Il-'''Monasteru ta' Santa Katarina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: دير القدّيسة كاترين; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης), uffiċjalment il-'''Monasteru Rjali Awtonomu Mqaddes ta' Santa Katarina tal-Muntanja Mqaddsa ta' Sinaj''', huwa monasteru [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss]] tal-Lvant li jinsab fil-[[Peniżola]] ta' Sinaj. Jinsab fil-bokka ta' fondoq fl-għoljiet taħt il-Muntanja Sinaj, qrib ir-raħal ta' Santa Katarina, l-[[Eġittu]]. Il-monasteru huwa msemmi għal [[Santa Katarina ta' Lixandra]].<ref>Evans, Helen C. (2004). ''Saint Catherine's Monastery, Sinai, Egypt: A Photographic Essay''. Metropolitan Museum of Art. ISBN <bdi>978-1-58839-109-4</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Saint-Catherines-Monastery|titlu=Saint Catherine’s Monastery {{!}} Location, History, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-27}}</ref>

Is-'''Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri oak''' (bl-[[Lingwa Estonjana|Estonjan]]: ''Tamme-Lauri tamm'', bil-lingwa tal-[[Võros]]: ''Tammõ-Lauri tamm'') hija siġra kbira tal-ballut fl-[[Estonja]]. Fil-fatt din is-siġra hija l-eħxen u l-eqdem siġra fl-Estonja u tinsab fil-Parroċċa ta' Antsla, il-Kontea ta' Võru.<ref>{{Ċita web|url=https://register.keskkonnaportaal.ee/|titlu=Keskkonnaportaal {{!}} Andmed & kaart|sit=register.keskkonnaportaal.ee|lingwa=et|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Is-siġra hija għolja 17-il metru (56 pied) u għandha ċirkonferenza ta' 831 ċentimetru (327 pulzier), imkejla 130 ċentimetru (51 pulzier) mill-art. Skont ir-riċerkaturi, is-siġra tħawlet għall-ħabta tal-1326.<ref>{{Ċita web|url=http://www.urvaste.ee/index.php?page=82|titlu=Urvaste vald|data=2011-07-20|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110720130226/http://www.urvaste.ee/index.php?page=82|arkivju-data=2011-07-20|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{DISPLAYTITLE:''The Loud House Movie''}}
'''''The Loud House Movie''''' huwa [[film]] mużikali animati Amerikan tal-2021 miktb, dirett minn Dave Needham fuq Nickelodeon Movies u Netflix. Il-film ta' 2020 oriġinarjament kien se jinħareġ minn Paramount Pictures taċ-ċinema. Minflok, il-film kellu rilaxx diġital fl-2021 fuq Netflix u jixxandar fuq Television Malta fl-2023.

{{stub}}
Ir-rwoli tan-'''nisa fl-Ungerija''' nbidlu b'mod sinifikanti matul l-aħħar 200 sena. Storikament, fit-territorju preżenti tal- [[Ungerija]], diskorsi dwar ir-rwoli tan-nisa, id-drittijiet u l-aċċess politiku, flimkien ma' [[ Movimenti Feministi |movimenti femministi]], żviluppaw fil-kuntest ta' rwoli ta' ġeneru estremament tradizzjonali li kienu influwenzati mill [[Knisja Kattolika|-Kattoliċiżmu Ruman]], il-[[ Luteraniżmu |Luteraniżmu]] u l-[[ Kalviniżmu |Kalviniżmu]] . Aktar reċentement, id[[Komuniżmu|-]]<nowiki/>duttrina [[Komuniżmu|Komunista]] dwar il-post tan-nisa fis-soċjetà kienet ukoll influwenti. L[[ Post-komuniżmu |-era post-komunista]] fl-Ungerija pproduċiet numru ta' organizzazzjonijiet biex jindirizzaw il-bżonnijiet tan-nisa tan-nazzjon u jimmobilizzaw il-votanti nisa, u bosta universitajiet issa għandhom programmi ta' studju tal-ġeneru. Fis-seklu 21, id-dħul fl-[[Unjoni Ewropea]] wassal għal kultura iktar “''Westernized''”. 

{{Wikifikazzjoni}}
Il-'''Forti Sant’Anġlu''' hija [[Fortifikazzjonijiet ta' Żmien il-Kavallieri f'Malta|fortifikazzjoni]] li tinsab fil-ponta tal-Birgu u sseparata minn din il-Belt b'foss li hu mimli bl-ilma baħar. Il-fortizza hi dedikata lil [[Sant’Anġlu ta’ Sqallija]] fil-[[Birgu|Birgu.]]

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Limburgu<br />([[Lingwa Olandiża|Olandiż]]:''Limburg'')'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Belġju}}
|-
|'''Reġjun'''
|{{bandiera|Reġjun Fjamming}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Ħasselt]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Herman Reynders]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|2,414 km2 (932 mi kw)
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''<br />&nbsp;- Total: <br />&nbsp;- [[Densità tal-Popolazzjoni|Densità]]:
|<br />844,621<br />350/km2 (910/mi kw)
|-
|'''Websajt'''
|[http://www.limburg.be/ Sit Uffiċjali]
|}

'''Korfù''' (miktuba wkoll Korfu; magħrufa wkoll bħala Kerkira, /korˈʧira/; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Κέρκυρα o Κόρκυρα, Kérkyra; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Corcyra''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Corfu'') hija gżira [[Greċja|Griega]], fil-[[Baħar Jonju]], quddiem ix-xtajta t'Epiru, fil-konfini ta' bejn il-Greċja u l-[[Albanija]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/complete-guide-corfu-851348.html|titlu=The Complete Guide To: Corfu {{!}} The Independent {{!}} The Independent|data=2021-04-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-06-24|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210427030450/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/complete-guide-corfu-851348.html|arkivju-data=2021-04-27|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>Trevor Webster (1994). ''Where to Go in Greece: A New Look''. Vol. 1. Settle Press. p. 221. ISBN <bdi>9781872876207</bdi>.</ref> Hija maqtugħa mill-Greċja kontinentali permezz ta' fliegu li jvarja fil-wisa' minn 3 sa 25 kilometru u tinkludi l-gżejriet kollha fil-qrib sew tagħha. Il-gżira hija parti mill-unità reġjonali ta' Korfù, u hija amministrata minn tliet muniċipalitajiet mal-gżejjer ta' Othonoi, Ereikoussa, u Mathraki.<ref>{{Ċita web|url=https://corfutvnews.gr/diaspasi-deite-tin-tropologia/|titlu=Διάσπαση: Δείτε την Τροπολογία.|data=2019-02-25|lingwa=el|data-aċċess=2022-06-24}}</ref> F'Korfù hemm ukoll l-Università tal-Jonju. Il-gżira għandha erja ta' 613.6 kilometru kwadru, jiġifieri kważi d-doppju tal-erja ta' [[Malta]]. Il-belt ewlenija għandha l-istess isem tal-gżira, jiġifieri Korfù u n-nies tal-post isejħulha Kerkira.

Is-'''Santwarju ta' Bom Jesus do Monte''' huwa santwarju [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Portugiż f'[[Tenões]], 'il barra mill-belt ta' [[Braga]], fit-Tramuntana tal-[[Portugall]]. L-isem tas-santwarju jfisser "[[Ġesù]] Twajjeb tal-Għolja".

'''Kolomenskoye''' (bir-Russu: Коло́менское) hija eks proprjetà rjali li tinsab diversi kilometri lejn ix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt ta’ [[Moska]], ir-[[Russja]], fit-triq antika li twassal għar-raħal ta’ [[Kolomna]] (minn fejn oriġina l-isem). Iż-żona xenika hija kbira 390 ettaru u tħares lejn ix-xtut weqfin tax-xmara [[Moskva]]. Kolomenskoye saret parti minn Moska fis-snin 60 tas-seklu 20. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/634/|titlu=Church of the Ascension, Kolomenskoye|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">Dixon, Simon. ''Catherine the Great (Profiles in Power)''. Harlow, UK: Longman, 2001, <nowiki>ISBN 0-582-09803-3</nowiki>.</ref><ref name=":2">{{Ċita web|url=http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|titlu=Kolomenskoye Estate Museum, Russia|data=2014-01-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140124181204/http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|arkivju-data=2014-01-24|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Palazz ta' Versailles''' (pronunzja: /vɛərˈsaɪ, vɜːrˈsaɪ/ ''vair-SY, vur-SY'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/versailles|titlu=Definition of Versailles {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Château de Versailles'' [ʃɑto d(ə) vɛʁsɑj]) huwa eks residenza rjali li nbena mir-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]] u li jinsab f'[[Versailles]], madwar 12-il mil (19-il kilometru) fil-Punent ta' [[Pariġi]], [[Franza]]. Is-sjieda tal-palazz hija tar-Repubblika Franċiża u mill-1995 ġie ġestit, taħt it-tmexxija tal-Ministeru Franċiż għall-[[Kultura]], mill-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz tal-[[Mużew]] u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles.<ref>{{Ċita web|url=https://en.chateauversailles.fr/public-establishment|titlu=The Public Establishment|data=2016-10-31|sit=Palace of Versailles|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Kull sena, bħala medja, 15,000,000 ruħ iżuru l-palazz, il-park jew il-ġonna ta' Versailles, għaldaqstant huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://us.france.fr/en/paris/article/palace-versailles-chateau-versailles|titlu=Palace of Versailles (Château de Versailles)|sit=us.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Minħabba l-[[pandemija tal-COVID-19]], l-għadd ta' viżitaturi li ħallsu l-biljett biex iżuru l-Palazz ta' Versailles naqas b'75 % minn tmien miljuni fl-2019 għal żewġ miljuni fl-2020. It-tnaqqis kien partikolarment qawwi fost il-viżitaturi barranin, li jirrappreżentaw tmenin fil-mija tal-viżitaturi li jħallsu l-biljett.<ref>{{Ċita web|url=https://chroniques.amisdeversailles.com/le-rapport-dactivite-2020-du-chateau-est-en-ligne/|titlu=Le rapport d'activité 2020 du château est en ligne|kunjom=benedicte|data=2021-07-24|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
'''Vientiane''' (''Vieng Chan'') hija belt popolata u l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Laos]]. Hija tinsab fuq ix-xatt tax-xellug tal- Mekong, li timmarka l-fruntiera mat- [[Tajlandja]], kważi faċċata tal-belt Tajlandiża ta' Nong Khai.

{{Nebbieta|Reliġjon}}
Il-'''Knisja Maronita''' hija knisja ''sui iuris'' Kattolika Orjentali f’komunjoni sħiħa mal-Papa u l-[[Knisja Kattolika]] dinjija, b’awtogovernanza skont il-Kodiċi tal-Kanoni tal-Knejjes tal-Lvant. Il-Knisja Maronita ilha mmexxija mill-Patrijarka [[Bechara Boutros al-Rahi]] mill-2011, li huwa bbażat f'[[Bkerke]] fil-Grigal ta' [[Bejrut]], il-[[Libanu]]. Din il-knisja hija magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Knisja Maronita Sirjana ta’ Antijokja''' u abbażi tal-liturġija u tal-wirt tradizzjonali hija parti mill-[[Kristjaneżmu]] [[Sirja|Sirjan]].

'''Qalhat''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلهات‎) huwa isem belt antika li tinsab ftit iktar minn 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal kostali ta' [[Sur]], fir-Reġjun ta' Ash Sharqiyah fil-Grigal tal-[[Oman]]. Fil-mappa ta' [[Abraham Ortelius]] kienet imniżżla bħala '''Calha'''. Illum il-ġurnata, biswit il-belt antika, hemm raħal portwali żgħir u modern fejn hemm ukoll terminal tal-[[gass naturali likwifikat]] (LNG).<ref>{{Ċita web|url=http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|titlu=“Gas Media Releases”. Arkivjat 26-02-2012.|aċċess=|data-aċċess=2021-02-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120226150316/http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|arkivju-data=2012-02-26|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Garajonay''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque nacional de Garajonay'', ippronunzjata [ˈpaɾke naθjoˈnal de ɣaɾaxoˈnaj]) jinsab fiċ-ċentru u fit-Tramuntana tal-gżira ta' [[La Gomera]], waħda mill-[[Gżejjer Kanarji]] ([[Spanja]]). Ġie ddikjarat bħala park nazzjonali fl-1981 u bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/380/|titlu=Garajonay National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-27}}</ref> Jokkupa erja ta' 40 km<sup>2</sup> u huwa estiż f'kull waħda mis-sitt muniċipalitajiet tal-gżira.

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

{{Wikifikazzjoni}} fil-[[Mekka]], l-[[Arabja Sawdija|Għarabja Sawdija]], l-iktar imqaddsa għall-Misilmin.]]L-'''Iżlam''', ġieli spellut '''Islam'',''''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ۘالِإسْلَام, al-Islām, traduzzjoni: "Sottomissjoni [għar-rieda t'Allah]") huwa [[reliġjon]] monoteista Abramika (bħall-[[Ġudaiżmu]] u l-[[Kristjaneżmu]]) iċċentrata fuq il-''Qu'ran'' (bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: il-[[Koran]], relatata mal-kelma "'''Qara'''" mill-għerq [https://en.m.wiktionary.org/wiki/Category:Maltese_terms_belonging_to_the_root_q-r-j q-r-j]) u t-tagħlim ta' [[Muħammed]]. L-aderenti tal-Iżlam, imsejħa ''muslimin'' (bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Misilmin jew Musulmani), jammontaw għal madwar 2 biljun ruħ globalment u huma t-tieni l-akbar popolazzjoni reliġjuża fid-dinja wara l-[[Kristjaneżmu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/|titlu=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center|data-aċċess=2023-11-27|arkivju-data=2023-02-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230205195540/https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/|url-status=live |lingwa=en |df=dmy-all}}</ref>

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
Il-fenomenu tal-hekk imsejħa bloggs (''blogs'' bl-Ingliż) huwa pjuttost riċenti, fejn dan il-mezz ta' komunikazzjoni qed jiġi kkunsidrat minn ħafna bħala s-soluzzjoni għall-vojt li tħalli l-medja tradizzjonali. Il-blogg innifsu m'huwa xejn ħlief tip ta' sit f'format ta' ġurnal/djarju, fejn l-aħħar kitbiet jidhru fil-quċċata filwaqt li dawk iktar antiki jiġu arkivjati. Il-fenomenu tal-bloggs jaf l-għeruq tiegħu l-Amerika, fejn ħa spinta partikolari fl-aħħar elezzjonijiet presidenzjali Amerikani meta delegazzjoni ta' bloggers kienet mistiedna ssegwi mill-viċin l-andament tal-kampanja elettorali.

</ref>
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 262
|poż_densità_popolazzjoni    = 106 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $45.421 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $28,648
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}} 0.884
|poż_IŻU                     = 12
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|avveniment_stabbilit1       = [[Stat ta' Sloveni, Kroati u Serbi|Stat ta' Sloveni,<br/>Kroati u Serbi]]<br/>sar indipendenti
|avveniment_stabbilit2       = [[Ħolqien tal-Jugożlavja|Renju tas-Serbi,<br/>Kroati u Sloveni<br/>(Renju tal-Jugożlavja)]]
|avveniment_stabbilit3       = Il-[[Demokratika Federali tal-Jugożlavja|Jugożlavja]] saret repubblika
|avveniment_stabbilit4       = Indipendenza mill-Jugożlavja
|data_stabbilit1             = 29 ta' Ottubru 1918
|data_stabbilit2             = 4 ta' Diċembru 1918
|data_stabbilit3             = 29 ta' Novembru 1943
|data_stabbilit4             = 25 ta' Ġunju 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|cctld                       = [[.sl]]
|kodiċi_telefoniku           = +386
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $45.421 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $22,461
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
[[File:Slovenia, administrative divisions - Nmbrs - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Slovenia relief map.png|thumb|Mappa Topografika tas-Slovenja]]
[[File:Triglav.jpg|thumb|L-Alpi Ġiljani huma l-ogħla firxa ta' muntanji għolja fis-Slovenja u hawn il-muntanji jaqbżu l-2,500 metru f'altitudni. F'altitudni ta' 2,864 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, Triglav hija l-ogħla quċċata fis-Slovenja.]]
Is-'''Slovenja''' hija pajjiz fl-[[Ewropa]], li jmiss mal-[[Italja]], il-[[Kroazja]], l-[[Ungerija]] u l-[[Awstrija]]. Hi pajjiż li jitqies bħala wieħed Alpin, għalkemm hemm minn iqisu bħala pajjiz Slav. Kisbet il-ħelsien politiku fl-1991, wara li ħarġet mill-Federazzjoni Jugożlava. Il-belt kapitali tagħha hija [[Ljubljana]], belt mhux daqstant kbira b'popolazzjoni ta' 266, 000 ruħ, huwa pajjiż fl-Ewropa Ċentrali. Tmiss mal-Italja fil-punent, l-Awstrija fit-tramuntana, l-Ungerija fil-grigal, il-[[Kroazja]] fix-Xlokk, u l-Baħar Adrijatiku fil-Lbiċ. Is-Slovenja hija prinċipalment muntanjuża u forestata, tkopri 20,271 kilometru kwadru (7,827 sq mi), u għandha popolazzjoni ta' 2.1 miljun (2,110,547 ruħ). Is-Sloveni jiffurmaw aktar minn 80% tal-popolazzjoni tal-pajjiż. Is-Sloven, lingwa Slava tan-Nofsinhar, hija l-lingwa uffiċjali. Is-Slovenja għandha klima kontinentali predominantement moderata, bl-eċċezzjoni tal-kosta Slovenja u l-Alpi Ġiljani. Klima sub-Mediterranja tilħaq l-estensjonijiet tat-Tramuntana tal-Alpi Dinariċi, li jaqsmu l-pajjiż fid-direzzjoni tal-majjistral-xlokk. L-Alpi Ġiljani fil-majjistral għandhom klima alpina. Lejn il-Grigal tal-Baċir Pannoniku, il-klima kontinentali hija aktar evidenti. Ljubljana, il-kapitali u l-akbar belt tas-Slovenja, tinsab ġeografikament qrib iċ-ċentru tal-pajjiż.

'''Kunya-Urgench''' (bit-Turkmen: ''Köneürgenç / Көнеүргенч''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کهنه گرگانج, ''Kuhna Gurgānj'', litteralment "Gurgānj Antika"), magħrufa wkoll bħala '''Urgench Antika''', '''Urganj''' jew '''Konye-Urgench''', hija belt ta' madwar 30,000 ruħ fit-Tramuntana tat-[[Turkmenistan]], kemm kemm fin-Nofsinhar tal-fruntiera mal-[[Użbekistan]]. Hija wkoll is-sit fejn kienet ġiet stabbilita l-belt antika ta' Gurgānj, fejn hemm il-fdalijiet tal-[[belt kapitali]] ta' Khwarazm. L-abitanti tal-belt abbandunawha fil-bidu tas-seklu 18 sabiex jiżviluppaw insedjament ġdid, u Kunya-Urgench baqgħet mhux mimsusa minn dak iż-żmien. Fl-2005, il-fdalijiet ta' Urgench Antika tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1199/|titlu=Kunya-Urgench|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-17}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

Iz-'''Zollverein''' jew il-'''Kumpless Industrijali tal-Minjieri tal-Faħam taz-Zollverein''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: '''''Zeche Zollverein''''') huwa sit industrijali kbir antik fil-belt ta’ [[Essen]], fl-istat federali ta’ [[Nordrhein-Westfalen]] (NRW), il-[[Ġermanja]]. Ġie mniżżel fil-lista ta’ [[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-14 ta’ Diċembru 2001<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Zollverein Coal Mine Industrial Complex in Essen|url=https://whc.unesco.org/en/list/975/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-08|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>, u huwa sit importanti tar-[[Rotta Ewropea tal-Wirt Industrijali]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.erih.net/|titlu=European route of industrial heritage – ERIH|sit=www.erih.net|data-aċċess=2021-03-08}}</ref>

Ix-'''Chaîne des Puys''' (<small>pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]:</small> [ʃɛn de pɥi]) hija katina ta' [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkani]] orjentati mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, li jistgħu jinqasmu f'koni tal-ġamar maħruq, strutturi sferiċi tal-[[lava]], u ''maars'' (jiġifieri krater baxx, tipikament mimli b'lag vulkaniku, iffurmat bi żbroffar vulkaniku bi ftit lava) fil-Massif Central ta' [[Franza]]. il-katina ta' vulkani hija twila madwar 40 km (25 mil), u l-karatteristiċi vulkaniċi identifikati tagħha jinkludu 48 kon tal-ġamar, tmien struttura sferika tal-lava, u 15-il ''maar'' u krater ta' splużjoni.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. L-[[Stati Uniti|Istati Uniti tal-Amerka]]: Reader's Digest Association, Inc. pp. 306-307. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref> L-ogħla punt tal-katina ta' vulkani hija l-istruttura sferika tal-lava msejħa Puy de Dôme, li tinsab qrib in-nofs tal-katina, li hija għolja 1,465 metru. L-isem tal-katina ta' vulkani ġej minn terminu Franċiż, ''puy'', li jirreferi għal muntanja vulkanika bi profil ittundjat. X'aktarx li l-aħħar żbroffar ta' vulkan tax-Chaîne des Puys seħħ fl-4040 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://volcano.oregonstate.edu/chaine-des-puys|titlu=Chaine des Puys|data=2010-09-14|sit=Volcano World|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

{{Nebbieta|xjenza}}{{Automatic taxobox}}

'''Giovanni Battista Belzoni''' ([dʒoˈvanni batˈtista belˈtsoːni]; twieled fil-5 ta' Novembru 1778 – miet fit-3 ta' Diċembru 1823), xi kultant magħruf bħala '''Belzoni l-Kbir''', kien esporatur prolifiku u arkeologu pijunier [[Taljan]] tal-antikitajiet [[Eġittu|Eġizzjani]]. Huwa magħruf għat-tneħħija u għat-trasport lejn l-[[Renju Unit|Ingilterra]] tal-bust ta' seba' tunnellati ta' [[Ramesses II]], għat-tneħħija tar-ramel mid-daħla tat-tempju grandjuż ta' [[Abu Simbel]], għall-iskoperta u għad-dokumentazzjoni tal-qabar ta' [[Seti I]] (li għadha s'issa magħrufa bħala l-"Qabar ta' Belzoni"), inkluż is-Sarkofagu ta' Seti I, u għax kien l-ewwel persuna li rnexxielha tidħol fil-[[Piramida ta' Khafre]], it-tieni l-ikbar mill-[[Piramidi Eġizzjani]] ta' Giza.

'''Injazju ta' Loyola''' (Bask: ''Ignazio Loiolakoa'', Spanjol: ''Ignacio de Loyola''; c.  23 ta' Ottubru 1491 – 31 ta' Lulju 1556) kien qassis u teologu Bask, li waqqaf is-soċjetà reliġjuża magħrufa bħala s-[[Soċjetà ta' Ġesù]] (il-[[Ġiżwiti]]) u sar l-ewwel Superjur Ġenerali tagħha. Il-Ġiżwiti servew lill-Papa bħala missjunarji, u huma marbutin b'vot speċjali ta' ubbidjenza lejn il-Papa fejn jidħlu missjonijiet. Kienu forza importanti fi żmien il-Kontro-Riforma.
[[File:Ignatius of Loyola.jpg|thumb]]
Injazju jibqa' msemmi bħala direttur spiritwali ta' ħila. Il-metodu tiegħu jinsab fl-''Eżerċizzji Spiritwali'', sett sempliċi ta' meditazzjonijiet, talb u eżerċizzji mentali oħra, mitbugħ għall-ewwel darba fl-1548.

Il-'''Monasteru ta'''' '''Alcobaça''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro de Alcobaça'', ''Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça''; pronunzja: [alkuˈβasɐ]) huwa kumpless monastiku [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] li jinsab fir-raħal ta' Alcobaça, fil-[[Portugall]] ċentrali, xi 120 kilometru fit-Tramuntana ta' [[Liżbona]]. Il-monasteru ġie stabbilit fl-1153 mill-ewwel re Portugiż, [[Afonso Henriques]], u żviluppa rabta sfiqa mal-monarkija Portugiża matul l-[[Storja|istorja]] ta' seba' sekli tiegħu.

{{Wikifikazzjoni}}

Ix-'''Chaîne des Puys''' (<small>pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]:</small> [ʃɛn de pɥi]) hija katina ta' [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkani]] orjentati mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, li jistgħu jinqasmu f'koni tal-ġamar maħruq, strutturi sferiċi tal-[[lava]], u ''maars'' (jiġifieri krater baxx, tipikament mimli b'lag vulkaniku, iffurmat bi żbroffar vulkaniku bi ftit lava) fil-Massif Central ta' [[Franza]]. il-katina ta' vulkani hija twila madwar 40 km (25 mil), u l-karatteristiċi vulkaniċi identifikati tagħha jinkludu 48 kon tal-ġamar, tmien struttura sferika tal-lava, u 15-il ''maar'' u krater ta' splużjoni.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. L-[[Stati Uniti|Istati Uniti tal-Amerka]]: Reader's Digest Association, Inc. pp. 306-307. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref> L-ogħla punt tal-katina ta' vulkani hija l-istruttura sferika tal-lava msejħa Puy de Dôme, li tinsab qrib in-nofs tal-katina, li hija għolja 1,465 metru. L-isem tal-katina ta' vulkani ġej minn terminu Franċiż, ''puy'', li jirreferi għal muntanja vulkanika bi profil ittundjat. X'aktarx li l-aħħar żbroffar ta' vulkan tax-Chaîne des Puys seħħ fl-4040 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://volcano.oregonstate.edu/chaine-des-puys|titlu=Chaine des Puys|data=2010-09-14|sit=Volcano World|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

{| class="wikitable floatright" style="width: 250px; margin:1em 1em;;"
|+Tempji Megalitiċi<br />ta' Malta u Għawdex
! colspan="2" |Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO
|-
| colspan="2" |
|-
!Post
|Malta
|-
!Li jinkludi t-tempji li ġejjin:
|
# Ġgantija
# Ħaġar Qim
# Mnajdra
# Ta' Hagrat
# Skorba
# Tarxien
|-
!Kriterju
|(iv)
|-
!Referenza
|132ter
|-
!Iskrizzjoni
|1980 (ir-raba' sessjoni)
|-
!Estensjonijiet tas-sit
|1992, 2015
|-
!Erja
|3.155 ha
|-
!Żona ta' lqugħ
|167 ha
|-
| colspan="2" |
|}
It-'''Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex''', magħrufa wkoll bħala t-'''Tempji Megalitiċi ta' Malta''', huma għadd ta' tempji preistoriċi, u sitta minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] wieħed tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/travelnews/10999939/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of.html|titlu=21 World Heritage Sites you have probably never heard of|pubblikatur=Daily Telegraph|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> Dawn it-tempji megalitiċi nbnew fi tliet perjodi distinti bejn wieħed u ieħor bejn is-sena 3600 Q.K. u s-sena 2500 Q.K. f'[[Malta]] u f'[[Għawdex]]. Kien jingħad li huma l-iktar istrutturi antiki wieqfa mingħajr tkaħħil fid-dinja, għall-inqas sal-iskoperta ta' [[Göbekli Tepe]], fit-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.bradshawfoundation.com/malta/|titlu=The Prehistoric Archaeology of the Temples of Malta|pubblikatur=Bradshaw Foundation|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> L-arkeologi jemmnu li dawn il-kumplessi megalitiċi huma frott l-innovazzjonijiet lokali fi proċess ta' evoluzzjoni kulturali.<ref>Blouet, ''The Story of Malta'', p. 22</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.art-and-archaeology.com/malta/malta.html|titlu=Prehistoric Temples of Malta|sit=art-and-archaeology.com|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> Dan il-proċess wassal biex jinbnew diversi tempji fil-fażi ta' [[Ġgantija]] (3600-3000 Q.K.), sakemm intlaħaq l-iktar livell kkumplikat bil-kumpless kbir tat-Tempji ta' [[Ħal Tarxien]], li baqa' jintuża sas-sena 2500 Q.K.. Wara din id-data, il-kultura tal-bini tat-tempji fil-Gżejjer Maltin għebet għalkollox.<ref>Blouet, ''The Story of Malta'', p. 28</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sacredsites.com/europe/malta/temples_malta.html|titlu=Malta: Ancient Home to Goddesses and Fertility Cults|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

Il-'''Palazzi Rjali ta'''' '''Abomey''' huma 12-il palazz mifruxa f'erja ta' 40 ettaru (100 akru) fil-qalba tar-raħal ta' [[Abomey]] fil-[[Benin]], li qabel kien il-[[belt kapitali]] tar-Renju ta' Dahomey tal-Punent tal-[[Afrika]]. Ir-renju ġiet stabbilit fl-1625 mill-poplu Fon li żviluppah f'imperu militari u kummerċjali setgħan, li kellu dominanza fil-kummerċ mal-merkanti [[Ewropa|Ewropej]] tal-[[Skjavitù|iskjavi]] tul il-Kosta tal-Iskjavi sal-aħħar tas-seklu 19, li kienu jbigħulhom il-priġunieri tal-gwerra tagħhom. Fil-quċċata tar-renju, il-palazzi kienu jesgħu sa 8,000 ruħ. Il-palazz tar-re kien jinkludi binja ta' żewġ sulari magħrufa bħala d-"dar tal-molluski" jew ''akuehue''.<ref>Stiansen, Endre; Guyer, Jane I. (1999). ''Credit, currencies, and culture: African financial institutions in historical perspective''. Nordic Africa Institute. p. 30. ISBN <bdi>978-91-7106-442-4</bdi>.</ref> Taħt is-suċċessjoni tat-tnax-il re mill-1625 sal-1900, ir-renju stabbilixxa ruħu bħala wieħed mill-iktar setgħana tal-kosta tal-Punent tal-Afrika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/323bis.pdf|titlu=Evalwazzjoni UNESCO}}</ref><ref>Swadling, Mark (1992). ''Masterworks of man & nature: preserving our world heritage''. Harper-MacRae. ISBN <bdi>978-0-646-05376-9</bdi>.</ref><ref>''Royal Palaces of Abomey, Benin'' Save Our History, The History Channel.</ref>

'''Skarpan''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jipproduċi jew issewwi ż-żraben u oġġetti oħra ġeneralment tal-ġilda bħal ċintorini, basktijiet, eċċ.<ref>{{Ċita web|url=https://ne-np.facebook.com/maltadaily.mt/videos/142687791295590/|titlu=Snajja’: Skarpan}}</ref>

Il-'''Palazz ta' Mafra''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Palácio de Mafra''), magħruf ukoll bħala l-'''Palazz-Kunvent ta' Mafra''' u l-'''Binja Rjali ta'''' '''Mafra''' (''Real Edifício de Mafra''), huwa palazz-monasteru [[Barokk]] u [[Neo-Klassiku]] [[Monument|monumentali]] li jinsab f'Mafra, il-[[Portugall]], xi 28 kilometru minn [[Liżbona]]. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1717 taħt ir-Re [[Ġwanni V tal-Portugall]] u tlesta għalkollox fl-1755.

{{TaxoboxIng
| name = ''Elephantulus''
| image = Elephant shrew and colorful lizard.jpg
| image_caption = ''Elephantulus'', b'gremxula warajh
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = '''''Elephantulus'''''
| genus_authority = Thomas and Schwann, 1906
}}
''[[Elephantulus]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi]]jiet)'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]], fis-[[sottofamilja]] [[Macroscelidinae]] ma' bosta [[ġeneru|ġeneri]] oħra tnejn minnhom ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'' b' rappreżentanti ħajjin. Dan il-[[ġeneru]] huwa rappreżentat bi ħdax-il [[speċi]] estanti (ħajjin)u bħala numru ta' speċijiet huwa l-aktar wieħed ta' suċċess fl-ordni [[Macroscelidea]].

'''Surtsey''' (bl-[[Lingwa Iżlandiża|Iżlandiż]] tfisser litteralment "il-gżira ta' Surtr" u tiġi ppronunzjata: ​[ˈsʏr̥(t)sˌeiː]) hija gżira vulkanika li tinsab fl-arċipelagu ta' Vestmannaeyjar lil hinn mill-kosta tan-Nofsinhar tal-[[Iżlanda]]. Bil-koordinati 63.303°N 20.605°W, Surtsey hija l-iżjed punt fin-Nofsinhar tal-pajjiż. Ġiet iffurmata fi żbroffar vulkaniku li beda 130 metru (430 pied) taħt il-livell tal-baħar, u laħqet il-wiċċ tal-baħar fl-14 ta' Novembru 1963. L-iżbroffar baqa' għaddej sal-5 ta' Ġunju 1967, meta l-gżira laħqet id-daqs massimu tagħha ta' 2.7 km<sup>2</sup> (1.0 mil kwadru). Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-erożjoni bil-mewġ wasslu biex il-gżira tiċkien b'mod kostanti: fl-2012, l-erja tal-wiċċ tal-gżira kien 1.3 km<sup>2</sup> (0.50 mili kwadri). L-iżjed stħarriġ reċenti (2007) juri li l-elevazzjoni massima tal-gżira hija 155 metru (509 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.icelandreview.com/news/surtsey-island-50-percent-original-size/|titlu=Surtsey Island 50 Percent Original Size|kunjom=Review|isem=Iceland|data=2013-08-13|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-05}}</ref>

ta' Registan, Samarkanda, l-Użbekistan.]]
L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 23 [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO f'sitt pajjiżi tat-Tramuntana tal-[[Asja]] u tal-Asja Ċentrali: il-[[Każakistan]], il-[[Kirgiżistan|Kirgistan]], it-[[Taġikistan]], it-[[Turkmenistan]], l-[[Użbekistan]] u l-parti Asjatika tar-[[Russja]]. Il-parti [[Ewropa|Ewropea]] tar-Russja hija inkluża fil-[[Ewropa tal-Lvant|Lvant tal-Ewropa]].

{{Automatic taxobox}}
'''''Marmosopsis''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum]]i. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-[[marsupjal]]i), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

[[File:Cake_quarters.svg|daqsminuri|Kejk bi kwart maqtugħ minnha (ir-raba’ kwart imneħħi). Tlieta mill-erbgħa li fadal issa huma viżibbli.Hemm ukoll dawk it-tikek imxerrda, li jindikaw fejn il-kejk għandu jinqata 'f'biċċiet ugwali.Il-kwantità ta' kull kejk hija espressa bħala frazzjoni 1/4 .]]{{Nebbieta|matematika}}
'''Frazzjoni''' tirrappreżenta sħaħ jew, kollha kemm hi, kwalunkwe numru ta' naħat ugwali għall-ħaġa in kwistjoni. Fl-Ingliż ta' kuljum, frazzjoni tiddeskrivi kemm hemm partijiet ta' ċerta kwantità. per eżempju, nofs jew nofs, wieħed tmien, tliet kwarti. Frazzjoni ''komuni'', ''vulgari'', jew ''sempliċi'' (eżempji: <nowiki><math>\frac{1}{2}</math></nowiki> u 17/3) għandha '''numeratur''' sħiħ, fuq (jew qabel) il-linja orizzontali, filwaqt li l-linja mhux żero integer y '''denominatur''' jidher taħt (jew wara) il-linja.Numeraturi u denominaturi jintużaw ukoll għal frazzjonijiet mhux ''komuni'', inklużi frazzjonijiet komposti, frazzjonijiet kumplessi, u numri mħallta.

Is-'''Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-kontea ta' Vestfold u Telemark, in-[[Norveġja]], li nħoloq biex jiġi protett il-pajsaġġ industrijali madwar il-Lag ta' Heddalsvatnet u l-Wied ta' Vestfjorddalen. Il-pajsaġġ huwa ċċentrat fuq l-impjant li nbena mill-kumpanija Norsk Hydro għall-produzzjoni tal-fertilizzanti tan-nitrat tal-kalċju min-[[nitroġenu]] [[Atmosfera|atmosferiku]] permezz tal-proċess ta' Birkeland-Eyde. Il-kumpless jinkludi wkoll l-impjanti tal-enerġija idroelettrika, il-linji ferrovjarji, il-linja tat-trażmissjoni, il-fabbriki, l-akkomodazzjoni tal-ħaddiema u l-istituzzjonijiet soċjali fl-irħula ta' [[Notodden]] u [[Rjukan]].

[[File:Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG|thumb|right|Il-lingwa tat-[[Tatari tal-Krimea]] hija miktuba "Merħba fil-Krimea"]]

{{stub|Antropoloġija}}

'''Nisa''' (bil-[[Grieg antik]]: Νῖσος jew Νίσα jew Νίσαιον<ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § iota.578.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/iota/578|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § nu.425.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/nu/425|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref> u bit-[[Lingwa Turkmena|Turkmen]]: Nusaý) kienet il-belt kapitali antika tal-[[Imperu Partiku]], li tinsab 18-il kilometru ’l bogħod miċ-ċentru ta’ [[Ashgabat]], il-belt kapitali tat-[[Turkmenistan]]. Nisa tiġi deskritta minn uħud bħala l-ewwel sede tal-[[Imperu tal-Arsaċidi]]. Tradizzjonalment, jingħad li Nisa ġiet stabbilita minn [[Arsaces I]] (li rrenja mill-250 Q.K.-211 Q.K.) u kienet ukoll ir-residenza rjali tar-rejiet Partiċi, għalkemm għadu ma ġiex stabbilit b’ċertezza jekk il-fortizza ta’ Nisa kinitx residenza rjali jew [[mawżolew]].<ref name=":0">{{Ċita ktieb|titlu=“Turkmenistan”|sena=1996|editur=Centro Studi Ricerche Ligabue|paġni=74-75}}</ref>

[[File:Schema_di_una_LAN.png|daqsminuri|Dijagramma ta' LAN]]{{Nebbieta|teknoloġija}}
Fl-informatika u t-telekomunikazzjonijiet, '''netwerk lokali''' jew '''netwerk taż-żona lokali''', akronimu '''LAN''' (Local zone network), huwa netwerk tal-[[kompjuter]] li jista 'jiġi estiż ukoll għal apparati periferali kondiviżi, li jkopri żona limitata, bħal dar, skola, kumpanija jew kumpless ta' bini. Hija differenti mill-hekk imsejħa netwerks ġeografiċi (''netwerk ta' żona wiesgħa'' WAN) mhux biss għall-estensjoni ġeografika aktar limitata tagħha, iżda wkoll minħabba li tippermetti prestazzjoni aħjar f'termini ta' veloċità tat-trasferiment tad-data u ma teħtieġx l-użu ta ' ċirkwiti ddedikati fuq rotot tat-telefon (''linji mikrija'').

{{Automatic taxobox}}
'''''Pitheculites''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum sorċid|opossumi srieċed]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja †[[Abderitidae]] u bl-ebda speċi ħajja. 

{{Nebbieta|Reliġjon}}

{{Nebbieta|Ekonomija}}

Il-'''Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli''', hija kumpless ta' binjiet ipproġettati mill-[[arkitett]] [[Oscar Niemeyer]] f'[[Tripoli (Libanu)|Tripoli]] fil-[[Libanu]]. L-arkitett famuż ġie inkarigat biex iwettaq il-proġett fl-1962 u l-kumpless kien previst li jitlesta għal avveniment tal-Espożizzjoni Universali li kienet se tiġi organizzata fil-belt, iżda l-kostruzzjoni ġiet interrotta fl-1975 minħabba li faqqgħet il-gwerra ċivili Libaniża u qatt ma reġgħet tkompliet. Is-sit jinkludi 15-il binja ta' Niemeyer parzjalment kompluti fi ħdan erja ta' madwar 75,6 ettaru (187 akru) qrib id-daħla tan-Nofsinhar ta' Tripoli.<ref>{{Ċita web|url=https://www.e-architect.com/lebanon/international-fair-of-tripoli-by-oscar-niemeyer|titlu=International Fair of Tripoli: Oscar Niemeyer|kunjom=McManus|isem=David|data=2019-01-09|sit=e-architect|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-11-01}}</ref>

'''Yeni-Kale''' (bl-Ukren: Єні-Кале; bir-Russu: Еникале; bit-Tork: ''Yenikale''; bit-Tatar tal-[[Krimea]]: Yeñi Qale, spelluta wkoll ''Yenikale, Eni-Kale, Yeni-Kaleh'' jew ''Yéni-Kaleb'') hija fortizza max-xatt tal-[[Strett ta’ Kerch|Istrett ta’ Kerch]] fil-belt ta’ [[Kerch]] fil-Krimea.

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Imperu Ottoman<br />''دولت عليهٔ عثمانیه''<br />''Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | <big>'''1299-1923'''</big><br /> Espansjoni tal-Imperu Ottoman bejn l-1481 u l-1683 (esklużi l-[[Alġerija Ottomana|Alġerija]], [[Eġittu Ottomana|Sudan]], [[Renju ta' Hejaz|Hejaz]], [[Asir]] u l-[[Jemen Ottomana|Jemen]])
|-
|'''Kapitali'''
|<small>[[Söğüt]] (1299–1309)<br />[[Yarhisar]] (1309-1314)<br />[[İnegöl]] (1314-1326)<br />[[Bursa]] (1326–1365)<br />[[Adrianople]] (1365–1453)<br />[[Istanbul|Kostantinopli]] (1453–1922)</small>
|-
|'''Gvern'''
|[[Monarkija assoluta]]<br /><small>(1299-1876)</small><br /><small>(1878-1908)</small><br /><small>(1918-1922)</small><br />[[Monarkija kostituzzjonali]]<br /><small>(1876-1878)</small><br /><small>(1908-1918)</small>
|-
|'''[[Erja]]'''<br />&nbsp;-1683 <br />&nbsp;-1914:
|<br />5,200,000 km² (2,007,731 mi kw)<br />1,800,000 km² (694,984 mi kw)
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''<br />&nbsp;-1856 est. <br />&nbsp;-1906 est. <br />&nbsp;-1912 est.
|<br />35,350,000<br />20,884,000<br />24,000,000 
|-
|'''Munita'''
|[[Akçe]], [[Para (munita)|Para]], [[Kuruş]], [[Lira Ottomana|Lira]], [[Sultani|Sultanî]]
|-
|'''Preċedut minn'''
| [[Imperu Biżantin]]<br /><small>u diversi pajjiżi oħra</small>
|-
|'''Suċċessut minn'''
| [[Gvern tal-Gran Assemblea Nazzjonali]]<br /><small>u diversi pajjiżi oħra</small>
|-
|'''Pajjiżi llum'''
|{{flag|Abkażja}} (''de facto'') <br /> {{flag|Albanija}} <br /> {{flag|Alġerija}} <br /> {{flag|Arabja Sawdija}} <br /> {{flag|Armenja}} <br /> {{flag|Ażerbajġan}} <br /> {{flag|Baħrejn}} <br /> {{flag|Bożnija u Ħerżegovina}} <br /> {{flag|Bulgarija}} <br /> {{flag|Ċipru}} <br /> {{flag|Ċipru ta' Fuq}} (''de facto'') <br /> {{flag|Eġittu}} <br /> {{flag|Emirati Għarab Magħquda}} <br /> {{flag|Eritrea}} <br />{{flag|Ġeorġja}} <br /> {{flag|Ġordan}} <br /> {{flag|Greċja}} <br /> {{flag|Iran}} <br /> {{flag|Iraq}} <br /> {{flag|Iżrael}} <br /> {{flag|Jemen}} <br /> {{flag|Kosovo}} (''de facto'') <br /> {{flag|Kroazja}} <br /> {{flag|Kuwajt}} <br /> {{flag|Libanu}} <br /> {{flag|Libja}} <br /> {{flag|Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq}} <br /> {{flag|Moldova}} <br /> {{flag|Montenegro}} <br /> {{flag|Repubblika Nagorno-Karabakh}} (''de facto'') <br /> {{flag|Oman}} <br /> {{flag|Ossezja t'Isfel}} (''de facto'') <br /> {{flag|Palestina}} <br /> {{flag|Qatar}} <br /> {{flag|Rumanija}} <br /> {{flag|Russja}} <br /> {{flag|Serbja}} <br /> {{flag|Sirja}} <br /> {{flag|Slovakkja}} <br /> {{flag|Slovenja}} <br />{{flag|Somalja}} <br /> {{flag|Sudan}} <br /> {{flag|Tuneżija}} <br />{{flag|Transnistrija}} (''de facto'') <br /> {{flag|Turkija}} <br /> {{flag|Ukraina}} <br /> {{flag|Ungerija}}
|-
|}

{{grammatika}}
{{wikifikazzjoni}}

'''Safranbolu''' (bil-Grieg: Σαφράμπολις, '''Saframpolis''') huwa raħal u distrett tal-Provinċja ta' [[Karabük]] fir-reġjun tal-[[Baħar l-Iswed]] fit-[[Turkija]]. Jinsab madwar disa' kilometri fit-Tramuntana tal-belt ta' Karabük, 200 kilometru fit-Tramuntana ta' [[Ankara]] u madwar 100 kilometru fin-Nofsinhar tal-kosta tal-Baħar l-Iswed. L-ismijiet storiċi tar-raħal bil-Grieg kienu '''''Theodoroupolis''''' (Θεοδωρούπολις, jiġifieri l-belt ta' Teodoru jew Teodora) u iktar 'il quddiem ''Saframpolis'' (Σαφράμπολις). L-ismijiet preċedenti bit-Tork kienu '''''Zalifre''''' u '''''Taraklıborlu'''''. Ir-raħal kien parti mill-Provinċja ta' [[Kastamonu]] sal-1923 u mill-Provinċja ta' [[Zonguldak]] bejn l-1923 u l-1995.

Is-'''Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco''' ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000. Dawn is-siti jinsabu fil-belt attwali ta' [[Tarragona]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/875/|titlu=Archaeological Ensemble of Tarraco|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-20}}</ref>

'''Palmyra''' jew '''Palmira''' (/pælˈmaɪrə/ ''pal-MY-rə''; bil-Palmiren b'ittri Rumani: ''Tadmor''; bl-[[Għarbi]]: تَدْمُر, b'ittri Rumani: ''Tadmur'') hija belt tal-qedem fil-parti tal-Lvant tal-Lvant Nofsani, li issa tinsab fiċ-ċentru tas-[[Sirja]] moderna. Il-fdalijiet [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] jmorru lura għan-[[Neolitiku]], u fid-dokumenti storiċi l-belt tissemma għall-ewwel darba fil-bidu tat-tieni millenju [[Ante Christum natum|Q.K]]. Palmyra għaddiet minn qawwa għall-oħra u minn imperu għall-ieħor diversi drabi qabel ma ġiet soġġetta għall-[[Imperu Ruman]] fis-seklu 1 [[WK|W.K]].

tas-seklu 14]]
'''Glossarju''' (mill-[[Greċja|Grieg]] Antik: γλῶσσα / [[lingwa]], [[taħdit]], kliem) magħruf ukoll bħala vokabularju, huwa lista alfabetika ta' termini f'dominju partikolari ta' għarfien bid-definizzjonijiet ta' dawk it-termini. Tradizzjonalment, glossarju jidher fl-aħħar parti ta' ktieb u jinkludi termini fi ħdan dak il-ktieb li ġew introdotti għall-ewwel darba, li mhumiex komuni, jew li huma speċjalizzati. Filwaqt li l-glossarji jiġu assoċjati l-iktar ma' kotba li mhumiex fizzjoni, f'xi każijiet, rumanzi li jkunu fizzjoni jista' jkollhom glossarju fl-aħħar bit-termini mhux tas-soltu.

'''Hannah Arendt''' ( /ˈ ɛər ə n t , ˈ ɑːr -/,  <ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/arendt|titlu=Arendt|sit=[[Collins English Dictionary]]|pubblikatur=[[HarperCollins]]|data-aċċess=30 June 2019|url-status=live|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190630154344/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/arendt|arkivju-data=30 June 2019}}</ref> US wkoll / ə ˈ r ɛ n t /, ; {{Sfn|Duden|2015}} imwielda '''Johanna Arendt''' ; 14 ta’ Ottubru 1906&nbsp;– 4 ta’ Diċembru 1975) kienet storjografa u filosfa Amerikana-Ġermaniż. Hi kienet waħda mill-ikta teoristi politiċi influwenti tas-seklu 20. {{Sfn|d'Entreves|2014}} <ref>{{Ċita pubblikazzjoni|paġni=278–282}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|data=14 October 2006|titlu=Remembering the Theorist of the Banality of Evil|url=https://www.dw.com/en/remembering-the-theorist-of-the-banality-of-evil/a-2201434|url-status=live|pubblikazzjoni=Deutsche Welle|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230425000858/https://www.dw.com/en/remembering-the-theorist-of-the-banality-of-evil/a-2201434|arkivju-data=25 April 2023|data-aċċess=3 June 2022}}</ref>

Il-'''Monasteru ta' San Ġwann ta' Rila''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru ta'''' '''Rila "Sveti Ivan Rilski"''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Рилски манастир „Свети Иван Рилски“), huwa l-ikbar u l-iżjed monasteru Ortodoss tal-Lvant famuż fil-[[Bulgarija]]. Jinsab fil-Lbiċ tal-Muntanji ta' Rila, 117-il kilometru (73 mil) fin-Nofsinhar tal-[[belt kapitali]] [[Sofija]] fil-wied fond tax-xmara Rilska (ix-"Xmara ta' Rila"), f'elevazzjoni ta' 1,147 metru (3,763 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar, fil-Park Naturali tal-Monasteru ta' Rila. Il-monasteru ngħata isem il-fundatur tiegħu, l-eremita [[Ivan ta' Rila]] (876-946 [[WK|W.K]].), u jospita madwar 60 patri.

'''Ġesù''', jew '''Ġesù ta' Nazaret''', magħruf ukoll bħala '''Ġesù Kristu''', huwa l-figura ċentrali tal-[[Kristjaneżmu]], kemm bħala l-Messija kif ukoll l-inkarnazzjoni ta' [[Alla]]. 

Il-'''Qabar ta'''' '''Askia''', f'Gao, il-[[Mali]], huwa maħsub li kien il-post fejn indifen [[Askia Mohammad I]], wieħed mill-iżjed imperaturi prolifiċi tal-[[Imperu Songhai]]. Inbena fl-aħħar tas-seklu 15 u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1139/|titlu=Tomb of Askia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

{{taxobox
|isem = Kassisa
|stampa = Schwarzejohannisbeere.jpg
|renju = [[Plantae]]
|diviżjoni_mhux_klassifikata = [[Angiospermae]]
|klassi_mhux_klassifikata = [[Eudicotyledones]]
|ordni_mhux_klassifikata = [[Eudicotyledones tan-nulekju]]
|ordni = [[Saxifragales]]
|familja = [[Grossulariaceae]]
|ġeneru = ''[[Ribes]]''
|speċi = '''''R. nigrum'''''
|binominali = ''Ribes nigrum''
|binominali_awtorità = [[Carolus Linnaeus|L.]]
|sinonimi = ''R. nigrum'' forma ''chlorocarpum'' <small>([[Franz Ludwig Späth|Späth]]) [[Alfred Rehder|Rehder]]</small><br />
''R. nigrum'' var. ''chlorocarpum'' <small>Späth</small><br />
''R. nigrum'' var. ''sibiricum'' <small>[[Wolfgang Wolf (botanist)|W.Wolf]]</small><br />
''R. cyathiforme'' <small>[[Antonina Ivanovna Pojarkova|Pojark.]]</small><br />
''R. olidum'' <small>[[Conrad Moench|Moench]], nom. illeg.</small>
: Sors :<ref name=nopd>[http://www.northernontarioflora.ca/chklst.cfm?speciesid=1003093 Synonymy - ''Ribes nigrum'', Northern Ontario Plant Database]</ref>
|}}
  
Il-'''kassisa''', ''Ribes nigrum'' hi speċi ta' ''[[Ribes]]'' indiġena fl-[[Ewropa]] ta' Fuq u fl-[[Asja]], u hi [[perenni]].

{{TaxoboxIng
| name = Neophascogale
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Dasyuromorphia]]
| familia = [[Dasyuridae]]
| subfamilia = [[Dasyurinae]]
| tribus = [[Dasyurini]]
| genus = '''''Neophascogale'''''
| genus_authority = [[Georg H.W. Stein|Stein]], 1933
| species = '''''N. lorentzi'''''
| binomial = ''Neophascogale lorentzi''
| binomial_authority = ([[Fredericus Anna Jentink|Jentink]], 1911)
| range_map = Speckled Dasyure area.png
| range_map_caption = Speckled dasyure range
}}

{{stub|Ġeografija}}

Il-'''Ġonna ta' Hevsel''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Hevsel Bahçeleri'') huma seba' mitt ettaru ta' raba' għammiel u ikkultivat ħdejn ix-xmara [[Tigris]] fil-Lvant tat-[[Turkija]], bejn il-[[Fortizza ta' Diyarbakır]] u x-xmara. Il-belt iffortifikata fl-imgħoddi kienet ikkonfinata b'sistema f'żewġ partijiet ta' swar difensivi, u l-ġonna, alimentati minn fawwariet fix-xaqliba wieqfa ta' taħthom, kellhom rwol vitali biex iwasslu l-ilma u l-provvisti lill-belt. Il-Ġonna ta' Hevsel tniżżlu fil-lista ta' siti indikattivi tal-[[UNESCO]] fl-2013<ref>{{Ċita web|url=https://www.sabah.com.tr/turizm/2013/10/25/hevsel-bahceleri-de-unescoya-aday|titlu=Hevsel Bahçeleri de UNESCO'ya aday|sit=Sabah|lingwa=tr|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>, u saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015, flimkien mas-swar tal-Fortizza ta' [[Diyarbakır]] bħala pajsaġġ kulturali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1488/|titlu=Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>

'''Valentyna Radzymovska''' (twieldet fl-1 ta' Ottubru 1886 – mietet fit-22 ta' Diċembru 1953) kienet riċerkatriċi [[Ukrajna|Ukrena]] fil-oqsma tal-bijokimika u l-fiżjoloġija, kif ukoll attivista pubblika tal-moviment nazzjonali Ukren.

[[Afrika|Afrikani]] fil-parti tan-Niġer tal-Park Nazzjonali ta' W.]]
Il-'''Kumpless ta'''' '''W-Arly-Pendjari''', magħruf ukoll bħala l-'''Kumpless WAP''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transfruntier tal-[[UNESCO]] fil-[[Benin]], fil-[[Burkina Faso]] u fin-[[Niġer]].<ref name=":0" /><ref>Henschel, P.; Petracca, L. S.; Hunter, L. T.; Kiki, M.; Sewadé, C.; Tehou, A.; Robinson, H. S. (2016). "Determinants of distribution patterns and management needs in a critically endangered lion ''Panthera leo'' population". ''Frontiers in Ecology and Evolution''. '''4''' (4): 110.</ref> 

[[Category:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒRussians in Estonia]]

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Palazz ta' Stoclet''' (jew id-'''Dar ta' Stoclet'''; bil-Franċiż: ''Palais Stoclet'', bl-Olandiż: ''Stocletpaleis'') huwa dar kbira fi [[Brussell]], il-[[Belġju]]. Il-binja ġiet iddisinjata mill-arkitett Awstrijak [[Josef Hoffmann]] għall-finanzier Belġjan [[Adolphe Stoclet]]. Il-binja nbniet bejn l-1905 u l-1911 bl-istil tas-[[Seċessjoni Vjenniża]] u tinsab f'Avenue de Tervueren fil-muniċipalità ta' [[Woluwe-Saint-Pierre]] fi Brussell.<ref>Sharp, Dennis (2002). ''Twentieth Century Architecture''. Mulgrave: Images Publishing Group. p. 44. ISBN <bdi>978-1-86470-085-5</bdi>.</ref> Il-binja titqies bħala l-kapulavur ta' Hoffman u hija waħda mill-iktar djar privati raffinati u lussużi tas-seklu 20.<ref>Watkin, David (2005). ''A History of Western Architecture''. London: Laurence King Publishing. p. 548. ISBN <bdi>978-1-85669-459-9</bdi>.</ref>

'''Hideki Yukawa''' ForMemRS<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Kemmer|isem1=Nicholas|data=1983-11-01|titlu=Hideki Yukawa, 23 January 1907 - 8 September 1981|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1983.0023|rivista=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society|volum=29|paġni=660–676}}</ref> FRSE (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 湯川 秀樹, ''Yukawa Hideki'', twieled fit-23 ta' Jannar 1907 – miet fit-8 ta' Settembru 1981) kien fiżiku teoriku [[Ġappun|Ġappuniż]] u l-ewwel rebbieħ Ġappuniż tal-[[Premju Nobel]] għat-tbassir tiegħu tal-pi meson jew pjon.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1949/yukawa/facts/|titlu=The Nobel Prize in Physics 1949|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-08}}</ref>

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

L-'''Alatyr''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Ала́тырь) hija xmara fil-[[Mordovja]], ir-[[Russja]], u hija t-tributarja tax-xellug tax-xmara [[Sura]].<ref>{{Ċita web|url=http://bse.sci-lib.com/article009997.html|titlu=Алатырь (река)|sit=bse.sci-lib.com|data-aċċess=2022-04-22}}</ref> Ix-xmara Alatyr twila 296 kilometru (184 mil), u għandha baċir wiesa' 11,200 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=177538|titlu=Государственный водный реестр: река АЛАТЫРЬ|sit=textual.ru|data-aċċess=2022-04-22}}</ref> Ix-xmara tiffriża kollha f'Novembru u tibqa' solida bis-silġ sa April. L-irħula ta' [[Ardatov]] u ta' [[Alatyr (raħal)|Alatyr]] (bl-[[Erżjan]]: Ратор, b'ittri Rumani: ''Rator'') jinsabu max-xmara Alatyr.<ref>Evtuhov, Catherine (November 2011). ''Portrait of a Russian Province: Economy, Society, and Civilization in Nineteenth-century Nizhnii Novgorod''. University of Pittsburgh Pre. ISBN <bdi>9780822977452</bdi>.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

Is-'''Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: سازه‌های آبی شوشتر) hija sistema kumplessa tal-irrigazzjoni tal-belt-gżira ta' [[Shushtar]] minn żmien is-[[Sassanidi]]. Tikkonsisti minn 13-il diga, pont, kanal u struttura li jaħdmu flimkien bħala sistema idrawlika.

It-'''trasformata ta' Fourier''' hi waħda mit-[[trasformati integrali]] l-iżjed importanti fil-[[matematika]], b'applikazzjonijiet bla għadd fix-xjenzi, (in partikulari fil-[[fiżika]], [[akustika]], [[ottika]], [[kristallografija]]), u fil-matematika stess ([[Analisi Matematika|analisi]], [[teorija ta' probabbiltà]], [[statistika]], [[teorija tan-numri]], [[ġometrija]]). Fit-[[teorija tas-sinjali]], it-''trasformata ta' Fourier'' ninterpretawha bħala rappreżentazzjoni ta' sinjal f'termini ta' [[frekwenza|frekwenzi]] u [[ampjezza|ampjezzi]] relattivi. Eżempju utli li jista' jgħin biex nifhmu aħjar dan il-kunċett hu dak tal-[[mużika]]: permezz tat-''trasformata ta' Fourier'' nistgħu nifirdu l-musika li nisimgħu (is-sinjal prominenti) f'mewġiet separati reżonanti magħmulin mill-istrumenti differenti, jiġifieri l-ħoss (bill-frekwenzi u l-ampjezzi relattivi) tat-tanbur, tal-kuntrabaxx, tal-kitarra, eċċ.

]]

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

[[File:National Library in Valletta.jpg|thumb|upright=2|Il-Librerija Nazzjonali ta' Malta]]

{{Automatic taxobox}}
'''Orycteropodidae''' hija familja ta' mammiferi (l-[[orikteropu|orikteropi]] jew ħnieżer tal-art), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Tubulidentata]], b'ħames ġeneri ''[[Archaeorycteropus]]'' (estint), ''[[Leptorycteropus]]'' (estint), ''[[Myorycteropus]]'' (estint), ''[[Palaeorycteropus]]'' (estint) u ''[[Orycteropus]]'', bi speċi waħda biss ħajja.

'''Domowina''' (bis-Sorbjan: "Dar") hija lega indipendenti politika tas-[[Sorbi]] u organizzazzjoni li tħaddan fiha s-soċjetajiet Sorbi fil-[[Lusazja t’Isfel]] (bil-Ġermaniż: Niederlausitz) u fil-[[Lusazja ta’ Fuq]] (bil-Ġermaniż: Oberlausitz), il-[[Ġermanja]]. Din il-lega tirrappreżenta l-interessi tas-Sorbi u hija s-suċċessur tal-''Lega ta’ Domowina tas-Sorbi tal-Lusazja t’Isfel u ta’ Fuq'' (bil-Ġermaniż: ''Domowina Bund Lausitzer Sorben'', bis-Sorbjan: ''Zwjazk Łužiskich Serbow'', bis-Sorbjan tal-Lusazja t’Isfel: ''Zwězk Łužyskich Serbow'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|titlu=History of Domowina|data=2004-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20041117055207/http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|arkivju-data=2004-11-17|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.domowina.de/en/domowina/|titlu=Domowina|sit=www.domowina.de|data-aċċess=2021-04-15}}</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

Il-'''waqgħa tal-Vickers Wellington fl-1946''' kienet inċident tal-avjazzjoni militari li seħħ [[Kolonja ta' Malta|f'Malta]] fil-5 ta' April 1946 meta bomber tat-tip [[Vickers Wellington]] waqa' waqt eżerċizzju ta' taħriġ f'żona residenzjali fir-[[Ir-Rabat (Malta)|Rabat]]. L-erba’ membri tal-ekwipaġġ abbord l-ajruplan u 16-il persuna ċivili fuq l-art inqatlu. It-tiġrif ikkawża wkoll ħsarat estensivi fil-proprjetà. Il-kawża eżatta qatt ma ġiet determinata b'mod konklużiv, iżda inkjesta maġisterjali ssuġġeriet li tnixxija ta' [[fluwidu idrawliku]] ħolqot problema għall-ekwipaġġ bħala kawża probabbli tal-inċident.

Ir-'''Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-[[Montenegro]] u li ġie ddeżinjat fl-1979. Iħaddan fih iċ-ċentru storiku ta' [[Kotor]] (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro), il-fortifikazzjonijiet [[Venezja|Venezjani]] ta' Kotor, u r-reġjun tal-madwar fuq ġewwa tal-[[Bajja ta' Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

[[File:De_Wahl's_Rule.png|thumb|upright=1.4]]
'''Ir-regola ta' De Wahl''' hija regola ta' formazzjoni ta' kliem, żviluppata minn [[Ġermaniż Baltiku]] uffiċjal navali u għalliem [[Edgar de Wahl]] u applikata fil-[[lingwa mibni]] [[Interlingue]], li kien ukoll il-ħolqien tiegħu.

{{Taxobox
| isem = ''Lyonogale''
| stampa = Tupaia tana J Smit.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Tupaja l-kbir]]
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Scandentia]]
| familja = [[Tupaiidae]]
| ġeneru = ''[[Tupaia]]''
| sottoġeneru = '''''Lyonogale'''''
}}
'''''Lyonogale''''' huwa wieħed minn żewġ [[sottoġeneru|sottoġeneri]] fil-ġeneru ''[[Tupaia]]'', diffuż ġewwa l-[[Indja]] u fix-[[Xlokk tal-Asja]].

Is-'''Sit tad-Dolmens ta' Antequera''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-25}}</ref> fl-inħawi ta' [[Antequera]], l-[[Andalusija]], [[Spanja]]. Is-sit huwa magħmul minn tliet [[Monument|monumenti]] kulturali<ref>{{Ċita web|url=https://www.juntadeandalucia.es/boja/2009/33/32|titlu=Decreto 25/2009, de 27 de enero, por el que se inscribe en el Catálago General del Patrimonio Histórico Andaluz como Bien de Interés Cultural, con la tipología de Zona Arqueológica, el ámbito arqueológico de los Dólmenes de Antequera (Málaga).|sit=www.juntadeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref>, id-[[Dolmen ta' Menga]], id-[[Dolmen ta' Viera]] u t-[[Tholos ta' El Romeral]], u żewġ elementi naturali fil-muntanji, [[Peña de los Enamorados]] u [[El Torcal]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.juntadeandalucia.es/boja/2014/8/14|titlu=Decreto 222/2013, de 5 de noviembre, por el que declaran las Zonas Especiales de Conservación Torcal de Antequera (ES0000032), Los Reales de Sierra Bermeja (ES6170004), Sierra Crestellina (ES6170005) y Desfiladero de los Gaitanes (ES6170003), se amplía el ámbito territorial del Paraje Natural Torcal de Antequera y se aprueba el Plan de Ordenación de los Recursos Naturales de los Parajes Naturales Torcal de Antequera, Los Reales de Sierra Bermeja, Sierra Crestellina y Desfiladero de los Gaitanes.|sit=www.juntadeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref> L-istituzzjoni kulturali responsabbli għall-protezzjoni tas-sit hija s-CADA (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Conjunto Arqueológico Dólmenes de Antequera'', bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Kumpless Arkeoloġiku tad-Dolmens ta' Antequera).<ref>{{Ċita web|url=http://www.museosdeandalucia.es/web/museosdeandalucia|titlu=Inicio - Museos de Andalucía|sit=www.museosdeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika Alpina''', xjentifikament magħrufa ''Ochotona alpina'', hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]] fl-ordni [[Lagomorpha]] mifruxa mat-Tramuntana tal-kontinent [[Asja|Ażjatiku]], normalment f'ambjent muntanjuż u bl-irdumijiet. Din għandha distribuzzjoni vasta mifruxa ma' tliet pajjiżi li huma l-[[Każakistan]], il-[[Mongolja]] u r-[[Russja]].

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum tal-Lvant''' jew '''opossum far tal-Lvant''', magħruf xjentifikament bl-isem ta' ''Caenolestes sangay'', huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-[[Amerika t'Isfel]] li jippreferi l-foresti msaħba qalb l-[[Andi]] tal-Lvant. Din l-ispeċi ġiet deskritta fl-2013. 

'''Egon Schiele''' (twieled fit-12 ta' Ġunju 1890 – miet fil-31 ta' Ottubru 1918) kien pittur figurattiv importanti [[Awstrija]]k tas-seklu 20. Il-pitturi u d-disinji tiegħu magħrufa għall-intensità, mimlija forom u figuri mibrumin u mgħawġin, jagħmluh wieħed mill-aqwa esponenti tal-Espressjoniżmu. Minħabba din l-intensità f'xogħlu u l-mewt bikrija tiegħu, fl-immaġinazzjoni tal-poplu sar jissimbolizza "l-artista ttormentat". Schiele pinġa xi mitt ritratt tiegħu nnifsu.

'''Politiku''' jew '''kap politiku''' huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' [[elezzjoni]], [[kolp ta' stat]], ħatra, [[frodi elettorali]], konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.

L-'''Għeriern ta'''' '''Ajanta''' huma madwar 30 għar imħaffer fil-blat li jitqiesu bħala [[Monument|monumenti]] tal-[[Buddiżmu]] li jmorru lura mis-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tal-480 [[WK|W.K]]., fid-distrett ta' [[Aurangabad]] fl-istat ta' [[Maharashtra]] fl-[[Indja]].<ref>Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (ed.). ''India through the ages''. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 173.</ref> L-għerien jinkludu [[Pittura|pitturi]] u [[Skultura|skulturi]] mħaffra fil-blat li ġew deskritti bħala fost l-ifjen eżempji eżistenti ta' [[arti]] Indjana antika, b'mod partikolari l-pitturi espressivi li jqanqlu l-emozzjonijiet permezz tal-ġesti, il-pożi u l-forom.<ref>Ring, Trudy; Watson, Noelle; Schellinger, Paul (2012). ''Asia and Oceania''. Routledge. pp. 17, 14–19. ISBN <bdi>978-1-136-63979-1</bdi>.</ref><ref>Honour, Hugh; Fleming, John (2005). ''A World History of Art''. Laurence King. pp. 228–230. ISBN <bdi>978-1-85669-451-3</bdi>.</ref><ref>Michell, George (2009), ''The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', Penguin Books, ISBN 978-0-14-008144-2. p. 336.</ref>

Il-'''Fortifikazzjonijiet ta' Vauban''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn 12-il grupp ta' binjiet u siti ffortifikati tul il-fruntieri ta' [[Franza]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1283/|titlu=Fortifications of Vauban|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-17}}</ref> Ġew iddisinjati mill-[[arkitett]] militari rinomat [[Sébastien Le Prestre de Vauban]] (1633-1707) matul ir-renju tar-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]]. Dawn is-siti jinkludu varjetà ta' fortifikazzjonijiet, li jvarjaw minn ċittadelli, għal batteriji fil-muntanji u fortifikazzjonijiet fejn il-baħar, għal bastjuni, swar u torrijiet. Barra minn hekk, is-sit jinkludi xi bliet li nbnew mill-ġdid għalkollox minn Vauban kif ukoll torrijiet ta' komunikazzjoni. Dawn is-siti ntgħażlu peress li jirrappreżentaw ix-xogħol ta' Vauban, u huma xhieda tal-influwenza tad-disinni tiegħu fuq l-inġinerija militari u ċivili fuq skala dinjija mis-[[seklu 17]] sas-seklu 20.<ref name=":0" />

{{stub|Bijografija}}

Il-'''Fruntieri Rumani tad-Danubju''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Donaulimes''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Danube Limes'') jirreferu għall-fruntiera militari Rumana jew ''limes'' tul ix-xmara [[Danubju]] fl-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[Bavarja]], fl-[[Awstrija]], fis-[[Slovakkja]], fl-[[Ungerija]], fil-[[Kroazja]], fis-[[Serbja]], fil-[[Bulgarija]] u fir-[[Rumanija]].

'''Ġużeppina Bakhita''' (twieldet fl-1869 – miet fit-8 ta' Frar 1947) kienet skjava [[Sudan]]iża li saret [[Knisja Kattolika|Kattolika]] u soru Kanossjana fl-Italja, fejn għexet u ħadmet għal 45 sena. Nhar l-1 ta' Ottubru 2000, il-[[Papa Ġwanni Pawlu II]] ddikjaraha qaddisa.

{{Nebbieta|Bijografija}}

Il-'''Fabbrika ta' Fagus''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Fagus Fabrik'' jew ''Fagus Werk'') hija fabbrika tal-forom tal-[[injam]] għall-produzzjoni taż-żraben f'[[Alfeld]] max-xmara [[Leine]], Niedersachsen, il-[[Ġermanja]], u hija eżempju importyant ta' arkitettura moderna bikrija. Ġiet ikkummissjonata mis-sid [[Carl Benscheidt]] li ried struttura radikali biex juri li l-kumpanija nqatgħet mill-imgħoddi. Il-fabbrika ġiet iddisinjata minn [[Walter Gropius]] u [[Adolf Meyer]]. Inbniet bejn l-1911 u l-1913, b'xi żidiet minn barra u minn ġewwa kkompletati fl-1925. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1368/|titlu=Fagus Factory in Alfeld|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-09}}</ref>

{{Nebbieta|mużika}}

'''Triq Patission''' (Grieg: Οδός Πατησίων) hija waħda mit-toroq ewlenin fic-centru ta' [[Ateni]], il-[[Greċja]]. Għalkemm hija magħrufa bħala Patission, isem din it-triq nbidel għal Triq 28 ta’ Ottubru, li tikkommemora l-ġurnata fl-1940 meta d-dittatur Grieg [[Ioannis Metaxas]] irrifjuta id-direttivi tad-dittatur Taljan [[Benito Mussolini]] li l-Greċja tissottometti għall-kontroll Taljan, u b’hekk bdiet il-[[Gwerra Griega-Taljana]]. 

{{Taxobox
|isem = ''Heterohyrax''
|stampa = Ein klippschliefer.jpg
|daqs_stampa = 225px
|deskrizzjoni_stampa = ''Heterohyrax brucei''
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|fajlum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|sottoklassi = [[Theria]]
|infraklassi = [[Eutheria]]
|ordni = [[Hyracoidea]]
|familja = [[Procaviidae]]
|binominali = ''Heterohyrax''
|awtorità_binominali = [[John Edward Gray|Gray]], 1868
}}
'''''Heterohyrax''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammiferu|Mammalia]], u fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra u bi speċi waħda biss ħajja.

'''Contra''' (ismu propja '''Margus Konnula'''; twieled 22 ta' Marzu 1974, f'[[Urvaste]], [[Kontea ta' Võru]]) huwa poeta u tradduttur [[Estonja]]n.<ref name="sisu.ut.ee/ewod">{{ċita web |kunjom1=Mihkelev |isem1=Anneli |titlu=Contra - Estonian Writers' Online Dictionary |url=https://sisu.ut.ee/ewod/c/contra |sit=sisu.ut.ee/ewod |data-aċċess=2021-01-10 |lingwa=en}}</ref>

'''Masjed Soleyman''' ([[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد سلیمان‎) Rumaniżżata ukoll bħala '''Masjedsoleimān''', '''Masjed-e Soleymān''', '''Masjed Soleiman''', u '''Masjid-i-Sulaiman''') hija belt u kapitali tal-Kontea ta’ Masġed Solejman, Provinċja ta’ Khużestan, l-[[Iran]]. Fiċ-ċensiment tal-2006, il-popolazzjoni tagħha kienet 206,121, f'51,530 familja. Masjed Soleiman hija belt storika li tmur lura għall-Imperu Achaemenid. Din il-belt hija reġjun għani f'termini ta' ġibjuni taż-żejt u ħażniet tal-gass, b'viċinat max-Xmara Karoon u xenarji spettakolari. Fis-26 ta' Mejju 1908, l-ewwel tħaffir għaż-żejt laħaq riserva taż-żejt taħt l-art fl-inħawi ta' Nafton. Din l-iskoperta taż-żejt bidlet kompletament il-ħajja ekonomika u soċjali tal-Iran u l-Lvant Nofsani. Minn dan it-tħaffir, ġew estratti 36,000 litru żejt kuljum. Matul l-għexieren ta' snin ta' wara, saru aktar minn 300 tħaffira għaż-żejt  f'dan il-qasam sabiex jiġu sfruttati r-riżervi li kien hemm fiha. Din saret l-ewwel belt industrijali tal-Iran, u kellha rwol vitali fl-ekonomija, l-industrija u l-modernizzazzjoni tal-Iran.

{{Taxobox
| isem = Sminthopsinae 
| stampa = Ant lucp.jpg
| deskrizzjoni_stampa = ''[[Sminthopsis leucopus]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = '''Sminthsopsinae'''
| awtorità_familja = Archer, 1982
| grad_sottodiviżjoni = [[Tribù (bijoloġija)|Tribujiet]] u [[Ġeneru|Ġeneri]]
| sottodiviżjoni = 
[[Sminthopsini]]
*''[[Antechinomys]]''
*''[[Ningaui]]''
*''[[Sminthopsis]]''
[[Planigalini]]
*''[[Planigale]]''
| mappa_firxa = Firxa ta' l-ispeċi dasjuromorfji.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tas-sottofamilja Sminthopsinae
}}
'''Sminthopsinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i. Din is-sottofamilja tiġbor fiha żewġ [[tribù (bijoloġija)|tribujiet]], is-[[Sminthopsini]] u l-[[Planigalini]], u bosta [[ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] u [[speċi]] kemm estinti kif ukoll estanti. 

'''Hilma af Klint''' (1862-1944) kienet pittriċi [[Żvezja|Żvediża]], pijuniera tal-arti astratta.

'''''Pachybiotherium''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinent [[Amerika]]n. 

'''Juvenes Translatores''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "tradutturi żgħażagħ") hu konkors annwali tat-[[traduzzjoni]] mniedi fl-2007 għal studenti li jistudjaw fi skejjel postsekondarji fl-[[Unjoni Ewropea]] (UE) organizzat mid-Direttorat Ġenerali tat-Traduzzjoni (DGT) fi ħdan il-[[Kummissjoni Ewropea]].

{{L-ewwel bil-Malti}}

.]]
 li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.]]{{Nebbieta|Kultura}}
Il-'''kittieb '''huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-[[lingwa]]  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali. 

Il-'''Premju Saci''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Prêmio Saci'') huwa unur nazzjonali [[Brażil]]jan li jingħata kull sena mill-gazzetta ''O Estado de S. Paulo''.<ref>{{ċita pubblikazzjoni |data=1956-10-21 |gazzetta=O Estado de S. Paulo |titlu=Prêmio Saci de Cinema e Teatro |paġna=14 |lingwa=pt}}</ref><ref>{{ċita pubblikazzjoni |data=1960-04-01 |gazzetta=O Estado de S. Paulo |titlu=Dia 16 no Marrocos a festa do Saci |paġna=8 |lingwa=pt}}</ref> L-ewwel premjazzjoni kienet fl-1951.

{{Nebbieta|ġeografija}}

{{infobox city}}
Il-'''Brabant Ċentrali''' kienet provinċja tar-[[Renju Unit tal-Olanda]] mill-1815 sal-1830, li tiddistingwi mill-[[Brabant ta' Fuq]] u l-[[Provinċja ta' Brabant|Brabant t'Isfel]]. Mill-indipendenza tal-Belġju, kien hemm isem ġdid '''Antwerp''' (bħal belt kbira tagħha u l-kapital). '''Antwerp''' ([[Lingwa Olandiża|Olandiż]]:''Antwerpen'') hija l-[[provinċji tar-reġjuni fil-Belġju|provinċja]] tat-tramuntana tar-[[Reġjun Fjamming]], imsejjaħ ukoll Fjandri, u tal-[[Belġju]]. Għandha fruntieri mal-[[Brabant ta' Fuq]] (dawran lemini mit-Tramuntana) provinċja tal-[[Olanda]] u l-provinċji Belġjani ta' [[Limburgu (Belġju)|Limburgu]], [[Brabant Fjamming]] u l-[[Fjandri tal-Lvant]]. Il-kapital tagħha huwa [[Antwerp]] li jinkludi l-[[Port ta' Antwerp]]. Hija għandha erja ta' 2867&nbsp;km² u kważi 1,700,000 abitant li hija l-aktar provinċja popolata tal-pajjiż. Il-provinċja tikkonsisti 3 [[Distretti tal-Belġju|Distretti]], Antwerp, Mechelen u Turnhout. Il-parti tal-lvant tal-provinċja tinkludi l-parti prinċipali tar-reġjun [[Kempen]].

{{stub|Storja}}

L-'''Ilijade''' hi ambjentata fl-aħħar sena tal-[[Gwerra ta' Trojja]]. Dil-gwerra hija l-[[plott]] ċentrali tan-nisġa dwar ir-rabja tal-[[eroj]] Grieg [[Akille]] wara li l-kap tiegħu, [[Agamennone]], jinsulentah waqt il-gwerra.  [[Akille]] jitlaq mill-kamp tal-battalja u jħalli lil sħabu jitqabdu mat-Trojjani, li jegħlbuhom aktar minn darba. Il-ħabib tiegħu, [[Patroklu]], li jitqabbad imexxi t-truppi minfloku, waqt taqbida minnhom jisfa maqtul bi ħruxija liema bħalha.  Mimli rabja u rimors, [[Akille]] jinfexx b’ruħu u b’ġismu kontra t-Trojjani. Biex ipatti għall-kuxjenza tniggżu, joqtol lill-mexxej tagħhom, [[Ettore]], iben ir-re Priamu, fi ġlieda wieħed kontra wieħed. 

(ippubblikat bħala taqsima tal-Volum 10 tal-''Atlas Maior'' ta' [[Joan Blaeu]] fl-1655)]]
'''Indiċi''' huwa lista ta' kliem jew frażijiet ("intestaturi") u indikaturi assoċjati ("lokalizzaturi") fejn materjal utli relatat mal-intestatura jista' jinstab f'dokument jew f'ġabra ta' dokumenti. Xi eżempji huma l-indiċi fl-aħħar ta' ktieb u l-indiċi li jservi bħala katalgu tal-librerija.

__EBDAWERREJ__

[[File:MerlinUpdate.png|thumb|right|275px|L-isem tas-serje hekk kif jidher fil-bidu ta' kull programm.]]'''Merlin''' hi serje tat-televiżjoni Ingliża li bdiet fl-2008. Din is-serje hi bbażata fuq il-leġġendi tas-saħħar [[Merlin]] u r-[[Re Artur]], iżda xorta waħda hemm differenza kbira bejn it-tnejn. Is-serje hi prodotta mill-kumpanija Shine Limited għall-istazzjon televiżiv [[BBC One]]. It tieni serje bdiet fid-19 ta' Settembru 2009, u l-produzzjoni tat-tielet serje ġiet ikkononfermata mill-BBC.

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

Il-'''Konvenzjoni ta' Vjenna dwar id-Dritt tat-Trattati''' hija [[trattat]] internazzjonali dwar id-[[Dritt Internazzjonali Konswetudinarju]] (jew mhux skritt), b'mod partikolari dwar it-trattati bejn l-istati. It-trattat ġie adottat nhar it-22 ta' Mejju 1969 u nfetaħ għall-firem nhar it-23 ta' Mejju. Il-Konvenzjoni daħlet fis-seħħ nhar is-27 ta' Jannar 1980. Sa Novembru 2010 it-trattat kien jorbot 111-il stat. [[Malta]] aċċediet f'Settembru 2012.

Il-'''Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil''' (bil-[[Iran|Persjan]]: مجموعه آرامگاه و خانقاه شیخ صفی‌الدین) huwa l-qabar tax-Xejikk Safi-al-din f'[[Ardabil]], l-[[Iran]]. Fl-2010 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1345/|titlu=Sheikh Safi al-din Kh&#x101;neg&#x101;h and Shrine Ensemble in Ardabil|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref>

L-'''Iskoll il-Kbir tal-Qroll''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: '''Great Barrier Reef''') huwa l-ikbar sistema ta’ skoll tal-qroll fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|titlu=Protected Areas Programme -|sit=wayback.archive-it.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080511100752/http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|arkivju-data=2008-05-11|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|titlu=World Heritage places - The Great Barrier Reef, Queensland - World Heritage Values|data=2013-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130509112200/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|arkivju-data=2013-05-09|url-status=bot: unknown}}</ref> u huwa magħmul minn iktar minn 2,900 skoll tal-qroll individwali<ref>Hopley, Smithers & Parnell 2007, p. 1</ref> u 900 [[gżira]] estiżi fuq iżjed minn 2,300 kilometru b’erja ta’ madwar 344,400 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|titlu=Great Barrier Reef Travel Guide {{!}} Fodor's Travel Guides|data=2013-05-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130514032401/http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|arkivju-data=2013-05-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|titlu=Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975|data=2006-10-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061018005108/http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|arkivju-data=2006-10-18|url-status=dead}}</ref> L-iskoll tal-qroll jinsab fil-[[Baħar tal-Qroll]], lil hinn mill-kosta ta’ [[Queensland]], l-[[Awstralja]]. L-Iskoll il-Kbir tal-Qroll jidher mill-ispazju u huwa l-ikbar struttura unika fid-dinja magħmula minn organiżmi ħajjin.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|titlu=Geoscience Australia: Media Releases: Great Barrier Reef: no buried treasure - 08 February 2002|data=2007-10-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|arkivju-data=2007-10-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Dan l-iskoll tal-qroll huwa magħmul minn biljuni ta’ organiżmi ċkejkin, magħrufa bħala polipi tal-qroll.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/quFj|titlu=Australia's Great Barrier REEF {{!}} Science World {{!}} Find Articles|data=2012-07-08|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> L-iskoll jipprovdi sostenn lil diversità wiesgħa ta’ ħlejqiet u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/154/|titlu=Great Barrier Reef|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> Is-CNN tawh it-tikketta ta’ wieħed mis-seba’ għeġubijiet naturali tad-dinja fl-1997.<ref>{{Ċita web|url=http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|titlu=Destination: The Natural Wonders of the World|data=2006-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20060721011803/http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|arkivju-data=2006-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-Queensland National Trust iddikjaratu ikona statali ta’ Queensland fl-2006.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|titlu=National Trust Queensland|data=2006-12-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061210082849/http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|arkivju-data=2006-12-10|url-status=dead}}</ref>

Is-'''Sit tad-Dolmens ta' Antequera''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-25}}</ref> fl-inħawi ta' [[Antequera]], l-[[Andalusija]], [[Spanja]]. Is-sit huwa magħmul minn tliet [[Monument|monumenti]] kulturali<ref>{{Ċita web|url=https://www.juntadeandalucia.es/boja/2009/33/32|titlu=Decreto 25/2009, de 27 de enero, por el que se inscribe en el Catálago General del Patrimonio Histórico Andaluz como Bien de Interés Cultural, con la tipología de Zona Arqueológica, el ámbito arqueológico de los Dólmenes de Antequera (Málaga).|sit=www.juntadeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref>, id-[[Dolmen ta' Menga]], id-[[Dolmen ta' Viera]] u t-[[Tholos ta' El Romeral]], u żewġ elementi naturali fil-muntanji, [[Peña de los Enamorados]] u [[El Torcal]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.juntadeandalucia.es/boja/2014/8/14|titlu=Decreto 222/2013, de 5 de noviembre, por el que declaran las Zonas Especiales de Conservación Torcal de Antequera (ES0000032), Los Reales de Sierra Bermeja (ES6170004), Sierra Crestellina (ES6170005) y Desfiladero de los Gaitanes (ES6170003), se amplía el ámbito territorial del Paraje Natural Torcal de Antequera y se aprueba el Plan de Ordenación de los Recursos Naturales de los Parajes Naturales Torcal de Antequera, Los Reales de Sierra Bermeja, Sierra Crestellina y Desfiladero de los Gaitanes.|sit=www.juntadeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref> L-istituzzjoni kulturali responsabbli għall-protezzjoni tas-sit hija s-CADA (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Conjunto Arqueológico Dólmenes de Antequera'', bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Kumpless Arkeoloġiku tad-Dolmens ta' Antequera).<ref>{{Ċita web|url=http://www.museosdeandalucia.es/web/museosdeandalucia|titlu=Inicio - Museos de Andalucía|sit=www.museosdeandalucia.es|data-aċċess=2021-09-25}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' denbu qotni tad-deżert
| status = 
| status_system = 
| image = Desert cottontail.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] jew [[Denb qotni tad-deżert]], ''[[Sylvilagus insonus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| species = '''''S. audubonii'''''
| binomial = ''[[Sylvilagus audubonii]]''
| binomial_authority = Baird, 1858
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru]]
| subdivision = 
* ''[[Sylvilagus audubonii arizonae]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii audubonii]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii baileyi]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii confinis]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii goldmani]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii minor]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii warreni]]'' 
}}

'''Sheki''' (bl-[[Lingwa Ażerbajġana|Ażerbajġani]]: ''Şəki''), magħrufa wkoll bħala Shaki (spelluta wkoll bħala Xeki jew Xaki), hija belt fil-Majjistral tal-[[Ażerbajġan]], imdawwar bid-distrett bl-istess isem. Tinsab fil-parti tan-Nofsinhar tal-katina muntanjuża tal-Kawkasi l-Kbar, 240 kilometru (150 mil) mill-[[belt kapitali]] ta' [[Baku]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.fallingrain.com/world/AJ/48/Saki.html|titlu=Maps, Weather, and Airports for Saki, Azerbaijan|sit=www.fallingrain.com|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> Mill-2020 għandha popolazzjoni ta' 68,400 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=http://sheki-ih.gov.az/az/page/12.html|titlu=Əhalisi {{!}} Azərbaycan Respublikası Şəki şəhər İcra Hakimiyyəti|sit=sheki-ih.gov.az|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> Iċ-ċentru tal-belt u l-Palazz tal-Khan ta' Sheki tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2019 minħabba l-arkitettura unika u l-istorja tas-sit bħala ċentru kummerċjali importanti tul it-Toroq tal-Ħarir.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1549/|titlu=Historic Centre of Sheki with the Khan&rsquo;s Palace|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref>

, ''San Gejtanu'']]
'''San Gejtanu''' ([[Vicenza]], [[1 ta' Ottubru]] [[1480]] – [[Napli]], [[7 ta' Awwissu]] [[1547]]) kien saċerdot qaddis [[Italja|Taljan]], fundatur tat-[[Teatini]]. Hu hu magħruf bħala l-Qaddis tal-Providenza.

Is-'''Salini Rjali ta' Arc-et-Senans''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Saline Royale d'Arc-et-Senans'') huma bini storiku f'[[Arc-et-Senans]] fid-dipartiment ta' Doubs, fil-Lvant ta' [[Franza]]. Jinsabu fil-Foresta ta' Chaux, 29.2 kilometru (18.1-il mil) fil-Lbiċ ta' [[Besançon]]. L-[[arkitett]] kien [[Claude-Nicolas Ledoux]] (1736-1806), arkitett [[Pariġi|Pariġin]] prominenti ta' dak iż-żmien.<ref>Hall, William (2019). ''Stone''. Phaidon. p. 190. ISBN <bdi>978-0-7148-7925-3</bdi>.</ref> Il-bini huwa eżempju importanti ta' proġett bikri tal-[[Illuminiżmu]] li fih l-arkitett ibbaża d-disinn tiegħu fuq [[filosofija]] li kienet favur l-arranġament tal-binjiet skont [[ġeometrija]] razzjonali u rabta ġerarkika bejn il-partijiet tal-proġett.

'''Qalhat''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلهات‎) huwa isem belt antika li tinsab ftit iktar minn 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal kostali ta' [[Sur]], fir-Reġjun ta' Ash Sharqiyah fil-Grigal tal-[[Oman]]. Fil-mappa ta' [[Abraham Ortelius]] kienet imniżżla bħala '''Calha'''. Illum il-ġurnata, biswit il-belt antika, hemm raħal portwali żgħir u modern fejn hemm ukoll terminal tal-[[gass naturali likwifikat]] (LNG).<ref>{{Ċita web|url=http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|titlu=“Gas Media Releases”. Arkivjat 26-02-2012.|aċċess=|data-aċċess=2021-02-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120226150316/http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|arkivju-data=2012-02-26|url-status=dead}}</ref>

Ir-'''Residenzi tal-Familja Savoia''' huma grupp ta' binjiet f'[[Torino]] u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' [[Piemonte]], fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-[[familja Savoia]] ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-06}}</ref>

'''Byblos''' (/ˈbɪblɒs/ ''BIB-loss''; bil-Grieg: Βύβλος), magħrufa wkoll bħala '''Jebeil''', '''Jbeil''' jew '''Jubayl''' (bl-[[Għarbi]]: جُبَيْل, b'ittri Rumani: ''Jubayl'', lokalment ''Jbeil'' [ʒbeːl]; bil-Feniċju: 𐤂𐤁𐤋, gbl, x'aktarx ''Gebal''), hija belt fil-Governorat ta' Keserwan-Jbeil tal-[[Libanu]]. Huwa maħsub li ġiet okkupata għall-ewwel darba bejn t-8800 u s-7000 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref>Garfinkel, Yosef (2004). ""Néolithique" and "Énéolithique" Byblos in Southern Levantine Context". In E. J. Peltenburg; Alexander Wasse (eds.). ''Neolithic Revolution: New Perspectives on Southwest Asia in Light of Recent Discoveries on Cyprus''. Oxbow Books. ISBN <bdi>978-1-84217-132-5</bdi>.</ref> u ilha okkupata b'mod kontinwu mill-5000 Q.K.;<ref>Dumper, Michael; Stanley, Bruce E.; Abu-Lughod, Janet L. (2006). ''Cities of the Middle East and North Africa''. ABC-CLIO. p. 104. ISBN <bdi>1-57607-919-8</bdi>.</ref> b'hekk hija waħda mill-eqdem bliet kontinwament abitati fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Byblos|titlu=Byblos {{!}} Ancient Phoenician City, Lebanon {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-06}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ghostarchive.org/archive/K1FKM|titlu=Byblos {{!}} The world's 20 oldest cities - Travel {{!}} Ghostarchive|sit=ghostarchive.org|data-aċċess=2023-12-06}}</ref> Matul l-[[Storja|istorja]] tagħha, Byblos kienet parti minn bosta ċivilizzazzjonijiet, fosthom l-[[Eġittu|Eġizzjani]], il-[[Feniċi]], l-[[Assirjani]], il-[[Iran|Persjani]], il-Griegi, ir-[[Imperu Ruman|Rumani]], il-Fatimidi, il-[[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi|Ġenoviżi]], il-Mamluk u l-[[Imperu Ottoman|Ottomani]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldhistory.org/timeline/Byblos/|titlu=Byblos Timeline|sit=www.worldhistory.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-06}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://wanderleb.com/2023/04/27/byblos-site/|titlu=Byblos Site|kunjom=karim.sokhn|data=2023-04-27|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-12-06}}</ref> Il-belt tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1984.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/295/|titlu=Byblos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-06}}</ref>

{{stub|Annimal}}
{{Automatic taxobox}}

'''Bajjad''' huwa ħaddiem tas-sengħa li jieħu ħsieb ibajjad il-binjiet u forsi jżejjinhom minn barra skont ir-rikjesti tal-klijenti tiegħu.<ref name=":0">Alf Fulcher (2005). ''Painting and Decorating''. Blackwell Publishing. ISBN <bdi>1-4051-1254-9</bdi>.</ref><ref name=":1">''The Modern Painter and Decorator,'' volum 1, 1921, Caxton.</ref> Ix-xogħol tal-bajjad inġenerali jkun meħtieġ biex tittejjeb id-dehra ta’ binja u biex tkun protetta minn xi ħsara minħabba l-ilma, is-sadid, l-insetti, il-moffa, il-maltemp, eċċ. Ix-xogħol tal-bajjad jista’ jkun ukoll forma ta’ espressjoni artistika u/jew kulturali bħax-xogħol ta’ Ndebele.

'''Skellig Michael''' (bl-Irlandiż: ''Sceilg Mhichíl'' [ˌʃcɛlʲɟ ˈvʲɪhiːlʲ]), magħrufa wkoll bħala '''Skellig il-Kbira''' (bl-Irlandiż: ''Sceilig Mhór'' [ˈʃcɛlʲɪɟ woːɾˠ]; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Great Skellig''), hija gżira b'żewġ qċaċet tal-blat li tinsab 11.6-il kilometru fil-Punent tal-[[Peniżola]] ta' Iveragh fil-Kontea ta' Kerry, l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]]. Il-gżira ngħatat isem l-[[Arkanġlu Mikiel]], filwaqt li "Skellig" oriġinat mill-kelma Irlandiża ''sceilig'', li tfisser farka tal-blat. Il-ġżira ta' maġenbha, Skellig iż-Żgħira (bl-Ingliż: ''Little Skellig''; bl-Irlandiż: ''Sceilig Bheag''), hija iżgħar minnha u mhux aċċessibbli (it-tlugħ l-art mhux permess). Iż-żewġ gżejjer tfaċċaw f'wiċċ il-baħar madwar 374-360 miljun sena ilu matul perjodu ta' formazzjoni tal-muntanji, flimkien mal-katina muntanjuża ta' MacGillycuddy's Reeks. Iktar 'il quddiem, ġew separati mill-art kontinentali minħabba ż-żieda fil-livelli tal-ilma.

'''Timgad''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تيمقاد, b'ittri Rumani: ''Tīmgād'', magħrufa wkoll bħala '''''Marciana Traiana Thamugadi''''') kienet belt [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-Muntanji Aurès fl-[[Alġerija]]. Ġiet stabbilita mill-Imperatur Ruman [[Trajanu]] għall-ħabta tal-100 [[WK|W.K]]. L-isem sħiħ tal-belt kien ''Colonia Marciana Ulpia Traiana Thamugadi''. L-Imperatur Trajanu semma l-belt b'kommemorazzjoni għal ommu Marcia, oħtu l-kbira Ulpia Marciana, u missieru Marcus Ulpius Traianus.

'''San Staniżlaw Martri''' (Szczepanow, [[Polonja]], 26 ta' Lulju 1030 - [[Krakovja]], Polonja, 11 ta' April 1079) huwa qaddis tal-[[Knisja Kattolika]], ikkanonizzat mill-Papa Innoċenz IV fl-1253.

'''Filfla''' hija gżejra ġeoloġikament fqira li tinsab xi ħames kilometri 'l bogħod mill-kosta ta' [[Malta]], u tinsab lejn in-Nofsinhar estrem tal-arċipelagu Malti. Filfoletta hija gżira ferm iżgħar u tinsab xi 100 metru lejn il-Lbiċ ta' Filfla.<ref>{{Ċita web|url=https://www.researchgate.net/profile/Arnold_Sciberras2/publication/260294462_SCIBERRAS_J.__SCIBERRAS_A_%282010%29_Topography_and_Flora_of_the_Satellite_islets_surrounding_the_Maltese_Archipelago._The_Central_Mediterranean_Naturalist_5%282%2931-42._Nature_Trust_Malta_publications/links/00b49530ad3f6c4e5f000000.pdf|titlu=Topography and Flora of the Satellite islets surrounding the Maltese Archipelago|kunjom=Sciberras|isem=Arnold u Jeffrey|data=2010}}</ref> Huwa maħsub li l-isem ta' din il-gżira hekk ċkejkna huwa derivat mill-kelma [[Lingwa Għarbija|Għarbija]] "felfel" li tfisser tip ta' bżar.<ref name=":0">Morana, Martin (2011). ''Bejn Kliem u Storja'' (bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]). Malta: Books Distributors Limited. ISBN <bdi>978-99957-0137-6</bdi>.</ref>

Il-'''Kastell ta’ Litomyšl''' (biċ-Ċek: ''Zámek Litomyšl'') huwa wieħed mill-ikbar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Huwa proprjetà tal-istat Ċek u jinsab fir-raħal ta’ Litomyšl. Il-kastell tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/901/|titlu=Litomyšl Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-05}}</ref> Il-Kastell ta’ Litomyšl huwa eżempju straordinarju ta’ kastell bl-arkati, li huwa tip ta’ kastell li ġie żviluppat għall-ewwel darba fl-[[Italja]] u li ġie mmodifikat fir-Repubblika Ċeka sabiex tinħoloq forma evoluta ta’ kwalità arkitettonika speċjali. Fis-seklu 18 ġew miżjuda karatteristiċi Barokki.<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Sváček|isem=Libor|sena=2015|titlu=UNESCO|paġni=84-91|isbn=978-80-7339-067-9}}</ref>

'''Krak des Chevaliers''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kʁak de ʃ(ə)valje]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة الحصن, b'ittri Rumani: ''Qalʿat al-Ḥiṣn'' [ˈqalʕat alˈħisˤn]; bil-Franċiż Antik: ''Crac des Chevaliers'' jew ''Crac de l'Ospital'', <abbr>litteralment</abbr> "''karak'' [fortizza] tal-isptar") huwa kastell [[Medjuevu|Medjevali]] fis-[[Sirja]] u wieħed mill-iżjed kastelli Medjevali ppreservati importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Is-sit ġie abitat għall-ewwel darba fis-seklu 11 minn truppi [[Kurdi]] stazzjonati fi gwarniġjon hemmhekk mill-[[Mirdasidi]]. Fl-1142 ingħata minn [[Raymond II]], il-Konti ta' Tripoli, lill-[[Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri ta' San Ġwann|Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri]]. Baqa' okkupat minnhom sal-ħakma mill-ġdid mill-[[Iżlam|Musulmani]] fl-1271.

'''ORCID''' (/ˈɔːrkɪd/; '''Open Researcher and Contributor ID''') huwa kodiċi alfanumeriku mhux proprjetarju biex jidentifika b'mod uniku l-awturi u l-kontributuri tal- komunikazzjoni akkademiċi<ref> Sources:
</ref> kif ukoll il-website u s-servizzi tal-ORCID biex tfittex l-awturi u l-publikazzjonijiet biblijografiċi tagħhom (u elementi oħra ta’ informazzjoni pprovduti mill-utent).

'''Tom Holland''' (imwieled fl-1 ta' Ġunju 1996) huwa attur Brittaniku. L-akkomodazzjonijiet tiegħu jinkludu [[British Academy Film Award]] u tliet [[Saturn Awards]].<ref>[https://www.cbr.com/tom-holland-best-roles-not-spider-man/]</ref><ref>[https://www.esquire.com/entertainment/movies/a39138436/tom-holland-uncharted-review-peter-parker-spider-man/]</ref><ref>[https://www.thestatesman.com/entertainment/happy-birthday-friendly-neighborhood-1503077579.html]</ref><ref>[https://www.irishpost.com/entertainment/absolutely-amazing-place-new-spider-man-star-tom-holland-proud-irish-roots-127577]</ref>

'''Juvenes Translatores''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "tradutturi żgħażagħ") hu konkors annwali tat-[[traduzzjoni]] mniedi fl-2007 għal studenti li jistudjaw fi skejjel postsekondarji fl-[[Unjoni Ewropea]] (UE) organizzat mid-Direttorat Ġenerali tat-Traduzzjoni (DGT) fi ħdan il-[[Kummissjoni Ewropea]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = [[Orikteropi]] jew [[Ħnieżer tal-art]]
| image = Orikteropu Oryteropus afer omm biż-żgħir.jpg
| image_width = 150px
| image_caption = [[Orikteropu]] [[Oryteropus afer]] omm biż-żgħir
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Tubulidentata]]
| ordo_authority = Huxley, 1872
| familia = [[Orycteropodidae]]
| familia_authority = Gray, 1821
| genus = ''[[Orycteropus]]''
| genus_authority = G. Cuvier, 1798
| species = '''''O. afer'''''
| binomial = ''[[Orycteropus afer]]''
| binomial_authority = (Pallas, 1766)
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision = 
Ara t-test
| range_map = Aardvark area.png
| range_map_caption = Firxa tal-orikteropu
}}
L-[[orikteropu]], [[oritteropu]] jew kif inhu magħruf ukoll [[ħanżir tal-art]] huwa [[mammiferu]] [[insettivoru]] ta' daqs medju, mifrux fil-kontinent [[Afrikan]]. Minkejja l-isem [[ħanżir tal-art]], (terminu li ġej minn kelma olandiża '''''Aardvarken''''' ''aarde'' art u ''varken'' ħanżir), l-[[orikteropu]] mhux relatat mal-[[familja]] tal-[[ħanżir|ħnieżer]] u dan id-disgwid ta' termini u kliem ġara għax l-ewwel Ewropew li skoprieħ xebbaħ lill-[[orikteropu]] ma' [[ħanżir]].

'''Eileen Chang''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 張愛玲; biċ-Ċiniż issimplifikat: 张爱玲; pinyin: ''Zhāng Àilíng''; Wade–Giles: ''Chang<sup>1</sup> Ai<sup>4</sup>-ling<sup>2</sup>''; twieldet fit-30 ta' Settembru 1920 – mietet fit-8 ta' Settembru 1995), magħrufa wkoll bħala '''Chang Ai-Ling''' , '''Zhang Ai Ling''', jew bil-psewdonimu tagħha '''Liang Jing''' (梁京), kienet esejista, rumanziera u [[Kittieb|kittieba]] tal-films. Hija kienet ta' nazzjonalità [[Stati Uniti|Amerikana]] iżda mwielda ċ-[[Ċina]]. Chang hija kittieba femminista tal-letteratura Ċiniża, magħrufa għar-rappreżentazzjoni tal-ħajja f'[[Shanghai]] u f'[[Hong Kong]] fis-snin erbgħin tas-seklu 20.

Il-'''Konti''' '''Hubert James Marcel Taffin de Givenchy''' ([ybɛʁ də ʒivɑ̃ʃi]; twieled fl-20 ta' Frar 1927<ref>{{Ċita aħbar|data=2018-03-12|titlu=Le couturier Hubert de Givenchy est mort à l’âge de 91 ans|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2018/03/12/le-couturier-hubert-de-givenchy-est-mort-a-l-age-de-91-ans_5269637_3382.html|lingwa=fr|data-aċċess=2022-02-21}}</ref> – u miet fl-10 ta' Marzu 2018<ref>{{Ċita web|url=https://au.news.yahoo.com/world/a/39485543/little-black-dress-designer-givenchy-dies-aged-91/|titlu='Little black dress' designer Givenchy dies aged 91|data=2018-03-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180312205409/https://au.news.yahoo.com/world/a/39485543/little-black-dress-designer-givenchy-dies-aged-91/|arkivju-data=2018-03-12|url-status=dead}}</ref>) kien aristokratiku u disinjatur tal-[[moda]] [[Franza|Franċiż]] li stabbilixxa d-ditta tal-moda ta' Givenchy fl-1952. Huwa baqa' famuż għaliex iddisinja l-biċċa l-kbira tal-ilbies personali u professjonali ta' [[Audrey Hepburn]] u ta' [[Jacqueline Bouvier Kennedy]]. Huwa kien imsemmi fil-Lista Internazzjonali ta' Nies Famużi li Jilbsu bl-Aqwa Mod fl-1970.<ref>Zilkha, Bettina (2004). ''Ultimate Style – The Best of the Best Dressed List''. p. 116. ISBN <bdi>2-84323-513-8</bdi>.</ref>

{{stub|Ġeografija}}

'''Christopher Polhammar''' (twieled fit-18 ta' Diċembru 1661 – miet fit-30 ta' Awwissu 1751), magħruf aħjar bħala '''Christopher Polhem''', l-isem li ħa wara li sar nobbli fl-1716, kien xjenzat, inventur u industrijalista [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa ta kontributi sinifikanti għall-iżvilupp ekonomiku u industrijali tal-Iżvezja, b'mod partikolari fix-xogħol tal-minjieri. Huwa sar nobbli mir-Re Karlu XII tal-Iżvezja għall-kontributi tiegħu għall-iżvilupp teknoloġiku Żvediż.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Christopher-Polhem|titlu=Christopher Polhem {{!}} Swedish engineer|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-30}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.tekniskamuseet.se/en/learn-more/swedish-inventors/christopher-polhem-the-mechanical-alphabet/|titlu=Christopher Polhem - The mechanical alphabet|sit=Tekniska museet|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-30}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://sok.riksarkivet.se/sbl/Mobil/#/Sbl/Mobil/Artikel/7338|titlu=SBL|sit=sok.riksarkivet.se|data-aċċess=2021-08-30}}</ref>

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

, [[Rubus crataegifolius|lampun Korean]], [[Rubus parvifolius|lampun indiġenu tal-Awstraljan]], [[Rubus rosifolius|lampun tal-West Indies]]]]
 bejn ''[[Rubus idaeus]]'' u ''[[Rubus strigosus|R. strigosus]]'']]
'''Lampuna''' hi l-[[frotta]] li tittiekel ta' numru kbir ta' speċi tax-xtieli fil-ġeneru ''[[Rubus]]'', li ħafna minnhom huma fis-[[sottoġeneru]] ''[[Idaeobatus]]''; l-isem japplika wkoll għal dawn il-pjanti stess. Il-lampun hu [[perenni]].

{{Wikifikazzjoni}}

'''Aït Benhaddou''' (bil-lingwi tal-[[Berberi]]: ⴰⵢⵜ ⴱⴻⵏⵃⴰⴷⴷⵓ; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: آيت بن حدّو‎) huwa ''ighrem'' jew ''ksar'' (villaġġ iffortifikat) storiku tul ir-rotta tal-karovani tal-imgħoddi bejn id-[[deżert]] tas-[[Saħara]] u [[Marrakech]] fit-territorju li llum huwa parti mill-[[Marokk]]. Jinsab mal-ġenb ta' għolja quddiem ix-xmara Ounila. Il-''ksar'' huwa meqjus bħala eżempju kbir ta' arkitettura Marokkina bil-ħamrija taflija u ilu mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1987.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/444/|titlu=Ksar of Ait-Ben-Haddou|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-06}}</ref>

Il-'''Pont ta' Mehmed Paša Sokolović''' (bis-[[Serbja|Serbjan]]: Мост Мехмед-паше Соколовића, b'ittri Rumani: ''Most Mehmed-paše Sokolovića'') huwa pont storiku f'[[Višegrad]], li jaqsam ix-xmara [[Drina]] fil-Lvant tal-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnja-Ħerzegovina]]. Tlesta fl-1577 mill-[[arkitett]] tal-qorti tal-[[Imperu Ottoman]] [[Mimar Sinan]] skont l-ordni tal-Gran Viżier [[Mehmed Paša Sokolović]].<ref>{{Ċita web|url=https://structurae.net/en/structures/mehmed-pasa-sokolovic-bridge|titlu=Mehmed Paša Sokolović Bridge (Višegrad, 1577)|sit=Structurae|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref> Il-pont tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2007.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1260/|titlu=Mehmed Pa&scaron;a Sokolovi&#x107; Bridge in Vi&scaron;egrad|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref>

Fil-[[mediċina]] moderna, '''kirurgu''' huwa [[tabib]] li jwettaq l-operazzjonijiet kirurġiċi. Hemm ukoll kirurgi fil-podjatrija, fid-dentistrija, fl-ortodontika u fil-mediċina veterinarja.

'''L-Artist tal-Poplu''' (Albanian: Artist i Popullit; Artiste e Popullit) kien titlu onorarju għal artisti tal-arti eċċellenti tar-[[Ir-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija|Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija]], li l-merti tagħhom kienu eċċezzjonali fl-isfera tal-iżvilupp tal-arti tal-ispettaklu ([[teatru]], [[mużika]], [[ċinema]] u [[arti]]). Ġie maħluq bil-liġi fl-1960 u emendat fl-1980. It-titlu m'għadux jingħata fl-[[Albanija]] wara li l-liġi ġiet emendata fl-1996. L-ekwivalenti tiegħu sar it-titlu "Gran Mastru tax-Xogħol", li ġie sostitwit ukoll bit-titlu "Gran Mastru" wara emenda tal-liġi tal-1996 tal-2001. 

Il-'''Mellieħa''' huwa villaġġ fit-[[Tramuntana]] ta' [[Malta]]. Jokkupa l-peninsula li ħafna jirreferu għaliha bħala 'd-denb tal-ħuta', minħabba l-forma tagħha. 

Il-'''Ħaġar ta'''' '''Jelling''' (bid-Daniż: ''Jellingstenene'') huma ħaġar kbir imnaqqax fis-seklu 10, li jinsabu fir-raħal ta' Jelling fid-[[Danimarka]]. L-eqdem waħda miż-żewġ ħaġriet ta' Jelling twaqqfet mir-Re [[Gorm ix-Xiħ]] bħala mafkar għal martu Thyra. L-ikbar waħda miż-żewġ ħaġriet twaqqfet minn iben ir-Re Gorm, [[Harald Bluetooth]], bħala mafkar għall-ġenituri tiegħu, u sabiex jiċċelebra l-ħakma tiegħu tad-Danimarka u tan-[[Norveġja]], kif ukoll il-konverżjoni tiegħu u tad-Daniżi għall-[[Kristjaneżmu]]. L-iskrizzjonijiet runiċi fuq il-Ħaġar ta' Jelling huma l-iktar magħrufa fid-Danimarka.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Jelling-stones|titlu=Jelling stones {{!}} Danish gravestones|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Fl-1994, il-ħaġar flimkien mat-tumbati funebri tal-art u l-knisja ż-żgħira fil-qrib, tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala eżempju uniku tal-[[kultura]] Nordika [[Paganiżmu|pagana]] u Kristjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/697/|titlu=Jelling Mounds, Runic Stones and Church|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>

{{infobox city}}
Il-Belt ta' '''Espoo''' tinsab viċin tal-belt kapitali Finlandiża, [[Ħelsinki]]. Ġo din il-belt hemm ukoll storja li tissejjaħ il-'Lake Bodom Murders'. Din l-istorja kienet bejn erba' żagħżagħ u kienu nstabu tlieta mejtin u l-persuna l-oħra nstabet midruba.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

]]
'''''Shan shui''''' (biċ-Ċiniż: [[wikt:山|山]][[wikt:水|水]]; ''ippronunzjata'': [ʂán ʂwèɪ]; ''traduzzjoni literali'': ilma tal-muntanji) tirreferi għal stil ta' pittura tradizzjonali Ċiniża li tinvolvi jew turi xenarju jew pajsaġġi naturali, bl-użu ta' pinzell u linka aktar milli żebgħa aktar konvenzjonali. Muntanji, xmajjar u kaskati huma suġġetti komuni ta' ''shan shui'' .

{{stub|Bijografija|Militar}}

L-'''Osservatorju ta' Jodrell Bank''' (/ˈdʒɒdrəl/) f'Cheshire, l-[[Renju Unit|Ingilterra]], fih għadd ta' radjuteleskopji li jiffurmaw parti miċ-Ċentru ta' Jodrell Bank għall-Astrofiżika fl-Università ta' [[Manchester]]. L-osservatorju ġie stabbilit fl-1945 minn [[Bernard Lovell]], radjuastronomu fl-università, biex jiġu investigati r-raġġi kożmiċi wara x-xogħol tiegħu fuq ir-radar f[[it-Tieni Gwerra Dinjija]]. Minn dak iż-żmien 'l hawn kellu rwol importanti fir-riċerka dwar il-meteorojdi, il-kwasari, il-pulsari, il-maseri u l-lentijiet gravitazzjonali, u kien involut ferm fit-traċċar tas-sondi spazjali fil-bidu tal-Era Spazjali.

'''Poddata''' hija programm disponibbli f'format diġitali biex jitniżżel minn fuq l-Internet.<ref>{{Ċita enċiklopedija|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/podcast}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/podcast|titlu=Definition of PODCAST|sit=[[Merriam-Webster Dictionary]]|data-aċċess=April 20, 2023}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/dictionary/podcast|titlu=Podcast Definition & Meaning &#124; Britannica Dictionary|sit=britannica.com}}</ref> Pereżempju, serje episodika ta' fajls awdjo diġitali li utent jista’ jniżżel fuq apparat personali biex jisma’ meta jrid. Il-poddati huma primarjament mezz awdjo, iżda xi programmi joffru komponent tal-vidjo supplimentari.<ref>{{Ċita web|url=https://riverside.fm/blog/how-to-start-a-video-podcast|titlu=Video Podcast: How to Start a Podcast with Video in 5 Steps|sit=riverside.fm|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> L-applikazzjonijiet tal-istreaming u s-servizzi tal-ippoddjar jipprovdu mod konvenjenti u integrat biex jimmaniġġjaw kju ta’ konsum personali minn diversi sorsi ta’ poddati u tagħmir ta’ daqq. Hemm ukoll servizzi ta' tiftix tal-poddati, li jgħinu lill-utenti jsibu u jaqsmu episodji partikolari ta' xi poddata.<ref>{{Ċita web|url=https://lifehacker.com/the-best-podcast-search-engine-1818560337|titlu=The Best Podcast Search Engine|isem=Nick|awtur=Douglas|data=September 20, 2017|sit=lifehacker|pubblikatur=G/O Media Inc.|data-aċċess=January 30, 2022}}</ref>

[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
[[Kategorija:2008]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2008. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

'''Madalena Sofia Barat''' (twieldet fit-12 ta' Diċembru 1779 – mietet fil-25 ta' Mejju 1865) kienet [[qaddis]]a [[Franza|Franċiża]] tal-[[Knisja Kattolika]] li nediet is-[[Soċjetà tal-Qalb ta' Ġesù]].

{{Nebbieta|Kultura}}

[[File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Béguinage ta' Kortrijk.]]
'''Béguinage''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]] u bil-Fjamming: ''Begijnhof'') hija kumpless arkitettoniku maħluq mill-''beguines'' domestiċi, li kienu nisa reliġjużi lajċi li kienu jgħixu f'komunità mingħajr ma jieħdu l-voti jew jirtiraw mid-[[Id-Dinja|dinja]].

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

{{stub|Mediċina}}

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem. 

'''Heinrich Rudolf Hertz''' ([ˈhaɪnʁɪç ˈhɛʁts]<ref>Krech, Eva-Maria; Stock, Eberhard; Hirschfeld, Ursula; Anders, Lutz Christian (2009). ''Deutsches Aussprachewörterbuch'' [''German Pronunciation Dictionary''] (bil-Ġermaniż). Berlin: Walter de Gruyter. pp. 575, 580. ISBN <bdi>978-3-11-018202-6</bdi>.</ref><ref>Dudenredaktion; Kleiner, Stefan; Knöbl, Ralf (2015) [Ippubblikat għall-ewwel darba fl-1962]. ''Das Aussprachewörterbuch'' (bil-Ġermaniż) (7th ed.). Berlin: Dudenverlag. p. 440. ISBN <bdi>978-3-411-04067-4</bdi>.</ref>; twieled fit-22 ta' Frar 1857 – miet fl-1 ta' Jannar 1894) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien l-ewwel li wera b'mod konklużiv u bil-provi l-eżistenza tal-mewġ elettromanjetiku previst mill-ekwazzjonijiet tal-elettromanjetiżmu ta' [[James Clerk Maxwell]]. L-unità tal-frekwenza, ċiklu fis-sekonda, issemmiet "hertz" f'ġieħu.

It-'''Teatru Antik ta’ Epidaurus''' huwa teatru fil-belt Griega ta’ [[Epidauru|Epidaurus]], li jinsab fin-naħa tax-Xlokk tas-santwarju ddedikat lill-alla Grieg antik tal-[[mediċina]], [[Asclepius]]. It-teatru nbena fuq in-naħa tal-Punent tal-muntanja [[Cynortion]], ħdejn ir-raħal modern ta’ [[Lygourio]], u jagħmel parti mill-Muniċipalità ta’ Epidaurus. It-teatru huwa meqjus bħala l-iktar teatru Grieg antik perfett fir-rigward tal-akustika u l-estetika.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ancientacoustics2011.upatras.gr/Files/Vassilantonopoulos%20et%20al._Epidauros%20Measurements.pdf|titlu=Vassilantonopoulos, Stamis; Hatziantoniou, Panagiotis; Tatlas, Nicolas-Alexander; Zakynthinos, Tilemachos; Skarlatos, Dimitrios; Mourjopoulos, John N. (September 2011). "Measurements and analysis of the acoustics of the ancient theatre of Epidaurus". The Acoustics of Ancient Theatres Conference.}}</ref> Is-Santwarju ta’ Asclepius, inkluż it-Teatru Antik ta’ Epidaurus, tniżżel bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-10}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

[[File:Seal_of_the_Austrian_Service_Abroad.png|thumb|]]{{Nebbieta|organizzazzjoni}}
Is-'''Servizz Awstrijak barra l-pajjiż''' (''Austrian Service Abroad'') hija inizjattiva bla għan ta` profitti, mwaqfa fl-1998 mit-tabib Andreas Maislinger, li tipprovdi stat għall-''“Zivildienst”'' [[Awstrija|Awstrijaċi]] (servizzi ċivili) madwar id- dinja. Id-disa` xhur, kif normalment idum dan is- servizz ċivili, ġie mibdul ma` tnax-il xahar xogħol f’waħda mill- organizazzjonijiet, bi sħab, barranija. Il- ħtiġijiet ivarjaw bil- bosta. Service Abroad (''Auslandsdienst'') hija istituzzjoni tar-[[Awstrija|Repubblika Awstrijaka]] li tipprovdi ġuvintur Awstrijaċi alternattiva, minflokk is- servizz militari obligatoju. L-Austrian Service Abroad qed taspira li toffri din l- alternattiva (''Zivildienst'') fi tliet postijiet prinċipali: 

, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]]]
Il-'''ġeoloġija''' (mill-Grieg Antik: γῆ, ''gē'' ("dinja") u -λoγία, ''-logia'', ("l-istudju ta'"))<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/word/geology|titlu=geology {{!}} Etymology, origin and meaning of geology by etymonline|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-08}}</ref> hija fergħa tax-[[xjenza]] tad-[[Id-Dinja|Dinja]] li għandha x'taqsam kemm mal-materjal likwidu kif ukoll mal-materjal solidu tad-Dinja, it-tipi ta' blat li jiffurmaw il-qalba tagħha, u l-proċessi li bihom jinbidlu maż-żmien. Il-ġeoloġija tista' tinkludi wkoll l-istudju tal-karatteristiċi solidi ta' kwalunkwe [[pjaneta]] terrestri jew satellita naturali bħal [[Marte (pjaneta)|Marte]] jew il-[[Qamar]]. Il-ġeoloġija moderna titrikkeb b'mod sinifikanti max-xjenzi l-oħra kollha tad-Dinja, inkluż l-idroloġija u x-xjenzi atmosferiċi, u b'hekk titqies bħala aspett ewlieni tas-sistema integrata tax-xjenza u tax-xjenza planetarja tad-Dinja.<ref>Gunten, Hans R. von (1995). "Radioactivity: A Tool to Explore the Past". ''Radiochimica Acta''. 70–71 (s1): 305–413. ISSN 2193-3405.</ref>

{{Taxobox
| isem = Afrotheria
| stampa = Erdferkel-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Orikteropu]] ''Orycteropus afer''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni= '''Afrotheria'''
| awtorità_superordni = Stanhope et al., 1998
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Afrosorcida]]
* [[Hyracoidea]]
* [[Macroscelidea]]
* [[Proboscidea]]
* [[Sirenia]]
* [[Tubulidentata]]
}}
'''Afrotheria''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], b'sitt [[ordni (bijoloġija)|ordnijiet]]. Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra [[Euarchontoglires]], [[Laurasiatheria]], u [[Xenarthra]], jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

Fil-[[botanika]], il-'''frott''' (jew '''frotta''' bis-singular) jirreferi għal għadd ta’ strutturi li jipproduċu ż-[[żrieragħ]] fil-pjanti li jarmu l-fjuri (magħrufa wkoll bħala anġjospermi) li jiġu ffurmati mill-ovarju wara li l-pjanti jarmu l-fjuri. Uħud mill-frott ikollhom l-għadma (li ma tittikilx) u wħud le.

Il-'''Knejjes ta' Chiloé''' fl-[[Arċipelagu]] ta' Chiloé fiċ-[[Ċili|Ċilì]] huma fenomenu arkitettoniku uniku fl-Amerki u wieħed mill-iżjed stili prominenti tal-arkitettura Chilota. Għad-differenza tal-arkitettura kolonjali [[Spanja|Spanjola]] klassika, il-knejjes ta' Chiloé huma magħmula kompletament bl-[[injam]] nattiv bl-użu estensiv ta' zokklaturi tal-injam. Il-knejjes inbnew b'materjali li jirreżistu l-klima oċeanika umduża u bix-xita tal-Arċipelagu ta' Chiloé.

'''Ajruport ta' Istanbul''' (IATA: IST, ICAO: LTFM) (Tork: İstanbul Havalimanı) <ref>[https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/yeni-havalimaninin-adi-belli-oldu-istanbul-havalimani-tabelalari-asildi,uQweIzQJuEO5By59Eg4xnw/ Istanbul]</ref> huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni li jservi lil [[ Istanbul |Istanbul]], [[Turkija|it-Turkija]]. Huwa jinstab fid-distrett ta' [[ Arnavutköy (distrett) |Arnavutköy]] fuq in-naħa [[Ewropa|Ewropea]] tal-belt. 

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

{{Taxobox
| isem = ''Proeulagus''
| stampa = Liepru ta' Tolai- Lepus tolai.jpg
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Liebru ta' Tolai]] (''Lepus tibetanus'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Lepus]]''
| sottoġeneru = ''[[Proeulagus]]''
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = 
*''[[Lepus californicus]]''
*''[[Lepus callotis]]''
*''[[Lepus capensis]]''
*''[[Lepus flavigularis]]''
*''[[Lepus insularis]]''
*''[[Lepus saxatilis]]''
*''[[Lepus tibetanus]]''
*''[[Lepus tolai]]''
}}
'''''Proeulagus''''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Liebru|liebri]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru ''[[Lepus]]'' ma' tmien sottoġeneri oħra (''[[Lepus (sottoġeneru)|Lepus]]'', ''[[Macrotolagus]]'', ''[[Poecilolagus]]'', ''[[Eulagos]]'', ''[[Sabanalagus]]'', ''[[Indolagus]]'', ''[[Sinolagus]]'', ''[[Tarimolagus]]'') bi tmien speċi ħajjin.

u r-[[Repubblika Għarbija Saħrawija Demokratika]].]]
L-istorja tal-abitazzjoni tal-bniedem fil-[[Marokk]] tinfirex mill-Paleolitiku t'isfel, bl-ewwel magħruf ikun Ġebel Igħud ([[Jebel Irhoud]]). Ħafna aktar tard il-Marokk kien parti mill-kultura [[Iberomaurusjan|Iberomaurusjana]], inkluż [[Taforalt]]. Hija tmur mit-twaqqif tal-Mawretanja u renji [[Berberi]] tal-qedem oħra, sat-twaqqif tal-istat Marokkin mid-[[dinastija Idrisija]]<ref name="Moroccan dynastic shurfa">{{Ċita pubblikazzjoni|paġni=81–94}}</ref> segwita minn dinastiċi Iżlamiċi oħra, sal-perjodi kolonjali u tal-indipendenza.

'''Castel del Monte''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]] litteralment tfisser "Kastell tal-Għolja"; bid-djalett ta' [[Bari]]: ''Castìdde du Monte'') huwa ċittadella u kastell tas-seklu 13 li jinsab fuq għolja f'[[Andria]] fir-reġjun ta' Puglia fix-Xlokk tal-[[Italja]]. Inbena fis-snin 40 tas-seklu 13 mir-re [[Federiku II]], li kien wiret l-artijiet fejn jinsab mingħand ommu Costanza ta' [[Sqallija]]. Fis-seklu 18, l-irħam ta' ġewwa l-kastell u l-bqija tal-għamara tneħħew. Ma għandux ħandaq jew pont sad-daħla tiegħu li jogħla u jinżel; fil-fatt uħud isostnu li qatt ma kien maħsub bħala fortizza tad-difiża.<ref name=":0">Castex, Jean (2008), ''Architecture of Italy'', ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6. p. 21.</ref> Madankollu, minn xogħol arkeoloġiku li sar ġie suġġerit li oriġinarjament kellu ħajt diviżorju madwaru.<ref name=":1">Hindley, Geoffrey (1968), ''Castles of Europe'', Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9.</ref> Is-sit ġie deskritt mill-''Enciclopedia Italiana'' bħala "l-iktar kastell tal-għaġeb li nbena minn Federiku II".<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)|titlu=CASTEL DEL MONTE in "Federiciana"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Castel del Monte huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Il-[[monument]] jidher ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-verżjoni Taljana taċ-ċenteżmu tal-[[ewro]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html|titlu=Images of Euro Coins - 1 Cent|sit=www.eurocoins.co.uk|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

'''Ġurnalist''' jew '''ġurnalista''' huwa individwu li jkun imħarreġ biex jiġbor l-informazzjoni permezz ta’ test, awdjo jew ritratti, jipproċessaha f’format ta’ aħbar u jxerridha lill-pubbliku. L-att jew il-proċess li prinċipalment isir mill-ġurnalist jissejjaħ ġurnaliżmu.

{{stub|Astronomija}}

L-'''Awstraljani Maltin''' huma [[Awstraljani]] ta’ dixxendenza [[Maltija]] jew persuni mwielda [[Malta]] li jgħixu fl-[[Awstralja]].

Il-'''palianytsia''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Паляниця, pronunzja<small>:</small> [pɐlʲɐˈnɪt͡sʲɐ]) hija tip ta' ħobża Ukrena moħmija fil-fuklar, magħmula l-iktar mid-dqiq tal-qamħ. Il-ħobża għandha għamla semiċirkolari u l-parti ta' fuq fiha, lejn żewġ terzi tagħha, ikollha qasma tipika.

{{Nebbieta|ġeografija}}'''Messina''' hija belt Taljana, kapitali tal-[[provinċja ta' Messina]] fi [[Sqallija]]. 

'''Staka Skenderova''' (1831-26 ta' Mejju 1891) kienet għalliema [[Bożnija u Ħerżegovina|Bosnijaka]], ħaddiema soċjali, kittieba u folklorista.<ref>Pokop.ba. "Sveti Arhangeli Georgije i Gavrilo" (in Bosnian). Retrieved 2019-07-12.</ref> Hija stabbiliet l[[Sarajevo|-]]<nowiki/>ewwel skola għal-bniet f'’[[Sarajevo]] fid-19 ta’ Ottubru 1858.<ref>Žene iz priča i legendi BiH - Staka Skenderova". Federalna. 11 May 2014. Retrieved 11 September 2014.</ref> Is-sena ta' wara, hija saret l-ewwel awtur mara ppubblikata fil-Bosnja moderna.

[[File:Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG|thumb|right|Il-lingwa tat-[[Tatari tal-Krimea]] hija miktuba "Merħba fil-Krimea"]]

'''Ġurnalist''' jew '''ġurnalista''' huwa individwu li jkun imħarreġ biex jiġbor l-informazzjoni permezz ta’ test, awdjo jew ritratti, jipproċessaha f’format ta’ aħbar u jxerridha lill-pubbliku. L-att jew il-proċess li prinċipalment isir mill-ġurnalist jissejjaħ ġurnaliżmu.

'''Politiku''' jew '''kap politiku''' huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' [[elezzjoni]], [[kolp ta' stat]], ħatra, [[frodi elettorali]], konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.

{{Italic title}}{{Short description|Kompożizzjoni modernista ta' John Cage maħruġa fl-1952}}
'''''4′33″''''' (pronunzjata ''''four thirty-three'''<nowiki/>' bl-Ingliż<ref name="Solomon 1998/2002">Solomon 2002</ref>, jew 'erba' u tlieta u tletin bil-Malti) hija kompożizzjoni mużikali<ref name="grove">Pritchett, Kuhn & Garrett 2012</ref><ref>Kostelanetz 2003, pġ. 69-71,&nbsp;86,&nbsp;105,&nbsp;198,&nbsp;218,&nbsp;231.</ref> fi tliet [[:en:Movement_(music)|movimenti]] mill-kompożitur [[:en:Experimental_music|esperimentali]] [[Stati Uniti|Amerikan]] [[:en:John_Cage|John Cage]]. Inkitbet fl-1952 għal kwalunkwe strument (jew taħlita ta' strumenti), u l-partitura tidderieġi lill-mużiċist biex tul it-tliet movimenti ma jdoqq xejn. Il-kompożizzjoni tikkonsisti mill-ħsejjes ambjentali li s-semmiegħ jisma' waqt l-eżekuzzjoni<ref>Kostelanetz 2003, pġ. 69-70</ref>, għalkemm ta' spiss tiġi meqjusa bħala "erba' minuti u tlieta u tletin sekonda ta' [[:en:Silence|silenzju]]".<ref>Fetterman 1996, pġ. 69.</ref><ref>Lienhard 2003, pġ. 254.</ref> It-titlu ''4'33"'' jirreferi għat-tul tal-kompożizzjoni f'minuti u sekondi – erba' minuti u tlieta u tletin sekonda.<ref>Published score, Edition Peters 6777.</ref>

{{Taxobox
| isem = Paramurexia
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Paramurexia'''''
| speċi = '''''P. rothschildi'''''
| binominali = ''Paramurexia rothschildi''
| awtorità_binominali = ([[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1938)
| mappa_firxa = Broad-striped Dasyure area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Paramurexia rothschildi''
}}
'''''Paramurexia''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-istrixxi wiesgħajn]], għalkemm huwa magħruf ukoll bl-isem ta' far marsupjal tal-istrixxi wisgħin), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

{{stub|Ġeografija}}

Il-'''Wied ta' Kathmandu''' (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-'''Wied tan-Nepal''' jew il-'''Wied tan-Nepa''', jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent [[Indja|Indjan]] u l-kontinent [[Asja|Asjatiku]] usa', u fih mill-inqas 130 [[monument]] importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-[[Ħinduiżmu|Induisti]] u għall-[[Buddiżmu|Buddisti]]. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/121/|titlu=Kathmandu Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref>

'''Kuratur''' (mil-Latin: ''cura'', li tfisser "tieħu ħsieb")<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Chisholm|isem=Hugh|sena=1911|titlu="Curator" . Encyclopædia Britannica. 7 (11th ed.)|lingwa=|pubblikatur=Cambridge University Press|paġni=636|id=|koawturi=|belt=|editur=|kuratur=|ed=|senaoriġinali=}}</ref> huwa maniġer jew sorveljant. Tradizzjonalment, kuratur jew '''kustodju''' ta' istituzzjoni tal-wirt kulturali (eż., gallerija, [[mużew]], [[librerija]] jew [[arkivju]] ) huwa speċjalista tal-kontenut inkarigat mil-kollezzjonijiet ta' istituzzjoni u involut fl-interpretazzjoni ta' dan il-materjal, inklużi artifatti storiċi.

{{stub|Ġeografija‎ }}
'''Croagh Patrick''', ''Cruach Phádraig'' bil-Gejliku, hija l-muntanja meqjusa bħala qaddisa fl-[[Irlanda]]. Hija tinsab tmien kilometri 'l bogħod minn [[Westport (Irlanda)]]. Imsejjħa wkoll '''The Reek''', hija marbuta mas-sawma ta' erbgħin jum li għamel fuqha fis-sena 441 W.K. San Patrizju, il-patrun spiritwali ta' l-Irlanda.

Ir-'''Residenza ta' Würzburg''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Würzburger Residenz'') hija palazz f'[[Würzburg]], il-[[Ġermanja]]. [[Johann Lukas von Hildebrandt]] u [[Maximilian von Welsch]], rappreżentanti tal-istil [[Barokk]] tal-[[Awstrija]]/tan-Nofsinhar tal-Ġermanja, kienu involuti fil-kostruzzjoni, kif ukoll [[Robert de Cotte]] u [[Germain Boffrand]], li kienu segwaċi tal-istil [[Franza|Franċiż]]. [[Balthasar Neumann]], l-[[arkitett]] tal-qorti tal-Isqof ta' Würzburg, kien l-arkitett prinċipali tar-Residenza, li ġie kkummissjonat mill-Prinċep-Isqof ta' Würzburg [[Johann Philipp Franz von Schönborn]] u ħuh [[Friedrich Carl von Schönborn]] fl-1720, u l-binja tlestiet fl-1744. Il-pittur [[Venezja|Venezjan]] [[Giovanni Battista Tiepolo]], megħjun minn ibnu [[Domenico Tiepolo|Domenico]], pitter l-affreski fil-binja.

Giovanni Falcone ([[Palermo]], [[Italja]], 18 Mejju 1939 – Palermo, 23 Mejju 1992) kien maġistrat Taljan. Maqtul flimkien ma' martu u mal-iskorta tiegħu mill-[[mafja]], jitqies bħala eroj Taljan, bħal [[Paolo Borsellino]], li kien ħabib u kollega tiegħu.

{{stub}}

Ir-'''Royal Exhibition Building''' (jew il-Binji Rjali tal-Wirjiet) hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Melbourne]], [[Victoria]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1131/|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-09}}</ref> Il-binja nbniet fl-1879-1880 bħala parti mill-moviment tal-wirjiet internazzjonali, fejn ġew ippreżentati iktar minn 50 wirja bejn l-1851 u l-1915 madwar id-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-binja għandha superfiċe ta' madwar 26 ettaru (64 akru), twila 150 metru (490 pied) u hija mdawra b'erba' toroq tal-belt. Tinsab f'9 Nicholson Street fil-Ġonna ta' Carlton, u tmiss ma' Victoria Street, Carlton Street u Rathdowne Street, fit-tarf tal-Grigal tad-distrett kummerċjali ċentrali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1131bis.pdf|titlu=Royal Exhibition building and Carlton Gardens}}</ref> Inbniet biex tospita l-Wirja Internazzjonali ta' Melbourne fl-1880-1881, u mbagħad ospitat il-Wirja Internazzjonali Ċentenarja ferm ikbar fl-1888, u l-ftuħ formali tal-ewwel Parlament tal-Awstralja fl-1901. Il-binja tirrappreżenta l-flus u l-prestiġju li kellha Victoria fis-snin 70 tas-seklu 19.<ref>{{Ċita web|url=https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens, World Heritage Management Plan|data-aċċess=2023-02-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200309092002/https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|arkivju-data=2020-03-09|url-status=dead}}</ref> Matul is-seklu 20 sezzjonijiet u naħat iżgħar tal-binja kienu soġġetti għat-twaqqigħ u għan-nirien; madankollu, il-binja prinċipali, magħrufa bħala s-Sala l-Kbira, baqgħet teżisti sa żminijietna.

Ir-'''relattività ristretta''' hi teorija formali li żviluppa [[Albert Einstein]] fl-1905. L-għan ta' Einstein kien li joħroġ il-konsegwenzi fiżiċi kollha tar-[[relattività Galilejana]] u tal-fatt li l-veloċità tad-dawl fil-vojt għandha l-istess valur fis-sistemi ta' riferiment inerzjali kollha. Dan il-fatt irriżulta mill-[[ekwazzjonijiet ta' Maxwell]] imma sa dak iż-żmien kien spjegat b'mod differenti bl-użu tal-"ispazju assolut" ta' [[Isaac Newton|Newton]] u tal-"eter".

{{Taxobox
| isem = Eutheria
| firxa_fossili = Ġurassiku tard - riċenti
| stampa = Eomaia scansoria.JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fossilu ta' ''Eomaia scansoria''
| daqs_stampa = 
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = '''Eutheria'''
| grad_sottodiviżjoni= Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
Ara [[#Klassifikazzjoni|hawn taħt]]
}}
'''Eutheria''' (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija [[infraklassi]] ta' [[mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]] u fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]].

{{NPOV}}
{{stub|Edukazzjoni}}
{{wikifikazzjoni}}

{{dablink|Dan l-artiklu hu miktub bil-ħsieb li jipprovdi introduzzjoni aċċessibbli u mhux teknika għas-suġġett.}}

Il-'''Katidral ta' Santa Sofija''', fi [[Kiev]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ukrajna]], huwa [[monument]] arkitettoniku tar-Rus ta' Kiev. L-eks katidral huwa wieħed mill-iżjed binjiet ikoniċi magħrufa tal-belt u l-ewwel sit storiku fl-Ukrajna li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-kumpless tal-Monasteru tal-Għar ta' Kiev.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|titlu=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/lIve8|titlu=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World He…|data=2013-06-24|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Apparti l-binja prinċipali, il-kumpless tal-[[katidral]] jinkludi wkoll ġabra ta' strutturi oħra bħat-torri tal-kampnar u l-Binja Metropolitana. Fl-2011 is-sit storiku ġie riassenjat mill-ġurisdizzjoni tal-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Ukrajna għal dik tal-Ministeru għall-[[Kultura]] tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/fsLZ|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-21|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/xgmO|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-16|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Waħda mir-raġunijiet li wasslet għal din il-bidla kienet li l-Katidral ta' Santa Sofija u l-Monasteru (Lavra) ta' Pechersk ta' Kiev ġew rikonoxxuti flimkien mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed, filwaqt li fl-Ukrajna ż-żewġ siti kienu amministrati minn entitajiet differenti tal-gvern. Attwalment il-binja tospita [[mużew]].

[[Chacodelphys]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

{{Taxobox
| isem = ''Argyrolagus''
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| awtorità_sottordni = 
| superfamilja = †[[Argyrolagoidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †[[Argyrolagidae]]
| awtorità_familja = 
| ġeneru = †''[[Argyrolagus]]''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1904
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Argyrolagus palmeri]]''
*†''[[Argyrolagus parodii]]''				
*†''[[Argyrolagus scagliai]]''
}}
'''''Argyrolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatat mal-[[opossum ġurdien]] jew l-[[opossum far]]. Dan qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Argyrolagoidea]], fil-familja [[Argyrolagidae]] u bl-ebda speċi ħajja. 

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

'''Ġużeppina Bakhita''' (twieldet fl-1869 – miet fit-8 ta' Frar 1947) kienet skjava [[Sudan]]iża li saret [[Knisja Kattolika|Kattolika]] u soru Kanossjana fl-Italja, fejn għexet u ħadmet għal 45 sena. Nhar l-1 ta' Ottubru 2000, il-[[Papa Ġwanni Pawlu II]] ddikjaraha qaddisa.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fniek
| image = Sylvilagus audubonii.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] (''[[Sylvilagus audubonii]]'')
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| subdivision_ranks =  [[Ġeneri]]
| subdivision = 
* ''[[Pentalagus]]''
* ''[[Bunolagus]]''
* ''[[Nesolagus]]''
* ''[[Romerolagus]]''
* ''[[Brachylagus]]''
* ''[[Sylvilagus]]''
* ''[[Oryctolagus]]''
* ''[[Poelagus]]''
* ''[[Pronolagus]]''
* ''[[Caprolagus]]''
}}

{{Nebbieta|reliġjon}}
Iż-'''Żoroastrijaniżmu''' huwa [[reliġjon]] Iranjana u wieħed mill-eqdem twemmin organizzat fid-dinja, ibbażata fuq it-tagħlim tal-profeta [[Żoroastru]]. Għandu kosmoloġija duali estika tat-tajjeb u l-ħażen fi ħdan il-qafas ta ontoloġija monotejista u eskatoloġija li tbassar il-konkwista aħħarija tal-ħażen bit-tajjeb. Iż-Żoroastrijaniżmu jeżalta divinità tal-għerf mhux maħluqa u benevolenti magħrufa bħala Ahura Mazda (tr. lit. 'Sid il-Għerf') bħala l-esseri suprem tagħha. Storikament, il-karatteristiċi uniċi taż-Żoroastrijaniżmu, bħall-[[monotejiżmu]] tiegħu, [[messjaniżmu]], it-twemmin fir-rieda ħielsa u l-ġudizzju wara l-mewt, il-konċepiment tal-ġenna, l-infern, l-anġli u d-demonji, fost kunċetti oħra, setgħu influwenzaw sistemi reliġjużi u filosofiċi oħra. inklużi r-reliġjonijiet Abrahamiċi u l-Gnostiċiżmu, [[Buddiżmu]] tat-Tramuntana, u il-filosofija Griega.

'''Bhimrao Ramji Ambedkar''', magħruf ukoll bħala '''Dr. Babasaheb Ambedkar''' (twieled fl-14 ta' April 1891 – miet fis-6 ta' Diċembru 1956), kien ġurist, ekonomista, politiku u riformatur soċjali [[Indja]]n, li ispira l-moviment Buddista Dalit u għamel kampanja kontra d-diskriminazzjoni soċjali lejn dawk li ma jintmessux (Dalits). Huwa appoġġa wkoll id-drittijiet tan-nisa u tax-xogħol. Huwa kien l-ewwel Ministru indipendenti tal-Liġi u l-Ġustizzja tal-Indja, il-perit tal-Kostituzzjoni tal-Indja, u l-missier fundatur tar-Repubblika tal-Indja.<ref>{{ċita web |url=https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html |titlu=Bhimrao Ambedkar |pubblikatur=Università ta' Columbia |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita web |url=https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ |titlu=Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids |pubblikatur=The Indian Express |data=2019-04-14 |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita web |url=https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues |titlu=How India’s Most Downtrodden Embraced the Power of Statues |pubblikatur=BQ Prime |isem=Shruti |kunjom=Rajagopalan |data=2020-07-09 |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita web |url=https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar |titlu=Bhimrao Ramji Ambedkar |pubblikatur=Britannica |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita web |url=https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 |titlu=All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary |pubblikatur=NDTV |data=2020-04-14 |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita ktieb |titlu=Princeton Dictionary of Buddhism |sena=2013 |pubblikatur=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |kunjom1=Buswell |isem1=Robert Jr |post=Princeton, NJ |paġna=34 |kunjom2=Lopez |isem2=Donald S. Jr. |lingwa=en}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Laurasiatheria
| image = Laurasiatheria.jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Laurasiatheria]]
| subdivision_ranks = [[Ordnijiet]]
| subdivision = 
* [[Artiodactyla]]
* [[Carnivora]]
* [[Cetacea]]
* [[Chiroptera]]
* [[Erinaceomorpha]]
* [[Perissodactyla]]
* [[Pholidota]]
* [[Soricomorpha]]
}}

{{stub|Astronomija}}
.]]
'''Kostellazzjoni''' jew imħalla hija waħda minn 88 arji ili bihom is-sema jew l-isfera ċelesti hija maqsuma. It-terminu kostellazzjoni jista’ jfisser ukoll grupp ta’ stilel viżibli irrelatati ma’ xulxin f’diżin wieħed.

[[Category:Tupaja]]
[[Kategorija:Ptilocercidae]]
{{Automatic taxobox}}

Is-'''Sinagoga Antika''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Alte Synagoge'') f'[[Erfurt]], il-[[Ġermanja]], hija waħda mill-iżjed sinagogi [[Medjuevu|Medjevali]] ppreservati sew fl-[[Ewropa]], u l-iżjed partijiet antiki tagħha jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 11. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet tal-binja jmorru lura għall-ħabta tal-1250-1320. Minħabba l-fatt li s-saqaf tagħha għadu sħiħ, huwa maħsub li hija l-eqdem binja ta' sinagoga intatta fl-Ewropa u fid-[[dinja]].

tinsab fil-Qorti tar-Reġina Marija (xellug) u s-Sala Mpittra tinsab fil-Qorti tar-Re William (lemin). Il-koppli jinsabu fuq id-daħliet.]]
Il-'''Kulleġġ Navali Rjali Antik''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Old Royal Naval College'') huwa l-binja arkitettonika ċentrali tas-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] msejjaħ Greenwich Marittima<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/795/|titlu=Maritime Greenwich|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.greenwichwhs.org.uk/world_heritage/documents/ManPlan2004-Part4.pdf|titlu=Evalwazzjoni tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO|data-aċċess=2023-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070413101822/http://www.greenwichwhs.org.uk/world_heritage/documents/ManPlan2004-Part4.pdf|arkivju-data=2007-04-13|url-status=dead}}</ref>, fi Greenwich, [[Londra]], ir-[[Renju Unit]], u jitqies bħala "l-ifjen kumpless arkitettoniku u pajsaġġistiku drammatiku fir-Renju Unit".<ref name=":0" /> Is-sit huwa ġestit mill-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik, li ġie stabbilit fl-1997 għall-konservazzjoni tal-binjiet u tas-sit inġenerali sabiex jiġu kkonvertiti f'destinazzjoni [[Kultura|kulturali]].<ref>{{Ċita web|url=https://ornc.org/wp-content/uploads/2022/02/Annual_review_20_21.pdf|titlu=Rieżami Kulturali tal-2021}}</ref> Il-binjiet oriġinarjament inbnew biex jintużaw bħala Sptar Irjali għall-Baħħara f'Greenwich, issa magħruf ġeneralment bħala l-Isptar ta' Greenwich, mikri mir-Re [[William III]] u mir-Reġina [[Marija II]] fil-25 ta' Ottubru 1694, iddisinjat minn [[Christopher Wren]], u mibni bejn l-1696 u l-1712.<ref>{{Ċita web|url=https://ornc.org/our-history/royal-hospital/|titlu=Royal Hospital|sit=Old Royal Naval College|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-07-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.mariners-l.co.uk/GreenwichRoyal.html|titlu=Greenwich Royal Hospital School 1|sit=www.mariners-l.co.uk|data-aċċess=2023-07-30}}</ref> L-isptar għalaq fl-1869. Bejn l-1873 u l-1998 il-binja ntużat bħala l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.<ref>Dickinson, Harry W. (2016). ''Wisdom and war: the Royal Naval College Greenwich 1873-1998''. London: Routledge. ISBN <bdi>978-1138271753</bdi>.</ref>
[[File:Microcosm_of_London_Plate_097_-_Greenwich_Hospital_Microcosm_edited.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Microcosm_of_London_Plate_097_-_Greenwich_Hospital_Microcosm_edited.jpg|daqsminuri|Is-Sala Mpittra tal-Isptar ta' Greenwich impittra minn Augustus Pugin u Thomas Rowlandson.]]

{{Nebbieta|organizzazzjoni}}

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

'''Durmitor''' (biċ-Ċirilliku Serb: Дурмитор, ippronunzjat [durmǐtɔr] <small>jew</small> [dǔrmitɔr]) hija żona muntanjuża fil-Majjistral tal-[[Montenegro]]. Hija parti mill-[[Alpi Dinariċi]]. L-ogħla quċċata taż-żona, [[Bobotov Kuk]], hija għolja 2,523 metru.

Ir-'''relattività ristretta''' hi teorija formali li żviluppa [[Albert Einstein]] fl-1905. L-għan ta' Einstein kien li joħroġ il-konsegwenzi fiżiċi kollha tar-[[relattività Galilejana]] u tal-fatt li l-veloċità tad-dawl fil-vojt għandha l-istess valur fis-sistemi ta' riferiment inerzjali kollha. Dan il-fatt irriżulta mill-[[ekwazzjonijiet ta' Maxwell]] imma sa dak iż-żmien kien spjegat b'mod differenti bl-użu tal-"ispazju assolut" ta' [[Isaac Newton|Newton]] u tal-"eter".

{{Nebbieta|ġeografija}}

{{stub|mużika}}

{{stub|Ambjent}}
L-'''Abjad''' hu kulur. Minnu nnifsu magħmul mill-kuluri kollha l-oħra. Infatti, jekk tgħaddi faxx ta' dawl abjad minn go [[priżma]], il-faxx jinqasam fil-kuluri kollha.

Id-'''Delta tax-xmara Kızılırmak''' (bit-Tork: ''Kızılırmak Deltası'') hija l-bokka tax-xmara Kızılırmak. Hija l-ikbar art mistagħdra fir-reġjun tal-[[Baħar Iswed]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.moew.government.bg/files/file/Nature/Natura%202000/RAMSAR/Black_Sea_Wet_Catalog-Final.pdf|titlu=Black Sea sites|data-aċċess=2022-03-23|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140414071238/http://www.moew.government.bg/files/file/Nature/Natura%202000/RAMSAR/Black_Sea_Wet_Catalog-Final.pdf|arkivju-data=2014-04-14|url-status=dead}}</ref> u hija wieħed mis-siti [[Ramsar]] importanti rikonoxxuti internazzjonalment fit-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/942|titlu=Kizilirmak Delta {{!}} Ramsar Sites Information Service|sit=rsis.ramsar.org|data-aċċess=2022-03-23}}</ref> L-ewwel u t-tieni pjanuri kollha tad-delta u l-biċċa l-kbira tat-tielet pjanura tad-delta huma ddominati mill-[[agrikoltura]].<ref>Ozesmi, Uygar (2006). "Ecosystems in the Mind: Fuzzy Cognitive Maps of the Kizilirmak Delta Wetlands in Turkey".</ref> Hija importanti għall-[[bijodiversità]] tal-pjanti u tal-[[Għasfur|għasafar]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.dogadernegi.net/our-work/wetlands/kizilirmak-delta/|titlu=Kızılırmak Delta {{!}} Doğa Derneği|data=2014-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-23|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140414061632/http://www.dogadernegi.net/our-work/wetlands/kizilirmak-delta/|arkivju-data=2014-04-14|url-status=dead}}</ref> Tinsab madwar 40 kilometru minn [[Samsun]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6125/|titlu=Kızılırmak Delta Wetland and Bird Sanctuary|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-23}}</ref>

'''Maria Salomea Skłodowska-Curie''' ([[Varsavja]], [[7 ta' Novembru]] [[1867]] – [[Passy (Haute-Savoie)|Passy]], [[4 ta' Lulju]] [[1934]]) magħrufa bl-isem ta' '''Marie Curie''', kienet kimika u fiżika [[Polonja|Polakka]] naturalizzata [[Franza|Franċiża]].<ref>Quid 1989, paġna 1190b.</ref>

[[File:1908 5s on 10s red revenue stamp of Malta.jpg|thumb|Bolla fiskali ta' Malta tal-1908]]
'''Bolla fiskali''' hija tip ta' bolla li tintuża biex tħallas xi taxxa jew miżata. Dawn jistgħu jintużaw għal bosta affarjiet, per eżempju għat-taxxa tal-bolla (stamp duty), liċenzji tas-sewqan, miżati tal-passaporti u kontribuzzjonijiet obbligatorji. Fl-antik, il-bolol fiskali kienu jintużaw f'ħafna pajjiżi, iżda llum l-użu tagħhom m'għadux daqshekk komuni u ħafna pajjiżi m'għadhomx jużawhom għal kollox. Uħud mill-pajjiżi li għadhom jużaw bolol fiskali huma [[Bangladexx|l-Bangladexx]], [[Indja|l-Indja]], [[Libja|il-Libja]], [[Pakistan|il-Pakistan]] u [[Stati Uniti|l-Isati Uniti]].

'''L-ewwel Konċilju ta' Niċea''' kien l-ewwel Konċilju ta' isqfijiet Kristjani li ġew imlaqqa fil-belt ta' [[Niċea]] biex jaqtgħu ċerti deċiżjonijiet dwar il-fidi Kattolika. Dan il-Konċilju ġie msejjaħ mill-Imperatur [[Kostantinu I|Kostantinu il-Kbir]] u għalih attendew madwar 318-il rappreżentant mill-[[Imperu Ruman|Imperu]] kollu. Qabel il-Konċilju, l-isqfijiet kellhom jagħmlu konċilji reġjonali, bħal ma kien eżempju l-[[Konċilju ta' Ġerusalemm]], l-ewwel Konċilju Reġjonali li nsibu tagħrif fuqu fl-[[Atti tal-Appostli]] (Atti Kap 15). Il-Konċilju Niċen kellu jagħti deċiżjoni finali fuq l-ereżija ta' [[Arju]], li kien presbiteru Libjan u Ażjatiku, u qassis ta' reġjun f'[[Lixandra]], li kien jgħallem li [[Ġesù|Kristu]] huwa l-Iben ta' Alla, li twieled minn Alla l-Missier, u huwa distint mill-Missier (għalhekk subordinat lejh), imma l-Iben huwa wkoll l-Iben ta' Alla iżda mhux ko-etern ma' Alla l-Missier. L-[[Arjaniżmu]] huwa duttrina Kristoloġika mhux trinitarja.

'''Lascaux''' ([ɡʁɔt də lasko]; bil-Franċiż magħrufa wkoll bħala ''Grotte de Lascaux'', jiġifieri l-'''Għar ta' Lascaux''')<ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/lascaux|titlu=Lascaux definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|sit=www.collinsdictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-12}}</ref> huwa network ta' għerien ħdejn il-villaġġ ta' [[Montignac]], fid-dipartiment ta' [[Dordogne]] fil-Lbiċ ta' [[Franza]]. Iżjed minn 600 [[pittura]] ġew impittra mal-ħitan interni u s-saqaf tal-għar. It-tpittir jirrappreżenta primarjament [[Annimal|annimali]] kbar, tipikament fawna kontemporanja lokali li tikkorrispondi mal-fossili ddokumentati fiż-żona mill-aħħar tal-era Paleolitika. Dawn huma [[frott]] l-isforz konġunt ta' ħafna ġenerazzjonijiet u, b'dibattitu kontinwu, issa huwa stmat li t-tpittir sar madwar 17,000 sena ilu (fil-bidu tal-era Magdalenjana).<ref>{{Ċita web|url=http://www.visual-arts-cork.com/prehistoric/lascaux-cave-paintings.htm|titlu=Lascaux Cave Paintings: Layout, Meaning, Photographs|sit=www.visual-arts-cork.com|data-aċċess=2021-09-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/871930.stm|titlu=BBC News {{!}} SCI/TECH {{!}} Ice Age star map discovered|sit=news.bbc.co.uk|data-aċċess=2021-09-12}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Whitehouse|isem=David|kunjom2=Whitehouse|isem2=&#32;David|data=2000-08-09|titlu=Ice Age star map discovered|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/871930.stm|pubblikatur=BBC News}}</ref> Lascaux tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979, bħala element ewlieni tas-Siti Preistoriċi u l-Għerien Iddekorati tal-Wied ta' Vézère.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/85/|titlu=Prehistoric Sites and Decorated Caves of the Vézère Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-12}}</ref>

L-'''istorja tal-femminiżmu''' tinkludi r-rakkonti (kronoloġiċi jew tematiċi) tal-movimenti u l-ideoloġiji li kienu mmirati lejn drittijiet ugwali għan-nisa. Filwaqt li l-femministi madwar id-dinja kienu differenti fil-kawżi, l-għanijiet u l-intenzjonijiet skont iż-żmien, il-[[kultura]], u l-pajjiż, storiċi feministi tal-Punent jaffermaw li l-movimenti kollha li ħaddmu jew jaħdmu biex jiksbu d-drittijiet tan-nisa għandhom jiġu kkunsidrati, anke meta ma jużawx jew m'għandhom dan it-terminu assoċjat magħhom infushom direttament.<ref name="Walters2005">{{ċita ktieb |kunjom1=Walters |isem1=Margaret |data=2005 |titlu=Feminism: A Very Short Introduction |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=978-0192805102 |lingwa=en}}</ref><ref name="Kinnaird">{{ċita ktieb |kunjom1=Kinnaird |isem1=Joan |data=1983 |kapitlu=Mary Astell: Inspired by Ideas (1668–1731) |editur-kunjom1=Spender |editur-isem1=Dale |titlu=Feminist Theorists: Three Centuries of Key Women Thinkers |pubblikatur=Pantheon Books |isbn=978-0394721972 |lingwa=en}}</ref><ref name="Witt">{{ċita enċiklopedija |kunjom1=Witt |isem1=Charlotte |data=2007 |url=http://plato.stanford.edu/archives/fall2012/entries/feminism-femhist/  |titlu=Feminist History of Philosophy |enċiklopedija=Stanford Encyclopedia of Philosophy |lingwa=en |data-aċċess=2013-05-01}}</ref><ref name="Allen1999">{{ċita rivista |kunjom1=Allen |isem1=Ann Taylor |data=1999 |titlu=Feminism, Social Science, and the Meanings of Modernity: The Debate on the Origin of the Family in Europe and the United States, 1860–1914 |rivista=The American Historical Review |volum=104 |numru=4 |paġni=1085–1113 |doi=10.1086/ahr/104.4.1085 |pmid=19291893 |lingwa=en}}</ref><ref name="Woolf1989">{{ċita ktieb |kunjom1=Woolf |isem1=Virginia |awtur-ħolqa1=Virginia Woolf |data=1989 |titlu=A Room of One's Own |pubblikatur=Mariner Books |isbn=978-0156787338 |lingwa=en}}</ref> Xi storiċi oħra jillimitaw it-terminu "feminista" għall-moviment feminist modern u l-dixxendenza tiegħu, u jużaw it-tikketta "protofeminista" biex jiddeskrivu movimenti preċedenti.<ref name="Botting">{{ċita rivista |kunjom1=Botting |isem1=Eileen Hunt |kunjom2=Houser |isem2=Sarah L. |data=2006 |titlu="Drawing the Line of Equality": Hannah Mather Crocker on Women's Rights |rivista=American Political Science Review |volum=100 |numru=2 |paġni=265–278 |doi=10.1017/s0003055406062150 |lingwa=en}}</ref> 

'''Wādī al-Ḥītān''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي الحيتان, litteralment "il-Wied tal-Balieni"; pronunzja bl-Għarbi Eġizzjan: [ˈwa.diː elˈħit.æːn]) huwa sit paleontoloġiku fil-Governorat ta' Faiyum, l-[[Eġittu]], madwar 150 kilometru (93 mil) fil-Lbiċ tal-[[Kajr]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/id/1186|titlu=Wadi Al-Hitan {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-10-15}}</ref> Il-wied ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Lulju 2005 għall-mijiet ta' fossili li nstabu ta' wħud mill-iżjed tipi bikrin ta' balieni, l-arkeoċeti (subordni estinta ta' balieni).<ref>{{Ċita aħbar|data=2005-07-15|titlu=Africa World Heritage sites named|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4685389.stm|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-15}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1186/|titlu=Wadi Al-Hitan &#x28;Whale Valley&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-15}}</ref> Is-sit joħroġ fid-dieher evidenza għall-ispjegazzjoni ta' wieħed mill-ikbar misteri tal-[[evoluzzjoni]] tal-balieni: l-evoluzzjoni tal-balieni minn [[annimal]] terresti għal [[mammiferu]] tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.whizzed.net/egypt/whale-valley/|titlu=Valley of the Whales Egypt at Wadi Al-Hitan {{!}} Whizzed Net|kunjom=Ray|isem=Amitava|data=2023-03-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-15}}</ref>

'''It-traduzzjoni multimedjali''', magħrufa wkoll bħala traduzzjoni awdjoviżiva, hija fergħa speċjalizzata ta’ traduzzjoni li titratta t-trasferiment ta’ testi multimodali u multimedjali f’lingwa u/jew f’kultura oħra.<ref>González, Luis Pérez. "Audiovisual Translation", in Baker, Mona and Gabriela Saldanha (eds.), ''Routledge Encyclopedia of Translation Studies'', London, 2009, p. 13.</ref> Dan jimplika l-użu ta’ sistema multimedjali elettronika fil-proċess ta’ traduzzjoni jew ta’  trażmissjoni.

Is-'''Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca''' jinsab fil-provinċja ta' [[Burgos]] fit-Tramuntana ta' [[Spanja]] u huwa notevoli għall-evidenza li nstabet fih ta' okkupazzjoni [[Bniedem|umana]] [[Preistorja|preistorika]] bikrija. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/989/|titlu=Archaeological Site of Atapuerca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

{{ħassar|Crosswiki spam, undisclosed paid editing}}
{{Nebbieta|edukazzjoni}}

[[Category:Articles using infobox ethnic group with image parameters|ΒRussians in Estonia]]

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= San Bażilju l-Kbir
|stampa=Basil of Caesarea.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=329
|post_twelid=Ċesarea fil-Kappadoċja
|data_mewt=1 ta' Jannar, 379
|post_mewt=Ċesarea fil-Kappadoċja 
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=1 ta' Jannar fil-Lvant, 2 ta' Jannar fil-Punent
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=ilbies ta' iskof Grieg
|patrun=l-ordni tal-patrijiet Bażiljani, ħaddiema fl-isptarijiet, riformaturi, il-Kappadoċja
}}
'''San Bażilju l-Kbir''' (Kappadoċja, 330 w.K. - 379 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri Insara tal-[[Knisja Kattolika|Knisja]] tal-Lvant.

'''Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán''', magħrufa wkoll bħala '''Casa Luis Barragán''', hija l-eks residenza tal-[[arkitett]] [[Luis Barragán]] fid-distrett ta' Miguel Hidalgo, fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]].<ref>{{Ċita web|url=https://sic.cultura.gob.mx/ficha.php?table=museo&table_id=478|titlu=La Casa Luis Barragán|sit=Secretaría de Cultura/Sistema de Información Cultural|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-14}}</ref> Is-sjieda hija tal-Fundación de Arquitectura Tapatía u tal-Gvern tal-Istat ta' [[Jalisco]]. Issa hija [[mużew]] fejn jintwera x-xogħol ta' Barragán u tintuża wkoll minn arkitetti li jżuru l-belt.<ref>{{Ċita web|url=http://www.casaluisbarragan.org/main.html|titlu=Casa Barragan|data=2010-09-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-11-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100924032916/http://www.casaluisbarragan.org/main.html|arkivju-data=2010-09-24|url-status=dead}}</ref> Fiha għad hemm l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán. Dawn jinkludu kollezzjoni tal-[[arti]] l-iktar Messikana tas-sekli 16 sa 20, b'xogħlijiet ta' [[Pablo Picasso|Picasso]], [[Diego Rivera]], [[José Clemente Orozco]], [[Jesús Reyes Ferreira]] u [[Miguel Covarrubias]].

'''Theano Fotiou''' ( Greek Θεανώ Φωτίου ; imwieled fl-10 ta 'Mejju 1946 [[Ateni|f'Ateni]] ) hija perit [[Greċja|Griega]] u politikant tal-[[ Koalizzjoni tax-Xellug Radikali |Koalizzjoni tax-Xellug Radikali]] (Syriza). Minn Jannar 2015 ilha sservi bħala [[ Ministeru tax-Xogħol u Solidarjetà Soċjali (il-Greċja) |Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali]] . [[File:Theano Fotiou 2014 cropped.jpg|thumb|Theano Fotiou fl'2014 ]]

'''Changdeokgung''' (bil-Hangul: 창덕궁, bil-Hanja: 昌德宮; litteralment, "il-Palazz tal-Virtà tal-Prosperità"), magħruf ukoll bħala l-'''Palazz ta'<nowiki/>''' '''Changdeokgung''' jew il-'''Palazz ta'''' '''Changdeok''', huwa stabbilit fi ħdan park kbir fid-Distrett ta' Jongno, f'[[Seoul]], il-[[Korea t'Isfel]]. Huwa wieħed mill-"Ħames Palazzi Grandjużi" li nbnew mir-rejiet tad-[[dinastija Joseon]] (1392-1897).<ref>{{Ċita web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/01/24/2012012400190.html|titlu=The 5 Palaces of Seoul|sit=english.chosun.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-20}}</ref> Peress li jinsab fil-Lvant tal-Palazz ta' Gyeongbok, Changdeokgung — flimkien ma' Changgyeonggung — ġieli jissejjaħ ukoll il-"Palazz tal-Lvant" (동궐, 東闕, ''Donggwol'').

'''Angela Piskernik''' (27 ta' Awwissu 1886 - 23 ta' Diċembru 1967) kienet [[ Botanika |botanista]] u [[ Moviment ta ’konservazzjoni |konservazzjonista]] Awstro-Jugoslava. 

'''Figolla''' hija tip ta' ħelu [[Maltin|Malti]] b'mili qisu marżipan li tittiekel fi żmien l-[[Għid]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/|titlu=M3P : Malta Media Memory Preservation|sit=www.m3p.com.mt|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.grouprecipes.com/66232/maltese-figolli---easter-characters.html|titlu=Maltese Figolli - Easter Characters Recipe|sit=www.grouprecipes.com|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Spiss il-figola tingħata forma ta' [[qalb]], salib, [[stilla]], ħuta, [[fenek]], u kwalunkwe simbolu b'rabta mal-[[Kristjaneżmu]], b'mod partikolari l-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]], iżda dan l-aħħar saret tingħata kull tip ta' forma skont il-gosti ta' dak li jkun.

'''L-ewwel Konċilju ta' Niċea''' kien l-ewwel Konċilju ta' isqfijiet Kristjani li ġew imlaqqa fil-belt ta' [[Niċea]] biex jaqtgħu ċerti deċiżjonijiet dwar il-fidi Kattolika. Dan il-Konċilju ġie msejjaħ mill-Imperatur [[Kostantinu I|Kostantinu il-Kbir]] u għalih attendew madwar 318-il rappreżentant mill-[[Imperu Ruman|Imperu]] kollu. Qabel il-Konċilju, l-isqfijiet kellhom jagħmlu konċilji reġjonali, bħal ma kien eżempju l-[[Konċilju ta' Ġerusalemm]], l-ewwel Konċilju Reġjonali li nsibu tagħrif fuqu fl-[[Atti tal-Appostli]] (Atti Kap 15). Il-Konċilju Niċen kellu jagħti deċiżjoni finali fuq l-ereżija ta' [[Arju]], li kien presbiteru Libjan u Ażjatiku, u qassis ta' reġjun f'[[Lixandra]], li kien jgħallem li [[Ġesù|Kristu]] huwa l-Iben ta' Alla, li twieled minn Alla l-Missier, u huwa distint mill-Missier (għalhekk subordinat lejh), imma l-Iben huwa wkoll l-Iben ta' Alla iżda mhux ko-etern ma' Alla l-Missier. L-[[Arjaniżmu]] huwa duttrina Kristoloġika mhux trinitarja.

'''Kartaġni''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Carthago'' jew ''Karthago'', bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Καρχηδών ''Karkhēdōn'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قرطاج ''Qarṭāj‎'', li tfisser "Belt Ġdida") huwa l-isem ta' belt antika fuq ix-xatt tal-Lvant tal-[[lag ta' Tuneż]] li ilha teżisti għal madwar 3,000 sena u li llum il-ġurnata hija subborg ta' [[Tuneż]], fit-[[Tuneżija]].<ref>{{Ċita web|url=https://pleiades.stoa.org/places/314921|titlu=Carthago: a Pleiades place resource|kunjom=Hitchner|isem=R. B.|data=2021-04-13|sit=Pleiades: a gazetteer of past places|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-22}}</ref>

Il-'''Bibbja''' (mill-Grieg ''βιβλία'', jew ''biblìa'', li tfisser ''kotba'') hu l-ktieb mqaddes tar-[[reliġjon Lhudija]] u tar-[[reliġjon Nisranija]].

{{Wikifikazzjoni}}

'''John Timothy Dunlap''' (imwieled fis-16 ta' April 1957) ilu l-[[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Prinċep u Gran Mastru]] u kap tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni Sovran Militari ta' Malta]] mit-3 ta' Mejju 2023. Huwa kien ilu Logutenent tal-Gran Mastru mit-13 ta' Ġunju 2022.

Il-'''Qabar Traċjan ta' Kazanlak''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Казанлъшка гробница, ''Kazanlǎška grobnica'') huwa qabar bil-volti b'għamla ta' miġbħa (''tholos'') li jinsab qrib ir-raħal ta' Kazanlak fil-[[Bulgarija]] ċentrali.

{{stub|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Concepcion''' hi belt ta' madwar 216,000 ruħ fiċ-[[Ċili]].

{{stub|Militar}}

It-terminu '''''ante Christum natum'''''{{nota|Xi drabi spelluta ħażin bħala ''Ante Christus Natum''}} (li bil-[[Lingwa Latina|Latin]] tfisser ''qabel it-twelid ta' Kristu'') jew '''Qabel Kristu''', ġeneralment imqassar bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] għal '''Q.K.''', jindika s-snin ta' qabel it-twelid ta' [[Ġesù|Ġesù Kristu]].<ref>{{Ċita web |url=http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |titlu=British Library manuscripts catalogue |data-aċċess=2011-05-21 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110521140037/http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |arkivju-data=2011-05-21 |lingwa=en}}</ref> Huwa ekwivalenti bil-Latin għall-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] "BC". Il-frażi ''ante Christum natum'' tidher ukoll imqassra għal ''ante Christum'' ("qabel Kristu"), imqassra bl-istess mod għal ''a.'' ''Chr.'', ''AC'' jew ''AC''.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/03738a.htm General Chronology in the ''Catholic Encyclopedia'' of 1913]</ref><ref>''Webster's New World College Dictionary'', Fourth Edition</ref><ref>''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (1983)</ref> Frażi relatata, p. Chr. n., p. Ch. n., jew ''post Christum natum'' tikkomplementa a. Ch. n. u hija ekwivalenti għal "''Anno Domini'' " (AD)<ref>[https://web.archive.org/web/20110720165718/http://www.logoslibrary.eu/pls/wordtc/new_wordtheque.w6_home_author.home?code_author=5547&lang=LA Example from LogosLibrary.eu].</ref>, li bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] nsibuha wkoll bħala [[Wara Kristu]] (W.K.)

L-Att dwar id-'''Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Акт проголошення незалежності України, b'ittri Rumani: ''Akt proholoshennya nezalezhnosti Ukrayiny'') ġie adottat mill-Parlament Ukren fl-24 ta' Awwissu 1991.<ref>A History of Ukraine: The Land and Its Peoples by Paul Robert Magocsi, University of Toronto Press, 2010, ISBN 1442610212. pp. 722-723.</ref> L-Att reġa' stabbilixxa l-indipendenza statali tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2018/05_2018/30/bild/specproject.pdf|titlu=Ukrainian Week|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190620220422/https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2018/05_2018/30/bild/specproject.pdf|arkivju-data=2019-06-20|url-status=bot: unknown}}</ref>

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''Caenolestidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i (l-[[opossum bugeddum|opossumi bugdiedem]]), fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], b'żewġ sottofamilji [[Pichipilinae]] u [[Caenolestinae]] u bit-tlitt ġeneri, ''[[Caenolestes]]'', ''[[Lestoros]]'' u ''[[Rhyncholestes]]'' biss li għadhom rappreżentati b'seba' speċijiet ħajjin.

{{Nebbieta|ekonomija}}

Il-'''Qabar ta'''' '''Humayun''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: ''Maqbara-i Humayun'') huwa l-qabar tal-Imperatur Mugal [[Humayun]] u jinsab f'[[Delhi]], l-[[Indja]].<ref>Burke, S. M. (1989). ''Akbar, the Greatest Mogul''. Munshiram Manoharlal Publishers. p. 191.</ref> Il-qabar ġie kkummissjonat mill-ewwel mara u l-konsorti ewlenija ta' Humayun, l-Imperatriċi [[Bega Begum]] taħt il-patroċinju tagħha fl-1558<ref>Eraly, Abraham (2007). ''The Mughal world : Life in India's Last Golden Age''. Penguin Books. p. 369. ISBN <bdi>978-0143102625</bdi>.</ref><ref>Smith, Vincent Arthur (1919). ''Akbar: The Great Mogul 1542–1605''. Clarendon Press. p. 125.</ref><ref>Henderson, Carol E. (2002). ''Culture and Customs of India''. Greenwood Press. p. 90. ISBN <bdi>978-0313305139</bdi>.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/232/|titlu=Humayun&#x27;s Tomb, Delhi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|titlu=The Hindu : Mausoleum that Humayun never built|data=2007-12-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071206210414/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|arkivju-data=2007-12-06|url-status=dead}}</ref>, u ġie ddisinjat minn [[Mirak Mirza Ghiyas]] u minn ibnu [[Sayyid Muhammad]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.archnet.org/sites/1567|titlu=Archnet > Site > Humayun's Tomb|sit=www.archnet.org|data-aċċess=2023-03-18}}</ref>, [[Arkitett|arkitetti]] [[Iran|Persjani]] magħżula minnha.<ref>Sinha, Gayatri (2005). "Women Artists in India: Practice and Patronage". In Cherry, Deborah; Helland, Janice (eds.). ''Local/global : Women Artists in the Nineteenth Century''. Ashgate. p. 70. ISBN <bdi>978-0754631972</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|titlu=Humayun's Tomb, Delhi - Archaeological Survey of India|data=2009-04-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090410041137/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|arkivju-data=2009-04-10|url-status=bot: unknown}}</ref> Kien l-ewwel ġnien-qabar fis-subkontinent Indjan, u jinsab fil-Lvant ta' Nizamuddin, Delhi, l-Indja, qrib iċ-Ċittadella ta' ''Dina-panah'', magħrufa wkoll bħala l-''Purana Qila'' (il-Forti l-Antik), li Humayun stabbilixxa fl-1538. Kien ukoll l-ewwel struttura fejn intuża l-ġebel tar-ramel [[Aħmar|ħamrani]] fuq skala daqstant kbira.<ref>{{Ċita web|url=https://www.india.gov.in/|titlu=National Portal of India|sit=www.india.gov.in|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:HTSign.jpg|titlu=File:HTSign.jpg - Wikipedia|sit=commons.wikimedia.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Il-qabar ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993<ref name=":0" />, u minn dak iż-żmien sarlu xogħol estensiv ta' restawr.<ref>{{Ċita web|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/facelift-for-humayun/|titlu=Facelift for Humayun|data=2013-09-19|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Apparti l-binja prinċipali tal-qabar ta' Humayun, hemm diversi monumenti iżgħar tul il-mogħdija li twassal sal-qabar, mid-daħla prinċipali fil-Punent, inkluż wieħed li saħansitra nbena 20 sena qabel il-qabar prinċipali. Dan huwa l-kumpless tal-qabar ta' [[Isa Khan Niyazi]], nobbli [[Afganistan|Afgan]] fil-qorti ta' Sher Shah Suri tad-dinastija Suri li ġġieled kontra l-Mugal, li nbena fl-1547 W.K.

{{stub|Arkitettura}}
[[Image: Upper_belvedere.jpg|thumb|200px|Upper Belvedere]]

'''Il-Kastell ta’ Lida''' ( Belarusian: Лідскі замак, Lithuania: ''Lydos pilis'') kienet waħda minn diversi ċitadelli li nbniet mill-[[Gran Duka]] [[ Gediminas |Gediminas]] tal-[[Litwanja]] fis-seklu 14 kmieni biex tiddefendi l-artijiet tiegħu kontra l-espansjoni tal-Kavallieri Teutoniċi. Rabtiet oħra f'din il-katina tad-difiża kienu jinkludu [[ Kastell Hrodna Qadim |Hrodna]], [[ Kastell Navahrudak |Navahrudak]], [[ Kastell Kreva |Kreva]], [[ Kastell Medininkai |Medininkai]] u [[ Kastell tal-Peniżola Trakai |Trakai]]. Il-belt moderna ta' [[ Lida |Lida]], il-[[Bjelorussja|Belarussja]] kibret madwar dan il-kastell. Il-Kastell ta’ Lida hu {{Convert|141|m|ft}} il-fuq mil-livell tal-baħar. <ref>[http://elevationmap.net/castle-of-lida-lida-belarus?latlngs=%2853.8874691,25.303354799999966%29 Lida Castle Altitude and Position]</ref>

'''Luigi Galvani''' (pronunzja: [luˈiːdʒi ɡalˈvaːni];<ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Galvani|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Galvani|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2022-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|titlu=Galvani, Luigi {{!}} Definition of Galvani, Luigi in US English by Oxford Dictionaries|data=2019-05-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190531144301/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|arkivju-data=2019-05-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Galvani|titlu=Definition of GALVANI|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-09}}</ref> bil-Latin: ''Aloysius Galvanus''; twieled fid-9 ta' Settembru 1737 – miet fl-4 ta' Diċembru 1798) kien [[tabib]], fiżiku, bijologu u filosfu Taljan, li studja l-elettriku fl-[[Annimal|annimali]]. Fl-1780, hu u martu [[Lucia Galeazzi Galvani]] skoprew li l-muskoli tas-saqajn taż-żrinġijiet mejtin kienu jiċċaqilqu meta kienu jintmessu bi sparkjatura elettrika.<ref>Whittaker, E. T. (1951), ''A History of the Theories of Aether and Electricity. Vol 1'', Nelson, [[Londra]], pp. 67-71.</ref> Dan kien l-istudju bikri tal-bijoelettriku, skont esperimenti ta' [[John Walsh]] u [[Hugh Williamson]].

'''Vallée de Mai''' (li litteralment tfisser "il-Wied ta' Mejju") huwa park naturali u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-gżira ta' Praslin, is-[[Seychelles]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/261/|titlu=Vallée de Mai Nature Reserve|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=&region=&order=region|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> Jikkonsisti minn foresta tas-siġar tal-palm ippreservata tajjeb, bi speċijiet ewlenin tas-siġra endemika għall-gżira ta' Praslin magħrufa bħala ''coco de mer'', kif ukoll ħames speċijiet endemiċi oħra ta' siġar tal-palm. Il-coco de mer (''Lodoicea maldivica''), siġra monokotiledon fil-familja tal-palm ''Arecaceae'', għandha l-ikbar żerriegħa (żerriegħa ta' ġewża doppja) ta' kwalunkwe pjanta fid-dinja. Il-park huwa uniku wkoll għall-ħlejqiet selvaġġi li jgħixu fih, fosthom [[Għasfur|għasafar]] bħall-pappagall iswed rari tas-Seychelles, mammiferi, krustaċji, bebbux, u rettili.<ref>{{Ċita web|url=https://eol.org/pages/1140238|titlu=Coco-de-mer - Encyclopedia of Life|sit=eol.org|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> Kien sar sforz determinat biex jiġu eliminati l-ispeċijiet eżotiċi ta' pjanti miż-żona iżda dan l-isforz ma kienx ta' suċċess u xorta waħda baqgħu jeżistu l-pjanti tal-kafè u tal-ananas, kif ukoll is-siġar tal-palm ornamentali. Din il-foresta, bl-ispeċijiet ta' pjanti u ta' annimali uniċi tagħha, hija relitt miż-żmien meta s-superkontinent ta' Gondwana nqasam f'partijiet iżgħar, u b'hekk il-gżejjer tas-Seychelles spiċċaw fil-pożizzjoni attwali bejn [[Madagaskar|Madagascar]] u l-[[Indja]].<ref>Coe, Malcolm James (1998). ''A Fragile Eden: Portraits of the Endemic Flowering Plants of the Granitic Seychelles''. Princeton University Press. p. 24. ISBN <bdi>978-0-691-04817-8</bdi>.</ref>

{{stub|Storja}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''Leptis''' jew '''Lepcis Magna''', magħrufa wkoll b'ismijiet oħra fl-antikità, kienet belt prominenti tal-[[Kartaġni|Imperu Kartaġiniż]] u tal-[[Libja]] [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-bokka ta' Wadi Lebda fil-[[Mediterran]].

'''Saryarka''' (bil-[[Lingwa Każaka|Każak]]: ''saryarka'', li tfisser "wita safra") hija parti watja mir-reġjun muntanjuż tal-[[Każakistan]], b'pajsaġġ enormi ta' 450,344 ettaru magħmul minn [[Steppa|steppi]] u [[Lag|lagi]] fit-Tramuntana tal-Każakistan.<ref>{{Ċita web |url=https://www.britannica.com/place/Kazakh-Uplands|titlu=Kazakh Uplands region, Kazakhstan |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=Encyclopedia Britannica |lingwa=en}}</ref> Saryarka ġiet iddeżinjata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-7 ta' Lulju 2008<ref>{{Ċita web |url=https://whc.unesco.org/en/news/453/ |titlu=Twenty-seven new sites inscribed |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre |lingwa=en}}</ref> u tinkludi żewġ riżervi naturali: ir-Riżerva Naturali Statali ta' [[Naurzum]] fil-Provinċja ta' [[Kostanay]] u r-Riżerva Naturali Statali ta' [[Korgalzhyn]] fir-Reġjun ta' [[Aqmola]].<ref name=":0">{{Ċita web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1102/ |titlu=Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan |data-aċċess=2021-02-26 |pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre |lingwa=en}}</ref>

{{infobox city}}'''Ilulissat''' (jew '''Jakobshavn''') huwa raħal ta' 4,533 abitant fil-Bajja ta' Disko, [[Greenland]], kapitali tal-muniċipalità ta' Avannaata; li ismu jfisser ''icebergs'' bil- Kalaallisut (lingwa Greenlandiża); isem xieraq ħafna, peress li f’din iż-żona jinqalgħu icebergs immensi mill-glaċier Sermeq Kujalleq (jew Icecap), wiesa’ 5 metri.&nbsp;km u ta' ħxuna mhux magħrufa, l-akbar glaċieri fid-dinja barra [[Antartika|l-Antartika]] . Il-biċċa l-kbira tal-icebergs imbagħad jieqfu fil-fjord iffriżat, il- [[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat|Kangia]], waħda mill-aktar destinazzjonijiet popolari għat-turiżmu tal-Groenlandja, [[Sit ta' Wirt Dinji]] mill-2004.<ref>{{Ċita web|url=http://www.corriere.it/esteri/cards/i-21-siti-patrimonio-umanita-piu-sconosciuti-mondo/ilulissat-groenlandia.shtml|titlu=Unesco, i 21 siti patrimonio dell'Umanità più sconosciuti al mondo|data=2015-11-30|sit=Corriere della Sera|lingwa=it|data-aċċess=2023-12-24}}</ref> Hija l-kapitali tal- muniċipalità ta ' Avannaata. 

'''Plamer''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jispeċjalizza fl-installazzjoni u fil-manutenzjoni ta’ sistemi li jintużaw għall-ilma tajjeb għax-xorb u ta’ sistemi tad-dranaġġ u tad-drenaġġ tal-ilma mormi.<ref>Whitney, William D., ed.. "Trade." Def, 7. ''The Century Dictionary: An Encyclopedic Lexicon of the English Language'' vol. 8. New York. The Century Co. 1895. 6,415. Print.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://milmi.org/Portals/137/publications/Employment_Occupations_Skilled_Trades_Michigan.pdf|titlu=Employment and Occupations in the Skilled Trades in Michigan|kunjom=Michigan Department of Technology, Management|data=2017-12-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171201042545/http://milmi.org/Portals/137/publications/Employment_Occupations_Skilled_Trades_Michigan.pdf|arkivju-data=2017-12-01|url-status=dead}}</ref>

'''Monument''' huwa tip ta’ struttura li tkun inħolqot espliċitament biex tikkommemora persuna jew avveniment, jew li tkun saret rilevanti għal grupp soċjali bħala mafkar tagħhom ta’ żminijiet storiċi jew ta’ wirt kulturali, minħabba l-importanza artistika, storika, politika, teknika jew arkitetturali tagħha. Uħud mill-ewwel monumenti kienu xi dolmen jew menħir, kostruzzjonijiet megalitiċi li nbnew għal skopijiet reliġjużi jew funebri.<ref>Caves, R. W. (2004). ''Encyclopedia of the City''. Routledge. p. 470. ISBN <bdi>978-0415252256</bdi>.</ref> Fost l-eżempji ta’ monumenti nsibu statwi, imfakar (tal-gwerra), binjiet storiċi, siti arkeoloġiċi, u assi kulturali. Jekk ikun hemm interess pubbliku biex jiġi ppreservat, monument jista’ perżempju jiġi elenkat bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>"Preserving Cultural Heritages". ''wmf.org''. World Monument Fund. Aċċessat 2021-01-24.</ref>

{{stub|Botanika}}
'''Injam''' huwa materjal organiku furmat bħalha "Xylem" sekondarju fiz-zkuk tal-pjanti. F'Siġra ħajja ġġorr l-ilma u nutrijenti lill-weraq u f'affarijiet oħra ħajjin. L-Injam jaħdem bħalha funżjoni ta' sapport u b'hekk tikkontribwixxi sabiex l-pjanti jikbru f'qisien kbar. Injam jista' ukoll jirreferi għal materjali ta' pjanti oħrajn u affarijiet simili u għal materjal maħdum mill-injam.

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

'''El Torcal''' jew '''El Torcal de Antequera''' hija riżerva naturali fil-katina muntanjuża tas-Sierra del Torcal, li tinsab fin-Nofsinhar tar-raħal ta' [[Antequera]] fil-Provinċja ta' [[Málaga]], lil hinn mill-awtostrada A45 fl-[[Andalusija]], [[Spanja]].<ref>Gonzalez, David. Map and Guide of El Torcal. 3rd Edition. ISBN 978-84-613-9584-2.</ref> Hija magħrufa għall-formazzjonijiet tal-blat mhux tas-soltu tagħha, u titqies bħala wieħed mill-iżjed pajsaġġi karstiċi impressjonanti fl-[[Ewropa]]. Iż-żona ta' El Torcal ġiet iddeżinjata bħala Sit Naturali ta' Interess Nazzjonali f'Lulju 1929, u Riżerva u Park Naturali ta' madwar 17-il kilometru kwadru ġew maħluqa f'Ottubru 1978. Fl-2016 saret waħda mill-ħames komponenti li jsawru s-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] tas-[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-26}}</ref>

Il-'''Wied t'Isfel tal-Awash''' huwa żona ta' riċerka paleoantropoloġika fit-tarf tal-Majjistral ta' Gabi Rasu fir-Reġjun ta' Afar tul ix-xmara Awash fid-Depressjoni ta' Afar tal-[[Etjopja]]. Huwa laboratorju naturali uniku għall-istudju tal-oriġini u tal-[[evoluzzjoni]] tal-[[bniedem]] u ta' għadd ta' fossili tal-ominidi bikrin, b'mod partikolari tal-''Australopithecines'', kif ukoll ta' wħud mill-eqdem artefatti magħrufa tal-ġebel tal-kultura Olduwan, li nstabu fis-sit — kollha jmorru lura għall-Mijoċen, għall-Plijoċen u għall-Plejstoċen Bikri, jiġifieri madwar 5.6 miljun sena ilu sa 2.5 miljun sena ilu.<ref>Kipfer, Barbara Ann (2000) [2000]. ''Encyclopedic Dictionary of Archaeology''. [[Belt ta' New York|New York]], NY: Kluwer Acad./Plenum Publ. ISBN <bdi>0-306-46158-7</bdi>.</ref><ref>De Heinzelin, J; Clark, JD; White, T; Hart, W; Renne, P; Woldegabriel, G; Beyene, Y; Vrba, E (1999). "Environment and behavior of 2.5-million-year-old Bouri hominids". ''Science''. '''284''' (5414): 625–9.</ref> Huwa maħsub b'mod mifrux li d-diverġenza tan-nisel tal-iżjed ominidi bikrin miċ-chimpanzees tlestiet qrib il-bidu ta' dak il-perjodu ta' żmien, jew xi żmien bejn seba' u ħames miljun sena ilu. Madankollu, il-komunità usa' ta' xjenzati tipprovdi diversi stimi għall-perjodi ta' diverġenza li jimplikaw firxa ikbar ta' żmien għal dan l-avveniment.<ref>Haile-Selassie, Yohannes (2001-07-12). "Late Miocene hominids from the Middle Awash, Ethiopia". ''Nature''. '''412''' (6843): 178–181.</ref><ref>Gilbert, W. Henry; Asfaw, Berhane (2008). ''Homo Erectus: Pleistocene Evidence from the Middle Awash, Ethiopia''. University of California Press. ISBN <bdi>978-0-520-25120-5</bdi>.</ref>

Il-'''Marokkini''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المغاربة, <small>trażlitterat:</small> ''al-Magħāriba'') huma ċ-ċittadini tar-[[Marokk|Renju tal-Marokk]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija magħmula prinċipalment minn [[Għarab]] u [[Berbers|Berberi]] (Amazigh). It-terminu japplika wkoll b'mod aktar wiesa' għal kwalunkwe persuna ta' nazzjonalità Marokkina, li tħaddan [[Kultura tal-Marokk|kultura u identità komuni]], kif ukoll dawk li jitkellmu b'mod nattiv l-[[Għarbi Marokkin]] jew [[Lingwi tal-Marokk|lingwi oħra tal-Marokk]].<ref name="CIA WF-2021">{{Ċita web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/|titlu=Morocco - The World Factbook|sit=Central Intelligence Agency|data-aċċess=2021-01-25}}</ref><ref name="peoplegroups-2022">{{Ċita web|url=https://www.peoplegroups.org/Explore/groupdetails.aspx?peid=11863|titlu=Moroccan Arabs of Morocco|sit=peoplegroups.org|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

Il-'''grammatika tal-[[Lingua Franca Nova|Lingwa Franca Nova]]''' hija ssimplifikata mill-grammatika komuni tal-[[lingwi Rumanzi]] bħall-[[Lingwa Katalana|Katalan]], [[Lingwa Franċiża|Franċiż]], [[Lingwa Taljana|Taljan]], Portugiż, u [[Lingwa Spanjola|Spanjol]]. Bħala tali, tixbaħ il-grammatiċi tal-krejoli Rumanzi bħall-dawk ta' [[Ħaiti]], il-[[Kap Verde]], il-Papiamento u l-Chavacano.

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

"'''Ombra mai fu'''" ("Qatt ma kien hemm del"), magħrufa wkoll bħala "'''Largo minn ''Xerxes''''' " jew il-"'''Largo ta' Handel''' ", hija l- aria tal-ftuħ mill-opra ''Serse'' tal-1738 ta' George Frideric Handel.

'''Il-massakru ta’ Sabra u Shatila''' huwa massakru li sar fil-kampijiet tar-refuġjati Palestinjani ta’ Sabra u Shatila fis-16 ta’ Settembru 1982 u dam għal tlett ijiem f’idejn il-gruppi Libaniżi rappreżentati mill-Partit tal-Falange Lebaniża, l-Armata tan-Nofsinhar tal-Libanu u l- armata Iżraeljana. In-numru ta’ mwiet fil-massakru mhux magħruf b’mod ċar, u l-istimi jvarjaw bejn 750 u 3,500 raġel, tfal, nisa u anzjani mejta, li l-maġġoranza tagħhom kienu Palestinjani, iżda fosthom kien hemm Lebaniżi wkoll. F’dak iż-żmien, il-kamp kien imdawwar kompletament mill-armata tan-Nofsinhar tal-Libanu u l-armata Iżraeljana, li kienet taħt il-kmand ta’ Ariel Sharon u Rafael Eitan.Fit-tmexxija tal-forzi Lebaniżi, kienet taħt il-kmand ta’ Elie Hobeika, il- uffiċjal influwenti Kataeb. Il-forzi Lebaniżi daħlu fil-kamp u bdew iwettqu l-massakru li heżżeż lid-dinja.Użaw armi bojod u oħrajn biex joqtlu lir-residenti tal-kamp.Ix-xogħol tal-armata Iżraeljana kien li jdawru l-kamp u jdawwalu bil-lejl b'bombi li jdawru, u ma tħallix xi ħadd milli jaħrab u jiżola liż-żewġ kampijiet mid-dinja.Għalhekk, Iżrael għamel il-kompitu aktar faċli għall-forzi.Lebaniżi, u għamilha possibbli li joqtlu l-Palestinjani mingħajr ma jintilef bala waħda.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ze'Ev Schiff|data=1985|titlu=Israel's lebanon war|url=http://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev|pubblikatur=[Place of publication not identified] : Touchstone}}</ref>
==Numru ta' mwiet==
Hemm diversi rapporti li jindikaw in-numru ta’ martri fil-massakru, iżda m’hemm l-ebda konsistenza bejn ir-rapporti, peress li d-differenza bejn id-dejta li hemm f’kull wieħed minnhom hija kbira. F'ittra mir-rappreżentanti tas-Salib l-Aħmar lill-Ministru tad-Difiża Libaniż, jingħad li n-numru ta' katavri laħaq it-328 kadavru, iżda l-kumitat ta' investigazzjoni Iżraeljan immexxi minn Yitzhak Kahan irċieva dokumenti oħra li jindikaw in-numru ta' 460 katavru fis-sit. tal-massakru. Fir-rapport finali tiegħu, il-kumitat ta’ investigazzjoni Iżraeljan ikkonkluda minn sorsi Lebaniżi u Iżraeljani li n-numru ta’ mwiet kien ta’ bejn 700 u 800 persuna. F’rapport tal-aħbarijiet tal-BBC, 800 persuna nqatlu fil-massakru. Bayan Nuweihed Al-Hout, fil-ktieb tagħha “Sabra and Shatila – September 1982”, stmat li n-numru tal-imwiet huwa ta’ mill-inqas 1,300, skont paragun bejn 17-il lista li tagħti dettalji dwar l-ismijiet tal-vittmi u sorsi oħra. Il-ġurnalist Ingliż Robert Fisk irrapporta li uffiċjal tal-milizzja Maronita, li rrifjuta li jiżvela l-identità tiegħu, qal li membri tal-milizzja qatlu 2,000 Palestinjan. Fir-rigward tal-ġurnalist Iżraeljan-Franċiż Amnon Kabliuk, fi ktieb ippubblikat dwar il-massakru qal li s-Salib l-Aħmar ġabar 3,000 kadavru, filwaqt li l-membri tal-milizzja ġabru 2,000 kadavru addizzjonali, li jindika mill-inqas 3,000 mejta fil-massakru.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Quandt|isem=William B.|data=2001-01-01|titlu=Peace Process: American Diplomacy and the Arab-Israeli Conflict Since 1967|url=https://books.google.ps/books?id=-rmCPnSghbcC&pg=PA256&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|lingwa=en|pubblikatur=University of California Press}}</ref>

[[File:Left side of Flying Pigeon.jpg|thumb|upright=1.35|L-iktar mudell popolari ta' rota - u l-iktar [[vettura]] popolari ta' kull tip fid-dinja - hi ċ-[[Ċina|Ċiniża]] [[Flying Pigeon]] b'xi 500 miljun fis-servizz.]]
[[File:Set of bicycles in Buenos Aires.JPG|thumb|upright=1.35|Grupp ta' roti ta' tipi u qisien varji (fi [[Buenos Aires]]).]]
[[File:Mexico City Cycling.webm|thumbnail|upright=1.35|right|Nies fuq roti f'[[Mexico City]].]]

{{Nebbieta|Ġeografija}}

{{stub|Bijoloġija}}

It-'''Teatru Rjal''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Royal Opera House'' jew ''Royal Theatre''; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Teatro Reale'', magħruf kollokjalment ukoll bħala t-'''Teatru Mwaqqa’''', kien teatru fejn jittellgħu l-ispettakli fil-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]]. Kien iddisinjat mill-[[arkitett]] [[Ingilterra|Ingliż]] [[Edward Middleton Barry]] u nbena fl-1866 bi stil Neo-Klassiku. Fl-1873 it-teatru ġarrab ħsarat estensivi fuq ġewwa minħabba li nħakem min-nirien iżda eventwalment ġie rrestawrat sal-1877. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], it-teatru ntlaqat direttament mill-bumbardamenti mill-ajru, eżattament fl-1942. Qabel ma ġġarraf, kien wieħed mill-iktar binjiet sbieħ u ikoniċi fil-[[belt kapitali]].<ref>{{Ċita web|url=http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|titlu="Valletta's Royal Opera House, from glamour to rubble". The Man Who Went To Malta.|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140104204802/http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|arkivju-data=2014-01-04|url-status=dead}}</ref> Wara diversi pjanijiet li qatt ma twettqu biex it-teatru jerġa’ jinbena, il-fdalijiet tiegħu ġew disinjati mill-ġdid mill-arkitett [[Taljan]] [[Renzo Piano]] u fl-2013 reġa’ beda jiffunzjona bħala post fejn jittellgħu l-ispettakli u ġie msemmi “[[Pjazza]] Teatru Rjal”.<ref>{{Ċita web|url=https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|titlu=Pjazza Teatru Rjal - Il-Ministeru għall-Kultura ta’ Malta.|sit=culture.gov.mt|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180201022444/https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|arkivju-data=2018-02-01|url-status=dead}}</ref>

L-'''Iskoll il-Kbir tal-Qroll''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: '''Great Barrier Reef''') huwa l-ikbar sistema ta’ skoll tal-qroll fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|titlu=Protected Areas Programme -|sit=wayback.archive-it.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080511100752/http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|arkivju-data=2008-05-11|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|titlu=World Heritage places - The Great Barrier Reef, Queensland - World Heritage Values|data=2013-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130509112200/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|arkivju-data=2013-05-09|url-status=bot: unknown}}</ref> u huwa magħmul minn iktar minn 2,900 skoll tal-qroll individwali<ref>Hopley, Smithers & Parnell 2007, p. 1</ref> u 900 [[gżira]] estiżi fuq iżjed minn 2,300 kilometru b’erja ta’ madwar 344,400 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|titlu=Great Barrier Reef Travel Guide {{!}} Fodor's Travel Guides|data=2013-05-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130514032401/http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|arkivju-data=2013-05-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|titlu=Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975|data=2006-10-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061018005108/http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|arkivju-data=2006-10-18|url-status=dead}}</ref> L-iskoll tal-qroll jinsab fil-[[Baħar tal-Qroll]], lil hinn mill-kosta ta’ [[Queensland]], l-[[Awstralja]]. L-Iskoll il-Kbir tal-Qroll jidher mill-ispazju u huwa l-ikbar struttura unika fid-dinja magħmula minn organiżmi ħajjin.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|titlu=Geoscience Australia: Media Releases: Great Barrier Reef: no buried treasure - 08 February 2002|data=2007-10-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|arkivju-data=2007-10-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Dan l-iskoll tal-qroll huwa magħmul minn biljuni ta’ organiżmi ċkejkin, magħrufa bħala polipi tal-qroll.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/quFj|titlu=Australia's Great Barrier REEF {{!}} Science World {{!}} Find Articles|data=2012-07-08|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> L-iskoll jipprovdi sostenn lil diversità wiesgħa ta’ ħlejqiet u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/154/|titlu=Great Barrier Reef|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> Is-CNN tawh it-tikketta ta’ wieħed mis-seba’ għeġubijiet naturali tad-dinja fl-1997.<ref>{{Ċita web|url=http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|titlu=Destination: The Natural Wonders of the World|data=2006-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20060721011803/http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|arkivju-data=2006-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-Queensland National Trust iddikjaratu ikona statali ta’ Queensland fl-2006.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|titlu=National Trust Queensland|data=2006-12-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061210082849/http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|arkivju-data=2006-12-10|url-status=dead}}</ref>

'''Astronomija''' ([[Grieg]]: αστρονομία = άστρον + νόμος, astronomia = astron + nomos, letteralment, ("liġi tal-istilel") hija x-[[xjenza]] ta' l-osservazzjoni u l-ispjegazzjoni ta' x'jiġri lil hinn mill-[[Art]] ([[Art|Dinja]]) u barra l-[[atmosfera]]. Din ix-[[xjenza]] tistudja l-oriġini, l-[[evoluzzjoni]], [[fiżika]] u [[kimika]] ta' l-oġġetti li jistgħu jiġu osservati fis-sema (u li huma barra mill-[[atmosfera]]). Fi ftit kliem, l-Astronomija hija l-investigazzjoni ta' dak kollu li jiġri 'l barra mid-[[Art|Dinja]]. Hija waħda mill-eqdem [[Xjenza naturali|xjenzi]] għax nibtet malli n-nies bdew jiktbu dwar dak li jaraw fis-sema u wkoll hija waħda mill-ftit [[xjenza|xjenzi]] fejn id-dilettanti għadhom jistgħu jieħdu sehem, speċjalment fl-iskoperti u l-monitoraġġ ta’ fenomeni transitorji. L-Astronomija m’għandhiex tiġi mħallta ma' l-[[Astroloġija]], li tassumi li d-destin tal-bnedmin huwa marbut mal-pożizzjoni apparenti ta' l-oġġetti fis-sema. Għalkemm iż-żewġ oqsma jgawdu oriġini komuni, huma totalment differenti għax waqt li f'l-astronomija jintuża metodi xjentifiċi, l-astroloġija m'għandhiex bażi xjentifika. 

u San Mark f'Reichenau]]
'''Reichenau''' (pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈʁaɪçənaʊ]) hija gżira fil-Lag ta' Kostanza fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]]. Tinsab bejn wieħed u ieħor fil-Punent tal-belt ta' Konstanz, bejn il-Gnadensee u l-Untersee, żewġ partijiet tal-Lag ta' Kostanza. B'erja totali ta' 4.3 km<sup>2</sup> u ċirkonferenza ta' 11-il kilometru, il-gżira hija twila 4.5 km u wiesgħa 1.5 km fl-usa' punt tagħha. L-ogħla punt tal-gżira, il-Hochwart, jinsab xi 43 metru 'l fuq mill-wiċċ tal-lag u 438.7 metru 'l fuq mil-livell medju tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.reichenau.de/willkommen|titlu=Willkommen {{!}} Gemeinde Reichenau|sit=www.reichenau.de|data-aċċess=2021-09-24}}</ref>

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 143 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,070,371
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 34.3
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 88.9
|poż_densità_popolazzjoni    = 166 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $37.038 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $18,140
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}}0.814
|poż_IŻU                     = 44
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Latvja|Indipendenza]]<br />{{nobold|mir-[[Russja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = Iddikjarata
|avveniment_stabbilit2       = Rikonoxxuta
|avveniment_stabbilit3       = [[Okkupazzjoni Sovjetika tal-Latvja fl-1940|Okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Okkupazzjoni tal-Latvja mill-Ġermanja Nażista|Okkupazzjoni tal-Ġermanja Nażista]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Okkupazzjoni tal-Latvja mill-Unjoni Sovjetika 1944–1945|Okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit6       = [[Dikjarazzjoni fuq ir-Restawr tal-Indipendenza tar-Repubblika tal-Latvja|Indipendenza Imħabbra]]
|avveniment_stabbilit7       = [[RSS Latvjana#1980-1991|Indipendenza Restawrata]]
|data_stabbilit1             = 18 ta' Novembru 1918
|data_stabbilit2             = 26 ta' Jannar 1921
|data_stabbilit3             = 5 ta' Awwissu 1940
|data_stabbilit4             = 10 ta' Lulju 1941
|data_stabbilit5             = 1994
|data_stabbilit6             = 4 ta' Mejju 1990
|data_stabbilit7             = 21 ta' Awwissu 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Kordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +2
|cctld                       = [[.lv]]
|kodiċi_telefoniku           = +371
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $27.188 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $13,316
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

Il-'''Monasteru ta' Batalha''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro da Batalha'') huwa monasteru Dumnikan li jinsab fil-muniċipalità ta' Batalha, fid-distrett ta' Leiria, fir-reġjun ċentrali tal-[[Portugall]]. Oriġinarjament u uffiċjalment magħruf bħala l-Monasteru ta' [[Santa Marija]] tal-Vitorja (bil-Portugiż: ''Mosteiro de Santa Maria da Vitória''), inbena b'kommemorazzjoni tal-Battalja ta' Aljubarrota tal-1385 u ntuża bħala l-knisja fejn fis-seklu 15 indifnu l-membri tad-dinastija rjali Portugiża, Aviz. Huwa wieħed mill-aqwa eżempji u fost l-iżjed oriġinali tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]] Aħħarija fil-Portugall, b'elementi tal-istil Manwelin.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu griż
| image = Rhynchocyon udzungwensis Tanzania F. Rovero.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' wiċċu griż ''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Rhynchocyon]]''
| species = '''''R. udzungwensis'''''
| binomial = ''Rhynchocyon udzungwensis''
| binomial_authority = F. Rovero and G. Rathbun, 2008
| synonyms = 
| range_map = Grey-faced Sengi area.png
| range_map_caption = Grey-faced sengi range
}}

'''Greek Shepherd'''  (Grieg: Ελληνικός Ποιμενικός, Ellinikós Pimenikós), hu kelb ta' razza Griega li jieħu ħsieb il-merħla, u jgħasses il-bhejjem fir-reġjuni muntanjużi tal-[[Greċja|Grecja]].

'', eżempju ta'  annimal '''Diġitigrad''' tal-familja [[Canidae]]]]
, ''[[Canis lupus]]'', annimal '''Diġitigrad''']]

L'''-ofanim''' (''bl-Ebrajk:'' אוֹפַנִּים ''ʼōp̄annīm'', ; singular: {{Lang|he|אוֹפָן}} ''ʼōp̄ān''), alternattivament spelluta '''auphanim''' jew '''ofanim''', u msejjaħ ukoll '''galgalim''' (''bl-Ebrajk:''  גַּלְגַּלִּים galgallīm; singular: {{Lang|he|גַּלְגַּל}}  galgal), tirreferi għar-roti li dehru lil [[Eżekjel]] fil-viżjoni tal-karru (''bl-Ebrajk'': {{Lang|he-Latn|[[merkabah]]}}), deskritti Ezekiel 1:15–21. Wieħed mill-[[manuskritti tal-Baħar Mejjet]] (4Q405) jinterpretahom bħala anġli; sezzjonijiet lejn l-aħħar tal-[[Ktieb ta’ Ħenok|Ktieb ta' Ħenok]] (61:10, 71:7) jippreżentawhom bħala klassi ta' ħlejjaq [[Ġenna|ċelestjali]] li (flimkien mal-[[Kerubim|Kerubini]] u [[Serafini]]) qatt ma jorqdu, iżda jħarsu t-[[Tron ta’ Alla|tron ta 'Alla]]. Fl- [[anġoloġija Kristjana]], huma wieħed mill-korijiet (klassijiet) tal-anġli, u jissejħu wkoll '''Troni'''.

{{Nebbieta|Reliġjon}}
[[File:Mormon-book.jpg|thumb|Il-[[Ktieb ta' Mormon]]]]

{{stub|Kultura}}
, Miyajima, Hiroshima]]
In-'''No''' (能) huwa forma ta' [[teatru]] li jsib l-għeruq tiegħu fil-[[Ġappun]] fis-seklu 14 fost dawk ta' [[kultura]] għolja, kuntrarju għall-[[kabuki]] li huwa t-teatru iktar vulgari (mhux f'sens moralistiku). It-testi tan-no huma mibnija b'tali mod li jistgħu jiġu interpretati b'mod ħieles mill-ispettatur; dan huwa dovut għall-partikolarità tal-lingwa użata li tikkonsisti minn ħafna omofoni. It-teatru No huwa kkaratterizzat minn maskri karatteristiċi, il-grazzja tal-atturi, kif ukoll il-lajma li biha jiġu interpretati l-partijiet.

]]

'''Bing''' (qabel ''Live Search'', ''Windows Live Search'' u ''MSN Search'') hu s-''search engine'' preżenti ta’ [[Microsoft]]. Is-servizz ġie żvelat fit-28 ta’ Mejju, 2009 f’San Diego, l-[[Stati Uniti|iStati Uniti]], u ħareġ għall-ewwel darba fil-pubbliku fit-3 ta’ Ġunju, 2009, b’servizz bi prova jkun disponnibbli mill-1 ta’ Ġunju, 2009.

'''Kartaġni''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Carthago'' jew ''Karthago'', bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Καρχηδών ''Karkhēdōn'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قرطاج ''Qarṭāj‎'', li tfisser "Belt Ġdida") huwa l-isem ta' belt antika fuq ix-xatt tal-Lvant tal-[[lag ta' Tuneż]] li ilha teżisti għal madwar 3,000 sena u li llum il-ġurnata hija subborg ta' [[Tuneż]], fit-[[Tuneżija]].<ref>{{Ċita web|url=https://pleiades.stoa.org/places/314921|titlu=Carthago: a Pleiades place resource|kunjom=Hitchner|isem=R. B.|data=2021-04-13|sit=Pleiades: a gazetteer of past places|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-22}}</ref>

Il-'''Minjiera Storika tal-Fidda ta' Tarnowskie Góry''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''Zabytkowa Kopalnia Srebra''), huwa [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit tal-Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li ġie ddeżinjat fl-2017 f'[[Tarnowskie Góry]], is-[[Silesja]], il-[[Polonja]]. Il-minjiera u l-Passaġġ Orizzontali tat-Trota s-Sewda fil-qrib huma fdalijiet tal-industrija tax-xogħol fil-minjieri tal-fidda. Il-mużew huwa punt ewlieni fir-[[Rotta Ewropea tal-Wirt Industrijali]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.erih.net/i-want-to-go-there/site/historic-silver-mine-world-heritage-site|titlu=Historic Silver Mine World Heritage Site – ERIH|sit=www.erih.net|lingwa=de|data-aċċess=2021-05-04}}</ref> Is-sit jifforma parti wkoll mill-Kumitat Internazzjonali għall-Konservazzjoni tal-Wirt Industrijali u mal-Organizzazzjoni tat-Turiżmu fis-Silesja. Il-minjiera storika tal-fidda u s-sistema tal-ġestjoni tagħha taħt l-art ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1539/|titlu=Tarnowskie Góry Lead-Silver-Zinc Mine and its Underground Water Management System|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-04}}</ref>

{{Coord|50|26|58|N|30|31|52|E|type:landmark|display=title}}

It-'''Tieqa tad-Dwejra''' jew it-'''Tieqa Żerqa''' kienet arkata naturali fil-gżira ta’ [[Għawdex]]. Il-ħnejja naturali li ffurmat tul is-sekli fil-Bajja tad-[[Dwejra]] qrib il-bajja interna tad-Dwejra u l-[[Ġebla tal-Ġeneral]], kienet waħda mill-attrazzjonijiet turistiċi ewlenin qabel ma waqgħet il-baħar f’maltempata li ħakmet iż-żona fit-8 ta’ Marzu 2017. Il-blata ż-żgħira li għad fadal ’il fuq mil-livell tal-baħar ma għadhiex aċċessibbli bil-mixi. It-Tieqa tad-Dwejra, flimkien ma’ karatteristiċi naturali oħra tal-madwar, dehret f’għadd ta’ films internazzjonali u produzzjonijiet medjatiċi.

'''Edgar Alexei Robert von Wahl''' jew '''de Wahl''' (23 ta' Awwissu 1867 – 9 ta' Marzu 1948) kien għalliem, matematiku u lingwista tal-Ġermaniż Baltiku. Huwa magħruf l-aktar bħala l-kreatur tal-[[Interlingue]] (magħrufa bħala Occidental tul ħajtu), lingwa naturalistika mibnija bbażata fuq il-[[Lingwi Indo-Ewropej|lingwi Indo-Ewropej]], li inizjalment ġiet ippubblikata fl-1922.

{{infobox city}}
'''Nikkō''' (日光市, ''Nikkō-shi'', <small>IPA:</small> [ɲiꜜkkoːɕi]) hija belt li tinsab fil-Prefettura ta' Tochigi, il-[[Ġappun]]. Fit-2 ta' Diċembru 2020, ġie stmat li l-belt kellha popolazzjoni ta' 80,239 ruħ f'36,531 unità domestika, u densità tal-popolazzjoni ta' 55 persuna kull kilometru kwadru. L-erja totali tal-belt hija 1,449.83 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=https://www.city.nikko.lg.jp/shimin/jinkou/index.html|titlu=人口|kunjom=日光市|sit=日光市|lingwa=ja|data-aċċess=2021-08-06}}</ref> Nikkō hija destinazzjoni popolari mat-turisti Ġappuniżi u internazzjonali. Fost l-attrazzjonijiet tagħha hemm il-mawżolew tax-''shōgun'' [[Tokugawa Ieyasu]] (Nikkō Tōshō-gū) u dak tan-neputi tiegħu Iemitsu (Iemitsu-byō Taiyū-in), u s-Santwarju ta' Futarasan, li jmur lura għas-767 W.K. Hemm ukoll bosta fawwara jaħarqu (''onsen'') fiż-żona. L-elevazzjonijiet ivarja minn 200 metru sa 2,000 metru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|titlu=Nikko City/Location, Topography & History of Nikko City|data=2006-10-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061005192124/http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|arkivju-data=2006-10-05|url-status=dead}}</ref> Il-[[qawl]] Ġappuniż 日光を見ずして結構と言うなかれ, "Qatt tgħid "kekkō" sa ma tara lil Nikkō"—fejn ''kekkō'' tfisser sabiħ, tal-għaġeb jew "Jien sodisfatt"—huwa riflessjoni tas-sbuħija tas-siti f'Nikkō.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Lohr|isem=Steve|data=1983-09-11|titlu=SHRINE OF THE SHOGUN|url=https://www.nytimes.com/1983/09/11/travel/shrine-of-the-shogun.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-06}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|titlu=Nikko/Aizu – Challenging {{!}} Oka Tours|data=2019-07-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190709175501/https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|arkivju-data=2019-07-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Minaret ta' Jam''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-Punent tal-[[Afganistan]]. Jinsab f'reġjun remot u kważi inaċċessibbli tad-Distrett ta' Shahrak fil-Provinċja ta' Ghor, qrib ix-xmara Hari. Il-minaret għoli 62 [[metru]] (203 pied) jew 65 metru (213-il pied) inbena għall-ħabta tal-1190 u huwa magħmul kompletament minn brikks moħmija. Huwa famuż għat-tiżjin elaborat tal-brikks, tal-istukko u tal-madum igglejżjat, li jikkonsisti minn strixxi li jalternaw ta' kalligrafija Kufika u Naskhi, disinni [[Ġeometrija|ġeometriċi]], u versi mill-[[Koran]]. Mill-2002, il-minaret iddaħħal fil-lista tas-siti fil-periklu, minħabba t-theddida serja tal-erożjoni u peress li ma ġiex ippreservat b'mod attiv. Fl-2014, il-BBC irrapportaw li t-torri kien jinsab f'periklu imminenti li jaqa'.

Il-'''Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt''' tirreferi għal grupp ta' artisti tal-''Jugendstil'' kif ukoll għall-binjiet f'Mathildenhöhe, [[Darmstadt]], il-[[Ġermanja]], fejn kienu jgħixu u jaħdmu dawn l-artisti. Il-biċċa l-kbira tal-artisti kienu ffinanzjati minn patruni u kienu jaħdmu flimkien ma' membri oħra tal-grupp li kellhom gosti u ideali artistiċi konkordanti.

'''John Timothy Dunlap''' (imwieled fis-16 ta' April 1957) ilu l-[[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Prinċep u Gran Mastru]] u kap tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni Sovran Militari ta' Malta]] mit-3 ta' Mejju 2023. Huwa kien ilu Logutenent tal-Gran Mastru mit-13 ta' Ġunju 2022.

'''Kauksi Ülle''' (imwielda '''Ülle Kahusk''' fit-23 ta' Settembru 1962) hija [[Kittieb|kittieba]] [[Estonja|Estonjana]].<ref>{{Ċita web|url=http://lib.werro.ee/index.php/kauksi-uelle.html|titlu=Kauksi Ülle|data=2014-12-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141217144709/http://lib.werro.ee/index.php/kauksi-uelle.html|arkivju-data=2014-12-17|url-status=dead}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Is-[[Serbja]] ffirmat il-Konvenzjoni fil-11 ta' Settembru 2001, wara l-isfaxxar tal-Jugoslavja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/rs|titlu=Serbia - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-08-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200822145733/https://whc.unesco.org/en/statesparties/rs|arkivju-data=2020-08-22|url-status=bot: unknown}}</ref>

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 125
|PGD_PSX_per_capita          = $27,022<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 32
|sena_IŻU                    = 2019
|IŻU                         = {{profitt}}0.895<ref name=HDI>{{ċita rapport |titlu=Human Development Report 2013 - The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World |pubblikatur=United Nations Development Programme |data=2013 |isbn=978-92-1-126340-4 |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130319002613/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-data=2013-03-19 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 28
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza
|avveniment_stabbilit1       = mir-[[Renju Unit]]
|data_stabbilit1             = 21 ta' Settembru, 1964
|avveniment_stabbilit2       = Repubblika
|data_stabbilit2             = 13 ta' Diċembru, 1974
|avveniment_stabbilit3       = Ħelsien
|data_stabbilit3             = 31 ta' Marzu, 1979
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])<sup>2</sup>[[Lista ta' banek f'Malta|Banek]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mt]]<sup>3</sup>
|kodiċi_telefoniku           = 356
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $16,476&nbsp;biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 125
|PGD_nominali_per_capita     = $32,021<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 32
|noti                        = <sup>1</sup> Il-popolazzjoni totali tinkludi wkoll lir-residenti barranin. Il-popolazzjoni ta' residenti Maltin fl-2004 kien ta' madwar 389,764. Kull data uffiċjali ta' popolazzjoni hi pprovduta mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO).<ref>{{ċita rapport |awtur=National Statistics Office |titlu=Census of Population and Housing 2005: Preliminary Report |data=2006 |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |isbn=978-99909-73-38-9 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070311025208/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |arkivju-data=2007-03-11 |lingwa=en}}</ref><br /><sup>2</sup>Qabel l-2008: [[Lira Maltija]]<br /><sup>3</sup> Ukoll [[.eu]], li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-[[Unjoni Ewropea]].
}}

'''Tassili n'Ajjer''' (bil-Berberu: ''Tassili n Ajjer'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: طاسيلي ناجر, b'ittri Rumani: ''ṭāssīlī naʾjir''; jiġifieri l-"promontorju tax-xmajjar") huwa park nazzjonali fid-deżert tas-[[Saħara]], li jinsab fuq promontorju kbir fix-Xlokk tal-[[Alġerija]]. Peress li fih wieħed mill-iżjed raggruppamenti importanti ta' [[arti]] [[Preistorja|preistorika]] fl-għerien fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jkopri erja ta' iktar minn 72,000 km<sup>2</sup> (28,000 mil kwadru), Tassili n'Ajjer tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1982.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/179/|titlu=Tassili n&#x27;Ajjer|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-23}}</ref>

'''''Tupaia''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Scandentia]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Tupaiidae]] ma' tliet ġeneri oħra bi 15-il speċi. Fil-fatt, dan il-ġeneru huwa l-iktar wieħed ta' suċċess fl-ordni [[Scandentia]] bl-akbar numru tà speċi.

'''Chichén Itzá''' kienet belt pre-Kolombjana kbira li nbniet mill-poplu [[Maja]] tal-perjodu Klassiku Terminali. Is-sit arkeoloġiku jinsab fil-Muniċipalità ta’ [[Tinúm]], fl-Istat tal-[[Yucatán]], il-[[Messiku]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/483/|titlu=Pre-Hispanic City of Chichen-Itza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-21}}</ref>

L-'''''Ahwar*'' tan-Nofsinhar tal-Iraq: Rifuġju ta' [[Bijodiversità]] u l-Pajsaġġ Relitt tal-Bliet tal-[[Mesopotamja]]''' huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fin-Nofsinhar tal-[[Iraq]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1481/|titlu=The Ahwar of Southern Iraq&#x3a; Refuge of Biodiversity and the Relict Landscape of the Mesopotamian Cities|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-26}}</ref>

'''Xagħra United Football Club''' hu klabb tal-[[futbol]] [[Għawdex|Għawdxi]] mill-villaġġ żgħir [[Xagħra]]. Il-klabb ġie fondat fl-1936 u huwa msemmi għar-raħal. Huma se jilagħbu l-istaġun 2011-2012 fl-[[L-Ewwel Diviżjoni ta' Għawdex|Ewwel Diviżjoni]], wara li saru ċampjins tat-2 Diviżjoni fl-istaġun 2010-2011. Il-kuluri tradizzjonali tal-klabb huma [[blu]] u [[iswed]].

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

Il-'''Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg''' (bl-[[Lingwa Żvediża|Iżvediż]]: ''Engelsbergs bruk''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Engelsberg Ironworks'') hija fabbrika tal-[[ħadid]] li tinsab f'[[Ängelsberg]], li huwa villaġġ fil-Muniċipalità ta' Fagersta f'Västmanland, l-[[Żvezja|Iżvezja]]. Inbniet fl-1681 minn [[Per Larsson Gyllenhöök]] (1645-1706) u ġiet żviluppata f'waħda mill-iżjed fabbriki tal-ħadid moderni fid-[[Id-Dinja|dinja]] fil-perjodu 1700-1800. Il-fabbrika tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/556/|titlu=Engelsberg Ironworks|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-09}}</ref>

It-'''Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus''', magħruf ukoll bħala s-'''Santwarju ta' Asklepju ta' Epidaurus''', kien santwarju f'[[Epidaurus]] iddedikat lil [[Asklepju]]. Kien is-sit imqaddes prinċipali ta' Asklepju. Is-santwarju f'Epidaurus kien ir-rivali ta' siti maġġuri oħra tal-qima bħas-Santwarju ta' [[Żews|Żeus]] f'[[Olimpja]] u ta' [[Apollo (divinità)|Apollo]] f'[[Delphi]]. It-tempju nbena fil-bidu tas-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Jekk kien għadu jintuża sas-seklu 4 W.K., it-tempju ċertament ingħalaq waqt il-persegwitazzjoni tal-pagani fl-aħħar tal-[[Imperu Ruman]], meta l-Imperaturi [[Kristjaneżmu|Kristjani]] ħarġu editti li kienu jipprojbixxu l-qima mhux Kristjana.

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Su Nuraxi''' huwa sit arkeoloġiku tan-''nuraghe'' (il-bini megalitiku tal-qedem prinċipali f'[[Sardenja]], l-[[Italja]], li ġie żviluppat bejn l-1900 u s-730 [[Ante Christum natum|Q.K.]]) li jinsab f'[[Barumini]], Sardenja, l-Italja. "Su Nuraxi" tfisser sempliċement "In-Nuraghe" bid-djalett ta' Campidanese, il-varjant lingwistiku tan-Nofsinhar tal-lingwa Sarda.

{{Wikifikazzjoni}}
Bil-latin '''Magnificat anima mea Dominum''' li jiġifieri bil-Malti: "Ruħi tfaħħar il Mulej tiegħi"
fil-[[Bibbja]] ta' l-[[Għaqda Bibilika Maltija]] dan l-innu jsemmuh '''Innu ta' tifħir lil Alla minn Marija'''
Meta Marija kient f'żjara lil Eliżabetta sajjħet b'dan it-tifħir.
L-insara jużaw il-[[Magnificat]] fil-Knisja tagħhom biex jinvokaw il-Glorja ta' Alla u lbnu Ġesù.

{{Taxobox
| isem = ''Phonodromus''
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| filu = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| familja = [[Caenolestidae]]
| awtorità_familja = [[Édouard Louis Trouessart|Trouessart]], 1898
| sottofamilja = [[Pichipilinae]]
| ġeneru = '''''Phonocdromus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*''[[Phonocdromus gracilis]]''
*''[[Phonocdromus patagonicus]]''
}}
'''''Phonocdromus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi [[marsupjal]]i estinti (dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdiem ta' geddumu twil|opossumi ġriedem ta' geddumhom twil]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-[ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja [[Caenolestidae]], fis-sottofamilja [[Pichipilinae]] ma' ġeneri oħra estinti u bl-ebda rappreżentanti ħajjin. 

'''Krak des Chevaliers''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kʁak de ʃ(ə)valje]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة الحصن, b'ittri Rumani: ''Qalʿat al-Ḥiṣn'' [ˈqalʕat alˈħisˤn]; bil-Franċiż Antik: ''Crac des Chevaliers'' jew ''Crac de l'Ospital'', <abbr>litteralment</abbr> "''karak'' [fortizza] tal-isptar") huwa kastell [[Medjuevu|Medjevali]] fis-[[Sirja]] u wieħed mill-iżjed kastelli Medjevali ppreservati importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Is-sit ġie abitat għall-ewwel darba fis-seklu 11 minn truppi [[Kurdi]] stazzjonati fi gwarniġjon hemmhekk mill-[[Mirdasidi]]. Fl-1142 ingħata minn [[Raymond II]], il-Konti ta' Tripoli, lill-[[Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri ta' San Ġwann|Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri]]. Baqa' okkupat minnhom sal-ħakma mill-ġdid mill-[[Iżlam|Musulmani]] fl-1271.

Is-'''Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

'''Magda Šaturová-Seppová''' (twieldet fl-4 ta' Lulju 1929 – mietet fl-10 ta' Settembru 2016) kienet [[Esperantoloġija|Esperantista]] u [[Traduttur|traduttriċi]] [[Slovakkja|Slovakka]], li ttraduċiet diversi kotba mis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]] għall-[[Esperanto]] u kienet l-awtriċi ta' bosta [[Dizzjunarju|dizzjunarji]] mill-Esperanto għas-Slovakk. 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor ta' Nofsinhar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis sorex'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma addatati għal ħajja fis-siġar. ''Monodelphis sorex'' jinsab mifrux mal-[[Amerika t'Isfel]], speċifikament fil-foresti u l-artijiet tal-ħaxix fil-Grigal tal-[[Arġentina]], fin-Nofsinhar tal-[[Brażil]] u fix-Xlokk tal-[[Paragwaj]].

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

{{Taxobox
| isem = Leporidi (fniek u liebri)
| stampa = Henry J. Johnson, New York, 1882 Leporidae.jpg
| daqs_stampa = 230px
| deskrizzjoni_stampa = Tpinġija ta' speċi tal-familja Leporidae
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| awtorità_ordni = Fischer de Waldheim, 1817
| grad_sottodiviżjoni = Ġeneri
| sottodiviżjoni = ''[[Pentalagus]]''<br />
''[[Bunolagus]]''<br />
''[[Nesolagus]]''<br />
''[[Romerolagus]]''<br />
''[[Brachylagus]]''<br />
''[[Sylvilagus]]''<br />
''[[Oryctolagus]]''<br />
''[[Poelagus]]''<br />
''[[Caprolagus]]''<br />
''[[Pronolagus]]''<br />
''[[Lepus]]''
}}
'''Leporidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] ta' [[Fenek|fniek]] u [[Liebru|liebri]] (jew kif jissejħu wkoll flimkien leporidi) fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], bi 11-il ġeneru b'rappreżentanti ħajjin u b'kollox mhux anqas minn 60 speċi ħajja.

'''Ġeriko tal-Qedem''' jew '''Tell es-Sultan''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: تل السلطان, litteralment "l-Għolja tas-Sultan") hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-belt ta' [[Ġeriko]], il-[[Palestina]], li jikkonsisti mill-fdalijiet tal-eqdem belt iffortifikata fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2023/9/18/jerichos-tell-es-sultan-added-to-unesco-world-heritage-list|titlu=Photos: Jericho’s Tell es-Sultan added to UNESCO World Heritage list|sit=Al Jazeera|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-13}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1687/|titlu=Ancient Jericho&#x2f;Tell es-Sultan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-13}}</ref>

Il-'''Kremlin ta' Kazan''' (bir-Russu: Казанский Кремль; bit-Tatar: Казан кирмәне) huwa ċittadella storika ewlenija tat-[[Tatarstan]] u tar-[[Russja]], li tinsab fil-belt ta' [[Kazan]]. Dan il-kremlin inbena taħt it-tmexxija ta' [[Ivan it-Terribbli]] fuq il-fdalijiet ta' kastell preċedenti tal-khans ta' Kazan. 

{{Nebbieta|teknoloġija}}
'''Space Shuttle Challenger (OV-099)''' kien [[Space Shuttle|orbiter Space Shuttle]] manifatturat minn [[Rockwell International]] u operat min-[[NASA]]. Imsemmi għal[[l-bastiment kmandanti]] ta’ [[spedizzjoni xjentifika tas-seklu dsatax]] li vvjaġġa mad-dinja, Challenger kien it-tieni orbiter Space Shuttle li tar fl-ispazju wara [[Space Shuttle Columbia|Columbia]], u tnieda [[It-titjira tal-ewwel|fit-titjira tal-ewwel]] tiegħu f’April 1983. Inqered f’Jannar 1986 ftit wara t-tlugħ f’[[inċident]] li qatel is-seba’ membri tal-ekwipaġġ li kienu abbord. Inizjalment manifatturat bħala oġġett tat-test mhux maħsub għat-titjir fl-ispazju, kien utilizzat għall-ittestjar fuq l-art tad-disinn strutturali tal-orbiter tal-Ispace Shuttle. Madankollu, wara li n-NASA sabet li l-pjan oriġinali tagħhom biex jaġġornaw l-[[Space Shuttle Enterprise|Enterprise]] għal titjiriet spazjali jkun jiswa aktar mill-aġġornament ta’ Challenger, l-orbiter ġie ppressat fis-servizz operattiv fil-[[programm Space Shuttle]]. It-tagħlimiet meħuda mill-ewwel titjiriet orbitali ta 'Columbia wasslu biex id-disinn ta' Challenger kellu inqas madum [[Is-sistema tal-protezzjoni termali|tas-sistema tal-protezzjoni termali]] u fuselage u ġwienaħ eħfef. Dan wassal biex kien 1,000 kilogramma (2,200 libbra) eħfef minn Columbia, għalkemm xorta 2,600 kilogramma (5,700 libbra) itqal minn [[Space Shuttle Discovery|Discovery]].

Iċ-'''Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long''' (bil-Vjetnamiż: ''Hoàng thành Thăng Long''; Hán-Nôm: 皇城昇龍) hija kumpless ta' binjiet imperjali storiċi fiċ-ċentru ta' [[Hanoi]], il-[[Vjetnam]]. Iċ-ċittadella imperjali nbniet fl-1011 matul ir-renju tal-Imperatur [[Lý Thái Tổ]] tad-dinastija Lý.

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ħamrani''' (''Marmosa lepida'') jew '''opossum ġurdien ħamrani żgħir''' huwa [[mammiferu]] marsupjal, tat-tribù [[Metachirini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu) u fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju). Dan l-opossum huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] u huwa nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{Wikifikazzjoni}}

'''Sanchi''' huwa kumpless [[Buddiżmu|Buddist]], famuż bħall-Istupa l-Kbira, fuq il-quċċata ta' għolja fir-raħal ta' Sanchi fid-Distrett ta' Raisen tal-Istat ta' Madhya Pradesh, l-[[Indja]]. Jinsab madwar 23 kilometru mir-raħal ta' Raisen, il-kapitali tad-distrett, u 46 kilometru (29 mil) fil-Grigal ta' Bhopal, il-[[belt kapitali]] ta' Madhya Pradesh.

'''Werrej''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Table of Contents'' jew ''TOC'') huwa lista li ġeneralment tkun tinsab fuq paġna jew iktar qabel il-bidu ta’ xogħol bil-miktub, bit-titli, bil-kapitli, bit-taqsimiet u bil-paġni fejn dawn ikunu jinsabu.<ref name=":0">Gerald J. Alred; Charles T. Brusaw; Walter E. Oliu (2003). Handbook of Technical Writing. <nowiki>ISBN 0-312-30923-6</nowiki>.</ref>

Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-[[arti]] Rumaneska.]]
Il-'''Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí''' huma sensiela ta' disa' knejjes [[Rumanesk|Rumaneski]] Bikrin fil-[[Vall de Boí]], fil-''comarca'' [[Katalonja|Katalana]] ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' [[Lleida]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

Il-'''Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin''' (bil-Ġermaniż: ''Schlösser und Gärten von Potsdam und Berlin'') huma grupp ta' kumplessi ta' palazzi u ġonna pajsaġġistiċi estiżi li jinsabu fir-reġjun ta' Havelland madwar [[Potsdam]] u l-[[belt kapitali]] tal-[[Ġermanja]], [[Berlin]]. Dan it-titlu ntuża fid-deżinjazzjoni tas-siti kulturali bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1990.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/532/|titlu=Palaces and Parks of Potsdam and Berlin|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-17}}</ref> Is-sit ġie rrikonoxxut għall-unità storika tal-pajsaġġ tiegħu — eżempju uniku ta' disinn tal-pajsaġġ fi sfond ta' ideat monarkiċi tal-istat Prussjan u sforzi komuni ta' emanċipazzjoni.

Il-'''mekkanika kwantistika''' hi teorija fiżika li bdiet tiżviluppa fil-bidu tal-ewwel nofs tas-seklu 20 biex tispjega l-imġiba tal-[[materja]] u tal-enerġija fuq skali [[atomu|atomiċi]]. Din it-teorija twieldet minħabba li l-[[Mekkanika Klassika|mekkanika klassika]] ma setgħetx tagħti spjegazzjoni għall-fenomeni li għandhom x'jaqsmu mar-[[radjazzjoni minn korp iswed]], l-[[effett fotoelettriku]], is-[[sħana speċifika]] tas-[[solidi]], l-[[effett Compton]], l-i[[spettru atomiku|spettri atomiċi]] u l-istabbiltà tal-[[atomu]] li dehru f'diversi esperimenti li saru bejn l-1900 u l-1930.

It-'''Torri ta' Londra ('''bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Tower of London''), uffiċjalment il-'''Palazz u l-Fortizza Rjali tat-Torri ta' Londra tal-Maestà Tiegħu''', huwa kastell storiku fuq ix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara [[Tamiġi]] fiċ-ċentru ta' [[Londra]], il-[[belt kapitali]] tar-[[Renju Unit]]. Jinsab fi ħdan il-Kwartier ta' Londra tal-Irħula tat-Torri, li huwa sseparat mit-tarf tal-Lvant tal-Belt ta' Londra fl-ispazju miftuħ magħruf bħala l-Għolja tat-Torri. Ġie stabbilit lejn l-aħħar tal-1066 bħala parti mill-Konkwista [[Normanni|Normanna]]. It-Torri l-Abjad, li jagħti ismu lill-kastell kollu, inbena minn [[William il-Konkwistatur]] fl-1078 u kien simbolu tal-oppressjoni mġarbba minn Londra taħt l-elit tal-mexxejja l-ġodda. Il-kastell kien jintuża wkoll bħala ħabs mill-1100 ([[Ranulf Flambard]]) sal-1952 (it-tewmin Kray), għalkemm dik ma kinitx il-funzjoni primarja tiegħu. Kien palazz grandjuż fil-bidu tal-[[Storja|istorja]] tiegħu u mbagħad serva bħala residenza rjali. Inġenerali, it-Torri ta' Londra huwa kumpless ta' diversi binjiet stabbilit fi ħdan żewġ sensiliet konċentriċi ta' ħitan difensivi u ħandaq. Kien hemm diversi fażijiet ta' tkabbir, l-iktar taħt ir-rejiet [[Rikkardu I]], [[Enriku III]], u [[Dwardu I]] fis-sekli 12 u 13. Il-konfigurazzjoni ġenerali tiegħu li ġiet stabbilita sal-aħħar tas-seklu 13 għadha teżisti minkejja li kien hemm attività ta' kostruzzjoni iktar 'il quddiem.

{{Nebbieta|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Annaba''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: عنّابة), magħrufa formalment bħala ''Bon'', ''Bona'' u ''Bône'', hija belt b'port importanti fil-grigal tal-[[Alġerija]]. 

Il-'''Palazz Mariinskyi''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Маріїнський палац, ''Mariïnsjkyj palac'') huwa r-residenza uffiċjali tal-President tal-[[Ukrajna]]. Il-palazz Barokk Eliżabettan jinsab max-xatt tax-lemin tax-xmara [[Dnipro]] fi [[Kiev]], l-Ukrajna, maġenb il-binja Neo-Klassika tal-Verkhovna Rada, il-parlament tal-Ukrajna.

Il-'''Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsabu fi [[Gwynedd]], [[Wales]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/374/|titlu=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-08}}</ref> Is-sit jinkludi l-kastelli ta' Beaumaris u ta' Harlech u l-kastelli u s-swar tal-irħula ta' Caernarfon u ta' Conwy. L-UNESCO tqis li dawn il-kastelli u s-swar tal-irħula huma "l-ifjen eżempji tal-arkitettura militari tal-aħħar tas-seklu 13 u tal-bidu tas-seklu 14 fl-[[Ewropa]]".

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Dugongu
| image = Dugong.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Dugongu ''[[Dugong dugon]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| ordo = [[Sirenia]]
| familia = [[Dugongidae]]
| familia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| subfamilia = [[Dugonginae]]
| subfamilia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| genus = ''[[Dugong]]''
| genus_authority = Lacépède, 1799
| species = '''''D. dugon'''''
| binomial = ''[[Dugong dugon]]''
| binomial_authority = Müller, 1776
}}
Id-[[dugongu]] (''[[Dugong dugon]]'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[erbivoru]] tal-baħar u huwa l-iżgħar speċi fost il-[[baqar tal-baħar]] fl-[[ordni]] [[Sirenia]] (li jinkludi fih il-[[lamantini]] u l-[[baqra tal-baħar ta' Steller]]). L-adulti ġeneralment ma jikbrux aktar min 3 metri. L-isem "[[dugongu]]" ġej mil-[[malaja]]n eżattament mil-kelma "duyung" li tfisser mara tal-baħar jew [[sirena]].

'''L-Imġarr''' huwa belt u port fix-Xlokk ta’ [[Għawdex]], [[Malta]].

ta' Teruel.]]
L-'''Arkitettura Mudéjar ta' Aragona''' hija xejra estetika bl-istil Mudéjar f'[[Aragona]], [[Spanja]], u fl-1986 ġiet rikonoxxuta f'għadd ta' binjiet rappreżentattivi bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/378/|titlu=Mudejar Architecture of Aragon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-30}}</ref>

Iż-'''żooloġija''' hija l-fergħa tal-[[bijoloġija]] li tistudja r-renju tal-[[annimal]]<nowiki/>i, inkluż l-istruttura, l-[[embrijunoloġija]], l-[[evoluzzjoni]], il-[[Klassifikazzjoni bijoloġika|klassifikazzjoni]], id-drawwiet u d-distribuzzjoni tal-annimali kollha, kemm ħajjin kif ukoll estinti, u kif jinteraġixxu mal-ekosistemi tagħhom. It-terminu joriġina mill-[[Grieg Antik]] ζῷον, ''zōion'', jiġifieri “annimal” u λόγος, ''logos'', jiġifieri “għarfien, studju”.<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/word/zoology|titlu=zoology {{!}} Origin and meaning of zoology by Online Etymology Dictionary|aċċess=2021-02-23|opra=www.etymonline.com|lingwa=en}}</ref>

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 5
|PGD_PSX_per_capita          = $39,028<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 17
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.816<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14}}</ref>
|poż_IŻU                     = 43
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Renju tal-Ġermanja|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Imperu Ruman Imqaddes]]
|data_stabbilit1             = 2 ta' Frar 962
|avveniment_stabbilit2       = [[Unifikazzjoni tal-Ġermanja|Unifikazzjoni]]
|data_stabbilit2             = 18 ta' Jannar 1871
|avveniment_stabbilit3       = [[Storja tal-Ġermanja|Repubblika Federali]]
|data_stabbilit3             = 23 ta' Mejju 1949
|avveniment_stabbilit4       = [[Riunifikazzjoni tal-Ġermanja|Riunifikazzjoni]]
|data_stabbilit4             = 3 ta' Ottubru 1990
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.de]]
|kodiċi_telefoniku           = +49
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $3.401 triljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 4
|PGD_nominali_per_capita     = $41,513<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 22
|nota1                       = 
}}
[[File:Deutschland topo.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Ġermanja]]
[[File:ZugspitzeJubilaeumsgratHoellental.JPG|thumb|Iż-Zugspitze hija, b'2,962 metru, l-ogħla muntanja fil-Ġermanja, tappartjeni għall-Alpi tal-Ġebla tal-Fir tat-Tramuntana (Ġermaniż: Nördliche Kalkalpen) u l-Muntanji Mieming u Wetterstein (Wettersteingebirge). Iż-Zugspitze timmarka l-fruntiera bejn il-Ġermanja u l-Awstrija.Huwa jinsab fir-reġjun ta' Grainau, distrett ta' Garmisch-Partenkirchen fl-Istat Ħieles tal-Bavarja.Min-naħa Awstrijaka tinsab fir-raħal ta' Ehrwald, distrett ta' Reutte fl-istat mit-Tirol.]]
[[File:Frankfurt Am Main-Gallileo von Nordosten-20120115.jpg|thumb|Il-bini Gallileo fi Frankfurt]]
[[File:Bahnhof_Berlin_Zoo_City_West.jpg|thumb|Berlin Zoologischer Garten Station (Stazzjon taż-Żoo ta' Berlin)]]
[[File:Berlin_SBahn_HackescherMarkt_east.jpg|thumb|Hackescher Markt Station, bil-ferroviji RegionalExpress u S-Bahn, Stazzjon Ċentrali ta' Berlin - Ferroviji Urbani (Berlin Stadtbahn) ]]
[[File:Hotel de Rome, Berlin (1X7A5173).jpg|thumb|Hotel de Rome, Berlin]]
[[File:Brandenburger Tor abends.jpg|thumb|Bieb ta' Brandenburg f’Berlin, simbolu nazzjonali tal-Ġermanja tal-lum u r-riunifikazzjoni tagħha fl-1990]]
[[File:BrandenburgerTorDezember1989.jpg|thumb|Folol fil-Bieb ta' Brandenburg fl-1 ta' Diċembru 1989. Id-daħla għan-naħa tal-punent kienet għadha ma miftuħa.]]
Il-'''Ġermanja''' ({{awdjo|En-uk-Germany.ogg|ˈdʒɜrməni}}; [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Deutschland''), uffiċjalment ir-'''Repubblika Federali tal-Ġermanja''' ([[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Bundesrepublik Deutschland''),<ref>{{ċita ktieb|editur=Dudenverlag|titlu=Duden, Aussprachewörterbuch|edizzjoni=6|sena=1995|lingwa=Ġermaniż|paġni=271, 53f}} ISBN 978-3-411-20916-3</ref> [[repubblika kostituzzjonali]] [[Federaliżmu|federali]] fl-[[Ewropa tal-Punent|Ewropa tal-punent]]-[[Ewropa Ċentrali|ċentrali]]. Il-pajjiż jikkonsisti f'[[Stati tal-Ġermanja|16-il stat]], u l-belt kapitali u l-akbar belt hija [[Berlin]] (3,821,881 abitant). Il-Ġermanja tkopri erja ta' 357,021 kilometru kwadru (137,847 mi kw) u għandha klima moderata staġjonali ħafna. Bi 80.3&nbsp;miljun abitant, hija l-istat membru l-aktar popolat fl-[[Unjoni Ewropea]]. Il-Ġermanja hija l-qawwa kbira fl-ekonomika u l-politika  tal-kontinent Ewropew u mexxej storiku f'ħafna oqsma teoretiċi u tekniċi.

{{stub|Reliġjon}}

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

'''Katarina Vitale''' (twieldet fl-1566 – mietet fl-1619), jew '''Katerina Vitale''' inkella '''Catarina Vitale''' jew '''Caterina Vitale''', kienet l-ewwel spiżjara f'[[Malta]], u l-ewwel spiżjara tal-[[Ordni ta' San Ġwann ta' Ġerusalemm|Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2007-03-25/news/sex-in-the-city-tour-the-knights-and-their-ladies-of-the-night-171028/|titlu=‘Sex In the City' tour: The knights and their ladies of the night - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>

Iż-'''Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro''' (pronunzja: /(ə)ŋˌɡɔːrəŋˈɡɔːroʊ/) hija żona protetta u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]  fid-Distrett ta' Ngorongoro, 180 kilometru (110 mili) fil-Punent tal-Belt ta' Arusha fir-Reġjun ta' Arusha, fi ħdan iż-żona [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] tal-Artijiet Għoljin tal-Krater tat-Tramuntana tat-[[Tanżanija|Tanzanija]]. Iż-żona ngħatat isem il-Krater ta' Ngorongoro, ''caldera'' vulkanika kbira fiż-żona. L-Awtorità taż-Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro, fergħa tal-gvern tat-Tanzanija, tamministra ż-żona ta' konservazzjoni u l-konfini tagħha tul il-konfini tad-Distrett ta' Ngorongoro fir-Reġjun ta' Arusha. Il-parti tal-Punent tal-park tmiss mal-[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]], u l-medda taż-żewġ parks flimkien mar-[[Riżerva Naturali ta' Maasai Mara]] tal-[[Kenja]] jospitaw il-[[Migrazzjoni l-Kbira]], migrazzjoni enormi annwali ta' miljuni ta' nju, żebri, gazzelli u [[Annimal|annimali]] oħra. Iż-żona ta' konservazzjoni fiha wkoll il-[[Fondoq ta' Olduvai]], wieħed mill-iżjed siti paleoantropoloġiċi importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]].

Il-'''Palazz ta’''' '''Djoklezjanu''' (bil-Kroat: ''Dioklecijanova'' ''palača'', ippronunzjat [diɔklɛt͡sijǎːnɔʋa pǎlat͡ʃa]) huwa palazz antik li kien inbena għall-[[Imperu Ruman|Imperatur Ruman]] [[Djoklezjanu]] fil-bidu tar-raba’ seklu W.K., li llum jirrappreżenta madwar nofs iċ-ċentru storiku ta’ [[Split, Kroazja|Split]], il-[[Kroazja]]. Filwaqt li huwa msemmi bħala “palazz” minħabba l-użu maħsub tiegħu bħala r-residenza għall-irtirar ta’ Djoklezjanu, it-terminu jista' jqarraq b’dak li jkun peress li l-istruttura hija tassew enormi u tixbaħ iktar xi fortizza kbira. Madwar nofs il-palazz kien allokat għall-użu personali ta’ Djoklezjanu, filwaqt li l-bqija kienet tintuża għall-gwarniġjon militari.

'''Stećak''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећак, pronunzjata [stěːtɕak]) jew '''Stećci''' fil-plural (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећци, pronunzjata [stěːtɕtsi]) huwa l-isem mogħti lill-oqbra [[Medjuevu|Medjevali]] [[Monument|monumentali]] li jinsabu mifruxa madwar il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], u partijiet fil-fruntiera tal-[[Kroazja]], tal-[[Montenegro]] u tas-[[Serbja]]. Huwa stmat li 60,000 stećak jinsabu fi ħdan il-fruntieri tal-Bożnija-Ħerzegovina moderna u l-10,000 stećak l-oħra jinsabu fit-territorji attwali tal-Kroazja (4,400), tal-Montenegro (3,500), u tas-Serbja (2,100), f'iktar minn 3,300 sit differenti, b'iżjed minn 90 % minnhom f'kundizzjoni mwiegħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|titlu=Joint Nomination for Inclusion of Stećci - Medieval Tombstones in the World Heritage List {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2016-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160414002411/http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|arkivju-data=2016-04-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/bs/%C4%8Diji-su-na%C5%A1i-ste%C4%87ci/a-18078579|titlu=Čiji su naši stećci? {{!}} DW {{!}} 23.11.2014|kunjom=Welle (www.dw.com)|isem=Deutsche|sit=DW.COM|lingwa=bs-BA|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

Il-'''Monasteri ta' Yuso u ta' Suso''' '''huma żewġ monasteri''' li jinsabu fil-villaġġ ta' [[San Millán de la Cogolla]], [[La Rioja]], [[Spanja]]. Il-Monasteru ta' Suso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Suso, inbena fis-seklu 6, filwaqt li l-Monasteru ta' Yuso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Yuso, inbena fis-seklu 11. Iż-żewġ monasteri ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Cryptonanus
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| tribù = [[Thylamyini]]
| ġeneru = '''''Cryptonanus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Robert Voss|Voss]] et al., 2005
| tip_speċi = ''[[Cryptonanus chacoensis|Marmosa agilis chacoensis]]''
| awtorità_tip_speċi = [[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1931
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Cryptonanus agricolai]]''
*''[[Cryptonanus chacoensis]]''
*''[[Cryptonanus guahybae]]''
*†''[[Cryptonanus ignitus]]''
*''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| mappa_firxa =Distribution Cryptonanus.jpg
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
'''''Cryptonanus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Daż-żmien f'tranżazzjonijiet kummerċjali, tintuża s-sistema metrika esklużivament. Dawn l-unitajiet huma kważi kollha ta' interess storiku biss, għalkemm għadhom jintużaw f'xi idjomi jew frażijiet fissi Maltin. Ħafna minn dawn it-termini ġejjin direttament mill-unitajiet Għarbin u xi ftit minn unitajjiet Sqallin.  L-ordinanza tal-piż u l-kejl tal-1921 (''Weights and Measures Ordinance''), mill-gvern Brittaniku, stabbilit uniformità fil-konverżjoni ta' dawn l-unitajiet tal-kejl. Dawn il-qisien ġew definiti bħala multipli sempliċi tal-unitajiet Imperjali li kienu jintużaw fir-[[Renju Unit]] dak iż-żmien. 

'''''Incadelphys''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum|opossumi]]. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

Il-'''Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra''' fl-[[Indoneżja]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1167/|titlu=Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn tliet parks nazzjonali Indoneżjani fuq il-gżira ta' [[Sumatra]]: il-[[Park Nazzjonali ta' Gunung Leuser]], il-[[Park Nazzjonali ta' Kerinci Seblat]] u l-[[Park Nazzjonali ta' Bukit Barisan Selatan]]. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu mill-2011 sabiex jingħelbu t-theddidiet tal-insib, tal-qtugħ tas-siġar illegali, tal-iżvilupp agrikola f'art protetta, u ta' pjanijiet biex jinbnew toroq li jgħaddu minn ġos-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/764/|titlu=Danger listing for Indonesia’s Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

'''Pamukkale''', li tfisser "kastell tal-qoton" bit-Tork, huwa sit naturali fil-Provinċja ta' [[Denizli]] fil-Lbiċ tat-[[Turkija]]. Iż-żona hija famuża għall-mineral karbonat li jitħalla mill-fluss tal-ilma tal-fawwara termali.<ref name=":1">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 286. ISBN <bdi>978-0-89577-087-5</bdi>.</ref> Is-sit jinsab fir-reġjun [[Baħar Eġew|Eġew]] fuq ġewwa tat-Turkija, fil-wied tax-xmara Menderes, li għandu klima miti għall-biċċa l-kbira tas-sena.

Stat tal-Brunej Darussalam
|isem_komuni                 = Brunej
|stampa_bandiera             = Flag of Brunei.svg
|stampa_emblema              = Coat of arms of Brunei.svg
|stampa_mappa                = Brunei in the World (detail).png
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Benin
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Benin
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Benin
|mottu_nazzjonali            = "''"الدائمون المحسنون بالهدى"''"<br />{{en}} "''"Philanthropists permanent guidance"''
|innu_nazzjonali             = "''[[Allah Peliharakan Sultan]]''"<br />{{en}} "''The Dawn of a New Day''"

{{stub|Lingwistika}}
'''Tibdil fil-Lingwa''' wkoll magħruf bħala '''Drift''' (tkarkir, xejra, xeħta), fil-[[lingwistika]] jirreferi għat-tibdil, jew tendenza ta' tibdil bil-mod f'lingwa jew djalett, li eventwalment jwassal għall tibdil ta' l-istruttura. Għalkemm, dan it-tibdil jidher, li jsir b'mod każwali, ħafna drabi jiġbed f'ċerta direzzjoni. Eżempju ta' dan il-proċess huwa spostament tal-vokali (''vowel shift''). L-iżvilupp fl-użu tal-kliem ukoll juri ċerta direzzjoni fit-tifsir tal-kliem li jingħataw tifsira iktar dejqa jew tifsira iktar wiesgħa.

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

Il-'''Kastell ta' Paphos''' jinsab fit-tarf tal-Punent tal-port tal-belt ta' Paphos, f'[[Ċipru]]. Oriġinarjament kien fortizza [[Biżantini|Biżantina]] li nbniet biex tħares il-port. Illum il-ġurnata min iżuru jista' jara t-Torri tal-Punent tal-Franki biż-żidiet [[Venezja|Venezjani]] kif irrestawrat mill-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1592, skont kitba mnaqqxa rilevanti fuq id-daħla tal-kastell. Din il-kitba tinsab fuq plakka tal-irħam abjad ta' 150 cm b'40 cm fuq id-daħla tat-torri u tirreferi għar-rikostruzzjoni fl-1592 mill-gvernatur [[Turkija|Tork]] ta' Ċipru [[Ahmet Pasha]] (1589-1593).

Il-'''Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transkonfinali tal-[[UNESCO]] li jinkorpora foresti fi 12-il pajjiż [[Ewropa|Ewropew]] (l-[[Albanija]], l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], il-[[Bulgarija]], il-[[Kroazja]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], ir-[[Rumanija]], is-[[Slovakkja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Ukrajna]]).<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{infobox city}}
'''Christiansfeld''' huwa raħal fil-Muniċipalità ta' Kolding fin-Nofsinhar tal-Jutland fir-Reġjun tan-Nofsinhar tad-[[Danimarka]], b'popolazzjoni ta' 3,008 ruħ (fl-1 ta' Jannar 2021).<ref>{{Ċita web|url=https://m.statbank.dk/TableInfo/BY3?lang=en|titlu=The Mobile Statbank - Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time|sit=m.statbank.dk|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Ir-raħal ġie stabbilit fl-1773 mill-[[Knisja Moravjana]] u ngħata ismu f'ġieħ ir-re Daniż [[Christian VII]].<ref>Dansk Stednavne Leksikon, JYLLAND - Sydlige del, FYN med omliggende øer, (page 30). <nowiki>ISBN 87-00-55221-6</nowiki> (bid-Daniż).</ref> F'Lulju 2015, Christiansfeld ġie elenkat fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala l-aqwa eżempju ppreservat tal-ippjanar u tal-arkitettura tal-irħula tal-Knisja Moravjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1468/|titlu=Christiansfeld, a Moravian Church Settlement|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Pawl Miki''' jew '''Paulo Miki''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: パウロ三木; [[Tounucumada]], c. 1562 – [[Nagasaki]], [[5 ta' Frar]] [[1597]]) kien seminarista, martri u qaddis [[Knisja Kattolika|Kattoliku Ruman]] [[Ġappun|Ġappuniż]]. Kien membru [[Soċjetà ta' Ġesù|Ġiżwita]] u hu wieħed mis-[[sitta u għoxrin matri tal-Ġappun]].

'''Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán''', magħrufa wkoll bħala '''Casa Luis Barragán''', hija l-eks residenza tal-[[arkitett]] [[Luis Barragán]] fid-distrett ta' Miguel Hidalgo, fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]].<ref>{{Ċita web|url=https://sic.cultura.gob.mx/ficha.php?table=museo&table_id=478|titlu=La Casa Luis Barragán|sit=Secretaría de Cultura/Sistema de Información Cultural|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-14}}</ref> Is-sjieda hija tal-Fundación de Arquitectura Tapatía u tal-Gvern tal-Istat ta' [[Jalisco]]. Issa hija [[mużew]] fejn jintwera x-xogħol ta' Barragán u tintuża wkoll minn arkitetti li jżuru l-belt.<ref>{{Ċita web|url=http://www.casaluisbarragan.org/main.html|titlu=Casa Barragan|data=2010-09-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-11-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100924032916/http://www.casaluisbarragan.org/main.html|arkivju-data=2010-09-24|url-status=dead}}</ref> Fiha għad hemm l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán. Dawn jinkludu kollezzjoni tal-[[arti]] l-iktar Messikana tas-sekli 16 sa 20, b'xogħlijiet ta' [[Pablo Picasso|Picasso]], [[Diego Rivera]], [[José Clemente Orozco]], [[Jesús Reyes Ferreira]] u [[Miguel Covarrubias]].

Fl-[[astronomija]] u n-[[navigazzjoni]], l-'''isfera ċelesti''' hija sfera rotazzjonali imaġinarja  ta’ [[raġġ]] ġgantesk, konċentrika u koassjali ma’ l-[[Art]]. L-'''isfera ċelesti''' hija dik l-[[sfera]] fuq liema jidru li huma imwaħla l-[[stillel|astri]] kif narawhom mill-Art. <br />

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Simien''' jew il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Simien''' huwa l-ikbar park nazzjonali fl-[[Etjopja]]. Jinsab fit-Tramuntana taż-Żona ta' Gondar tar-Reġjun ta' Amhara, u t-territorju tiegħu jkopri l-ogħla partijiet tal-Muntanji ta' Simien u jinkludi Ras Dashan, l-ogħla punt fl-Etjopja.

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

'''Angela Piskernik''' (27 ta' Awwissu 1886 - 23 ta' Diċembru 1967) kienet [[ Botanika |botanista]] u [[ Moviment ta ’konservazzjoni |konservazzjonista]] Awstro-Jugoslava. 

'''Artemisia Gentileschi''' ([[Ruma]], [[8 ta' Lulju]] [[1593]] – [[Napli]], [[1656]]) kienet [[pittur|pittriċi]] [[Italja|Taljana]] tal-[[Barokk]] bikri, illum meqjusa bħala l-aqwa fost il-pitturi tal-ġenerazzjoni influwenzata minn [[Michelangelo Merisi da Caravaggio|Caravaggio]]. Fi żmien meta n-nisa ma tantx kienu aċcettati fil-komunità artistika, kienet l-ewwel pittriċi li saret membru tal-[[Accademia di Belle Arti Firenze|Accademia delle Arti del Disegno]] ta' Firenze.

[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
[[Kategorija:2006]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2006. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

L-'''adan''' ([ʔaˈðaːn], [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أَذَان, <small>rum.</small> ''a<u>d</u>ān'', l-ittri "d" hawn ppronunzjata kif "th" fi ''that''), ukoll romanizzat b'mod differenti bħala '''adhaan''', '''athan''' / '''athaan''', '''adhane''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]),<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://m.youtube.com/watch?v=6okulgC3FWo|titlu=Adhane - Appel à la prière depuis la Mecque|sit=[[YouTube]]}}</ref> '''ajan''' / '''ajaan''', '''azan''' / '''azaan''' (fl-[[Asja t'Isfel]]), '''adzan''' / '''adzaan''' (fl-[[Asja tax-Xlokk]]), u '''ezan''' / '''ezaan''' (fil-[[Balkani]] u t-[[Turkija]] ), fost lingwi oħra,<ref name=":4">{{Ċita ktieb|kunjom=Dessing|isem=Nathal M.|sena=2001|titlu=Rituals of Birth, Circumcision, Marriage, and Death Among Muslims in the Netherlands|pubblikatur=Peeters Publishers|paġna=25|isbn=978-9-042-91059-1}}</ref> hija l-ewwel [[Sejħa għat-talb|sejħa]] [[Iżlam|Islamika]] għas-salwiet (il-ħames talbiet obbligatorji), li normalment isalli l-[[Muezzin|''muezzin'']] f'ħinijiet [[żminijiet Salah|preskritti]] tal-ġurnata f'[[moskea]], tradizzjonalment minn ''mnara'' ([[Minaret|''minaret'']]).

|kostruzzjoni           = 1925
|inawgurazzjoni         = 1926
|rinovazzjoni           = 
|espansjoni             = 
|proprjetarju           = Il-Muniċipju ta' [[Milan]]
|operatur               = 
|wiċċ                   = Ħaxix
|spiża_kostruzzjoni     = 
|arkitett               = 
|kuntrattur_ġenerali    = 
|kuntratturi_prinċipali =
|kapaċità               = 80,074
|dimensjonijiet         = 105 x 68m
|lokatorji              = '''[[AC Milan]]'''<br />'''[[Inter|FC Internazionale Milano]]'''
|sit_elettroniku        = {{Sit Uffiċjali|http://www.sansiro.net}}
}}

{{TaxoboxIng
| name = ''Dermotherium''
| fossil_range =  Eocen tard – Oligoċen tard
|regnum=[[Animalia]]
|phylum=[[Chordata]]
|classis=[[Mammalia]]
|ordo=[[Dermoptera]]
|familia=[[Cynocephalidae]]
|genus='''''Dermotherium'''''
|genus_authority=Ducrocq et al., 1992
|type_species=''Dermotherium major''
|type_species_authority=Ducrocq et al., 1992
|subdivision_ranks=Speċi
|subdivision=
*''Dermotherium chimaera'' <small>Marivaux et al., 2006</small>
*''Dermotherium major'' <small>Ducrocq et al., 1992</small>
}}
''[[Dermotherium]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament il-[[kolugi]] tal-kontinent ta' l-[[Asja]]. Dan il-[[ġeneru]] huwa relatat fil-qrib ħafna kemm ma' l-antenati kif ukoll maż-2 [[speċi]] estanti. 

Il-'''Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği''' (bit-Tork: ''Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası'') huma kumpless ta' moskea u ta' sptar li nbena fl-1228-1229 mid-dinastija lokali tal-Mengujekidi fir-raħal [[Anatolja|Anatoljan]] żgħir ta' [[Divriği]], issa fil-Provinċja ta' Sivas, it-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7802|titlu=Great Mosque and Hospital of Divrigi|data=2006-02-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-24|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20060226165654/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7802|arkivju-data=2006-02-26|url-status=dead}}</ref> Il-kumpless jinsab fil-parti ta' fuq tar-raħal, taħt iċ-ċittadella. It-tinqix mill-isbaħ fil-ġebel u l-arkitettura eklettika tal-kumpless ipoġġuh fost l-iżjed xogħlijiet importanti tal-arkitettura fl-Anatolja<ref name=":0">Kuban, Doğan (2001). ''The Miracle of Divriği: An Essay on the Art of Islamic Ornamentation in Seljuk Times''. [[Istanbul]]: YKY. ISBN <bdi>975080290X</bdi>.</ref> u wasslu biex jitniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1985.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/358/|titlu=Great Mosque and Hospital of Divriği|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-24}}</ref>

Ir-'''Riżerva Naturali ta’ Yulen''' (bil-Bulgaru: Юлен) hija riżerva naturali fil-[[Park Nazzjonali ta’ Pirin]] li huwa Sit ta’ Wirt Dinji tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/225/|titlu=Pirin National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-27}}</ref> Din ir-riżerva tinsab fil-katina muntanjuża ta’ Pirin fil-Lbiċ tal-[[Bulgarija]], fil-Muniċipalità ta’ [[Bansko]], fil-Provinċja ta’ [[Blagoevgrad]]. Ir-Riżerva Naturali ta’ Yulen ġiet iddikjarata bħala riżerva naturali fis-26 ta’ Awwissu 1994 biex jiġi ssorveljat it-tkabbir ta’ speċijiet ta’ pjanti Alpini mingħajr l-influwenza tal-bniedem, kif ukoll biex jiġu protetti speċijiet rari ta’ pjanti u ta’ [[Annimal|annimali]]. Ir-riżerva għandha territorju ta’ 3,156 ettaru jew 31.56 km<sup>2</sup>.<ref>{{Ċita web|url=http://pdbase.government.bg/zpo/bg/area.jsp?NEM_Partition=1&categoryID=1&areaID=54|titlu=Регистър на ЗТ и ЗЗ|sit=pdbase.government.bg|data-aċċess=2021-04-27}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Coccinella septempunctata''
| stampa = BIEDRONA.JPG
| stampa_daqs = 240px
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Arthropod]]a
| klassi = [[Insect]]a
| ordni = [[Beetle|Coleoptera]]
| familja = [[Coccinellidae]]
| ġeneru = ''[[Coccinella]]''
| speċi = '''''C. septempunctata'''''
| binominali = ''Coccinella septempunctata''
| awtorità_binominali = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]])
}}
In-'''nannakola tas-seba tikek''' hija bijoloġikament magħrufa bl-isem ''Coccinella septempunctata''. L-isem ''[[Coccinella]]'' ġej mill-kelma latina ''Coccineus'' li tfisser lewn [[aħmar]] filwaqt li l-isem ''septempunctata'' jirreferi għas-seba' tikek illi jisabu fuq id-dahar tal-[[insett]] <ref>{{ċita aħbar |url=http://www.uoguelph.ca/debu/lady/lady-beetles.htm|titlu= Lady Beetles of Ontario|pubblikatur=L-Università ta' Guelph |isem=S.A. |kunjom=Marshall |data=2008-08-29 |lingwa=Ingliż}}</ref>. Dan l-insett hu kklasifikat taħt il-familja [[Coccinellidae]]. Din hija familja diversa li tinkludi il-fuq minn 5,000 speċi differenti ta' [[nannakola|nannakoli]]. In-nannakola tas-seba' tikek hija komuni fil-Kampanja Maltija speċjalment fl-Istaġun tar-Rebbiegha li huwa l-istaġun ta' kopulazzjoni tan-nannakoli.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Mafja''' hija organizzazzjoni kriminali terroristika li bdiet fi [[Sqallija]] sa mill-bidu tas-seklu 19 u li fl-ewwel nofs tas-seklu għoxrin saret organizzazzjoni internazzjonali. Hija magħrufa ukoll bħala ''Cosa nostra'' (il-ħaġa tagħna).

'''Alto Douro''' huwa reġjun [[Portugall|Portugiż]] tal-[[inbid]] iċċentrat fuq ix-xmara [[Douro]] fil-provinċja magħrufa bħala Trás-os-Montes e Alto Douro. Ir-reġjun jinsab ftit 'il fuq mill-fluss tax-xmara minn [[Porto]], u huwa mkenni mill-influwenza kostali permezz tal-ktajjen muntanjużi. Ir-reġjun għandu l-ogħla klassifikazzjoni tal-inbid fil-Portugall, Denominazzjoni ta' Oriġini KKontrollata (DOK; bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Denominação de Origem Controlada''), huwa rreġistrat bħala Denominazzjoni ta' Oriġini Protetta skont id-[[dritt]] tal-[[Unjoni Ewropea]] u tar-[[Renju Unit]], u għandu Indikazzjoni Ġeografika Tipika f'diversi pajjiżi oħra permezz ta' ftehimiet bilaterali.<ref>{{Ċita web|url=https://aroundtheworldin80harvests.com/2018/03/01/douro-study-guide-fast-facts/|titlu=Douro study guide: Port winemaking and Douro viticulture. Fast Facts|data=2018-03-01|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-13}}</ref> Filwaqt li r-reġjun huwa assoċjat primarjament mal-produzzjoni tal-inbid aħmar magħruf bħala ''Port'' (għalkemm teżisti wkoll il-varjetà tal-''Port'' abjad), ir-reġjun ta' Alto Douro jipproduċi l-istess ammont ta' nbid tal-mejda (inbejjed mhux fortifikati) u nbid fortifikat. L-inbejjed mhux fortifikati tipikament jissejħu "nbejjed ta' Douro".

'''Hebron''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الخليل ''al-Khalīl'' jew خَلِيل الرَّحْمَن ''Khalīl al-Raḥmān''; bl-[[Ebrajk]]: חֶבְרוֹן ''Ḥevrōn'') hija belt [[Palestina|Palestinjana]] fin-Nofsinhar tax-[[Xatt tal-Punent]], 30 kilometru (19-il mil) fin-Nofsinhar ta' [[Ġerusalemm]]. Tinsab fil-Muntanji tal-Ġudea, 930 [[metru]] (3,050 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Hija t-tieni l-ikbar belt fix-Xatt tal-Punent (wara l-Lvant ta' Ġerusalemm), u t-tielet l-ikbar fit-territorji Palestinjani (wara l-Lvant ta' Ġerusalemm u Gaza). Fl-2017 kellha popolazzjoni ta' 201,063 Palestinjan, u 700 [[Ġudaiżmu|Lhudi]] kienu kkonċentrati fil-periferiji taċ-ċentru storiku tagħha. Tinkludi l-Għar tal-Patriarki, li t-tradizzjonijiet Lhud, [[Kristjaneżmu|Kristjani]] u [[Iżlam|Iżlamiċi]], kollha jiddeżinjawh bħala post tad-dfin ta' tliet koppji patriarkali/matriarkali ewlenin. Il-belt spiss titqies bħala waħda mill-erba' bliet imqaddsa fil-Ġudaiżmu kif ukoll fl-Iżlam.

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 132 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,383,332
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2004
|densità_popolazzjoni_km2    = 121.9
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 316
|poż_densità_popolazzjoni    = 122 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $12.156 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2010&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=921&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=20&pr.y=4 |titlu=Moldova |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2012-04-22 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $3,415<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.660<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 113
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|nota_sovranità              = mill-[[Unjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Indipendenza tal-Moldova|Sovranità ddikjarata]]
|data_stabbilit1             = 23 ta' Ġunju 1990
|avveniment_stabbilit2       = [[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Moldova|Indipendenza ddikjarata]]
|data_stabbilit2             = 27 ta' Awwissu 1991
|avveniment_stabbilit3       = [[Kostituzzjoni tal-Moldova|Kostituzzjoni]] adottata
|data_stabbilit3             = 29 ta' Lulju 1994
|valuta                      = [[leu Moldovan]]
|kodiċi_valuta               = MDL
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew tal-Lvant|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew tal-Lvant tas-Sajf|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.md]]
|kodiċi_telefoniku           = +373
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $7.252 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $2,037<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Kif intqal fil-[[Kostituzzjoni tal-Moldova]]. Norma letterarja identika għar-[[Lingwa Rumena|Rumen]].
}}

{{stub|Mediċina}}

'''Moritz Benedikt Cantor''' (twieled fit-23 ta' Awwissu 1829 – miet fl-10 ta' April 1920) kien storiku [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[matematika]].

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem. 

Il-'''Monasteru ta' Gelati''' (bil-Georgian: გელათის მონასტერი) huwa kumpless monastiku [[Medjuevu|Medjevali]] qrib [[Kutaisi]] fir-reġjun ta' Imereti tal-Punent tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Huwa wieħed mill-ewwel monasteri fil-Georgia u ġie stabbilit fl-1106 mir-Re David IV tal-Georgia bħala ċentru monastiku u [[Edukazzjoni|edukattiv]].<ref>Kaufhold, Hubert (2011). "Gelati Monastery". ''Religion Past and Present''.</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Huascarán''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque Nacional Huascarán'') huwa park nazzjonali [[Perù|Peruvjan]] li jinkludi l-biċċa l-kbira tal-katina muntanjuża magħrufa bħala Cordillera Blanca (l-ogħla katina muntanjuża tropikali fid-[[Id-Dinja|dinja]]) li tagħmel parti mill-[[Andes]] ċentrali, fir-reġjun ta' Ancash.<ref>Smith, David N. (1988). ''Flora and vegetation of the Huascarán National Park, Ancash, Peru: with preliminary taxonomic studies for a manual of the flora (Ph.D. Thesis)''. Iowa State University.</ref> Il-park ikopri erja ta' 340,000 ettaru (840,000 akru) u huwa ġestit min-Network Peruvjan taż-Żoni Naturali Protetti, jew is-SERNANP (Servicio Nacional de Áreas Naturales Protegidas). Il-park tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1985.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/333/|titlu=Huascar&aacute;n National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-17}}</ref> Il-park huwa magħruf fost ix-xabbaturi u jħaddan fih [[bijodiversità]] unika, bi speċijiet ta' pjanti bħar-Reġina tal-Andes, siġar tal-[[Ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] ''Polylepis'' u ''Buddleja'', u [[Annimal|annimali]] bħall-orsijiet taċ-ċrieki ma' għajnejhom, il-kondors, il-vikuni, u t-taruki.

'''Julia Malinova''', isimiha u kunjomha ta' xebba '''''Jakovlevna Scheider''''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Юлия Маринова (Яковлевна Шнайдер; twieldet fil-15 ta' Settembru 1869 u mietet fil-5 ta' Ottubru 1955), kienet suffraġista u attivista tad-drittijiet tan-nisa [[Bulgarija|Bulgara]]. Kienet il-kofundatriċi tal-Unjoni tan-Nisa Bulgari, u kienet il-President tagħha darbtejn: fl-1908-1910, u mill-1912 sal-1926.<ref>Ruiz, Blanca Rodriguez; Rubio-Marín, Ruth (2012). ''The Struggle for Female Suffrage in Europe: Voting to Become Citizens''. BRILL. p. 325. ISBN <bdi>9789004224254</bdi>.</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Corcovado''' (<small>pronunzja Portugiża:</small> [koʁkoˈvadu] ), li tfisser "ħotba" bil-[[Portugiż]], hija għolja fiċ-ċentru ta' [[Rio de Janeiro]], il-[[Brażil]]. Il-quċċata tal-[[granit]] tinstab 710 metri (2,329 pied) 'il fuq fil-Park Nazzjonali tal-Foresta ta' Tijuca. L-għolja ta' Corcovado tinsab fil-Punent taċ-ċentru tal-belt iżda hija kompletament fil-limiti tal-belt u viżibbli minn distanzi kbar. Hija magħrufa mad-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għall-[[Statwa|istatwa]] ta' [[Ġesù]] ta' 38 metru (125 pied) fil-quċċata tagħha, magħrufa aħjar bħala l-istatwa ta' ''[[Kristu Redentur (statwa)|Kristu Redentur]]''. Din kienet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja|Seba' Għeġubijet Ġodda tad-Dinja]].
[[Kategorija:Pages using infobox mountain with language parameter|PortugueselanguagePortuguese ]]
== Aċċess ==
Il-quċċata u l-istatwa jistgħu jintlaħqu permezz ta' triq dejqa, kif ukoll mill-Corcovado Rack Railway li nfetħet fl-1884 u ġiet irranġata fl-1980, jew b'mogħdija għall-mixi fin-naħa tan-Nofsinhar tal-għolja li tibda minn Parque Lage.<ref>{{Ċita web|url=https://www.google.com/maps/dir/Parque+Lage+-+R.+Jardim+Bot%C3%A2nico,+414+-+Jardim+Bot%C3%A2nico,+Rio+de+Janeiro+-+RJ,+22461-000,+Brazil/Cristo+Redentor+-+Alto+da+Boa+Vista,+Rio+de+Janeiro+-+State+of+Rio+de+Janeiro,+Brazil/@-22.9546839,-43.2175744,1274m/?hl=en|titlu=Parque Lage to Christ the Redeemer|sit=Parque Lage to Christ the Redeemer|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-11}}</ref> Is-servizz tal-ferrovija juża tliet karreġġati li jaħdmu bl-elettriku, li bejniethom jesgħu 540 passiġġier fis-siegħa. Il-vjaġġ bil-ferrovija jieħu madwar 20 minuta u jitlaq kull 20 minuta. Minħabba l-kapaċità limitata tagħha għall-passiġġieri, l-istennija biex titla' fl-istazzjon tad-dħul tista' tieħu diversi sigħat. L-iskeda tas-sena kollha hija mit-8:30 ta' filgħodu sas-6:30 ta' filgħaxija.

Il-'''Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč''' (bil-Kroat: ''Eufrazijeva bazilika'') jew il-Bażilika Katidral tat-Tlugħ is-Sema ta’ Marija hija bażilika [[Knisja Kattolika|Kattolika Rumana]] fir-raħal ta’ [[Poreč]], fin-naħa tal-[[Peniżola ta’ Istria]] li tagħmel mal-[[Kroazja]]. Il-kumpless episkopali, li jinkludi l-bażilika nnifisha, sagristija, battisterju u t-torri tal-kampnar tal-palazz tal-Arċisqof, huwa eżempju eċċellenti ta’ arkitettura [[Biżantini|Biżantina]] bikrija fir-reġjun tal-[[Baħar Mediterran|Mediterran]].

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

Ir-'''Residenza ta' Würzburg''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Würzburger Residenz'') hija palazz f'[[Würzburg]], il-[[Ġermanja]]. [[Johann Lukas von Hildebrandt]] u [[Maximilian von Welsch]], rappreżentanti tal-istil [[Barokk]] tal-[[Awstrija]]/tan-Nofsinhar tal-Ġermanja, kienu involuti fil-kostruzzjoni, kif ukoll [[Robert de Cotte]] u [[Germain Boffrand]], li kienu segwaċi tal-istil [[Franza|Franċiż]]. [[Balthasar Neumann]], l-[[arkitett]] tal-qorti tal-Isqof ta' Würzburg, kien l-arkitett prinċipali tar-Residenza, li ġie kkummissjonat mill-Prinċep-Isqof ta' Würzburg [[Johann Philipp Franz von Schönborn]] u ħuh [[Friedrich Carl von Schönborn]] fl-1720, u l-binja tlestiet fl-1744. Il-pittur [[Venezja|Venezjan]] [[Giovanni Battista Tiepolo]], megħjun minn ibnu [[Domenico Tiepolo|Domenico]], pitter l-affreski fil-binja.

Is-'''Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja''' huma seba’ kapulavuri arkitettoniċi dinjin li ntgħażlu f’kampanja li bdiet fis-sena 2000 biex jintgħażlu seba’ għeġubijiet ġodda tad-[[Id-Dinja|Dinja]] minn għażla ta’ 200 [[monument]] eżistenti.<ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/our-mission/how-the-new7wonders-movement-all-began/|titlu=”How the New7Wonders movement all began”|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210515182927/https://about.new7wonders.com/our-mission/how-the-new7wonders-movement-all-began/|arkivju-data=2021-05-15|url-status=dead}}</ref> L-istħarriġ tal-popolarità b’votazzjoni ħielsa fuq l-[[internet]] u bit-telefonati, ġie mmexxi mill-[[Kanada|Kanadiż]]-[[Żvizzera|Żvizzeru]] [[Bernard Weber]] u ġie organizzat mill-Fondazzjoni New7Wonders (N7W) ibbażata fi [[Zurich]], l-Iżvizzera. Ir-rebbieħa ġew imħabbra fis-7 ta’ Lulju 2007 fl-Estádio da Luz, f’[[Liżbona]].<ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/faq/|titlu=FAQ|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/the-founder/|titlu=The Founder|kunjom=W|isem=Philipp|data=2011-03-29|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21}}</ref><ref name=":0">Dwoskin, Elizabeth (2007-07-09). "[https://web.archive.org/web/20080503045940/http://mobile.newsweek.com/detail.jsp?key=10653&rc=te&p=1&pv=1 Vote for Christ]". ''Newsweek''. ISSN 0028-9604. Arkivjat 03-05-2008.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20130326001211/http://world.new7wonders.com/new7wonders-of-the-world-page/new7wonders-of-the-world/voting-analysis/ Voting Analysis]". ''World of New 7 Wonders''. Archived from the original on 2013-03-26.</ref> L-istħarriġ ġie meqjus li ma kienx xjentifiku, parzjalment minħabba li kien possibbli li dak li jkun jivvota iktar minn darba. Skont [[John Zogby]], il-fundatur u l-President attwali tal-organizzazzjoni tal-istħarriġ ibbażata fi New York Zogby International, il-Fondazzjoni New7Wonders wettqet “l-ikbar stħarriġ li qatt sar fid-dinja”.<ref name=":0" />

'''Faragħun'''<ref>L-ortografija Maltija ġejja mit-traduzzjoni tal-Bibbja mill-Lhudi billi l-verżjoni Lhudija fiha l-ittra għ</ref> huwa l-isem bibliku (Lhudi: פרעה, Grieg: φαραώ) mogħti lir-re tal-Eġittu l-Antik. L-ewwel faragħun kien Narmer, imsejjaħ Menes minn Manetun<ref name="Manetun">'''Manetun''' (Μανέθων, ''Manethōn'',jew Μανέθως, ''Manethōs'') kien storiku u qassis Eġizzjan minn Sebennytos (Eġizzjan antik: ''Tjebnutjer'') li għex fl-epoka Tolemajka, bejn wieħed u ieħor matul it-tielet seklu QK. Manetun kiteb l-''Aigyptiaká'' (''L-istorja tal-Eġittu''). Dan ix-xogħol hu ta' interess kbir għall-Eġittoloġiċi, u spiss jużawha għall-kronoloġija tar-renji tal-faragħuni.  L-eqdem referenza għall-''Aigyptiaká'' hi mill-istoriku Lhudi [[Josephus]] fix-xogħol tiegħu "Kontra  Apjun".</ref>, li kien isaltan madwar is-sena 3050 QK. L-aħħar faragħun kienet mara ta' nisel Grieg, [[Kleopatra VII]] li saltnet mill-51 sat-30 QK.

'''Chersonesus Tawrika''' (bil-Grieg Antik: Χερσόνησος, b'ittri Rumani: ''Khersónēsos''; bil-Latin: ''Chersonesus''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]] u bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]] modern: Херсоне́с, ''Khersones''; miktuba wkoll bħala ''Chersonese'', ''Chersonesos''; bil-Grieg [[Medjuevu|Medjevali]] mqassra għal '''Cherson''' (Χερσών; bis-Slaviku Antik tal-Lvant: Корсунь, ''Korsun'')) hija kolonja Griega antika li ġiet stabbilita madwar 2,500 sena ilu fil-parti tal-Lbiċ tal-[[Peniżola]] tal-[[Krimea]]. Insedjaturi mill-''Heraclea Pontica'' f'Bitnija stabbilew il-kolonja fis-seklu 6 [[Ante Christum natum|Q.K]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum ta' denbu qasir griż
| image = Monodelphis domestica.jpg
| image_caption = [[Opossum ta' denbu qasir griż]] ''[[Monodelphis domestica]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Monodelphis]]''
| genus_authority = (Burnett,1830)
| species = '''''M. domestica'''''
| binomial = ''[[Monodelphis domestica]]''
| binomial_authority = (Wagner,1847)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Monodelphis domestica]]'']]
L-[[Opossum ta' denbu qasir griż]] jew [[opossum brażiljan]] jew [[opossum tal-foresta tax-xita]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Monodelphis domestica]]'', huwa mammiferu marsupjal, tal-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] linqas fost l-[[opossum]]i li huma addattati għal ħajja fis-siġar, nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].

Il-'''Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi''' (bil-Każakistani: Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, ''Qoja Ahmet Iassaýı kesenesi'') huwa mawżolew fil-belt ta’ [[Turkestan]], fin-Nofsinhar tal-[[Każakistan]]. L-istruttura ġiet ikkummissjonata fl-1389 minn [[Timur]], li kien il-mexxej taż-żona bħala parti mill-[[Imperu Timurid|Imperu Timurida]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|titlu="Timurid architecture in Samarkand" (PDF). Arkivjat 07-06-2011.|kunjom=Dickens|isem=Mark|data-aċċess=2021-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110607163218/http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|arkivju-data=2011-06-07|url-status=dead}}</ref>, biex tissostitwixxi mawżolew iżgħar tas-seklu 12 tal-poeta famuż u mistiku tas-[[Sufiżmu]]<ref name=":1">Ro'i, Yaacov (2000). ''Islam in the Soviet Union: From the Second World War to Perestroika''. New York: Columbia University Press. p. 373. ISBN <bdi>0-231-11954-2</bdi>.</ref>, [[Khoja Ahmed Yasawi]] (1093-1166). Madankollu, il-kostruzzjoni waqfet ħesrem mal-[[mewt]] ta’ Timur fl-1405.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1103.pdf|titlu="ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khawaja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination" (PDF)}}</ref>

Il-'''Fortizza ta'''' '''Diyarbakır''' hija fortizza storika f'Sur, Diyarbakır, it-[[Turkija]]. Tikkonsisti minn fortizza interna u fortizza esterna.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|titlu=Diyarbakır Kalesi ve Surları (Diyarbakır)|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150901190254/http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44403/diyarbakir-kalesi-ve-surlari-diyarbakir.html|arkivju-data=2015-09-01|url-status=dead}}</ref>

{{automatic taxobox}}
It-'''tupaja ta' denbu lixx tat-Tramuntana''' (''Dendrogale murina'') huwa speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] ta' daqs żgħir mifrux fix-Xlokk tal-[[Asja]].

{{Nebbieta|filosofija}}

'''Johannes Wilhelm''' "'''Hans'''" '''Geiger''' (/ˈɡaɪɡər/; <small>pronunzja bil-Ġermaniż:</small> [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu [[Rudolf Geiger]].

Il-'''Forti ta' Ġesù''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Forte Jesus de Mombaça'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Fuerte de Jesús'') huwa forti li jinsab fil-Gżira ta' Mombasa, il-[[Kenja]]. Ġie ddisinjat mill-[[arkitett]] [[Italja|Taljan]] [[Giovanni Battista Cairati]]<ref>Parker, Geoffrey (18 April 1996). ''The Military Revolution: Military Innovation and the Rise of the West, 1500-1800''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>9780521479585</bdi>.</ref> u nbena bejn l-1593 u l-1596 skont l-ordni tar-Re [[Filippu II]] ta' [[Spanja]], li rrenja wkoll bħala r-Re Filippu I tal-[[Portugall]] u tal-[[Algarve]], sabiex jiddefendi l-Port l-Antik ta' [[Mombasa]]. Il-Forti ta' Ġesù kien l-uniku forti ġestit mill-Portugiżi tul il-kosta Swahili, u huwa rikonoxxut bħala xhieda tal-ewwel tentattiv li rnexxa ta' setgħa tal-Punent li tistabbilixxi l-influwenza fuq il-kummerċ fl-[[Oċean Indjan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1295/|titlu=Fort Jesus, Mombasa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>

{{Grammatika}}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Chacoan
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] ''[[Cryptonanus chacoanensis]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. chacoensis'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus chacoensis]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Cryptonanus chacoensis]]'']]
L-[[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Chacoan]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus chacoensis]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b' abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus chacoensis]]'' jgħix f' abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi, foresti temperati u foresti bl-arbuxelli tax-xewk imsejħin '''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b' arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel ma' l-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

]]
'''Arġentier''' '''(tad-deheb)''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mid-[[deheb]] u metalli prezzjużi oħra.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-Repubblika ta' [[Ċipru]] aċċettat il-Konvenzjoni fl-14 ta' Awwissu 1975, u dan wassal biex is-siti indikattivi tagħha jkunu eliġibbli għad-deżinjazzjoni fuq il-lista.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/cy/|titlu=Cyprus - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-01-02|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210102165546/https://whc.unesco.org/en/statesparties/cy/|arkivju-data=2021-01-02|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Ras'ken' Ozks''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]] u bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: Раськень Озкс) jew '''Rasjken Ozks''' hija btala Erżjana tradizzjonali li ssir kull tliet snin, u huwa jum nazzjonali statali tal-[[folklor]] fil-Mordovja. Il-btala ilha tiġi ċċelebrata mill-1999 fil-villaġġ ta' Chukaly. Qabel din id-data, kienet ġiet iċċelebrata fil-25 ta' Settembru 1629, u mbagħad ġiet ipprojbita.<ref>{{Ċita web|url=https://inyazoro.info/?p=694&lang=en|titlu=Russian authorities massively involved FSB operatives to prevent Ras’ken’ Ozks – The chief elder of Erzya people|data=2022-07-14|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-04-16}}</ref>

Il-'''Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra''' fl-[[Indoneżja]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1167/|titlu=Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn tliet parks nazzjonali Indoneżjani fuq il-gżira ta' [[Sumatra]]: il-[[Park Nazzjonali ta' Gunung Leuser]], il-[[Park Nazzjonali ta' Kerinci Seblat]] u l-[[Park Nazzjonali ta' Bukit Barisan Selatan]]. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu mill-2011 sabiex jingħelbu t-theddidiet tal-insib, tal-qtugħ tas-siġar illegali, tal-iżvilupp agrikola f'art protetta, u ta' pjanijiet biex jinbnew toroq li jgħaddu minn ġos-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/764/|titlu=Danger listing for Indonesia’s Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Turkmenistan]] irratifika l-Konvenzjoni fit-30 ta' Settembru 1994, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/tm|titlu=Turkmenistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-26}}</ref> It-Turkmenistan għandu ħames Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, erba' kulturali u wieħed naturali.

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

Il-'''Monasteru ta' Studenica''' (bis-[[Lingwa Serbjana|Serbjan]]: Манастир Студеница / ''Manastir Studenica''; pronunzjat [mânastiːr studɛ̌nit͡sa]) huwa monasteru [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss]] Serbjan tas-seklu 12 li jinsab 39 kilometru (24 mil) fil-Lbiċ ta' [[Kraljevo]] u 40.9 kilometru (25.4 mil) fil-Lvant ta' [[Ivanjica]], fis-[[Serbja]] ċentrali. Huwa wieħed mill-ikbar monasteri Ortodossi Serbjani u fost l-iktar għonja wkoll.

.]]
 li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.]]{{Nebbieta|Kultura}}
Il-'''kittieb '''huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-[[lingwa]]  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali. 

{{stub|bijografija}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''Luigi Galvani''' (pronunzja: [luˈiːdʒi ɡalˈvaːni];<ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Galvani|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Galvani|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2022-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|titlu=Galvani, Luigi {{!}} Definition of Galvani, Luigi in US English by Oxford Dictionaries|data=2019-05-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190531144301/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|arkivju-data=2019-05-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Galvani|titlu=Definition of GALVANI|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-09}}</ref> bil-Latin: ''Aloysius Galvanus''; twieled fid-9 ta' Settembru 1737 – miet fl-4 ta' Diċembru 1798) kien [[tabib]], fiżiku, bijologu u filosfu Taljan, li studja l-elettriku fl-[[Annimal|annimali]]. Fl-1780, hu u martu [[Lucia Galeazzi Galvani]] skoprew li l-muskoli tas-saqajn taż-żrinġijiet mejtin kienu jiċċaqilqu meta kienu jintmessu bi sparkjatura elettrika.<ref>Whittaker, E. T. (1951), ''A History of the Theories of Aether and Electricity. Vol 1'', Nelson, [[Londra]], pp. 67-71.</ref> Dan kien l-istudju bikri tal-bijoelettriku, skont esperimenti ta' [[John Walsh]] u [[Hugh Williamson]].

'''Ghadamès''', '''Ghadames''' jew '''Ghadamis''' (/ɡəˈdæmɪs/; bil-Berberu: ''ʕadémis''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: غدامس, bil-Libjan vernakolari: ''ɣdāməs'', bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Cidamus, Cydamus'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Gadames'') huwa raħal Berberu b'oażi fid-Distrett ta' Nalut tar-reġjun tat-Tripolitanja fil-Majjistral tal-[[Libja]].

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

{{Automatic taxobox}}
'''Sminthopsini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i karnivori żgħar li morfoloġikament qishom ġrieden (eżempji ta' speċi li jappartjenu lil dan it-tribù huma d-[[dunnart]], il-[[kultarr]] u n-[[ningawi]]). 

Is-'''Siti Penitenzjarji Awstraljani''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Australian Convict Sites'') huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul mill-fdalijiet ta' 11-il sit penitenzjarju li oriġinarjament kienu nbnew mill-[[Imperu Brittaniku]] matul is-sekli 18 u 19 fuq meded għammiela tul il-kosta Awstraljana f'[[Sydney]], f'[[Tasmania]], fil-[[Gżira ta' Norfolk]], u f'[[Fremantle]]; li issa jirrappreżentaw "...l-aqwa eżempji eżistenti ta' trasport fuq skala kbira ta' persuni għal raġunijiet penitenzjarji u l-espansjoni kolonjali tas-setgħat [[Ewropa|Ewropej]] permezz tal-preżenza u x-xogħol tal-persuni fis-siti penitenzjarji".<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1306/|titlu=Australian Convict Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-28}}</ref>

'''Belém Tower''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Torre de Belém'', pronunzjat [ˈtoʁ(ɨ) dɨ bɨˈlɐ̃ȷ̃]), uffiċjalment it-'''Torri ta' San Vinċenz''' (bil-Portugiż: ''Torre de São Vicente'') huwa fortifikazzjoni tas-seklu 16 li jinsab f'[[Liżbona]] li serva bħala punt ta' imbarkazzjoni u ta' żbark għall-esploraturi Portugiżi u bħala daħla ċerimonjali għal Liżbona.<ref>''The Dock and Harbour Authority''. Foxlow Publications, Limited. 1969. p. 335.</ref> Inbena matul il-qofol tar-[[Rinaxximent]] Portugiż, u huwa eżempju tal-istil Manwelin Portugiż<ref>Donald F. Lach (1994). ''Asia in the making of Europe''. University of Chicago Press. pp. 57–64. ISBN <bdi>0-226-46730-9</bdi>.</ref>, iżda jinkorpora wkoll elementi ta' stili arkitettoniċi oħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|titlu=Visit Portugal - Torre de Belém|data=2011-07-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110717090116/http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|arkivju-data=2011-07-17|url-status=dead}}</ref> L-istruttura nbniet bil-[[ġebla tal-ġir]] ta' ''lioz'' u hija magħmula minn bastjun u minn torri ta' erba' sulari jew ta' 30 metru (98.4 pied).<ref>Walter Crum Watson (1908). ''Portuguese architecture''. A. Constable & Co. Ltd. pp. 181–182.</ref>

L-eks '''Fabbrika ta'''' '''Van Nelle''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Van Nellefabriek'') fuq ix-xmara [[Schie]] f'[[Rotterdam]], titqies bħala waħda mill-iprem eżempji tal-Istil Internazzjonali bbażat fuq l-arkitettura [[Kostruttiviżmu|kostruttivista]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] fl-2014.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1441/|titlu=Van Nellefabriek|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-07}}</ref> Ftit wara li nbniet, [[Arkitett|arkitetti]] prominenti ddeskrivew il-fabbrika bħala "l-isbaħ spettaklu tal-era moderna" ([[Le Corbusier]] fl-1932) u bħala "[[poeżija]] tal-[[azzar]] u tal-[[ħġieġ]]" (Robertson fl-1930).<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.nl/nl/erfgoed/van-nellefabriek|titlu=Van Nellefabriek|sit=Unesco Commissie|lingwa=nl|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://architectuul.com/architecture/van-nelle-factory|titlu=Van Nelle Factory|sit=architectuul.com|data-aċċess=2021-08-07}}</ref>

[[Thylamyini]] hija [[tribù]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

) f'''Wanshou Shan'' (l-Għolja tal-Lonġevità).]]
Il-'''Palazz tas-Sajf''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 颐和园; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 頤和園; bil-Pinyin: ''Yíhéyuán'') huwa kumpless enormi ta' lagi, ġonna u palazzi f'[[Beijing]], il-[[belt kapitali]] taċ-[[Ċina]]. Fid-dinastija Qing kien ġnien imperjali. Fuq ġewwa tal-palazz hemm l-Għolja tal-Lonġevità (万寿山; 萬壽山; ''Wànshòu Shān''), il-Lag ta' Kunming u l-Pont tas-Sbatax-il Arkata. L-erja tal-palazz hija mifruxa fuq 2.9 kilometri kwadri (1.1 mil kwadru), u tliet kwarti minnha hija ilma.

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

billejl.]]
Iċ-'''Ċentru Storiku ta'''' '''Macao''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Centro Histórico de Macau'', biċ-[[Lingwa Ċiniża|Ċiniż]]: 澳門歷史城區) huwa ġabra ta' iktar minn għoxrin post li huma xhieda ta' assimilazzjoni unika u ta' koeżistenza tal-[[kultura]] [[Ċina|Ċiniża]] u tal-kultura [[Portugall|Portugiża]] f'[[Macao]], li hija eks kolonja Portugiża. Jirrappreżenta l-legati arkitettoniċi tal-wirt kulturali tal-belt, u jinkludi [[Monument|monumenti]] bħal [[Pjazza|pjazez]] urbani, toroq, knejjes u tempji.

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

(''Didelphis virginiana'')]]
 jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'')]]
'''Didelphini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinent Amerikan. 

L-'''istat kostrutt''' hu għamla partikolari ta' żewg nomi li flimkien jesprimu stat ta' rabta bejniethom. L-ewwel nom, li ġeneralment jiġi ddeterminat jew speċifikat b'artiklu, hawn jinkiteb mingħajr artiklu biswit nom ieħor. It-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed u jesprimi relazzjoni ġenitiva, jiġifieri relazzjoni jew pussess tat-tieni nom fuq l-ewwel wieħed. B'hekk, dan l'istat huwa wiehed mill-possibilitajiet kif il-[[ġenitiv]] jista jiġi rrealizzat. <!--elaborate case vs. state-->
L-istat Kostrutt iseħħ f'ilsna semitiċi bħall-Għarbi, l-Ebrew, u l-Eġizzjan antik.

L-'''Esperantoloġija''' (jew l-'''istudji tal-Esperanto''') hija studju tal-lingwistika speċjali tal-[[Esperanto]] li tistudja l-kostruzzjoni tal-kliem, l-assemblaġġ tal-kliem, l-introduzzjoni tal-kliem fil-lingwa u t-traskrizzjoni ta’ termini “umbrella” u ismijiet proprji. Il-prinċipji tal-Esperantoloġija tal-kostruzzjoni tal-kliem huma eżemplari tal-prinċipji tal-ħtieġa u tas-suffiċjenza li għandhom l-għan li joħolqu bilanċ bejn kemm kelma tkun konċiża u kemm tkun tinftiehem b’mod ċar.<ref name=":0">Wüster: Esperantologiaj principoj (E-Germana Vortaro). Neergard: Fremdvortoj en E. Tie oni trovas ankaŭ bibliografian liston. KALOCSAY.</ref> Fir-rigward tal-għerq tal-kliem, l-Esperantoloġija tistabbilixxi dawn il-prinċipji:

It-'''Teatru Ruman ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Théâtre antique d'Orange'') huwa teatru [[Imperu Ruman|Ruman]] li jinsab f'[[Orange]], Vaucluse, [[Franza]]. Inbena fil-bidu tas-seklu 1 W.K. L-istruttura hija ta' sjieda tal-muniċipalità ta' Orange u fis-sajf tospita l-festival tal-opri magħrufa bħala ''Chorégies d'Orange''.

Il-'''pożati''' jinkludu kwalunkwe għodda tal-idejn li tintuża meta jiġi ppreparat u meta jisserva l-ikel, kif ukoll
speċjalment biex jittiekel l-ikel fil-kultura tal-Punent. Persuna li tagħmel, tbigħ jew issewwi l-pożati huwa magħruf bħala tal-pożati. Il-belt ta’ [[Sheffield]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] ilha famuża għall-produzzjoni tal-pożati mis-[[Seklu XVII|seklu 17]] u [[ferrovija]] – il-''Master Cutler'' – li kienet tmur minn Sheffield għal [[Londra]] ġiet imsemmija għall-industrija tal-produzzjoni tal-pożati.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britishpathe.com/video/the-master-cutler|titlu=The Master Cutler|kunjom=Pathé|isem=British|sit=www.britishpathe.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-04-29}}</ref> L-azzar inossidabbli ġie żviluppat f’Sheffield fil-bidu tas-seklu 20, u b’hekk il-pożati bdew jiġu prodotti bi prezz raġonevoli għall-mases.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b0bpz4ks|titlu="Made in Great Britain, Series 1, Steel". BBC.|sit=www.bbc.co.uk|data-aċċess=2021-04-29}}</ref>

'''Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 산사; bil-Hanja: 山寺) huma tip ta' monasteri [[Buddiżmu|Buddisti]] tal-muntanji fil-[[Korea t'Isfel]]. Seba' minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1562/|titlu=Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-17}}</ref> Hemm bosta ''sansa'' Buddisti fit-territorju muntanjuż tal-pajjiż.

{{Taxobox
| isem = Afrotheria
| stampa = Erdferkel-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Orikteropu]] ''Orycteropus afer''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni= '''Afrotheria'''
| awtorità_superordni = Stanhope et al., 1998
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Afrosorcida]]
* [[Hyracoidea]]
* [[Macroscelidea]]
* [[Proboscidea]]
* [[Sirenia]]
* [[Tubulidentata]]
}}
'''Afrotheria''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], b'sitt [[ordni (bijoloġija)|ordnijiet]]. Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra [[Euarchontoglires]], [[Laurasiatheria]], u [[Xenarthra]], jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

'''Johann III Bernoulli''' (4 ta' Novembru 1744, Basel – 13 ta' Lulju 1807, Berlin-Köpenick) kien [[matematiku]] u [[fiżiku]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]. Missieru kien [[Johann II Bernoulli]] u nannuh [[Johann Bernoulli]]. 
== Bijografija ==
Studja f'Basel u Neuchâtel. Meta kellu tlettax-il sena ħa dottorat fil-filosofija. Ta' 19-il sena nħatar astronomu rjali ta' Berlin. Xi snin war żar il-[[Ġermanja]], [[Franza]] u l-[[Ingilterra]] u wara l-[[Italja]], ir-[[Russja]] u l-[[Polonja]]. Meta mar lura Berlin, inħatar direttur tad-dipartiment tal-matematika tal-Akkademja. 

{{Wikifikazzjoni}}

L-'''Abkażja''' (Abkaż: Аҧсны́ Apsny [apʰsˈnɨ]; Ġeorgjan: აფხაზეთი Apkhazeti; Russu: Абхазия Abkhaziya) hija organizzazzjoni separatista favur ir-Russja li hija sponsorjata mill-istat Russu (
Li tkun kolonja Russa de facto) fil-[[Kawkażu]]. Fl-[[2006]], kien hemm 157,000-190,000 ruħ joqgħodu hemm. Il-belt kapitali hi [[Sukhumi]]. Il-maġġoranza tal-pajjiżi jqisu l-Akażja bħala part mill-[[Ġeorġja]]. Jirrikonoxxuha r-[[Russja]], [[Nawru]], [[Nikaragwa]], [[Veneżwela]] u [[Tuvalu]].

, 1856]]
Il-'''pittura''' hija [[L-Arti|l-arti]] li fiha pigmenti jiġu applikati ma' karta, tila, ċeramika, [[injam]] jew saħansitra ma' ħajt.<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/paint|titlu=Definition of PAINT|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-13}}</ref> Il-proċess bażikament jikkonsisiti f'li jiddellek il-kulur ma' wiċċ. Ir-riżultat ta' dan jaf ikollu l-għan li jimita r-realtà ta' madwarna jew li jirraffigura elementi metafiżiċi jew astratti.<ref>Perry, Lincoln (Summer 2014). "The Music of Painting". ''The American Scholar''. '''83''' (3): 85.</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Philander
| image = Cuica verdadeira2.jpg
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| familia = [[Didelphidae]]
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| genus = '''''Philander'''''
| genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762
| type_species = ''[[Gray Four-eyed Opossum|Didelphis opossum]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision = Ara t-test
}}
'''Philander''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]]. Il-membri ta' dan il-ġeneru għandhom tikka kbira bajda fuq kull għajn u għalhekk mill-bogħod jidhru qishom għandhom erba' għajnejn. 

{{TaxoboxIng
|name = Prorastomidae
|fossil_range = Eoċen
| image = Prorastomus BW.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''[[Prorastomus|Prorastomus sirenoides]]''
|regnum = [[Animalia]]
|phylum = [[Chordata]]
|classis = [[Mammalia]]
|ordo = [[Sirenia]]
|familia = Prorastomidae (estinta)
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
†''[[Pezosiren]]''<br />
†''[[Prorastomus]]''
}}
'''Prorastomidae''' hija [[familja]] estinta ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Sirenia]], ma' 4 [[familja|familji]] oħra ([[Dugongidae]] u [[Trichechidae]] li għadhom rappreżentati bi speċi ħajjin u [[Protosirenidae]] u [[Rhytinidae]] li huma estinti), u bl' ebda [[ġeneru]] jew [[speċi]] ħajja.

L-'''Anfiteatru ta' El Jem''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصر الجم, b'ittri Rumani: ''Qaṣr al-Jamm'') huwa anfiteatru ovali fil-belt moderna ta' El Jem (magħrufa wkoll bħala El Djem), it-[[Tuneżija]], li qabel kienet magħrufa bħala Thysdrus fil-provinċja [[Imperu Ruman|Rumana]] tal-[[Afrika]]. Tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/38/|titlu=Amphitheatre of El Jem|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-03}}</ref>

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

Il-'''Palazz Irjali ta' Caserta''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Reggia di Caserta'' [ˈrɛddʒa di kaˈzɛrta]; bin-Naplitan: ''Reggia 'e Caserta'' [ˈrɛdːʒ(ə) e kaˈsertə]) huwa eks residenza rjali f'[[Caserta]], fir-reġjun ta' [[Campania]], fin-Nofsinhar tal-[[Italja]]. Il-palazz inbena mill-familja [[Borboni]] taż-Żewġ Sqallijiet bħala r-residenza prinċipali tagħhom bħala rejiet ta' [[Napli]]. Huwa l-ikbar palazz tas-seklu 18 fl-[[Ewropa]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.reggiadicasertaunofficial.it/reggia/il-palazzo/|titlu=Il Palazzo|sit=Sito non ufficiale della Reggia di Caserta|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fl-1997, il-palazz tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/549/|titlu=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fid-dokument tan-nominazzjoni, is-sit jiġi deskritt bħala "l-aħħar att ta[[L-Arti|l-arti]] spettakolari tal-[[Barokk]], bil-karatteristiċi kollha meħtieġa biex jinħolqu l-illużjonijiet ta' spazju multidirezzjonali".<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/549rev.pdf|titlu=UNESCO site evaluation}}</ref> Bħala volum, il-Palazz Irjali ta' Caserta huwa l-ikbar residenza rjali fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ferrand|isem=Franck|data=2013-10-24|titlu=Dictionnaire amoureux de Versailles|url=https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ|lingwa=fr|iktar=|pubblikatur=Place des éditeurs}}</ref> b'iżjed minn miljun metru kubu<ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> u b'erja ta' 47,000 m².<ref>{{Ċita web|url=http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|titlu=Il Palazzo|data=2014-10-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019204401/http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|arkivju-data=2014-10-19|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref>

'''Bidwi'''<ref>Dyer, Christopher (2007). "A suffolk farmer in the fifteenth century". ''Agricultural History Review''. '''55''' (1), p. 1.</ref> huwa xi ħadd li jaħdem fl-agrikoltura u jkabbar l-organiżmi ħajjin għall-ikel jew għall-materja prima. It-terminu s-soltu japplika għall-persuni li jkabbru l-għelejjel fl-għelieqi, iħawwlu s-siġar tal-[[frott]], jieħdu ħsieb l-għelieqi bid-dwieli, u jkabbru t-tjur jew [[Annimal|annimali]] ħajjin oħra. Bidwi jista’ jkun is-sid tar-raba’ jew jaħdem bħala ħaddiem fl-art ta’ oħrajn, iżda fl-ekonomiji avvanzati, bidwi s-soltu jkun is-sid ta’ razzett jew azjenda agrikola, filwaqt li l-impjegati jkunu magħrufa bħala ħaddiema agrikola. Madankollu, fl-imgħoddi mhux daqstant imbiegħed, bidwi kien dak li jippromwovi jew itejjeb it-tkabbir ta’ pjanti, għelejjel, annimali, eċċ. permezz tax-xogħol u l-attenzjoni.

Il-'''Konti''' '''Hubert James Marcel Taffin de Givenchy''' ([ybɛʁ də ʒivɑ̃ʃi]; twieled fl-20 ta' Frar 1927<ref>{{Ċita aħbar|data=2018-03-12|titlu=Le couturier Hubert de Givenchy est mort à l’âge de 91 ans|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2018/03/12/le-couturier-hubert-de-givenchy-est-mort-a-l-age-de-91-ans_5269637_3382.html|lingwa=fr|data-aċċess=2022-02-21}}</ref> – u miet fl-10 ta' Marzu 2018<ref>{{Ċita web|url=https://au.news.yahoo.com/world/a/39485543/little-black-dress-designer-givenchy-dies-aged-91/|titlu='Little black dress' designer Givenchy dies aged 91|data=2018-03-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180312205409/https://au.news.yahoo.com/world/a/39485543/little-black-dress-designer-givenchy-dies-aged-91/|arkivju-data=2018-03-12|url-status=dead}}</ref>) kien aristokratiku u disinjatur tal-[[moda]] [[Franza|Franċiż]] li stabbilixxa d-ditta tal-moda ta' Givenchy fl-1952. Huwa baqa' famuż għaliex iddisinja l-biċċa l-kbira tal-ilbies personali u professjonali ta' [[Audrey Hepburn]] u ta' [[Jacqueline Bouvier Kennedy]]. Huwa kien imsemmi fil-Lista Internazzjonali ta' Nies Famużi li Jilbsu bl-Aqwa Mod fl-1970.<ref>Zilkha, Bettina (2004). ''Ultimate Style – The Best of the Best Dressed List''. p. 116. ISBN <bdi>2-84323-513-8</bdi>.</ref>

{{stub|Bijografija}}
 (1620).]]
{{kwota|Tuni punt t'appoġġ u nerfgħalkom id-dinja!|Arkimede}}

Il-'''Paseo del Prado''' hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'[[Madrid]], il-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Hija orjentata mit-Tramuntana għan-Nofsinhar bejn il-[[pjazza]] msejħa Plaza de Cibeles u l-pjazza msejħa Plaza del Emperador Carlos V (magħrufa wkoll bħala Plaza de Atocha), bil-Plaza de Cánovas del Castillo (fejn hemm il-Funtana ta' Nettunu u l-lukandi ta' ħames [[Stilla|stilel]] Ritz u Palace) bejn wieħed u ieħor fin-nofs. Il-Paseo del Prado tifforma t-tarf tan-Nofsinhar tal-assi ċentrali tal-belt (li tkompli sat-Tramuntana ta' Cibeles bħala l-Paseo de Recoletos, u iktar fit-Tramuntana bħala l-Paseo de la Castellana). Għandha l-istatus ta' ''Bien de Interés Cultural'' (BIC), u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Park tal-Buen Retiro]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>

{{stub|Ambjent}}
L-'''Abjad''' hu kulur. Minnu nnifsu magħmul mill-kuluri kollha l-oħra. Infatti, jekk tgħaddi faxx ta' dawl abjad minn go [[priżma]], il-faxx jinqasam fil-kuluri kollha.

Il-'''Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد جامع اصفهان; ''Masjid-e-Jāmeh Isfahān''), magħruf ukoll bħala l-'''Moskea ta'''' '''Atiq''' (bil-Persjan: مسجد عتیق), hija moskea kongregazzjonali storika (''Jāmeh'') ta' [[Esfahan]], l-[[Iran]]. Il-moskea hija frott kostruzzjoni, rikostruzzjoni, żidiet u rinnovazzjonijiet kontinwi fis-sit mill-ħabta tas-771 [[WK|W.K]]. sal-aħħar tas-seklu 20. Is-Suq il-Kbir ta' Esfahan jinsab lejn in-naħa tal-Lbiċ tal-moskea. Il-moskea tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1397/|titlu=Masjed-e J&#x101;m&eacute; of Isfahan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir|titlu=Iran (Islamic Republic of) - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar [[Monument|monumenti]] u fost l-iżjed importanti tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] fl-Iran.<ref>M. Bloom, Jonathan; S. Blair, Sheila, eds. (2009). "Isfahan". ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780195309911</bdi>.</ref>

Il-'''Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Italja]], magħmul minn diversi binjiet tal-[[arkitett]] [[Andrea Palladio]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|url=https://whc.unesco.org/en/list/712/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-17|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> B'kollox hemm 47 binja tal-arkitett Palladio li huma parti minn dan is-Sit ta' Wirt Dinji fil-Veneto.

'''Inara Luigas''' (twieldet it-13 ta’ Jannar 1959) hija politika [[Estonja|Estona]].

0.929
|poż_IŻU                     = 2
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] (mir-[[Renju Unit]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Kostituzzjoni tal-Awstralja|Kostituzzjoni]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Statut tal-Westminster 1931|Istatut tal-Westminster]]
|avveniment_stabbilit3       = [[Statut tal Adozzjoni Westminster Att 1942|Istatut tal-Att Adozzjoni Westminster]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Awstralja Att 1986|Awstralja Att]]
|data_stabbilit1             = 1 ta Jannar, 1901
|data_stabbilit2             = 11 ta Diċembru, 1931 
|data_stabbilit3             = 9 t'Ottubru, 1942 (b'effett mit-3 ta Settembru, 1939)
|data_stabbilit4             = 3 ta Marzu, 1986
|valuta                      = [[Dollaru Awstraljan]]
|kodiċi_valuta               = AUD
|żona_ħin                    = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_ħku              = +8 għal +10.5
|żona_ħin_legali             = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +8 għal +11.5
|cctld                       = [[.au]]
|kodiċi_telefoniku           = +61
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.487 triljun
|poż_PGD_nominali            = 12
|PGD_nominali_per_capita     = $66,371
|poż_PGD_nominali_per_capita = 5
|noti                        = 
}}
[[File:Australia (+overseas +Antarctica), administrative divisions - de - colored (zoom).svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]

L-'''Arċipelagu ta' Vega''' (bin-Norveġiż: ''Vegaøyan'') huwa grupp ta' gżejjer fil-Baħar [[Norveġja|Norveġiż]] li bejn wieħed u ieħor jikkorrispondi għall-muniċipalità ta' Vega. L-[[arċipelagu]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1143/|titlu=Vega&oslash;yan &ndash; The Vega Archipelago|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref> Dan ir-raggruppament ta' madwar 6,500 gżira żgħira fil-kontea ta' Nordland, kemm kemm fin-Nofsinhar taċ-Ċirku Artiku, jinsab madwar il-gżira prinċipali ta' Vega u ilu abitat minn [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]]. Gżejjer oħra fir-raggruppament jinkludu Igerøya, Ylvingen u Søla.

'''Iqbal Masih''', [[Urdu]]: '''اقبال مسیح''' (t. 1983, m. 16 ta' April 1995) kien tifel Pakistan li sar is-simboli tal-abbużi fit-[[tħaddim tat-tfal]] fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw.

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina. Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

{{wikifikazzjoni}}
</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 52
|PGD_PSX_per_capita          = $37,657<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 20
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.901<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 15
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Konsolidazzjoni
|nota_sovranità              = Seklu 8
|valuta                      = [[Krone Daniż]]
|kodiċi_valuta               = DKK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dk]]
|kodiċi_telefoniku           = +45
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $313.637 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $56,202<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 8
|nota1                       = 
}}

jew nandu (''Rhea spp.'') – eżempju ta' għasfur omnivoru]]
 (''Ursus spp.'') – eżempju ta' mammiferu omnivoru]]
'''Omnivoru''' (mil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''omnis'' li tfisser "kollox" u ''vorare'' li tfisser "taħtaf u tibla l-ikel") hija definita bħala [[speċi]] ta' [[organiżmu]] li huwa wikkiel ġeneralizzat, mingħajr l-ebda speċjalizzazzjoni partikulari lejn [[dieta]] [[karnivoru|karnivora]] jew [[erbivoru|erbivora]] u kapaċi jiekol il-[[laħam]], [[protejina]] kif ukoll il-ħxejjex.

'''Tikal''' (/tiˈkɑːl/; ''Tik’al'' bl-ortografija moderna tal-[[Maja]]) hija l-fdal ta' belt antika, li x'aktarx kienet tissejjaħ '''Yax Mutal'''<ref>Tokovinine, Alexandre (2008). "Lords of Tikal: Narratives and Identities". ''Peabody Museum of Archaeology and Ethnology''. Harvard University: 4.</ref>, u li tinsab f'foresta tropikali fil-[[Gwatemala]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/projects/tikal/overview|titlu=CyArk|sit=CyArk|data-aċċess=2022-08-14}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] u ċentri urbani taċ-ċivilizzazzjoni tal-Maja pre-Kolumbjana. Tinsab fir-reġjun arkeoloġiku tal-Baċir ta' Petén fit-territorju attwali tat-Tramuntana tal-Gwatemala. Is-sit jinsab fid-dipartiment ta' El Petén u huwa parti mill-Park Nazzjonali ta' Tikal. Fl-1979 sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/64/|titlu=Tikal National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-14}}</ref>

Il-'''mekkanika kwantistika''' hi teorija fiżika li bdiet tiżviluppa fil-bidu tal-ewwel nofs tas-seklu 20 biex tispjega l-imġiba tal-[[materja]] u tal-enerġija fuq skali [[atomu|atomiċi]]. Din it-teorija twieldet minħabba li l-[[Mekkanika Klassika|mekkanika klassika]] ma setgħetx tagħti spjegazzjoni għall-fenomeni li għandhom x'jaqsmu mar-[[radjazzjoni minn korp iswed]], l-[[effett fotoelettriku]], is-[[sħana speċifika]] tas-[[solidi]], l-[[effett Compton]], l-i[[spettru atomiku|spettri atomiċi]] u l-istabbiltà tal-[[atomu]] li dehru f'diversi esperimenti li saru bejn l-1900 u l-1930.

{{stub|Mużika}}

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Palazz ta' Mafra''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Palácio de Mafra''), magħruf ukoll bħala l-'''Palazz-Kunvent ta' Mafra''' u l-'''Binja Rjali ta'''' '''Mafra''' (''Real Edifício de Mafra''), huwa palazz-monasteru [[Barokk]] u [[Neo-Klassiku]] [[Monument|monumentali]] li jinsab f'Mafra, il-[[Portugall]], xi 28 kilometru minn [[Liżbona]]. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1717 taħt ir-Re [[Ġwanni V tal-Portugall]] u tlesta għalkollox fl-1755.

L-'''Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi''', jew fil-qosor l-'''Oqbra ta'''' '''Kasubi''' f'[[Kampala]], l-[[Uganda]], huma l-postijiet fejn indifnu erba' ''kabaka'' (rejiet ta' [[Renju ta' Buganda|Buganda]]) u membri oħra tal-familja rjali ta' Buganda. Għaldaqstant, is-sit għad għandu importanza spiritwali u [[politika]] għall-poplu Ganda, u huwa eżempju importanti tal-arkitettura tradizzjonali. L-oqbra tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 2001,<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1022/|titlu=Tombs of Buganda Kings at Kasubi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/143/|titlu=World Heritage Committee Inscribes 31 New Sites on the World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-29}}</ref> meta ġew deskritti bħala "waħda mill-iżjed binjiet notevoli bl-użu ta' materjali purament veġetali fir-reġjun kollu tal-[[Afrika]] sub-[[Saħara|Saħarjana]]".<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1022.pdf|titlu=Dokument ta' Evalwazzjoni tas-sit}}</ref>

, il-[[Brażil]], magħmula minn [[Paul Landowski]] u [[Gheorghe Leonida]] fl-1931]]
'''Statwa''' hija [[skultura]] ġeneralment wieqfa waħedha li fiha jiġu mnaqqxin jew iffurmati figuri realistiċi, persuni jew [[Annimal|annimali]] fuq skala reali jew għamliet mhux rappreżentattivi f’materjal pjuttost durevoli bħall-[[injam]], il-metall jew il-ġebel. L-istatwi tipiċi jkollhom daqs fuq skala reali jew qrib; skultura li tirrappreżenta persuni jew annimali sħaħ iżda li tkun żgħira biżżejjed biex tista’ tintrefa’ u tinġarr tissejjaħ '''statwetta''' jew figurina, filwaqt li waħda li tkun iktar mid-doppju tal-iskala reali tissejjaħ '''statwa kolossali'''.<ref>{{Ċita web|url=http://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=colossal&logic=AND&note=&english=N&prev_page=1&subjectid=300047453|titlu=Art & Architecture Thesaurus Full Record Display (Getty Research)|sit=www.getty.edu|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Statwa li tintrefa’ fil-festi tissejjaħ '''vara'''.

Iż-'''Żona Protetta''' '''ta'<nowiki/>''' '''Jungfrau-Aletsch''' (magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Alpi Żvizzeri''' '''ta'''' '''Jungfrau-Aletsch''') tinsab fil-Lbiċ tal-[[Żvizzera|Iżvizzera]] bejn il-kantons ta' [[Bern]] u [[Valais]]. Hija reġjun muntanjuż fin-naħa l-iktar fil-Lvant tal-[[Alpi]] ta' Bern, li fih il-parti tat-Tramuntana ta' Jungfrau u ta' Eiger, u l-iżgħar żona glaċjali fil-Punent tal-Ewrasja, li tinkludi l-Glaċier ta' Aletsch. Iż-Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch hija l-ewwel [[Sit ta' Wirt Dinji]] Naturali tal-[[UNESCO]] fl-Alpi u tniżżel  fil-lista fl-2001.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1037/|titlu=Swiss Alps Jungfrau-Aletsch|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.uvek.admin.ch/dokumentation/00474/00492/index.html?lang=en&msg-id=13346|titlu=DETEC - Approval of site extension and management plan for Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn World Natural Heritage|data=2011-06-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110614145307/http://www.uvek.admin.ch/dokumentation/00474/00492/index.html?lang=en&msg-id=13346|arkivju-data=2011-06-14|url-status=dead}}</ref>

Il-kunċett tan-'''Nisa f’Malta''' jirreferi, fost affarijiet oħra, għall-istatus soċjali tan-nisa fis-soċjetà Maltija f’kuntesti differenti tal-imgħoddi u tal-preżent fl-i[[Storja ta' Malta|storja ta’ Malta]].<ref>Rudolf, Uwe Jens; Berg, Warren G. (2010). ''Historical Dictionary of Malta''. Scarecrow Press. pp. 233–235. ISBN <bdi>9780810873902</bdi>.</ref>
{| class="wikitable"
|+Nisa f’Malta
! colspan="2" |Indiċi tal-Inugwaljanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu={{!}} Human Development Reports|url=http://hdr.undp.org/en/composite/GII|data-aċċess=2021-03-19|sit=hdr.undp.org}}</ref>
|-
!Valur
|0.220 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|41 minn 152
|-
!Mortalità materna (kull 100,000)
|8 (2010)
|-
!Nisa fil-Parlament
|14.3 % (2013)
|-
!Nisa tal-età ta’ iktar minn 25 sena li temmew l-edukazzjoni sekondarja
|68.6 % (2012)
|-
!Nisa fil-forza tax-xogħol
|63.6 % (rata ta’ impjieg skont id-definizzjoni tal-OECD, 2019)<ref>{{Ċita web|titlu=LFS by sex and age - indicators|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=LFS_SEXAGE_I_R|data-aċċess=2021-03-19|sit=stats.oecd.org}}</ref>
|-
! colspan="2" |Indiċi Globali tad-Diskrepanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu="The Global Gender Gap Report 2013" (PDF). World Economic Forum. pp. 12-13.|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2013.pdf#page=20}}</ref>
|-
!Valur
|0.6761 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|84 minn 153
|}

'''Amedeo Clemente Modigliani''' (twieled fit-12 ta' Lulju 1884 – miet fl-24 ta' Jannar 1920) kien [[pittur]] u [[skultur]] [[Italja|Taljan]], li l-ħadem l-iżjed fi [[Franza]]. 

Il-'''Maison Carrée''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [mɛzɔ̃ kaʁe]; li litteralment tfisser "dar kwadra") hija tempju Ruman antik f'[[Nîmes]], fin-Nofsinhar ta' [[Franza]]. It-tempju huwa wieħed mill-iżjed tempji Rumani ppreservati sew u li għadu jeżisti fit-territorju tal-eks [[Imperu Ruman]]. Huwa tempju provinċjali ta' daqs nofsani ta' żmien l-Imperatur [[Awgustu]], magħruf ukoll bħala ''caesareum''.

{{Databox}}

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Santiago de Querétaro''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]<small>:</small> [sanˈtjaɣo ðe keˈɾetaɾo]; bl-Otomi: Dähnini Maxei), magħrufa sempliċement bħala l-'''Belt ta'''' '''Querétaro''' (bl-Ispanjol: ''Ciudad de Querétaro''), hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-istat ta' Querétaro, fil-[[Messiku]] ċentrali. Tagħmel parti mill-makroreġjun ta' Bajío.<ref>{{Ċita web|url=http://t21.com.mx/opinion/bitacora/2013/08/16/bajio-nuevo-milagro-mexicano|titlu=Bajío, el nuevo milagro mexicano|sit=t21.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Tinsab 213-il kilometru (132 mil) fil-Majjistral tal-Belt tal-Messiku, 63 kilometru (39 mil) fix-Xlokk ta' [[San Miguel de Allende]] u 200 kilometru (120 mil) fin-Nofsinhar ta' [[San Luis Potosí]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.elclima.com.mx/santiago_queretaro.htm|titlu=Santiago, Querétaro|sit=www.elclima.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Hija wkoll is-sede tal-muniċipalità ta' Querétaro, li hija maqsuma f'seba' distretti. Fl-1996, iċ-ċentru storiku ta' Querétaro tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/792/|titlu=Historic Monuments Zone of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-18}}</ref>

'''Andreas Kaplan''' (imwieled fil-5 ta' Ottubru 1977 fi [[Munich]]) huwa [[ekonomista|ekonomist]] Ġermaniż li jservi bħala l-President tal-Università tal-Loġistika ta' Kühne.<ref>Mester, Volker. [https://www.abendblatt.de/hamburg/wirtschaft/article240666138/Hamburger-Kuehne-Hochschule-plant-Standort-in-Asien.html "Hamburger Kühne Hochschule plant Hochschule in Asien"]</ref> Qabel dan, huwa kellu l-pożizzjoni ta' rettur fl-ESCP Business School.<ref>Gavin O. [https://www.fenews.co.uk/skills/andreas-kaplan-appointed-dean-of-escp-paris-campus-to-prepare-the-emergence-of-a-european-federal-governance-structure/ "Andreas Kaplan appointed Dean of ESCP Paris campus to prepare the emergence of a European federal governance structure"]</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=Santa Tereża ta' Gesù 
|stampa=Peter Paul Rubens 138.jpg
|desk_stampa=Santa Tereża ta' Gesù f'pittura ta' [[Pieter Paul Rubens]] 
|data_twelid=28 ta' Marzu 1515
|post_twelid=Ávila, Spanja
|data_mewt=15 ta' Ottobru 1582
|post_mewt=Alba de Tormes, Spanja 
|data_beatifikazzjoni=24 ta' April, 1614
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=Papa Pawlu V
|data_kanonizzazzjoni=12 ta' Marzu, 1622 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=Papa Gregorju XV
|jum_festa=15 ta' Ottobru
|l-ikbar_santwarju=Bażilika ta' Santa Tereża, Alba de Tormes, Spanja
|attribut1=libsa tal-Karmelitani Skalzi, ktieb u pinna tar-rix, qalb imniffda bi vleġġa
|patrun=kittieba, nies morda,ħaddiema tal-bizzilla, orfni, nies ifittxu l-grazzja, membri tal-ordnijiet reliġjużi, nies ridikolati għad-devozzjoni tagħhom, [[Croazja]], [[Spanja]]
}}
'''Santa Tereża ta' Avila''', magħrufa wkoll bħala Santa Tereża ta' Ġesu jew Tereża l-Kbira, kienet qaddisa mistika Spanjola, soru Karmelitana, kittieba fi żmien il-Kontro-Riforma, u teologu. Riformatriċi tal-Ordni Karmelitana u flimkien ma' [[San Ġwann tas-Salib]], fundatriċi tal-Karmelitani Skalzi. 

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 15 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 72,798,000
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 84
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 218
|poż_densità_popolazzjoni    = 126 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $533.739 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=83&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=469&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Eġittu |editur=International Monetary Fund |data-aċċess=April 18, 2012}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $6,594<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{increase}} 0.644<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu= Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013|sena=2013|editur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti|data-aċċess=Novembru 5, 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 113
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0">medju</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Unifikazzjoni tal-[[Eġittu ta' Fuq u t'Isfel|Eġittu ta' Fuq<br/>u t'Isfel]]<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Goldschmidt |isem1=Arthur |titlu=Modern Egypt: The Formation of a Nation-State |url=http://books.google.com/books?id=YmZyAAAAMAAJ&q=state |sena=1988 |editur=Westview Press |post=Boulder, CO |isbn=978-0-86531-182-4 |paġna=5 |kwotazzjoni=Fost il-popli tal-qedem Lvant Qarib, l-Eġizzjani biss baqgħu fejn kienu u baqgħu dak li kienu, għalkemm huma bidlu lingwa tagħhom darba u r-reliġjon tagħhom darbtejn. F'ċertu sens, dawn jikkostitwixxu l-eqdem nazzjon fid-dinja. Għal ħafna mill-istorja tagħhom, l-Eġittu kien stat, iżda biss fis-snin riċenti ma kienx verament stat-nazzjon, bi gvern jitlob il-lealtà ta' suġġetti tiegħu abbażi fuq identità komuni.}}</ref><ref name="U.S.Dept of State/Egypt">{{ċita web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5309.htm |titlu=Background Note: Egypt |data=Novembru 10, 2010 |editur= Dipartiment ta' Stat tal-Istati Uniti, Uffiċċju tal-Affarijiet tal-Lvant Qarib |data-aċċess=Marzu 5, 2011}}</ref>
|data_stabbilit1             = [[ċirka|c.]] 3200 QK
|avveniment_stabbilit2       = Inawgurat [[Muhammad Ali Dynasty]] 
|data_stabbilit2             = 9 ta' Lulju 1805<ref name="Crabitès">{{ċita ktieb |awtur=Pierre Crabitès |titlu=Ibrahim of Egypt |url=http://books.google.com/books?id=1NbCRckI3EoC&pg=PA1 |data-aċċess=Frar 10, 2013 |sena=1935 |editur=Routledge |isbn=978-0-415-81121-7 |paġna=1 |kwotazzjoni=...&nbsp;fid-9 ta' Lulju, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo&nbsp;...}} {{en}}</ref>
|avveniment_stabbilit3       = [[Dikjarazzjoni Unilaterali tal-Indipendenza Eġizzjana|Indipendenza]] mir-<br/>[[Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda|Renju Unit]]
|data_stabbilit3             = 28 ta' Frar 1922
|avveniment_stabbilit4       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-1952|Repubblika ddikjarata]]
|data_stabbilit4             = 18 ta' Ġunju 1953
|avveniment_stabbilit5       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011|Jum ir-rivoluzzjoni]]
|data_stabbilit5             = 25 ta' Jannar 2011
|valuta                      = [[lira Eġizzjana]]
|kodiċi_valuta               = EGP
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.eg]]{{,}}[[مصر.]]
|kodiċi_telefoniku           = +20
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $252.458 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $3,118<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = L-[[Għarbi Standard Modern|Għarbi letterarju]] hija l-lingwa uffiċjali unika. L-[[Għarbi Eġizzjan]] hija l-lingwa mitkellma nazzjonali. Djaletti oħra u ilsna minoritarji huma mitkellma reġjonalment.
}}
[[File:Governorates of Egypt.svg|thumb|Governoratis]]
[[File:Egypt Nile Delta location map.svg|thumb|Post fid-Delta tan-Nil]]
[[File:Marina egypt haddara.jpg|thumb|Il-kosta tal-Mediterran tal-Eġittu fl-Marina]]
[[File:Porto Marina 4.JPG|thumb|Lukandi Porto Marina, waħda mill-aktar destinazzjonijiet turistiċi lokali famużi fl-Eġittu]]
[[File:Suez Canal, Port Said - ISS 2.jpg|thumb|Port Said, fid-daħla tal-Kanal ta' Suez mill-Mediterran.]]
[[File:Marina lake haddara.jpg|thumb|Lag ta' Marina fis-sajf, Marina, ukoll Marina El Alamein (Għarbi: مارينا العلمين), Leukaspis tal-qedem jew Antiphrae, hija belt resort lussuża li tagħti l-ikel prinċipalment għall-klassi għolja Eġizzjana. Hija tinsab fuq il-kosta tat-Tramuntana tal-Eġittu, b'bajja twila 11 km (6.8 mi), madwar 300 km (190 mi) mill-Kajr, fiż-żona ta 'El Alamein.]]
[[File:Mount of Saint Catherine.jpg|thumb|Mount Catherine jew Catherine (bl-Għarbi: جبل كاثرين), l-ogħla punt fl-Eġittu.]]
[[File:National Bank of Egypt.svg|thumb|Logo tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:National Bank of Egypt-2020.jpg|thumb|Kwartieri ġenerali tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:Kingtutcoinobv without background.png|thumb|Faċċata ta' munita moderna E£1]]
[[File:EGP 200 Pounds Apr 2007 (Back).jpg|thumb|Il-maqlub tal-karta tal-flus tal-200 lira Eġizzjana (April 2007)]]
[[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Piramidi (ħdejn il-Kajr)]]
[[File:Kheops-Pyramid.jpg|thumb|Il-Piramida kbira ta' Giza (ħdejn il-[[Kajr]])]]
[[File:Cairo, wikala di al-ghouri_02.jpg|thumb|Il-Wikala tas-Sultan al-Ghuri (1504-05), wieħed mill-eżempji l-aħjar ippreservati fil-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:Wikala-sabil-kuttab of Qaitbay 03.jpg|thumb|Il-portal tad-dħul tal-Wikala tas-Sultan Qaytbay, li jmur mill-1477, fin-Nofsinhar tal-Moskea Al-Azhar, il-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:CairoAbbasiyaMarkEntrance.jpg|thumb|Katidral Ortodoss Koptiku ta' San Mark, il-[[Kajr]]]]
[[File:Cathedral of Our Lady of Egypt.jpg|thumb|Katidral tal-Madonna tal-Eġittu, il-[[Kajr]]]]
[[File:Aswan_Souq.jpg|thumb|Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku) hija belt fin-Nofsinhar tal-Eġittu, u hija l-kapitali tal-Gvernatur ta' Aswan.]]
[[File:Old Monastery of St. Simeon west Aswan.jpg|thumb|Monasteru ta' San Simeon, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File: معبد فيلة ..اسوان.jpg|thumb|Il-kumpless tat-tempju ta' Philae, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File:Egypt.A2003036.0840.jpg|thumb|Lag Bardawil fil-kosta tat-tramuntana tal-Peniżola tas-Sinai. Il-Lag Bardawil huwa twil madwar 30 kilometru (19-il mi) u wiesa' 14-il kilometru (8.7 mi) (fil-parti l-aktar wiesgħa tiegħu). Huwa meqjus bħala wieħed mit-tliet lagi ewlenin tal-Peniżola tas-Sinai, flimkien mal-Lag Great Bitter u l-Lag Little Bitter]]
[[File:Great Bitter Lake, Egypt.jpg|thumb|Il-Lag Great Bitter mill-orbita baxxa (tramuntana lejn ix-xellug), Il-Lag Great Bitter (Għarbi: البحيرة المرة الكبرى; translitterat: al-Buḥayrah al-Murra al-Kubrā) huwa lag kbir tal-ilma mielaħ fl-Eġittu li jifforma parti mis-Suez. Kanal. Qabel ma nbena l-kanal fl-1869, il-Lg Great Bitter kien wied jew baċin tal-melħ niexef. Referenzi għall-Great Bitter Lake huma magħmula fit-Testi Piramidi tal-qedem. Il-kanal jgħaqqad il-Great Bitter Lake mal-Baħar Mediterran u l-Baħar l-Aħmar. Il-kanal jgħaqqadha wkoll mal-Little Bitter Lake (Għarbi: البحيرة المرة الصغرى; translitterat: al-Buhayrah al-Murra as-Sughra). Vapuri li jivvjaġġaw mill-Kanal ta' Suez jużaw il-Great Bitter Lake bħala "korsija ta' qabża", fejn jistgħu jaqbżu vapuri oħra jew iduru.]]
[[File:Abdeen Palace.jpg|thumb|Id-Distrett ta' Abdeen huwa d-dar tal-Palazz ta' Abdeen (Għarbi: قصر عابدين), palazz tal-Kajr tas-seklu 19 mibni minn Khedive Ismail u li serva bħala s-sede tal-gvern tal-Eġittu mill-1874 sar-Rivoluzzjoni ta' Lulju tal-1952. Minn dakinhar Huwa wieħed minn il-palazzi presidenzjali. Il-palazz huwa ċċentrat fid-distrett eponimu, amministrattivament parti miż-żona tal-punent tal-Kajr, u parti miż-żona tal-valur Khedival tal-Kajr fil-punent tal-Kajr storiku.]]
[[File:TahrirSQ-2020(1).jpg|thumb|Tahrir Pjazza Diċembru 2020), hija Pjazza tal-belt pubblika fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-pjazza kienet il-post u l-fokus tad-dimostrazzjonijiet politiċi. Ir-rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011 u r-riżenja tal-President Hosni Mubarak seħħew fi Pjazza Tahrir.]]
[[File:Kasr Al Nile Bridge.JPG|thumb|Il-Pont Qasr el Nil (oriġinarjament imsejjaħ Khedive Ismail Bridge, l-Għarbi Eġizzjan: Asr el Nil Bridge), huwa struttura storika ta' pont swing li tmur mill-1931 li ħa post l-ewwel pont li qasam ix-Xmara Nil fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Tgħaqqad il-Pjazza Tahrir fiċ-ċentru tal-Kajr, fuq ix-xatt tal-lvant tax-xmara, mal-ponta tan-nofsinhar tal-Gżira Gezira/Zamalek. Fl-avviċinamenti tal-lvant u tal-punent għall-pont hemm erba' statwi kbar tal-iljuni tal-bronż; Huma xogħlijiet mill-aħħar tas-seklu 19 ta' Henri Alfred Jacquemart, skultur u animalist Franċiż.]]
[[File:Zamalek Arial.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tħares lejn in-nofsinhar, bid-distretti ta' Zamalek u Gezira fuq il-gżira ta' Gezira, imdawra bin-Nil.]]
[[File:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|thumb|Dgħajsa fuq in-Nil fl-inħawi ta' Zamalek.]]
[[File:Cairo opera house.jpg|thumb|Il-Kajr Opera House ([[Għarbi]]: دار الأوبرا المصرية, Dār el-Opera el-Masreyya; litteralment "Opra Eġizzjana"), parti miċ-Ċentru Kulturali Nazzjonali tal-Kajr, hija l-post ewlieni tal-arti tal-ispettaklu tal-kapitali Eġizzjana. Dar għall-biċċa l-kbira tal-aqwa gruppi mużikali tal-Eġittu, tinsab fin-naħa t’isfel tal-Gżira Gezira fuq ix-Xmara Nil, fid-distrett ta' Zamalek, ħdejn iċ-ċentru tal-Kajr.]]
[[File:Ile de Gezira.jpg|thumb|Gezira hija gżira fin-Nil, fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-parti tan-nofsinhar tal-gżira fiha d-Distrett ta' Gezira u t-terz tat-tramuntana fih id-Distrett ta' Zamalek.]]
[[File:6th October Bridge.png|thumb|Veduta ta' sezzjoni żgħira tal-Pont tas-6 ta' Ottubru ħdejn l-Istazzjon ta' Ramses u l-Mużew Eġizzjan, madwar ix-Xmara Nil sal-gżira ta' Gezira bit-Torri tal-Kajr fl-isfond. Il-pont ta' 20.5 kilometru (12.7 mi) u l-kauseway jaqsmu n-Nil darbtejn mis-subborgi tal-bank tal-punent, lejn il-lvant tul il-Gżira Gezira saċ-ċentru tal-Kajr, u mbagħad biex jgħaqqdu l-belt ma' toroq oħra li jwasslu għall-Ajruport Internazzjonali tal-Kajr lejn il-Lvant.]]
[[File:جامع_محمد_علي.JPG|thumb|Il-Moskea Muhammad Ali jew Moskea tal-Alabastru (Għarbi: مسجد محمد علي) (Koordinati: 30.028611°N 31.259722°E) hija moskea li tinsab fiċ-Ċittadella tal-Kajr fl-Eġittu u kienet ikkummissjonata minn Muhammad Ali Pasha bejn il-quċċata u 1848. taċ-ċittadella, din il-moskea Ottomana, l-akbar li nbniet fl-ewwel nofs tas-seklu 19, hija, bis-siluwett vivaċi tagħha u l-minaretti ġemellati tagħha, l-aktar moskea viżibbli fil-Kajr. Il-moskea nbniet b'tifkira ta' Tusun Pasha, l-iben il-kbir ta' Muhammad Ali, li miet fl-1816. Din il-moskea, flimkien maċ-Ċittadella tal-Kajr fil-qrib, huma waħda mill-postijiet familjari u attrazzjonijiet turistiċi tal-Kajr.]]
[[File:Spelterini Cairo Necropolis.jpg|thumb|Mokattam Il-Kajr, f'veduta mill-ajru tal-1904 minn Eduard Spelterini minn bużżieqa tal-arja sħuna.]]
[[File:St. No.8-Mokattam.JPG|thumb|Saint No.8-Mokattam, Il-Mokattam (Għarbi Eġizzjan: المقطم, spjegat ukoll Muqattam), magħruf ukoll bħala Mukattam Mountain jew Hills, huwa l-isem ta 'plateau tad-deżert tal-Lvant, kif ukoll id-distrett mibni fuqu fin-Nofsinhar. żona mill-Kajr. Eġittu.]]
[[File:Referendum in the desert.jpg|thumb|Distrett ta' Mokattam f'jum l-elezzjoni 2011.]]
[[File:مدينة_العريش.jpg|thumb|Il-bajja fil-belt ta' El Arish, El Arish jew el-ʻArīsh (Għarbi: العريش al-ʿArīš) hija l-belt kapitali u l-akbar (b'164,830 abitant fl-2012) tal-Governarat tat-Tramuntana tas-Sinai tal-Eġittu, kif ukoll l-akbar belt fl-Eġittu. il-Peniżola tas-Sinai, li tinsab fuq il-kosta tal-Mediterran, 344 kilometru (214 mi) fil-grigal tal-Kajr u 45 kilometru (28 mi) fil-punent tal-fruntiera bejn l-Eġittu u Gaża. Fl-Antikità u fil-Medju Evu Bikri l-belt kienet magħrufa bħala Rinokoroura (Grieg Antik: Ῥινοκόρουρα, Koptu: ϩⲣⲓⲛⲟⲕⲟⲣⲟⲩⲣⲁ). Arīsh tinsab fil-bokka ta' Wadi el-ʻArīsh, kanal tal-ilma effimeru twil 250 kilometru (160 mi). Il-Protettorat ta' Azzaraniq jinsab fuq in-naħa tal-lvant ta' ʻArīsh.]]
[[File:ISS023-E-37904 - View of Earth.jpg|thumb|L-Ajruport Internazzjonali ta' El Arish ([[Għarbi]]: مطار العريش الدولي) (IATA: AAC, ICAO: HEAR) huwa ajruport fin-nofsinhar ta' El Arish, Eġittu.]]
[[File:Welcome to El Gorah sign - Canadian RWAU.JPG|thumb|El Gorah hija lokalità fil-grigal tas-Sinaj, l-Eġittu, madwar 16-il kilometru mill-fruntiera Iżraeljana u 37 km fix-Xlokk ta' El Arish. Iż-żona hija ftit popolata minn nomadi u bdiewa li jieħdu ħsieb ġonna żgħar.El Gorah hija dar għall-unità Kanadiża tal-avjazzjoni bil-ġwienaħ li jdur tal-MFO (fl-Ajruport ta' El Gorah (ICAO: HEGR) huwa ajruport li jaqdi l-belt minn El Gorah, fit-Tramuntana tas-Sinai). Governatorat tal-Eġittu, 10 mil (16 km) mill-fruntiera ma' Iżrael u 13-il mil (21 km) mill-ponta tan-nofsinhar tal-Medda ta' Gaża.), 1989]]
[[File:Fostat-329.jpg|thumb|Tpinġija ta' Fustat, mill-Istorja tal-Eġittu ta' Rappoport, Fustat (Għarbi: الفُسطاط, romanizzat: al-Fusṭāṭ), ukoll Fostat, kienet l-ewwel kapitali tal-Eġittu taħt il-ħakma Musulmana u ċ-ċentru storiku tal-Kajr modern. Inbniet ħdejn dak li llum hu magħruf bħala l-Kajr il-Qadim mill-ġeneral Musulman Rashidun 'Amr ibn al-'As immedjatament wara l-konkwista Musulmana tal-Eġittu fis-sena 641 AD, u kien fih il-Moskea Amr, l-ewwel moskea mibnija fl-Eġittu. Kapitali tal-Eġittu, 641–750, 905–1168]]
[[File:Flickr_-_HuTect_ShOts_-_Citadel_of_Salah_El.Din_and_Masjid_Muhammad_Ali_قلعة_صلاح_الدين_الأيوبي_ومسجد_محمد_علي|thumb|Dehra taċ-Ċittadella tal-Kajr (Ċittadella tal-Kajr jew Ċittadella ta' Saladin ([[Għarbi]]: قلعة صلاح الدين, romanizzat: Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn) hija fortifikazzjoni medjevali tal-era Iżlamika fil-Kajr, l-Eġittu, mibnija minn Salah ad-Dīn Din (Saladin) u aktar tard. żviluppat minn ħakkiema Eġizzjani aktar tard.Kienet is-sede tal-gvern tal-Eġittu u r-residenza tal-ħakkiema tiegħu għal kważi 700 sena, mis-seklu 13 sal-bini tal-Palazz Abdeen fis-seklu 19. Il-post tiegħu fi promontorju ta 'Mokattam Hills qrib iċ-ċentru tal-Kajr ), bil-Bieb Bab al-'Azab tal-era Ottomana u l-Moskea Muhammad Ali tas-seklu 19.]]
[[File:ميادين_وسط_البلد_02.jpg|thumb|Bini shurbagi, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt")]]
[[File:CairoTalaatHarbToEast.jpg|thumb|Talaat Harb Square, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt") huwa l-isem kolokwali mogħti lill-espansjoni tal-punent tas-seklu 19 tal-kapitali tal-Eġittu, il-Kajr, bejn il-Kajr medjevali storiku u n-Nil. , li saret iċ-ċentru kummerċjali tal-belt matul is-seklu 20. Minħabba l-wirt arkitettoniku għani tiegħu mill-era Khedive Ismail, ġie msemmi uffiċjalment Khedival Il-Kajr u ddikjarat mill-gvern bħala Żona ta 'Valur protetta, u ħafna mill-binjiet tiegħu huma kkunsidrati wkoll protetti. Amministrattivament, Wust al-Balad ikopri żoni tal-Qasr al-Nil qism u d-distretti ta' Abdeen u Ezbekia. Il-Khedival Kairo protett ikopri żona akbar li testendi fin-nofsinhar sa Sayida Zeinab.]]
[[File:Egypt, Esbekiyeh Palace, Cairo.jpg|thumb|Ġnien tal-Palazz Azbakeya, Il Kajr]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera_House, BAP 25178.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera fl-1869]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera House, BAP 25803.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera kienet opra fil-Kajr, l-Eġittu, l-eqdem teatro tal-opra fl-Afrika kollha. Infetħet fl-1 ta' Novembru, 1869 u nħarqet fit-28 ta' Ottubru 1971. Id-dar tal-opra nbniet b'ordni ta' Khedive Ismail biex jiċċelebra l-ftuħ tal-Kanal ta' Suez. Il-perit Taljan Pietro Avoscani (forsi megħjun minn wieħed Mario Rossi) iddisinja l-bini. Jista' jpoġġa madwar 850 ruħ u kien magħmul primarjament mill-injam. Kien jinsab bejn id-distretti ta' Azbakeya u Ismailyya fil-kapitali tal-Eġittu.
L-opra Rigoletto ta' Verdi kienet l-ewwel opra li saret fid-dar tal-opra fl-1 ta' Novembru 1869. Ismail ippjana wirja akbar għat-teatru l-ġdid tiegħu. Wara xhur ta’ dewmien minħabba li faqqgħet il-Gwerra Franko-Prussjana, l-opra l-ġdida ta' Verdi, Aida (ambjentata fir-Renju il-Qadim tal-Eġittu), kellha l-premiere dinjija tagħha fl-Opra Khedivial fl-24 ta' Diċembru, 1871.]]
[[File:Mosque Amr ibn Al-As Entrance.jpg|thumb|Il-Moskea Amr ibn al-As hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu. Il-moskea, imsemmija wara l-kmandant Għarbi Musulman Amr ibn al-As, inbniet oriġinarjament bejn is-641 u s-642 AD. bħala ċ-ċentru tal-kapitali ġdida tal-Eġittu, Fustat. L-istruttura oriġinali kienet l-ewwel moskea li qatt inbniet fl-Eġittu u waħda mill-ewwel fl-Afrika. Għal 600 sena, il-moskea kienet ukoll ċentru importanti ta' tagħlim Iżlamiku sakemm il-Moskea Al-Azhar ta' al-Muizz fil-Kajr Iżlamiku ħaditlu postha. Matul is-seklu 20, kienet ir-raba' l-akbar moskea fid-dinja Iżlamika.]]
[[File:Al Azhar Mosque (cropped).jpg|thumb|Moskea al-Azhar bħal al-Azhar, hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu, fil-qalba Iżlamika storika tal-belt. Ikkummissjonata bħala l-kapitali l-ġdida tal-Kalifat Fatimid fl-970, kienet l-ewwel moskea stabbilita f’belt li eventwalment kisbet il-laqam “il-belt ta' elf minaret”. Isimha ġeneralment huwa maħsub li ġej minn az-Zahrāʾ (litteralment, ‘il-għajb’), titlu mogħti lil Fatima, bint Muhammad. Wara d-dedikazzjoni tagħha fl-972, u bl-awtoritajiet tal-moskea jimpjegaw 35 studjuż fl-989, il-moskea żviluppat bil-mod għal dak li hi llum.]]
[[File:GD-EG-Caire-Copte074.JPG|thumb|Fortizza Babilonjana mal-wasla tal-Imperatur Awgustu fl-Eġittu, fuq ix-xatt tal-lvant tad-Delta tan-Nil, li tinsab fiż-żona magħrufa llum bħala l-Kajr Koptu. Hija tinsab fiż-żona tal-qedem Heliopolitan Nome, fuq ix-xatt tal-lvant tan-Nil, f'latitudni 30°N, qrib il-bidu tal-Kanal Faraoniku (imsejjaħ ukoll il-Kanal ta' Ptolemy u l-Kanal ta' Trajan), min-Nil sal-Baħar l-Aħmar. Kien fuq il-konfini bejn l-Eġittu t'isfel u l-Eġittu Nofsani, fejn il-bastimenti tax-xmara kienu jħallsu pedaġġ meta telgħu jew jinżlu n-Nil.Djodoru jattribwixxi l-kostruzzjoni tal-ewwel forti lill-jasar Assirjani ribellużi matul ir-renju ta' Sesostris, u Ctesias iddataha mal- żmien Semiramis; imma Ġużeppi, aktarx, jattribwixxi l-istruttura tiegħu lil xi segwaċi Babiloniżi ta' Cambyses, fis-sena 525 QK. Ir-Rumani bnew fortizza ġdida eqreb tax-xmara, b'ġebel tipikament Ruman aħmar u abjad. Fi ħdan l-art tal-fortizza hemm il-Mużew Koptu, kunvent u diversi knejjes, fosthom il-Knisja ta' San Ġorġ u l-Knisja Mdendla.]]
[[File:Kairo Hanging Church BW 1.jpg|thumb|Knisja Kopta Ortodossa tal-Verġni Mqaddsa Marija ⲃⲩⲗⲟⲛ ⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ Knisja tal-Qaddisa Marija Omm Alla fil-Babilonja Eġizzjana), magħrufa wkoll bħala l-Knisja Mdendla (Għarbi: الكنيسة المعلقة المعلقة المعلقة,ʳanīsaقة:ʉīsaقة:ʉīsa ⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲉⲥⲓϣⲓ), hija waħda mill-eqdem knejjes fl-Eġittu li tmur lura għas-seklu 3. Jappartjeni għall-Knisja Kopta Ortodossa ta' Lixandra.]]
[[File:Inside and outside the Church of St. George and Hanging Church 07.JPG|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Church of St. George (Cairo)(1).jpg|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Kairo - Altkairo 05.jpg|thumb|Il-Mużew Koptiku huwa mużew fil-Kajr Koptiku, l-Eġittu, bl-akbar kollezzjoni ta' artifatti Kristjani Kopti fid-dinja. Din twaqqfet minn Marcus Simaika fl-1908 biex tilqa' l-antikitajiet Kopti. Il-mużew isegwi l-istorja tal-Eġittu mill-bidu tiegħu sal-lum. Din twaqqfet fuq biċċa art ta' 8,000 metru kwadru offruta mill-Knisja Kopta Ortodossa, taħt it-tutela tal-Papa Ċirillu V. Il-Mużew Koptu fih l-aktar eżempji importanti tad-dinja ta' arti Kopta.]]
[[File:CairoCoptMuseumGateAmrIbnAs.jpg|thumb|Il-Kajr il-Qadim, dehra tal-bieb Ruman taħt il-Knisja Mdendlin, il-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة, romanizzat: Miṣr al-Qadīma, pronunzja Eġizzjana: Maṣr El-ʾAdīma) hija żona storika fil-Kajr, l-Eġittu, li tinkludi s-sit ta' fortizza ta' l-era Rumana, l-insedjament Kristjan tal-Kajr Koptu. u insedjamenti tal-era Musulmana qabel it-twaqqif tal-Kajr proprju fl-969 AD. Hija parti minn dak li hu magħruf bħala l-Kajr Storiku, iddikjarat Sit ta' Wirt Dinji mill-UNESCO. Miṣr al-Qadīma huwa wkoll distrett amministrattiv modern fiż-żona tan-Nofsinhar tal-Kajr, li jinkludi ż-żona mill-Akwadott tal-Kajr fit-tramuntana, saċ-Ring Road fin-Nofsinhar, u miċ-Ċimiterju ta' Khalifa fil-lvant, sat-Nil. Corniche fil-punent, kif ukoll il-gżira ta' Roda, jew Manial al-Roda. Kellu 250,313-il resident skont iċ-ċensiment tal-2017.]]
[[File:Les fouilles dEl-Fostat (le Caire) (3278025469).jpg|thumb|Il-fdalijiet skavati ta' Fustat fl-2009]]
[[File:Egypt, Cairo, Panorama_of Islamic Cairo, also Medieval Cairo.jpg|thumb|Il-Kajr Iżlamiku ([[Għarbi]]: قاهرة المعز, romanizzat: Qāhira al-Muʿizz, lit.  'Al-Mu'izz Il-Kajr'), jew il-Kajr Medjevali, uffiċjalment Il-Kajr Storiku (القاهرة التاريخية التاريخية al-Qīkhira, prinċipalment jirreferu għaż-żoni ta' Cairo tārīkhira), Eġittu li nbnew mill-konkwista Musulmana fis-sena 641 E.K. sal-espansjoni moderna tal-belt fis-seklu 19 matul il-ħakma ta 'Khedive Ismail, jiġifieri: il-partijiet ċentrali fi ħdan il-belt antika b'ħitan, iċ-ċimiterji storiċi, iż-żona madwar il-Kajr. Ċittadella, partijiet minn Bulaq u l-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة‎, litteralment 'Misr al-Qadima'), li tmur lura għal żmien ir-Rumani u tinkludi monumenti Kristjani Kopti importanti. L-isem "Iżlamiku" tal-Kajr ma jirreferix għal prominenza akbar tal-Musulmani fiż-żona iżda pjuttost għall-istorja u l-wirt għani tal-belt sa mit-twaqqif tagħha fil-perjodu bikri tal-Islam, filwaqt li jiddistingwiha mis-siti Eġizzjani tal-Qedem fil-qrib ta’ Giza u Memphis. . Din iż-żona hija dar għal waħda mill-akbar u l-aktar densi konċentrazzjonijiet ta 'arkitettura storika fid-dinja Iżlamika. :7 Hija kkaratterizzata minn mijiet ta’ moskej, oqbra, madrasas, mansions, caravanserais u fortifikazzjonijiet li jmorru lura għall-era Iżlamika kollha tal-Eġittu. Fl-1979, il-UNESCO pproklamat il-Kajr Storiku bħala Sit ta’ Wirt Kulturali Dinji, bħala “waħda mill-eqdem bliet Iżlamiċi fid-dinja, bil-moskej, madrassas, hammams u funtani famużi tagħha” u “iċ-ċentru l-ġdid tad-dinja Iżlamika, li laħaq id-deheb tagħha. età fis-seklu 14”.]]
[[File:Ancient Egypt map-en.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, li turi bliet u siti ewlenin tal-perjodu dinastiku (c. 3150 QK sa 30 QK)]]
[[File:كورنيش_النيل.jpg|thumb|Damietta jew Damieta (Għarbi: دمياط Dumyāt) Il-belt moderna għandha 203,187 abitant (Nov. 2006).]]
[[File:Sinai (997008872701105171.jpg|thumb|Bedouins fir-reġjun tas-Sinaj, 1967]]
[[File:Dromedary Race (1878) - TIMEA.jpg|thumb|1878 Camel racing in Egypt]]
[[File:Capturing Damiate.jpg|thumb|Attakk fuq il-port ta' Damietta waqt il-kruċjati. Pittura taż-żejt minn Cornelis Claesz. van Wieringen.]]
[[File:Nomos bajo egipto 2.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu t'isfel.]]
[[File:NaqadaI.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, magħmula bl-Inkscape. Il-mappa turi lokalitajiet, fejn ġiet skoperta Naqada I. kultur]]
[[File:Egypt NK edit.svg|thumb|Territorju Eġizzjan taħt ir-Renju Ġdid (c. 1550-1544 QK – c. 1069 QK), ċ. seklu 15 QK]]
[[File:Deir el-Medina, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 18.jpg|thumb|Set Maat "Il-Post tal-Verità": fdalijiet tar-raħal tal-artiġjani, bħalissa Deir el-Medina (Kunvent tal-Belt) huwa raħal Eġizzjan imwaqqaf minn Thutmose I, faragħun tat-18-il dinastija. Fid-daħla tal-Wied tar-Reġnijiet u ħdejn il-Wied tar-Rejiet, hemm il-fdalijiet ta' dik li kienet l-aktar belt prospera ta' ħaddiema u artiġjani fl-Eġittu tal-Qedem: Set Maat "Il-Post tal-Verità" (isem Eġizzjan), Deir. el -Medina (isem Għarbi), belt li tinsab f'wied żgħir fir-reġjun ta' Teban, ħdejn l-għolja ta' Qurnet Mura, fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebe, illum Luxor. Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
[[File:Statuetta di Kha KTO 0087 detail.tif|thumb|Statwa tal-Qabar intatt ta' Kha u Mertu (Mużew ta' Turin)]]
[[File:Ra slays Apep (tomb scene in Deir el-Medina).jpg|thumb|Ra joqtol lil Apep (xena tal-qabar f'Deir el-Medina)]]
[[File:Deir el-Medina9.JPG|thumb|Qabar fid-daħla ta' Deir el-Medina]]
[[File:Tempel der Hatschepsut (Deir el-Bahari).jpg|thumb|Necroplis Thabatean ta' Deir el-Bahari mat-Tempju ta' Hatshepsut, Tempju ta' Thutmose III u Mentuhotep II, Tebe tal-Punent, l-Eġittu]]
[[File:S10.08 Deir-El-Bahari, image 9931.jpg|thumb|Deir el-Bahari]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-FULL-Overview-039.jpg|thumb|In-Nekropoli Tebana hija nekropoli fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebes (Luxor) fl-Eġittu ta' Fuq. Kienet użata għal dfin ritwali matul ħafna mill-perjodu Faraoniku, speċjalment matul ir-Renju Ġdid.]]
[[File:Hititas 1300 adC.svg|thumb|L-Imperu Eġizzjan taħt Ramesses II (aħdar) li jmiss mal-Imperu Ħittit (aħmar) fl-eqqel tas-setgħa tiegħu f'ċ. 1279 QK]]
[[File:Temple de Louxor 68.jpg|thumb|Pilastri tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Temple de Louxor 53.jpg|thumb|Kolonnis tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Tomb of Nakht (6).jpg|thumb|Il-Festival sabiħ tal-Wied impinġi fil-Qabar ta' Nakht]]
[[File:The great Sesostris (Rameses II) in the Battle of Khadesh.jpg|thumb|Ramses II fil-Battalja ta' Khadesh.]]
[[File:Battle scene from the Great Kadesh reliefs of Ramses II on the Walls of the Ramesseum.jpg|thumb|Xena ta 'battalja mill-eżenzjonijiet il-Kbir Kadesh ta' Ramses II fuq il-ħitan tar-Ramesseum]]
[[File:RamesseumPM10.jpg|thumb|El jeħles oriġinali del Ramesseum.]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-RamsesII-021.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tar-Ramesseum f'Tebes, li turi piloni u bini sekondarju.]]
[[File:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|It-trattat ta' paċi bejn l-Eġizzjani u l-Ħitti, li jinsab għall-wiri fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Istanbul, huwa maħsub li huwa l-eqdem eżempju ta’ kwalunkwe ftehim internazzjonali bil-miktub ta' kwalunkwe tip.]]
L-'''Eġittu''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]:مصر ''Miṣr''), uffiċjalment ir-'''Repubblika Għarbija tal-Eġittu''' (Għarbi: {{awdjo|ar-Gumhuriyat_Misr_al-Arabiyah.ogg|جمهورية مصر العربية}}), huwa [[pajjiż transkontinentali]] li jkopri mar-[[Afrika ta' Fuq|rokna tal-grigal tal-Afrika]] u fir-[[Asja tal-lbiċ|rokna tal-lbiċ tal-Asja]] permezz ta' [[pont tal-art]] iffurmat mill-[[Peniżola Sinaj]]. Ħafna mit-territorju ta' 1,010,000 kilometru kwadru (390,000 mi kw) jinsab fl-[[Afrika ta' Fuq]] u huwa mdawwar mill-[[Baħar Mediterran]] lejn it-tramuntana, il-[[Medda ta' Gaża]] u l-[[Iżrael]] għall-grigal, il-[[Baħar l-Aħmar]] lejn il-lvant, is-[[Sudan]] fin-nofsinhar u l-[[Libja]] lejn il-punent.

{{Wikidata Infobox}}

Is-'''Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Is-'''Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù''' (''Macroscelides proboscideus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[insettivoru]] ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni [[Macroscelidea]]. 

Il-'''Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]] magħmul minn sitt komponenti differenti li huma assoċjati mal-moviment tad-disinn, tal-arkitettura u tal-[[arti]] tal-Bauhaus. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996 b'erba' komponenti inizjali, u mbagħad fl-2017 żdiedu żewġ komponenti oħra.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/729/|titlu=Bauhaus and its Sites in Weimar, Dessau and Bernau|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-27}}</ref>

{{Nebbieta|lingwistika}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''Howard Carter''' (twieled fid-9 ta' Mejju 1874 – miet fit-2 ta' Marzu 1939) kien arkeologu u Eġittologu [[Renju Unit|Brittaniku]]. Huwa sar magħruf mad-dinja kollha wara li skopra l-qabar intatt tal-[[Faragħun]] tat-18-il dinastija, [[Tutankhamun]] f'November 1922, l-aqwa qabar tal-faragħuni ppreservat l-aħjar fil-[[Wied tar-Rejiet]].

Iċ-'''ċess''' hija logħba fuq il-bord bejn żewġ plejers. Xi kultant il-logħba tissejjaħ '''ċess internazzjonali''' jew '''ċess''' '''tal-punent''' biex tiddistingwiha minn logħob relatat, bħal [[xiangqi]] (ċess [[Ċina|Ċiniż]]) u [[shogi]] (ċess [[Ġappun|Ġappuniż]]). Il-forma attwali tal-logħba bdiet fi [[Spanja]] u l-bqija tan[[Ewropa t'Isfel|-Nofsinhar tal-Ewropa]] matul it-tieni nofs tas-seklu 15 wara li evolviet minn [[chaturanga]], logħba simili ta' oriġini [[Indja|Indjana]] iżda ħafna eqdem. Illum, iċ-ċess hija waħda mil-logħob l-aktar popolari fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jintlagħab minn miljuni ta’ nies, b'xi wħud jgħidu li hemm mat-800 miljun plejer<ref>{{Ċita web|url=https://www.chessjournal.com/how-many-chess-players-are-there/|titlu=How Many Chess Players Are There in The World? (Finally Solved)|kunjom=Staff|isem=Editorial|data=2021-10-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-17}}</ref>.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Mawritanja|Mauritania]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-2 ta' Marzu 1981, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mr|titlu=Mauritania - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-03}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

Il-'''Wied ta'''' '''Loire''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Val de Loire'', pronunzjata: [val də lwaʁ]; bil-Breton: ''Traoñ al Liger''), b'tul ta' 280 kilometru (170 mil), huwa wied li jinsab fil-parti tan-nofs tax-xmara [[Loire]] fiċ-ċentru ta' [[Franza]], fiż-żewġ reġjuni amministrattivi ta' Pays de la Loire u ta' Centre-Val de Loire. Il-Wied ta' Loire għandu erja ta' madwar 800 kilometru kwadru (310 mili kwadri).<ref>Tockner, Klement; Uehlinger, Urs; Robinson, Christopher T. (2009). ''Rivers of Europe''. Academic Press. p. 183. ISBN <bdi>978-0-12-369449-2</bdi>.</ref> Ġieli ssir referenza għalih bħala n-''Nieqa tal-Franċiżi'' u l-''Ġnien ta' Franza'' minħabba l-abbundanza ta' għelieqi bid-dwieli, għelieqi bis-siġar tal-[[frott]] (bħaċ-ċirasa), u għelieqi tal-qaqoċċ u tas-spraġ, tul ix-xtut tax-xmara.<ref>Williams, Nicola; Boone, Virginie (1 May 2002). ''The Loire''. Lonely Planet. pp. 7–10. ISBN <bdi>978-1-86450-358-6</bdi>.</ref> Il-wied huwa magħruf għall-irħula storiċi, għall-arkitettura u għall-inbejjed. Il-Wied ta' Loire ilu abitat mill-Paleolitku Nofsani. Fis-sena 2000, il-parti ċentrali tal-Wied ta' Loire ġiet miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/933/|titlu=The Loire Valley between Sully-sur-Loire and Chalonnes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-31}}</ref>

{{Nebbieta|Mużika}}

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''Xenarthra''' huwa superordni ta' [[mammiferi]] [[plaċentat]]i, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], b'żewġ ordnijiet ([[Cingulata]] u [[Pilosa]]). Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra ([[Afrotheria]], [[Euarchontoglires]], u [[Laurasiatheria]]), jiffurmaw l-infraklassi [[Eutheria]].

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

{{TaxoboxIng
| regnum = [[Animalia]]
| color = pink
| name = Opossum ġurdien sufi ta' denbu għarwien
| image = 
| image_caption = [[Opossum ġurdien sufi ta' denbu għarwien]], ''[[Micoureus regina]]''
| image_width = 250px
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Micoureus]]''
| genus_authority = (Lesson,1842)
| specio = '''''M. regina'''''
| binomial = ''[[Micoureus regina]]''
| binomial_authority = (Thomas, 1898)
| subdivision_ranks = Sottospeċi
| subdivision =
* ''[[Micoureus regina germana]]''
* ''[[Micoureus regina rapposa]]''
* ''[[Micoureus regina regina]]''
| range_map = Firxa Micoureus regina.PNG
| range_map_caption = Firxa ta' l-[[Opossum ġurdien sufi ta' denbu għarwien]] ''[[Micoureus regina]]''
| range_map_width = 250px
}}
L-[[Opossum ġurdien sufi ta' denbu għarwien]] magħruf xjentifikament bħala ''[[Micoureus regina]]'', huwa wieħed minn 6 [[speċi]] ta' [[opossum ġurdien sufi|opossumi ġrieden sufin]] tal-[[ġeneru]] ''[[Micoureus]]''. Dan huwa mammiferu marsupjal, membru tat-[[tribù]] [[Monodelphini]], fis-[[sottofamilja]] [[Didelphinae]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu|didelfidi]]), tal-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju|didelfimorfji]]), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni u mifrux fil-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]]. 

{{Nebbieta|ġeografija}}

[[File:Edirne mosque outside.jpg|thumb|209px|Edirne]]

'''Borobudur''', spelluta wkoll bħala '''Barabudur''' (bl-Indoneżjan: '''''Candi Borobudur''''', bil-Ġavaniż: ꦕꦤ꧀ꦝꦶꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ, b'ittri Rumani: '''''Candhi Barabudhur''''') huwa tempju tal-[[Buddiżmu]] Mahayana tas-seklu 9 fid-Distrett ta' Magelang, mhux wisq 'il bogħod mir-raħal ta' Muntilan, fil-Ġava Ċentrali, l-[[Indoneżja]]. Huwa l-ikbar tempju Buddista fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-buddhist-temple/|titlu=Largest Buddhist temple|sit=Guinness World Records|lingwa=en-gb|data-aċċess=2022-08-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|titlu=Guinness names Borobudur world’s largest Buddha temple {{!}} The Jakarta Post|data=2014-11-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141105191424/http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|arkivju-data=2014-11-05|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/592/|titlu=Borobudur Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-12}}</ref> It-tempju jikkonsisti minn disa' pjattaformi mtarrġin, sitta kwadri u tlieta ċirkolari, b'stupa ċentrali fuq nett. It-tempju huwa mżejjen b'2,672 panew bir-riljievi u oriġinarjament b'504 [[statwa]] tal-[[Gautama Buddha|Buddha]]. L-istupa ċentrali hija mdawra bi 72 statwa tal-Buddha, kull waħda bilqiegħda fi ħdan stupa vojta minn ġewwa u bit-toqob minn barra.<ref>Soekmono (1976). ''Chandi Borobudur: A Monument of Mankind''. [[Pariġi]]: Unesco Press. ISBN <bdi>92-3-101292-4</bdi>. pp. 35-36.</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis rubida'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-opossumi li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott, żrieragħ, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

{{Automatic taxobox}}
In-'''naħal''' huma [[insett]]i li jtiru u li jiġu mill-qrib miż-[[żunżan|żnażan]] u n-[[nemla|nemel]]. Huma magħrufa għas-sehem tagħhom fil-produzzjoni tal-[[għasel]] u x-[[xama']] u għall-[[pollinazzjoni]]. In-naħal jagħmlu linjaġġ monofiletiku fi ħdan is-superfamilja '''[[Apoidea]]''', fil-preżent ikklassifikat bl-isem tat-[[takson]] bla livell '''Anthophila'''. Hemm kważi 20,000 speċi magħrufa ta' naħal f' disa' familji rikonoxxuti<ref name="Danforthetal2006"> Danforth BN, Sipes S, Fang J, Brady SG, ''The history of early bee diversification based on five genes plus morphology'', (L-istorja tad-diversifikazzjoni bikrija tan- naħal ibbażata fuq ħames ġeni u l-morfoloġija), Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 103, Ħarġa 41, paġni 15118-23, 2006, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1586180] [http://www.pnas.org/content/103/41/15118] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17015826]</ref>, għalkemm ħafna minnhom għadhom ma ġewx deskritti u n-numru veru x'aktarx hu ogħla. Jinstabu fuq kull kontinent ħlief l-[[Antartika]], f'kull ħabitat fuq il-pjaneta li fih ix-xtieli li jwarrdu ppolinati mill-insetti.

'''Skarpan''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jipproduċi jew issewwi ż-żraben u oġġetti oħra ġeneralment tal-ġilda bħal ċintorini, basktijiet, eċċ.<ref>{{Ċita web|url=https://ne-np.facebook.com/maltadaily.mt/videos/142687791295590/|titlu=Snajja’: Skarpan}}</ref>

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Fjandri tal-Punent<br />([[Lingwa Olandiża|Olandiż]]:''West-Vlaanderen'')'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Belġju}}
|-
|'''Reġjun'''
|{{bandiera|Reġjun Fjamming}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Bruges]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Carl Decaluwé]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|3,125 km2 (1,207 mi kw)
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''<br />&nbsp;- Total: <br />&nbsp;- [[Densità tal-Popolazzjoni|Densità]]:
|<br />1,164,967<br />370/km2 (970/mi kw)
|-
|'''Websajt'''
|[https://web.archive.org/web/20091030164749/http://www.west-vlaanderen.be/EN/Pages/default.aspx Sit Uffiċjali]
|}

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

{{stub|mużika}}

{{Wikifikazzjoni}}
{{għall-kontroll|Kontentut ikkupjat minn http://www.sanfrangisk.com/15Kultura%20u%20Art/kul24-Gorg%20Pisani.htm}}

{{Wikidata Infobox}}

Il-'''Baħar ta' Wadden''' (bl-Olandiż: ''Waddenzee'' [ˈʋɑdə(n)zeː]; bil-Ġermaniż: ''Wattenmeer''; bil-Ġermaniż kollokjali: ''Wattensee'' jew ''Waddenzee''; bid-Daniż: ''Vadehavet''; bil-Frisjan tal-Punent: ''Waadsee''; bil-Frisjan tat-Tramuntana: ''di Heef'') huwa żona intermareali fix-Xlokk tal-[[Baħar tat-Tramuntana]]. Jinsab bejn il-kosta tal-Majjistral tal-[[Ewropa]] kontinentali u l-firxa ta' Gżejjer Frisjani baxxi, u jifforma korp tal-ilma baxx b'artijiet mareali u b'artijiet mistagħdra. Il-Baħar ta' Wadden għandu diversità bijoloġika rikka u huwa żona importanti għat-tnissil u għall-passa tal-[[Għasfur|għasafar]]. Fl-2009, il-partijiet tal-Baħar ta' Wadden li jagħmlu man-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]] u mal-[[Ġermanja]] tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u l-parti li tagħmel mad-[[Danimarka]] ġiet miżjuda f'Ġunju 2014.<ref>{{Ċita web|url=https://waddensea-worldheritage.org/|titlu=Wadden Sea {{!}}|sit=waddensea-worldheritage.org|data-aċċess=2021-10-24}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160/|titlu=Six new sites inscribed on World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-24}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1314/|titlu=Wadden Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-24}}</ref>

Il-'''Gżira ta'''' '''Jeju''' (bil-Korean: 제주도; bil-Hanja: 濟州島; IPA: [tɕedzudo]) hija l-ikbar gżira fil-[[Korea t'Isfel]], u tinsab fil-Provinċja ta' Jeju (il-Provinċja Awtogovernanti Speċjali ta' Jeju). Il-gżira tkopri erja ta' 1833.2 km<sup>2</sup><ref>{{Ċita web|url=http://www.worldislandinfo.com/COUNTRYV2.htm|titlu=Largest Islands of Countries|sit=www.worldislandinfo.com|data-aċċess=2021-10-20}}</ref>, jiġifieri 1.83 fil-mija tal-erja totali tal-Korea t'Isfel. Fl-2020, il-popolazzjoni residenti rreġistrata kienet ta' madwar 670,000 ruħ, l-ikbar popolazzjoni fost il-gżejjer fil-Korea t'Isfel.<ref>“120417(조간)_2012년도_지적통계연보_발간(지적기획과1)” (HWP).</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum irqiq griż''' jew l-'''opossum ġurdien irqiq griż''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops incanus'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].