil-Georgian: გელათის მონასტერი) huwa kumpless monastiku [[Medjuevu|Medjevali]] qrib [[Kutaisi]] fir-reġjun ta' Imereti tal-Punent tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Huwa wieħed mill-ewwel monasteri fil-Georgia u ġie stabbilit fl-1106 mir-Re David IV tal-Georgia bħala ċentru monastiku u [[Edukazzjoni|edukattiv]].<ref>Kaufhold, Hubert (2011). "Gelati Monastery". ''Religion Past and Present''.</ref>

) f'''Wanshou Shan'' (l-Għolja tal-Lonġevità).]]
Il-'''Palazz tas-Sajf''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 颐和园; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 頤和園; bil-Pinyin: ''Yíhéyuán'') huwa kumpless enormi ta' lagi, ġonna u palazzi f'[[Beijing]], il-[[belt kapitali]] taċ-[[Ċina]]. Fid-dinastija Qing kien ġnien imperjali. Fuq ġewwa tal-palazz hemm l-Għolja tal-Lonġevità (万寿山; 萬壽山; ''Wànshòu Shān''), il-Lag ta' Kunming u l-Pont tas-Sbatax-il Arkata. L-erja tal-palazz hija mifruxa fuq 2.9 kilometri kwadri (1.1 mil kwadru), u tliet kwarti minnha hija ilma.

'''Spanja''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''España''), uffiċjalment '''Renju ta' Spanja''' (bl-Ispanjol ''Reino de España''), hija [[stat]] [[Demokrazzija|demokratiku]], membru tal-[[Unjoni Ewropea]] (mill-1 ta' Jannar 1986) u tan-[[NATO]] (mill-30 ta' Mejju 1982). Hi organizzata taħt forma ta' [[monarkija parlamentari]]. Qiegħda fl-[[Ewropa]] tal-Lbiċ, u flimkien mal-[[Portugall]], ma' [[Andorra]] u mal-[[Ġibiltà]], tifforma il-[[Peniżola Iberika]]. Fix-Xlokk għandha fruntiera ma' [[Franza]] (li hi separata minnha bil-katina tal-[[Pirenej]]) u Andorra, u fin-naħa t'isfel għandha l-[[Baħar Mediterran]] u Ġibiltà (biċċa art żgħira tar-[[Renju Unit]]). Fil-[[Afrika|kontinent Afrikan]], għandha il-bliet awtonomi [[Ceuta]] u [[Melilla]] fil-[[Marokk]]. Għandha xi nuqqas ta' qbil mal-Portugall fuq il-belt ta' [[Olivenza]] u l-[[Gżejjer Salvaġġi]]<ref>Spanjol:islas Salvajes, Portugiż:Ilhas Selvagens</ref>, li qegħdin bejn [[Madeira]] u l-[[Gżejjer Kanarji]], mar-Renju Unit fuq Ġibiltà, u mal-Marokk fuq Ceuta u Melilla. Spanja, b'kodominju ma' Franza għandha l-belt ta' [[Llívia]], imsejħa l-[[Gżira tal-Paguni]] fix-xmara [[Bidasoa]].

'''Eleonora Jenko Groyer''' (1879-1959) kienet [[Tabib|tabiba]] [[Slovenja|Slovena]], magħrufa bħala l-ewwel tabiba mara mill-Artijiet Sloveni.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-V5HIISVO|titlu=dLib.si - Prva slovenska zdravnica dr. Eleonora Jenko Groyer (1879-1959)|sit=www.dlib.si|data-aċċess=2023-04-25}}</ref>

Il-'''Park ta' Muskau''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Muskauer Park'', uffiċjalment ''Fürst-Pückler-Park Bad Muskau''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Park Mużakowski'') huwa park pajsaġġistiku fir-reġjun ta' [[Oberlausitz]] fil-[[Ġermanja]] u ta' ''Łużyce Górne'' fil-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar ġnien [[Ingliż]] fl-Ewropa Ċentrali u wieħed mill-iktar ġonna Ingliżi famużi, li huwa estiż tul iż-żewġ naħat tal-fruntiera Ġermaniża-Pollakka tul ix-xmara ''Lausitzer Neiße / Nysa Łużycka''. Il-park ġie mqassam mill-1815 'il quddiem skont l-ordnijiet tal-Prinċep [[Hermann von Pückler-Muskau]] (1785-1871), iċċentrat fuq ir-residenza tiegħu ta' Schloss Muskau (il-Kastell ta' Muskau).<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.muskauer-park.de/?lang_pref=en|titlu=Muskauer Park|lingwa=de-DE|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland UNESCO World Heritage Sites|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Parma Press|paġni=142-149|isbn=978-8377771556}}</ref>

Il-'''Hagia Sophia''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ayasofya''; bil-Grieg Koinē: Ἁγία Σοφία, b'ittri Rumani: ''Hagía Sophía''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Sancta Sophia'', litteralment "Għerf Imqaddes"), magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Gran Moskea Nobbli tal-Hagia Sophia''' (bit-Tork: ''Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'')<ref>Eyice, Semavi (1991). "Ayasofia" [Hagia Sophia]. ''Islam Ansiklopedisi'' (bit-Tork). Vol. 4. Istanbul: Turkish Diyanet Foundation. pp. 206–210.</ref> u preċedentement bħala l-'''Knisja tal-Għerf Imqaddes''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας, b'ittri Rumani: ''Naós tis Ayías tou Theoú Sofías'')<ref>Hamm, Jean S. (2010). ''Term Paper Resource Guide to Medieval History''. ABC-CLIO. p. 39. ISBN <bdi>978-0-313-35967-5</bdi>.</ref>, hija post ta' qima tal-aħħar ta' żmien il-qedem f'[[Istanbul]], it-[[Turkija]], u ġiet iddisinjata mill-ġeometri Griegi Isidore ta' Miletus u Anthemius ta' Tralles.<ref>Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2008). ''Gardner's Art Through the Ages: Volume I, Chapters 1–18'' (12th ed.). Mason, OH: Wadsworth. p. 329. ISBN <bdi>978-0-495-46740-3</bdi>.</ref> Inbniet fil-537 bħala l-[[katidral]] patriarkali tal-[[belt kapitali]] imperjali ta' Kostantinopli, u kienet l-ikbar knisja [[Kristjaneżmu|Kristjana]] tal-[[Imperu Ruman]] tal-Lvant (l-[[Biżantini|Imperu Biżantin]]) u tal-Knisja Ortodossa tal-Lvant, għajr matul l-[[Imperu Latin]] mill-1204 sal-1261, meta temporanjament saret katidral [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Ruman. Fl-1453, wara l-Waqgħa ta' Kostantinopli f'idejn l-[[Imperu Ottoman]], ġiet ikkonvertita f'moskea. Fl-1935, ir-Repubblika tat-Turkija stabbiliet [[mużew]] minflok, u baqgħet tintuża hekk għal 85 sena sa meta l-istatus tal-binja ġie annullat u reġgħet ġiet ikkonvertita f'moskea fl-2020.<ref>Emerson, William; van Nice, Robert L. (1950). "Hagia Sophia and the First Minaret Erected after the Conquest of Constantinople". ''American Journal of Archaeology''. '''54''' (1): 28–40. ISSN 0002-9114.</ref><ref>Curta, Florin; Holt, Andrew (2016). ''Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History [3 volumi]''. ABC-CLIO. p. 299. ISBN <bdi>978-1-61069-566-4</bdi>.</ref> Il-binja hija parti mis-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] taż-Żoni Storiċi ta' Istanbul li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/356/|titlu=Historic Areas of Istanbul|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
'''Instagram''' (komunement imqassar għal IG jew Insta) huwa servizz ta' networking soċjali [[Stati Uniti|Amerikan]] li jaqsam ir-ritratti u l-filmati u huwa proprjetà ta' [[Facebook]]. Is-servizz ġie maħluq minn [[Kevin Systrom]] u [[Mike Krieger]] u oriġinarjament ġie mniedi fuq iOS f'Ottubru 2010. Il-verżjoni [[Android]] ġiet rilaxxata f'April 2012, segwita minn interfaċċa tad-desktop limitata għall-karatteristiċi f'Novembru 2012, app għall-Fire OS f'Ġunju 2014, u app għall-[[Windows]] 10 f'Ottubru 2016. L-app tippermetti lill-utenti jtellgħu midja li tista' tiġi editjata b'filtri u organizzata b'hashtags u b’markaturi ġeografiċi. Il-midja li tittella'  tinqasam pubblikament jew ma' segwaċi approvati minn qabel. L-utenti jistgħu jibbrawżjaw il-kontenut ta' utenti oħra bit-tags u l-postijiet u jaraw l-iktar kontenut popolari. L-utenti jistgħu juru li ritratt ikun għoġobhom u jistgħu jsegwu utenti oħra biex malli jżidu l-kontenut tagħhom jiġu infurmati. Din il-funzjoni jidher li twaqqfet minn Settembru 2020. Tista' saħansitra tħallas apposta biex tixtri għadd ta' segwaċi ta' Instagram biex issaħħaħ in-negozju tiegħek.

'''Lamu''' hija belt żgħira fil-Gżira ta' Lamu, li min-naħa tagħha hija parti mill-[[Arċipelagu]] ta' Lamu fil-[[Kenja]]. Tinsab 341 kilometru (212-il mil) bit-triq fil-Grigal ta' [[Mombasa]] li tintemm fil-Moll ta' Mokowe, u minn hemm wieħed irid jaqsam il-fliegu tal-baħar biex jasal fuq il-Gżira ta' Lamu. Hija s-sede tal-Kontea ta' Lamu u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1055/|titlu=Lamu Old Town|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-01}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum tal-Patagonja''' (''Lestodelphys halli'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{Automatic taxobox}}
Is-'''Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù''' (''Macroscelides proboscideus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[insettivoru]] ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni [[Macroscelidea]]. 

'''Ronald William Fordham Searle''', CBE, RDI (twieled fit-3 ta' Marzu 1920 – miet fit-30 ta' Diċembru 2011<ref name=":0">{{Ċita aħbar|data=2012-01-03|titlu=UK artist, St Trinian's creator Searle dies aged 91|url=https://www.reuters.com/article/us-britain-searle-idUSTRE8020CT20120103|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>) kien artist, cartoonist satiriku, artist tal-comics, skultur, disinjatur tal-medalji u illustratur [[Renju Unit|Ingliż]]. X'aktarx li baqa' mfakkar l-iktar bħala l-ħallieq tal-Iskola ta' St. Trinian u għall-kollaborazzjoni tiegħu ma' [[Geoffrey Willans]] fis-sensiela ta' Molesworth.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.lambiek.net/artists/s/searle_ronald.htm|titlu=Ronald Searle|sit=lambiek.net|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-03}}</ref>

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

[[Żurigu]], [[Svizzera]]
|sħubija = [[Lista tat-timijiet nazzjonali tal-futbol tal-irġiel|208 assoċjazzjoni nazzjonali]]
|titlu_kap = [[Lista ta' presidenti tal-FIFA|President]]
|kap_isem = [[Sepp Blatter]]
|lingwa = [[Lingwa Ingliża|Ingliż]], [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]], [[Lingwa Franċiża|Franċiż]], [[Lingwa Spanjola|Spanjol]], [[Lingwa Taljana|Taljan]]
|sit_elettroniku = [http://www.fifa.com/ www.fifa.com]
}}
Il-'''Fédération Internationale de Football Association''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]] għal ''Federazzjoni Internazzjonali tal-Assoċazzjoni tal-Futbol''), magħrufa aħjar bħala l-'''FIFA''' ({{pronING|fifə}} jew /fifæ/), hija l-federazzjoni internazzjonali li tieħu ħsieb il-[[futbol]]. Il-kwartieri ġenerali tagħha jinsabu f'[[Żurigu]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] u l-president attwali huwa [[Sepp Blatter|Joseph Blatter]]. Il-FIFA hija responsabbli għall-organizazzjoni u t-tmexxija tal-kompetizzjonijiet importanti tal-futbol, bl-aktar waħda magħrufa tkun it-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]], li ilha ssir mill-1930.

{{Settembru}}

{{Taxobox
| isem = Murexechinus
| stampa = 
| daqs_stampa =
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Murexechinus'''''
| awtorità_ġeneru = Van Dyck, 2002
| speċi = '''''M. melanurus'''''
| binominali = ''Murexechinus melanurus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1899)
}}
'''''Murexechinus''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjur ta' denbu iswed (għalkemm jissejjaħ ukoll bl-isem ta' ġurdien marsupjal ta' denbu iswed u kien jissejjaħ ukoll "anteċinu ta' denbu iswed" biss m'għadux jintuża' minn meta ma baqax jagħmel parti mill-ġeneru ''[[Antechinus]]''), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{| class="wikitable floatright" style="width: 250px; margin:1em 1em;;"
|+Ipoġew ta' Ħal Saflieni
| colspan="2" |
|-
| colspan="2" |
|-
!Ismijiet alternattivi
|Ipoġew Preistoriku ta' Ħal Saflieni (isem uffiċjali) jew Ipoġew
|-
!Post
|Ħal Saflieni, Malta (qrib Raħal Ġdid)
|-
!Koordinati
|35°52′10.5″N 14°30′24.5″E
|-
!Erja
|500m<sup>2</sup>
|-
! colspan="2" |[[Storja]]
|-
!Materjal
|[[Franka]]
|-
!Stabbilit
|xi 4000 Q.K. (l-iktar fdalijiet bikrin)
|-
!Abbandunat
|xi 2500 Q.K.
|-
!Perjodu Preistoriku
|il-fażi ta' Ħal Saflieni
|-
! colspan="2" |Noti dwar is-sit
|-
!Dati tal-iskavi
|1903-1908, 1990-1993
|-
!Arkeologi
|[[Manwel Magri|Manuel Magri]][[Temi Zammit]]
|-
!Kundizzjoni
|Preservat u rrestawrat l-aħħar fl-2017
|-
!Sjieda
|[[Gvern ta' Malta|Gvern ta' Malta]]
|-
!Ġestjoni
|Heritage Malta<ref>{{Ċita web|url=https://heritagemalta.org/|titlu=Heritage Malta|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|-
!Aċċess pubbliku
|Iva (limitat)
|-
!Sit Web
|Heritage Malta
|-
! colspan="2" |
|-
! colspan="2" |Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO
|-
!Isem uffiċjali
|“Ħal Saflieni Hypogeum” (Ipoġew ta' Ħal Saflieni)
|-
!Tip
|Kulturali
|-
!Kriterju
|iii
|-
!Deżinjazzjoni
|1980 <small>(ir-raba' sessjoni)</small>
|-
!Nru ta' Referenza
|130
|-
!Reġjun
|L-[[Ewropa]] u l-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]]
|}
L-'''Ipoġew ta' Ħal Saflieni''' huwa struttura Neoltika taħt l-art li tmur lura għal żmien magħruf bħala l-fażi ta' Ħal Saflieni, jiġifieri 3300 – 3000 Q.K., fil-[[preistorja]] Maltija, u jinsab proprju f'Ħal Saflieni, qrib [[Raħal Ġdid]]. Sikwit huwa magħruf sempliċement bħala l-Ipoġew (jew Hypogeum bl-[[Ingliż]]), li litteralment huwa terminu li ġej mill-Grieg li jfisser ‘taħt l-art'. Jingħad li l-Ipoġew kien jintuża bħala santwarju u bħala nekropoli. L-arkeologi ddokumentaw il-fdalijiet ta' xi 7,000 persuni.<ref name=":0">Sagona, Claudia (2015). ''The Archaeology of Malta: From the Neolithic through the Roman Period''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-1107006690</bdi>.</ref> L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni jitqies bħala fost l-aqwa eżempji ppreservati tal-kultura tal-bini tat-tempji fil-Gżejjer Maltin li pproduċiet ukoll it-[[Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] u ċ-[[Ċirku tax-Xagħra]].
== Storja ==
L-Ipoġew ġie skopert b'kumbinazzjoni fl-1902 waqt li xi ħaddiema li kienu qed iwettqu xi xogħlijiet biex jgħaddu l-ilma għal proġett ta' żvilupp residenzjali ġdid, laqtu s-saqaf tas-sit.<ref name=":1">McDonald, Neil (2016). ''Malta & Gozo A Megalithic Journey''. lulu.com. ISBN <bdi>978-1326598358</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/52805|titlu=Vella, Fiona. "Hypogeum skulls to be studied". Times of Malta. p. 13.|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Għall-ewwel, il-ħaddiema ppruvaw jaħbu t-tempju, iżda eventwalment instab. L-istudju tal-istruttura twettaq l-ewwel minn Manuel Magri, li minn Novembru 1903 iddirieġa l-iskavi f'isem il-Kumitat tal-Mużewijiet.<ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/45738/1/Il-Għerien%20ta%27%20Ħal%20Saflieni.pdf|titlu=“Il-Għerien ta' Ħal Saflieni”|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Matul l-iskavi, parti mill-kontenuti tal-Ipoġew, inkluż fdalijiet tad-dfin u fdalijiet umani, ġew żvujtati u skartati mingħajr ma ġew katalogati kif suppost.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.scientificamerican.com/article/the-death-cults-of-prehistoric-malt-2005-01/|titlu="The Death Cults of Prehistoric Malta". Scientific American.|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Biex tkompli tgħaxxaq, Magri miet fl-1907 waqt li kien qed jagħmel xogħol tal-missjoni fit-Tuneżija u r-rapport tiegħu dwar l-Ipoġew intilef.<ref name=":1" />

It-'''Torri ta' Erkole''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Torre de Hércules'') huwa l-iktar [[fanal]] antik li għadu jeżisti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għandu oriġini [[Imperu Ruman|Rumana antika]] u jinsab f'peniżola xi 2.4 km miċ-ċentru ta' [[A Coruña]], fil-[[Galizja]], fil-Majjistral ta' [[Spanja]]. Sas-seklu 20, il-fanal kien magħruf bħala '''''Farum Brigantium'''''. Il-kelma bil-[[Lingwa Latina|Latin]] ''farum'' toriġina mill-[[Lingwa Griega|Grieg]] Φάρος, ''Pharos'', li kienet tintuża għall-[[Fanal ta' Lixandra]]. It-Torri ta' Erkole huwa għoli 55 metru u jinsab fix-xifer tal-kosta [[Oċean Atlantiku|Atlantika]] tat-Tramuntana ta' Spanja. Inbena fl-ewwel seklu W.K. u ġie rinnovat għalkollox fl-1791.<ref>{{Ċita web|titlu=Las leyendas de la Torre de Hércules|url=https://www.lavanguardia.com/participacion/las-fotos-de-los-lectores/20200703/482060668997/amanecer-pesquero-norte-torre-hercules-leyendas-mitos.html|data=2020-07-03|data-aċċess=2021-03-10|lingwa=es|sit=La Vanguardia}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Comarca de Coruña - Escudo y Bandera de Coruña - Apoya a la Torre como Patrimonio de la Humanidad de la UNESCO!|url=http://www.bandeiragalega.com/es/comarca/coruna.htm|data-aċċess=2021-03-10|sit=www.bandeiragalega.com}}</ref>

Cartoon Network huwa stazzjon tal-cartoons tat-tfal madwar id-dinja.

{{Taxobox
| isem = Pangolini
| stampa = Manis.jpg
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Laurasiatheria]]
| ordni = [[Pholidota]]
| awtorità_ordni = [[Hermann Weber|Weber]], 1904
| familja = ''[[Manidae]]''
| awtorità_familja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| ġeneru = [[Manis]]
| awtorità_ġeneru = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Manis crassicaudata]]''
*''[[Manis culionensis]]''
*''[[Manis gigantea]]''
*''[[Manis javanica]]''
*''[[Manis temminckii]]''
*''[[Manis tetradactyla]]''
*''[[Manis tricuspis]]''
*''[[Manis pentadactyla]]''
}}
'''Pangolin''' huwa [[mammiferu]] [[insettivoru]] ta' daqs żgħir u medju mifruxa fir-reġjuni tropikali tal-[[Afrika]] u l-[[Asja]]. Il-pangolini, jew kif inhuma imsejjħin ukoll [[bunemmiel tal-qxur|bunemmiela tal-qxur]] u [[wikkilin in-nemel tal-qxur]], għandhom 8 [[speċi]]. Dawn qegħdin ikklassifikati kollha kemm huma fil-[[ġeneru]] ''[[Manis]]'', fis-[[sottofamilja]] [[Maninae]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Manidae]] u fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]]. L-isem "pangolin" ġej minn kelma [[Malajana]] ''"pengguling"'' li tfisser imkebbeb.

{{ħassar|Crosswiki spam, undisclosed paid editing}}
{{Nebbieta|edukazzjoni}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Filippini]] rratifikaw il-Konvenzjoni fid-19 ta' Settembru 1985, u b'hekk is-siti indikattivi tagħhom setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ph|titlu=Philippines - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

Iċ-'''ċess''' hija logħba fuq il-bord bejn żewġ plejers. Xi kultant il-logħba tissejjaħ '''ċess internazzjonali''' jew '''ċess''' '''tal-punent''' biex tiddistingwiha minn logħob relatat, bħal [[xiangqi]] (ċess [[Ċina|Ċiniż]]) u [[shogi]] (ċess [[Ġappun|Ġappuniż]]). Il-forma attwali tal-logħba bdiet fi [[Spanja]] u l-bqija tan[[Ewropa t'Isfel|-Nofsinhar tal-Ewropa]] matul it-tieni nofs tas-seklu 15 wara li evolviet minn [[chaturanga]], logħba simili ta' oriġini [[Indja|Indjana]] iżda ħafna eqdem. Illum, iċ-ċess hija waħda mil-logħob l-aktar popolari fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jintlagħab minn miljuni ta’ nies, b'xi wħud jgħidu li hemm mat-800 miljun plejer<ref>{{Ċita web|url=https://www.chessjournal.com/how-many-chess-players-are-there/|titlu=How Many Chess Players Are There in The World? (Finally Solved)|kunjom=Staff|isem=Editorial|data=2021-10-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-17}}</ref>.

{{wikifikazzjoni}}
</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 52
|PGD_PSX_per_capita          = $37,657<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 20
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.901<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 15
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Konsolidazzjoni
|nota_sovranità              = Seklu 8
|valuta                      = [[Krone Daniż]]
|kodiċi_valuta               = DKK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dk]]
|kodiċi_telefoniku           = +45
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $313.637 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $56,202<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 8
|nota1                       = 
}}

{{Taxobox
| isem = ''Myoictis''
| stampa = MyoictisWallaciiWolf.jpg
| daqs_stampa = 180px
| deskrizzjoni_stampa = ''Myoictis wallacii''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Australidelphia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = [[Dasyurinae]]
| tribù = [[Dasyurini]]
| ġeneru = '''''Myoictis'''''
| awtorità_ġeneru = [[John Edward Gray|Gray]], 1858
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*''[[Myoictis leucura]]''
*''[[Myoictis melas]]''
*''[[Myoictis wallacii]]''
*''[[Myoictis wavicus]]''
}}
'''''Myoictis''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dasyuromorphia]]. Il-ġeneru ''Myoictis'' jiġbor fih erba' speċi estanti u kollha kemm huma jinsabu mifruxin fuq il-gżira ta' [[Gwinea l-Ġdida]] biss.

Il-'''Ġonna ta' Hevsel''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Hevsel Bahçeleri'') huma seba' mitt ettaru ta' raba' għammiel u ikkultivat ħdejn ix-xmara [[Tigris]] fil-Lvant tat-[[Turkija]], bejn il-[[Fortizza ta' Diyarbakır]] u x-xmara. Il-belt iffortifikata fl-imgħoddi kienet ikkonfinata b'sistema f'żewġ partijiet ta' swar difensivi, u l-ġonna, alimentati minn fawwariet fix-xaqliba wieqfa ta' taħthom, kellhom rwol vitali biex iwasslu l-ilma u l-provvisti lill-belt. Il-Ġonna ta' Hevsel tniżżlu fil-lista ta' siti indikattivi tal-[[UNESCO]] fl-2013<ref>{{Ċita web|url=https://www.sabah.com.tr/turizm/2013/10/25/hevsel-bahceleri-de-unescoya-aday|titlu=Hevsel Bahçeleri de UNESCO'ya aday|sit=Sabah|lingwa=tr|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>, u saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015, flimkien mas-swar tal-Fortizza ta' [[Diyarbakır]] bħala pajsaġġ kulturali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1488/|titlu=Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}

Fil-bidu ta’ Awwissu tal-2023, faqqgħet serje ta’ nirien fil-foresti fl-istat Amerikan tal-Hawaii, speċifikament fil-gżira ta’ Maui, fejn dawn in-nirien wasslu għal spostament u evakwazzjonijiet, u kkawżaw ukoll ħsara estensiva, u qatlu aktar minn 99 persuna fil-belt ta’ Lahaina, u t-tixrid tan-nirien fil-foresti huwa attribwit għal kundizzjonijiet Temp xott u maltemp li jirriżulta minn żona qawwija ta 'pressjoni għolja fit-tramuntana tal-Hawaii u l-Uragan Dora fin-Nofsinhar. Fit-8 ta’ Awwissu ġie ddikjarat stat ta’ emerġenza, hekk kif il-Gwardja Nazzjonali tal-Hawaii ġiet attivata mill-ġdid, ittieħdu xi azzjonijiet xierqa mid-Direttur tal-Aġenzija għall-Ġestjoni tal-Emerġenza tal-Hawaii u d-Direttur tal-Ġestjoni tal-Emerġenza, u l-fondi tad-dħul ġenerali tal-istat minfuqa biex itaffu l-kundizzjonijiet maħluqa min-nirien. Fid-9 ta 'Awwissu, il-gvern tal-istat tal-Hawaii iddikjara stat ta' emerġenza għall-istat kollu. U fl-10 ta 'Awwissu, il-President Amerikan Joe Biden ħareġ dikjarazzjoni federali ta' diżastru kbir<ref>{{Cite news |date=August 4, 2023 |title=2 Oahu brush fires contained after burning 250 acres |url=https://www.staradvertiser.com/2023/08/04/breaking-news/2-oahu-brush-fires-contained-after-burning-250-acres/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230805123853/https://www.staradvertiser.com/2023/08/04/breaking-news/2-oahu-brush-fires-contained-after-burning-250-acres/ |archive-date=August 5, 2023 |access-date=August 10, 2023 |work=[[Honolulu Star-Advertiser]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=August 4, 2023 |title=Multiple blazes, including 2 brush fires, keep Oahu fire crews busy |url=https://www.hawaiinewsnow.com/2023/08/04/multiple-blazes-including-2-brush-fires-keep-oahu-fire-crews-busy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230807134616/https://www.hawaiinewsnow.com/2023/08/04/multiple-blazes-including-2-brush-fires-keep-oahu-fire-crews-busy/ |archive-date=August 7, 2023 |access-date=August 10, 2023 |work=[[Hawaii News Now]] |language=en}}</ref>.
==Sfond storiku==
Iż-żona tipika meqruda min-nirien mifruxa fil-Hawaii żdiedet f'dawn l-aħħar deċennji, kważi quadruplikat, u l-esperti jemmnu li l-kawża ta 'dawn l-inċidenti hija ż-żieda fit-tixrid ta' pjanti mhux indiġeni, temperaturi għoljin u nixfa. Fiż-żmien tan-nirien, 20% ta 'Maui kien f'nixfa moderata (Livell 1 ta' 4), u 15% tal-kontea kienet f'kundizzjonijiet niexfa ħafna (Livell 2 ta '4). U tnaqqis fil-preċipitazzjoni ġie rreġistrat f'perjodi riċenti, u dan huwa konsistenti mal-istatistika mistennija tat-tisħin globali fil-Gżejjer Ħawajjan, skont il-valutazzjoni tal-Osservatorju Nazzjonali tal-Klima tal-Istati Uniti. Fil-prospetti staġjonali ta 'kull xahar tiegħu, iċ-Ċentru Nazzjonali Konġunt Nazzjonali (NIFC) mbassar potenzjal "ogħla min-normal" għal nirien kbar fil-Hawaii f'Awwissu, u ffokat fuq in-naħa tar-riħ tal-gżejjer; Minbarra li nnota t-tkabbir abbundanti tal-veġetazzjoni mill-istaġun tax-xita preċedenti u l-estensjoni tan-nixfa, iċ-ċentru stqarr li “Ċikluni tropikali li jistgħu jipproduċu nixfa jew uragani qawwija, skont kif jersqu lejn il-katina tal-gżejjer, jistgħu jaggravaw il-potenzjal għat-tkabbir tan-nar<ref>https://www.hawaiinewsnow.com/2023/08/04/dot-landing-operations-kahului-airport-shut-down-due-brush-fire-smoke/</ref>."

[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
[[Kategorija:2008]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2008. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

Il-'''Wied ta'''' '''M'zab''' jew '''Mzab''' (bil-Możabit: ''Aghlan'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مزاب, b'ittri Rumani: ''Mzāb'') huwa reġjun naturali tat-Tramuntana tad-Deżert tas-[[Saħara]] fil-Provinċja ta' Ghardaïa, l-[[Alġerija]]. Jinsab 600 kilometru (370 mil) fin-Nofsinhar tal-[[Alġier]] u fih jgħixu madwar 360,000 abitant (skont stima tal-2005).<ref>{{Ċita web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/Ghardaia-2369.html|titlu=Ghardaia Algeria - Travel to the Mzab Valley|sit=www.globosapiens.net|data-aċċess=2023-10-19}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''Eulagos''' huwa sottoġeneru ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru [[Lepus]] ma' tmien sottoġeneri oħra b'għaxar speċi ħajjin.

Il-'''Fortizza ta'''' '''Diyarbakır''' hija fortizza storika f'Sur, Diyarbakır, it-[[Turkija]]. Tikkonsisti minn fortizza interna u fortizza esterna.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|titlu=Diyarbakır Kalesi ve Surları (Diyarbakır)|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150901190254/http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|arkivju-data=2015-09-01|url-status=dead}}</ref>

, 1872]]
'''Berthe Morisot''' (14 ta' Jannar 14, 1841&nbsp;&ndash; 2 ta' Marzu 2, 1895) kienet pittriċi u membru taċ-ċirku ta' pitturi f'[[Pariġi]] li saru magħrufin bħala l-[[Impressjonisti]]. Għal seklu sħiħ ma tantx kienet stmata, forsi għax kienet mara, imma issa saret meqjusa waħda mill-aħjar pitturi Impressjonisti.

L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 102 [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fil-Lvant tal-[[Asja]], li hawnhekk tirreferi għal ħames pajjiżi/stati membri: iċ-[[Ċina]], il-[[Mongolja]], il-[[Korea ta' Fuq]], il-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]].

tal-[[Spirtu s-Santu|Ispirtu s-Santu]], Vilnius]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

It-'''Taj Mahal''' ([taːdʒ ˈmɛːɦ(ə)l])<ref>Wells, John C. (1990). ''Longman pronunciation dictionary''. Harlow, England: Longman. p. 704. ISBN <bdi>0-582-05383-8</bdi>.</ref>; <abbr>litteralment</abbr> “Kuruna tal-Palazz”<ref>Ahmed, Akbar S. (1998). ''Islam Today: A Short Introduction to the Muslim World''. I.B. Tauris. p. 94. ISBN <bdi>978-0-85771-380-3</bdi>.</ref>) huwa [[mawżolew]] tal-[[irħam]] abjad lewn l-[[avorju]] fix-xatt tan-Nofsinhar tax-xmara [[Yamuna]] fil-belt ta’ [[Agra]], fir-reġjun ta’ [[Uttar Pradesh]], l-[[Indja]]. Il-mawżolew ġie kkummissjonat fl-1632 mill-imperatur Mogul [[Shah Jahan]] (li rrenja mill-1628 sal-1658) biex iħaddan fih il-qabar tal-mara favurita tiegħu, [[Mumtaz Mahal]]; għalkemm il-mawżolew iħaddan fih ukoll il-qabar ta’ Shah Jahan innifsu. Il-qabar [[Iżlam|Iżlamiku]] huwa l-qalba tal-kumpless tat-Taj Mahal, li huwa mifrux fuq 17-il ettaru u li jinkludi [[moskea]] u binja għall-mistednin. It-Taj Mahal huwa mdawwar b’[[Ġnien|ġonna]] formali u huwa kkonfinat minn tliet naħat b’ħitan bl-amberżuni.

f'[[Għawdex]]]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Malta rratifikat il-Konvenzjoni fl-14 ta' Novembru 1978 u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/MT|titlu=Malta - UNESCO World Heritage Centre|data=2015-09-13|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150913030001/https://whc.unesco.org/en/statesparties/MT|arkivju-data=2015-09-13|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Loġġa tal-Ħarir''' (bid-djalett ta' [[Valencia]]: ''Llotja de la Seda;'' il-pronunzja bid-djalett ta' Valencia: [ˈʎɔdʒa ðe la ˈseða]; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Lonja de la Seda'') hija binja ċivika tal-aħħar tal-istil [[Gotiku]] ta' Valencia, li tinsab fil-belt ta' Valencia, [[Spanja]]. Hija attrazzjoni turistika prinċipali fil-belt u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/782/|titlu=La Lonja de la Seda de Valencia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-28}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Gregor-Chora.jpg
|desk_stampa=''Ikona ta' San Girgor''<br />[[Affresk]] minn [[Karije Kamii]], Istanbul, it-Turkija
|data_twelid=329
|post_twelid=[[Nażjanu]], il-[[Kappadoċja]]
|data_mewt=389
|post_mewt=Nażjanu, il-Kappadoċja
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=pre-kongregazzjoni
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=Knisja Ortodossa: il-25 ta' Jannar u t-30 ta' Jannar<br />Knisja Kattolika: it-2 ta' Jannar u l-25 ta' Jannar
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' San Ġorġ, Istanbul
|attribut1=Libsa bajda ta' iskof mingħajr mitra. Spiss ikun akkumpanjat minn [[San Bażilju]].
|patrun=Poeti Nsara
}}
'''San Girgor Nażjanżenu''' (329 - 389 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri tal-Lvant.

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,661,868
|sena_ċensiment_popolazzjoni = Jannar 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 54,2
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 140.6
|poż_densità_popolazzjoni    = 156 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $57.079 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $15,616
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2010
|IŻU                         = {{profitt}} 0.780<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-05 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 60
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = minn [[Spanja]]
|data_stabbilit1             = 28 ta' Novembru, 1821
|avveniment_stabbilit2       = mill-[[Kolombja]]
|data_stabbilit2             = 3 ta' Novembru, 1903
|valuta                      = [[Balboa tal-Panama|Balboa]]<br />[[Dollaru tal-Istati Uniti]]
|kodiċi_valuta               = PAB, USD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant|EST]]
|differenza_ħku              = -5
|cctld                       = [[.pa]]
|kodiċi_telefoniku           = +507
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $36.253 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,526
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

{{Nebbieta|Bijografija}}

'''Is-Swar tal-Kottonera''' (''bl-Ingliż:'' Cottonera Lines) magħrufa wkoll bħala '''Is-Swar ta' Valperga''' huma linja ta' fortifikazzjoni f'[[Bormla]] u l-[[Birgu]], [[Malta]]. Dawn inbnew fis-sekli 17 u 18 fuq art ogħla u aktar 'il barra mil-linja ta' fortifikazzjonijiet preċedenti, magħrufa bħala s-sur ta' Santa Margherita jew Firenzuola, li jdawru Bormla.

Is-'''Sassi ta' Matera''' huma żewġ distretti (''Sasso Caveoso'' u ''Sasso Barisano'') tal-belt [[Italja|Taljana]] ta' [[Matera]] fir-reġjun ta' [[Basilicata]], magħrufa sew għad-djar antiki fl-għerien li ilhom abitati mill-[[preistorja]], eżattament mill-perjodu Paleolitiku. Flimkien mal-kwartier ta' Civita (mibni f'xifer l-irdum li jissepara ż-żewġ Sassi), jikkostitwixxu ċ-ċentru storiku tal-belt. Is-Sassi ġew deskritti kemm-il darba bħala "wieħed mill-iżjed pajsaġġi uniċi fl-[[Ewropa]]".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Fodor's|data=2011-03-22|titlu=Fodor's Southern Italy|url=https://books.google.it/books?id=DdaXX0IyFKUC&pg=PT195&dq=basilicata+%22one+of+the%22&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwj9g_bSg-nYAhWJ-6QKHaiQA9IQ6AEIcDAJ#v=onepage&q=matera%20%22one%20of%20the%20most%20unique%20landscapes%20in%20Europe%22%22&f=false|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Fodor's Travel}}</ref> Iż-żewġ Sassi u l-park tal-knejjes rupestri ġew imniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-05}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Euarchontoglires
| stampa = Aye-Aye (Chiromys madagascariensis).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Aj-aj]] ''Daubentonia madagascariensis''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = '''Euarchontoglires'''
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Dermoptera]]
* [[Lagomorpha]]
* [[Plesiadapiformes]]
* [[Primates]]
* [[Rodentia]]
* [[Scandentia]]
}}
'''Euarchontoglires''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i bbażat fuq analiżi ta' sekwenzi ġenetiċi molekulari u fuq dati preżenti/assenti ta' [[retrotranspożju|retrotranspożji]]. Dan is-superordni qiegħed klassifikat, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]] u  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]]. 

'''Salamanca''' (''SAL-ə-MANK-ə'', <small>pronunzja bl-Ispanjol:</small> [salaˈmaŋka]) hija belt li tinsab fil-Punent ta' [[Spanja]] u hija l-[[belt kapitali]] tal-Provinċja ta' Salamanca fil-komunità awtonoma ta' Kastilja u León. Il-belt tinsab fuq diversi għoljiet telgħin u neżlin max-xmara [[Tormes]]. Iċ-ċentru storiku tal-belt tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/381/|titlu=Old City of Salamanca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-22}}</ref> Mill-2018, il-muniċipalità għandha popolazzjoni ta' 143,978 ruħ.<ref>''Ir-Reġistru Muniċipali ta' Spanja tal-2018''. L-Istitut Nazzjonali għall-Istatistika.</ref>

Is-'''Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco''' ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000. Dawn is-siti jinsabu fil-belt attwali ta' [[Tarragona]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/875/|titlu=Archaeological Ensemble of Tarraco|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-20}}</ref>

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem. 

'''Bridgetown''' (UN/LOCODE: BB BGI) hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt ta' [[Barbados]]. Qabel magħrufa bħala r-'''raħal ta' San Mikiel''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''The Town of Saint Michael''), iż-żona estiża ta' Bridgetown tinsab fi ħdan il-parroċċa ta' Saint Michael. Bridgetown xi kultant tissejjaħ lokalment bħala "l-belt", iżda l-iżjed referenza komuni hija sempliċement ir-"raħal". Mill-2014, il-popolazzjoni metropolitana tagħha tammonta għal madwar 110,000 ruħ.

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ħamrani''' (''Marmosa lepida'') jew '''opossum ġurdien ħamrani żgħir''' huwa [[mammiferu]] marsupjal, tat-tribù [[Metachirini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu) u fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju). Dan l-opossum huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] u huwa nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

</ref><br /><center></center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Spanjola|Spanjol]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Ħavana]]
|l-ikbar_belt                = [[Ħavana]]
|latd=23 |latm=8 |latNS=N |lonġd=82 |lonġm=23 |lonġEW=W
|tip_gvern                   = [[Marxist–Leninist]] [[stat partit-wieħed]]
|titlu_kap1                  = [[President tal-Kosta Rika|President tal-<br />Kunsill tal-Istat]]
|titlu_kap2                  = L-[[Ewwel Viċi President]]
|titlu_kap3                  = [[L-Ewwel Segretarju tal-Partit Komunista ta' Kuba|L-Ewwel Segretarju tal-Partit Komunista]]
|titlu_kap4                  = [[Assemblea Nazzjonali tal-Poter Popolari|President tal-<br />Assemblea Nazzjonali]]
|isem_kap1                   = [[Miguel Díaz-Canel]]
|isem_kap2                   = [[Salvador Valdés Mesa]]
|isem_kap3                   = [[Raúl Castro]]
|isem_kap4                   = [[Esteban Lazo Hernández]]
|żona_kklassifika            = 105
|poż_erja                    = 105 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 109,884
|erja_mi_kw                  = 42,426
|perċentwal_ilma             = negliġibbli<ref name="cubastat2010">[http://www.one.cu/aec2010/20080618index.htm Anuario Estadístico de Cuba 2010], Oficina Nacional de Estadísticas, República de Cuba. Accessed September&nbsp;30, 2011.</ref>
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          =
|poż_stima_popolazzjoni      =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 11,163,934<ref name="cubacensus2010">{{ċita web |url=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/anuario_2010/anuario_demografico_2010.pdf |titlu=ANUARIO DEMOGRÁFICO DE CUBA 2010 |pubblikatur=Oficina Nacional de Estadísticas (ONE) |lingwa=Spanjol }}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 102
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 264.0
|poż_densità_popolazzjoni    = 106 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $121 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 66
|PGD_PSX_per_capita          = $10,200
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 91
|sena_IŻU                    = 2012
|IŻU                         = 0.773<ref name=HDI12>{{ċita web |titlu=Costa Rica - Country Profile: Human Development Indicators|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/CRI.html |data-aċċess=2013-03-15 |pubblikatur=[[UNDP]] }}</ref>
|poż_IŻU                     = 62
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza minn [[Spanja]] u mill-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Gwerra ta' Għaxar Snin]]
|data_stabbilit1             = 1868 &ndash; 1878
|avveniment_stabbilit2       = Repubblika ddikjarata
|data_stabbilit2             = 20 ta' Mejju, 1902
|avveniment_stabbilit3       = [[Rivoluzzjoni Kubana]]
|data_stabbilit3             = 1 ta' Jannar, 1959
|valuta                      = [[Peso tal-Kuba]]<br />[[Peso konvertibbli tal-Kuba]]
|kodiċi_valuta               = CUC
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Kuba|CST]]
|differenza_ħku              = -5
|żona_ħin_legali             = mhux osservat
|differenza_żona_ħin_legali  = +4
|cctld                       = [[.cu]]
|kodiċi_telefoniku           = +53
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $68.715 biljun
|poż_PGD_nominali            = 63
|PGD_nominali_per_capita     = $6,106
|poż_PGD_nominali_per_capita = 88
|noti                        = 
}}
[[File:CubaSubdivisions.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
Il-'''Kuba''', uffiċjalment ir-'''Repubblika tal-Kuba''' ([[Lingwa Spanjola|Spanjol]]: ''República de Cuba'' <small>,pronunzja:</small> [reˈpuβlika ðe ˈkuβa] ), huwa pajjiż fil-[[Karibew]]. In-nazzjon tal-Kuba jikkonsisti fil-gżira prinċipali ta' Kuba, il-[[Gżira taż-Żgħożija]], u diversi arċipelagi oħrajn.

{{stub|Intrapriża}}
'''Renault Samsung Motors''', hija kumpanija li timmanifattura l-vetturi tas-sewqan fil-[[Korea t'Isfel]].

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Tumas More
|stampa=Portrait of Thomas More by Hans Holbein d. J. in the Frick Colllection.jpg
|desk_stampa=Tumas More, ritratt ta' [[Hans Holbein iż-żgħir]] (1527)
|data_twelid=7 ta' Frar 1478
|post_twelid=[[Londra]]
|data_mewt=6 ta' Lulju 1535
|post_mewt=Londra
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1935
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=Piju XI
|jum_festa=22 ta' Ġunju (Kattoliċi)<br />6 ta' Lulju (Anglikani)
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' San Dunstan, Canterbury
|attribut1=palma
|patrun=avukati, politiċi
}}
'''Sir Thomas More''' (Londra, 7 ta' Frar 1478 - Londra, 6 ta' Lulju 1535) kien avukat, filosfu umanista tar-[[Rinaxximent]], kittieb, u politiku Ingliż. Huwa wkoll qaddis tal-[[Knisja Kattolika]]. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Mawritanja|Mauritania]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-2 ta' Marzu 1981, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mr|titlu=Mauritania - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-03}}</ref>

{{stub|Astronomija}}
{{wikifikazzjoni}}

{{Automatic taxobox}}
'''''Murexia''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-pil qasir]], għalkemm jissejjaħ ukoll bl-isem ta' ġurdien marsupjal tal-pil qasir), tal-kontinent [[Awstralja]]n.

{{wikifikazzjoni}}
''Ma tridx tiġi konfuża ma 'qattus tad-deheb Ażjatiku jew qattus tal-bajja.''

{{stub|Ambjent}}

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

'''Norman Morrison''' (twieled fid-29 ta' Diċembru 1933 – miet fit-2 ta' Novembru 1965) kien Quaker (denominazzjoni ta' [[Kristjaneżmu|Kristjani]] [[Protestantiżmu|Protestanti]]) ta' [[Baltimore]] li baqa' magħruf l-iktar talli ta n-nar lilu nnifsu meta kellu 31 sena, sabiex jipprotesta kontra l-involviment tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] fil-Gwerra tal-[[Vjetnam]]. Morrison twieled f'[[Pennsylvania]] u ggradwa mill-Kulleġġ ta' Wooster fl-1956. Huwa kien miżżewweġ u kellu żewġt ibniet u iben.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/7lgK|titlu=Widow of Norman Morrison to Speak at The College of Wooster on Aug. 2…|data=2012-12-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-11-02}}</ref> Fit-2 ta' Novembru 1965, Morrison xarrab lilu nnifsu bil-pitrolju u ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tas-Segretarju tad-Difiża [[Robert McNamara]] fil-Pentagon.<ref>{{Ċita web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|titlu=The Pacifists - TIME|data=2008-04-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080422072951/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|arkivju-data=2008-04-22|url-status=dead}}</ref> Jaf iddeċieda jagħmel dan l-att wara li [[Thích Quảng Đức]] u patrijiet [[Buddiżmu|Buddisti]] oħra taw in-nar lilhom infushom u mietu bħala protesta kontra r-repressjoni tal-gvern tan-Nofsinhar tal-Vjetnam immexxi mill-President [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] [[Ngo Dinh Diem]].<ref>Tucker, Spencer C. (2011). ''Encyclopedia of the Vietnam War, The: A Political, Social, and Military History'' (2nd ed.). ABC-CLIO. p. 775. ISBN <bdi>978-1-85109-960-3</bdi>.</ref>

.]]
Il-'''Belt Storika tal-Kajr''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: القاهرة التاريخية, ''al-Qāhira tārīkhiyya''), magħrufa wkoll bħala l-'''Belt Iżlamika tal-Kajr''' (bl-Għarbi: قاهرة المعز, ''Qāhira al-Muʿizz'') jew il-'''Belt [[Medjuevu|Medjevali]] tal-Kajr''', tirreferi l-iktar għall-inħawi tal-[[Kajr]], l-[[Eġittu]], li nbnew mill-ħakma [[Iżlam|Musulmana]] fis-641 [[WK|W.K]]. sat-tkabbir modern tal-belt fis-seklu 19 matul it-tmexxija Kediva ta' Ismail, jiġifieri: il-partijiet ċentrali fi ħdan iċ-ċentru storiku ffortifikat bis-swar, iċ-ċimiterji storiċi, iż-żona madwar iċ-Ċittadella tal-Kajr, partijiet minn Bulaq, u ċ-Ċentru Storiku tal-Kajr (bl-Għarbi: مصر القديمة,<small> </small>''Misr al-Qadima'') li jmur lura għal żmien ir-[[Imperu Ruman|Rumani]] u jinkludi l-[[Monument|monumenti]] [[Kristjaneżmu|Kristjani]] Koptiċi ewlenin.<ref>{{Ċita web|url=http://urbanharmony.org/download/pdf/islamic_cairo_boundries2022.pdf|titlu=The Boundaries and Preservation Codes of Historic Cairo (bl-Għarbi), National Organisation for Urban Harmony. 2022.}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/89/|titlu=Historic Cairo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-28}}</ref>

'''Ġesù''', jew '''Ġesù ta' Nazaret''', magħruf ukoll bħala '''Ġesù Kristu''', huwa l-figura ċentrali tal-[[Kristjaneżmu]], kemm bħala l-Messija kif ukoll l-inkarnazzjoni ta' [[Alla]]. 

Il-'''Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai''' huwa park nazzjonali fil-[[Litwanja]]. Ġie ddeżinjat fl-1992 sabiex iħaddan il-belt storika ta' Trakai, xi 25 kilometru fil-Punent ta' [[Vilnius]], u l-foresti, il-lagi u l-villaġġi fil-madwar. Il-park ġie kklassifikat fil-Kategorija II fil-klassifikazzjoni tal-IUCN. Huwa l-uniku park nazzjonali storiku fl-[[Ewropa]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.tourism.lt/nature/parks/trakainp.html|titlu=Trakai NP.|sit=www.tourism.lt|data-aċċess=2023-03-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070716145947/http://www.tourism.lt/nature/parks/trakainp.html|arkivju-data=2007-07-16|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Wied tat-Tempji''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Valle dei Templi''; bl-[[Sqalli|Isqalli]]: ''Vaddi di li Tempri'') huwa sit arkeoloġiku f'[[Agrigento]] (magħrufa bħala ''Akragas'' fil-[[Greċja]] Antika), [[Sqallija]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji straordinarji ta' arti u arkitettura tal-Greċja Antika, u huwa wieħed mill-attrazzjonijiet prinċipali ta' Sqallija minn mindu tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-22}}</ref> 

Is-Serbja u il-Montenegro kienet nazzjon fl-[[Ewropa]]. F' Ġunju 2006 wara referendum il-[[Montenegro]] ħareġ stat għalih, u is-[[Serbja]] ħareġ stat għalih.

{{Taxobox
| isem = ''Argyrolagus''
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| awtorità_sottordni = 
| superfamilja = †[[Argyrolagoidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †[[Argyrolagidae]]
| awtorità_familja = 
| ġeneru = †''[[Argyrolagus]]''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1904
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Argyrolagus palmeri]]''
*†''[[Argyrolagus parodii]]''				
*†''[[Argyrolagus scagliai]]''
}}
'''''Argyrolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatat mal-[[opossum ġurdien]] jew l-[[opossum far]]. Dan qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Argyrolagoidea]], fil-familja [[Argyrolagidae]] u bl-ebda speċi ħajja. 

{{Taxobox
| isem = Badjcinus
| firxa_fossili = Oligoċen kmieni 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = †[[Thylacinidae]]
| ġeneru = '''''Badjcinus'''''
| speċi = '''''B. turnbulli'''''
| binominali = ''Badjcinus turnbulli''
| awtorità_binominali = ([[Jeanette Muirhead|Muirhead]] & [[Stephen Wroe|Wroe]], 1998)
}}
'''''Badjcinus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-dasjuromorfji), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Intaljatur''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jiskolpixxi, jintalja, inaqqax u jintornja l-[[injam]], l-avorju, il-ġebel, eċċ. Ġeneralment, it-terminu jintuża l-iktar għal min jaħdem l-iktar fuq l-injam għaliex min jaħdem fuq il-ġebel jissejjaħ [[naġġar]]. It-terminu “intaljatur” jista’ jintuża wkoll bħala “skultur tal-injam”. Dan it-terminu huwa differenti minn [[inċiżur]], li jinvolvi teknika differenti mill-intaljar, anke jekk xi drabi l-inċizzjoni tkun ukoll fl-injam jew materjal ieħor assoċjat mal-intaljar.

'''Ġeriko tal-Qedem''' jew '''Tell es-Sultan''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تل السلطان, litteralment "l-Għolja tas-Sultan") hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-belt ta' [[Ġeriko]], il-[[Palestina]], li jikkonsisti mill-fdalijiet tal-eqdem belt iffortifikata fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2023/9/18/jerichos-tell-es-sultan-added-to-unesco-world-heritage-list|titlu=Photos: Jericho’s Tell es-Sultan added to UNESCO World Heritage list|sit=Al Jazeera|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-13}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1687/|titlu=Ancient Jericho&#x2f;Tell es-Sultan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-13}}</ref>

]]
'''Piero di Tommaso Soderini''' ([[Firenze]], [[18 ta' Mejju]] [[1452]] – [[Ruma]], [[13 ta' Ġunju]] [[1522]]) kien [[politiku]] [[Italja|Taljan]] u [[statista]] tar-[[Repubblika ta' Firenze]].

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

L-'''Amazigh Marokkin Standard''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Standard Moroccan Amazigh;'' ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ; bl-[[Għarbi]]: الأمازيغية المعيارية), magħrufa wkoll bħala '''Tamazight Marokkin Standard''' jew '''Berberu Marokkin''' '''Standard''', hija [[lingwa]] standardizzata mill-Istitut Irjali tal-[[Kultura]] Amazigh (IRCAM) fil-[[Marokk]] li tħaddan karatteristiċi tat-Tashelhit, tat-Tamazight tal-Atlas Ċentrali, tat-Tarifit, it-tliet lingwi Amazigh ewlenin fil-Marokk.<ref>Alalou, Ali (2018-04-03). "The question of languages and the medium of instruction in Morocco". ''Current Issues in Language Planning''. '''19''' (2): 6–8.</ref> Ilha lingwa uffiċjali tal-Marokk mill-2011.<ref>Alalou, Ali (2018-04-03). "The question of languages and the medium of instruction in Morocco". ''Current Issues in Language Planning''. '''19''' (2): 136–160.</ref>

'''Angkor Wat''' (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; bil-[[Lingwa Khmer|Khmer]]: អង្គរវត្ត "Belt it-Tempji"<ref name=":0">Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref>) huwa kumpless ta' tempji fil-[[Kambodja]] u l-ikbar [[monument]] [[Reliġjon|reliġjuż]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħala erja ta' art (1,626 km<sup>2</sup>).<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure/|titlu=Largest religious structure|lingwa=en-GB|aċċess=|opra=}}</ref> L-isem jirreferi kemm għall-kumpless ta' diversi tempji kif ukoll għat-tempju ewlieni. Dan tal-aħħar, oriġinarjament inbena bħala tempju [[Induiżmu|Ħinduista]] ddedikat lil [[Vishnu]] fil-bidu tas-seklu 12<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|titlu=Angkor Wat - National Geographic Society|isem=|data=2013-03-01|lingwa=en|aċċess=|opra=|data-aċċess=2021-02-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210207145213/https://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|arkivju-data=2021-02-07|url-status=dead}}</ref>, u lejn tmiem is-seklu ġie kkonvertit f'tempju [[Buddiżmu|Buddist]] u għadu hekk sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|titlu=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk|aċċess=|opra=}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu sufi''', magħruf xjentifikament bħala ''Glironia venusta'', huwa mammiferu marsupjal [[notturn]], tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

It-terminu '''''ante Christum natum'''''{{nota|Xi drabi spelluta ħażin bħala ''Ante Christus Natum''}} (li bil-[[Lingwa Latina|Latin]] tfisser ''qabel it-twelid ta' Kristu'') jew '''Qabel Kristu''', ġeneralment imqassar bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] għal '''Q.K.''', jindika s-snin ta' qabel it-twelid ta' [[Ġesù|Ġesù Kristu]].<ref>{{Ċita web |url=http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |titlu=British Library manuscripts catalogue |data-aċċess=2011-05-21 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110521140037/http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |arkivju-data=2011-05-21 |lingwa=en}}</ref> Huwa ekwivalenti bil-Latin għall-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] "BC". Il-frażi ''ante Christum natum'' tidher ukoll imqassra għal ''ante Christum'' ("qabel Kristu"), imqassra bl-istess mod għal ''a.'' ''Chr.'', ''AC'' jew ''AC''.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/03738a.htm General Chronology in the ''Catholic Encyclopedia'' of 1913]</ref><ref>''Webster's New World College Dictionary'', Fourth Edition</ref><ref>''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (1983)</ref> Frażi relatata, p. Chr. n., p. Ch. n., jew ''post Christum natum'' tikkomplementa a. Ch. n. u hija ekwivalenti għal "''Anno Domini'' " (AD)<ref>[https://web.archive.org/web/20110720165718/http://www.logoslibrary.eu/pls/wordtc/new_wordtheque.w6_home_author.home?code_author=5547&lang=LA Example from LogosLibrary.eu].</ref>, li bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] nsibuha wkoll bħala [[Wara Kristu]] (W.K.)

'''Astronomija''' ([[Grieg]]: αστρονομία = άστρον + νόμος, astronomia = astron + nomos, letteralment, ("liġi tal-istilel") hija x-[[xjenza]] ta' l-osservazzjoni u l-ispjegazzjoni ta' x'jiġri lil hinn mill-[[Art]] ([[Art|Dinja]]) u barra l-[[atmosfera]]. Din ix-[[xjenza]] tistudja l-oriġini, l-[[evoluzzjoni]], [[fiżika]] u [[kimika]] ta' l-oġġetti li jistgħu jiġu osservati fis-sema (u li huma barra mill-[[atmosfera]]). Fi ftit kliem, l-Astronomija hija l-investigazzjoni ta' dak kollu li jiġri 'l barra mid-[[Art|Dinja]]. Hija waħda mill-eqdem [[Xjenza naturali|xjenzi]] għax nibtet malli n-nies bdew jiktbu dwar dak li jaraw fis-sema u wkoll hija waħda mill-ftit [[xjenza|xjenzi]] fejn id-dilettanti għadhom jistgħu jieħdu sehem, speċjalment fl-iskoperti u l-monitoraġġ ta’ fenomeni transitorji. L-Astronomija m’għandhiex tiġi mħallta ma' l-[[Astroloġija]], li tassumi li d-destin tal-bnedmin huwa marbut mal-pożizzjoni apparenti ta' l-oġġetti fis-sema. Għalkemm iż-żewġ oqsma jgawdu oriġini komuni, huma totalment differenti għax waqt li f'l-astronomija jintuża metodi xjentifiċi, l-astroloġija m'għandhiex bażi xjentifika. 

'''Jaipur''' (pronunzjata: /ˈdʒaɪpʊər/<ref>{{Ċita web|url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V13_405.gif|titlu=Imperial Gazetteer2 of India, Volume 13, page 399 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library|sit=dsal.uchicago.edu|data-aċċess=2022-11-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/jaipur|titlu=Definition of Jaipur {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-17}}</ref><ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Jaipur|url=https://www.thefreedictionary.com/Jaipur|data-aċċess=2022-11-17}}</ref>; bil-Ħindi: ''Jayapura''), li qabel kienet imsejħa '''Jeypore''', hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-istat [[Indja|Indjan]] ta' [[Rajasthan]]. Fl-2011 il-belt kellha popolazzjoni ta' 3.1 miljun ruħ, u b'hekk kienet l-għaxar l-iktar belt popolata fil-pajjiż. Jaipur hija magħrufa wkoll bħala l-"Belt ir-Roża", minħabba l-kulur dominanti tal-binjiet tal-belt. Hija magħrufa wkoll bħala l-"[[Pariġi]] tal-Indja", u [[C. V. Raman]] sejħilha l-"Gżira tal-Glorja". Tinsab 268 kilometru (167 mil) mill-belt kapitali nazzjonali [[New Delhi]]. Jaipur ġiet stabbilita fl-1727 mill-mexxej Kachhwaha Rajput, [[Jai Singh II]]<ref>Sen, Sailendra Nath (2007). ''Textbook of Indian History and Culture''. New Delhi: MACMILLAN. p. 167. ISBN <bdi>978-1-4039-3200-6</bdi>.</ref><ref>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Jaipur" . ''Encyclopædia Britannica''. Vol. 15 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 128–129.</ref>, il-mexxej ta' [[Amer]], li għalih issemmiet il-belt. Hija waħda mill-iżjed bliet ippjanati bikrin tal-Indja moderna, u ġiet iddisinjata minn [[Vidyadhar Bhattacharya]]. Matul il-perjodu kolonjali [[Renju Unit|Brittaniku]], il-belt serviet bħala l-belt kapitali tal-istat ta' Jaipur. Wara l-indipendenza fl-1947, Jaipur saret il-belt kapitali tal-istat iffurmat ġdid ta' Rajasthan.

{{stub|annimal}}
{{Automatic taxobox}}
L-'''annimali''' huma organiżmi multi-ċellurali fir-[[renju (bijoloġija)|renju bijoloġiku]] '''Animalia'''. Minbarra ċertu eċċezzjonijiet, l-annimali jikkonsmaw materjal organiku, jieħdu nifs l-[[ossiġenu]], kapaċi jimxu, jistgħu jirriproduċu sesswalment, u jgħaddu minn fażi ontoġenetika fejn ġisimhom jikkonsisti minn sfera ħawja ta' ċelloli, il-[[Blastula|blastula]], matul l-iżvilupp embrijoniku.

'''Çatalhöyük''' (pronunzja bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: [tʃaˈtaɫhœjyc]; miktuba wkoll ''Çatal Höyük'' u ''Çatal Hüyük''; ''çatal'' + ''höyük'' bit-Tork tfisser "tumbata mifruqa fi tnejn") kien insedjament ta' protobelt [[Neolitiku|Neolitika]] u Kalkolitika kbira ħafna fin-Nofsinhar tal-[[Anatolja]], li kien jeżisti għall-ħabta tas-7500 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-6400 Q.K., u li ffjorixxa għall-ħabta tas-7000 Q.K.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Renfrew|isem1=Colin|data=|titlu=Inception of agriculture and rearing in the Middle East|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S163106830500134X|rivista=Comptes Rendus Palevol|sensiela=CLIMATS-CULTURES-SOCIETES aux temps préhistoriques, de l'apparition des Hominidés jusqu'au Néolothique|lingwa=en|volum=5|numru=1|paġni=395-404}}</ref> F'Lulju 2012, is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1405/|titlu=Neolithic Site of Çatalhöyük|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-29}}</ref>

Il-'''Kuruna tal-Avvent''' hi tradizzjoni [[Kristjaneżmu|Nisranija]] li tissimbolizza l-[[Avvent]]. 

Il-'''Fortizza ta' San Nikola''' (bil-Kroat: ''Tvrđava sv. Nikole'') hija fortizza li tinsab fid-daħla tal-Fliegu ta' [[Sant'Antnin ta' Padova|Sant'Antnin]], qrib il-belt ta' [[Šibenik]] fid-Dalmazja ċentrali, il-[[Kroazja]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Chacoan
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] ''[[Cryptonanus chacoanensis]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. chacoensis'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus chacoensis]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Cryptonanus chacoensis]]'']]
L-[[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Chacoan]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus chacoensis]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b' abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus chacoensis]]'' jgħix f' abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi, foresti temperati u foresti bl-arbuxelli tax-xewk imsejħin '''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b' arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel ma' l-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

Il-'''Monasteru ta' Gelati''' (bil-Georgian: გელათის მონასტერი) huwa kumpless monastiku [[Medjuevu|Medjevali]] qrib [[Kutaisi]] fir-reġjun ta' Imereti tal-Punent tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Huwa wieħed mill-ewwel monasteri fil-Georgia u ġie stabbilit fl-1106 mir-Re David IV tal-Georgia bħala ċentru monastiku u [[Edukazzjoni|edukattiv]].<ref>Kaufhold, Hubert (2011). "Gelati Monastery". ''Religion Past and Present''.</ref>

'', eżempju ta'  annimal '''Diġitigrad''' tal-familja [[Canidae]]]]
, ''[[Canis lupus]]'', annimal '''Diġitigrad''']]

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

'''Amedeo Clemente Modigliani''' (twieled fit-12 ta' Lulju 1884 – miet fl-24 ta' Jannar 1920) kien [[pittur]] u [[skultur]] [[Italja|Taljan]], li l-ħadem l-iżjed fi [[Franza]]. 

L-'''Abbazija ta' Fontenay''' hija eks abbazija tal-Ordni Ċisterċensi fil-muniċipalità ta' Marmagne, qrib [[Montbard]], fid-dipartiment ta' Côte-d'Or fi [[Franza]]. Ġiet stabbilita minn San Bernard ta' Clairvaux fl-1118, u nbniet bl-istil [[Rumanesk]]. L-abbazija hija waħda mill-eqdem abbaziji Ċisterċensi fl-[[Ewropa]] u waħda mill-iżjed kompluti, u saret [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/165/|titlu=Cistercian Abbey of Fontenay|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-16}}</ref> Mill-kumpless oriġinali li jinkludi l-knisja, id-dormitorju, il-binja li tmiss mal-knisja, il-''caldarium'', ir-refettorju, il-barumbara u l-forġa, il-binjiet kollha għadhom intatti għajr ir-refettorju u kollha jinsabu fi stat tajjeb ta' manutenzjoni. L-Abbazija ta' Fontenay, flimkien ma' abbaziji Ċisterċensi oħra, tikkollega l-arkitettura Rumaneska mal-arkitettura [[Gotika]].

'''Domowina''' (bis-Sorbjan: "Dar") hija lega indipendenti politika tas-[[Sorbi]] u organizzazzjoni li tħaddan fiha s-soċjetajiet Sorbi fil-[[Lusazja t’Isfel]] (bil-Ġermaniż: Niederlausitz) u fil-[[Lusazja ta’ Fuq]] (bil-Ġermaniż: Oberlausitz), il-[[Ġermanja]]. Din il-lega tirrappreżenta l-interessi tas-Sorbi u hija s-suċċessur tal-''Lega ta’ Domowina tas-Sorbi tal-Lusazja t’Isfel u ta’ Fuq'' (bil-Ġermaniż: ''Domowina Bund Lausitzer Sorben'', bis-Sorbjan: ''Zwjazk Łužiskich Serbow'', bis-Sorbjan tal-Lusazja t’Isfel: ''Zwězk Łužyskich Serbow'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|titlu=History of Domowina|data=2004-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20041117055207/http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|arkivju-data=2004-11-17|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.domowina.de/en/domowina/|titlu=Domowina|sit=www.domowina.de|data-aċċess=2021-04-15}}</ref>

{{Nebbieta|lingwistika}}

Is-sena '''2015''' kienet iddikjarata mill-Ġnus Magħquda bħala s-Sena Internazzjonali tad-Dawl, u s-Sena Internazzjonali tal-Ħamrija.

{{Nebbieta|ġeografija}}

Il-'''Fdalijiet ta' Loropéni''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Ruines de Loropéni'') huma sit ta' wirt [[Medjuevu|Medjevali]] qrib ir-raħal ta' Loropéni fin-Nofsinhar tal-[[Burkina Faso]]. Tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2009.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1225/|titlu=Ruins of Lorop&eacute;ni|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-19}}</ref> Dawn il-fdalijiet kienu l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-pajjiż. Is-sit ikopri erja ta' 1,113-il ettaru (2.75 akri) u jinkludi għadd ta' ħitan tal-ġebel li kienu jiffurmaw fortizza Medjevali, l-iżjed waħda ppreservata minn għaxra fl-inħawi. Il-fdalijiet imorru lura mill-inqas xi elf sena. L-insedjament kien okkupat mill-poplu Lohron jew Kulango u gawda perjodu ta' prosperità bis-saħħa tal-kummerċ tad-deheb trans-[[Saħara|Saħarjan]]. Laħaq il-quċċata tiegħu bejn is-sekli 14 u [[Seklu 17|17]] u mbagħad ġie abbandunat fil-bidu tas-seklu 19.<ref name=":0" />
[[File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Loropéni_Ruins_nr.Loropéni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Lorop%C3%A9ni_Ruins_nr.Lorop%C3%A9ni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|daqsminuri|L-iskavi [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] tal-fdalijiet f'Mejju 2016.]]

'''''Itaboraidelphys''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum]]i. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

Fil-lingwaġġ komuni, it [[Kelma|-terminu]] '''''vanità''''' jindika twemmin eċċessiv fil-kapaċitajiet tiegħu u attrazzjoni lejn ħaddieħor. Qabel is -seklu 14 ma kellha l-ebda tifsira narċisistika, iżda kienet meqjusa ''għalxejn''. It-terminu relatat '''''vainglory''''' illum jitqies bħala sinonimu arkajku ta' ''vanità'', tiftaħar mhux ġustifikat. Mis-suffiss '''vanus ('''nuqqas ta’) u l-Latin '''Gloria.'''

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson
| image = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Jameson (P.randensis).JPG
| image_width = 240px
| image_caption = [[Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson]] jew [[Fenek aħmar ta' Jameson]], ''[[Pronolagus radensis]]''
| status =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Pronolagus]]''
| species = '''''P. randensis'''''
| binomial = ''[[Pronolagus randensis]]''
| binomial_authority = Jameson, 1907
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Pronolagus randensis caucinus]]'' 
*''[[Pronolagus randensis randensis]]'' 
*''[[Pronolagus randensis whytei]]''
}}

{{Taxobox
| isem = †Caroloameghiniidae
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †'''Caroloameghiniidae'''
| awtorità_familja =  
| grad_sottodiviżjoni = [[Ġeneru|Ġeneri]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Caroloameghinia]]''
*†''[[Chulpasia]]''
*†''[[Procaroloameghinia]]''
*†''[[Robertbutleria]]''
}}
'''Caroloameghiniidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Caroloameghinioidea]], ma' familja oħra (†[[Glasbiidae]]), mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja. 

{{Nebbieta|ġeografija}}

Ir-'''Royal Exhibition Building''' (jew il-Binji Rjali tal-Wirjiet) hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Melbourne]], [[Victoria]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1131/|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-09}}</ref> Il-binja nbniet fl-1879-1880 bħala parti mill-moviment tal-wirjiet internazzjonali, fejn ġew ippreżentati iktar minn 50 wirja bejn l-1851 u l-1915 madwar id-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-binja għandha superfiċe ta' madwar 26 ettaru (64 akru), twila 150 metru (490 pied) u hija mdawra b'erba' toroq tal-belt. Tinsab f'9 Nicholson Street fil-Ġonna ta' Carlton, u tmiss ma' Victoria Street, Carlton Street u Rathdowne Street, fit-tarf tal-Grigal tad-distrett kummerċjali ċentrali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1131bis.pdf|titlu=Royal Exhibition building and Carlton Gardens}}</ref> Inbniet biex tospita l-Wirja Internazzjonali ta' Melbourne fl-1880-1881, u mbagħad ospitat il-Wirja Internazzjonali Ċentenarja ferm ikbar fl-1888, u l-ftuħ formali tal-ewwel Parlament tal-Awstralja fl-1901. Il-binja tirrappreżenta l-flus u l-prestiġju li kellha Victoria fis-snin 70 tas-seklu 19.<ref>{{Ċita web|url=https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens, World Heritage Management Plan|data-aċċess=2023-02-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200309092002/https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|arkivju-data=2020-03-09|url-status=dead}}</ref> Matul is-seklu 20 sezzjonijiet u naħat iżgħar tal-binja kienu soġġetti għat-twaqqigħ u għan-nirien; madankollu, il-binja prinċipali, magħrufa bħala s-Sala l-Kbira, baqgħet teżisti sa żminijietna.

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

{{stub|Storja}}
border
|stampa_mappa                = The British Empire.png
|deskrizzjoni_mappa          = L-inħawi kollha tad-dinja li qatt kienu parti mill-Imperu Brittaniku. It-[[Territorji Brittaniċi Barranin]] attwali għandhom isimhom issottolinjat bl-aħmar.
<!--Do not add extra information to infobox - it deliberately only contains the flag and map. Do not add countries to the map that are not considered part of the British Empire by reliable sources.-->
}}

'''Element kimiku''' huwa sustanza pura magħmula minn tip wieħed ta’ [[atomu|atomi]], li jikkaratterizzawh u jiddistingwuh mill-elementi l-oħra bin-[[numru atomiku]] (Z).<br /> 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ta' Quechua''' (''Marmosa quichua'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]]. Dan l-opossum huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]], u jinsab mifrux ma' Valle de Occobamba, f'[[Cuzco]], fil-[[Peru]] biss u b'hekk endemiku ta' dan il-pajjiż.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Staka Skenderova''' (1831-26 ta' Mejju 1891) kienet għalliema [[Bożnija u Ħerżegovina|Bosnijaka]], ħaddiema soċjali, kittieba u folklorista.<ref>Pokop.ba. "Sveti Arhangeli Georgije i Gavrilo" (in Bosnian). Retrieved 2019-07-12.</ref> Hija stabbiliet l[[Sarajevo|-]]<nowiki/>ewwel skola għal-bniet f'’[[Sarajevo]] fid-19 ta’ Ottubru 1858.<ref>Žene iz priča i legendi BiH - Staka Skenderova". Federalna. 11 May 2014. Retrieved 11 September 2014.</ref> Is-sena ta' wara, hija saret l-ewwel awtur mara ppubblikata fil-Bosnja moderna.

, is-Slovakkja.]]
L-'''Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jikkonsisti minn 712-il għar mifruxa f'erja totali ta' 55,800 ettaru (138,000 akru) tul il-fruntiera tal-[[Ungerija]] u tas-[[Slovakkja]].

fil-Prefettura ta' [[Hiroshima]], il-Ġappun, wieħed mill-aktar eżempji famużi ta' torii fil-pajjiż.{{Sfn|Littleton|2002}} It-torii timmarka d-daħla tas-santwarji Xintù u huma simboli rikonoxxibbli tar-reliġjon.]]
Ix-'''Xintù''' jew ix-'''Xinto'''/ix-'''Xintoiżmu''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 神道) hija [[reliġjon]] li toriġina mill- [[Ġappun]]. Ikklassifikata bħala reliġjon tal-Lvant tal-[[Asja]] minn studjużi tar-reliġjon, il-prattikanti tagħha spiss iqisuha bħala reliġjon indiġena tal-Ġappun u bħala reliġjon tan-natura. L-istudjużi kultant isejħu lill-prattikanti tagħha ''Xintui'', għalkemm l-aderenti rari jużaw dak it-terminu huma stess. M'hemm l-ebda awtorità ċentrali fil-kontroll tax-Xintù, b'ħafna diversità ta' twemmin u prattiki evidenti fost il-prattikanti.

Il-lista segwenti telenka l-istati madwar id-dinja rikonoxxuti bħala [[pajjiż sovran|sovrani]] min-[[Nazzjonijiet Uniti]].
{{TOCright}}

L-'''Għar ta'''' '''Karain''' (bit-Tork: '''''Karain Mağarası''''') huwa sit arkeoloġiku Paleolitiku li jinsab fil-villaġġ ta' Yağca, 27 kilometru fil-Majjistral tal-belt ta' [[Antalya]] fir-reġjun [[Mediterran]] tat-[[Turkija]].

Il-'''Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier''' huma siti storiċi ta' importanza partikolari fi [[Trier]], l-eqdem belt fil-[[Ġermanja]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/367/|titlu=Roman Monuments, Cathedral of St Peter and Church of Our Lady in Trier|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

'''Kalwaria Zebrzydowska''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [kalˈvarja zɛbʐɨˈdɔfska]) hija raħal fin-Nofsinhar tal-[[Polonja]] b’4,429 abitant (skont stima tal-2007). Mill-1999, ir-raħal jinsab fid-distrett ta’ [[Małopolskie]]. Preċedentement, ir-raħal kien amministrat fid-distrett ta’ [[Bielsko-Biała]] (1975-1998). Il-kumpless tal-pellegrinaġġ ta’ Kalwaria Zebrzydowska tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/905/|titlu=Kalwaria Zebrzydowska: the Mannerist Architectural and Park Landscape Complex and Pilgrimage Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>

0.500
|poż_IŻU                     = 146
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] (mil-[[Pakistan]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Jum l-Indipendenza tal-Bangladexx|Iddikjarat]]
|avveniment_stabbilit2       =
|avveniment_stabbilit3       =
|data_stabbilit1             = 26 ta Marzu, 1971 
|data_stabbilit2             = Kostituzzjoni Kurrenta
|data_stabbilit3             = 4 ta' Novembru, 1972
|valuta                      = [[Taka tal-Bangladexx|Taka]]
|kodiċi_valuta               = BDT
|żona_ħin                    = [[il-Ħin Normal tal-Bangladexx|BST]]
|differenza_ħku              = +6
|cctld                       = [[.bd]]
|kodiċi_telefoniku           = 880
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $113.032 biljun
|poż_PGD_nominali            = 57
|PGD_nominali_per_capita     = $700.59
|poż_PGD_nominali_per_capita = 161
|noti                        = 
}}

'''Plagiomenidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament mammiferi relatati fil-qrib mal-[[kolugi]] (il-mammiferi plaċentati li jipplanaw, tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer).

{{infobox bijografija}}
'''Alfred Hermann Fried''' ([ˈʔalfʁeːt ˈhɛʁman ˈfʁiːt]; twieled fil-11 ta’ Novembru 1864 – miet fil-5 ta’ Mejju 1921) kien paċifista, pubbliċista/opinjonista, ġurnalista, kofundatur tal-moviment paċifista [[Ġermanja|Ġermaniż]], u rebbieħ Lhudi [[Awstrija|Awstrijaku]] (ma’ [[Tobias Asser]]) tal-Premju Nobel tal-Paċi fl-1911.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nobel-winners.com/Peace/alfred_fried.html|titlu=Alfred Hermann Fried|sit=www.nobel-winners.com|data-aċċess=2021-05-05}}</ref> Fried kellu għall-qalbu wkoll l-[[Esperanto]]. Huwa l-awtur ta’ ktieb tat-tagħlim tal-Esperanto u ta’ [[dizzjunarju]] mill-Esperanto għall-Ġermaniż u mill-Ġermaniż għall-Esperanto, li ġie ppubblikat għall-ewwel darba fl-1903 u mill-ġdid fl-1905.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/alfred-fried|titlu=Alfred Fried|sit=www.jewishvirtuallibrary.org|data-aċċess=2021-05-05}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/54k1z|titlu=WebCite query result|data=2009-10-25|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-05-05}}</ref>

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Pika tax-xofftejn suwed''' (''Ochotona curzoniae'') hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]].

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

'''Taron David Egerton''' (imwieled fl-10 ta’ Novembru 1989) huwa attur Brittaniku.<ref>{{Ċita web|url=https://ew.com/person/taron-egerton/|titlu=Taron Egerton|sit=EW.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.numeromag.nl/in-conversation-with-taron-egerton/|titlu=IN CONVERSATION WITH TARON EGERTON|kunjom=Letonja|isem=Timotej|data=2023-05-31|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-01-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.emmys.com/bios/taron-egerton|titlu=Taron Egerton|sit=Television Academy|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-25}}</ref>

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

'''Charles Robert Watts''' (twieled fit-2 ta' Ġunju 1941 – miet fl-24 ta' Awwissu 2021) kien mużiċist Ingliż li kiseb fama internazzjonali bħala d-drummer tar-Rolling Stones mill-1963 sa mewtu fl-2021. Huwa kien wieħed mill-membri tal-qalba tal-grupp mużikali, u flimkien mal-kitarrista [[Keith Richards]], kienu l-unika membri tal-band li daqqew fl-albums kollha tar-Rolling Stones.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nme.com/news/music/ronnie-wood-pays-tribute-to-charlie-watts-rolling-stones-3028389|titlu=Ronnie Wood pays tribute to Charlie Watts: "I will dearly miss you"|data=2021-08-25|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Huwa ġie mlaqqam bħala "The Wembley Whammer" minn [[Mick Jagger]]. Watts ikkwota l-jazz bħala influwenza maġġuri fl-istil tiegħu fuq it-tnabar.

{{Taxobox
| isem = Didelphinae
| stampa = Possum122708.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Didelphis virginiana'' f'Ohio
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = '''Didelphinae'''
| awtorità_sottofamilja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| grad_sottodiviżjoni = Ġeneri
| sottodiviżjoni = 
''[[Chacodelphys]]''<br />
''[[Chironectes]]''<br />
''[[Cryptonanus]]''<br />
''[[Didelphis]]''<br />
''[[Gracilinanus]]''<br />
''[[Hyladelphys]]''<br />
''[[Lestodelphys]]''<br />
''[[Lutreolina]]''<br />
''[[Marmosa]]''<br />
''[[Marmosops]]''<br />
''[[Metachirus]]''<br />
''[[Monodelphis]]''<br />
''[[Philander (ġeneru)|Philander]]''<br />
''[[Thylamys]]''<br />
''[[Tlacuatzin]]''
}}
'''Didelphinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

{{Taxobox
| isem = Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka
| stampa = Ear-tagged and radio-collared Macroscelides micus.png
| daqs_stampa = 240px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Afrotheria]]
| ordni = [[Macroscelidea]]
| familja = [[Macroscelididae]]
| ġeneru = ''[[Macroscelides]]''
| awtorità_ġeneru = Dumbacher and Rathbun 2014
| speċi = '''''M. micus'''''
| binominali = ''Macroscelides micus''
| awtorità_binominali =
}} 
Is-'''Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka''' (''Macroscelides micus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]], [[insettivoru]], tal-ordni [[Macroscelidea]]. Dan l-ispeċi ta' senġi ġie deskritt uffiċjalment fl-2014 u jikkwalifika bħala l-iżgħar, b'piż ta' madwar 27 gramma biss.

{{Nebbieta|kultura}}

{{stub|Bijoloġija‎}}

Il-'''filatelija''' hija l-istudju tal-bolol tat-taxxa jew tal-bolol postali. Din tinkludi l-iddisinjar, il-produzzjoni u l-użi tal-bolol wara li tingħata l-awtorizzazzjoni li jinħarġu, is-soltu mingħand uffiċjali tal-gvern bħall-awtoritajiet postali. Il-filatelija hija l-attività distinta fejn jiġu studjati l-bolol, li tista’ tinkludi l-kollezzjoni tal-bolol. Ngħidu aħna, xi filatelisti jistudjaw bolol estremament rari mingħajr ma jkollhom kopji għalihom stess, għaliex jiswew ħafna flus jew għaliex l-aħħar eżemplari jinsabu fil-mużewijiet. Min-naħa l-oħra, il-kollezzjoni tal-bolol fiha nfisha hija l-ksib ta’ bolol, xi drabi mingħajr kunsiderazzjoni għall-oriġini jew għall-użu tagħhom.

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Pika ta' Gaoligong
| status = 
| status_ref =
| image = 
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika ta' Gaoligong]] ''[[Ochotona gaoligongensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. gaoligongensis'''''
| binomial = ''[[Ochotona gaoligongensis]]''
| binomial_authority = Wang, Gong & Duan, 1988
| subdivision_ranks =
| subdivision = 
}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Arġentina]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-23 ta' Awwissu 1978, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ar|titlu=Argentina - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=whc.unesco.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-22}}</ref>

Il-'''Monasteru ta'''' '''Alcobaça''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro de Alcobaça'', ''Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça''; pronunzja: [alkuˈβasɐ]) huwa kumpless monastiku [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] li jinsab fir-raħal ta' Alcobaça, fil-[[Portugall]] ċentrali, xi 120 kilometru fit-Tramuntana ta' [[Liżbona]]. Il-monasteru ġie stabbilit fl-1153 mill-ewwel re Portugiż, [[Afonso Henriques]], u żviluppa rabta sfiqa mal-monarkija Portugiża matul l-[[Storja|istorja]] ta' seba' sekli tiegħu.

'''Ortografija''' hija sett ta' konvenzjonijiet għall-kitba ta' lingwa, fosthom  ir-regoli ta' kif tispelli, il-kapitalizzazzjoni, u l-punteġġjatura .

Il-'''Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsabu fi [[Gwynedd]], [[Wales]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/374/|titlu=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-08}}</ref> Is-sit jinkludi l-kastelli ta' Beaumaris u ta' Harlech u l-kastelli u s-swar tal-irħula ta' Caernarfon u ta' Conwy. L-UNESCO tqis li dawn il-kastelli u s-swar tal-irħula huma "l-ifjen eżempji tal-arkitettura militari tal-aħħar tas-seklu 13 u tal-bidu tas-seklu 14 fl-[[Ewropa]]".

u r-[[Repubblika Għarbija Saħrawija Demokratika]].]]
L-istorja tal-abitazzjoni tal-bniedem fil-[[Marokk]] tinfirex mill-Paleolitiku t'isfel, bl-ewwel magħruf ikun Ġebel Igħud ([[Jebel Irhoud]]). Ħafna aktar tard il-Marokk kien parti mill-kultura [[Iberomaurusjan|Iberomaurusjana]], inkluż [[Taforalt]]. Hija tmur mit-twaqqif tal-Mawretanja u renji [[Berberi]] tal-qedem oħra, sat-twaqqif tal-istat Marokkin mid-[[dinastija Idrisija]]<ref name="Moroccan dynastic shurfa">{{Ċita pubblikazzjoni|paġni=81–94}}</ref> segwita minn dinastiċi Iżlamiċi oħra, sal-perjodi kolonjali u tal-indipendenza.

'''Martin de Porres''' (9 ta' Diċembru 1579 – 3 ta' Novembru 1639) kien ajk Dumnikan ibbeatifikat fl-1837, u ddikjarat qaddis fl-1962 minn [[Papa Ġwanni XXIII]], l-ewwel qaddis iswed tal-kontinent Amerikan, fi żmien meta l-Afro-Amerikani bdew jieħdu d-drittijiet ċivili tagħhom. Fost l-oħrajn, huwa l-qaddis patrun ta' persuni ta' razza mħallta u ta' dawk li jfittxu l-armonija bejn il-kulturi. Ħadem ħafna għall-foqra, bena orfanatrofju u sptar tat-tfal. 

(Bozen), Tirol N.; Lienz, Tirol L.; Abfaltersbach, Tirol L.; Kaltern, Tirol N.; Jenesien, Tirol N. (kmandanti)]]

'''Edgar Alexei Robert von Wahl''' jew '''de Wahl''' (23 ta' Awwissu 1867 – 9 ta' Marzu 1948) kien għalliem, matematiku u lingwista tal-Ġermaniż Baltiku. Huwa magħruf l-aktar bħala l-kreatur tal-[[Interlingue]] (magħrufa bħala Occidental tul ħajtu), lingwa naturalistika mibnija bbażata fuq il-[[Lingwi Indo-Ewropej|lingwi Indo-Ewropej]], li inizjalment ġiet ippubblikata fl-1922.

Il-'''Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan''', l-[[Italja]], hija bażilika u santwarju tal-Ordni tad-Dumnikani fil-parroċċa ta' [[San Vittore al Corpo]]. L-arkitettura tat-tribuna, li nbniet bejn l-1492 u l-1493 skont ir-rieda tad-Duka ta' [[Milan]] [[Ludovico il Moro]] li xtaq [[mawżolew]] għall-familja tiegħu, hija waħda mill-aqwa binjiet tar-[[Rinaxximent]] fit-Tramuntana tal-Italja.

{{stub|ġeografija}}
[[File:Burgenland in Austria.svg|thumb|Burgenland ġewwa l-Awstrija]]
'''Burgenland''' (IPA: ''{{IPA|ˈbʊʁɡn̩lant}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 284,900 (sal-2020).

'''Harry Belafonte''' (imwieled '''Harold George Bellanfanti Jr.'''; twieled fl-1 ta' Marzu 1927 – miet fil-25 ta' April 2023) kien [[kantant]], attur u attivist [[Ġamajka|Ġamajkan]]-[[Stati Uniti|Amerikan]], li ppopolarizza l-[[mużika]] calypso mal-udjenzi internazzjonali fis-snin 50 tas-seklu 20. Belafonte huwa wieħed mill-ftit artisti tal-ispettaklu li ngħataw Emmy, Grammy, Oscar, u Tony (EGOT). L-iżvolta fil-karriera tiegħu waslet permezz tal-album ''Calypso'' (1956), li kien l-ewwel LP ta' artist solista li bigħ miljun kopja.

{{infobox bijografija}}
'''Mary Moser''' (twieldet fis-27 ta' Ottubru 1744 – mietet fit-2 ta' Mejju 1819) kienet pittriċi Ingliża u waħda mill-iktar artisti nisa rinomati tar-[[Renju Unit]] fis-seklu 18. Mary Moser kienet waħda minn żewġ membri nisa li kienu l-fundaturi tal-Akkademja Rjali (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Royal Academy'') fl-1768 (flimkien ma' [[Angelica Kauffman]]). Hija pittret diversi ritratti iżda baqgħat magħrufa b'mod partikolari għall-[[Pittura|pitturi]] tagħha ta' fjuri differenti.<ref name=":0">Brian Stewart & Mervyn Cutten (1997). ''The Dictionary of Portrait Painters in Britain up to 1920''. Antique Collectors' Club. ISBN <bdi>1-85149-173-2</bdi>.</ref>

'', minn [[Gerard van Honthorst]], 1622, [[Wallraf-Richartz Museum]]]]
Il-'''Milied''' hija festa vaganza ċċelebrata l-iktar fil-[[25 ta' Diċembru]] biex tfakkar it-[[Twelid ta' Ġesù|twelid]] ta' [[Ġesù]], il-figura ċentrali tal-[[Kristjaneżmu|Kristjanità]]. Mhuwiex magħruf jekk din il-ġurnata hix tassew il-ġurnata tat-twelid ta' Ġesù imma jista' jkun li ħadet post il-festa qadima tas-solistizju tax-xitwa fil-kalendarju antik Ruman. Minkejja li l-Milied hija predominantement festa Nisranija, din tiġi ċċelebrata minn ħafna nies li mhumiex ta' twemmin Nisrani. Fost id-drawwiet popolari marbuta mal-Milied insibu l-għoti tar-rigali, il-[[Father Christmas]], il-mużika u l-għanjiet tal-Milied, kartolini b'xewqat, ċelebrazzjonijiet reliġjużi bħall-quddies ta' nofs il-lejl, ikel speċjali, u dekorazzjonijiet varji bħas-[[siġra tal-Milied]], dwal, girlandi, ''mistletoes'', [[presepju|presepji]], u l-''holly''.  

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Greċja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Lulju 1981, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/gr/|titlu=Greece - UNESCO World Heritage Centre|data=2018-09-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180918171639/http://whc.unesco.org/en/statesparties/gr/|arkivju-data=2018-09-18|url-status=bot: unknown}}</ref>

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

{{Taxobox
| isem = ''Marmosops''
| stampa = Gracilinanus microtarsus.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Marmosops incanus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Marmosops'''''
| awtorità_ġeneru = [[Paul Matschie|Matschie]], 1916
| tip_speċi = ''[[Gray Slender Opossum|Didelphis incana]]''
| awtorità_tip_speċi = [[Peter Wilhelm Lund|Lund]], 1840
}}
'''''Marmosops''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

Il-lista segwenti telenka l-istati madwar id-dinja rikonoxxuti bħala [[pajjiż sovran|sovrani]] min-[[Nazzjonijiet Uniti]].
{{TOCright}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''''Vande Mataram''''' ([[Devanāgarī]]: वंदे मातरम / [[Bangla]] jew [[lingwa Bengaliża]]: <font size="4.9">বন্দে মাতরম</font> ''Bônde Matorom'') hija l-għanja nazzjonali ta' l-[[Indja]]. L-għanja nkitbet minn [[Bankim Ċandra Ċatterġii]] f'forma [[Sanskrit]]izzata tal-[[lingwa Bengaliża]]. Flimkien ma' l-Innu Nazzjonali għandha tifsira simbolika kbira għall-[[Indja]]. '''Vande Mataram''' tfisser '''ġieħ (Art) ommna'''.

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

L-'''estrazzjoni terminoloġika''' (magħrufa wkoll bħala estrazzjoni tat-termini, estrazzjoni tal-glossarji, jew rikonoxximent tat-termini) hija kompitu speċjalizzat tal-estrazzjoni tal-informazzjoni. L-għan tal-estrazzjoni terminoloġika hu li b’mod awtomatiku jiġu estratti termini rilevanti minn ''corpus'' partikolari ta’ kliem.<ref>Alrehamy, Hassan H; Walker, Coral (2018). "SemCluster: Unsupervised Automatic Keyphrase Extraction Using Affinity Propagation". ''Advances in Computational Intelligence Systems''. Advances in Intelligent Systems and Computing. '''650'''. pp. 222–235. ISBN <bdi>978-3-319-66938-0</bdi>.</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

''[[Dugong]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] ''(id-[[dugongu]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Sirenia]], fil-[[familja]] [[Dugongidae]], fis-[[sottofamilja]] [[Dugonginae]], bi [[speċi]] 1 biss.

Il-'''Kastell ta'''' '''Durham''' huwa kastell tan-[[Normanni]] fil-belt ta' [[Durham]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]], li ilu okkupat mill-Kulleġġ Universitarju mill-1837 wara r-rwol preċedenti tiegħu bħala r-residenza tal-Isqfijiet ta' Durham. Il-kastell ġie ddeżinjat flimkien mal-[[Katidral ta' Durham]] bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986. Il-faċilità hija miftuħa għaż-żjarat iggwidati għall-pubbliku ġenerali, peress li jintuża bħala binja operattiva u jospita iktar minn 100 student. Il-kastell jinsab fil-quċċata ta' għolja fuq ix-xmara [[Wear]] fil-[[peniżola]] ta' Durham, faċċata tal-Katidral ta' Durham.

[[Category:Pholidota]]
[[Manidae]] hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], b'żewġ sottofamilji ([[Eurotamandua]] u [[Maninae]]), b'ħames ġeneri ([[Eurotamandua]], [[Eomanis]], [[Necromanis]], [[Patriomanis]] u [[Manis]]) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji [[Epoicotheriidae]], [[Escavadodontidae]] u [[Metacheiromyidae]] jiffurmaw l-ordni Pholidota.

'''Iris Apfel''' (/æpfɛl/;<ref>https://youtube.com/v3XAEfzZl4o</ref> née '''Barrel''' ; 29 ta’ Awwissu 1921 – 1 ta’ Marzu, 2024) kienet negozjanta Amerikana, disinjatur tal-arredament, [[disinn tal-moda|disinjatur tal-moda]], u attriċi. F'negozju ma’ żewġha, Carl, mill-1950 sal-1992, Apfel kellha karriera fit-tessuti, inkluż kuntratt mal-[[White House]] li kien mifrux fuq disa’ presidenzi. Meta rtirat, hija ġibdet tifħir għal spettaklu tal-2005 fl-Istitut tal-Kostumi tal-Metropolitan Museum of Arti li kien fih il-kollezzjoni tagħha ta' ġojjellerija tal-kostumi, stilizzat bi ħwejjeġ fuq mannekini daqs li kieku libsithom hi. Hija saret ikona tal-moda, u ffirmat kuntratt bħala mudella ma' IMG fl-2019 fl-età ta' 97. Fl-2014 hija dehret f'dokumentarju ta' Albert Maysles imsejjaħ <nowiki><i id="mwFQ">Iris</i></nowiki>.

(''Didelphis virginiana'')]]
 jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'')]]
'''Didelphini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinent Amerikan. 

'''Harry Belafonte''' (imwieled '''Harold George Bellanfanti Jr.'''; twieled fl-1 ta' Marzu 1927 – miet fil-25 ta' April 2023) kien [[kantant]], attur u attivist [[Ġamajka|Ġamajkan]]-[[Stati Uniti|Amerikan]], li ppopolarizza l-[[mużika]] calypso mal-udjenzi internazzjonali fis-snin 50 tas-seklu 20. Belafonte huwa wieħed mill-ftit artisti tal-ispettaklu li ngħataw Emmy, Grammy, Oscar, u Tony (EGOT). L-iżvolta fil-karriera tiegħu waslet permezz tal-album ''Calypso'' (1956), li kien l-ewwel LP ta' artist solista li bigħ miljun kopja.

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

Il-'''Codex Eyckensis''' tas-seklu 8 hu Evanġeljarju ibbażat fuq żewġ manuskritti kostitwenti li nistgħu nissoponu iffurmaw konvolut mis-seklu 12 sal-1988. Il-Codex Eyckensis hu l-eqdem ktieb fil-Belġju<ref>Coenen, J., Het oudste boek van België, ''Het Boek 10'', 1921, S. 189-194.</ref>. Sa mis-seklu 8, il-ktieb inżamm fit-territorju li llum jikkorrispondi mal-muniċipalità ta' [[Maaseik]]. Il-ktieb x'aktarx ġie prodott fil-iskrittorju fl-Abbazija ta’ [[Echternach]].

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

Tradizzjonalment, '''it-teorija tan-numri''' hi fergħa tal-[[matematika]] li tistudja l-proprjetajiet tan-numri sħaħ jew interi, kemm l-interi naturali u kemm l-interi relattivi, u fiha nsibu ħafna problemi miftuħin li jinftehmu faċilment, anki minn dawk li mhumiex matematiċi. B’mod iżjed ġenerali, din-teorija tħares lejn klassi wiesgħa ta' problemi li joħorġu naturalment mill-istudju tan-numri sħaħ. It-teorija tan-numri għandha post speċjali fil-matematika, minħabba r-rabtiet li għandha ma oqsma oħra u l-interess li jqajmu il-propożizzjonijiet tagħha. Kif qal Jürgen Neukirch<ref>Daħla tal-ktieb ''Algebraische Zahlentheorie''. Springer, Berlin-Heidelberg-New York 1992. ISBN 3-540-54273-6. {{Iċċita|''Die Zahlentheorie nimmt unter den mathematishen Disziplinen eine ähnlich idealisierte Stellung ein wie die Mathematik selbst unter den anderen Wissenschaften.''}}</ref> :{{Iċċita|''It-teorija tan-numri għandha fost id-dixxiplini matematiċi pożizzjoni idealizzata bħal dik li għandha l-matematika fost ix-xjenzi l-oħra.''}}

'''Ajruport ta' Istanbul''' (IATA: IST, ICAO: LTFM) (Tork: İstanbul Havalimanı) <ref>[https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/yeni-havalimaninin-adi-belli-oldu-istanbul-havalimani-tabelalari-asildi,uQweIzQJuEO5By59Eg4xnw/ Istanbul]</ref> huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni li jservi lil [[ Istanbul |Istanbul]], [[Turkija|it-Turkija]]. Huwa jinstab fid-distrett ta' [[ Arnavutköy (distrett) |Arnavutköy]] fuq in-naħa [[Ewropa|Ewropea]] tal-belt. 

{{infobox bijografija}}
'''Giulio Natta''' (twieled fis-26 ta’ Frar 1903 – miet fit-2 ta’ Mejju 1979) kien kimiku [[Taljan]] u rebbieħ tal-Premju Nobel. Huwa rebaħ il-Premju Nobel tal-Kimika fl-1963 flimkien ma’ [[Karl Ziegler]] għall-ħidma fuq il-polimeri għoljin. Huwa rċieva wkoll Medalja tad-Deheb ta’ Lomonosov fl-1969.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giulio-natta_(Dizionario-Biografico)|titlu=NATTA, Giulio in "Dizionario Biografico"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>

L-'''Akkwedott ta' Padre Tembleque''' jew l-'''Akkwedott ta'''' '''Tembleque''' huwa akkwedott [[Messiku|Messikan]] li jinsab bejn l-irħula ta' [[Zempoala]], fl-istat ta' [[Hidalgo]], u [[Otumba]] fl-istat tal-[[Belt tal-Messiku]].

{{stub|ġeografija}}
[[File:Niederösterreich in Austria.svg|thumb|l-Awstrija t’Isfel ġewwa l-Awstrija]]
l-'''Awstrija t’Isfel''' (IPA: ''{{IPA|ˈniːdɐˌʔøːstɐʁaɪ̯ç}}'') hija [[stat]] tal-[[Awstrija]]. l-istat għandu popolazzjoni ta' 1,670,688 (sal-2019).

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem.