Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-Renju tan-[[Norveġja]] rratifika l-Konvenzjoni fit-12 ta' Mejju 1977, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/no|titlu=Norway - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-07-11|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-24|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110514045531/http://whc.unesco.org/en/statesparties/no|arkivju-data=2011-05-14|url-status=bot: unknown}}</ref>

tas-seklu 14]]
'''Glossarju''' (mill-[[Greċja|Grieg]] Antik: γλῶσσα / [[lingwa]], [[taħdit]], kliem) magħruf ukoll bħala vokabularju, huwa lista alfabetika ta' termini f'dominju partikolari ta' għarfien bid-definizzjonijiet ta' dawk it-termini. Tradizzjonalment, glossarju jidher fl-aħħar parti ta' ktieb u jinkludi termini fi ħdan dak il-ktieb li ġew introdotti għall-ewwel darba, li mhumiex komuni, jew li huma speċjalizzati. Filwaqt li l-glossarji jiġu assoċjati l-iktar ma' kotba li mhumiex fizzjoni, f'xi każijiet, rumanzi li jkunu fizzjoni jista' jkollhom glossarju fl-aħħar bit-termini mhux tas-soltu.

'''Corneille – Guillaume Cornelis van Beverloo''' (twieled fit-3 ta’ Lulju 1922 – miet fil-5 ta’ Settembru 2010), magħruf aħjar bil-psewdonimu tiegħu '''Corneille''', kien artist Olandiż.<ref>{{Ċita web|url=http://www.reviewpainting.com/Guillaume-Cornelis-van-Beverloo.htm|titlu=Guillaume Cornelis van Beverloo {{!}} History of painting|sit=www.reviewpainting.com|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>

'''Xagħra United Football Club''' hu klabb tal-[[futbol]] [[Għawdex|Għawdxi]] mill-villaġġ żgħir [[Xagħra]]. Il-klabb ġie fondat fl-1936 u huwa msemmi għar-raħal. Huma se jilagħbu l-istaġun 2011-2012 fl-[[L-Ewwel Diviżjoni ta' Għawdex|Ewwel Diviżjoni]], wara li saru ċampjins tat-2 Diviżjoni fl-istaġun 2010-2011. Il-kuluri tradizzjonali tal-klabb huma [[blu]] u [[iswed]].

{{TaxoboxIng
| name = ''Elephantulus''
| image = Elephant shrew and colorful lizard.jpg
| image_caption = ''Elephantulus'', b'gremxula warajh
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = '''''Elephantulus'''''
| genus_authority = Thomas and Schwann, 1906
}}
''[[Elephantulus]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi]]jiet)'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]], fis-[[sottofamilja]] [[Macroscelidinae]] ma' bosta [[ġeneru|ġeneri]] oħra tnejn minnhom ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'' b' rappreżentanti ħajjin. Dan il-[[ġeneru]] huwa rappreżentat bi ħdax-il [[speċi]] estanti (ħajjin)u bħala numru ta' speċijiet huwa l-aktar wieħed ta' suċċess fl-ordni [[Macroscelidea]].

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

Il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale''' huwa park nazzjonali fl-[[Etjopja]]. Il-park jinkludi erja ta' madwar 2,150 km<sup>2</sup> (830 mil kwadru) fil-Muntanji ta' Bale u fil-Promontorju ta' Sanetti tal-Artijiet Għoljin Etjopjani.

'''Lavaux''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[lavo]) huwa reġjun fil-kanton ta' Vaud fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]], fid-distrett ta' Lavaux-Oron. Lavaux jikkonsisti minn 830 ettaru ta' raba' mtarraġ bil-vinji estiż għal madwar 30 kilometru tul ix-xtut tat-Tramuntana tal-Lag ta' [[Ġinevra]], li jħarsu lejn in-Nofsinhar.

{{stub|reliġjon}}
[[File:Chapter 1, Al-Fatiha (Mujawwad) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|thumb|right|Reġistrazzjoni tar-reċitazzjoni tal-Ftiħa.]]
 miktuba minn Għażiż Afendi 1932.]]
Fl-[[Iżlam|Islam]], il-'''Fatiħa''' hija ''sura'' (kapitlu tal-Koran) fil-bidu tal-[[Koran]]. Bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] tissejjaħ '''sura l-Fatiħa''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سُورَةُ ٱلفَاتِحَة‎, r<small>um.</small> ''Sūraẗu l-Fātiħah'', "Kapitlu li Jiftaħ") u hija l-ewwel sura tal-[[Koran]]. Is-seba' ''ajiet'' (versi) fiha huma talba lil Alla għall-gwida u l-ħniena, u jenfassizzaw il-Kobor u r-''Reħma'' (il-Ħniena) Tiegħu.<ref>{{Cite book|kunjom=Mubarakpuri|isem=Safiur Rahman|sena=2000|titlu=Tafsir Iben Katir (10 Volumi; Imqassar)|pubblikatur=Darussalam|paġni=|isbn=9781591440208}}</ref> Dan is-sura għandu rwol ewlieni fis-''[[Sala (Iżlam)|sala]]'' (talba obbligatorja ta' kuljum); skont xi wħud, il-Misilmin għandhom jgħidu s-sura l-Fatiħa 17-il darba kull jum fil-''fard'' (obbligatorju) ''salwiet'', fil-bidu ta' kull ''rakgħa'' (taqsima) tas-''sala''. Fl-Islam, is-sura l-Fatiħa għandha post bħall-''Missierna'' fil-[[Kristjaneżmu]]: it-tnejn għandhom bħala għan il-konnesjoni ma' Alla, u jindirizzaw suġġetti simili ta' sinċerità, rispett, imħabba, gwida, ħafra u l-qima ta' Alla. 

'''Frank Donald Drake''' (twieled fit-28 ta' Mejju 1930 – miet fit-2 ta' Settembru 2022) kien astronomu u astrofiżiku [[Stati Uniti|Amerikan]]. Drake wettaq studji bir-radju sinifikanti tal-pjaneti u kien involut b'mod notevoli fl-ewwel tfittxija għal intelliġenza ekstraterrestri, inkluż fl-ewwel tentattivi ta' osservazzjoni ta' detezzjoni tal-komunikazzjoni ekstraterrestri fl-1960 fil-Proġett Ozma, u żviluppa l-ekwazzjoni ta' Drake, bħala l-ħallieq tal-messaġġ ta' Arecibo, kodifikazzjoni diġitali ta' deskrizzjoni astronomika u bijoloġika tad-[[Id-Dinja|Dinja]] u l-ħlejjaq li jgħixu fiha għal trażmissjoni fl-univers, u bħala wieħed mill-ewwel fiduċjarji tal-Istitut SETI.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Overbye|isem=Dennis|data=2022-09-05|titlu=Frank Drake, Who Led Search for Life on Other Planets, Dies at 92|url=https://www.nytimes.com/2022/09/05/science/space/frank-drake-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-07}}</ref>

'''Gerbrand van den Eeckhout''' (twieled fid-19 ta' Awwissu 1621 – miet fid-29 ta' Settembru 1674)<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/MZsP|titlu=Begraafregisters voor 1811, Zoek|data=2012-05-30|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-08-19}}</ref><ref>Liedtke, W. (2007) Dutch Paintings in The Metropolitan Museum of Art, p. 185.</ref> kien pittur tal-Epoka tad-Deheb [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]] u student favorit ta' [[Rembrandt]].<ref>Robinson, William W. (2016). ''Drawings from the age of Bruegel, Rubens, and Rembrandt: Highlights from the collection of the Harvard Art Museums''. Cambridge, Mass.: Harvard Art Museums. p. 119. ISBN <bdi>9780300208047</bdi>.</ref> Huwa kien ukoll [[intaljatur]], inċiżur, [[poeta]] dilettant, kollezzjonista u konsulent tal-[[arti]].

Il-'''Ġebla ta' Rosetta''' (jew '''Ġebla ta' Rożetta''') hija stele tal-granodijorit imnaqqxa bi tliet verżjonijiet ta' digriet maħruġ f'Memphis, l-[[Eġittu]], fis-sena 196 Q.K. matul id-dinastija Tolemajka f'isem ir-Re Tolomew V Epifani. It-testi ta' fuq u tan-nofs huma bl-Eġizzjan Antik bil-kitba [[Ġeroglifiċi Eġizzjani|ġeroglifika]] u bil-[[Eġizzjan demotiku|kitba demotika]] rispettivament, filwaqt li t-test ta' taħt huwa bil-Grieg Antik. Id-digriet fih differenzi żgħar bejn it-tliet verżjonijiet, u dan wassal biex il-Ġebla ta' Rosetta kienet il-muftieħ biex jiġu ddeċifrati l-kitbiet Eġizzjani.

{{stub|Bijografija}}

Il-'''Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi''' (bl-Olandiż: ''Hollandsche Waterlinie'', ortografija moderna bl-Olandiż: ''Hollandse Waterlinie''), magħrufa wkoll bħala '''Linja tal-Ilma Olandiża''', kienu serje ta' linji tal-ilma difensivi maħsuba minn [[Maurice ta' Nassau]] fil-bidu tas-[[Seklu XVII|seklu 17]], u mwettqa minn ħuh tar-rispett [[Frederick Henry]]. Flimkien ma' korpi naturali tal-ilma, il-Linja tal-Ilma ntużat biex tittrasforma l-Olanda, ir-reġjun l-iktar fil-Punent tan-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]] u biswit il-[[Baħar tat-Tramuntana]], kważi fi gżira. Fis-seklu 19, il-Linji tal-Ilma Difensivi ġew estiżi biex tiġi inkluża l-belt ta' [[Utrecht]].<ref>{{Ċita web|url=https://nieuwehollandsewaterlinie.nl/|titlu=Plan jouw dagje uit in de Nieuwe Hollandse Waterlinie|sit=Nieuwe Hollandse Waterlinie|lingwa=nl-NL|data-aċċess=2021-10-15}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum irqiq ta' Bishop
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Marmosops]]''
| awtorità_ġeneru = (Matschie, 1916)
| speċi = '''''M. bishopi'''''
| binominali = ''Marmosops bishopi''
| awtorità_binominali = (Pine, 1981)
| mappa_firxa = Firxa Marmosops bishopi.PNG
| daqs_mappa_firxa = 225px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-opossum irqiq ta' Bishop
}}
L-'''Opossum irqiq ta' Bishop''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops bishopi'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]]. ''Marmosops parvidens bishopi'' huwa sinonimu jew l-istess bħal u jirreferi għal dan l-ispeċi.
  
Dan l-opossum irqiq arborju ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti tax-xita kemm tal-artijiet baxxi kif ukoll tal-muntanji. Minħabba li huwa annimal [[omnivoru]], id-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott u insetti.

Il-'''Librerija Bolivarjana''' huwa bini li jinsab fil-belt ta' [[Mérida (Veneżwela)|Mérida]], il-[[Veneżwela]], li jservi kemm bħala kamra għall-qari, sala għal wirjiet u mużewijiet. Dan huwa lok ta' laqgħa u huwa wieħed mill-punti turistiċi tal-belt.

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

[[File:Schema_di_una_LAN.png|daqsminuri|Dijagramma ta' LAN]]{{Nebbieta|teknoloġija}}
Fl-informatika u t-telekomunikazzjonijiet, '''netwerk lokali''' jew '''netwerk taż-żona lokali''', akronimu '''LAN''' (Local zone network), huwa netwerk tal-[[kompjuter]] li jista 'jiġi estiż ukoll għal apparati periferali kondiviżi, li jkopri żona limitata, bħal dar, skola, kumpanija jew kumpless ta' bini. Hija differenti mill-hekk imsejħa netwerks ġeografiċi (''netwerk ta' żona wiesgħa'' WAN) mhux biss għall-estensjoni ġeografika aktar limitata tagħha, iżda wkoll minħabba li tippermetti prestazzjoni aħjar f'termini ta' veloċità tat-trasferiment tad-data u ma teħtieġx l-użu ta ' ċirkwiti ddedikati fuq rotot tat-telefon (''linji mikrija'').

'''Domowina''' (bis-Sorbjan: "Dar") hija lega indipendenti politika tas-[[Sorbi]] u organizzazzjoni li tħaddan fiha s-soċjetajiet Sorbi fil-[[Lusazja t’Isfel]] (bil-Ġermaniż: Niederlausitz) u fil-[[Lusazja ta’ Fuq]] (bil-Ġermaniż: Oberlausitz), il-[[Ġermanja]]. Din il-lega tirrappreżenta l-interessi tas-Sorbi u hija s-suċċessur tal-''Lega ta’ Domowina tas-Sorbi tal-Lusazja t’Isfel u ta’ Fuq'' (bil-Ġermaniż: ''Domowina Bund Lausitzer Sorben'', bis-Sorbjan: ''Zwjazk Łužiskich Serbow'', bis-Sorbjan tal-Lusazja t’Isfel: ''Zwězk Łužyskich Serbow'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|titlu=History of Domowina|data=2004-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20041117055207/http://www.domowina.sorben.com/strony/zupadl.htm|arkivju-data=2004-11-17|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.domowina.de/en/domowina/|titlu=Domowina|sit=www.domowina.de|data-aċċess=2021-04-15}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Keoladeo''' jew '''il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo Ghana''' (li qabel kien magħruf bħala s-'''Santwarju tal-Għasafar ta'''' '''Bharatpur Bird Sanctuary''') huwa santwarju famuż tal-[[Għasfur|għasafar]] u l-fawna f'[[Bharatpur]], ir-[[Rajasthan]], l-[[Indja]], li jospita eluf ta' għasafar, speċjalment fl-istaġun tax-xitwa. Iktar minn 350 speċi ta' għasafar huma residenti. Huwa wkoll ċentru turistiku ewlieni b'għexieren ta' ornitologi li jżuru l-park fl-istaġun tal-ibernazzjoni. Ġie ddikjarat bħala santwarju protett fl-1971 u ġie stabbilit bħala park nazzjonali fl-10 ta' Marzu 1982. Huwa wkoll [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/340/|titlu=Keoladeo National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/230|titlu=Keoladeo National Park {{!}} Ramsar Sites Information Service|sit=rsis.ramsar.org|data-aċċess=2022-09-27}}</ref>

'''Monte Albán''' huwa sit arkeoloġiku pre-[[Kolombja|Kolombjan]] fil-Muniċipalità ta' Santa Cruz Xoxocotlán fl-istat ta' Oaxaca fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] (17.043° N, 96.767°W). Is-sit jinsab f'katina muntanjuża baxxa, 'il fuq mill-pjanura fis-sezzjoni ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, fejn jiltaqgħu l-fergħat tat-Tramuntana ta' Etla, tal-Lvant ta' Tlacolula, u tan-Nofsinhar ta' Zimatlán u ta' Ocotlán (jew Valle Grande). Il-Belt ta' [[Oaxaca (belt)|Oaxaca]], illum il-ġurnata l-[[belt kapitali]] tal-istat, tinsab bejn wieħed u ieħor disa' kilometri (sitt mili) fil-Lvant ta' Monte Albán.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson
| image = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Jameson (P.randensis).JPG
| image_width = 240px
| image_caption = [[Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson]] jew [[Fenek aħmar ta' Jameson]], ''[[Pronolagus radensis]]''
| status =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Pronolagus]]''
| species = '''''P. randensis'''''
| binomial = ''[[Pronolagus randensis]]''
| binomial_authority = Jameson, 1907
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Pronolagus randensis caucinus]]'' 
*''[[Pronolagus randensis randensis]]'' 
*''[[Pronolagus randensis whytei]]''
}}

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

{{Nebbieta|Bijografija}}

{{traduzzjoni|.NET Framework|FLSC=en|lingwa=Ingliża}}

tal-artist Ġermaniż [[Max Volkhart]]).]]
'''Nutar''' huwa persuna li tkun awtorizzata twettaq atti fl-affarijiet ġuridiċi, b’mod partikolari tixhed għall-iffirmar tad-dokumenti. Il-professjoni notarili tvarja skont is-sistemi ġuridiċi lokali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalnotary.org/knowledge-center/about-notaries|titlu=Notary Basics {{!}} nationalnotary.org|sit=National Notary Association|data-aċċess=2021-07-06}}</ref>

__EBDAWERREJ__

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

'''Lingwa Awżiljari Internazzjonali''' magħrufa ukoll bħala '''Lingwa Awżiljari''' (fil-qosor '''IAL'''), hija lingwa maħluqa għall-komunikazzjoni bejn nies ta' nazzjonijiet differenti li m'għandhomx l-istess lingwa, biex tiġi mitkelma bħala t-tieni lingwa ta' għajnuna komunikattiva internazzjonali. Għalkemm idea antika ħafna, l-IAL tqieset għall l-ewwel darba fuq bażi teoretika serja mil-Lingwisti [[Edward Sapir]] u [[Otto Jespersen]] fil-bidu tas seklu li għadda. B'mod speċjali, il-ħsibijiet ta' Sapir għadhom siewja sa llum. L-argumenti tal-[[konstruttivismu|filosofija konstruttivista]] ikomplu jsaħħu dawn il-ħsibijiet. Dan l-artiklu jagħmel emfasi fuq ir-rwol tal-[[krejattività]] konxja fil-lingwa. Fl-istess waqt irid jingħadd li, minħabba il-kumplessità tal-Lingwa, il-lingwisti saru joqgħodu ħafna aktar attenti li ma jagħmlux dikjarazzjonijiet daqshekk ġenerali. Fil-fatt ħafna kliem użat hawn huwa problematiku, per eżempju, għadd mhemmx definizjoni ċara fuq x'inhi "sempliċità" u "loġika" fil-lingwa (ara [[#Evalwazzjoni|Evalwazzjoni]]).

{{L-ewwel bil-Malti}}

{{Nebbieta|filosofija}}

{{stub|mużika}}

Iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Cercles mégalithiques de Sénégambie'') jew iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel ta'''' '''Wassu'''<ref>Matt, Phillips; Andrew, David; Bainbridge, James; Bewer, Tim; Bindloss, Joe; Carillet, Jean-Bernard; Clammer, Paul; Cornwell, Jane; Crossan, Rob; et al. (Authors) (Settembru 2007). ''The Africa Book: A Journey Through Every Country in the Continent''. Coordinated by Matt Phillips. Footscray, l-[[Awstralja]]: Lonely Planet. p. 63. ISBN <bdi>978-1-74104-602-1</bdi>.</ref> huma gruppi ta' ċrieki tal-ġebel megalitiċi li jinsabu fit-Tramuntana ta' Janjanbureh, il-[[Gambja]], u fis-[[Senegal]] ċentrali. Mifruxa f'erja ta' 30,000 km<sup>2</sup> (12,000 mil kwadru),<ref>Laport et al. 2012, p. 410.</ref> xi kultant jinqasmu fiċ-ċrieki tal-ġebel ta' Wassu (il-Gambja) u ta' Sine-Saloum (is-Senegal), iżda din hija diviżjoni purament nazzjonali. Iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja fihom iktar minn 1,000 ċirku tal-ġebel u tumbati tal-ħamrija mifruxa f'erja twila 350 kilometru (220 mil) u wiesgħa 100 kilometru (62 mil), u huma l-ikbar konċentrazzjoni ta' ċrieki tal-ġebel fid-[[Id-Dinja|dinja]] u pajsaġġ sagru estensiv li ntuża għal iktar minn 1,500 sena.<ref>''Stone Circles of Senegambia'' [in] Alvarez, Melissa, ''Earth Frequency: Sacred Sites, Vortexes, Earth Chakras, and Other Transformational Places'', pp. 152-153, Llewellyn Worldwide (2019), ISBN 9780738755410.</ref> B'hekk iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2006.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1226/|titlu=Stone Circles of Senegambia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

[[File:Sudika Kalkara Fort Ricasoli.jpg|thumb|300px|Il-Forti Rikażli kif jidher mill-Belt Valletta]]
[[File:Fort Ricasoli map.png|thumb|300px|Mappa tal-Forti Rikażli]]

Il-'''Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha''' (bir-[[Russja|Russu]]: Национальный парк «Беловежская пуща», bil-Belarussu: Нацыянальны парк Белавежская пушча<ref>{{Ċita web|url=https://mfa.gov.by/mulateral/organization/list/unesco/ec7843627b04dc80.html|titlu=Беловежская пуща - Министерство иностранных дел Республики Беларусь|sit=mfa.gov.by|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>) huwa park nazzjonali f’partijiet mir-Reġjuni ta’ [[Brest]] (id-Distretti ta’ Kamyanyets u Pruzhany) u [[Grodno]] (id-Distrett ta’ Svislach) fil-[[Bjelorussja|Belarussja]] biswit il-fruntiera mal-[[Polonja]]. Mill-1992<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/6097/|titlu=38 COM 8B.12 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-30}}</ref> tniżżel bħala l-komponent tal-Belarussja (flimkien mal-komponent tal-Polonja msejjaħ [[Park Nazzjonali ta’ Białowieża]]) tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] tal-[[Foresta ta’ Białowieża]]<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/33/|titlu=Białowieża Forest|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>, l-aħħar framment ta’ foresta primordjali tal-boskijiet Ewropew li fil-qedem kienet tiksi l-Pjanura Ewropea kollha. F’dan is-Sit ta’ Wirt Dinji tgħix popolazzjoni kbira ta’ biżonti Ewropej l-iktar [[Annimal|annimali]] tal-art tqal tal-kontinent. Il-fruntiera bejn il-Belarussja u l-Polonja taqsam dan is-Sit ta’ Wirt Dinji fi tnejn: il-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha fuq in-naħa tal-Belarussja u l-Park Nazzjonali ta’ Białowieża fuq in-naħa tal-Polonja. Minn Mejju 2015, iż-żewġ pajjiżi qablu li jadottaw reġim ħieles mill-viżi fi ħdan il-foresta, biex in-nies bil-mixi u ċ-ċiklisti li jiġu biex jaqsmu l-fruntiera Pierarova-Białowieża jkunu jistgħu jagħmlu dan b’mod ħieles fl-istess jum.<ref>{{Ċita web|url=https://www.belarus.by/en/travel/belarus-life/belovezhskaya-pushcha|titlu=Belovezhskaya Pushcha National Park. Belarus.by}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://eng.belta.by/all_news/society/Regulations-on-visiting-Belovezhskaya-Pushcha-by-foreign-tourists-approved-in-Belarus_i_81880.html|titlu=Regulations on visiting Belovezhskaya Pushcha by foreign tourists approved in Belarus. Arkivjat 29-06-2015.|data-aċċess=2021-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150629131222/http://eng.belta.by/all_news/society/Regulations-on-visiting-Belovezhskaya-Pushcha-by-foreign-tourists-approved-in-Belarus_i_81880.html|arkivju-data=2015-06-29|url-status=bot: unknown}}</ref>

0.458
|poż_IŻU                     = 152
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] Minn-[[Spanja]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Rivoluzzjoni Ta 'Mejju]]
|data_stabbilit1             = 25 ta Mejju, 1810
|avveniment_stabbilit2       = [[Dikjarazzjoni ta 'Indipendenza fl-Arġentina|Iddikjarat]]
|data_stabbilit2             = 9 ta Lulju, 1816
|avveniment_stabbilit3       = [[Kostituzzjoni Arġentina|Kostituzzjoni Attwali]]
|data_stabbilit3             = 1 ta Mejju, 1853
|valuta                      = [[Peso tal-Arġentina|Peso]]
|kodiċi_valuta               = ARS
|żona_ħin                    =  [[Ħin fl-Arġentina|ART]]
|differenza_ħku              = -3
|cctld                       = [[.ar]]
|kodiċi_telefoniku           = 54
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $474.812 biljun
|poż_PGD_nominali            = 27
|PGD_nominali_per_capita     = $11,572
|poż_PGD_nominali_per_capita = 62
|noti                        = 
}}
[[File:Argentina politico sin capitales.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Relief Map of Argentina.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Arġentina]]
[[File:Argentina topo blank.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Arġentina]]
[[File:Mapa Argentino según presentación CLPC-ONU - 2009.png|thumb|Mappa uffiċjali tal-Arġentina mħejjija fl-2009. Hija indikata bl-aħdar il-wiċċ tal-blata kontinentali Arġentina, rikonoxxuta min-Nazzjonijiet Uniti fl-2016. Il-mappa tinkludi talbiet territorjali fuq il-Gżejjer Malvinas, il-Gżejjer Aurora, il-Gżejjer tal-Ġeorġja t'Isfel, in-Nofsinhar Gżejjer Sandwich u l-Antartika Arġentina]]
[[File:Cono-sur-anual-sat.gif|thumb|Immaġini satellitari]]
[[File:Montaje de la Ciudad de Buenos Aires.png|thumb|Buenos Aires]]
[[File:Casa de Gobierno de Santa Fe.jpg|thumb|Dar tal-Gvern tal-Provinċja ta' Santa Fe fil-Belt ta' Santa Fe (Casa de Gobierno de la Provincia de Santa Fe en la Ciudad de Santa Fe)]]
[[File:Vista lejana de la ciudad de Santa Fe, desde un edificio de Parana - panoramio.jpg|thumb|Santa Fe]]
[[File:La Plata desde el aire.JPG|thumb|La Plata]]
[[File:Museo Cs. Naturales otra.JPG|thumb|La Plata]]
[[File:Estadio Único Ciudad de La Plata.jpg|thumb|La Plata]]
[[File:Poder Legislativo de Santiago del Estero 4.jpg|thumb|Santiago del Estero]]
[[File:Municipalidad de Esperanza, Santa Fe.jpg|thumb|Muniċipalità ta' Tama]]
[[File:Casa de Gobierno de Jujuy 01.JPG|thumb|San Salvador de Jujuy]]
[[File:Casas fueguinas (5466920128).jpg|thumb|Ciudad de Ushuaia]]
[[File:ViñedoCafayate.jpg|thumb|Salta]]
[[File:Catamarca Belen Santuario.JPG|thumb|Is-Santwarju tal-Madonna ta' Betlem, Belén, Catamarca (12.000 pop., 2001)]]
[[File:Foz de Iguaçu 27 Panorama Nov 2005.jpg|thumb|Iguazu Falls (Cataratas del Iguazú/Cataratas do Iguaçu) huma sett ta' kaskati li jinsabu fuq ix-Xmara Iguazú, fuq il-fruntiera bejn il-provinċja Arġentina ta' Misiones u l-istat Brażiljan ta' Paraná.]]
[[File:Iguazu Décembre 2007 - Panorama 5.jpg|thumb|The Devil's Throat (Garganta del Diablo) huwa sett ta' kaskati fuq ix-Xmara Iguazú, għoli sa 80 m, li jegħlbu ġo gorge dejqa, li tikkonċentra l-akbar fluss tal-Iguazú Falls.]]
L-'''Arġentina''' hi nazzjon f[[L-Amerika t'Isfel|l-Amerka t'Isfel]]. Il-[[belt kapitali]] hi [[Buenos Aires]]. Arġentina Għandha fruntieri ta '11,968 km li taqsam fruntiera maċ-[[Ċili]] (il-punent u n-nofsinhar): 5,308 km, [[Paragwaj]] (Tramuntana): 1,699 km, [[Urugwaj]] (Grigal): 887 km, [[Brażil]] (Tramuntana: 1,132 km (tqassim kurrenti: 1898).

'''Rosalba Carriera''' (7 ta' Ottubru, 1675 – 15 ta' April, 1757) kienet pittriċi [[Venezja]]na tal-istil [[rokokò]]. F'żgħożitha speċjalizzat fil-pittura tal-minjaturi. Aktar tard saret magħrufa għax-xogħol tagħha bil-[[pastelli]], mezz li jaqbel sewwa mal-istil rokokò. 

'''Ajruport ta' Istanbul''' (IATA: IST, ICAO: LTFM) (Tork: İstanbul Havalimanı) <ref>[https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/yeni-havalimaninin-adi-belli-oldu-istanbul-havalimani-tabelalari-asildi,uQweIzQJuEO5By59Eg4xnw/ Istanbul]</ref> huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni li jservi lil [[ Istanbul |Istanbul]], [[Turkija|it-Turkija]]. Huwa jinstab fid-distrett ta' [[ Arnavutköy (distrett) |Arnavutköy]] fuq in-naħa [[Ewropa|Ewropea]] tal-belt. 

'''Fatehpur Sikri''' (pronunzja bil-Ħindi: [ˈfətɛɦpʊɾ ˈsiːkɾiː]) hija belt żgħira fid-Distrett ta' [[Agra]] ta' [[Uttar Pradesh]], l-[[Indja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx|titlu=Fatehpur Sikri|sit=www.tajmahal.gov.in|data-aċċess=2022-11-22}}</ref> Fatehpur Sikri, li tinsab 35.7 kilometru mis-sede tad-Distrett ta' Agra, ġiet stabbilita bħala l-[[belt kapitali]] tal-[[Imperu Mugal]] fl-1571 mill-[[Imperatur Akbar]], u qdiet dan ir-rwol mill-1571 sal-1585, meta Akbar abbandunaha minħabba kampanja militarti f'[[Punjab]] u iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox fl-1610.<ref>Andrew Petersen (11 March 2002). ''Dictionary of Islamic Architecture''. Routlegde. p. 82. ISBN <bdi>9781134613656</bdi>.</ref>

L-'''Ark Ġeodetiku ta’ Struve''' huwa katina ta’ triangolazzjonijiet tal-istħarriġ minn [[Hammerfest]] fin-[[Norveġja]] sal-[[Baħar Iswed]], li tgħaddi minn għaxar pajjiżi (in-Norveġja, l-[[Żvezja|Iżvezja]], il-[[Finlandja]], ir-[[Russja]], l-[[Estonja]], il-[[Latvja]], il-[[Litwanja]], il-[[Bjelorussja|Belarussja]], il-[[Moldova]] u l-[[Ukrajna]]) u hija twila 2,820 kilometru. Bis-saħħa tal-Ark Ġeodetiku ta’ Struve seta’ jsir l-ewwel kejl preċiż ta’ meridjan tad-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name=":0">Norwegian Directorate for Cultural Heritage,Dronningensg 13, P.O.Box 8196, Dep. 0034, Oslo, Norway (2005), ''Norwegian Points on The Struve Geodetic Arc'' (fuljett)</ref>

L-eks '''Fabbrika ta'''' '''Van Nelle''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Van Nellefabriek'') fuq ix-xmara [[Schie]] f'[[Rotterdam]], titqies bħala waħda mill-iprem eżempji tal-Istil Internazzjonali bbażat fuq l-arkitettura [[Kostruttiviżmu|kostruttivista]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] fl-2014.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1441/|titlu=Van Nellefabriek|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-07}}</ref> Ftit wara li nbniet, [[Arkitett|arkitetti]] prominenti ddeskrivew il-fabbrika bħala "l-isbaħ spettaklu tal-era moderna" ([[Le Corbusier]] fl-1932) u bħala "[[poeżija]] tal-[[azzar]] u tal-[[ħġieġ]]" (Robertson fl-1930).<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.nl/nl/erfgoed/van-nellefabriek|titlu=Van Nellefabriek|sit=Unesco Commissie|lingwa=nl|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://architectuul.com/architecture/van-nelle-factory|titlu=Van Nelle Factory|sit=architectuul.com|data-aċċess=2021-08-07}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Iċċita| ''Usus fructus est ius alienis rebus utendi fruendi salva rerum substantia.''|Diġest 7.1.1, Paulus, 3 ad Vitellium}}

'''Ġurnalist''' jew '''ġurnalista''' huwa individwu li jkun imħarreġ biex jiġbor l-informazzjoni permezz ta’ test, awdjo jew ritratti, jipproċessaha f’format ta’ aħbar u jxerridha lill-pubbliku. L-att jew il-proċess li prinċipalment isir mill-ġurnalist jissejjaħ ġurnaliżmu.

Ir-'''Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja''' f'[[Chernivtsi]], l-[[Ukrajna]] nbniet għall-Isqof Metropolitan Ortodoss tal-Lvant bejn l-1864 u l-1882 skont id-disinni tal-[[arkitett]] [[Ċekja|Ċek]] [[Josef Hlávka]] mill-[[Awstrija]]-[[Ungerija]]. Ir-residenza, b'binjiet li issa jagħmlu parti mill-Università ta' Chernivtsi, tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO World Heritage Site in 2011.

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Madagaskar|Madagascar]] irratifika l-Konvenzjoni fid-19 ta' Lulju 1983, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mg|titlu=Madagascar - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-03}}</ref>

{{Nebbieta|ġeografija}}

== Innu Ewkaristiku (''T’Adoriam Ostia Divina'') ==

</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 5.94
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 15.39
|poż_densità_popolazzjoni    = 224 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $231.787 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=28&pr.y=19&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=916&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Kazakhstan |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 51
|PGD_PSX_per_capita          = $13,892<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 69
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.754<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf  |titlu=Human Development Report 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-15 |lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 69
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] {{nobold|mill-[[Unjoni Sovjetika]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Kazakh Khanate]]
|data_stabbilit1             = 1465
|avveniment_stabbilit2       = [[Awtonomija Alash]]
|data_stabbilit2             = 13 ta' Diċembru, 1917
|avveniment_stabbilit3       = [[Repubblika Sovjetika Soċjalista tal-Każakistan|RSS tal-Każakistan]]
|data_stabbilit3             = 5 ta' Diċembru, 1936
|avveniment_stabbilit4       = [[Storja tal-Każakstan#Sovranità u l-indipendenza|Iddikjarata]]<br /> - Finalizzata  
|data_stabbilit4             = 16 ta' Diċembru, 1991<br />25 ta' Diċembru, 1991
|avveniment_stabbilit5       = 
|data_stabbilit5             = 
|valuta                      = [[Tenge tal-Każakistan|Tenge]]
|kodiċi_valuta               = JOD
|żona_ħin                    = [[Ħin fil-Każakistan|Punent \ Lvant]]
|differenza_ħku              = [[UTC+05:00|+5]] \ [[UTC+06:00|+6]]
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.kz]], [[.қаз]]
|kodiċi_telefoniku           = +7-6xx, +7-7xx
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $196.419 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 50
|PGD_nominali_per_capita     = $11,772<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 59
|nota1                       = 
}}

{{Wikifikazzjoni}}

{{Wikifikazzjoni}}{{kwota|L-aktar bniedem erudit tal-gżira|Abbé Delaporte fuq De Soldanis fi ktieb tal-vjaġġi tiegħu ppubblikat fl-1787}}
'''Ġann Piet Franġisk De Soldanis''' ([[Rabat (Għawdex)|Rabat]], [[31 ta' Ottubru]] [[1712]] - [[30 ta' Jannar]] [[1770]]) kien lingwista, storiku u studjuż tal-ilsien [[Malti]]. Kien bniedem għaref u ta' kultura vasta mhux biss jekk inqabbluh ma' studjużi oħra fil-gżejjer Maltin imma wkoll jekk inpoġġuh fil-kuntest Ewropew.

{{stub}}
Ir-rwoli tan-'''nisa fl-Ungerija''' nbidlu b'mod sinifikanti matul l-aħħar 200 sena. Storikament, fit-territorju preżenti tal- [[Ungerija]], diskorsi dwar ir-rwoli tan-nisa, id-drittijiet u l-aċċess politiku, flimkien ma' [[ Movimenti Feministi |movimenti femministi]], żviluppaw fil-kuntest ta' rwoli ta' ġeneru estremament tradizzjonali li kienu influwenzati mill [[Knisja Kattolika|-Kattoliċiżmu Ruman]], il-[[ Luteraniżmu |Luteraniżmu]] u l-[[ Kalviniżmu |Kalviniżmu]] . Aktar reċentement, id[[Komuniżmu|-]]<nowiki/>duttrina [[Komuniżmu|Komunista]] dwar il-post tan-nisa fis-soċjetà kienet ukoll influwenti. L[[ Post-komuniżmu |-era post-komunista]] fl-Ungerija pproduċiet numru ta' organizzazzjonijiet biex jindirizzaw il-bżonnijiet tan-nisa tan-nazzjon u jimmobilizzaw il-votanti nisa, u bosta universitajiet issa għandhom programmi ta' studju tal-ġeneru. Fis-seklu 21, id-dħul fl-[[Unjoni Ewropea]] wassal għal kultura iktar “''Westernized''”. 

{{stub|Militar}}

Il-'''Kastell ta' Kronborg''' huwa kastell u fortizza fir-raħal ta' [[Helsingør]], id-[[Danimarka]]. Immortalizzat bħala '''Elsinore''' f'''Hamlet'' ta' [[William Shakespeare]], il-Kastell ta' Kronborg huwa wieħed mill-iktar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] importanti fit-Tramuntana tal-[[Ewropa]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/696/|titlu=Kronborg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-26}}</ref>

{{stub|Sport}}

Il-'''Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda''' huma sit sagru tal-popli Mijikenda fl-eks Provinċja tal-Kosta tal-[[Kenja]]. ''Kaya'' (bil-plural: ''makaya'' jew ''kayas'') jitqies li huwa sors intrinsiku ta' setgħa ritwali u l-oriġini ta' identità kulturali fi ħdan il-foresti sagri;<ref>Parkin, David (2006). ''The Sacred Void: Spatial Images of Work and Ritual Among the Giriama of Kenya''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-0-521-02498-3</bdi>. p. 37.</ref><ref>Wynne-Jones, Stephanie; Laviolette, Adria, eds. (2017). ''The Swahili World''. doi:10.4324/9781315691459. ISBN <bdi>978-1-315-69145-9</bdi>.</ref> huwa wkoll post tat-talb għall-membri tal-grupp etniku tal-Mijikenda.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/sacred-groves-threatened-development-kaya-forests-kenya|titlu=Sacred Groves Threatened by Development: The Kaya Forests of Kenya {{!}} Cultural Survival|data=2010-03-25|sit=www.culturalsurvival.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref> L-insedjament, iċ-ċentru ritwali, u ħitan iffortifikati assoċjati mal-foresti huma wkoll parti mill-''kaya''. Attwalment, il-''kaya'' jitqies ukoll bħala unità organizzattiva tradizzjonali tal-popli Mijikenda. Ħdax mill-madwar 60 ''kaya'' separat ġew raggruppati flimkien u tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit wieħed.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1231/|titlu=Sacred Mijikenda Kaya Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref>

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

'''Element kimiku''' huwa sustanza pura magħmula minn tip wieħed ta’ [[atomu|atomi]], li jikkaratterizzawh u jiddistingwuh mill-elementi l-oħra bin-[[numru atomiku]] (Z).<br /> 

fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju.]]
Il-'''Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju''' nbena għall-ewwel darba fl-Imperu tal-[[Mali]] fis-seklu 14. Din il-kollezzjoni ta' moskej fil-[[Kosta tal-Avorju]] tniżżlet bħala sit indikattiv fid-29 ta' Novembru 2006 bħala sit kulturali, u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1648/|titlu=Sudanese style mosques in northern C&ocirc;te d&rsquo;Ivoire|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-03}}</ref>

'''Andreas Kaplan''' (imwieled fil-5 ta' Ottubru 1977 fi [[Munich]]) huwa [[ekonomista|ekonomist]] Ġermaniż li jservi bħala l-President tal-Università tal-Loġistika ta' Kühne.<ref>Mester, Volker. [https://www.abendblatt.de/hamburg/wirtschaft/article240666138/Hamburger-Kuehne-Hochschule-plant-Standort-in-Asien.html "Hamburger Kühne Hochschule plant Hochschule in Asien"]</ref> Qabel dan, huwa kellu l-pożizzjoni ta' rettur fl-ESCP Business School.<ref>Gavin O. [https://www.fenews.co.uk/skills/andreas-kaplan-appointed-dean-of-escp-paris-campus-to-prepare-the-emergence-of-a-european-federal-governance-structure/ "Andreas Kaplan appointed Dean of ESCP Paris campus to prepare the emergence of a European federal governance structure"]</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum sufi ta' Derby''', magħruf xjentifikament bħala ''Caluromys derbianus'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni b'firxa min-Nofsinhar tal-[[Messiku]] sat-Tramuntana tal-[[Ekwador]].

Kastilja, il-[[Valletta|Belt Valletta]].]]
Il-'''Borża ta' Malta''', magħrufa oriġinarjament bħala '''Casino della Borsa''',<ref>{{Ċita web|url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|titlu=More houses in Valletta. Melita Historica. 3 (2): 3.|kunjom=Denaro|isem=Victor F.|data=1961|data-aċċess=2023-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160323112933/http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|arkivju-data=2016-03-23|url-status=bot: unknown}}</ref> hija l-Borża tal-[[Gżejjer Maltin]]. Minn mindu ġiet stabbilita fl-1992, il-Borża kienet strumentali għaż-żieda tal-kapital għas-settur privat permezz tal-ħruġ tal-bonds korporattivi u l-ekwità, filwaqt li prattikament id-dejn nazzjonali kollu tal-[[Gvern ta' Malta]] nħareġ fil-forma ta' bonds tal-Gvern ta' Malta u kambjali tat-teżor elenkati u kkummerċjalizzati fis-suq sekondarju.

{{Taxobox
|isem = Chordata
|stampa=Branchiostoma lanceolatum.jpg|230px|Branchiostoma lanceolatum
|deskrizzjoni_stampa= ''Branchiostoma lanceolatum''
<!-- CLASSIFICAZIONE -->
|dominju=[[Eukaryota]]
|renju=[[Animalia]]
|sottorenju=[[Eumetazoa]] 
|fergħa= [[Bilateria]]
|superfajlum=[[Deuterostomia]]
|fajlum='''Chordata'''
|sottodiviżjoni=[[Subphylum|Subphyla]]
* [[Tunicata|Tunicata/Urochordata]]
* [[Cephalochordata]]
* [[Vertebrata]]
}}
Il-'''Kordati''' (''Chordata'', [[William Bateson|Bateson]] [[1885]]) jirrappreżentaw [[phylum]] ta' [[annimali]] li fih organiżmi ta' ħafna forom u komplessità, bħall-[[Vertebrati]], l-[[Urokordati]] u ċ-[[Ċefalokordati]]. Dan il-[[phylum]] hu bbażat fuq struttura interna forma ta' bastun ta' support magħruf bħala ''notokorda''. 

'''Carolina "Carla" Fracci''' ([ˈkarla ˈfrattʃi]; twieldet fl-20 ta' Awwissu 1936 – mietet fis-27 ta' Mejju 2021)<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Brug|isem=Manuel|data=2021-05-28|titlu=Zum Tod der Primaballerina Carla Fracci|url=https://www.welt.de/kultur/klassik/article231417711/Zum-Tod-der-Primaballerina-Carla-Fracci.html|lingwa=de|data-aċċess=2021-12-06}}</ref> kienet ballerina klassika, attriċi u direttur taż-[[żfin]] klassiku [[Italja|Taljana]]. Hija meqjusa bħala waħda mill-aqwa ballerini tas-seklu 20<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Harss|isem=Marina|data=2021-05-28|titlu=Carla Fracci, Expressive Doyenne of Italian Ballet, Dies at 84|url=https://www.nytimes.com/2021/05/28/arts/dance/carla-fracci-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-12-06}}</ref>, u kienet żeffiena ewlenija (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''prima ballerina'') tat-[[Teatru La Scala]] f'[[Milan]], l-Italja, u mbagħad ħadmet għal rasha ma' kumpaniji internazzjonali, fosthom ir-Royal Ballet ta' [[Londra]], l-[[Stuttgart|iStuttgart]] Ballet, ir-Royal [[Żvezja|Swedish]] Ballet u l-[[Stati Uniti|American]] Ballet Theatre. Fracci kienet magħrufa għall-interpretazzjoni tagħha ta' karattri ewlenin f'diversi żifniet klassiċi Romantiċi, bħal ''La Sylphide'', ''Giselle'', ''Swan Lake'', u ''[[Romeo u Ġuljetta]]''. Ħadet sehem f'żifniet klassiċi bħal ''Nijinsky'' u ''Complete Bell Telephone Hour Performances: Erik Bruhn 1961–1967''. Hija żifnet flimkien ma' ballerini rġiel bħal [[Erik Bruhn]], [[Rudolf Nureyev]] u [[Mikhail Baryshnikov]]. Iktar 'il quddiem, idderiġiet diversi kumpaniji taż-żfin klassiku fl-Italja, fosthom it-Teatru San Carlo ta' [[Napli]] u t-Teatru tal-Opri ta' [[Ruma]].

{{wikifikazzjoni}}
Fertilizzazzjoni In Vitro (IVF)

'''Figolla''' hija tip ta' ħelu [[Maltin|Malti]] b'mili qisu marżipan li tittiekel fi żmien l-[[Għid]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/|titlu=M3P : Malta Media Memory Preservation|sit=www.m3p.com.mt|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.grouprecipes.com/66232/maltese-figolli---easter-characters.html|titlu=Maltese Figolli - Easter Characters Recipe|sit=www.grouprecipes.com|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Spiss il-figola tingħata forma ta' [[qalb]], salib, [[stilla]], ħuta, [[fenek]], u kwalunkwe simbolu b'rabta mal-[[Kristjaneżmu]], b'mod partikolari l-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]], iżda dan l-aħħar saret tingħata kull tip ta' forma skont il-gosti ta' dak li jkun.

0.548<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |titlu=2015 Human Development Report |sena=2015 |data-aċċess=2015-12-15 |pubblikatur=United Nations Development Programme |lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 145
|kategorija_IŻU              =<span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = [[Unifikazzjoni tan-Nepal|Unifikazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = Renju iddikjarat
|data_stabbilit1             = 25 ta' Settembru 1768
|avveniment_stabbilit2       = Stat iddikjarat
|data_stabbilit2             = 15 ta' Jannar 2007 
|avveniment_stabbilit3       =Repubblika iddikjarata
|data_stabbilit3             = 28 ta' Mejju 2008 
|valuta                      = [[Rupee tan-Nepal]] 
|kodiċi_valuta               = NPR
|żona_ħin                    = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +05:45
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +05:45
|cctld                       = [[.np]]
|kodiċi_telefoniku           = +977
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $19.921 biljun
|poż_PGD_nominali            =
|PGD_nominali_per_capita     = $743
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
}}

{{Nebbieta|xjenza}}

{{stub|Intrapriża}}
'''Renault Samsung Motors''', hija kumpanija li timmanifattura l-vetturi tas-sewqan fil-[[Korea t'Isfel]].

{{infobox city}}
'''Toruń''' (/'tɒrʊnjə/<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/torun|titlu=TORUŃ {{!}} Definition of TORUŃ by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of TORUŃ|sit=Lexico Dictionaries {{!}} English|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210503160852/https://www.lexico.com/definition/torun|arkivju-data=2021-05-03|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Torun|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Torun|kunjom=Company|isem=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/torun|titlu=Toruń definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|sit=www.collinsdictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Toru%C5%84|titlu=Definition of TORUŃ|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref>, bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [ˈTɔruj̃]; bil-Ġermaniż: ''Thorn'') huwa raħal storiku max-xmara [[Vistula]] fil-[[Polonja]] Ċentrali u tat-Tramuntana u huwa wkoll [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Il-popolazzjoni tar-raħal kienet tammonta għal 197,812 abitant f’Diċembru 2021.<ref>{{Ċita web|url=https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/teryt/jednostka|titlu=GUS - Bank Danych Lokalnych|sit=bdl.stat.gov.pl|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Preċedentement, kien il-kapitali tad-Distrett ta’ Toruń (1975-1998) u tad-Distrett tal-Pomeranja (1921-1945). Mill-1999, Toruń huwa sede tal-gvern awtonomu tad-Distrett ta’ Kujavja u tal-Pomeranja u huwa wieħed miż-żewġ kapitali tad-distrett, flimkien ma’ [[Bydgoszcz]]. Il-bliet u l-kontej ġirien jiffurmaw iż-żona metropolitana ġemellata ta’ Bydgoszcz–Toruń.

Il-'''Katidral ta' Santa Sofija''', fi [[Kiev]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ukrajna]], huwa [[monument]] arkitettoniku tar-Rus ta' Kiev. L-eks katidral huwa wieħed mill-iżjed binjiet ikoniċi magħrufa tal-belt u l-ewwel sit storiku fl-Ukrajna li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-kumpless tal-Monasteru tal-Għar ta' Kiev.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|titlu=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/lIve8|titlu=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World He…|data=2013-06-24|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Apparti l-binja prinċipali, il-kumpless tal-[[katidral]] jinkludi wkoll ġabra ta' strutturi oħra bħat-torri tal-kampnar u l-Binja Metropolitana. Fl-2011 is-sit storiku ġie riassenjat mill-ġurisdizzjoni tal-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Ukrajna għal dik tal-Ministeru għall-[[Kultura]] tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/fsLZ|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-21|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/xgmO|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-16|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Waħda mir-raġunijiet li wasslet għal din il-bidla kienet li l-Katidral ta' Santa Sofija u l-Monasteru (Lavra) ta' Pechersk ta' Kiev ġew rikonoxxuti flimkien mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed, filwaqt li fl-Ukrajna ż-żewġ siti kienu amministrati minn entitajiet differenti tal-gvern. Attwalment il-binja tospita [[mużew]].

It-'''Teatru Antik ta’ Epidaurus''' huwa teatru fil-belt Griega ta’ [[Epidauru|Epidaurus]], li jinsab fin-naħa tax-Xlokk tas-santwarju ddedikat lill-alla Grieg antik tal-[[mediċina]], [[Asclepius]]. It-teatru nbena fuq in-naħa tal-Punent tal-muntanja [[Cynortion]], ħdejn ir-raħal modern ta’ [[Lygourio]], u jagħmel parti mill-Muniċipalità ta’ Epidaurus. It-teatru huwa meqjus bħala l-iktar teatru Grieg antik perfett fir-rigward tal-akustika u l-estetika.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ancientacoustics2011.upatras.gr/Files/Vassilantonopoulos%20et%20al._Epidauros%20Measurements.pdf|titlu=Vassilantonopoulos, Stamis; Hatziantoniou, Panagiotis; Tatlas, Nicolas-Alexander; Zakynthinos, Tilemachos; Skarlatos, Dimitrios; Mourjopoulos, John N. (September 2011). "Measurements and analysis of the acoustics of the ancient theatre of Epidaurus". The Acoustics of Ancient Theatres Conference.}}</ref> Is-Santwarju ta’ Asclepius, inkluż it-Teatru Antik ta’ Epidaurus, tniżżel bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-10}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum ta' denbu qasir griż
| image = Monodelphis domestica.jpg
| image_caption = [[Opossum ta' denbu qasir griż]] ''[[Monodelphis domestica]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Monodelphis]]''
| genus_authority = (Burnett,1830)
| species = '''''M. domestica'''''
| binomial = ''[[Monodelphis domestica]]''
| binomial_authority = (Wagner,1847)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Monodelphis domestica]]'']]
L-[[Opossum ta' denbu qasir griż]] jew [[opossum brażiljan]] jew [[opossum tal-foresta tax-xita]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Monodelphis domestica]]'', huwa mammiferu marsupjal, tal-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] linqas fost l-[[opossum]]i li huma addattati għal ħajja fis-siġar, nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

Il-'''Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی منطقه فارس) huwa t-titlu uffiċjali mogħti mill-[[UNESCO]] lil tmien siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] ta' żmien is-[[Sassanidi]], li jinsabu fix-Xlokk tal-provinċja ta' Fars, l-[[Iran]]. Il-Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fit-30 ta' Ġunju 2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1568/|titlu=Sassanid Archaeological Landscape of Fars Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/|titlu=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-28}}</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}

{{Nebbieta|sport}}

Il-'''Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar id-Dritt tal-Baħar''', jew l-'''UNCLOS''' (l-akronimu tal-isem bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] ''United Nations Convention on the Law of the Sea'',<ref>Ġie li tissejjaħ ukoll il-'''Konvenzjoni ta' Montego Bay'''</ref>) hija trattat internazzjonali li jiddefinixxi l-jeddijiet u r-responsabiltiajiet tal-Istati li jużaw l-ibħra u l-oċeani, u jiddefinixxi l-linji-gwida li jirregolaw it-trattattivi, l-ambjent u l-ġestjoni tar-riżorsi naturali.

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

[[File:Edirne mosque outside.jpg|thumb|209px|Edirne]]

'''Charles-Édouard Jeanneret''' (twieled fis-6 ta' Ottubru 1887 – miet fis-27 ta' Awwissu 1965), magħruf bħala '''Le Corbusier''' (/lə kɔːrˈbjuːzieɪ/ ''lə kor-BEW-zee-ay'',<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|titlu=LE CORBUSIER {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com|data=2022-01-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220126075540/https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|arkivju-data=2022-01-26|url-status=dead}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [lə kɔʁbyzje]),<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Rose|isem=Steve|data=2008-07-16|titlu=The many contradictions of Le Corbusier|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/jul/17/architecture|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-17}}</ref> kien [[arkitett]], disinjatur, pittur, pjanifikatur urban u [[kittieb]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]-[[Franza|Franċiż]], u kien wieħed mill-pijunieri ta' dik li issa titqies bħala l-arkitettura moderna. Huwa twieled fl-Iżvizzera u sar ċittadin Franċiż fl-1930. Il-karriera tiegħu damet ħames deċennji, fejn huwa ddisinja binjiet fl-[[Ewropa]], fil-[[Ġappun]], fl-[[Indja]], kif ukoll fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]].<ref>Birksted, Ian (2009). ''Le Corbusier and the Occult''. Cambridge, Mass.: MIT Press. ISBN <bdi>9780262026482</bdi>.</ref> Huwa kien tal-fehma li "l-għeruq tal-arkitettura moderna nibtu minn Viollet-le-Duc".<ref>Froissart, Rossella (2011). ''Avant-garde et tradition dans les arts du décor en France. Lectures critiques autour de Guillaume Janneau'' (bil-Franċiż). Université de Provence - Aix-Marseille. p. 73.</ref>

Il-'''Belt Projbita''' (biċ-[[Lingwa Ċiniża|Ċiniż]]: 紫禁城; bil-Pinyin: ''Zǐjìnchéng''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Forbidden City'') hija kumpless ta' palazz fid-Distrett ta' Dongcheng, f'[[Beijing]], iċ-[[Ċina]], fiċ-ċentru tal-Belt Imperjali ta' Beijing. Hija mdawra b'bosta ġonna u tempji imperjali lussużi, fosthom it-22 ettaru (54 akru) tal-Park ta' Zhongshan, it-Tempju Imperjali tal-Antenati għas-sagrifiċċji, id-69 ettaru (171 akru) tal-Park ta' Beihai, u t-23 ettaru (57 akru) tal-Park ta' Jingshan.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asianstudies.org/publications/eaa/archives/symbolism-in-the-forbidden-city-the-magnificent-design-distinct-colors-and-lucky-numbers-of-chinas-imperial-palace/|titlu=Symbolism in the Forbidden City: The Magnificent Design, Distinct Colors, and Lucky Numbers of China’s Imperial Palace - Association for Asian Studies|data=2021-11-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211118074554/https://www.asianstudies.org/publications/eaa/archives/symbolism-in-the-forbidden-city-the-magnificent-design-distinct-colors-and-lucky-numbers-of-chinas-imperial-palace/|arkivju-data=2021-11-18|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Sevil Shhaideh''' (pronunzja Rumena<small>:</small> [ˈsevil ˈʃajde];<ref>{{Ċita web|url=https://www.antena3.ro/actualitate/primul-interviu-cu-sevil-shhaideh-393307.html|titlu=Primul interviu cu Sevil Shhaideh. Dezvăluiri despre amenințările primite|sit=www.antena3.ro|lingwa=Romanian|data-aċċess=2023-05-23}}</ref> kunjomha xebba '''Geambec''' (bit-Tatari tal-[[Krimea]]: Cambek); twieldet fl-4 ta' Diċembru 1964) hija ekonomista, uffiċjal tal-gvern u [[politiku]] [[Rumanija|Rumena]]. Fil-21 ta' Diċembru 2016, hija ġiet proposta bis-[[Soċjaliżmu Demokratiku|Soċjalisti Demokratiċi]] biex tkun il-Prim Ministru tar-Rumanija, iżda ġiet rifjutata mill-President [[Klaus Iohannis]].

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon tal-Arġentina
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray, 1843) 
| speċi = '''''T. sponsorius'''''
| binominali = ''Thylamys sponsorius''
| awtorità_binominali = (Thomas, 1921)
| mappa_firxa = Thylamys sponsorius area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon tal-Arġentina
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon tal-Arġentina''' jew '''opossum ta' denbu oħxon tal-Arġentina''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys sponsorius'', huwa mammiferu marsupjal tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu hija primarjament [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta tiegħu.

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Alta''' (bin-[[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]]: ''Helleristningene i Alta'') jinsab fil-muniċipalità ta' [[Alta]] u fl-inħawi, fil-kontea ta' [[Finnmark]] fit-Tramuntana tan-[[Norveġja]]. Minn meta ġie skopert l-ewwel tinqix fl-1973, instabu iktar minn 6,000 tinqixa f'diversi siti fl-inħawi ta' Alta. L-ikbar lokalità, f'Jiepmaluokta madwar ħames kilometri minn Alta, fiha eluf ta' tinqix individwali u ġiet ikkonvertita f'[[mużew]] fil-beraħ. Is-sit, flimkien mas-siti ta' Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes u Transfarelv, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-3 ta' Diċembru 1985. Huwa l-unika Sit ta' Wirt Dinji tal-[[preistorja]] fin-Norveġja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/352/|titlu=Rock Art of Alta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-26}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
It-tixrid tal-Coronavirus ta' [https://web.archive.org/web/20200202050055/https://toptenlistsweb.wixsite.com/top10/post/top-10-reasons-the-coronavirus-should-terrify-you Wuhan 2019-20  ( (2019-nCoV) )]

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''<br />Reġjun ta’ Sqallija '''''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Italja}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Palermo]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Renato Schifani]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|25 709 km2 
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''
|5 032 818 (2017)
|-
|'''Websajt'''
|[https://www.regione.sicilia.it/ Sit Uffiċjali]
|}
'''Sqallija''' (''Sicilia'') hija l-ikbar gżira fil-[[Baħar Mediterran]], flimkien mal-gżejjer minuri tal-madwar. Din il-gżira hija awtonoma però tifforma parti mill-peniżola Taljana, allura nistgħu ngħidu li tista' titqies bħala wieħed mir-reġjuni tal-Italja minkejja l-fatt li hija gżira b'kultura kemxejn differenti. Sqallija tinsab fiċ-ċentru tal-baħar Mediterran, il-gżira testendi mill-ponta tal-peniżola ta' Apennini, li hija separata biss mit-triq id-dejqa li taqsam il-lokalità ta' Messina, u tibqa' sejra lejn il-kosta tat-tramuntana tal- kontinent Afrikan.

]]
'''Arġentier''' '''(tad-deheb)''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mid-[[deheb]] u metalli prezzjużi oħra.

{{infobox city}}'''Ilulissat''' (jew '''Jakobshavn''') huwa raħal ta' 4,533 abitant fil-Bajja ta' Disko, [[Greenland]], kapitali tal-muniċipalità ta' Avannaata; li ismu jfisser ''icebergs'' bil- Kalaallisut (lingwa Greenlandiża); isem xieraq ħafna, peress li f’din iż-żona jinqalgħu icebergs immensi mill-glaċier Sermeq Kujalleq (jew Icecap), wiesa’ 5 metri.&nbsp;km u ta' ħxuna mhux magħrufa, l-akbar glaċieri fid-dinja barra [[Antartika|l-Antartika]] . Il-biċċa l-kbira tal-icebergs imbagħad jieqfu fil-fjord iffriżat, il- [[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat|Kangia]], waħda mill-aktar destinazzjonijiet popolari għat-turiżmu tal-Groenlandja, [[Sit ta' Wirt Dinji]] mill-2004.<ref>{{Ċita web|url=http://www.corriere.it/esteri/cards/i-21-siti-patrimonio-umanita-piu-sconosciuti-mondo/ilulissat-groenlandia.shtml|titlu=Unesco, i 21 siti patrimonio dell'Umanità più sconosciuti al mondo|data=2015-11-30|sit=Corriere della Sera|lingwa=it|data-aċċess=2023-12-24}}</ref> Hija l-kapitali tal- muniċipalità ta ' Avannaata. 

{{wikifikazzjoni}}

'''Madre Tereża ta' Kalkutta''' ([[Skopje]], twieldet fis-26 ta' Awwissu 1910 - Kalkutta, l-[[Indja]], mietet fil-5 ta' Settembru 1997) twieldet f'familja [[Knisja Kattolika|Kattolika]] [[Albanija|Albaniża]] fi Skopje, illum parti mill-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]]. Ta' tmintax-il sena ddeċidiet li tidħol fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet Missjunarji tal-[[Santa Marija|Madonna]] ta' [[Loreto]]. Fl-1928 telqet lejn l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]], u sena wara kienet l-Indja. Fl-1931 iż-żagħżugħa Ineż ħadet l-ewwel voti u l-isem ġdid ta' Swor Marija Tereża tal-Bambin [[Ġesù]] (għad-devozzjoni tagħha lejn il-qaddisa ta' Lisieux), u ta' għoxrin sena kienet tgħallem l-[[Storja|istorja]] u l-[[ġeografija]] lil studenti bniet sinjuri fil-kulleġġ tas-sorijiet ta' Loreto f'Entally, żona fil-Lvant ta' Kalkutta.<ref>Muggeridge (1971), kap. 3, "Mother Teresa Speaks", pp. 105, 113.</ref>

'''Sanchi''' huwa kumpless [[Buddiżmu|Buddist]], famuż bħall-Istupa l-Kbira, fuq il-quċċata ta' għolja fir-raħal ta' Sanchi fid-Distrett ta' Raisen tal-Istat ta' Madhya Pradesh, l-[[Indja]]. Jinsab madwar 23 kilometru mir-raħal ta' Raisen, il-kapitali tad-distrett, u 46 kilometru (29 mil) fil-Grigal ta' Bhopal, il-[[belt kapitali]] ta' Madhya Pradesh.

Il-'''Henryk Jan Dominiak Mużew tal-Arti Professjonali Minjatura f'Tychy''' ([[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach) huwa [[mużew]] tal-arti kontemporanja li jinsab fi triq Żwakowska 8/66 f'Tychy<ref name=osoby-fizyczne>[https://web.archive.org/web/20211006104002/https://bip.mkdnis.gov.pl/media/download_gallery/20140319Muzea_utworzone_przez_osoby_fizyczne.pdf1397627824 Muzea utworzone przez osoby fizyczne s. 4, poz. 41. (2023-09-22)]</ref><ref name=bip-gov>[https://www.gov.pl/web/bip/muzeum-miniaturowej-sztuki-profesjonalnej-henryk-jan-dominiak-w-tychach Biuletyn Informacji Publicznej – Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach. (2023-09-22)]</ref><ref name=prezi-com>[https://prezi.com/zxtvbjok3kgr/muzeum-miniaturowej-sztuki-profesjonalnej-henryk-jan-dominia/ Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak w Tychach. (2023-09-22)]</ref><ref name="British-Publishing-House-2017">''Dominiak Henryk Jan, Biografia Indeks według kodu Grup Zawodowych: Sztuka, kultura i muzea, [w:] ''Britishpedia, Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej'', BPH – British Publishing House Ltd, t. III., 2017, s. 245. ISBN 978-1-912100-36-1.''</ref><ref name="British-Publishing-House-2021">''Dominiak Henryk Jan, Biografia Indeks według kodu Grup Zawodowych: Sztuka, kultura i muzea, [w:] ''Britishpedia, Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej'', BPH – British Publishing House Ltd, t. VII., 2021, s. 251. ISBN 978-1-912100-46-0.''</ref><ref name="autonazwa2">[http://muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiak.eu/wp/2015/12/17/bip1/ BIP Muzeum] [dostęp 2023-9-13].</ref><ref>HÜBNERS WHO IS WHO, wydanie drukowane 2013, Henryk Jan Dominiak.</ref><ref name=ulica-zwakowska>[https://muzeumminiaturowejsztukiprofesjonalnejhenrykjandominiak.eu/wp/ul/ Żwakowska Ul. (2023-09-22)]</ref><ref name=ulica-zwakowska-ah>[https://dominiakah.com/wp/tychy-od-dawna-do-wspolczesnosci/ulica-zwakowska-w-tychach/ Ulica Żwakowska. (2023-09-22)]</ref> ([[belt]] tar-reġjun storiku tas-[[Silesja]] ta' Fuq) tar-reġjun amministrativ u lokali, imsejjaħ ''[[Vojvodja]] Silesjana'' minn [[1999]], fil-[[Polonja]].

{{mur lura|Nunzjatura Appostolika}}
Din hi '''lista ta' Missjonijiet Diplomatiċi tas-Santa Sede'''. Sa mill-ħames seklu, sekli qabel it-twaqqif tal-[[Vatikan|istat tal-Vatikan]]fl-1929, mibgħuta tal-[[Papa]] (illum magħrufa bħala [[Nunzjatura Appostolika|Nunzji Appostoliċi]]) irrapreżentaw is-[[Santa Sede]] f’pajjżi barranin. Barra minn hekk, delegati tal-Papa, magħrufa bħala Delegati Appostoliċi jassiguraw kuntatt kontinwu bejn is-Santa Sede u l-[[Knisja Kattolika]] f’pajjiżi li ma stabilixxewx relazzjonijiet diplomatiċi mas-Santa Sede. Preżentament, hemm Delegazzjoni Appostolika residenzjali waħda, għall-[[Ġerusalemm]] u l-[[Palestina]], kif ukoll sebgħa non-residenzjali ([[Botswana]], [[Brunej]], [[Burma]], [[Laos]], [[Malasja]], [[Mawritanja]], u s-[[Somalja]]), u fi tlett reġjuni mingħajr kuntatt diplomatiku (il-Peniżola Għarbija, il-[[Karibew]], u l-[[Oċean Paċifiku]]). Il-[[Vjetnam]], għalkemm għadu mniżżel fl-''[[Annuario Pontificio]]'' bħala li għandu Delegazzjoni Appostolika, ilu b’dan il-post vakanti għal bosta snin. Iċ-[[Ċina]] jipprojbixxi kemm in-Nunzjatura, kif ukoll id-Delegazzjoni Appostolika, iżda s-Santa Sede hi rrapreżentat f’[[Tajpej]], minn Nunzjatura Appostolika, li iżda hi mmexxija minn chargé d’affaires. Bosta pajjiżi li qabel kellhom Delegazzjoni Appostolika, fosthom l-i[[Stati Uniti]], illum għandhom nunzju.
 
Barra mill-pajjiżi li għandhom Delegazzjoni Appostolika, l-[[Afganistan]], il-[[Butan]], Ir-[[Ċina|Repubblika taċ-Ċina]], il-[[Koreja ta’ Fuq]], l-[[Oman]], l-[[Arabja Sawdita]], u t-[[Tuvalu]] m’għandhom l-ebda forma ta’ relazzjonijiet diplomatiċi mas-Santa Sede.<ref>{{Ċita web|url=http://chiesa.espresso.repubblica.it/articolo/162301bdc4.html?eng=y|titlu=Mission Impossible: Eject the Holy See from the United Nations|sit=chiesa.espresso.repubblica.it|data-aċċess=2023-02-10}}</ref>

Il-'''passaport Pollakk''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''polski paszport'') huwa dokument tal-ivvjaġġar internazzjonali maħruġ lil ċittadini tal-[[Polonja]], u jista' jservi wkoll bħala prova taċ-ċittadinanza Pollakka. Minbarra li jippermetti lid-detentur jivvjaġġa internazzjonalment u jservi bħala indikazzjoni taċ-ċittadinanza Pollakka, il-passaport jiffaċilita l-proċess biex tinkiseb assistenza minn uffiċjali konsulari Pollakki barra mill-pajjiż jew [[Stat membru tal-Unjoni Ewropea|stati membri]] oħra tal-[[Unjoni Ewropea]] (UE) fil-każ li konsulari Pollakk ikun assenti.

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina. Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

L- '''Associazione Sportiva Dilettantistica Catania Beach Soccer''' hija l-ewwel tim tal-beach soccer f'Katanja . Il-klabb għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu fi Gravina ta 'Katanja (CT).

Il-'''Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transkonfinali tal-[[UNESCO]] li jinkorpora foresti fi 12-il pajjiż [[Ewropa|Ewropew]] (l-[[Albanija]], l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], il-[[Bulgarija]], il-[[Kroazja]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], ir-[[Rumanija]], is-[[Slovakkja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Ukrajna]]).<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''Sminthopsini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i karnivori żgħar li morfoloġikament qishom ġrieden (eżempji ta' speċi li jappartjenu lil dan it-tribù huma d-[[dunnart]], il-[[kultarr]] u n-[[ningawi]]). 

'''Emma Lilian Todd''' (12 ta' Ġunju 1865 - 26 ta' Settembru 1937), magħrufa aktar bħala '''E. Lilian Todd''', oriġinarjament minn [[Washington, DC]] u aktar tard minn [[Belt ta' New York|New York City]], kienet inventur awtodidattiku li trabbiet b'imħabba għall-apparat mekkaniku. Fin-''New York Times'' tat-28 ta’ Novembru, 1909,{{Ċita web|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1909/11/28/106723872.pdf|titlu=The Woman Inventor Who Plans --- And Expects --- To Fly|data=28 Novembru 1909|sit=New York Times|lingwa=en|data-aċċess=20 Diċembru 2021|arkivju-url=}} hija tissemma bħala l-ewwel mara fid-dinja li ddisinjat ajruplan, fl-1906 jew qabel. Fl-1910, tar l-aħħar disinn tagħha, misjuq minn Didier Masson.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://earlyaviators.com/etodd2.htm|titlu=E. Lillian Todd|sit=earlyaviators.com|data-aċċess=2021-12-20}}</ref>

'''Taputapuātea''' huwa komun tal-[[Polineżja Franċiża]], territorju ekstra-[[Ewropa|Ewropew]] ta' [[Franza]] fl-[[Oċean Paċifiku]]. Il-komun ta' Taputapuātea jinsab fil-gżira ta' [[Raiatea]], fis-suddiviżjoni amministrattiva tal-Gżejjer Leeward, li jagħmlu parti mill-Gżejjer Society. Skont iċ-ċensiment tal-2017 il-komun kellu popolazzjoni ta' 4,792 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ispf.pf/docs/default-source/rp2017/repart_poplegale_iles_2017_v3.pdf|titlu=Statistika|data-aċċess=2023-10-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211121173012/http://www.ispf.pf/docs/default-source/rp2017/repart_poplegale_iles_2017_v3.pdf|arkivju-data=2021-11-21|url-status=dead}}</ref> Il-komun ingħata isem kumpless kbir ta' ''marae'' li kien ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] tal-Lvant tal-Polineżja għal bejn wieħed u ieħor 1,000 sena. Is-sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] tal-''marae'' ta' Taputapuātea huwa l-iżjed attrazzjoni famuża f'Raiatea u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1529/|titlu=Taputapu&#x101;tea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-11}}</ref>

L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 102 [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fil-Lvant tal-[[Asja]], li hawnhekk tirreferi għal ħames pajjiżi/stati membri: iċ-[[Ċina]], il-[[Mongolja]], il-[[Korea ta' Fuq]], il-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]].

{{Automatic taxobox}}
'''Tupaiidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (it-tupaji), fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fis-superordni [[Euarchontoglires]], fl-ordni [[Scandentia]], b'erba' ġeneri (''[[Anathana]]'', ''[[Tupaia]]'', ''[[ Dendrogale]]'' u ''[[Urogale]]'') b'żewġ sottoġeneri (''[[Tupaia]]'' u ''[[Lyonogale]]'' fil-ġeneru ''[[Tupaia]]'') u b'dsatax-il speċi ħajja. 

{{Nebbieta|ġeografija}}

L-'''Hospital de Sant Pau''', li qabel kien magħruf bħala '''Hospital de la Santa Creu i Sant Pau''' (pronunzja bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: [uspiˈtal də lə ˈsantə ˈkɾɛw i ˈsam ˈpaw], bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Sptar tas-Salib Imqaddes u ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]]), fil-kwartier ta' El Guinardó, f'[[Barċellona]], il-[[Katalonja]], [[Spanja]], huwa kumpless li nbena bejn l-1901 u l-1930. Huwa wieħed mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-[[arkitett]] tal-[[moderniżmu]] Katalan [[Lluís Domènech i Montaner]]. Il-kumpless ġie elenkat bħala ''Conjunto Histórico'' ([[monument]] storiku) fl-1978. Flimkien mal-[[Palau de la Música Catalana]], ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/180/|titlu=World Heritage Committee Inscribes 46 New Sites on World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/|titlu=Palau de la M&uacute;sica Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref>

'''Contra''' (ismu propja '''Margus Konnula'''; twieled 22 ta' Marzu 1974, f'[[Urvaste]], [[Kontea ta' Võru]]) huwa poeta u tradduttur [[Estonja]]n.<ref name="sisu.ut.ee/ewod">{{ċita web |kunjom1=Mihkelev |isem1=Anneli |titlu=Contra - Estonian Writers' Online Dictionary |url=https://sisu.ut.ee/ewod/c/contra |sit=sisu.ut.ee/ewod |data-aċċess=2021-01-10 |lingwa=en}}</ref>

'''Aksum''', spelluta wkoll '''Axum''' (pronunzjata: /ˈɑːkˈsuːm/), hija belt fir-Reġjun ta' Tigray tal-[[Etjopja]] b'popolazzjoni ta' 66,900 resident (mill-2015).<ref>{{Ċita web|url=https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/|titlu=Ethiopia: Regions, Districts, Cities, Towns - Population Statistics in Maps and Charts|sit=www.citypopulation.de|lingwa=en-us|data-aċċess=2024-01-12}}</ref> Hija s-sit tal-[[belt kapitali]] storika tal-Imperu tal-Aksumiti,<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/15/|titlu=Aksum|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Aksum-Ethiopia|titlu=Aksum {{!}} Ancient City, Stelae, Ruins, & Map {{!}} Britannica|data=2023-12-03|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-12}}</ref><ref>Phillipson, David W. (2014). ''Foundations of an African Civilisation: Aksum and the Northern Horn, 1000 BC - AD 1300''. Boydell & Brewer Ltd. p. 69. ISBN <bdi>9781847010889</bdi>.</ref> setgħa navali u kummerċjali li kellha f'idejha r-reġjun kollu flimkien ma' partijiet tal-Punent tal-[[Asja]] bħall-[[Arabja Sawdija]] u l-[[Jemen]]. L-imperu mexxa r-reġjun minn madwar l-400 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 10 [[WK|W.K]]. Aksum tinsab fid-distrett ta' La’ilay Maychew tal-Etjopja.<ref>{{Ċita web|url=https://walkinethiopia.com/attractions/northern-ethiopia/item/39-axum#:~:text=Axum%20is%20located%20in%20the,by%20La'ilay%20Maychew%20district.|titlu=Axum - Walkin Ethiopia Tour and Travel|sit=walkinethiopia.com|data-aċċess=2024-01-12}}</ref>

{{Nebbieta|politika}}

'''Volubilis''' (pronunzja bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: [wɔˈɫuːbɪlɪs]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وليلي, b'ittri Rumani: ''walīlī''; bil-lingwi Berberi: ⵡⵍⵉⵍⵉ, b'ittri Rumani: ''wlili'') hija belt Berbera-Rumana parzjalment skavata fil-[[Marokk]], li tinsab qrib il-belt ta' [[Meknès|Meknes]] u li setgħet kienet il-[[belt kapitali]] tar-Renju tal-[[Mawritanja]], mill-inqas minn żmien ir-Re [[Ġuba II]]. Qabel Volubilis, il-belt kapitali tar-renju x'aktarx li kienet [[Gilda]].<ref>{{Ċita web|url=https://insap.ac.ma/recherche-archeologiques-a-rirha-gilda/|titlu=Recherche archéologiques à Rirha / Gilda|data=2020-06-17|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2023-08-04}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/836/|titlu=Archaeological Site of Volubilis|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-04}}</ref>

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

Il-'''Park ta' Muskau''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Muskauer Park'', uffiċjalment ''Fürst-Pückler-Park Bad Muskau''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Park Mużakowski'') huwa park pajsaġġistiku fir-reġjun ta' [[Oberlausitz]] fil-[[Ġermanja]] u ta' ''Łużyce Górne'' fil-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar ġnien [[Ingliż]] fl-Ewropa Ċentrali u wieħed mill-iktar ġonna Ingliżi famużi, li huwa estiż tul iż-żewġ naħat tal-fruntiera Ġermaniża-Pollakka tul ix-xmara ''Lausitzer Neiße / Nysa Łużycka''. Il-park ġie mqassam mill-1815 'il quddiem skont l-ordnijiet tal-Prinċep [[Hermann von Pückler-Muskau]] (1785-1871), iċċentrat fuq ir-residenza tiegħu ta' Schloss Muskau (il-Kastell ta' Muskau).<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.muskauer-park.de/?lang_pref=en|titlu=Muskauer Park|lingwa=de-DE|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland UNESCO World Heritage Sites|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Parma Press|paġni=142-149|isbn=978-8377771556}}</ref>

'' membru tal-ġeneru ''Dasykaluta'']]

'''Maria Dobroniega ta' Kiev''' (twieldet wara l-1012 – mietet fit-13 ta' Diċembru 1087) kienet prinċipessa ta' Rus minn [[Kiev]], l-[[Ukrajna]], tad-dinastija Rurik u biż-żwieġ saret Dukessa tal-[[Polonja]].

mis-sena 790.]]
Id-'''dinastija Idrisija''', l-'''Idrisin''' jew l-'''Adarisa''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الأدارسة, ''al-Adārisah'') kienu dinastija [[Għarab|Għarbija]] [[Iżlam|Misilma]] mis-788 sal-974, li ħakmet il-biċċa l-kbira tal-[[Marokk]] tal-lum u partijiet tal-punent tal-[[Alġerija]] tal-lum. Imsemmi wara l-fundatur, [[Idris I tal-Marokk|Idris I]], l-Adarisa kienu dinastija [[Għalawin]] imnissla minn [[Muħammed]] permezz ta' neputi tiegħu [[Ħasan bin Għali|Ħasan]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Brett|isem=Michael|sena=2017|titlu=Fatimid Empire|url=https://books.google.com/books?id=ZC5WDwAAQBAJ&dq=idrisids+descent+hasan&pg=PA27|lingwa=en|pubblikatur=Edinburgh University Press|paġni=27|isbn=978-1-4744-2151-5}}</ref> Ir-renju tagħhom kellu rwol importanti fl-[[Iżlamizzazzjoni]] bikrija tal-Marokk u ppresediet ukoll żieda fl-immigrazzjoni Għarbija u t-tagħrib ([[Arabizzazzjoni]]) fiċ-ċentri urbani ewlenin.<ref name=":15">{{Ċita ktieb|kunjom=Abun-Nasr|isem=Jamil|sena=1987|titlu=A history of the Maghrib in the Islamic period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC&q=A%20history%20of%20the%20Maghrib%20in%20the%20Islamic%20period&pg=PP1|post=Cambridge|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=0521337674}}</ref>{{Rp|52}}<ref name=":0">{{Ċita ktieb|kunjom=Rivet|isem=Daniel|sena=2012|titlu=Histoire du Maroc: de Moulay Idrîs à Mohammed VI|pubblikatur=Fayard}}</ref>{{Rp|83-84}}

Il-'''Wied ta' Kathmandu''' (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-'''Wied tan-Nepal''' jew il-'''Wied tan-Nepa''', jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent [[Indja|Indjan]] u l-kontinent [[Asja|Asjatiku]] usa', u fih mill-inqas 130 [[monument]] importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-[[Ħinduiżmu|Induisti]] u għall-[[Buddiżmu|Buddisti]]. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/121/|titlu=Kathmandu Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref>

Ir-'''Residenzi tal-Familja Savoia''' huma grupp ta' binjiet f'[[Torino]] u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' [[Piemonte]], fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-[[familja Savoia]] ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-06}}</ref>

0.619
|poż_IŻU                     = 132
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Butan|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Dar ta' Wangchuk|Wangchuk Dynasty]]
|data_stabbilit1             = 17 ta Diċembru, 1907
|avveniment_stabbilit2       = {{nowrap|[[Monarkija Kostituzzjonali]]}}
|data_stabbilit2             = 2007
|valuta                      = [[Ngultrum tal-Butan|Ngultrum]]
|kodiċi_valuta               = BTN
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Butan|BTT]]
|differenza_ħku              = +6
|żona_ħin_legali             = mhux osservati
|differenza_żona_ħin_legali  = +6
|cctld                       = [[.bt]]
|kodiċi_telefoniku           = 975
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.488 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $2,121
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = Il-popolazzjoni tal-Butan ġie stmata abbażi tal-figura rappurtata ta' madwar miljun fl-1970 meta l-pajjiż issieħeb fil-Ġnus Magħquda u m'hemmx statistika preċiża.
}}
[[File:Bhutan-distretti-numerato.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Bhutan relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Butan]]
[[File:Gangkhar puensum summit.JPG|thumb|Gangkhar Puensum (7,570 m) – prinċipali. L-ogħla muntanja fil-Bhutan, li isimha jfisser "il-quċċata bajda tat-tliet aħwa spiritwali", tokkupa l-ewwel pożizzjoni f'din il-lista u l-40 pożizzjoni fost l-ogħla qċaċet fid-dinja.]]
[[File:Gangkhar puensum landscape.JPG|thumb|Il-muntanja tidher mill-pass Gophu La.]]
[[File:Himalayan peak from Bumthang.jpg|thumb|Veduta tal-Gangkhar Puensum meħuda mit-triq bejn Jakar u Ura]]
Il-'''Butan''' (''[[Dzongkha]]'': འབྲུག་ཡུལ་; trażlitterazzjoni tal-Wylie: Brug-Yul "Druk Yul"), uffiċjalment ir-'''Renju tal-Butan''', hu stat [[pajjiż interkjuż|interkjuż]] fl-[[Asja t'Isfel]] fit-tarf tal-lvant tal-Himalayas. Hu mdawwar fit-tramuntana miċ-[[Ċina]] u fin-nofsinhar, il-lvant u l-punent mir-Repubblika tal-[[Indja]]. Iżjed lejn il-punent, hu separat minn-[[Nepal]] permezz tal-istat Indjan ta Sikkim, filwaqt aktar lejn in-nofsinhar hu mifrud mill-[[Bangladexx]] permezz tal-istati Indjani ta' Assam u Bengal tal-Punent. Il-belt kapitali u l-akbar belt tal-Butan hi [[Timfu]].

{{Taxobox
| isem = ''Proeulagus''
| stampa = Liepru ta' Tolai- Lepus tolai.jpg
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Liebru ta' Tolai]] (''Lepus tibetanus'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Lepus]]''
| sottoġeneru = ''[[Proeulagus]]''
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = 
*''[[Lepus californicus]]''
*''[[Lepus callotis]]''
*''[[Lepus capensis]]''
*''[[Lepus flavigularis]]''
*''[[Lepus insularis]]''
*''[[Lepus saxatilis]]''
*''[[Lepus tibetanus]]''
*''[[Lepus tolai]]''
}}
'''''Proeulagus''''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Liebru|liebri]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru ''[[Lepus]]'' ma' tmien sottoġeneri oħra (''[[Lepus (sottoġeneru)|Lepus]]'', ''[[Macrotolagus]]'', ''[[Poecilolagus]]'', ''[[Eulagos]]'', ''[[Sabanalagus]]'', ''[[Indolagus]]'', ''[[Sinolagus]]'', ''[[Tarimolagus]]'') bi tmien speċi ħajjin.

{{Taxobox
| isem = Badjcinus
| firxa_fossili = Oligoċen kmieni 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = †[[Thylacinidae]]
| ġeneru = '''''Badjcinus'''''
| speċi = '''''B. turnbulli'''''
| binominali = ''Badjcinus turnbulli''
| awtorità_binominali = ([[Jeanette Muirhead|Muirhead]] & [[Stephen Wroe|Wroe]], 1998)
}}
'''''Badjcinus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-dasjuromorfji), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{{Nebbieta|ġeografija}}'''Messina''' hija belt Taljana, kapitali tal-[[provinċja ta' Messina]] fi [[Sqallija]]. 

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu griż
| image = Rhynchocyon udzungwensis Tanzania F. Rovero.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' wiċċu griż ''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Rhynchocyon]]''
| species = '''''R. udzungwensis'''''
| binomial = ''Rhynchocyon udzungwensis''
| binomial_authority = F. Rovero and G. Rathbun, 2008
| synonyms = 
| range_map = Grey-faced Sengi area.png
| range_map_caption = Grey-faced sengi range
}}

{{Automatic taxobox}}

Ir-'''Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Montanregion Erzgebirge'', biċ-[[Lingwa Ċeka|Ċek]]: ''Hornický region Erzgebirge/Krušnohoří'') huwa pajsaġġ muntanjuż ta' wirt industrijali, li għandu iktar minn 800 sena, fir-reġjun tal-fruntiera tal-Muntanji Minerarji bejn l-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] tas-Sassonja u t-Tramuntana tal-Boemja fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Ir-reġjun huwa kkaratterizzat minn għadd wiesa' ta' [[Monument|monumenti]] storiċi, il-biċċa l-kbira oriġinali, tat-teknoloġija, kif ukoll diversi monumenti individwali u kollezzjonijiet marbuta mal-industrija storika tax-xogħol fil-minjieri tar-reġjun. Fis-6 ta' Lulju 2019, ir-Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], minħabba li huwa xhieda eċċezzjonali tal-avvanzi fit-teknoloġija tax-xogħol fil-minjieri u fl-estrazzjoni matul dawn l-aħħar 800 sena.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1478/|titlu=Erzgebirge/Krušnohoří Mining Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-11}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|titlu=Seven more cultural sites added to UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-11}}</ref>

'''Rodi''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ρόδος, ''Ródos'' [ˈroðos], bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Rhodes'') hija l-belt prinċipali u l-eks muniċipalità tal-gżira ta' Rodi fost il-Gżejjer Dodekaniżi, il-[[Greċja]]. Mir-riforma tal-gvern lokali tal-2011, saret tifforma parti mill-muniċipalità ta' Rodi, li hija s-sede u l-unità muniċipali tagħha. Għandha popolazzjoni ta' madwar 50,000 abitant (qrib id-90,000 fiż-żona metropolitana tagħha). Rodi ilha famuża minn żmien il-qedem bħala s-sit tal-[[Koloss ta' Rodi]], wieħed mis-[[Seba' Għeġubijiet Antiki tad-Dinja]]. Iċ-ċittadella ta' Rodi, li nbniet mill-[[Ordni ta' San Ġwann|Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann]], hija waħda mill-iżjed bliet [[Medjuevu|Medjevali]] ppreservati fl-[[Ewropa]]. Il-belt Medjevali tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/493/|titlu=Medieval City of Rhodes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-31}}</ref>

ta' Registan, Samarkanda, l-Użbekistan.]]
L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 23 [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO f'sitt pajjiżi tat-Tramuntana tal-[[Asja]] u tal-Asja Ċentrali: il-[[Każakistan]], il-[[Kirgiżistan|Kirgistan]], it-[[Taġikistan]], it-[[Turkmenistan]], l-[[Użbekistan]] u l-parti Asjatika tar-[[Russja]]. Il-parti [[Ewropa|Ewropea]] tar-Russja hija inkluża fil-[[Ewropa tal-Lvant|Lvant tal-Ewropa]].

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Kuba]] rratifikat il-Konvenzjoni fl-24 ta' Marzu 1981, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/cu|titlu=Cuba - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-19}}</ref>

{{infobox city}}
'''Khiva''' (bl-Użbek: Xiva/Хива, خىۋا; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: خیوه‎, ''Xīveh''; ismijiet storiċi jew alternattivi jinkludu ''Kheeva'', ''Khorasam'', ''Khoresm'', ''Khwarezm'', ''Khwarizm'', ''Khwarazm'', ''Chorezm;'' bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: خوارزم‎ u bil-Persjan: خوارزم‎) hija belt ta' bejn wieħed u ieħor 90,000 ruħ fir-Reġjun ta' Xorazm, l-[[Użbekistan]]. Skont id-''data'' arkeoloġika, il-belt ġiet stabbilita madwar 1,500 sena ilu.<ref>В. А. Булатова, И. И. Ноткин, Архитектурные памятники Хивы. (Путеводитель), Ташкент, 1972; Хива. (Архитектура. Фотоальбом), Л., 1973; Г. Пугаченкова, Термез, Шахрисябз, Хива, (М„ 1976).</ref> Hija l-eks [[belt kapitali]] ta' Khwarezmia u tal-Khanat ta' Khiva. '''Itchan Kala''', iċ-"ċentru storiku" ta' Khiva kien l-ewwel sit fl-Użbekistan li tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1990.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/543/|titlu=Itchan Kala|kunjom=UNESCO}}</ref> L-astronomu, l-istoriku u l-poliedriku [[Al-Biruni]] (973-1048 W.K.) twieled f'Khiva jew inkella fil-belt fil-qrib ta' Kath.<ref>{{Ċita ktieb|data=|titlu=Patrologia orientalis|url=http://archive.org/details/patrologiaorient10pariuoft|pubblikatur=Paris Firmin-Didot}}</ref>

'''Edward Charles Francis Publius de Bono''' (twieled fid-19 ta' Mejju 1933 – miet fid-9 ta' Ġunju 2021)<ref>{{Ċita web|url=http://www.theguardian.com/books/2021/jun/10/edward-de-bono-obituary|titlu=Edward de Bono obituary|data=2021-06-10|sit=the Guardian|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-02}}</ref> kien [[tabib]], psikologu, [[kittieb]], inventur u filosfu [[Maltin|Malti]]. Huwa vvinta t-terminu ''ħsieb laterali'', kiteb il-ktieb ''Six Thinking Hats'', u kien minn ta' quddiem fit-[[Għalliem|tagħlim]] tal-ħsieb bħala suġġett fl-iskejjel.<ref>{{Ċita web|url=http://ftalphaville.ft.com/2014/05/28/1864212/guest-post-when-anyone-can-be-a-money-issuer/|titlu=When anyone can be a money issuer|sit=|data-aċċess=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140530002755/http://ftalphaville.ft.com/2014/05/28/1864212/guest-post-when-anyone-can-be-a-money-issuer/|arkivju-data=2014-05-30|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Claudine Picardet''' (xebba Poullet, imbagħad Guyton de Morveau) twieldet fis-7 ta' Awissu 1735 u mietet fl-4 ta' Ottubru 1820. Hija kienet xjentista tal-kimika, mineraloġista, meteoroloġista u traduttriċi [[Xjenza|xjentifika]]. Picardet tispikka fost ix-xjentisti tal-kimika Franċiżi tal-aħħar tas-seklu tmintax għat-traduzzjonijiet estensivi tagħha  dwar il-letteratura xjentifika. Ittraduċiet mill-Iżvediż, l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u t-[[Lingwa Taljana|Taljan]] għall-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]. Picardet hi magħrufa wkoll għat-traduzzjonijiet ta' tliet kotba u eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi, li ġew ippubblikati u ċċirkulati f'forma ta' manuskritt. Ospitat laqgħat xjentifiċi u letterarji f'[[Dijon]] u f'[[Pariġi]], u kienet parteċipanta attiva fil-kollezzjoni ta' ''data'' meteroloġika. Hija għenet sabiex tistabbilixxi Dijon u Pariġi bħala ċentri xjentifiċi. Dan wassal għat-tixrid tal-għarfien xjentifiku matul perjodu kritiku fir-rivoluzzjoni [[kimika]]. 
== Traduzzjoni ==
Picardet ittraduċiet eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi li ħafna minnhom kienu miktuba mix-xjentisti ewlenin ta' dak iż-żmien. Ittraduċiet testi minn diversi lingwi li mbagħad ġew ippubblikati bil-Franċiż.  Xogħolha jista' jiġi meqjus fil-kuntest tat-tranżizzjoni fit-traduzzjoni xjentifika li tbiegħdet minn dik ta' "tradutturi solitarji".<ref name=":0">{{Ċita rivista|kunjom1=Bret|isem1=Patrice|data=2016-04-02|titlu=The letter, the dictionary and the laboratory: translating chemistry and mineralogy in eighteenth-century France|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00033790.2015.1034780|rivista=Annals of Science|lingwa=en|volum=73|numru=2|paġni=122–142}}</ref>

{{stub|Storja}}
border
|stampa_mappa                = The British Empire.png
|deskrizzjoni_mappa          = L-inħawi kollha tad-dinja li qatt kienu parti mill-Imperu Brittaniku. It-[[Territorji Brittaniċi Barranin]] attwali għandhom isimhom issottolinjat bl-aħmar.
<!--Do not add extra information to infobox - it deliberately only contains the flag and map. Do not add countries to the map that are not considered part of the British Empire by reliable sources.-->
}}

{{Taxobox
| isem = [[Dermoptera]]
| stampa = Kaguang-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = Tpinġija ta' [[Cynocephalus volans|Kolugo tal-Filippini]] (''Cynocephalus volans'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = '''Dermoptera'''
| awtorità_ordni = ([[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811)
| mappa_firxa = Firxa ta' l-ordni Dermoptera.PNG
| daqs_mappa_firxa = 300px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-ordni Dermoptera bl-aħmar
}}
'''Dermoptera''' huwa [[Ordni (bijoloġija)|ordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i, eżattament il-[[kolugo|kolugi]], fil-[[Klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]]. Illum il-ġurnata din l-ordni hi magħmula biss mill-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]], minn żewġ [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneri]], ''[[Cynocephalus]]'' u ''[[Galeopterus]]'', u minn żewġ [[speċi]] biss ħajjin.

, fil-kappella Scrovegni ta' [[Padova]].]]

{{stub|Ġeografija}}

L-'''Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Colline del Prosecco di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]]'') huma grupp ta' għoljiet fil-provinċja ta' [[Treviso]], fir-reġjun tal-[[Veneto]], ikkaratterizzati mit-territorju mimli dwieli taż-żona tal-produzzjoni tal-[[inbid]] frizzanti Prosecco ta' Conegliano-Valdobbiadene DOKG (Denominazzjoni ta' Oriġini Kontrollata u Garantita).

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ħafif
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi = '''''G. agilis'''''
| binominali = ''Gracilinanus agilis''
| awtorità_binominali = ([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1854)
| mappa_firxa = Agile Gracile Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-opossum grazzjuż ħafif
}}
L-'''opossum grazzjuż ħafif''' (''Gracilinanus agilis'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi grazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus agilis'' jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu normalment li jħobb jgħix fis-siġar, għalkemm jingħzel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċja.

'''Rudolf Christian Karl Diesel''' [ˈdiːzl̩]; twieled fit-18 ta' Marzu 1858 – miet fid-29 ta' Settembru 1913) kien inventur u inġinier mekkaniku [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien famuż għaliex ivvinta l-magna li taħdem bid-diżil. Il-kunjom Diesel intuża wkoll għall-film tal-1942 ''Diesel''.

{{Automatic taxobox}}
'''Eulagos''' huwa sottoġeneru ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru [[Lepus]] ma' tmien sottoġeneri oħra b'għaxar speċi ħajjin.

Dan l-artiklu jiġbor it'''-timijiet nazzjonali tal-futbol li huma champions tad-dinja tal-[[:en:FIFA|FIFA]] (''Fédération Internationale de Football Association)'''''. Iż-żewġ kompetizzjonijiet li jwasslu għat-titlu ta' champions tad-dinja huma ż-żewġ Tornej Olimpiċi tal-1924 u l-1928 (organizzati mill-Kumitat Olimpiku flimkien il-[[FIFA]]) u t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] attwali tal-FIFA, mill-1930.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|titlu=London 2012: “No doubts exist. Uruguay are four time FIFA World Champions”.|data=2013-03-15|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130315093948/http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|arkivju-data=2013-03-15|url-status=dead}}</ref> 

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Tanum''' (bl-Iżvediż: ''Hällristningsområdet i Tanum'') huma kollezzjoni ta' petroglifiċi ħdejn Tanumshede, Bohuslän, l-[[Żvezja|Iżvezja]], li ġew iddikjarati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994<ref name=":0" /> minħabba l-konċentrazzjoni kbira ta' tinqix fuq il-blat.

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

Il-'''Park Nazzjonali ta' Lorentz''' huwa park nazzjonali li jinsab f'Papua Ċentrali, l-[[Indoneżja]], fil-Lbiċ tal-Punent tal-Guinea l-Ġdida. B'erja ta' 25,056 km<sup>2</sup> (9,674 mil<sup>2</sup>), dan il-park huwa l-ikbar park nazzjonali fix-Xlokk tal-[[Asja]]. Fl-1999 il-Park Nazzjonali ta' Lorentz tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/955/|titlu=Lorentz National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-18}}</ref>

In-'''Netwerk tal-Libreriji tal-Punent tal-Iżvizzera''' (bil-Franċiż: Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale; '''RERO''' ) twaqqfet minn diversi libreriji ewlenin fl-1985, fir-reġjun ta’ Romandy li jitkellem bil-Franċiż fil-punent tal-[[Żvizzera|Iżvizzera]]. RERO hija abbrevjazzjoni sillabika ta' "Réseau Romand" ("Netwerk Romand").

Il-'''Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima''' (広島平和記念碑, ''Hiroshima Heiwa Kinenhi''), oriġinarjament is-'''Sala tal-Promozzjoni Industrijali Prefetturali ta' Hiroshima''', u issa msejjaħ komunement il-'''Koppla ta'''' '''Genbaku''', il-'''Koppla tal-Bomba Atomika''' (原爆ドーム, ''Genbaku Dōmu''), huwa parti mill-Park tal-Mafkar tal-Paċi ta' [[Hiroshima]] f'Hiroshima, il-[[Ġappun]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1996.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/775/|titlu=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-27}}</ref> Il-fdal tas-sala jservi bħala mafkar għall-iktar minn 140,000 ruħ li nqatlu fil-bumbardament atomiku ta' Hiroshima fi tmiem [[it-Tieni Gwerra Dinjija]].<ref>{{Ċita web|url=http://rekishi.jkn21.com/|titlu="原爆ドーム" [A-Bomb Dome]. Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (in Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2012.|data=2007-08-25|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/|arkivju-data=2007-08-25|url-status=bot: unknown}}</ref>

tal-Hospicio Cabañas]]
Il-'''Hospicio Cabañas''' jew '''Mużew ta' Cabañas''' f'[[Guadalajara]], [[Jalisco]], il-[[Messiku]], kien wieħed mill-eqdem u mill-ikbar istituti għall-iltiema u kumplessi ta' sptar fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]]. Issa li ġie kkonvertit f'[[mużew]], is-sala prinċipali tospita l-affreski kapulavur tal-pittur [[José Clemente Orozco]]. Il-Hospicio Cabañas tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/815/|titlu=Hospicio Caba&ntilde;as, Guadalajara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-20}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum irqiq ta' Pinheiro
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Marmosops]]''
| awtorità_ġeneru = (Matschie,1916)
| speċi = '''''M. pinheiroi'''''
| binominali = ''Marmosops pinheiroi''
| awtorità_binominali = (Pine,1981)
| mappa_firxa = Firxa Marmosops pinheiroi.PNG
| daqs_mappa_firxa = 225px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum irqiq ta' Pinheiro
}}
L-'''Opossum irqiq ta' Pinheiro''' (''Marmosops pinheiroi'') huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum irqiq arborju jew tas-siġar (Nowak, 1999), b'abitudni notturni, ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti tropikali tax-xita jew pluvjali u tropikali umdi. Hu huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott u insetti varji. Il-''Marmosops pinheiroi'' huwa speċi b'distribuzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, mifruxa mal-[[Brażil]], il-[[Gujana]], il-[[Gujana Franċiża]] u l-[[Veneżwela]]. L-ewwel darba li ġie skopert xjentifikament kien instab fl-inħawi ta' [[Amapá]], Rio Amapari, fl-istat ta' [[Serra do Navio]] (0°59'N, 52°03'W) fil-Brażil.

'''Nemrut Dağı''' jew l-'''Għolja ta'''' '''Nemrut''' jew ta' '''Nemrud''' (bil-[[Lingwa Kurda|Kurd]]: Çiyayê Nemrûdê; bl-[[Lingwa Armena|Armen]]: Նեմրութ լեռ) hija għolja b'għoli ta' 2,134 metru fix-Xlokk tat-[[Turkija]], magħrufa għall-quċċata artifiċjali tagħha fejn instabu għadd ta' [[Statwa|statwi]] kbar madwar dak li x'aktarx jitqies bħala qabar irjali mis-seklu 1 Q.K. Din l-għolja hija waħda mill-ogħla qċaċet fil-Lvant tal-Muntanji Taurus.

{{Nebbieta|trasport}}
Il-'''metro ta' Montreal''' huwa netwerk ta' trasport pubbliku li jservi l -gżira ta' Montreal kif ukoll il-bliet [[Quebec|ta' Quebec]] ta' [[Laval (Quebec)|Laval]] u Longueuil, [[Kanada|il-Kanada]]. Metro għajjien tal-gomma kompletament taħt l-art, hija mmexxija mis- Société de transport de Montréal (STM), organu tal- agglomerazzjoni ta' Montreal.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġijiet
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| ordo_authority = (Butler, 1956)
| familia = [[Macroscelididae]]
| familia_authority = (Bonaparte, 1838)
| subdivision_ranks = [[Ġeneri]]
| subdivision = 
''[[Rhynchocyon]]''<br>
''[[Petrodromus]]''<br>
''[[Macroscelides]]''<br>
''[[Elephantulus]]''
}}
 (''Rhynchocyon chrysopygus'')]]

In-Nutar '''Marie Louise Coleiro Preca''' ([[Ħal Qormi|Ħal-Qormi]], Malta, 7 ta' Diċembru 1958) kienet id-disa' [[President ta' Malta|President tar-Repubblika]], u t-tieni mara f'din l-ogħla kariga tal-pajjiż, u saret l-iżgħar President fl-età, 55 sena. Hija ħadet il-ħatra nhar l-4 ta' April 2014 wara li tlett ijiem qabel għadda vot unanimu mill-Parlament. Sa dakinhar hija kienet Ministru tal-Familja u Solidarjetà Soċjali u Deputat [[Partit Laburista (Malta)|Laburista]] fil-Parlament Malti. Il-kariga tagħha ta' President intemmet fl-4 ta' April 2019.

It-'''Teatru Rjal''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Royal Opera House'' jew ''Royal Theatre''; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Teatro Reale'', magħruf kollokjalment ukoll bħala t-'''Teatru Mwaqqa’''', kien teatru fejn jittellgħu l-ispettakli fil-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]]. Kien iddisinjat mill-[[arkitett]] [[Ingilterra|Ingliż]] [[Edward Middleton Barry]] u nbena fl-1866 bi stil Neo-Klassiku. Fl-1873 it-teatru ġarrab ħsarat estensivi fuq ġewwa minħabba li nħakem min-nirien iżda eventwalment ġie rrestawrat sal-1877. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], it-teatru ntlaqat direttament mill-bumbardamenti mill-ajru, eżattament fl-1942. Qabel ma ġġarraf, kien wieħed mill-iktar binjiet sbieħ u ikoniċi fil-[[belt kapitali]].<ref>{{Ċita web|url=http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|titlu="Valletta's Royal Opera House, from glamour to rubble". The Man Who Went To Malta.|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140104204802/http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|arkivju-data=2014-01-04|url-status=dead}}</ref> Wara diversi pjanijiet li qatt ma twettqu biex it-teatru jerġa’ jinbena, il-fdalijiet tiegħu ġew disinjati mill-ġdid mill-arkitett [[Taljan]] [[Renzo Piano]] u fl-2013 reġa’ beda jiffunzjona bħala post fejn jittellgħu l-ispettakli u ġie msemmi “[[Pjazza]] Teatru Rjal”.<ref>{{Ċita web|url=https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|titlu=Pjazza Teatru Rjal - Il-Ministeru għall-Kultura ta’ Malta.|sit=culture.gov.mt|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180201022444/https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|arkivju-data=2018-02-01|url-status=dead}}</ref>

'''Myriam Spiteri Debono''' jew '''Miriam Spiteri Debono''' (imwielda fil-25 ta' Ottubru 1952) hija l-[[President ta' Malta|President attwali ta' Malta]] . Hija l-ewwel mara [[Għawdex|Għawdxija]] li ġiet eletta fil-kariga. Kienet ukoll l- [[Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentati ta' Malta|Ispeaker tal-Kamra tad-Deputati ta’ Malta]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|titlu=Parlament Ta' Malta|sit=www.parlament.mt|data-aċċess=4 June 2017|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141213194920/http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|arkivju-data=13 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.independent.com.mt/articles/2013-02-24/news/parliaments-standing-orders-only-stencilled-papers-955809793/|titlu=Parliament's Standing Orders 'only stencilled papers' - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=4 June 2017}}</ref> mill-1996 sal-1998, u l-ewwel mara li okkupat dik il-kariga.<ref name=":3">{{Ċita web|url=http://www.maltatoday.com.mt/news/national/32025/kristy-debono-to-chair-this-evening-s-plenary-session-20131203#.VGWK4snEiW8|titlu=Kristy Debono to chair this evening's plenary session|pubblikatur=|data-aċċess=4 June 2017}}</ref>

Il-'''Katidral ta' Naumburg''' (bil-Ġermaniż: ''Naumburger Dom St. Peter und St. Paul'', ippronunzjata [ˈnaʊ̯mˌbʊʁɡɐ doːm], li jinsab f'[[Naumburg]], il-[[Ġermanja]], huwa l-eks katidral tal-Veskovat ta' Naumburg-Zeitz. Il-binja tal-knisja, li l-biċċa l-kbira tagħha tmur lura għas-seklu 13, hija għeliem rinomat tar-[[Rumanesk]] Aħħari Ġermaniż and ġiet rikonoxxuta bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1470/|titlu=Naumburg Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-25}}</ref> Il-kor tal-Punent bl-[[Statwa|istatwi]] famużi tat-tnax-il fundatur/donatur tal-katidral (''Stifterfiguren'') u l-''Lettner'', ix-xogħlijiet tal-Artist Ewlieni ta' Naumburg, huwa wieħed mill-iktar [[Monument|monumenti]] [[Gotiku|Gotiċi]] bikrin u sinifikanti.

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 
|sena_ċensiment_popolazzjoni =2010 
|ċensiment_popolazzjoni      =64,785,909<ref>{{Ċita web|url=http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|lingwa=th|pubblikatur=National Statistics Office|titlu=100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|arkivju-data=2012-07-12|format=doc}}</ref>
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =22  
|densità_popolazzjoni_km2    = 132.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 342.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 88 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $1.390 triljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&pr.y=17&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=Thailand|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $20,474<ref name="imf2"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = {{increase}} 0.765<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|sena=2019|pubblikatur=United Nations Development Programme}}</ref>
|poż_IŻU                     = 77
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Sukhothai Kingdom
|data_stabbilit1             = 1238–1448
|avveniment_stabbilit2       = Renju Ayutthaya
|data_stabbilit2             = 1351–1767
|avveniment_stabbilit3       = Renju Thonburi
|data_stabbilit3             = 1768–1782
|avveniment_stabbilit4       = Renju Rattanakosin
|data_stabbilit4             = 6 ta’ April 1782
|avveniment_stabbilit5       = Monarkija kostituzzjonali
|data_stabbilit5             = 24 ta’ Ġunju 1932
|avveniment_stabbilit6       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit6             = 6 ta’ April 2017
|valuta                      = [[Baht]] (฿)
|kodiċi_valuta               = THB
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .th .ไทย
|kodiċi_telefoniku           = +66
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $516 billion<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $7,607<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       
}}

Fl-24 ta' Frar 2022, ir-Russia invadiet u okkupat partijiet mill-[[Ukrajna]] f'eskalazzjoni kbira tal-Gwerra Russo-Ukrena, li bdiet fl-2014. L-[[invażjoni]] rriżultat f'għexieren ta' eluf ta' mwiet fuq iż-żewġ naħat, u instigat l-akbar kriżi tar-refuġjati fl-Ewropa mit- [[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]]. Madwar 8 miljun Ukren kienu spostati minn pajjiżhom sa Ġunju, u aktar minn 8.1 miljun kienu ħarbu mill-pajjiż sa Marzu 2023.

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Tumas More
|stampa=Portrait of Thomas More by Hans Holbein d. J. in the Frick Colllection.jpg
|desk_stampa=Tumas More, ritratt ta' [[Hans Holbein iż-żgħir]] (1527)
|data_twelid=7 ta' Frar 1478
|post_twelid=[[Londra]]
|data_mewt=6 ta' Lulju 1535
|post_mewt=Londra
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1935
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=Piju XI
|jum_festa=22 ta' Ġunju (Kattoliċi)<br />6 ta' Lulju (Anglikani)
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' San Dunstan, Canterbury
|attribut1=palma
|patrun=avukati, politiċi
}}
'''Sir Thomas More''' (Londra, 7 ta' Frar 1478 - Londra, 6 ta' Lulju 1535) kien avukat, filosfu umanista tar-[[Rinaxximent]], kittieb, u politiku Ingliż. Huwa wkoll qaddis tal-[[Knisja Kattolika]]. 

Il-'''Kosovo''' hu pajjiż fl-[[Ewropa]]. Il-belt kapitali tiegħu hija [[Prixtina|Pristina]].

Il-'''Ġonna Botaniċi Rjali ta'''' '''Kew''' jew fil-qosor il-'''Ġonna ta' Kew''' huma ġonna botaniċi fil-Lbiċ ta' [[Londra]] li jospitaw l-"ikbar u l-iżjed kollezzjonijiet botaniċi u mikoloġiċi varjati fid-[[Id-Dinja|dinja]]".<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/science/collections-and-resources/collections|titlu=Our collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Stabbiliti fl-1840 mill-ġnien eżotiku fil-Park ta' Kew, fost il-kollezzjonijiet ħajjin tal-ġonna hemm xi 27,000 [[Takson|unità tassonomika]] li tieħu ħsiebhom l-amministrazzjoni uffiċjali ''Royal Botanic Gardens''<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/kew-gardens/plants/living-collection|titlu=Living Collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>'', Kew'', filwaqt li l-herbarium, wieħed mill-ikbar fid-dinja, fih iktar minn 8.5 miljun eżemplar ippreservat ta' pjanti u fungi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/read-and-watch/launching-collections-strategy|titlu=Launching the Science Collections Strategy 2018–2028 {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Il-librerija fiha iktar minn 750,000 volum, u l-kollezzjoni tal-illustrazzjonijiet fiha iżjed minn 175,000 stampa u tpinġija ta' pjanti. Il-ġonna huma waħda mill-attrazzjonijiet turistiċi ewlenin ta' Londra u huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1084/|titlu=Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.statista.com/statistics/630146/leading-london-visitor-attractions-uk/|titlu=Most visited attractions in London UK 2021|sit=Statista|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>

'''Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi għadd ta' toroq u palazzi fiċ-ċentru ta' [[Genova]], fir-reġjun ta' [[Liguria]] fil-Majjistral tal-[[Italja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1211/|titlu=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-11}}</ref>

{{Nebbieta|ġeografija}}
'''Ħajfa''' jew '''Haifa''' hija belt kostali fl-[[Iżrael]] li tinsab fuq ix-xtut tal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]]. L-oriġini ta’ isimha għadha mhix magħrufa, għalkemm ġiet proposta l-kelma Ebrajka ''hof'' (kosta), jew aktar reċentement il-kontrazzjoni tal-kliem ''hof yafe'' (kosta sabiħa).

{{Wikifikazzjoni}}
'''Marianne Lederer''' (twieldet fl-1934) hija studjuża [[Franza|Franċiża]] tat-traduzzjoni. Flimkien ma’ Danica Seleskovitch, li pproponiet it-Teorija Interpretattiva tat-Traduzzjoni, Lederer kompliet tiżviluppa din it-teorija. Lederer ippubblikat ukoll numru ta’ xogħlijiet dwar il-pedagoġija tat-traduzzjoni u l-interpretazzjoni. Ix-xogħlijiet tagħha influwenzaw b’mod partikulari r-riċerka u l-pedagoġija fil-qasam tal-interpretazzjoni u t-traduzzjoni fuq livell globali. 

'''Tian Shan''', magħrufa wkoll bħala '''Tengri Tagh'''<ref>Prichard, James (1844), ''History of the Asiatic Nations, 3rd ed., Vol.IV'', p. 281.</ref> jew '''Tengir-Too'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.akdn.org/akmp/performance/ensemble-tengir-too|titlu=Ensemble Tengir-Too {{!}} Aga Khan Development Network|sit=www.akdn.org|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>, (bit-Tork Antik: 𐰴𐰣 𐱅𐰭𐰼𐰃‎, bl-Uighur: تەڭرىتاغ, biċ-Ċiniż: 天山) jiġifieri l-“Muntanji tal-Ġenna”, hija sistema kbira ta’ ktajjen muntanjużi li tinsab fl-[[Asja]] Ċentrali. L-ogħla quċċata ta’ Tian Shan hija Jengish Chokusu, b’għoli ta’ 7,439 metru. L-iktar punt baxx tas-sistema hija d-Depressjoni ta’ Turpan, li tinsab 154 metru taħt il-livell tal-baħar.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 378. ISBN <bdi>978-0-89577-087-5</bdi>.</ref>

L-'''Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura''' huma żewġ eks impjanti u raffineriji industrijali li jinsabu fit-Tramuntana taċ-[[Ċili|Ċilì]]. Dawn tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005, bħala xhieda tal-importanza storika ta' dik l-industrija fiċ-Ċilì u tal-aġenda kulturali u soċjali li żviluppat madwarha fl-aħħar tas-seklu 19.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-22}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1178/|titlu=Humberstone and Santa Laura Saltpeter Works|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-22}}</ref> L-impjanti tniżżlu fil-lista tas-siti fil-periklu fl-istess sena, minħabba l-fraġilità tal-binjiet abbandunati, iżda tneħħew fl-2019.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1997/|titlu=The Humberstone and Santa Laura Saltpeter Works site (Chile), removed from the List of World Heritage in Danger|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-22}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Belġju]] rratifika l-Konvenzjoni fl-24 ta' Lulju 1996, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/be|titlu=Belgium - UNESCO World Heritage Centre|data=2007-04-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070428173145/https://whc.unesco.org/en/statesparties/be|arkivju-data=2007-04-28|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

L-'''oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 明清皇家陵寝; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 明清皇家陵寢; bil-pinyin: ''Míng Qīng Huángjiā Língqǐn'') huwa t-titlu li bih l-[[UNESCO]] ddeżinjat 14-il qabar u kumpless tad-dfin fiċ-[[Ċina]] bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]]. Dawn l-oqbra jmorru lura għal żmien id-dinastiji Ming u Qing.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties|url=https://whc.unesco.org/en/list/1004/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-14|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

Il-'''fortifikazzjonijiet ta’ Kotor''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro) huma sistema integrata ta’ fortifikazzjonijiet storiċi li jħarsu r-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] ta’ [[Kotor]] (magħrufa fl-imgħoddi bħala ''Cattaro la veneziana'') u jinkludu swar, torrijiet, ċittadelli, bibien, daħliet, fortijiet, ċisterni, kastell, u binjiet u strutturi anċillari oħra. Jinkorporaw arkitettura militari, l-iktar ta’ [[Venezja]], iżda anke ta’ [[Illirija]], [[Biżantini|Biżanzju]], u l-[[Awstrija]]. Flimkien maċ-ċentru storiku ta’ Kotor u l-pajsaġġ naturali tal-madwar, il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979 bħala parti mir-[[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

'''Agostino Carracci''' (jew '''Caracci'''; twieled fis-16 ta' Awwissu 1557 – miet fit-22 ta' Marzu 1602) kien pittur, litografu, disinjatur tat-tapizzeriji u [[għalliem]] tal-[[arti]] [[Italja|Taljan]]. Flimkien ma' ħuh, [[Annibale Carracci]], u kuġinuh, [[Ludovico Carracci]], huwa kien wieħed mill-fundaturi tal-''Accademia degli Incamminati'' (l-Akkademja tal-Progressivi) f'[[Bolonja|Bologna]]. Din l-akkademja tat-tagħlim kienet tippromwovi t-tpinġija u l-[[pittura]] li l-Carracci kienu jenfasizzaw li kellha tinbet mill-ħajja. Kienet tippromwovi tendenzi progressivi fl-arti u kienet reazzjoni għad-distorsjoni Manjerista tal-[[anatomija]] u tal-ispazju.<ref>{{Ċita web|url=https://www.getty.edu/art/collection/person/103JXR|titlu=Agostino Carracci (The J. Paul Getty Museum Collection)|sit=The J. Paul Getty Museum Collection|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-16}}</ref> L-akkademja għenet biex tagħti spinta lill-pitturi tal-Iskola ta' Bologna sabiex isiru prominenti.

Il-'''Katidral ta' Aachen''' (bil-Ġermaniż: ''Aachener Dom'') huwa [[Knisja Kattolika|knisja Kattolika Rumana]] f'[[Aachen]], il-[[Ġermanja]], u s-sede tad-Djoċesi Kattolika Rumana ta' Aachen.

Il-'''Selimiye Mosque''' (bit-Tork: ''Selimiye Camii'') hija moskea imperjali [[Imperu Ottoman|Ottomana]] li tinsab fil-belt ta' [[Edirne]] (magħrufa preċedentement bħala [[Edirne|Adrianopoli]]) fit-[[Turkija]], qrib ħafna tal-fruntiera mal-[[Bulgarija]]. Il-moskea, li hija għolja 83 metru<ref>Architecture, Jonathan Glancey, p. 207, 2006.</ref>, ġiet ikkummissjonata mis-Sultan [[Selim II]] u nbniet mill-arkitett imperjali [[Mimar Sinan]] bejn l-1568 u l-1575.<ref>Kiuiper, Kathleen (2009). ''Islamic Art, Literature, and Culture''. Rosen Education Service. pp. 201. ISBN <bdi>978-1-61530-019-8</bdi>.</ref> Sinan kien iqis din il-moskea bħala l-kapulavur tiegħu u fil-fatt hija waħda mill-aqwa kisbiet tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] u tal-arkitettura Ottomana. Il-moskea kienet tidher fil-parti ta' wara tal-karti tal-flus Torok tal-10,000 liri mill-1982 sal-1995.<ref>{{Ċita web|url=https://en.numista.com/catalogue/note223430.html|titlu=10,000 Turkish Lira, Turkey|sit=en.numista.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-10}}</ref>

Il-'''Monasteru ta' Poblet''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru Rjali ta'''' '''Santa Maria de Poblet''' (bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: ''Reial Monestir de Santa Maria de Poblet''), huwa monasteru tal-Ordni taċ-[[Ċisterċensi]] li ġie stabbilit fl-1151, u li jinsab qabel il-muntanji Prades, fil-''comarca'' ta' [[Conca de Barberà]], fil-[[Katalonja]], [[Spanja]]. Ġie stabbilit mill-patrijiet Ċisterċensi minn [[Franza]]. L-[[arkitett]] prinċipali tal-binja kien [[Arnau Bargués]].

Il-'''Park Nazzjonali ta' Vatnajökull''' (bl-[[Lingwa Iżlandiża|Iżlandiż]]: ''Vatnajökulsþjóðgarður'' [ˈvahtnaˌjœːkʏlsˌθjouðˌkarðʏr̥]) huwa wieħed mit-tliet parks nazzjonali fl-[[Iżlanda]]. Il-park jinkorpora l-glaċier kollu ta' Vatnajökull u l-inħawi estensivi tal-madwar. Dawn jinkludu l-parks nazzjonali li qabel kienu jeżistu fi Skaftafell fil-Lbiċ u f'Jökulsárgljúfur fit-Tramuntana.

Id-'''Dolmen ta' Menga''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Dolmen de Menga'') huwa tumbata funebri (''tumulus'') megalitika, forma ta' dolmen tawwali, li jmur lura għall-ħabta tat-3750-3650 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Jinsab fil-inħawi ta' [[Antequera]], l-[[Andalusija]], [[Spanja]].

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Indoneżja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-6 ta' Lulju 1989, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/id|titlu=Indonesia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

It-'''Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae''' huwa tempju ppreservat sew ta' nofs sal-aħħar tas-seklu 5 Q.K. li jinsab fis-sit arkeoloġiku ta' Bassae (bil-Latin: ''Bassae'', bil-Grieg Antik: Βάσσαι - ''Bassai'', li tfisser “wied żgħir fil-blat”<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=6664|titlu=Hellenic Ministry of Culture: The Temple of Epicurean Apollo|sit=odysseus.culture.gr|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>) li jinsab f'[[Oichalia]], muniċipalità fil-parti tal-Grigal ta' [[Messenia]], il-[[Greċja]]. Fl-Antikità Klassika, Bassae kien parti minn [[Arcadia (reġjun tal-qedem)|Arcadia]] u jinsab ħdejn il-villaġġ ta' [[Skliros]], fil-Grigal ta' [[Figaleia]], fin-Nofsinhar ta' [[Andritsaina]] u fil-Punent ta' [[Megalopolis, il-Greċja|Megalopolis]].

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{Automatic taxobox}}
Il-[[Pika ta' Tsing-ling]] (''Ochotona huangensis'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Ochotonidae]] fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]].

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

{{stub|bijografija}}

Il-'''Knisja ta' Santa Margerita''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Church of St. Margaret'') tinsab fuq l-artijiet tal-[[Abbazija ta' Westminster]] fil-[[Pjazza]] tal-Parlament, [[Londra]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.westminster-abbey.org/st-margarets/history/|titlu=Westminster Abbey|data=2008-03-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080305183607/http://www.westminster-abbey.org/st-margarets/history/|arkivju-data=2008-03-05|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-knisja hija ddedikata lil [[Margerita ta' Antjokja]]<ref>Pevsner, N.; Bradley, Simon (2003). ''The Buildings of England: London 6 – Westminster''. Uxbridge: Penguin. ISBN <bdi>0-300-09595-3</bdi>.</ref>, u tifforma parti minn [[Sit ta' Wirt Dinji]] uniku tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Palazz ta' Westminster]] u l-Abbazija ta' Westminster.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/426/|titlu=Palace of Westminster and Westminster Abbey including Saint Margaret&rsquo;s Church|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>

Il-'''Kastelli ta' Bellinzona''' huma grupp ta' fortifikazzjonijiet li jinsabu madwar ir-raħal ta' [[Bellinzona]], il-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-kanton [[Żvizzera|Żvizzeru]] ta' Ticino. Il-grupp ta' fortifikazzjonijiet jinsabu fil-widien u fl-għoljiet ta' qabel l-[[Alpi]], u huma magħmula minn swar iffortifikati u tliet kastelli: ''Castelgrande'', ''Montebello'' u ''Sasso Corbaro''. Castelgrande jinsab fuq irdum tal-blat b'veduta panoramika tal-wied kollu, u b'sensiela ta' swar li jħarsu l-belt antika u jikkollegawh ma' Montebello. Sasso Corbaro, l-ogħla wieħed mit-tliet kastelli, jinsab fuq promontorju tal-blat iżolat lejn ix-Xlokk meta mqabbel maż-żewġ kastelli l-oħra. Il-Kastelli ta' Bellinzona bis-swar difensivi tagħhom tniżżlu fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/884/|titlu=Three Castles, Defensive Wall and Ramparts of the Market-Town of Bellinzona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-13}}</ref>

Ir-'''Royal Exhibition Building''' (jew il-Binji Rjali tal-Wirjiet) hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Melbourne]], [[Victoria]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1131/|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-09}}</ref> Il-binja nbniet fl-1879-1880 bħala parti mill-moviment tal-wirjiet internazzjonali, fejn ġew ippreżentati iktar minn 50 wirja bejn l-1851 u l-1915 madwar id-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-binja għandha superfiċe ta' madwar 26 ettaru (64 akru), twila 150 metru (490 pied) u hija mdawra b'erba' toroq tal-belt. Tinsab f'9 Nicholson Street fil-Ġonna ta' Carlton, u tmiss ma' Victoria Street, Carlton Street u Rathdowne Street, fit-tarf tal-Grigal tad-distrett kummerċjali ċentrali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1131bis.pdf|titlu=Royal Exhibition building and Carlton Gardens}}</ref> Inbniet biex tospita l-Wirja Internazzjonali ta' Melbourne fl-1880-1881, u mbagħad ospitat il-Wirja Internazzjonali Ċentenarja ferm ikbar fl-1888, u l-ftuħ formali tal-ewwel Parlament tal-Awstralja fl-1901. Il-binja tirrappreżenta l-flus u l-prestiġju li kellha Victoria fis-snin 70 tas-seklu 19.<ref>{{Ċita web|url=https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens, World Heritage Management Plan|data-aċċess=2023-02-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200309092002/https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|arkivju-data=2020-03-09|url-status=dead}}</ref> Matul is-seklu 20 sezzjonijiet u naħat iżgħar tal-binja kienu soġġetti għat-twaqqigħ u għan-nirien; madankollu, il-binja prinċipali, magħrufa bħala s-Sala l-Kbira, baqgħet teżisti sa żminijietna.

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

'''Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati''' ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/620/|titlu=Levoča, Spišský Hrad and the Associated Cultural Monuments|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref> Inizjalment is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi biss il-[[Kastell ta' Spiš]] iżda mbagħad ġie estiż fl-2009 biex jinkludi l-komponenti l-oħra inkluż il-[[Kunvent ta' Spiš]]. Il-fdalijiet tal-Kastell ta' Spiš Castle huma wieħed mill-ikbar siti ta' kastelli fl-[[Ewropa Ċentrali]]. Il-kastell jinsab fuq għolja qrib ir-raħal ta' Spišské Podhradie u l-villaġġ ta' [[Žehra]]. Flimkien mal-kunvent-ċittadella ta' Spiš, dawn kollha huma komponenti tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fl-2009, permezz tal-estensjoni tas-sit, ġie inkluż ukoll l-artal famuż ta' Pawlu ta' Levoča u ċ-ċentru storiku ta' Levoča b'bosta binjiet [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] ppreservati.<ref name=":0" />

u [[Marie Curie]]]]
Il-'''Premju Nobel għall-Fiżika''' huwa wieħed mill-ħames [[Premju Nobel|Premjijiet Nobel]] li jingħata kull sena mill-[[Akkademja Rjali Żvediża tax-Xjenzi]]. L-ewwel rebbieħ ta' dan l-unur kien il-Ġermaniż [[Wilhelm Conrad Röntgen]] fl-1901. Dan il-premju jiġi mogħti f'ċerimonja annwali ġewwa [[Stokkolma]] nhar l-10 ta' Diċembru, l-anniversarju tal-mewt ta' [[Alfred Nobel]], li għalih huma msemmijin dawn il-premjijiet.

{{Nebbieta|Bijografija}}

{{stub|kultura}}
Il-'''kannella''' huwa kulur naturali. Huwa l-kulur li jidher hafna fiz-zkuk nexfin tas-sigar u fil-ħamrija.

Il-'''Palazz ta' Fontainebleau''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[fɔ̃tɛnblo]; bil-Franċiż: ''Château de Fontainebleau''), jinsab 55 kilometru (34 mil) fix-Xlokk taċ-ċentru ta' [[Pariġi]], fil-komun ta' [[Fontainebleau]], u huwa wieħed mill-ikbar palazzi-kastelli rjali (bil-Franċiż: ''Château'') ta' [[Franza]]. Il-kastell [[Medjuevu|Medjevali]] u l-palazz sussegwenti ntużaw bħala r-residenza għall-monarki Franċiżi minn [[Lwiġi VII]] sa [[Napuljun III]]. [[François I]] u Napuljun kienu l-monarki li kellhom l-ikbar influwenza fuq il-palazz kif inhu llum il-ġurnata.<ref>{{Ċita web|url=https://www.parisdigest.com/france/fontainebleau.htm|titlu=Fontainebleau, the royal castle and forest near Paris|data=2019-12-26|sit=Paris Digest|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Sar [[mużew]] nazzjonali fl-1927 u fl-1981 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] għall-arkitettura unika u għall-importanza storika tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/160/|titlu=Palace and Park of Fontainebleau|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

tal-[[Spirtu s-Santu|Ispirtu s-Santu]], Vilnius]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

Iċ-'''ċess''' hija logħba fuq il-bord bejn żewġ plejers. Xi kultant il-logħba tissejjaħ '''ċess internazzjonali''' jew '''ċess''' '''tal-punent''' biex tiddistingwiha minn logħob relatat, bħal [[xiangqi]] (ċess [[Ċina|Ċiniż]]) u [[shogi]] (ċess [[Ġappun|Ġappuniż]]). Il-forma attwali tal-logħba bdiet fi [[Spanja]] u l-bqija tan[[Ewropa t'Isfel|-Nofsinhar tal-Ewropa]] matul it-tieni nofs tas-seklu 15 wara li evolviet minn [[chaturanga]], logħba simili ta' oriġini [[Indja|Indjana]] iżda ħafna eqdem. Illum, iċ-ċess hija waħda mil-logħob l-aktar popolari fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jintlagħab minn miljuni ta’ nies, b'xi wħud jgħidu li hemm mat-800 miljun plejer<ref>{{Ċita web|url=https://www.chessjournal.com/how-many-chess-players-are-there/|titlu=How Many Chess Players Are There in The World? (Finally Solved)|kunjom=Staff|isem=Editorial|data=2021-10-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-17}}</ref>.

, is-Slovakkja.]]
L-'''Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jikkonsisti minn 712-il għar mifruxa f'erja totali ta' 55,800 ettaru (138,000 akru) tul il-fruntiera tal-[[Ungerija]] u tas-[[Slovakkja]].

{{Taxobox
| isem = ''Myoictis''
| stampa = MyoictisWallaciiWolf.jpg
| daqs_stampa = 180px
| deskrizzjoni_stampa = ''Myoictis wallacii''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Australidelphia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = [[Dasyurinae]]
| tribù = [[Dasyurini]]
| ġeneru = '''''Myoictis'''''
| awtorità_ġeneru = [[John Edward Gray|Gray]], 1858
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = 
*''[[Myoictis leucura]]''
*''[[Myoictis melas]]''
*''[[Myoictis wallacii]]''
*''[[Myoictis wavicus]]''
}}
'''''Myoictis''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dasyuromorphia]]. Il-ġeneru ''Myoictis'' jiġbor fih erba' speċi estanti u kollha kemm huma jinsabu mifruxin fuq il-gżira ta' [[Gwinea l-Ġdida]] biss.

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

Il-'''Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmula minn 17-il komponent differenti fil-[[Ġappun]], fi ħdan il-belt ta' [[Kjoto]] u l-inħawi tal-madwar. Fis-794, il-familja imperjali Ġappuniża ttrasferiet il-[[belt kapitali]] lejn Heian-kyō. Dawn il-komponenti fl-imgħoddi kienu jinsabu fil-belt ta' Kjoto Antika, filwaqt li issa jinsabu fi tliet bliet: Kjoto u Uji fil-Prefettura ta' Kjoto; u Ōtsu fil-Prefettura ta' Shiga; Uji u Ōtsu jmissu ma' Kjoto lejn in-Nofsinhar u t-Tramuntana, rispettivament. Mill-[[Monument|monumenti]], 13 huma tempji [[Buddiżmu|Buddisti]], tlieta huma santwarji [[Xintoiżmu|Xintoisti]], u wieħed huwa kastell. Il-komponenti jinkludu 38 binja ddeżinjati mill-gvern Ġappuniż bħala Teżori Nazzjonali, 160 proprjetà ddeżinjati bħala Proprjetajiet [[Kultura|Kulturali]] Importanti, tmien ġonna ddeżinjati bħala Postijiet Speċjali ta' Sbuħija Xenika, u erba' ddeżinjati bħala Postijiet ta' Sbuħija Xenika. L-UNESCO elenkat is-sit bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/688/|titlu=Historic Monuments of Ancient Kyoto &#x28;Kyoto, Uji and Otsu Cities&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-07-09}}</ref>

{{stub|Arti}}

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum tal-Patagonja''' (''Lestodelphys halli'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

L-'''Irdumijiet ta'''' '''Bandiagara''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: منحدرات باندياغارا الصخرية, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''falaise de Bandiagara'') jinsabu fl-art tad-Dogoni fil-[[Mali]]. L-irdumijiet tal-ġebel ramli huma għoljin madwar 500 [[metru]] (1,600 pied) 'il fuq mill-artijiet ċatti bir-ramel lejn in-Nofsinhar. L-irdumijiet huma twal madwar 200 kilometru (120 mil), huma orjentati min-Nofsinhar għall-Grigal, u huma estiżi tal-katina muntanjuża ta' Grandamia. Tmiem l-irdumijiet huwa mmarkat b'Hombori Tondo, l-ogħla quċċata tal-Mali b'għoli ta' 1,155 metru (3,789 pied).

{{Stub|Metroloġija}}
Il-'''Metru''' hu l-kejl bażiku fis-[[Sistema Metrika]] u fis-sistema [[SI]] (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel it-tul. Hu bejn wieħed u ieħor l-istess daqs ta' 3.28 [[pied]]i. 
Metru hu meqjus bħala d-distanza li d-[[dawl]] jimxi, ġo spazju mingħajr ebda arja (''vacuum'') f'1/299,792,458 ta' [[sekonda]].
Is-simbolu ta' metru hu '''m'''.
Ġie maħsub fl-antik biex isarraf (u kważi hekk hu) f'1/10,000,000 tad-distanza mill-[[ekwatur]] san-''north pole''

</ref>|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 91.9
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 238
|poż_densità_popolazzjoni    = 112
|sena_PGD_PSX                = 2013
|PGD_PSX                     = $96.76&nbsp;biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=942&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CPCPIE%2CPCPIEPCH%2CLP%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=6|titlu=Serbja|editur=International Monetary Fund |aċċessdata=April 2013}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 76
|PGD_PSX_per_capita          = $13,004<small>(eskluża l-Kosovo)</small><ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 82
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.769<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Nazzjonijiet Uniti |aċċessdata=14 ta' Marzu 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 64
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tas-Serbja|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Raška (stat)|L-Ewwel Stat]]
|data_stabbilit1             = 768
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tas-Serbja (medjevali)|Renju \ Imperu]]
|data_stabbilit2             = 1217  \  1346
|avveniment_stabbilit        = [[Imperu Serb|Imperu]]
|data_stabbilit              = 1346
|avveniment_stabbilit3       = [[Assedju ta' Belgrad (1521)|Waqgħa ta' Belgrad]]
|data_stabbilit3             = 1521
|avveniment_stabbilit4       = [[Prinċipalità tas-Serbja|Monarkija Suzerina]]
|data_stabbilit4             = 1817
|avveniment_stabbilit5       = [[Trattat ta' Berlin (1878)|Rikonoxxuta]]
|data_stabbilit5             = 1878
|avveniment_stabbilit6       = [[Gwerer Balkaniċi|Unifikazzjoni tas-Serbja]]
|data_stabbilit6             = 1912&ndash;1918
|avveniment_stabbilit7       = Repubblika indipendenti 
|data_stabbilit7             = 2006
|valuta                      = [[dinar Serb]]
|kodiċi_valuta               = RSD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.rs]]<br />[[.срб]]
|kodiċi_telefoniku           = +381
|sena_PGD_nominali           = 2013
|PGD_nominali                = $53.1&nbsp;biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 79
|PGD_nominali_per_capita     = $7,136<small>(eskluża l-Kosovo)</small><ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 92
|nota1                       = 
}}

L-'''Analisi komplessa''' (jew iżjed preċiż, it-'''teorija tal-funzjonijiet ta’ varjabbli komplessi''') hi dik il-fergħa ta’ l-[[analisi matematika]] li tapplika l-idejat tal-[[kalkulu infiniteżmali]] għall-[[Funzjonijiet (matematika)|funzjonijiet]] komplessi, jiġifieri għal funzjonijiet li għandhom bħala [[dominju (matematika)|dominju]] u [[kodominju]] settijiet ta’ [[numri komplessi]]. 

.]]
Il-'''Bliet Antiki tal-Pyu''' (bil-[[Lingwa Burmiża|Burmiż]]: ပျူ မြို့ပြ နိုင်ငံများ; biċ-Ċiniż issimplifikat: 骠国; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 驃國; bil-Pinyin: ''Biāoguó'') kienu grupp ta' [[Belt-stat|bliet-stati]] li kienu jeżistu mill-ħabta tas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta ta' nofs is-seklu 11 fil-parti ta' fuq ta' [[Burma|Burma/Myanmar]]. Il-bliet-stati ġew stabbiliti bħala parti mill-migrazzjoni lejn in-Nofsinhar tal-poplu Pyu li kien jitkellem it-Tibetan/il-Burmiż. Dawn kienu l-iżjed abitanti bikrin ta' Burma li għad għandna rekords eżistenti tagħhom.<ref>Hall 1960: 8–10.</ref> Il-perjodu ta' elf sena, li spiss issir referenza għalih bħala l-''millenju tal-Pyu'', huwa marbut ma' Żmien il-Bronż sal-bidu tal-perjodu tal-''istati klassiċi'' meta r-Renju ta' [[Bagan]] ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 9.

Is-'''Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-kontea ta' Vestfold u Telemark, in-[[Norveġja]], li nħoloq biex jiġi protett il-pajsaġġ industrijali madwar il-Lag ta' Heddalsvatnet u l-Wied ta' Vestfjorddalen. Il-pajsaġġ huwa ċċentrat fuq l-impjant li nbena mill-kumpanija Norsk Hydro għall-produzzjoni tal-fertilizzanti tan-nitrat tal-kalċju min-[[nitroġenu]] [[Atmosfera|atmosferiku]] permezz tal-proċess ta' Birkeland-Eyde. Il-kumpless jinkludi wkoll l-impjanti tal-enerġija idroelettrika, il-linji ferrovjarji, il-linja tat-trażmissjoni, il-fabbriki, l-akkomodazzjoni tal-ħaddiema u l-istituzzjonijiet soċjali fl-irħula ta' [[Notodden]] u [[Rjukan]].

Il-'''Jantar Mantar''' '''ta' Jaipur''' huwa ġabra ta' 19-il strument astronomiku li nbnew mir-re Rajput [[Sawai Jai Singh II]], il-fundatur ta' [[Jaipur]] fir-[[Rajasthan]], l-[[Indja]]. Il-[[monument]] tlesta fl-1734.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?idunescowhc=1338|titlu=UNESCO Astronomy and World Heritage Webportal - Show entity|sit=www3.astronomicalheritage.net|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinkludi l-ikbar arloġġ tax-[[xemx]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] magħmul bil-ġebel<ref name=":1">Smithsonian. ''Timelines of Science''. Penguin. p. 136. ISBN <bdi>978-1465414342</bdi>.</ref>, u huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1338/|titlu=The Jantar Mantar, Jaipur|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-06}}</ref> Jinsab qrib il-Palazz tal-Belt u l-[[Hawa Mahal]]. L-istrumenti jippermettu li ssir l-osservazzjoni tal-pożizzjonijiet astronomiċi b'għajnejn il-[[bniedem]]. L-osservatorju huwa eżempju tal-[[astronomija]] pożizzjonali Tolemajka li kienet kondiviża minn bosta ċivilizzazzjonijiet.<ref name=":0" /><ref name=":1" />

It-'''Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] li jkopri n-network ta' rotot tal-kuritur ta' Chang'an-[[Tian Shan|Tianshan]] tat-Toroq tal-Ħarir antiki, flimkien mas-siti storiċi tul ir-rotta. Fit-22 ta' Ġunju 2014, l-UNESCO ddeżinjat 5,000 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir miċ-[[Ċina]] sar-reġjun ta' Zhetysu tal-[[Asja]] Ċentrali bħala Sit ta' Wirt Dinji. Il-kuritur jgħaddi miċ-Ċina, mill-[[Każakistan]] u mill-[[Kirġiżistan|Kirgiżistan]] u jinkludi 33 sit ġdid u diversi siti oħra li diġà kienu mniżżlin fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għal raġunijiet oħra.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1442/|titlu=Silk Roads&#x3a; the Routes Network of Chang&#x27;an-Tianshan Corridor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-16}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ta' Emilia
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi= '''''G. emiliae'''''
| binominali = ''Gracilinanus emiliae''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1909)
| mappa_firxa = Emilia's Gracile Mouse Opossum area.png
}}
L-'''opossum grazzjuż ta' Emilia''' (''Gracilinanus emiliae'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi ġrazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus emiliae'' jippreferi jgħix f'foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħażel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

{{Automatic taxobox}}
'''''Metaxytherium''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti (il-baqar tal-baħar), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Dugongidae]], fis-sottofamilja [[Hydrodamalinae]], ma' żewġ ġeneri oħra u bi 12-il speċi estint.

[[File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|daqsminuri|Rappreżentazzjoni tal-Kuruna ta' Zvonimir fl-istemmi tal-Kroazja.]]
Il-'''Kuruna ta'''' '''Zvonimir''' ingħatat lir-Re [[Demetrius Zvonimir]] tal-[[Kroazja]] fl-1075 permezz tal-legat [[Papa|Papali]] tal-[[Papa Gregorju VII]] fil-Bażilika ta' San Pietru u [[Mosè]] (magħrufa llum il-ġurnata bħala l-Knisja l-Vojta) f'[[Salona]].

'''Angkor Wat''' (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; bil-[[Lingwa Khmer|Khmer]]: អង្គរវត្ត "Belt it-Tempji"<ref name=":0">Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref>) huwa kumpless ta' tempji fil-[[Kambodja]] u l-ikbar [[monument]] [[Reliġjon|reliġjuż]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħala erja ta' art (1,626 km<sup>2</sup>).<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure/|titlu=Largest religious structure|lingwa=en-GB|aċċess=|opra=}}</ref> L-isem jirreferi kemm għall-kumpless ta' diversi tempji kif ukoll għat-tempju ewlieni. Dan tal-aħħar, oriġinarjament inbena bħala tempju [[Induiżmu|Ħinduista]] ddedikat lil [[Vishnu]] fil-bidu tas-seklu 12<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|titlu=Angkor Wat - National Geographic Society|isem=|data=2013-03-01|lingwa=en|aċċess=|opra=|data-aċċess=2021-02-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210207145213/https://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|arkivju-data=2021-02-07|url-status=dead}}</ref>, u lejn tmiem is-seklu ġie kkonvertit f'tempju [[Buddiżmu|Buddist]] u għadu hekk sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|titlu=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk|aċċess=|opra=}}</ref>

Il-'''Hawa Mahal''' huwa palazz fil-belt ta' [[Jaipur]], l-[[Indja]]. Huwa magħmul bil-ġebla tar-ramel ta' lewn [[aħmar]] u roża, u jinsab fit-tarf tal-Palazz tal-Belt ta' Jaipur u jibqa' sejjer saż-''Zenana'' jew il-kompartimenti tan-nisa.

Il-'''Pjanura ta’ Stari Grad''', li tagħmel parti mir-raħal ta’ [[Stari Grad]] fil-gżira ta’ [[Hvar]], il-[[Kroazja]], hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti tal-[[Greċja]] Antika fis-seklu 4 Q.K., u li għadu jintuża sa llum fil-forma oriġinali tagħha. 

Fuq ambitu [[bijoloġija|bijoloġiku]], il-'''mewt''' tista' tkun definita fin-negattiv, meta l-[[funzjonijiet vitali]] jieqfu jaħdmu u l-[[organiżmu]] jieqaf jgħix; it-tmiem tal-[[ħajja]]. 
<gallery>
File:Kuoleman Puutarha by Hugo Simberg.jpg|Mewt li tieħu ħsieb il-fjuri tagħha, fl ''Kuoleman puutarha'', Hugo Simberg (1906)
Stampa:SkullFromStillLifeWithASkull.jpg|Il-kranju bniedem saret tip tas-simbolu għall-mewt, dettall tal-[[pittura]] minn [[Philippe de Champaigne]].
Stampa:Thetriumphofdeath.jpg|''It-trijonf tal-mewt'', [[Pieter Bruegel ix-Xiħ]]
</gallery>

Id-'''Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell''' huma erbat idjar f'[[Brussell]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Belġju]], li ġew imniżżla flimkien bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005/|titlu=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-[[arkitett]] Belġjan [[Victor Horta]] (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-''[[Art Nouveau]]'' matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.

{{Novembru}}
It-'''22 ta' Novembru''' hija it-326 ġurnata tal-[[Kalendarju Gregorjan]] (it-327 fis-[[sena bisestili|snin bisestili]]). Hemm 39-il jum li jifdal sa l-aħħar tas-sena.
==Ġrajjiet==
* [[498]] &ndash; Wara l-mewt ta' [[Pope Anastasius II|Anastasius II]], [[Popa Symmachus|Symmachus]] kien elett Papa fil-[[Palazz Lateran]], filwaqt li [[Antipope Laurentius|Laurentius]] ġie elett Papa f'[[Basilica di Santa Maria Maggiore|Santa Maria Maggiore]].
* [[845]] &ndash; L-ewwel Re tal-[[Brittanja]], [[Nominoe]] għeleb lir-Re Frank [[Charles the Bald]] fil-[[Battalja ta' Ballon]] qrib [[Redon]].
*[[1286]] &ndash; Il-qtil tar-Re [[Eric V tad-Danimarka]], il-qtil tal-aħħar monarkija Daniża.
*[[1307]] &ndash; [[Papa Klement V]] ħareġ il-barri papali ''[[Pastoralis Praeeminentiae]]'' li struzzjona il-Monarki kristjani kollha fl-Ewropa u arresta lit-[[Templari]] kollha u ħatfu l-assi tagħhom.
*[[1573]] &ndash; Instabet Il-Belt [[Brażil]]jana [[Niterói]].
*[[1574]] &ndash; Skoperti l-[[Gżejjer Juan Fernández]] taċ-[[Ċili]].
*[[1635]] &ndash; [[Formosa Olandiża|Forzi kolonjali Olandiżi]] fit-[[Tajwan]] tniedew [[kampanja paċifika Olandiż fuq Formosa|kampanja paċifika]] kontra [[Aboriġini Tajwaniżi|irħula indiġeni]], jirriżulta kontroll Olandiż tan-nofs u tan-nofsinhar tal-gżira.
*[[1718]] &ndash; Barra mill-kosta ta' [[North Carolina]], il-pirat [[Renju tal-Gran Brittanja|Britaniku]] Edward Teach (aħjar magħruf bħala "[[Blackbeard]]") jinqatel f'battalja minn parti, mmexxija mill-[[Flotta Rjali]] Logutenent [[Robert Maynard]].
*[[1812]] &ndash; [[Gwerra tal-1812]]: 17-il Gwardjani Indjani jinqatlu fil-[[Battalja ta' Wild Cat Creek]].
*[[1837]] &ndash; [[Ġurnalist]] u [[politiku]] [[Kanada|Kanadiż]] [[William Lyon Mackenzie]] jitlob għal [[ribelljoni]] kontra r-[[Renju Unit]] fl-esej tiegħu "To the People of Upper Canada", li kient ippubblikata fil-gazzetta tiegħu ''The Constitution''.
*[[1858]] &ndash; [[Denver|Denver, Colorado]] instabet.
*[[1864]] &ndash; [[Gwerra Ċivili Amerikana]]: [[Marzu ta' Sherman għall-Baħar]]: [[L-Istati konfederiti tal-Amerika| konfederit]] Ġenerali [[John Bell Hood]] invada lil-[[Tennessee]] f'tentattiv mingħajr suċċess biex ġibed [[L-Istati Uniti|Unjoni]] Ġenerali [[William T. Sherman]] mill-[[Ġorgja (stat tal-S.U.)|Ġorgja]].
*[[1869]] &ndash; Ġewwa [[Dumbarton]], [[Skozja]], il-''[[clipper]]'' ''[[Cutty Sark]]'' ġie mniedi &ndash; wieħed mill-aħħar ''clippers'' li ġew mibnija, u l-unika wieħed li għadu ħaj illum.
*[[1908]] &ndash; Il-[[Kungress tal-Monastir]] jstabbilixxa l-[[alfabett Albaniż]].
*[[1928]] &ndash; L-ewwel prestazzjoni tal-''[[Boléro]]'' ta' [[Maurice Ravel|Ravel]]  ħadet post f'[[Pariġi]].
*[[1935]] &ndash; Iċ-''[[China Clipper]]'', huwa l-ewwel tras-posta paċifiku u s-servizz tal-passiġġieri, telaq minn [[Alameda, California]] għal-ewwel titjira kummerċjali tagħha. Ġimgħa wara, huwa wasal fid-destinazzjoni tiegħu, [[Manila]].
*[[1940]] &ndash; [[It-Tieni Gwerra Dinjija]]: Wara l-bidu [[Gwerra Griega-Taljana|invażjoni Taljana]], it-truppi [[Renju tal-Greċja|Grieg]] għamlu kontra attack lil [[Albanija taħt Italja|okkupati-Taljani Albanija]] u qabdu lil-[[Korytsa]].
*[[1942]] &ndash; It-Tieni Gwerra Dinjija: [[Battalja ta' Stalingrad]] &ndash; Il-Ġeneral [[Friedrich Paulus]] bagħat [[telegramma]] lil [[Adolf Hitler]] li qalet li s-sitt armata Ġermaniża hija mdawra.
*[[1943]] &ndash; It-Tieni Gwerra Dinjija: [[Gwerra Paċifika|Gwerra fil-Paċifiku]] &ndash; Il-President tal-[[L-Istati Uniti|I.S.]] [[Franklin D. Roosevelt]], Il- Prim Ministru Brittaniku [[Winston Churchill]] u l-mexxej Ċiniż [[Chiang Kai-Shek]] jiltaqgħu f'[[Kajr]], fl-[[Eġittu]], biex jiddiskutu modi biex jelgħbu lil-[[Ġappun]]. 
*  1943   &ndash; Il-[[Libanu]] kisbu l-indipendenza minn [[Franza]].
*[[1954]] &ndash; Il-[[Soċjetà Umana tal-Istati Uniti]] instabet.
*[[1963]] &ndash; F'[[Dallas|Dallas, Texas]], Il-President Amerikan [[John F. Kennedy]] huwa [[assassinju ta' John F. Kennedy|assassinat]] u l-Gvernatur ta' [[Texas]] [[John B. Connally]] huwa serjament midrub. Is-Suspett fuq [[Lee Harvey Oswald]] huwa tard maqbud u akkużat bil-qtil ta' kemm il-President u l-[[uffiċjal tal-pulizija]] [[J. D. Tippit]]. Oswald kien maqtul wara jumejn minn [[Jack Ruby]] sakemm kien fil-kustodja tal-pulizija.
*[[1967]] &ndash; [[Sigurtà tal-UN Kunsill tal-Riżoluzzjoni 242]] huwa adottat mill-[[Sigurtà tal-Kunsill tal-UN]], tistabbilixxi sett ta' prinċipji ta' gwida mmirata lejn in-negozjati għal-ftehim ta' paċi bejn l-[[Għarab]] u l-[[Iżraeljani]].
*[[1969]] &ndash; Fil-[[Futbol Amerikan]], l-[[Michigan Wolverines football|Università ta' Michigan]] qalbet għal-[[Ohio State Buckeyes football|Università Statali ta' Ohio]], 24-12, l-ewwel staġun ta' [[Bo Schembechler]] bħala kowċ ta' Michigan. Ir-rebħa tpaċi l-Gwerra ta' għaxar Snin bejn Schembechler u [[Woody Hayes]].
*[[1973]] &ndash; [[Ordine Nuovo]] jitneħħa mill-organizzazzjoni Faxxista Taljana.
*[[1974]] &ndash; The [[Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti]] tagħti stat ta' osservatur lil-[[Organizzazzjoni Liberja tal-Palestina]].
*[[1975]] &ndash; [[Juan Carlos ta' Spanja|Juan Carlos]] jiġi ddikjarat ir-[[Lista ta' rejiet Spanjoli|Re ta' Spanja]] wara l-mewt ta' [[Francisco Franco]].
*[[1977]] &ndash; Il-''[[British Airways]]'' tinawgura servizz regolari supersoniċi tal-[[Concorde]] mill-[[Londra]] sa [[New York]].
*[[1986]] &ndash; [[Mike Tyson]] rebaħ lil-[[Trevor Berbick]] biex sar l-iżgħar ċampjin fl-istorja tal-boksing.

Ir-'''Rewwixta tal-Qassisin''', magħrufa wkoll bħala r-'''Ribelljoni tal-Maltin tal-1775''' jew ir-'''Ribelljoni ta' Settembru 1775'''<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |url=http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |titlu=The Magna Curia Castellania |rivista=Melitensia |paġna=5 |data-aċċess=2021-02-24 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160402121849/http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |arkivju-data=2016-04-02 |lingwa=en}}</ref>, kienet rewwixta mmexxija mill-kleru ta' [[Malta]] kontra l-[[Ordni ta' San Ġwann]], li kellha s-sovranità fuq il-Gżejjer Maltin. Ir-rewwixta seħħet fit-8 ta' Settembru 1775, iżda l-Ordni sfaxxata fix-xejn fi ftit sigħat. Ir-ribelli nqabdu u wħud ġew ġustizzjati, eżiljati jew mitfugħa l-ħabs.

{{Nebbieta|ekonomija}}

'''Philipp Otto Runge''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: [ˈʁʊŋə]; twieled f'[[Wolgast]] fit-23 ta' Lulju 1777 – miet f'[[Amburgu|Hamburg]] fit-2 ta' Diċembru 1810) kien pittur Romantiku u disinjatur tekniku Ġermaniż. Għalkemm beda l-karriera tiegħu tard u miet żgħir, huwa jitqies fost l-aqwa pitturi Romantiċi Ġermaniżi.

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ta' Quechua''' (''Marmosa quichua'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]]. Dan l-opossum huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]], u jinsab mifrux ma' Valle de Occobamba, f'[[Cuzco]], fil-[[Peru]] biss u b'hekk endemiku ta' dan il-pajjiż.

{{Taxobox
| isem = Didelphinae
| stampa = Possum122708.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Didelphis virginiana'' f'Ohio
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = '''Didelphinae'''
| awtorità_sottofamilja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| grad_sottodiviżjoni = Ġeneri
| sottodiviżjoni = 
''[[Chacodelphys]]''<br />
''[[Chironectes]]''<br />
''[[Cryptonanus]]''<br />
''[[Didelphis]]''<br />
''[[Gracilinanus]]''<br />
''[[Hyladelphys]]''<br />
''[[Lestodelphys]]''<br />
''[[Lutreolina]]''<br />
''[[Marmosa]]''<br />
''[[Marmosops]]''<br />
''[[Metachirus]]''<br />
''[[Monodelphis]]''<br />
''[[Philander (ġeneru)|Philander]]''<br />
''[[Thylamys]]''<br />
''[[Tlacuatzin]]''
}}
'''Didelphinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

Il-'''Kastell ta' Paphos''' jinsab fit-tarf tal-Punent tal-port tal-belt ta' Paphos, f'[[Ċipru]]. Oriġinarjament kien fortizza [[Biżantini|Biżantina]] li nbniet biex tħares il-port. Illum il-ġurnata min iżuru jista' jara t-Torri tal-Punent tal-Franki biż-żidiet [[Venezja|Venezjani]] kif irrestawrat mill-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1592, skont kitba mnaqqxa rilevanti fuq id-daħla tal-kastell. Din il-kitba tinsab fuq plakka tal-irħam abjad ta' 150 cm b'40 cm fuq id-daħla tat-torri u tirreferi għar-rikostruzzjoni fl-1592 mill-gvernatur [[Turkija|Tork]] ta' Ċipru [[Ahmet Pasha]] (1589-1593).

Il-'''Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc''', fiċ-[[Ċekja]] hija [[monument]] [[Barokk]] li nbena bejn l-1716 u l-1754. L-iskop ewlieni kien li jiġu ċċelebrati l-[[Knisja Kattolika]] u l-fidi Kattolika, parzjalment bħala turija ta’ gratitudni għal tmiem il-[[Pesta s-sewda|pesta]] li kienet laqtet il-[[Moravja]] (illum iċ-Ċekja) bejn l-1713 u l-1715. Il-kolonna kienet ukoll titqies bħala espressjoni tal-patrijottiżmu lokali, ladarba l-artisti u l-artiġjani ewlenin kollha li ħadmu fuq dan il-monument kienu ċittadini ta’ [[Olomouc]], u kważi l-qaddisin kollha li ntwerew fil-monument kienu marbuta b’xi mod jew b’ieħor mal-belt ta’ Olomouc, fil-provinċja tal-Lvant tal-Moravja, fiċ-Ċekja.

{{stub|storja}}
Il-'''Gwerer Puniċi''' kienu sensiela ta' tliet gwerer miġġielda bejn ir-[[Rumani]] u l-belt [[Feniċi|Feniċja]] ta' [[Kartaġiniżi|Kartaġni]]. Jissejħu "Puniċi" għax ir-Rumani baqgħu jirreferu għall-Kartaġiniżi bħala Feniċi, billi l-kelma bil-[[Latin]] għall-feniċju għandha l-għerq 'Puniceus'.

[[Afrika|Afrikani]] fil-parti tan-Niġer tal-Park Nazzjonali ta' W.]]
Il-'''Kumpless ta'''' '''W-Arly-Pendjari''', magħruf ukoll bħala l-'''Kumpless WAP''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transfruntier tal-[[UNESCO]] fil-[[Benin]], fil-[[Burkina Faso]] u fin-[[Niġer]].<ref name=":0" /><ref>Henschel, P.; Petracca, L. S.; Hunter, L. T.; Kiki, M.; Sewadé, C.; Tehou, A.; Robinson, H. S. (2016). "Determinants of distribution patterns and management needs in a critically endangered lion ''Panthera leo'' population". ''Frontiers in Ecology and Evolution''. '''4''' (4): 110.</ref> 

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

'''Muhammad al-Idrisi''' jew '''Muħammed al-Idrisi''' jew '''Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti''', jew sempliċement '''al-Idrisi''' (pronunzja: /ælɪˈdriːsiː/; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو عبد الله محمد الإدريسي القرطبي الحسني السبتي; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Dreses''; 1100-1165), kien ġeografu u kartografu [[Iżlam|Musulman]] li qeda dmiru fil-qorti tar-Re [[Ruġġieru II]] f'[[Palermo]], [[Sqallija]], l-[[Italja]]. Muhammed al-Idrisi twieled f'[[Ceuta]], li dak iż-żmien kienet proprjetà tad-[[Almoravidi|dinastija Almoravida]]. Huwa ħoloq it-''Tabula Rogeriana'', waħda mill-iżjed mapep dinjin [[Medjuevu|Medjevali]] avvanzati.

'''Eileen Chang''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 張愛玲; biċ-Ċiniż issimplifikat: 张爱玲; pinyin: ''Zhāng Àilíng''; Wade–Giles: ''Chang<sup>1</sup> Ai<sup>4</sup>-ling<sup>2</sup>''; twieldet fit-30 ta' Settembru 1920 – mietet fit-8 ta' Settembru 1995), magħrufa wkoll bħala '''Chang Ai-Ling''' , '''Zhang Ai Ling''', jew bil-psewdonimu tagħha '''Liang Jing''' (梁京), kienet esejista, rumanziera u [[Kittieb|kittieba]] tal-films. Hija kienet ta' nazzjonalità [[Stati Uniti|Amerikana]] iżda mwielda ċ-[[Ċina]]. Chang hija kittieba femminista tal-letteratura Ċiniża, magħrufa għar-rappreżentazzjoni tal-ħajja f'[[Shanghai]] u f'[[Hong Kong]] fis-snin erbgħin tas-seklu 20.

Il-'''Park Arkeoloġiku ta' Hili''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: حَدِيْقَة آثَار ٱلْهِيْلِي, b'ittri Rumani<small>:</small> ''Ḥadīqat Āthar Al-Hīlī'') huwa l-post fejn instabu fdalijiet ta' Żmien il-Bronż ta' [[Al Ain]], f'[[Abu Dhabi]], l-[[Emirati Għarab Magħquda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.adach.ae/en/portal/heritage/alhilli.archaelogical.park.aspx|titlu=Abu Dhabi Authority for Culture & Heritage - ADACH - Al Hilli Archaelogical park|data=2011-07-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110722010346/http://www.adach.ae/en/portal/heritage/alhilli.archaelogical.park.aspx|arkivju-data=2011-07-22|url-status=dead}}</ref> Is-sit huwa wieħed mill-komponenti tas-Siti Kulturali ta' Al Ain, l-unika [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-Emirati Għarab Magħquda.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1343/|titlu=Cultural Sites of Al Ain &#x28;Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud and Oases Areas&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref>

[[File:MerlinUpdate.png|thumb|right|275px|L-isem tas-serje hekk kif jidher fil-bidu ta' kull programm.]]'''Merlin''' hi serje tat-televiżjoni Ingliża li bdiet fl-2008. Din is-serje hi bbażata fuq il-leġġendi tas-saħħar [[Merlin]] u r-[[Re Artur]], iżda xorta waħda hemm differenza kbira bejn it-tnejn. Is-serje hi prodotta mill-kumpanija Shine Limited għall-istazzjon televiżiv [[BBC One]]. It tieni serje bdiet fid-19 ta' Settembru 2009, u l-produzzjoni tat-tielet serje ġiet ikkononfermata mill-BBC.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' erbat iswaba
| image = Sengi P.tetradactylus.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' erbat iswaba ''[[Petrodromus tetradactylus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Petrodromus]]''
}}
'''''Petrodromus''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra, ''[[Elephantulus]]'' u ''[[Macroscelides]]'' b'rappreżentanti ħajjin, u bi speċi waħda biss estanti (ħajja). 

{{Wikifikazzjoni}}
'''Berberi''' ([[Lingwa Berbera|biil-Lingwa Berbera]]: ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ ) jew il- '''popli Berberi''', imsejħa wkoll bl-isem kontemporanju tagħhom stess '''Amażigh''', <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Margaret M. Vale|sena=2015|titlu=Siwa: Jewelry, Costume, and Life in an Egyptian Oasis|pubblikatur=American University in Cairo Press}}</ref> huwa grupp etniku indiġenu ta 'l-Afrika ta' Fuq stabbilit għal eluf ta 'snin.  Mill-oriġini antika tagħhom bħala abitanti indiġeni tar-reġjun għall-interazzjonijiet tagħhom ma 'diversi ċiviltajiet u imperi, il-Berberi kellhom rwol sinifikanti fit-tiswir tal-pajsaġġ kulturali, politiku u soċjali tal-Afrika ta' Fuq.  L-esplorazzjoni tal-istorja tal-Berberi tipprovdi għarfien siewi dwar ir-reżiljenza, l-adattabilità u l-wirt kulturali dejjiemi tagħhom.

'''Calakmul''' (/ˌkɑːlɑːkˈmuːl/; spelluta wkoll '''Kalakmul''' u b'varjanti inqas frekwenti) hija belt antika tal-[[Maja]] u sit arkeoloġiku fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Campeche]], fil-qalba tal-ġungli tar-reġjun il-kbir tal-Baċir ta' Petén. Il-belt antika tinsab 35 kilometru (22 mil) mill-fruntiera mal-[[Gwatemala]]. Calakmul kienet waħda mill-ikbar bliet antiki fl-artijiet baxxi tal-Maja u waħda mill-iżjed setgħana li qatt ġew żvelati.

'' membru fil-ġeneru Parantechinus]]
'''Parantechinus''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament id-[[Dibbler]] (magħruf ħafna ukoll bħala d-[[Dibbler tan-Nofsinhar]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

Il-'''Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsabu fi [[Gwynedd]], [[Wales]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/374/|titlu=Castles and Town Walls of King Edward in Gwynedd|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-08}}</ref> Is-sit jinkludi l-kastelli ta' Beaumaris u ta' Harlech u l-kastelli u s-swar tal-irħula ta' Caernarfon u ta' Conwy. L-UNESCO tqis li dawn il-kastelli u s-swar tal-irħula huma "l-ifjen eżempji tal-arkitettura militari tal-aħħar tas-seklu 13 u tal-bidu tas-seklu 14 fl-[[Ewropa]]".

'''Fernando Botero Angulo''' (twieled fid-19 ta' April 1932 – miet fil-15 ta' Settembru 2023) kien artist u skultur figurattiv [[Kolombja|Kolombjan]] li twieled f'Medellín.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Fernando-Botero|titlu=Fernando Botero {{!}} Biography, Paintings, Sculptures, Style, & Facts {{!}} Britannica|data=2023-09-15|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-16}}</ref> L-istil partikolari tiegħu, magħruf bħala "Boteriżmu", juri lin-nies u l-figuri b'dehra ħoxna u eżaġerata, li jaf tirrappreżenta kritika [[politika]] jew umoriżmu, skont liema tkun l-opra. Huwa kien jitqies bħala l-iżjed artisti magħruf u kkwotat mill-Amerka Latina matul ħajtu,<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Forero|isem=Juan|data=2005-05-08|titlu='Great Crime' at Abu Ghraib Enrages and Inspires an Artist|url=https://www.nytimes.com/2005/05/08/world/americas/great-crime-at-abu-ghraib-enrages-and-inspires-an-artist.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-09-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.clarin.com/pintura/fernando-botero-mnba_0_rkZGhPwoPQg.html|titlu=Fernando Botero, el aprendiz eterno|kunjom=Clarín.com|data=2013-06-10|sit=Clarín|lingwa=es|data-aċċess=2023-09-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/2012/fernando-botero-el-gran-artista-de-latinoamerica.html|titlu=Fernando Botero, el gran artista de Latinoamérica|kunjom=Torreón|isem=El Siglo de|data=2012-04-01|sit=www.elsiglodetorreon.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2023-09-16}}</ref> u l-[[arti]] tiegħu tinsab f'postijiet viżibbli ħafna madwar id-[[Id-Dinja|dinja]], bħal Park Avenue fil-[[Belt ta' New York]] u Champs-Élysées f'[[Pariġi]], fi żminijiet differenti.<ref>Kristin G. Congdon; Kara Kelley Hallmark (2002). ''Artists from Latin American Cultures: A Biographical Dictionary''. Greenwood Publishing Group. p. 40. ISBN <bdi>978-0-313-31544-2</bdi>.</ref>

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Alta''' (bin-[[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]]: ''Helleristningene i Alta'') jinsab fil-muniċipalità ta' [[Alta]] u fl-inħawi, fil-kontea ta' [[Finnmark]] fit-Tramuntana tan-[[Norveġja]]. Minn meta ġie skopert l-ewwel tinqix fl-1973, instabu iktar minn 6,000 tinqixa f'diversi siti fl-inħawi ta' Alta. L-ikbar lokalità, f'Jiepmaluokta madwar ħames kilometri minn Alta, fiha eluf ta' tinqix individwali u ġiet ikkonvertita f'[[mużew]] fil-beraħ. Is-sit, flimkien mas-siti ta' Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes u Transfarelv, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-3 ta' Diċembru 1985. Huwa l-unika Sit ta' Wirt Dinji tal-[[preistorja]] fin-Norveġja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/352/|titlu=Rock Art of Alta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-26}}</ref>

'''Filippu Neri''', magħruf ukoll bħala l-''Appostlu ta' Ruma'' ([[Firenze]], [[22 ta' Lulju]] [[1515]] – [[Ruma]], [[25 ta' Mejju]] [[1595]]) kien saċerdot [[Italja|Taljan]], magħruf għat-twaqqif ta' soċjetà ta' qassisin sekulari msejħa "Il-Kongregazzjoni tal-Oratorju".

{{stub|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Uetersen''' hi belt ta' madwar 17,850 ruħ fil in [[Ġermanja]].

L-'''Abbazija ta' Fontenay''' hija eks abbazija tal-Ordni Ċisterċensi fil-muniċipalità ta' Marmagne, qrib [[Montbard]], fid-dipartiment ta' Côte-d'Or fi [[Franza]]. Ġiet stabbilita minn San Bernard ta' Clairvaux fl-1118, u nbniet bl-istil [[Rumanesk]]. L-abbazija hija waħda mill-eqdem abbaziji Ċisterċensi fl-[[Ewropa]] u waħda mill-iżjed kompluti, u saret [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/165/|titlu=Cistercian Abbey of Fontenay|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-16}}</ref> Mill-kumpless oriġinali li jinkludi l-knisja, id-dormitorju, il-binja li tmiss mal-knisja, il-''caldarium'', ir-refettorju, il-barumbara u l-forġa, il-binjiet kollha għadhom intatti għajr ir-refettorju u kollha jinsabu fi stat tajjeb ta' manutenzjoni. L-Abbazija ta' Fontenay, flimkien ma' abbaziji Ċisterċensi oħra, tikkollega l-arkitettura Rumaneska mal-arkitettura [[Gotika]].

Il-'''Palestina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: فلسطين‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Filasṭīn''), uffiċjalment rikonoxxuta bħala '''l-Istat tal-Palestina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: دولة فلسطين‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Dawlat Filasṭīn'') min-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] (NU) u minn entitajiet oħra, hija stat sovran ''de jure''<ref>{{Ċita web|url=http://www.arij.org/files/admin/specialreports/The%20de%20jure%20State%20of%20Palestine%20under%20Belligerent%20Occupation%20Application%20for%20Admission%20to%20the%20United%20Nations.pdf|titlu=The de jure State of Palestine under Belligerent Occupation: Application for Admission to the United Nations|kunjom=Al Zoughbi|isem=Basheer|data=2016-10-03|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160829174105/http://www.arij.org/files/admin/specialreports/The%20de%20jure%20State%20of%20Palestine%20under%20Belligerent%20Occupation%20Application%20for%20Admission%20to%20the%20United%20Nations.pdf|arkivju-data=2016-08-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Charbonneau|isem=Louis|data=2012-11-29|titlu=Palestinians win implicit U.N. recognition of sovereign state|url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-20}}</ref> fil-Punent tal-[[Asja]] mmexxi uffiċjalment mill-Organizzazzjoni tal-Liberazzjoni tal-Palestina (OLP) u jisħqu s-sjieda tagħhom fix-[[Xatt tal-Punent]] u fl-[[Strixxa ta' Gaża|Istrixxa ta' Gaża]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722|titlu=United Nations News Centre - Ban sends Palestinian application for UN membership to Security Council|data=2015-10-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151010151934/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722|arkivju-data=2015-10-10|url-status=bot: unknown}}</ref>, b’[[Ġerusalemm]] bħala l-[[belt kapitali]] ddeżinjata<ref>Bissio, Robert Remo, ed. (1995). ''The World: A Third World Guide 1995–96''. Montevideo: Instituto del Tercer Mundo. p. 443. ISBN <bdi>978-0-85598-291-1</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.jiis.org/.upload/lapidoth-jerusalem.pdf|titlu=Jerusalem: Some Legal Issues. The Jerusalem Institute for Israel Studies. p. 26.|kunjom=Lapidoth|isem=Ruth|data=2011|sit=web.archive.org|lingwa=EN|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140605013337/http://www.jiis.org/.upload/lapidoth-jerusalem.pdf|arkivju-data=2014-06-05|url-status=bot: unknown}}</ref>; fil-prattika, madankollu, kontroll amministrattiv parzjali biss huwa miżmum fuq il-167 "gżira" fix-Xatt tal-Punent, u Gaża hija mmexxija minn gvern rivali ([[Ħamas]]). It-territorju kollu li jisħqu s-sjieda tiegħu fl-Istat tal-Palestina ilu okkupat mill-1948, l-ewwel mill-[[Eġittu]] (l-Istrixxa ta’ Gaża) u l-[[Ġordan]] (ix-Xatt tal-Punent) u mbagħad minn [[Iżrael]] wara l-Gwerra tas-Sitt Ijiem fl-1967.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html|titlu=The Naksa: How Israel occupied the whole of Palestine in 1967 {{!}} War & Conflict {{!}} Al Jazeera|data=2018-12-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181228012831/https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html|arkivju-data=2018-12-28|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-Palestina għandha popolazzjoni ta' 5,159,076 ruħ<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|titlu=State of Palestine Population (2021) - Worldometer|sit=www.worldometers.info|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-20}}</ref> (Diċembru 2020), u hija kklassifikata fil-121 post bħala kobor tal-popolazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844|titlu=PA Weighs ‘State of Palestine’ Passport - Middle East - News - Israel National News|data=2012-12-07|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20121207082503/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844|arkivju-data=2012-12-07|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html|titlu=State of Palestine name change shows limitations - Yahoo! News|data=2013-01-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130110025703/http://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html|arkivju-data=2013-01-10|url-status=bot: unknown}}</ref>

ta' Teruel.]]
L-'''Arkitettura Mudéjar ta' Aragona''' hija xejra estetika bl-istil Mudéjar f'[[Aragona]], [[Spanja]], u fl-1986 ġiet rikonoxxuta f'għadd ta' binjiet rappreżentattivi bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/378/|titlu=Mudejar Architecture of Aragon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-30}}</ref>

'''Tarraco''' huwa l-isem antik tal-belt attwali ta' [[Tarragona]] fil-[[Katalonja]], [[Spanja]]. Kienet l-eqdem insedjament [[Imperu Ruman|Ruman]] fuq il-[[Peniżola]] Iberika. Saret il-[[belt kapitali]] tal-provinċja Rumana ta' ''Hispania Citerior'' matul il-perjodu tar-Repubblika Rumana, kif ukoll il-belt kapitali ta' ''Hispania Tarraconensis'' wara li din tal-aħħar inħolqot matul l-Imperu Ruman.

{{Automatic taxobox}}
'''''Phascolosorex''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjal]]i karnivori (eżattament il-[[ġurdien marsupjal|ġrieden marsupjali]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Sputnik 5''', magħrufa wkoll fil-Lvant bħala '''Korabl-Sputnik 2''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Корабль-Спутник 2, litteralment "Vapur-Satellita 2") kienet satellita artifiċjali [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]], u t-tielet titjira tal-ittestjar tal-inġenju spazjali Vostok.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.astronautix.com/craft/vostok.htm|titlu=Vostok|data=2011-06-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110629092837/http://www.astronautix.com/craft/vostok.htm|arkivju-data=2011-06-29|url-status=bot: unknown}}</ref> Kienet l-ewwel titjira spazjali fejn intbagħtu l-[[Annimal|annimali]] fl-orbita u ġew irritornati lura fid-[[Id-Dinja|Dinja]] qawwijin u sħaħ. Varata fid-19 ta' Awwissu 1960, wittiet it-triq għall-ewwel titjira orbitali umana, [[Vostok 1]], li ġiet varata inqas minn tmien xhur wara.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.heavens-above.com/orbit.aspx?satid=00055|titlu=Korabl'-Sputnik-2 - Orbit|sit=www.heavens-above.com|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

{{Nebbieta|xjenza}}{{Automatic taxobox}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray,1843) 
| speċi = '''''T. venustus'''''
| binominali = ''Thylamys venustus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1902)
| mappa_firxa = Buff-bellied Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ts' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys venustus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu tikkonsisti minn waħda [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.

'''Fede Galizia''' ([[Milan]], 1578 – Milan, 1630) kienet pittriċi [[Italja|Taljana]] tar-[[Rinaxximent]], li kienet tpitter ritratti u stampi reliġjużi, u kienet pijuniera tal-ġeneru tan-[[natura mejta]].

]]

{{stub|Militar}}

Il-'''Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmula minn 17-il komponent differenti fil-[[Ġappun]], fi ħdan il-belt ta' [[Kjoto]] u l-inħawi tal-madwar. Fis-794, il-familja imperjali Ġappuniża ttrasferiet il-[[belt kapitali]] lejn Heian-kyō. Dawn il-komponenti fl-imgħoddi kienu jinsabu fil-belt ta' Kjoto Antika, filwaqt li issa jinsabu fi tliet bliet: Kjoto u Uji fil-Prefettura ta' Kjoto; u Ōtsu fil-Prefettura ta' Shiga; Uji u Ōtsu jmissu ma' Kjoto lejn in-Nofsinhar u t-Tramuntana, rispettivament. Mill-[[Monument|monumenti]], 13 huma tempji [[Buddiżmu|Buddisti]], tlieta huma santwarji [[Xintoiżmu|Xintoisti]], u wieħed huwa kastell. Il-komponenti jinkludu 38 binja ddeżinjati mill-gvern Ġappuniż bħala Teżori Nazzjonali, 160 proprjetà ddeżinjati bħala Proprjetajiet [[Kultura|Kulturali]] Importanti, tmien ġonna ddeżinjati bħala Postijiet Speċjali ta' Sbuħija Xenika, u erba' ddeżinjati bħala Postijiet ta' Sbuħija Xenika. L-UNESCO elenkat is-sit bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/688/|titlu=Historic Monuments of Ancient Kyoto &#x28;Kyoto, Uji and Otsu Cities&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-07-09}}</ref>

'''Rudolf Christian Karl Diesel''' [ˈdiːzl̩]; twieled fit-18 ta' Marzu 1858 – miet fid-29 ta' Settembru 1913) kien inventur u inġinier mekkaniku [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien famuż għaliex ivvinta l-magna li taħdem bid-diżil. Il-kunjom Diesel intuża wkoll għall-film tal-1942 ''Diesel''.

'''Sofija''' hi l-belt kapitali tal-[[Bulgarija]]. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,260,120 ruħ (sal-2015).

{{Automatic taxobox}}L-i'''skojjattlu tal-art ta'''' '''Tian Shan''' ('''''Spermophilus nilkaensis''''') huwa [[speċi]] ta' skojjattlu li jinsab fil-bwar tal-ħaxix tal-Punent taċ-[[Ċina]], tal-[[Każakistan]], u tal-[[Kirgiżistan]]. Huwa qrib ħafna tal-i''Spermophilus relictus'', u fl-imgħoddi kien meqjus bħala l-istess speċi. Qabel kien magħruf bħala l-i''Spermophilus ralli'', iżda issa dak l-isem huwa magħruf bħala sinonimu tal-i''Spermophilus relictus''.<ref>{{Ċita web|url=https://www.mammaldiversity.org/taxon/1001778|titlu=ASM Mammal Diversity Database|sit=www.mammaldiversity.org|data-aċċess=2024-04-13}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

'''L-ewwel Konċilju ta' Niċea''' kien l-ewwel Konċilju ta' isqfijiet Kristjani li ġew imlaqqa fil-belt ta' [[Niċea]] biex jaqtgħu ċerti deċiżjonijiet dwar il-fidi Kattolika. Dan il-Konċilju ġie msejjaħ mill-Imperatur [[Kostantinu I|Kostantinu il-Kbir]] u għalih attendew madwar 318-il rappreżentant mill-[[Imperu Ruman|Imperu]] kollu. Qabel il-Konċilju, l-isqfijiet kellhom jagħmlu konċilji reġjonali, bħal ma kien eżempju l-[[Konċilju ta' Ġerusalemm]], l-ewwel Konċilju Reġjonali li nsibu tagħrif fuqu fl-[[Atti tal-Appostli]] (Atti Kap 15). Il-Konċilju Niċen kellu jagħti deċiżjoni finali fuq l-ereżija ta' [[Arju]], li kien presbiteru Libjan u Ażjatiku, u qassis ta' reġjun f'[[Lixandra]], li kien jgħallem li [[Ġesù|Kristu]] huwa l-Iben ta' Alla, li twieled minn Alla l-Missier, u huwa distint mill-Missier (għalhekk subordinat lejh), imma l-Iben huwa wkoll l-Iben ta' Alla iżda mhux ko-etern ma' Alla l-Missier. L-[[Arjaniżmu]] huwa duttrina Kristoloġika mhux trinitarja.

'''Pavlo 'Pasha' Romanovych Lee''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Павло «Паша» Романович Лі; twieled fl-10 ta' Lulju 1988 – miet fis-6 ta' Marzu 2022) kien attur u preżentatur televiżiv [[Ukrajna|Ukren]].<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-03-08|titlu=Ukrainian actor Pasha Lee killed in Russian bombardment|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60659363|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-03-24}}</ref>

Il-'''Masġar tal-Palm ta' Elche''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Palmeral de Elche''; bid-[[djalett]] ta' [[Valencia]]: ''Palmerar d'Elx'') huwa l-isem ġeneriku mogħti lil sistema ta' msaġar tal-palm tat-tamal fil-belt ta' Elche, [[Spanja]].

{{Stub|ekonomija}}

L-'''Għar ta' Altamira''' (/ˌæltəˈmɪərə/; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Cueva de Altamira'' [ˈkweβa ðe altaˈmiɾa]) huwa għar li jinsab qrib ir-raħal storiku ta' [[Santillana del Mar]] f'[[Cantabria]], [[Spanja]]. Huwa rinomat għal[[L-Arti|l-arti]] [[Preistorja|preistorika]] mal-ħitan tiegħu bi tpinġijiet bil-karbonju u [[Pittura|pitturi]] polikromatiċi ta' fawna lokali kontemporanja u idejn [[Bniedem|umani]]. L-iktar pitturi bikrin saru matul il-Paleolitiku Superjuri, madwar 36,000 sena ilu.<ref name=":0">A. W. G. Pike et al., "U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain", ''Science'' 336, 1409 (2012)</ref> Is-sit ġie skopert fl-1868 minn [[Modesto Cubillas]] u sussegwentement ġie studjat minn [[Marcelino Sanz de Sautuola]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturaydeporte.gob.es/mnaltamira/en/cueva-altamira/descubrimiento.html|titlu=Discovery of Altamira|kunjom=Museo Nacional y Centro de Investigación de Altamira}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| speċi = '''''T. karimii'''''
| binominali = ''Thylamys karimii''
| awtorità_binominali = Petter, 1968
| mappa_firxa = Karimi's Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys karimii'', huwa [[mammiferu]] marsupjal tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]].
  
Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). ''Thylamys karimii'' huwa marsupjal b' dieta primarjament [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll. Din l-ispeċi għandha distribuzzjoni fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]], mifruxa fil-[[Brażil]] u endemika ta' dan il-pajjiż.

Il-'''grammatika tal-Interlingua''' hija bbażata fil-biċċa l-kbira fuq dik tal-[[lingwi Rumanzi]], iżda simplifikata, primarjament taħt l-influwenza tal-Ingliż. Madankollu, il-lingwi ta' kontroll kollha, inklużi l-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u r-[[Lingwa Russa|Russu]], ġew ikkonsultati fl-iżvilupp tal-grammatika. Karatteristiċi grammatikali assenti minn xi waħda mil-lingwi ta' kontroll primarji (Ingliż, Franċiż, Taljan, Spanjol u Portugiż) tneħħew. Pereżempju, la hemm qbil aġġettiv (Ispanjol/Portugiż gatos negros 'qtates suwed'), peress li din il-karatteristika hija nieqsa fl-Ingliż, u lanqas ħinijiet verbali kontinwi (l-Ingliż qed naqra), peress li huma assenti bil-Franċiż. Bil-maqlub, Interlingua għandha artikli, b'differenza mir-Russu, peress li r-Russu huwa lingwa ta' kontroll sekondarja.

'''Karlu VI''', (1 ta’ Ottubru, 1685, [[Vjenna]], l-[[Awstrija]] - 20 ta’ Ottubru, 1740, [[Vjenna]]), kien Imperatur Ruman Imqaddes mill-1711 u, bħala Karlu III, kien arċiduka tal-Awstrija u re tal-[[Ungerija]]. Bħala pretendent għat-tron ta' [[Spanja]] (bħala Karlu III), huwa pprova mingħajr suċċess jerġa' jistabbilixxi l-imperu globali tal-antenat tiegħu tas-seklu 16, [[Karlu V]]. Kien l-awtur tas-[[Sanzjoni Pragmatika]], maħsub biex jippermetti lil bintu [[Marija Tereża]] tirnexxi wara l-estinzjoni tal-linja maskili diretta tad-Dar ta’ Asburgu.

[[Kategorija:Bijoloġija]]
 ''[[Okapia spp.]]'' eżempju ta' '''Folivoru''']]
Fiż-[[Żooloġija]], '''Folivoru''' (mil-Latin '''''"folia"''''' - '''foli-''' li tfisser '''[[werqa]]''' u '''''"vorare"''''' - '''[[-voru]]''' li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) hija definita bħala [[organiżmu]] [[erbivoru]], li speċjalizza id-[[dieta]] tiegħu, billi jiekol [[werqa|weraq]] biss.

{{TaxoboxIng
| regnum = [[Animalia]]
| color = pink
| name = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti
| image = Llaca.jpg
| image_caption = [[Opossum ġurdien ts' denbu oħxon eleganti]] ''[[Thylamys elegans]]''
| image_width = 250px
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Thylamys]]''
| genus_authority = (Gray,1843) 
| species = '''''T. elegans'''''
| binomial = ''[[Thylamys eleganti]]''
| binomial_authority = (Waterhouse,1839)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Thylamys elegans]]'']]
L-[[Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti]] jew [[Opossum ta' denbu oħxon eleganti]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Thylamys elegans]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon]] huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix ma' l-art), b' abitudni notturna (attiv bil-lejl). 

Il-'''Gżira ta' Gorée''' jew '''Gorée''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: '''Île de Gorée'''; pronunzjata: [ildəɡoʁe]; bil-[[Lingwa Wolof|Wolof]]: ''Beer Dun'') hija waħda minn 19-il ''communes d'arrondissement'' (jiġifieri distrett) tal-belt ta' [[Dakar]], is-[[Senegal]]. Hija gżira b'erja ta' 18.2-il ettaru (45 akru) li tinsab 2 kilometri (1.1 mil nawtiku; 1.2 mil) mill-port prinċipali ta' Dakar (koordinati: 14°40′N 17°24′W), u hija famuża bħala destinazzjoni għal dawk li huma interessati fl-istorja tal-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] fl-[[Oċean Atlantiku]].

L-'''istat kostrutt''' hu għamla partikolari ta' żewg nomi li flimkien jesprimu stat ta' rabta bejniethom. L-ewwel nom, li ġeneralment jiġi ddeterminat jew speċifikat b'artiklu, hawn jinkiteb mingħajr artiklu biswit nom ieħor. It-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed u jesprimi relazzjoni ġenitiva, jiġifieri relazzjoni jew pussess tat-tieni nom fuq l-ewwel wieħed. B'hekk, dan l'istat huwa wiehed mill-possibilitajiet kif il-[[ġenitiv]] jista jiġi rrealizzat. <!--elaborate case vs. state-->
L-istat Kostrutt iseħħ f'ilsna semitiċi bħall-Għarbi, l-Ebrew, u l-Eġizzjan antik.

L-'''Istatwa ta' Roland ta' Bremen''' hija statwa ta' Roland li saret fl-1404. Tinsab fil-[[Pjazza]] tas-Suq, il-pjazza ewlenija ta' [[Bremen]], il-[[Ġermanja]], tħares lejn il-[[katidral]], u turi lil Roland, il-paladin tal-ewwel Imperatur tal-[[Imperu Ruman]] Sagru [[Karlu Manju]], u l-eroj tal-Battalja tal-Mogħdija Muntanjuża ta' Roncevaux. 

L-'''Abbazija ta' Pannonhalma''', magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Arċiabbazija Benedittina jew Territorjali ta'''' '''Pannonhalma''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Archiabbatia'' jew ''Abbatia Territorialis Sancti Martini in Monte Pannoniae'') hija binja [[Medjuevu|Medjevali]] f'Pannonhalma, waħda mill-eqdem [[Monument|monumenti]] storiċi fl-[[Ungerija]]. Ġiet stabbilita fid-996 u tinsab qrib ir-raħal ta' Pannonhalma, fil-quċċata ta' għolja ta' 282 metru. Huwa maħsub li [[San Martin ta' Tours]] twieled taħt din l-għolja, u għalhekk fl-imgħoddi kienet imsejħa l-Għolja ta' San Martin (bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Márton-hegy''). Dan l-isem wassal biex il-monasteru xi kultant kien jissejjaħ ukoll '''Márton-hegyi Apátság'''. Din l-abbazija hija t-tieni l-ikbar abbazija territorjali fid-[[Id-Dinja|dinja]] wara l-[[Abbazija ta' Monte Cassino]].

Il-'''Palazz ta' Versailles''' (pronunzja: /vɛərˈsaɪ, vɜːrˈsaɪ/ ''vair-SY, vur-SY'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/versailles|titlu=Definition of Versailles {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Château de Versailles'' [ʃɑto d(ə) vɛʁsɑj]) huwa eks residenza rjali li nbena mir-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]] u li jinsab f'[[Versailles]], madwar 12-il mil (19-il kilometru) fil-Punent ta' [[Pariġi]], [[Franza]]. Is-sjieda tal-palazz hija tar-Repubblika Franċiża u mill-1995 ġie ġestit, taħt it-tmexxija tal-Ministeru Franċiż għall-[[Kultura]], mill-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz tal-[[Mużew]] u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles.<ref>{{Ċita web|url=https://en.chateauversailles.fr/public-establishment|titlu=The Public Establishment|data=2016-10-31|sit=Palace of Versailles|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Kull sena, bħala medja, 15,000,000 ruħ iżuru l-palazz, il-park jew il-ġonna ta' Versailles, għaldaqstant huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://us.france.fr/en/paris/article/palace-versailles-chateau-versailles|titlu=Palace of Versailles (Château de Versailles)|sit=us.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Minħabba l-[[pandemija tal-COVID-19]], l-għadd ta' viżitaturi li ħallsu l-biljett biex iżuru l-Palazz ta' Versailles naqas b'75 % minn tmien miljuni fl-2019 għal żewġ miljuni fl-2020. It-tnaqqis kien partikolarment qawwi fost il-viżitaturi barranin, li jirrappreżentaw tmenin fil-mija tal-viżitaturi li jħallsu l-biljett.<ref>{{Ċita web|url=https://chroniques.amisdeversailles.com/le-rapport-dactivite-2020-du-chateau-est-en-ligne/|titlu=Le rapport d'activité 2020 du château est en ligne|kunjom=benedicte|data=2021-07-24|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

Il-kelma '''Matematika''' ġejja mill-[[lingwa Griega|Grieg]] μάθημα (''máthema''), li tfisser "tgħalim", jew "xjenza"; μαθηματικός (''mathematikós'') tfisser "wieħed li jrid jitgħallem".

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

Il-'''Monasteru ta' Voroneț''' huwa monasteru [[Medjuevu|Medjevali]] fil-villaġġ Rumen ta' Voroneț, li issa jifforma parti mir-raħal ta' [[Gura Humorului]]. Huwa wieħed mill-iktar monasteri mpittrin famużi min-Nofsinhar ta' [[Bukovina]], fil-Kontea ta' [[Suceava]]. Il-monasteru nbena minn [[Stiefnu III tal-Moldova|Stiefnu l-Kbir]] fl-1488 tul perjodu ta' tliet xhur u tliet ġimgħat biex ifakkar ir-rebħa fil-[[Battalja ta 'Vaslui|Battalja ta' Vaslui]]. Spiss jingħad li dan il-monasteru qisu l-"[[Kappella Sistina]] tal-Lvant". L-affreski tal-Monasteru ta' Voroneț għandhom sfumatura intensa ta' blu magħrufa fir-[[Rumanija]] bħala "l-blu ta' Voroneț".<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Sandberg-Diment|isem=Erik|data=1998-06-21|titlu=Artistic Route Through Romania|url=https://www.nytimes.com/1998/06/21/travel/artistic-route-through-romania.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>

In-'''Numru Internazzjonali Standard tal-Kotba''' ('''ISBN''') huwa identifikatur kummerċjali numeriku tal-kotba li hu maħsub li jkun uniku. Il-pubblikaturi jixtru l-ISBNs minn entità affiljata tal-Aġenzija Internazzjonali tal-ISBN.<ref>{{Ċita web|url=https://www.isbn-international.org/|titlu=The International ISBN Agency {{!}} International ISBN Agency|sit=www.isbn-international.org|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Thimlich Ohinga''' huwa kumpless ta' fdalijiet tal-ġebel fil-Kontea ta' Migori, f'Nyanza Kenya, il-[[Kenja]], fil-Lvant tal-[[Afrika]]. Huwa l-ikbar wieħed minn 138 sit b'521 struttura tal-ġebel li nbnew madwar ir-reġjun tal-Lag ta' Victoria fil-Kenja. Dawn is-siti huma miġbura fi gruppi.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1450/|titlu=Thimlich Ohinga Archaeological Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref><ref>F. za Odede. Secrets in stone. Who built the stone settlements of Nyanza Province. Kenya Past and Present, Volume 36, Issue 1, Jan 2006, p. 67-72.</ref> L-istruttura ewlenija ta' Thimlich Ohinga għandha ħitan bi ħxuna ta' 1-3 metri (3.3-9.8 piedi), u b'għoli ta' 1-4.2 metri (3.3-13.8-il pied). L-istrutturi nbnew b'ħaġriet grezzi, blat u ġebel mingħajr l-użu ta' tkaħħil. Il-ħaġar kien jiġi ppakkjat b'mod dens u mdaħħlin f'xulxin. Huwa maħsub li s-sit imur lura għas-seklu 15 jew qabel.<ref>{{Ċita web|url=http://www.museums.or.ke/content/blogcategory/6/38|titlu=National Museums of Kenya - Thimlich Ohinga|data=2014-04-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140409144139/http://www.museums.or.ke/content/blogcategory/6/38|arkivju-data=2014-04-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Tom Holland''' (imwieled fl-1 ta' Ġunju 1996) huwa attur Brittaniku. L-akkomodazzjonijiet tiegħu jinkludu [[British Academy Film Award]] u tliet [[Saturn Awards]].<ref>[https://www.cbr.com/tom-holland-best-roles-not-spider-man/]</ref><ref>[https://www.esquire.com/entertainment/movies/a39138436/tom-holland-uncharted-review-peter-parker-spider-man/]</ref><ref>[https://www.thestatesman.com/entertainment/happy-birthday-friendly-neighborhood-1503077579.html]</ref><ref>[https://www.irishpost.com/entertainment/absolutely-amazing-place-new-spider-man-star-tom-holland-proud-irish-roots-127577]</ref>

Marittimu u l-Mużew Nazzjonali tal-[[Arkeoloġija]].]]
Il-'''Monasteru tal-Ġlormini''' jew il-'''Monasteru tal-Jerónimos''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Hieronymites Monastery''; bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro dos Jerónimos'', IPA: [muʃˈtɐjɾu ðuʒ ʒɨˈɾɔnimuʃ]) huwa eks monasteru tal-Ordni ta' [[Ġlormu|San Ġlormu]] ħdejn ix-xmara [[Tagus]] fil-parroċċa ta' Belém, fil-muniċipalità ta' [[Liżbona]], il-[[Portugall]]. Sar nekropoli tad-dinastija rjali Portugiża ta' Aviz fis-seklu 16 iżda ġie sekolarizzat fit-28 ta' Diċembru 1833 b'digriet statali u s-sjieda tiegħu ġiet ittrasferita lill-istituzzjoni tal-karità, ir-Real Casa Pia de Lisboa.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.mosteirojeronimos.pt/en/index.php?s=white&pid=221&identificador=|titlu=XIX century - Monastery of Jeronimos|data=2016-04-02|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160402221310/http://www.mosteirojeronimos.pt/en/index.php?s=white&pid=221&identificador=|arkivju-data=2016-04-02|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Grammatika}}

Il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori''' huwa park nazzjonali u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-Muntanji ta' Rwenzori tal-[[Uganda]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/684/|titlu=Rwenzori Mountains National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-26}}</ref> B'erja ta' kważi 1,000 km<sup>2</sup> (386 mil kwadru), il-park fih it-tielet l-ogħla quċċata ta' muntanja fl-[[Afrika]], b'bosta kaskati, lagi u glaċieri. Il-park huwa magħruf għall-bosta pjanti li jgħixu fih.

{{Għall-aġġornament}}{{wikifikazzjoni}}
==Telefonija==
Linji prinċipali wżati: 187,000 ([[1997]])

Il-'''Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''PT Tambang Batubara Ombilin''' ('''TBO''')) hija minjiera tal-faħam qrib Sawahlunto, il-Punent ta' Sumatra, l-[[Indoneżja]]. Tinsab f'wied dejjaq tul il-muntanji ta' Bukit Barisan, fost l-għoljiet ta' Polan, Pari, u Mato, bejn wieħed u ieħor 70 kilometru (43 mil) fil-Grigal ta' Padang. Il-faħam ġie skopert f'nofs is-seklu 19 minn [[Willem Hendrik de Greve]], u l-estrazzjoni bdiet fl-inħawi fl-1876. Il-minjiera hija l-eqdem minjiera tal-faħam fix-Xlokk tal-[[Asja]].<ref>{{Ċita web|url=https://travel.kompas.com/read/2019/07/08/064729027/8-fakta-tambang-batubara-ombilin-sawahlunto-yang-baru-jadi-warisan-dunia|titlu=8 Fakta Tambang Batubara Ombilin Sawahlunto yang Baru Jadi Warisan Dunia|kunjom=Media|isem=Kompas Cyber|data=2019-07-07|sit=KOMPAS.com|lingwa=id|data-aċċess=2023-10-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.antaranews.com/news/128467/ombilin-coal-mine-makes-it-into-unesco-world-heritage-list|titlu=Ombilin coal mine makes it into UNESCO World Heritage list|kunjom=antaranews.com|sit=Antara News|data-aċċess=2023-10-17}}</ref>

Il-'''Qabar ta'''' '''Askia''', f'Gao, il-[[Mali]], huwa maħsub li kien il-post fejn indifen [[Askia Mohammad I]], wieħed mill-iżjed imperaturi prolifiċi tal-[[Imperu Songhai]]. Inbena fl-aħħar tas-seklu 15 u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1139/|titlu=Tomb of Askia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

Il-'''Golf ta' California''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Golfo de California''), magħruf ukoll bħala l-'''Baħar ta'''' '''Cortés''' (bl-Ispanjol: ''Mar de Cortés'') jew il-'''Baħar ta' Cortez''', jew qajla wkoll bħala l-'''Baħar'''  '''Vermilju''' (bl-Ispanjol: ''Mar Bermejo''), huwa baħar marġinali tal-[[Oċean Paċifiku]] li jissepara l-[[Peniżola]] ta' Baja California mill-art kontinentali [[Messiku|Messikana]]. Huwa kkonfinat mill-istati ta' Baja California, Baja California Sur, Sonora u Sinaloa, b'madwar 4,000 km (2,500 mil) ta' kosta. Fost ix-xmajjar li jnixxu fil-Golf ta' California nsibu x-xmajjar Colorado, Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora u Yaqui. Is-superfiċe tal-golf hija madwar 160,000 km<sup>2</sup> (62,000 mil kwadru). Il-fond massimu jisboq it-3,000 metru (9,800 pied) minħabba l-ġeoloġija kumplessa tiegħu marbuta mal-plakek tettoniċi.<ref name=":0">Richard C. Brusca (1973). ''A Handbook to the Common Intertidal Invertebrates of the Gulf of California''. Tucson, Arizona: University of Arizona Press. pp. 10–15. ISBN <bdi>978-0-8165-0356-8</bdi>.</ref>

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 151 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      =  1,294,455 <ref>{{ċita web|titlu=PHC 2011 RESULTS|url=http://www.stat.ee/phc2011|pubblikatur=Statistics Estonia|data-aċċess=2013-01-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161010065115/http://www.stat.ee/phc2011|arkivju-data=2016-10-10|url-status=dead}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 29
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 75
|poż_densità_popolazzjoni    = 181 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $29.088 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&pr.y=9&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=939&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Estonja |pubblikatur=International Monetary Fund |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $21,713<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.846<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/ |titlu=Human Development Report 2011 |sena=2011 |pubblikatur=United Nations |data-aċċess=2011-08-14}}</ref>
|poż_IŻU                     = 33
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Estonja|Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Governatorat Awtonomu tal-Estonja|Awtonomija ddikjarata]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Dikjarazzjoni Estonjana tal-Indipendenza|Indipendenza ddikjarata]]<br />imbagħad [[Storja tal-Estonja#Triq għar-Repubblika|rikonoxxuta]]
|avveniment_stabbilit3       = [[Storja tal-Estonja#Okkupazzjoni Sovjetika (1940)|L-Ewwel okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Okkupazzjoni tal-Estonja mill-Ġermanja Nażista|Okkupazzjoni mill-Ġermanja Nażista]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Storja tal-Estonja#Okkupazzjoni Sovjetika (1944-1991)|It-tieni okkupazzjoni Sovjetika]]
|avveniment_stabbilit6       = [[Storja tal-Estonja#Tinkiseb l-Indipendenza|Indipendenza restawrata]]
|data_stabbilit1             = 12 ta' April 1917
|data_stabbilit2             = 24 ta' Frar 1918<br />2 ta' Frar 1920
|data_stabbilit3             = 1940–1941
|data_stabbilit4             = 1941–1944
|data_stabbilit5             = 1944–1991
|data_stabbilit6             = 20 ta' Awwissu 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew tal-Lvant|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|cctld                       = [[.ee]]
|kodiċi_telefoniku           = +372
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $21.863 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $16,319<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

'''Osun-Osogbo''' hija żona sagra tul ix-xtut tax-xmara [[Osun]] ftit 'il barra mill-belt ta' [[Osogbo]], fl-Istat ta' Osun tan-[[Niġerja]].

Il-'''Pont ta'''' '''Vizcaya''' (bil-[[Lingwa Baska|Bask]]: ''Bizkaiko Zubia'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Puente de Vizcaya'') huwa pont trasportatur li jikkollega l-irħula ta' [[Portugalete]] u [[Las Arenas]] (parti minn [[Getxo]]) fil-provinċja ta' Biskajja ta' [[Spanja]], min-naħa għall-oħra tal-bokka tax-xmara [[Nervion]].

'''Juvenes Translatores''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "tradutturi żgħażagħ") hu konkors annwali tat-[[traduzzjoni]] mniedi fl-2007 għal studenti li jistudjaw fi skejjel postsekondarji fl-[[Unjoni Ewropea]] (UE) organizzat mid-Direttorat Ġenerali tat-Traduzzjoni (DGT) fi ħdan il-[[Kummissjoni Ewropea]].

Il-'''Lag ta' Laach''' jew '''Laacher See''' (pronunzja bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: [ˈlaːxɐ ˈzeː]), huwa lag f'kaldera vulkanika b'dijametru ta' 2 kilometri (1.2 mil) f'Rheinland-Pfalz, il-[[Ġermanja]], madwar 24 kilometru (15-il mil) fil-Majjistral ta' [[Koblenz]], 37 kilometru (23 mil) fin-Nofsinhar ta' [[Bonn]], u 8 kilometri (5.0 mili) fil-Punent ta' [[Andernach]]. Jinsab fil-katina muntanjuża ta' Eifel, u huwa parti mill-medda vulkanika tal-Lvant ta' Eifel fi ħdan il-medda vulkanika usa' ta' Eifel. Il-lag ġie ffurmat minn żbroffar fl-era Plinjana madwar 13,000 sena ilu b'Indiċi ta' Splussività Vulkanika ta' 6, fuq l-istess skala tal-iżbroffar ta' Pinatubo tal-1991.<ref>Oppenheimer, Clive (2011). ''Eruptions that Shook the World''. Cambridge University Press. pp. 216–217. ISBN <bdi>978-0-521-64112-8</bdi>.</ref><ref>de Klerk, Pim; et al. (2008). "Environmental impact of the Laacher See eruption at a large distance from the volcano: Integrated palaeoecological studies from Vorpommern (NE Germany)". ''Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology''. '''270''' (1–2): 196–214.</ref><ref>Bogaard, Paul van den (1995). "<sup>40</sup>Ar/<sup>39</sup>Ar ages of sanidine phenocrysts from Laacher See Tephra (12,900 yr BP): Chronostratigraphic and petrological significance". ''Earth and Planetary Science Letters''. '''133''' (1–2): 163–174.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://geosociety.org/meetings/2011munich/fieldTrips/e19a.htm|titlu=404|data=2019-01-13|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190113232457/http://geosociety.org/meetings/2011munich/fieldTrips/e19a.htm|arkivju-data=2019-01-13|url-status=dead}}</ref><ref>Reinig, Frederick; Wacker, Lukas; Jöris, Olaf; Oppenheimer, Clive; Guidobaldi, Giulia; Nievergelt, Daniel; et al. (2021). "Precise date for the Laacher See eruption synchronizes the Younger Dryas". ''Nature''. '''595''' (7865): 66–69.</ref> L-iskariki vulkaniċi ta' mofetti tul ix-xatt tax-Xlokk tal-lag huma sinjali ta' vulkaniżmu rieqed.

Il-'''Minaret ta' Jam''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-Punent tal-[[Afganistan]]. Jinsab f'reġjun remot u kważi inaċċessibbli tad-Distrett ta' Shahrak fil-Provinċja ta' Ghor, qrib ix-xmara Hari. Il-minaret għoli 62 [[metru]] (203 pied) jew 65 metru (213-il pied) inbena għall-ħabta tal-1190 u huwa magħmul kompletament minn brikks moħmija. Huwa famuż għat-tiżjin elaborat tal-brikks, tal-istukko u tal-madum igglejżjat, li jikkonsisti minn strixxi li jalternaw ta' kalligrafija Kufika u Naskhi, disinni [[Ġeometrija|ġeometriċi]], u versi mill-[[Koran]]. Mill-2002, il-minaret iddaħħal fil-lista tas-siti fil-periklu, minħabba t-theddida serja tal-erożjoni u peress li ma ġiex ippreservat b'mod attiv. Fl-2014, il-BBC irrapportaw li t-torri kien jinsab f'periklu imminenti li jaqa'.

'''It-Tbissima tat-Tfal''', (Grieg: Το Χαμόγελο του παιδιού; Ingliż: The Smile of the Child) hija organizzazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ ghat-tfal ibbażata f’[[Ateni]], il-[[Greċja]].

L- '''Università tat-Teknoloġija, l-Iraq''' hija waħda mill-ikbar universitajiet ta ’l-Iraq. Hija tinsab fil-belt ta ' Bagdad, l- [[Iraq]] . L-università hija speċjalizzata fl-Inġinerija, ix-Xjenzi tal-Kompjuter u x-Xjenzi u t-Teknoloġiji Applikati. Din twaqqfet fl-1975. 

L-'''Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] magħmul minn ġabra ta' 11-il raħal kbir bi ''spa'' (jiġifieri ċentru termali) f'seba' pajjiżi [[Ewropa|Ewropej]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1613/|titlu=The Great Spa Towns of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Dawn ġew żviluppati madwar fawwara tal-ilma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2316/|titlu=Five sites in the Arab and Europe regions inscribed on UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Mill-bidu tas-seklu 18 sas-snin 30 tas-seklu 20, il-Punent tal-Ewropa esperjenza żieda fil-kultura tal-ispas, u din wasslet għall-kostruzzjoni ta' ċentri termali elaborati. Dawn spiss kienu jinkludu ġonna, casinos, teatri u vilel madwar il-fawwara u ċ-ċentri termali.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1613/documents/|titlu=Dokumenti UNESCO}}</ref>

{{Nebbieta|politika|bijografija}}

Il-'''Lagi ta'''' '''Willandra''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fir-reġjun tal-Punent Imbiegħed ta' New South Wales, l-[[Awstralja]]. Ir-Reġjun tal-Lagi ta' Willandra huwa l-post tradizzjonali fejn jiltaqgħu t-tribujiet [[Aboriġini]] Muthi Muthi, Ngiyampaa u Barkinji. Iż-żona ta' 240,000 ettaru (590,000 akru) tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-ħames sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/167/|titlu=Willandra Lakes Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

[[File:Monte_Cassino_Opactwo_1.JPG|Montecassino, [[Wied il-Latini]], Lazio|thumb|300px]]'''Lazjo''' (''Lazio'') huwa reġjun amministrattiv [[Italja|Taljan]].

'''Qal'at al-Bahrain''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة البحرين; bil-[[Lingwa portugiża|Portugiż]]: ''Forte de Barém''), magħruf ukoll bħala l-'''Forti tal-Bahrain''' jew il-'''Forti Portugiż''', huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab fil-[[Baħrejn|Bahrain]]. Mill-iskavi arkeoloġiċi li saru mill-1954 ġew żvelati antikitajiet minn tumbata artifiċjali għolja madwar 12-il metru (39 pied) li kien fiha seba' saffi stratifikati, li nħolqot minn diversi okkupanti mill-2300 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 18, inkluż il-Kassiti, il-[[Greċja|Griegi]], il-[[Portugall|Portugiżi]] u l-[[Iran|Persjani]]. Fl-imgħoddi is-sit kien il-[[belt kapitali]] taċ-ċivilizzazzjoni ta' Dilmun u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1192/|titlu=Qal&rsquo;at al-Bahrain &ndash; Ancient Harbour and Capital of Dilmun|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-25}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1192bis.pdf|titlu=Rapport Nru 1192 tal-UNESCO.}}</ref>

Iċ-'''Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Padova]], l-[[Italja]], mill-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-02}}</ref>

Il-'''''Climats'' u t-''Terroirs'' ta' Bourgogne''' huma pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] u sensiela ta' siti li jirrappreżentaw il-prattiki tal-vitikultura tar-reġjun tal-inbejjed ta' [[Bourgogne]], [[Franza]]. Il-''climats'' huma rqajja' tal-art żgħar u delimitati bir-reqqa li jvarjaw bejniethom bħala mikroklima, [[ġeografija]], ħamrija u tip ta' għeneb. Il-''climats'' ta' Bourgogne huma l-post fejn twieldet is-sistema tat-''terroirs'' tal-inbid Franċiż, fejn kull reġjun ġeografiku għandu l-inbid uniku tiegħu stess. Ir-reġjun tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015 minħabba l-importanza storika tiegħu u l-importanza li għandu fil-produzzjoni u fl-iżvilupp tal-inbid.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1425/|titlu=The Climats, terroirs of Burgundy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-07}}</ref>

Fuq ambitu [[bijoloġija|bijoloġiku]], il-'''mewt''' tista' tkun definita fin-negattiv, meta l-[[funzjonijiet vitali]] jieqfu jaħdmu u l-[[organiżmu]] jieqaf jgħix; it-tmiem tal-[[ħajja]]. 
<gallery>
File:Kuoleman Puutarha by Hugo Simberg.jpg|Mewt li tieħu ħsieb il-fjuri tagħha, fl ''Kuoleman puutarha'', Hugo Simberg (1906)
Stampa:SkullFromStillLifeWithASkull.jpg|Il-kranju bniedem saret tip tas-simbolu għall-mewt, dettall tal-[[pittura]] minn [[Philippe de Champaigne]].
Stampa:Thetriumphofdeath.jpg|''It-trijonf tal-mewt'', [[Pieter Bruegel ix-Xiħ]]
</gallery>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Lussemburgu]] rratifika l-Konvenzjoni fit-28 ta' Settembru 1983, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/lu/|titlu=Luxembourg - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-10-30|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211030083340/https://whc.unesco.org/en/statesparties/lu/|arkivju-data=2021-10-30|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Coord|31|47|57.22|N|34|38|31.39|E|region:IL|display=title}}
{{Nebbieta|kultura}}
Il-'''Mużew tal-Kultura Filistina'''  ('''המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture''') huwa mużew arkeoloġiku f'[[Ashdod]], l-[[Iżrael]]. Fih hemm esplorazzjoni tal-kultura tal-[[Filistin]] li storikament għexu f'parti minn din l-istess belt. Dan il-mużew huwa l-uniku wieħed fid-dinja ddedikata għall-kultura Filisintina. Dan kienet l-ewwel mużew li nfetaħ f'Ashdod fl-1990.

{{coord|29|07|00.68|N|58|22|06.51|E|type:landmark_region:SY|display=title}}

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

Il-'''Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: راه‌آهن سراسری ایران, b'ittri Rumani: ''Râh-âhan Sarâsari Irân'') kienet proġett ta' kostruzzjoni tal-linja ferrovjarja ewlenija li nbeda fl-[[Iran]] ta' żmien Pahlavi fl-1927 u tlesta fl-1938, taħt it-tmexxija tal-monarka Iranjan ta' dak iż-żmien [[Reza Shah]]. Il-linja nbniet kollha b'kapital intern u tikkollega l-[[belt kapitali]] ta' [[Tehran]] ma' Bandar Shahpur (issa magħrufa bħala Bandar-e Emam Khomeyni) fil-Golf Persjan fin-Nofsinhar u ma' Bandar Shah (issa magħrufa bħala Bandar Torkaman) fil-[[Baħar Kaspju]] fit-Tramuntana, billi tgħaddi minn Ahvaz u Ghom.<ref>Wright, p. 367.</ref> Fl-1961, taħt iben Reza Shah, [[Mohammad Reza Pahlavi]], il-linja ferrovjarja ġiet estiża minn Bandar Shah sa terminus ġdid f'Gorgan.<ref>De Planhol, X. (1988). "Bandar-e Šāh". ''Encyclopaedia Iranica''. Vol. III. pp. 688-689.</ref> Matul ir-riformi tal-art ta' Mohammad Reza Pahlavi fl-1963, bħala parti mir-"Revoluzzjoni l-Bajda", il-Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana ġiet estiża biex tikkollega Tehran ma' Mashhad, ma' [[Tabriz]] u ma' [[Esfahan]].<ref>Abrahamian, p. 133.</ref>

It-'''Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae''' huwa tempju ppreservat sew ta' nofs sal-aħħar tas-seklu 5 Q.K. li jinsab fis-sit arkeoloġiku ta' Bassae (bil-Latin: ''Bassae'', bil-Grieg Antik: Βάσσαι - ''Bassai'', li tfisser “wied żgħir fil-blat”<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=6664|titlu=Hellenic Ministry of Culture: The Temple of Epicurean Apollo|sit=odysseus.culture.gr|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>) li jinsab f'[[Oichalia]], muniċipalità fil-parti tal-Grigal ta' [[Messenia]], il-[[Greċja]]. Fl-Antikità Klassika, Bassae kien parti minn [[Arcadia (reġjun tal-qedem)|Arcadia]] u jinsab ħdejn il-villaġġ ta' [[Skliros]], fil-Grigal ta' [[Figaleia]], fin-Nofsinhar ta' [[Andritsaina]] u fil-Punent ta' [[Megalopolis, il-Greċja|Megalopolis]].

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Jemen]] irratifika l-Konvenzjoni fis-7 ta' Ottubru 1980, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ye|titlu=Yemen - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-05}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu qasir
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| image = Elephantulus brachyrhynchus Smith 1839.jpg
| image_width = 
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Elephantulus]]''
| species = '''''E. brachyrhynchus'''''
| binomial = ''[[Elephantulus brachyrhynchus]]''
| binomial_authority = Smith, 1836
| range_map = Short-snouted Elephant Shrew area.png
| range_map_caption = Firxa tas-Senġi ta' wiċċu qasir ''[[Elephantulus brachyrhynchus]]''
}}

{{Grammatika}}

L-'''ekwazzjoni ta' Schrödinger''', misjuba mill-[[fiżiku]] [[Awstrija|Awstijak]]/[[Irlanda|Irlandiż]] [[Erwin Schrödinger]] fl-[[1925]], hi ekwazzjoni fundamentali fil-[[Mekkanika kwantistika]] mhux [[Relativà|relativistika]]. Tiddeskrivi l-evoluzzjoni mal-ħin ta' partiċella massiva mhux relativistika, u tieħu l-post li għandha t-tieni liġi ta' [[Isaac Newton|Newton]] fil-[[Mekkanika klassika]]. 

{{Grammatika}}
It-'''tubeteika''' (bir-Russu тюбете́йка) huwa kelma Russa għal ħafna varjetajiet ta' kpiepel tradizzjonali tal-[[Asja Ċentrali]]. It-tubeteika illum jintlibsu fit-[[Taġikistan]], fil-[[Każakstan]], fil-[[Kirgiżistan]], u fl-[[Użbekistan]], kif ukoll f'reġjuni ta' [[Iżlam|popolazzjoni Musulmana]] tar-[[Russja]] (prinċipalment Tatari) u tal-[[Ażerbajġan]]. Il-kappa tal-kranju li jintlibsu minn Użbeki u Uyghur tissejjaħ ''doppa'' u għandha bażi kwadra. Kien xedd ir-ras popolari fost it-tfal madwar l-RSFSR matul is-snin 1940 u 1950.

'''Petra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْبَتْرَاء‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Al-Batrāʾ''; bil-Grieg Antik: Πέτρα, "Blata"), magħrufa oriġinarjament mill-abitanti tagħha bħala '''Raqmu''' jew '''Raqēmō'''<ref>Stephan G. Schmid and Michel Mouton (2013). ''Men on the Rocks: The Formation of Nabataean Petra''. ISBN <bdi>9783832533137</bdi>.</ref><ref name=":0">Shaddel, Mehdy (2017-10-01). "Studia Onomastica Coranica: AL-Raqīm, Caput Nabataeae*". ''Journal of Semitic Studies''. '''62''' (2): 303–318. ISSN 0022-4480.</ref>, hija belt storika u arkeoloġika fin-Nofsinhar tal-[[Ġordan]]. Petra tinsab madwar Jabal Al-Madbah f’baċir imdawwar bil-muntanji li jiffurmaw in-naħa tal-Lvant tal-Wied ta’ Arabah mill-[[Baħar il-Mejjet]] sal-Golf ta’ [[Aqaba]].<ref name=":1">Chisholm, Hugh (ed.). ''Encyclopædia Britannica''. '''21''' (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 309–310.</ref> Il-belt ilha [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1985 u fl-2007 il-binja tat-Teżor ġiet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]].<ref name=":2">{{Ċita web|titlu=Petra|url=https://whc.unesco.org/en/list/326/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref name=":10">{{Ċita web|titlu="Lost City" of Petra Still Has Secrets to Reveal|url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/lost-city-petra|data=2017-01-26|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=History}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Wonders|url=https://world.new7wonders.com/wonders/|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en-GB|sit=New7Wonders of the World}}</ref>

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 75
|PGD_PSX_per_capita          = $18,191<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 48
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.805<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 47
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = [[Prinċipalità tad-Kroazja Dalmazja|Prinċipalità]]
|data_stabbilit1             = Seklu 8
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tal-Kroazja (medjevali)|Renju]]
|data_stabbilit2             = 925
|avveniment_stabbilit3       = [[Kroazja fl-unjoni personali mal-Ungerija|Unjoni mal-Ungerija]]
|data_stabbilit3             = 1102
|avveniment_stabbilit4       = Il-pajjiż issieħeb mal-[[Kroazja fl-Imperu Habsburg|Imperu Habsburg]]
|data_stabbilit4             = 1 ta' Jannar 1527
|avveniment_stabbilit5       = [[Stat tal-Isloveni, Kroati u Serbi|SHS]] seċessjoni mill-<br />[[Awstrija–Ungerija]]
|data_stabbilit5             = 29 ta' Ottubru 1918
|avveniment_stabbilit6       = [[Ħolqien tal-Jugożlavja|Ħolqien tar-<br />Renju tas-Serbi,<br />Kroati u Sloveni<br />(Jugożlavja)]]
|data_stabbilit6             = 4 ta' Diċembru 1918
|avveniment_stabbilit7       = Il-[[Demokratika Federali tal-Jugożlavja|Jugożlavja]]<br />saret [[repubblika]]
|data_stabbilit7             = 29 ta' Novembru 1943
|avveniment_stabbilit8       = [[Indipendenza tal-Kroazja|Deċiżjoni dwar l-indipendenza]]
|data_stabbilit8             = 25 ta' Ġunju 1991
|avveniment_stabbilit9       = Dikjarazzjoni tal-indipendenza
|data_stabbilit9             = 8 ta' Ottubru 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.hr]]
|kodiċi_telefoniku           = +385
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $63.842 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 65
|PGD_nominali_per_capita     = $14,457<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 44
|nota1                       = 
}}
[[File:Croatia, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Erdut Dvorac.JPG|thumb|Kastell ta' Adamovich-Cseh, Erdut (Post fejn kien iffirmat it-trattat ta' Erdut fl-1995 li temm il-gwerra fil-Kroazja)]]
[[File:Dinara Cetina.JPG|thumb|Dinara hija muntanja li tinsab ħdejn il-fruntiera bejn il-Kroazja, il-Bożnja u Ħerzegovina. Ismu bil-Latin huwa Adrian Oros. L-isem attwali tiegħu huwa maħsub li ġej mill-isem ta 'tribù Illyrian antik li għexet fuq l-għoljiet tal-Lvant tal-muntanji. Hija l-ogħla quċċata u l-post fil-Kroazja.]]
[[File:Plitvice lakes.JPG|thumb|Il-Park Nazzjonali tal-Lagi Plitvice (Kroat: Nacionalni park Plitvička jezera, b'mod kolokwali Plitvice) huwa wieħed mill-akbar u l-eqdem parks nazzjonali fil-Kroazja. Fl-1979, il-Park Nazzjonali tal-Lagi ta' Plitvice kien iskritt fil-lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, minħabba s-serje eċċezzjonali u pittoresk ta' lagi tat-tufa u għerien konnessi minn kaskati. Il-park nazzjonali twaqqaf fl-1949 u jinsab fiż-żona muntanjuża tal-karst tal-Kroazja ċentrali, fuq il-fruntiera mal-Bożnja u Ħerzegovina. L-awtostrada importanti tat-tramuntana-nofsinhar permezz taż-żona tal-park nazzjonali tgħaqqad l-intern tal-Kroazja mar-reġjun kostali Adrijatiku. Iż-żona protetta testendi fuq 296.85 kilometru kwadru (73,350 acres). Madwar 90% ta' din iż-żona hija parti mill-Kontea ta' Lika-Senj, filwaqt li l-10% li jifdal huma parti mill-Kontea ta' Karlovac. Aktar minn miljun viżitatur huma rreġistrati kull sena, jagħmlu l-park nazzjonali l-aktar attrazzjoni turistika popolari fil-Kroazja. Id-dħul huwa suġġett għal ħlasijiet varjabbli, sa 300 kuna jew madwar €39 għal kull adult kuljum fis-sajf tal-2022.]]
[[File:Logo Plitvice Lakes National Park.png|thumb|Logo ta' Il-Park Nazzjonali tal-Lagi Plitvice (Kroat: Nacionalni park Plitvička jezera, b'mod kolokwali Plitvice)]]
[[File:Zgrada HRT Zagreb.jpg|thumb|Kwartieri ġenerali tal-HRT fi Prisavlje, Żagreb fl-2008]]
[[File:Hrvatska Radiotelevizija logo.svg|thumb|Hrvatska radiotelevizija (Hrvatska Radiotelevizija, imqassar HRT), jew Croatian Radio Television, hija l-kumpanija tax-xandir pubbliku tal-Kroazja. Topera diversi stazzjonijiet tar-radju u tat-televiżjoni, kemm permezz ta' netwerk nazzjonali ta' xandir kif ukoll permezz tas-satellita. HRT hija maqsuma fi tliet impriżi konġunti: Radju Kroat (radju Hrvatski), Televiżjoni Kroata (Hrvatska televizija) u Produzzjoni Mużikali (Glazbena proizvodnja), li tinkludi tliet orkestri (Sinfonija, Jazz u Tamburitza) u kor. Il-fundatur tal-HRT hija r-Repubblika tal-Kroazja, li teżerċita d-drittijiet tal-fundatur tagħha permezz tal-Gvern Kroat. Ir-Radju Kroat (dak iż-żmien Radju Zagreb) ġie mwaqqaf fil-15 ta' Mejju, 1926. Din id-data hija meqjusa bħala d-data ta' twaqqif ta' HRT. Television Zagreb (illum Televiżjoni Kroata) beda jxandar fis-7 ta’ Settembru 1956. B'liġi promulgata mill-Parlament Kroat fid-29 ta' Ġunju, 1990, Radio Television Zagreb ingħata l-isem ġdid ta' Croatian Radio Television.]]
[[File:Sljeme (31374028193).jpg|thumb|It-Torri Sljeme tal-OIV huwa torri tar-radju u tat-televiżjoni b'għoli ta' 169 metru (563 pied) mibni minn konkrit rinfurzat fuq is-samit tal-quċċata Sljeme ta' 1,035 metru (3,450 pied) tal-Muntanja Medvednica fit-tramuntana ta' Zagreb, il-Kroazja. It-Torri tat-Televiżjoni ta' Żagreb inbena fl-1973. Mhux miftuħ għall-pubbliku, għalkemm f'livell ta' 75 metru (246 pied) hemm spazju ppjanat għal ristorant fit-torri.]]
[[File:Trsat, 24.6.2006. (1).jpg|thumb|Kastell ta' Trsat (Gradina Trsat) fl-Rijeka]]
[[File:Balkans850.png|thumb|L-Ewropa tax-Xlokk c. 850; Id-Dukat tal-Kroazja huwa roża sfumat.]]
Il-'''Kroazja''', uffiċjalment ir-'''Repubblika tal-Kroazja''' ([[Lingwa Kroata|Kroat]]:''Republika Hrvatska''), hija [[repubblika parlamentari]] unitarja demokratika f'salib it-toroq tal-[[Ewropa Ċentrali]], il-[[Balkani]], u l-[[Mediterran]]. Il-[[Belt kapitali]] u l-akbar belt hija [[Żagreb]]. Il-pajjiż huwa maqsum f'[[Kontej tal-Kroazja|20 kontej]] u l-belt ta' Żagreb. Il-Kroazja tkopri f'56,594 kilometru kwadru (21,851 mil kwadru) u għandha diversi, aktar [[klima kontinentali]] u [[Klima Mediterranja|Mediterranja]]. Il-kosta Kroata tal-[[Baħar Adrijatiku]] fiha [[Lista ta' gżejjer tal-Kroazja|aktar minn elf gżira]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija 4.19&nbsp;miljun, li ħafna minnhom huma [[Kroati]], l-aktar denominazzjoni reliġjuża hi l-[[Kattoliċiżmu Ruman]]. Il-Kroazja hi l-aktar membru ġdid tal-[[Unjoni Ewropea]] peress li ngħaqdet fl-1 ta' Ġunju 2013.

Il-'''Pont ta'''' '''Malabadi''' (bit-Tork: ''Malabadi Köprüsü'', bil-Kurd: Pira Malabadê) huwa pont bi ħnejja waħda ppuntata minn naħa għall-oħr tax-xmara Batman qrib ir-raħal ta'  Silvan fix-Xlokk tat-[[Turkija]]. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1146/1147 matul żmien l-[[Artuqidi]], u milli jidher tlesta għall-ħabta tal-1154.<ref>Hillenbrand, Carole (1979). ''The History of the Jazīra 1100-1150: the contribution of Ibn Al-Azraq al-Fāriqī'' (PhD thesis). University of Edinburgh. pp. 445-447.</ref> Il-pont ġie kkummissjonat minn Husam al-Din Timurtash ta' [[Mardin]], iben Ilghazi, u n-neputi ta' Artuk Bey.

{{stub|ġeografija}}
0.819
|poż_IŻU                     = 40
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = minn [[Spanja]]
|data_stabbilit1             = 18 ta' Settembru, 1810
|avveniment_stabbilit2       = Dikjarata
|data_stabbilit2             = 12 ta' Frar, 1818
|valuta                      = [[Ċileni Peso]] ([[Simbolu tal-Ċileni Peso|$]])
|kodiċi_valuta               = 
|żona_ħin                    = UTC-4<sup>3</sup><br />UTC-3<sup>3</sup> ([[sajf)]]
|differenza_ħku              = -4
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.cl]]
|kodiċi_telefoniku           = +56
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $248.602 biljun
|poż_PGD_nominali            = 41
|PGD_nominali_per_capita     = $15,410
|poż_PGD_nominali_per_capita = 49
|noti                        = <sup>1</sup>Il-[[Nazzjonali Kungress ta' Ċili|Kungress Nazzjonali]] huwa fl [[Valparaiso]].
<sup>2</sup>Tinkludi l-wiċċ tal [[Easter Island]] u l-[[Juan Fernández Arċipelagu]].
<sup>3</sup>Fil [[Easter Island]] u [[Sala y Gómez Gżira]] hija żona orarja UTC-6 UTC-5.
}}

[[File:Allah3.svg|220x124px|thumb|right|Allah]]{{Nebbieta|reliġjon}}

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

'''[[Antoni Gaudí]]''' kien [[arkitett]] mill-[[Katalonja]], [[Spanja]], li kien parti mill-moviment tal-Moderniżmu (magħruf iktar bħala ''Art Nouveau''). Huwa kien famuż għall-istil uniku tiegħu u għad-disinni tassew individwalistiċi.

Il-'''Wied tal-Fondoq il-Kbir''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Great Rift Valley'') huwa parti minn sistema ta' ktajjen muntanjużi intrakontinentali li tgħaddi mill-[[Kenja]] mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. Huwa parti mill-Fondoq ta' Gregory, il-fergħa tal-Lvant tal-Fondoq tal-Lvant tal-[[Afrika]], li jibda fit-[[Tanżanija|Tanzanija]] lejn in-Nofsinhar u jibqa' sejjer lejn it-Tramuntana fl-[[Etjopja]].<ref>Chorowicz, Jean (2005). "The East African Rift System". ''Journal of African Earth Sciences''. '''43''' (1–3): 379–410.</ref> Ifforma fuq l-hekk imsejħa "Koppla tal-Kenja", art olzata [[Ġeografija|ġeografika]] li nħolqot mill-interazzjonijiet ta' tliet plakek tettoniċi ewlenin: il-plakek tal-Arabja, tan-Nubja u tas-[[Somalja]].<ref>Corti, Giacomo (Frar 2012). "Evolution and characteristics of continental rifting: Analog modeling-inspired view and comparison with examples from the East African Rift System". ''Tectonophysics''. '''522''': 1–33.</ref> Fl-imgħoddi, kien jitqies bħala parti mill-"Wied tal-Fondoq il-Kbir" minn [[Madagaskar|Madagascar]] sas-[[Sirja]]. Il-biċċa l-kbira tal-wied jagħmel parti mill-eks Provinċja tal-Wied tal-Fondoq.
[[File:Longolot.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Longolot.jpg|daqsminuri|Il-Muntanja ta' Longonot.]]
Fil-wied hemm l-Għoljiet ta' Cherangani u katina ta' vulkani, uħud minnhom li għadhom attivi. Il-klima hija waħda miti, bit-temperaturi li normalment ikunu taħt it-28 °C (82 °F). Il-biċċa l-kbira tax-xita tinżel bejn Marzu u Ġunju u bejn Ottubru u Novembru.<ref>Firestone, Matthew (2009). ''Kenya''. Lonely Planet. ISBN <bdi>978-1-74104-773-8</bdi>. p. 151.</ref> L-Għoljiet ta' Tugen lejn il-Punent tal-Lag ta' Baringo fihom fossili ppreservati fil-flussi tal-[[lava]] ta' bejn 14 u 4 miljun sena ilu. Il-fdalijiet ta' bosta ominidi, l-antenati tal-[[Bniedem|bnedmin]], instabu hawnhekk.<ref>Firestone, Matthew (2009). ''Kenya''. Lonely Planet. ISBN <bdi>978-1-74104-773-8</bdi>. p. 23.</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis rubida'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-opossumi li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott, żrieragħ, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

Is-'''Sala taċ-Ċentenarju''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''Hala Stulecia'' [ˈxala stuˈlɛtɕa]; bil-Ġermaniż: ''Jahrhunderthalle'' [jaːɐ̯ˈhʊndɐthalə]), li qabel kien imsejjaħ '''Hala Ludowa''' (“Sala tal-Poplu”), hija binja storika fi [[Wrocław]], il-[[Polonja]]. Inbniet skont il-pjanijiet tal-arkitett [[Max Berg]] fl-1911-1913, meta l-belt kienet parti mill-Imperu Ġermaniż. Max Berg iddisinja is-Sala taċ-Ċentenarju biex isservi bħala struttura multifunzjonali li tospita l-wirjiet, il-kunċerti, l-ispettakli teatrali u l-opri, u l-avvenimenti sportivi.<ref>Cervinkova, Hana; Golden, Julia (2014). Gonzalez, ed. "Centennial Hall in Wroclaw: Re-Envisioning A Protected Urban Landscape Against the Backdrop of Changing European Borders and Identities". ''Landscape Anthropology in European Protected Areas'' (Valencia, Spain).</ref> Is-sala għadha tintuża għall-avvenimenti sportivi u għall-kunċerti.

Ir-'''Residenzi tal-Familja Savoia''' huma grupp ta' binjiet f'[[Torino]] u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' [[Piemonte]], fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-[[familja Savoia]] ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-06}}</ref>

[[File:Crimean Tatar language on airport bus, Simferopol.JPG|thumb|right|Il-lingwa tat-[[Tatari tal-Krimea]] hija miktuba "Merħba fil-Krimea"]]

'''Arkitett''' huwa persuna li tippjana, tiddisinja u tissorvelja l-kostruzzjoni tal-binjiet.<ref>{{Ċita web|url=https://build.com.au/whats-difference-between-architect-and-building-designer|titlu=What's the difference between an architect and a building designer?|sit=BUILD|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-09}}</ref> Il-prattika tal-[[arkitettura]] tfisser li wieħed jipprovdi servizzi marbuta mad-disinn tal-binjiet u l-ispazju fi ħdan sit madwar il-binjiet li jkunu joqogħdu fihom il-bnedmin jew jintużaw minnhom prinċipalment.<ref>{{Ċita web|url=http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm|titlu=Architects Act|data=2011-07-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110731123641/http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm|arkivju-data=2011-07-31|url-status=bot: unknown}}</ref> Etimoloġikament, it-terminu “arkitett” joriġina mil-Latin ''architectus''<ref>{{Ċita web|url=https://www.archdaily.com/898648/etymology-in-architecture-tracing-the-language-of-design-to-its-roots|titlu=Etymology in Architecture: Tracing the Language of Design to its Roots|data=2018-07-30|sit=ArchDaily|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-07-09}}</ref>, li ġej mill-Grieg<ref>{{Ċita web|url=https://www.nedesignbuild.com/meaning-of-architect/|titlu=The Meaning of the Word Architect {{!}} The History of Design-Build|data=2019-10-24|sit=New England Design & Construction|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-07-09}}</ref> (''arkhi-'', kap/ewlieni + ''tekton'', bennej, jiġifieri, kap bennej jew bennej ewlieni).<ref>{{Ċita web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=architect|titlu=Online Etymology Dictionary|data=2011-04-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110424073152/http://www.etymonline.com/index.php?term=architect|arkivju-data=2011-04-24|url-status=bot: unknown}}</ref>

[[File:Annibale_Carracci,_Hercules_at_the_Crossroads,_brighter.jpg|daqsminuri|''Ercole f'salib it-toroq'', pittura ta' Annibale Carracci (1596), li turi l-indeċiżjoni tal-eroj bejn l-alternattivi tal- virtù u l-viċi .]]{{Nebbieta|filosofija}}
'''Ir-rieda ħielsa''' hija kunċett [[Filosofija|filosofiku]] u teoloġiku li skontu kull persuna għandha s-setgħa li tiddeċiedi l -għanijiet tal-azzjonijiet u l-ħsibijiet tagħha, tipikament segwiti permezz tar-rieda, fis-sens li l-possibbiltà tal -għażla tagħhom toriġina fil-persuna nfisha u mhux fil-forzi esterni.

Il-'''Knisja ta'''' '''Boyana''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Боянска църква, ''Boyanska tsărkva'') hija knisja Ortodossa Bulgara [[Medjuevu|Medjevali]] li tinsab fil-periferija ta' [[Sofija]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Bulgarija]], fil-kwartier ta' Boyana. Fl-1979 il-binja tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/42/|titlu=Boyana Church|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-11}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

L-'''Abbazija ta' Pannonhalma''', magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Arċiabbazija Benedittina jew Territorjali ta'''' '''Pannonhalma''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Archiabbatia'' jew ''Abbatia Territorialis Sancti Martini in Monte Pannoniae'') hija binja [[Medjuevu|Medjevali]] f'Pannonhalma, waħda mill-eqdem [[Monument|monumenti]] storiċi fl-[[Ungerija]]. Ġiet stabbilita fid-996 u tinsab qrib ir-raħal ta' Pannonhalma, fil-quċċata ta' għolja ta' 282 metru. Huwa maħsub li [[San Martin ta' Tours]] twieled taħt din l-għolja, u għalhekk fl-imgħoddi kienet imsejħa l-Għolja ta' San Martin (bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Márton-hegy''). Dan l-isem wassal biex il-monasteru xi kultant kien jissejjaħ ukoll '''Márton-hegyi Apátság'''. Din l-abbazija hija t-tieni l-ikbar abbazija territorjali fid-[[Id-Dinja|dinja]] wara l-[[Abbazija ta' Monte Cassino]].

Il-'''Qabar ta'''' '''Humayun''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: ''Maqbara-i Humayun'') huwa l-qabar tal-Imperatur Mugal [[Humayun]] u jinsab f'[[Delhi]], l-[[Indja]].<ref>Burke, S. M. (1989). ''Akbar, the Greatest Mogul''. Munshiram Manoharlal Publishers. p. 191.</ref> Il-qabar ġie kkummissjonat mill-ewwel mara u l-konsorti ewlenija ta' Humayun, l-Imperatriċi [[Bega Begum]] taħt il-patroċinju tagħha fl-1558<ref>Eraly, Abraham (2007). ''The Mughal world : Life in India's Last Golden Age''. Penguin Books. p. 369. ISBN <bdi>978-0143102625</bdi>.</ref><ref>Smith, Vincent Arthur (1919). ''Akbar: The Great Mogul 1542–1605''. Clarendon Press. p. 125.</ref><ref>Henderson, Carol E. (2002). ''Culture and Customs of India''. Greenwood Press. p. 90. ISBN <bdi>978-0313305139</bdi>.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/232/|titlu=Humayun&#x27;s Tomb, Delhi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|titlu=The Hindu : Mausoleum that Humayun never built|data=2007-12-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071206210414/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|arkivju-data=2007-12-06|url-status=dead}}</ref>, u ġie ddisinjat minn [[Mirak Mirza Ghiyas]] u minn ibnu [[Sayyid Muhammad]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.archnet.org/sites/1567|titlu=Archnet > Site > Humayun's Tomb|sit=www.archnet.org|data-aċċess=2023-03-18}}</ref>, [[Arkitett|arkitetti]] [[Iran|Persjani]] magħżula minnha.<ref>Sinha, Gayatri (2005). "Women Artists in India: Practice and Patronage". In Cherry, Deborah; Helland, Janice (eds.). ''Local/global : Women Artists in the Nineteenth Century''. Ashgate. p. 70. ISBN <bdi>978-0754631972</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|titlu=Humayun's Tomb, Delhi - Archaeological Survey of India|data=2009-04-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090410041137/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|arkivju-data=2009-04-10|url-status=bot: unknown}}</ref> Kien l-ewwel ġnien-qabar fis-subkontinent Indjan, u jinsab fil-Lvant ta' Nizamuddin, Delhi, l-Indja, qrib iċ-Ċittadella ta' ''Dina-panah'', magħrufa wkoll bħala l-''Purana Qila'' (il-Forti l-Antik), li Humayun stabbilixxa fl-1538. Kien ukoll l-ewwel struttura fejn intuża l-ġebel tar-ramel [[Aħmar|ħamrani]] fuq skala daqstant kbira.<ref>{{Ċita web|url=https://www.india.gov.in/|titlu=National Portal of India|sit=www.india.gov.in|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:HTSign.jpg|titlu=File:HTSign.jpg - Wikipedia|sit=commons.wikimedia.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Il-qabar ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993<ref name=":0" />, u minn dak iż-żmien sarlu xogħol estensiv ta' restawr.<ref>{{Ċita web|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/facelift-for-humayun/|titlu=Facelift for Humayun|data=2013-09-19|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Apparti l-binja prinċipali tal-qabar ta' Humayun, hemm diversi monumenti iżgħar tul il-mogħdija li twassal sal-qabar, mid-daħla prinċipali fil-Punent, inkluż wieħed li saħansitra nbena 20 sena qabel il-qabar prinċipali. Dan huwa l-kumpless tal-qabar ta' [[Isa Khan Niyazi]], nobbli [[Afganistan|Afgan]] fil-qorti ta' Sher Shah Suri tad-dinastija Suri li ġġieled kontra l-Mugal, li nbena fl-1547 W.K.

{{Automatic taxobox}}
'''Halitheriinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]) (estinti), fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Dugongidae]] ma' żewġ sottofamilji oħra ([[Dugonginae]] u [[Hydrodamalinae]]), b'bosta ġeneri estinti u bl-ebda speċi ħajja.

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

{{Automatic taxobox}}
'''Abderitidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). 

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' denbu qotni ta' Dice
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Sylvilagus]]''
| speċi = '''''S. dicei'''''
| binominali = ''Sylvilagus dicei''
| awtorità_binominali = ([[Thaddeus Williams Harris|Harris]], 1932)
| mappa_firxa = Dice's Cottontail area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-fenek ta' denbu qotni ta' Dice
}}
Il-'''fenek ta' denbu qotni ta' Dice''' jew id-'''Denb qotni ta' Dice''' (''Sylvilagus dicei'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] membru tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Leporidae]], fl-[[Ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu). Dan huwa nattiv tal-[[Amerika Ċentrali]]. 
   
== Distribuzzjoni ==

'''Tian Shan''', magħrufa wkoll bħala '''Tengri Tagh'''<ref>Prichard, James (1844), ''History of the Asiatic Nations, 3rd ed., Vol.IV'', p. 281.</ref> jew '''Tengir-Too'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.akdn.org/akmp/performance/ensemble-tengir-too|titlu=Ensemble Tengir-Too {{!}} Aga Khan Development Network|sit=www.akdn.org|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>, (bit-Tork Antik: 𐰴𐰣 𐱅𐰭𐰼𐰃‎, bl-Uighur: تەڭرىتاغ, biċ-Ċiniż: 天山) jiġifieri l-“Muntanji tal-Ġenna”, hija sistema kbira ta’ ktajjen muntanjużi li tinsab fl-[[Asja]] Ċentrali. L-ogħla quċċata ta’ Tian Shan hija Jengish Chokusu, b’għoli ta’ 7,439 metru. L-iktar punt baxx tas-sistema hija d-Depressjoni ta’ Turpan, li tinsab 154 metru taħt il-livell tal-baħar.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 378. ISBN <bdi>978-0-89577-087-5</bdi>.</ref>

'''Peniżola''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''paeninsula'' minn ''paene'' li tfisser "kważi" u ''insula'' li tfisser "[[gżira]]") hija biċċa art imdawra bl-ilma fuq il-biċċa l-kbira tal-fruntiera tagħha filwaqt li tkun kollegata ma' art kontinentali li testendi minnha.<ref>{{ċita ktieb |titlu=Word Histories and Mysteries: From Abracadabra to Zeus |pubblikatur=Houghton Mifflin Harcourt |sena=2004 |paġna=216 |isbn=978-0547350271 |lingwa=Ingliż }}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=peninsula&submit.x=53&submit.y=23|titlu=The American Heritage Dictionary entry: peninsula|kunjom=Company|isem=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|sit=ahdictionary.com|data-aċċess=2021-04-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/peninsula|titlu=peninsula|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/peninsula|titlu=Definition of PENINSULA|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-28}}</ref> L-ilma tal-madwar ġeneralment jinftiehem li huwa kontinwu, għalkemm mhux neċessarjament jissemma bħala korp wieħed tal-ilma.

'''Plamer''' huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li jispeċjalizza fl-installazzjoni u fil-manutenzjoni ta’ sistemi li jintużaw għall-ilma tajjeb għax-xorb u ta’ sistemi tad-dranaġġ u tad-drenaġġ tal-ilma mormi.<ref>Whitney, William D., ed.. "Trade." Def, 7. ''The Century Dictionary: An Encyclopedic Lexicon of the English Language'' vol. 8. New York. The Century Co. 1895. 6,415. Print.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://milmi.org/Portals/137/publications/Employment_Occupations_Skilled_Trades_Michigan.pdf|titlu=Employment and Occupations in the Skilled Trades in Michigan|kunjom=Michigan Department of Technology, Management|data=2017-12-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171201042545/http://milmi.org/Portals/137/publications/Employment_Occupations_Skilled_Trades_Michigan.pdf|arkivju-data=2017-12-01|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Kostituzzjoni ta’ Malta''' attwali ġiet adottata bħala ordni legali fil-21 ta’ Settembru 1964, u hija l-liġi suprema awtodikjarata tal-[[Malta|Gżejjer Maltin]]. Għalhekk, kwalunkwe liġi jew azzjoni li tikser il-Kostituzzjoni hija nulla u bla effett. Billi hija kostituzzjoni riġida, għandha bażi msejsa fuq tliet livelli sabiex issirilha kwalunkwe emenda.

{{Navbox
|name  = DotNET
|state = {{{state|<noinclude>expanded</noinclude>}}}
|title = [[Struttura .NET]]

{{infobox city}}
Il-'''Belt tal-Messiku''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Spanjol]]: ''Ciudad de México'') hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Messiku]]. Hija waħda mill-entitajiet federali li, flimkien ma' wieħed u tletin stat, jiffurmaw il-pajjiż. Bl-istess mod, hija l-kwartieri ġenerali tal-Poteri tal-Unjoni. Hija maqsuma f'sittax-il demarkazzjoni territorjali.

</ref>
|densità_popolazzjoni_km2    = 80.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 210.5
|poż_densità_popolazzjoni    = 122 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $22.147 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=2&pr.y=17&sy=2008&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=962&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Maċedonja|editur=International Monetary Fund}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $10,718<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.728<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Nazzjonijiet Uniti }}</ref>
|poż_IŻU                     = 78
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|nota_sovranità              = mill-[[Jugożlavja]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Storja tar-Repubblika tal-Maċedonja#Triq għar-Repubblika|Iddikjarata]]
|data_stabbilit5             = 8 ta' Settembru 1991
|avveniment_stabbilit6       = [[Storja tar-Repubblika tal-Maċedonja#Triq għar-Repubblika|Rikonoxxuta uffiċjalment]]
|data_stabbilit6             = 8 ta' April 1993
|valuta                      = [[denar Maċedonjan]]
|kodiċi_valuta               = MKD
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mk]]
|kodiċi_telefoniku           = +389
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $10.198 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $4,935<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
[[File:Map of urban and rural municipalities of Macedonia es.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:North Macedonia location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:North Macedonia relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]]
[[File:GUP Skopje 2002 mal.jpg|thumb|Il-pjan ta' tqassim taż-żoni tal-pjan ġeografiku ġenerali tal-belt ta' Skopje, il-Maċedonja ta' Fuq. Iż-żoni urbani differenti taż-żoni huma rappreżentati minn kuluri differenti.]]
[[File:Korab (detail).jpg|thumb|Il-muntanja Korab (Albaniż, Maja e Korabit jew Mali i Korabit, Maċedonjan, Голем Кораб, Golem Korab) hija l-ogħla muntanja fl-[[Albanija]] u l-Maċedonja ta' Fuq, is-samit tagħha tifforma l-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi. Il-Muntanja Korab hija biswit il-Muntanji Šar.]]
[[File:Panair Korab.jpg|thumb|Il-firxa tal-muntanji Korab.]]
[[File:Mk-ohri.png|thumb|Bandiera ta' Ohrid (Охрид)]]

Il-'''Palazz tal-Khan''' (bl-Ażerbajġani: ''Şəki xanlarının sarayı'') f'[[Sheki]], l-[[Ażerbajġan]] kien ir-residenza tas-sajf tal-Khan ta' Sheki. Inbena fl-1797 minn [[Muhammed Hasan Khan]]. Il-palazz kien maħsub biex jospita l-Khan li kellhom il-kontroll ta' Sheki f'idejhom, bħala viċirejiet tad-dinastiji [[Iran|Persjani]] mexxejja taz-Zand u iktar 'il quddiem tal-Qajar għall-ħabta tal-1750 saż-żmien meta dawn it-territorji ġew annessi mal-[[Imperu Russu]] permezz tat-Trattat ta' Gulistan fl-1813 wara l-Gwerra bejn ir-[[Russja]] u l-Persja fl-1804-1813.

'''Surtsey''' (bl-[[Lingwa Iżlandiża|Iżlandiż]] tfisser litteralment "il-gżira ta' Surtr" u tiġi ppronunzjata: ​[ˈsʏr̥(t)sˌeiː]) hija gżira vulkanika li tinsab fl-arċipelagu ta' Vestmannaeyjar lil hinn mill-kosta tan-Nofsinhar tal-[[Iżlanda]]. Bil-koordinati 63.303°N 20.605°W, Surtsey hija l-iżjed punt fin-Nofsinhar tal-pajjiż. Ġiet iffurmata fi żbroffar vulkaniku li beda 130 metru (430 pied) taħt il-livell tal-baħar, u laħqet il-wiċċ tal-baħar fl-14 ta' Novembru 1963. L-iżbroffar baqa' għaddej sal-5 ta' Ġunju 1967, meta l-gżira laħqet id-daqs massimu tagħha ta' 2.7 km<sup>2</sup> (1.0 mil kwadru). Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-erożjoni bil-mewġ wasslu biex il-gżira tiċkien b'mod kostanti: fl-2012, l-erja tal-wiċċ tal-gżira kien 1.3 km<sup>2</sup> (0.50 mili kwadri). L-iżjed stħarriġ reċenti (2007) juri li l-elevazzjoni massima tal-gżira hija 155 metru (509 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.icelandreview.com/news/surtsey-island-50-percent-original-size/|titlu=Surtsey Island 50 Percent Original Size|kunjom=Review|isem=Iceland|data=2013-08-13|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-05}}</ref>

Il-'''Qabar Traċjan ta' Kazanlak''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Казанлъшка гробница, ''Kazanlǎška grobnica'') huwa qabar bil-volti b'għamla ta' miġbħa (''tholos'') li jinsab qrib ir-raħal ta' Kazanlak fil-[[Bulgarija]] ċentrali.

Il-'''Kuruna tal-Avvent''' hi tradizzjoni [[Kristjaneżmu|Nisranija]] li tissimbolizza l-[[Avvent]]. 

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

'''Lavaux''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[lavo]) huwa reġjun fil-kanton ta' Vaud fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]], fid-distrett ta' Lavaux-Oron. Lavaux jikkonsisti minn 830 ettaru ta' raba' mtarraġ bil-vinji estiż għal madwar 30 kilometru tul ix-xtut tat-Tramuntana tal-Lag ta' [[Ġinevra]], li jħarsu lejn in-Nofsinhar.

'''Chersonesus Tawrika''' (bil-Grieg Antik: Χερσόνησος, b'ittri Rumani: ''Khersónēsos''; bil-Latin: ''Chersonesus''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]] u bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]] modern: Херсоне́с, ''Khersones''; miktuba wkoll bħala ''Chersonese'', ''Chersonesos''; bil-Grieg [[Medjuevu|Medjevali]] mqassra għal '''Cherson''' (Χερσών; bis-Slaviku Antik tal-Lvant: Корсунь, ''Korsun'')) hija kolonja Griega antika li ġiet stabbilita madwar 2,500 sena ilu fil-parti tal-Lbiċ tal-[[Peniżola]] tal-[[Krimea]]. Insedjaturi mill-''Heraclea Pontica'' f'Bitnija stabbilew il-kolonja fis-seklu 6 [[Ante Christum natum|Q.K]].

{{Taxobox
| isem = Fenek pigmew
| stampa = Fenek pigmew (B. idahoensis)..JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fenek pigmew (''Brachylagus idahoensis'')
| daqs_stampa = 200px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Brachylagus]]''
| speċi = '''''B. idahoensis'''''
| binominali = ''Brachylagus idahoensis''
| awtorità_binominali = [[Clinton Hart Merriam|Merriam]], 1891
| mappa_firxa = Pygmy Rabbit area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-fenek pigmew
| daqs_mappa_firxa = 220px
}}

'''Miosiren''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu]] estint (il-baqar tal-baħar), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentat), fl-[[ordni]] [[Sirenia]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Trichechidae]], fis-[[sottofamilja]] [[Miosireninae]], ma' ġeneru ieħor (''[[Anomotherium]]'' estint) u b'żewġ [[speċi]] estinti.

It-'''Torri ta' Erkole''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Torre de Hércules'') huwa l-iktar [[fanal]] antik li għadu jeżisti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għandu oriġini [[Imperu Ruman|Rumana antika]] u jinsab f'peniżola xi 2.4 km miċ-ċentru ta' [[A Coruña]], fil-[[Galizja]], fil-Majjistral ta' [[Spanja]]. Sas-seklu 20, il-fanal kien magħruf bħala '''''Farum Brigantium'''''. Il-kelma bil-[[Lingwa Latina|Latin]] ''farum'' toriġina mill-[[Lingwa Griega|Grieg]] Φάρος, ''Pharos'', li kienet tintuża għall-[[Fanal ta' Lixandra]]. It-Torri ta' Erkole huwa għoli 55 metru u jinsab fix-xifer tal-kosta [[Oċean Atlantiku|Atlantika]] tat-Tramuntana ta' Spanja. Inbena fl-ewwel seklu W.K. u ġie rinnovat għalkollox fl-1791.<ref>{{Ċita web|titlu=Las leyendas de la Torre de Hércules|url=https://www.lavanguardia.com/participacion/las-fotos-de-los-lectores/20200703/482060668997/amanecer-pesquero-norte-torre-hercules-leyendas-mitos.html|data=2020-07-03|data-aċċess=2021-03-10|lingwa=es|sit=La Vanguardia}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Comarca de Coruña - Escudo y Bandera de Coruña - Apoya a la Torre como Patrimonio de la Humanidad de la UNESCO!|url=http://www.bandeiragalega.com/es/comarca/coruna.htm|data-aċċess=2021-03-10|sit=www.bandeiragalega.com}}</ref>

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

</ref><br /> [[monarkija]]-[[saċerdotali]];<ref name=pages>{{ċita web |url=http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |titlu=Vatican City |sit=catholic-pages.com |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110623191417/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |arkivju-data=2011-06-23}}</ref><br />[[monarkija assoluta]];<ref>{{ċita web |url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |titlu=State Departments |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111001192545/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |arkivju-data=2011-10-01}}</ref> [[monarkija elettiva]];<ref>{{ċita ktieb |url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1009 |isem=Gerhard |kunjom=Robbers |titlu=Encyclopedia of World Constitutions |pubblikatur=Infobase Publishing |sena=2006 |isbn=978-0-8160-6078-8 |paġna=1009 |lingwa=en}}</ref><br />[[theokratika]] elettiva.<ref>{{ċita ktieb |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/theocracy.pdf |titlu=International Encyclopedia of Human Geography |isem=Nick |kunjom=Megoran |volum=11 |sena=2009 |paġna=226 |pubblikatur=Elsevier |lingwa=en |isbn=978-0-08-044911-1}}</ref>
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' sovrani tal-Istat tal-Belt tal-Vatikan|Sovran]]
|titlu_kap2                  = [[President tal-Kummissjoni Pontifiċja għall-Istat tal-Belt tal-Vatikan|President tal-<br />Governatorat]]
|isem_kap1                   = [[Papa Franġisku|Franġisku]]
|isem_kap2                   = <br />[[Giuseppe Bertello]]<ref>{{ċita web |titlu=Governorate |url=http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2013-08-12 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130515001716/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |arkivju-data=2013-05-15 }}</ref>
|poż_erja                    = 250
|erja_km2                    = 0.44
|erja_mi_kw                  = 0.17
|perċentwal_ilma             = 
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          = 
|poż_stima_popolazzjoni      = 240 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 836<ref name="factbook" />
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 1877
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 4859
|poż_densità_popolazzjoni    = 6
|sena_PGD_PSX                = 
|PGD_PSX                     = 
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = 
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = 
|poż_IŻU                     = 
|kategorija_IŻU              = 
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-[[Renju tal-Italja (1861–1946)|Renju tal-Italja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Trattat Lateran]]
|data_stabbilit1             = 11 ta' Frar 1929
|valuta                      = Ewro (€)
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.va]]
|kodiċi_telefoniku           = +379
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Risco Caído''' huwa formazzjoni [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fuq il-gżira ta' [[Gran Canaria]], [[Spanja]]. Is-sit jinkludi abitazzjonijiet [[Preistorja|preistoriċi]] fl-għerien, tempji u fosos fejn kien jinħażen il-qamħ li ġew attribwiti lill-[[kultura]] pre-Ispanika tal-[[Gżejjer Kanarji]]. Is-sit jitqies ukoll li ntuża bħala osservatorju [[Astronomija|astronomiku]] minn nies Aboriġini. F'Lulju 2019, is-sit ta' Risco Caído tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/new-unesco-world-heritage-sites-2019|titlu=UNESCO’s new World Heritage sites 2019|data=2019-07-10|sit=Travel|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1578/|titlu=Risco Caido and the Sacred Mountains of Gran Canaria Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Ġie rikonoxxut ukoll mill-UNESCO bħala Pajsaġġ Kulturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/culturallandscape/|titlu=Cultural Landscapes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Huwa l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tal-gżira ta' Gran Canaria u tal-provinċja ta' Las Palmas u r-raba' tal-Gżejjer Kanarji.<ref>{{Ċita web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/cultura/risco-caido-montanas-sagradas-gran-canaria-patrimonio-mundial-unesco-baku-azerbaiyan_1_1449537.html|titlu=Risco Caído y las Montañas Sagradas de Gran Canaria ya son Patrimonio Mundial|sit=elDiario.es|lingwa=es|data-aċċess=2022-12-25}}</ref>

'''Bosra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: بُصْرَىٰ, b'ittri Rumani: ''Buṣrā''), li qabel kienet '''Bostra''' (bil-Grieg: Βόστρα) u li uffiċjalment tissejjaħ '''Busra al-Sham''' (bl-Għarbi: بُصْرَىٰ ٱلشَّام, b'ittri Rumani: ''Buṣrā al-Shām''), hija belt fin-Nofsinhar tas-[[Sirja]], li amministrattivament tagħmel parti mid-Distrett ta' Daraa tal-Governorat ta' Daraa u li [[Ġeografija|ġeografikament]] tagħmel parti mir-reġjun ta' Hauran.

L-'''Għar ta' Altamira''' (/ˌæltəˈmɪərə/; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Cueva de Altamira'' [ˈkweβa ðe altaˈmiɾa]) huwa għar li jinsab qrib ir-raħal storiku ta' [[Santillana del Mar]] f'[[Cantabria]], [[Spanja]]. Huwa rinomat għal[[L-Arti|l-arti]] [[Preistorja|preistorika]] mal-ħitan tiegħu bi tpinġijiet bil-karbonju u [[Pittura|pitturi]] polikromatiċi ta' fawna lokali kontemporanja u idejn [[Bniedem|umani]]. L-iktar pitturi bikrin saru matul il-Paleolitiku Superjuri, madwar 36,000 sena ilu.<ref name=":0">A. W. G. Pike et al., "U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain", ''Science'' 336, 1409 (2012)</ref> Is-sit ġie skopert fl-1868 minn [[Modesto Cubillas]] u sussegwentement ġie studjat minn [[Marcelino Sanz de Sautuola]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturaydeporte.gob.es/mnaltamira/en/cueva-altamira/descubrimiento.html|titlu=Discovery of Altamira|kunjom=Museo Nacional y Centro de Investigación de Altamira}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

), Chaldoran.]]
Il-'''Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-provinċji tal-Punent tal-[[Ażerbajġan]] u tal-Lvant tal-Ażerbajġan fl-[[Iran]]. Is-sit huwa magħmul minn tliet gruppi ta' knejjes [[Armenja|Armeni]] li ġew stabbiliti bejn is-sekli 7 u 16 [[WK|W.K]].

}}
  |2 = ''Principatu de Múnegu'' {{small|{{nobold|([[Lingwa Monagaski|Monagaski]])}}}}
  |3 = ''Principato di Monaco'' {{small|{{nobold|([[Lingwa Taljana|Taljan]])}}}}
  |4 = ''Principat de Mónegue''  {{small|{{nobold|([[Lingwa Oċċitana|Oċċitan]])}}}}
 }}
|isem_nattiv                 = 
|isem_komuni                 = Monako
|stampa_bandiera             = Flag of Monaco.svg
|stampa_emblema              = Coat of Arms of Monaco.svg
|stampa_mappa                = Location Monaco Europe.png
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Monako
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Monako
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Monako
|mottu_nazzjonali            = "Deo Juvante"<small>Bl-għajnuna t'Alla</small>
|innu_nazzjonali             =  ''[[Hymne Monégasque]]''<br/>''<small>Innu Monagaski</small><br/><center>[[File:Monaco National Anthem.ogg]]</center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Franċiża|Franċiż]]<ref>{{ċita web |data-aċċess=2008-05-22 |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |arkivju-data=2011-07-22 |titlu=Constitution de la Principauté |pubblikatur=Kunsill tal-Gvern |lingwa=fr |url-status=dead }}</ref>
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = Monako<sup>1</sup>
|latd =43 |latm=43 |latNS=N |lonġd=7 |lonġm=25 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Monte Carlo]]
|tip_l-ikbar_belt            = ''Quartier''
|tip_gvern                   = [[Prinċipalità]] [[Monarkija kostituzzjonali|kostituzzjonali]] [[Stat unitarja|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[Prinċep tal-Monako|Prinċep]]
|titlu_kap2                  = [[Ministru tal-Istat (Monako)|Ministru tal-Istat]]
|titlu_kap3                  = [[Kunsill Nazzjonali (Monako)#Presidenti tal-Kunsill Nazzjonali|President tal-Kunsill Nazzjonali]]
|isem_kap1                   = [[Albert II ta’ Monako|Albert II]]
|isem_kap2                   = [[Pierre Dartout]]
|isem_kap3                   = [[Stéphane Valeri]]
|data_sħubija_UE             = 
|żona_kklassifika            = 248
|poż_erja                    = 248 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 2.02
|erja_mi_kw                  = 0.78
|perċentwal_ilma             = negliġibbli<ref name="monacodata">{{ċita web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |arkivju-data=2009-11-15 |titlu=Monaco en Chiffres |pubblikatur=Principauté de Monaco |data=2010-07-07 |lingwa=fr |data-aċċess=2023-12-23 |url-status=dead }}</ref>
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 36,371<ref name="imsee.mc">{{ċita web |url=http://www.imsee.mc/Population-et-emploi |titlu=Population et emploi |pubblikatur=Imsee.mc |data= |data-aċċess=2012-09-06 |lingwa=fr}}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 217 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 35,352<ref name="monacodata"/>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2008
|densità_popolazzjoni_km2    = 18,005
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 39,217
|poż_densità_popolazzjoni    = 1<sup>el</sup> <!--Nota: Il-Makaw hija aktar densa, iżda hija dipendenza, mhux pajjiż-->
|sena_PGD_PSX                = 2010
|PGD_PSX                     = $4.694 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://data.worldbank.org/data-catalog |titlu=World Development Indicators |pubblikatur=Bank Dinji |data-aċċess=2012-10-08 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 156
|PGD_PSX_per_capita          = $132,571<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 1
|sena_IŻU                    = 1997
|IŻU                         = {{steady}} 0.946
|poż_IŻU                     = 1<sup>el</sup>
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|nota_sovranità              = 
|avveniment_stabbilit1       = [[Dar ta' Grimaldi]]
|data_stabbilit1             = 1297
|avveniment_stabbilit2       = [[Trattat Franko-Monagaski]]
|data_stabbilit2             = 1861
|avveniment_stabbilit3       = [[Kostituzzjoni tal-Monako|Kostituzzjoni]]
|data_stabbilit3             = 1911
|avveniment_stabbilit4       = [[Trattat Franko-Monagaski]]
|data_stabbilit4             = 2002
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mc]]
|kodiċi_telefoniku           = +377
|sena_PGD_nominali           = 2010
|PGD_nominali                = $5.424 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 148
|PGD_nominali_per_capita     = $153,177<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 1
|nota1                       = Il-Monako hija [[belt-stat]].
}}
[[File:Monaco5.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:MonacoBeiNacht.jpg|thumb|Monako]]
[[File:Logo-MT.png|thumb|Monaco Telecom, Operatur tat-telekomunikazzjoni tal-Pajjiż.]]
[[File:Monaco Telecom Boutique.jpg|thumb|ħanut Monaco Telecom, Operatur tat-telekomunikazzjoni tal-Pajjiż.]]
[[File:TMC logo.jpg|thumb|TMC (Télé Monte-Carlo), kanal tat-televiżjoni nazzjonali.]]
[[File:Monaco Telecom.JPG|thumb|Kabina tat-telefon ta’ Monaco Telecom f’Monaco-Ville.]]

Il-'''Minaret ta' Jam''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-Punent tal-[[Afganistan]]. Jinsab f'reġjun remot u kważi inaċċessibbli tad-Distrett ta' Shahrak fil-Provinċja ta' Ghor, qrib ix-xmara Hari. Il-minaret għoli 62 [[metru]] (203 pied) jew 65 metru (213-il pied) inbena għall-ħabta tal-1190 u huwa magħmul kompletament minn brikks moħmija. Huwa famuż għat-tiżjin elaborat tal-brikks, tal-istukko u tal-madum igglejżjat, li jikkonsisti minn strixxi li jalternaw ta' kalligrafija Kufika u Naskhi, disinni [[Ġeometrija|ġeometriċi]], u versi mill-[[Koran]]. Mill-2002, il-minaret iddaħħal fil-lista tas-siti fil-periklu, minħabba t-theddida serja tal-erożjoni u peress li ma ġiex ippreservat b'mod attiv. Fl-2014, il-BBC irrapportaw li t-torri kien jinsab f'periklu imminenti li jaqa'.

L-'''alġebra''' hi waħda mill-friegħi prinċipali tal-[[matematika]] u titratta l-istudju ta’ [[strutturi alġebrin]], [[relazzjonijiet]] u [[kwantità|kwantitajiet]].

<br> ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ ([[Lingwi Berberi|Berberu]])<br>{{small|''Imṛabḍen''}}|stampa_bandiera=Black_flag.svg|stampa_mappa=Almoravid dynasty of Morocco-en.svg|deskrizzjoni_mappa=L-Imperu Almoravid fl-ibgħad twessigħ tiegħu, ċ. 1120.|lingwi_uffiċjali=[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Boudraa |isem1=Nabil |url=https://books.google.com/books?id=B-kYBwAAQBAJ&pg=PA160 |titlu=North African Mosaic: A Cultural Reappraisal of Ethnic and Religious Minorities |kunjom2=Krause |isem2=Joseph |data=2009-03-26 |pubblikatur=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-0768-5 |paġna=160 |lingwa=en |kwotazzjoni=But, as was the rule throughout the history of al-Andalus, the Almoravid Berbers accepted Arab cultural patterns and Arabic as the language of administration and culture.}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7ecEAQAAIAAJ |titlu=Africana Bulletin |sena=1964 |pubblikatur=Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego |paġna=202 |lingwa=fr |kwotazzjoni=En outre, bien que les Almoravides aient parlé le berbère, l'arabe restait la langue officielle == Furthermore, although the Almoravids spoke Berber, Arabic remained the official language.}}</ref>|lingwi_reġjonali=[[Lingwi Berberi]], [[Możarabiku]]|reliġjon=[[Iżlam]] {{small|([[Iżlam Sunni|Sunni]])}}<br />
Minoranzi: [[Kristjaneżmu]] {{small|([[Knisja Kattolika|Kattolika Rumana]])}}, [[Ġudaiżmu]]|valuta=Dinar Almoravid|kapitali={{plainlist|
* [[Azougui]]<ref>{{Cite book|kunjom=Arnaud|isem=Jean|url=https://books.google.com/books?id=PfQJCwAAQBAJ&pg=PA48|titlu=Introduction à la Mauritanie|sena=2013|pubblikatur=Institut de recherches et d'études sur le monde arabe et musulman|isbn=978-2-271-08123-0|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Nantet|isem=Bernard|url=https://books.google.com/books?id=l6BSCwAAQBAJ&pg=PT29|titlu=Le Sahara: Histoire, guerres et conquêtes|sena=2013|pubblikatur=Tallandier|isbn=979-10-210-0172-5|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Gaudio|isem=Attilio|url=https://books.google.com/books?id=iX5sG6T6QP4C&pg=PA58|titlu=Le Dossier de la Mauritanie|sena=1978|pubblikatur=Nouvelles Editions Latines|isbn=978-2-7233-0035-3|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Daddah|isem=Mokhtar Ould|url=https://books.google.com/books?id=kq3E8iUadu0C&pg=PA357|titlu=La Mauritanie contre vents et marées|sena=2003|pubblikatur=Karthala Editions|isbn=978-2-8111-3765-6|lingwa=fr}}</ref>
* [[Agħmat]] {{small|(1058–ċ. 1070)}}<ref>{{Cite book|kunjom1=Garcin|isem1=Jean-Claude|url=https://books.google.com/books?id=ybJ2DwAAQBAJ&pg=PT571|titlu=États, sociétés et cultures du monde musulman médiéval : Xe–XVe siècle (1)|kunjom2=Balivet|isem2=Michel|kunjom3=Bianquis|isem3=Thierry|sena=1995|pubblikatur=Presses universitaires de France (réédition numérique Feni XX)|isbn=978-2-13-067300-2|lingwa=fr}}</ref>
* [[Marrakesh|Marrakexx]] {{small|(ċ. 1070–1147)}}}}|tip_gvern=Monarkija ereditarja|titlu_kap1='''Titlu ta' ħakkiem'''|tip_org=Imperu
* Vassalli nominali tal-[[Kalifat Għabbasi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Flood |isem1=Finbarr Barry |url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&pg=PA302 |titlu=A Companion to Islamic Art and Architecture |kunjom2=Necipoglu |isem2=Gulru |data=2017-06-16 |pubblikatur=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |paġna=302 |lingwa=en |kwotazzjoni=As far west as the Maghrib, two Berber (Amazigh) dynasties that had emerged in the aftermath of the collapse of the Umayyad caliphate of Cordoba – the Almoravids (1040–1147), who were Abbasid vassals, and their autonomous Almohad successors (1121–1269) who claimed the caliphate for themselves...}}</ref><ref>{{Cite book |kunjom=Nyrop |isem=Richard F. |url=https://books.google.com/books?id=h7_OflKe6EUC&pg=PA14 |titlu=Area Handbook for Algeria |sena=1972 |pubblikatur=U.S. Government Printing Office |paġna=14 |lingwa=en |kwotazzjoni=The Almoravids, who acknowledged the spiritual authority of the Abbasid caliphate in Baghdad, founded their capital at Marrakech and by 1082 had extended their control along the Mediterranean coast beyond present-day Algiers to the edge of the Kabylia region.}}</ref>|isem_kap1=Emir il-Misilmin|titlu_kap2=ċ. 1050–1057|data_stabbilit1=madwar 1050|avveniment_stabbilit1=Stabbili|data_stabbilit2=1147|avveniment_stabbilit2=Disstabbili|tikketta_erja=st. 1120|isem_kap2=[[Jaħja bin Għumar]]|erja_km2=1000000|titlu_kap3=1146–1147|isem_kap3=[[Isħaq bin Għali]]|stampa_emblema=Banner of the Almoravids.svg}}L-'''Imperu''' tad-'''dinastija Almoravida''' jew sempliċiment '''Almoravid''' jew '''il-Murabitin''' jew '''l-Imrabetin''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المرابطون, <small>rum. ''a''</small>''l-Murābiṭūn''<ref name=":052">{{Ċita ktieb|kunjom=Norris|isem=H.T.|kunjom2=Chalmeta|isem2=P.|sena=1993|kapitlu=al-Murābiṭūn|titlu=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volum=7|post=|pubblikatur=Brill|paġni=583–591|isbn=}}</ref>; [[Lingwa Berbera|Berberu]]: ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ, <small>rum.</small> ''Imṛabḍen'', <small>litteralment:</small> “Dawk mir-ribat”) kienet imperu tad-dinastija [[Iżlam|Misilma]] [[Berbers|Berbera]] imperjali iċċentrata fit-territorju tal-[[Marokk]] tal-lum.<ref>G. Stewart, ''Is the Caliph a Pope?''</ref><ref>Sadiqi, Fatima, ''The place of Berber in Morocco'', International Journal of the Sociology of Language, 123.1 (2009): 7–22 : "The Almoravids were the isem relatively recent Berber dynasty that ruled Morocco. The leaders of this dynasty came from the Moroccan deep south."</ref> L-Almoravidi stabbilixxa l-imperu tagħhom fis-seklu 11 li jinfirex fuq il-[[Magreb]] tal-punent u l-[[Al-Andalus|Andalus]], li beda fis-snin 50 u dam sal-waqgħa tiegħu f'idejn l-[[Kalifat Almohad|Almohadin]] fl-1147.{{Sfn|Bennison|2016}} Id-dinastija ħarġet minn koalizzjoni tal-[[Lamtuna]], [[Godala|Gudala]], u Massufa, tribujiet Berberi nomadi li jgħixu f'dik li llum hija l-[[Mawritanja]] u s-[[Saħara tal-Punent]],<ref name=":0522">{{Ċita ktieb|kunjom=Messier|isem=Ronald A.|sena=2009|kapitlu=Almoravids|titlu=Encyclopaedia of Islam, Three|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000unse_u8d8|url-aċċess=registration|post=|pubblikatur=Brill|paġni=|isbn=978-9004181304|issn=1873-9830}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Sluglett|isem=Peter|kunjom2=Currie|isem2=Andrew|sena=2014|titlu=Atlas of Islamic History|pubblikatur=Routledge|paġna=31|isbn=978-1-138-82128-6|kwotazzjoni=The Almoravids were an alliance of Sanhaja Berbers from the Guddala, Lamtuna and Massufa tribes, which formed in the 1040s in the area that is now Mauritania and Western Sahara.}}</ref> jaqsmu t-territorju bejn id-[[Xmara Draa|Draa]], in-[[Xmara Niġer|Niġer]], u x-xmajjar tas-[[Xmara Senegal|Senegal]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Meynier|isem=Gilbert|data=2010|titlu=L'Algérie, coeur du Maghreb classique: de l'ouverture islamo-arabe au repli (698–1518)|url=https://books.google.com/books?id=m4s6AQAAIAAJ&q=Les+guerriers+almoravides+se+rattachent+au+rameau+sanh%C3%A2jien+des+Lamt%C3%BBna+du+Sahara+occidental,+qui+nomadisaient+entre+les+oasis+du+Maghreb+al-Aq%C3%A7%C3%A2+m%C3%A9ridional+et+le+Niger.|lingwa=fr|pubblikatur=La Découverte|isbn=978-2-7071-5231-2}}</ref><ref>Extract from [http://www.universalis.fr/encyclopedie/A912241/ALMORAVIDES.htm ''Encyclopedia Universalis on Almoravids''].</ref> Matul l-espansjoni tagħhom fil-Magreb, l-Almoravidi waqqfu l-belt ta' [[Marrakesh|Marrakexx]] bħala kapitali, midwar l-1070 is-sena.

Il-'''Paseo del Prado''' hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'[[Madrid]], il-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Hija orjentata mit-Tramuntana għan-Nofsinhar bejn il-[[pjazza]] msejħa Plaza de Cibeles u l-pjazza msejħa Plaza del Emperador Carlos V (magħrufa wkoll bħala Plaza de Atocha), bil-Plaza de Cánovas del Castillo (fejn hemm il-Funtana ta' Nettunu u l-lukandi ta' ħames [[Stilla|stilel]] Ritz u Palace) bejn wieħed u ieħor fin-nofs. Il-Paseo del Prado tifforma t-tarf tan-Nofsinhar tal-assi ċentrali tal-belt (li tkompli sat-Tramuntana ta' Cibeles bħala l-Paseo de Recoletos, u iktar fit-Tramuntana bħala l-Paseo de la Castellana). Għandha l-istatus ta' ''Bien de Interés Cultural'' (BIC), u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-[[Park tal-Buen Retiro]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Pronolagus''
| stampa = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Smith (P.rupestris).JPG
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith, ''Pronolagus rupestris''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklssi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = '''''Pronolagus'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Pronolagus crassicaudatus]]''
*''[[Pronolagus randensis]]''
*''[[Pronolagus rupestris]]''
*''[[Pronolagus saundersiae]]''
}}
'''''Pronolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Fenek aħmar|fniek ħomor]] jew [[liebru l-ġebel|liebri l-ġebel]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin (''[[Bunolagus]]'', ''[[Nesolagus]]'', ''[[Romerolagus]]'', ''[[Brachylagus]]'', ''[[Sylvilagus]]'', ''[[Poelagus]]'', ''[[Oryctolagus]]'', ''[[Lepus]]'', ''[[Pentalagus]]'',  u ''[[Caprolagus]]'') u b'erba' speċi estanti.

'''Rembrandt Harmenszoon van Rijn''' (/ˈrɛmbrænt, ˈrɛmbrɑːnt/<ref>{{Ċita web|url=http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|titlu=Rembrandt {{!}} Define Rembrandt at Dictionary.com|data=2016-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304200247/http://dictionary.reference.com/browse/rembrandt|arkivju-data=2016-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref>, pronunzja bl-Olandiż: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)ˌsoːɱ vɑn ˈrɛin]; twieled fil-15 ta' Lulju 1606<ref>{{Ċita web|url=http://codart.nl/news/82/|titlu=Is the Rembrandt Year being celebrated one year too soon? One year too late? - CODART - Dutch and Flemish art in museums worldwide|data=2010-11-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101121211856/http://codart.nl/news/82/|arkivju-data=2010-11-21|url-status=bot: unknown}}</ref> – miet fl-4 ta' Ottubru 1669), normalment magħruf sempliċement bħala '''Rembrandt''', kien pittur, litografu u disinjatur [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] tal-Epoka tad-Deheb Olandiża. Huwa kien innovattiv u prolifiku bi tliet mezzi. Ġeneralment huwa kkunsidrat bħala wieħed mill-ikbar artisti viżivi fl-[[Storja|istorja]] tal-[[arti]] u l-iżjed importanti fl-istorja tal-arti Olandiża.

'''Wādī al-Ḥītān''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي الحيتان, litteralment "il-Wied tal-Balieni"; pronunzja bl-Għarbi Eġizzjan: [ˈwa.diː elˈħit.æːn]) huwa sit paleontoloġiku fil-Governorat ta' Faiyum, l-[[Eġittu]], madwar 150 kilometru (93 mil) fil-Lbiċ tal-[[Kajr]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/id/1186|titlu=Wadi Al-Hitan {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-10-15}}</ref> Il-wied ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Lulju 2005 għall-mijiet ta' fossili li nstabu ta' wħud mill-iżjed tipi bikrin ta' balieni, l-arkeoċeti (subordni estinta ta' balieni).<ref>{{Ċita aħbar|data=2005-07-15|titlu=Africa World Heritage sites named|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4685389.stm|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-15}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1186/|titlu=Wadi Al-Hitan &#x28;Whale Valley&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-15}}</ref> Is-sit joħroġ fid-dieher evidenza għall-ispjegazzjoni ta' wieħed mill-ikbar misteri tal-[[evoluzzjoni]] tal-balieni: l-evoluzzjoni tal-balieni minn [[annimal]] terresti għal [[mammiferu]] tal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://www.whizzed.net/egypt/whale-valley/|titlu=Valley of the Whales Egypt at Wadi Al-Hitan {{!}} Whizzed Net|kunjom=Ray|isem=Amitava|data=2023-03-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-15}}</ref>

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

Il-'''Park Nazzjonali ta'''' '''Niokolo-Koba''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Parc National du Niokolo Koba'', PNNK) huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u żona protetta naturali fix-Xlokk tas-[[Senegal]] qrib il-fruntiera mal-[[Ginea|Guinea]]. Il-park huwa moqdi mill-Ajruport ta' Niokolo-Koba b'mitjar mhux pavimentat.

'''Söyembikä''' (spelluta wkoll ''Söyenbikä'' jew ''Sujumbike''; pronunzjata [sœˌjœmbiˈkæ]; biċ-Ċirilliku: ''Сөембикә''; twieldet fl-1516 – mietet wara l-1554) kienet mexxejja Tatara jew ''xanbikä''. Kienet reġġenti ta' [[Kazan]] meta binha kien għadu minorenni mill-1549 sal-1551.

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Ekonomista''' huwa prattikant fid-dixxiplina tax-[[xjenzi soċjali]] tax-[[xjenza]] ekonomika.

'''Sengħa''' hija passatemp jew okkupazzjoni li tirrikjedi ħiliet u għarfien partikolari fix-xogħlijiet tas-sengħa. F’sens storiku, partikolarment fil-[[Medjuevu|Medju Evu]] u qabel, it-terminu kien jintuża l-iktar b’referenza għal nies okkupati fil-produzzjoni fuq skala żgħira tal-oġġetti, jew fil-manutenzjoni tagħhom, pereżempju l-[[Landier|landiera]]. It-terminu tradizzjoni “ħaddiem tas-sengħa” spiss illum tiġi sostitwita bit-terminu “[[artiġjan]]”.

{{Taxobox
| isem = Opossum irqiq delikat
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Marmosops]]''
| awtorità_ġeneru = (Matschie, 1916)
| speċi = '''''M. parvidens'''''
| binominali = ''Marmosops parvidens''
| awtorita_binominali = (Tate, 1931)
| mappa_firxa = Firxa Marmosops parvidens.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-opossum irqiq delikat
}}
L-'''opossum irqiq delikat''' jew '''opossum ġurdien irqiq delikat''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops parvidens'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum irqiq arborju jew annimal li jgħix il-biċċa l-kbira tal-ġurnata fis-siġar, ta' abitudni notturna (annimal li jilħaq il-quċċata tal-attività tiegħu f'xi ħin bejn inżul ix-xemx u t-tlugħ tagħha), ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti tropikali tax-xita jew pluvjali, kif ukoll foresti tropikali umdi, f'elevazzjonijiet varji. 

'''Cumalıkızık''' huwa villaġġ fid-distrett ta' Yıldırım tal-Provinċja ta' [[Bursa]], li jinsab 10 kilometri fil-Lvant tal-belt ta' Bursa, fl-għoljiet ta' qabel il-muntanja Uludağ. L-[[Storja|istorja]] tiegħu tmur lura għall-perjodu meta ġie stabbilit l-[[Imperu Ottoman]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1452/|titlu=Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-29}}</ref> Il-villaġġ issa huwa inkluż fi ħdan il-konfini tad-distrett ta' Yıldırım bħala kwartier residenzjali ċkejken. Cumalıkızık ġie stabbilit bħala villaġġ ''vakıf''. In-nisġa storika tal-villaġġ ġiet protetta sew u l-istrutturi arkitettoniċi ċivili tal-kampanja tal-perjodu Ottoman bikri għadhom intatti. B'hekk il-villaġġ ta' Cumalıkızık sar popolari bħala ċentru mhux mittiefes mat-turisti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/cumalikizik-ve-bergama-dunya-miras-listesinde/148993|titlu=Cumalıkızık ve Bergama Dünya Miras Listesinde|sit=www.aa.com.tr|data-aċċess=2022-03-29}}</ref>

{{TaxoboxIng
| image = Rhynchocyon petersi one.JPG
| image_caption = ''[[Rhynchocyon petersi]]''
| name = ''Rhynchocyon''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| subfamilia = [[Rhynchocyoninae]]
}}
	
[[Rhynchocyoninae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi ġgant|senġijiet ġganti]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' ħames [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Macroscelidinae]] u [[Myohyracinae]]. 
	
[[Rhynchocyoninae]] bħala [[sottofamilja]] hija waħda żgħira b' [[ġeneru]] wieħed biss, u b' erba' [[speċi]]jiet ħajjin kollha fil-periklu ta' estinzjoni.
	
==Lista tal-[[ġeneru|ġeneri]] u ta' l-[[speċi|ispeċijiet]] tas-[[sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]==	
*[[Sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]	
**[[Ġeneru]] ''[[Rhynchocyon]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon clarkei]]'' (Butler & Hopwood, 1957) (estinta)	
***''[[Rhynchocyon chrysopygus]]'' (Günther, 1881)	
***''[[Rhynchocyon cirnei]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon petersi]]'' (Bocage, 1880)
***''[[Rhynchocyon pliocaenicus]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon rusingae]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
	
==Referenzi==	
*[https://web.archive.org/web/20120722051528/http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl The Paleobiology Database].	
*[http://www.geocities.com/mammal_taxonomy/nederlands2.html Tassonomija tal-Mammiferi].
* McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 978-0-231-11013-6
* Rathbun, G.B. 1979. Rhynchocyon chrysopygus. Mammalian Species 117:1-4.
* Schlitter, D.A. 2005. Order Macroscelidea. Pp. 82-85 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0
	
==Ħoloq Esterni==	
*[http://www.awf.org/wildlives/72 Elephant Shrew: Wildlife summary from the African Wildlife & Reptiles Foundation]

'''Ċensu Tabone''' ([[Rabat (Għawdex)|Rabat]], Għawdex [[30 ta' Marzu]] [[1913]] - [[San Ġiljan]], 14 ta' Marzu 2012) huwa figura politika [[Malta|Maltija]] fejn serva bħala r-raba' [[President ta' Malta]] mill-1989 sal-1994.

Il-'''Ħajt il-Kbir taċ-Ċina''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 萬里長城; biċ-Ċiniż issimplifikat: 万里长城; bil-pinyin: ''Wànlǐ Chángchéng'') huwa sensiela ta’ fortifikazzjonijiet li nbnew tul il-fruntieri storiċi tat-Tramuntana tal-istati antiki taċ-[[Ċina]] u taċ-Ċina Imperjali bħala protezzjoni minn diversi gruppi nomadiċi mill-Isteppa Ewroasjatika. Inbnew diversi ħitan sa mill-bidu tas-seklu 7 Q.K.<ref>''The New York Times'' with introduction by Sam Tanenhaus (2011). ''The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind''. St. Martin's Press of Macmillan Publishers. p. 1131. ISBN <bdi>978-0-312-64302-7</bdi>.</ref>, b’biċċiet selettivi li iktar ’il quddiem ġew magħquda flimkien minn [[Qin Shi Huang]] (220-206 Q.K.), l-ewwel imperatur taċ-Ċina. Ftit li xejn fadal mill-ħajt ta’ Qin Shi Huang.<ref>{{Ċita web|titlu=Great Wall of China {{!}} Definition, History, Length, Map, Location, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/Great-Wall-of-China|data-aċċess=2021-03-20|lingwa=en|sit=Encyclopedia Britannica}}</ref> Iktar ’il quddiem, ħafna dinastiji suċċessivi bnew diversi biċċiet tal-ħitan fil-fruntieri u wettqu l-manutenzjoni tagħhom. L-iktar biċċiet magħrufa sew tal-ħajt inbnew mid-dinastija Ming (1368-1644).

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Iċ-[[Ċili|Ċilì]] rratifika l-Konvenzjoni fl-20 ta' Frar 1980, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/cl|titlu=Chile - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-19}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg
|desk_stampa=Ġużeppi u l-Bambin Ġesù, pittura ta' [[Guido Reni]]. 
|jum_festa=19 ta' Marzu; <br />1 ta' Mejju, San Ġużepp ħaddiem
|l-ikbar_santwarju=

L-'''ekwazzjoni ta' Schrödinger''', misjuba mill-[[fiżiku]] [[Awstrija|Awstijak]]/[[Irlanda|Irlandiż]] [[Erwin Schrödinger]] fl-[[1925]], hi ekwazzjoni fundamentali fil-[[Mekkanika kwantistika]] mhux [[Relativà|relativistika]]. Tiddeskrivi l-evoluzzjoni mal-ħin ta' partiċella massiva mhux relativistika, u tieħu l-post li għandha t-tieni liġi ta' [[Isaac Newton|Newton]] fil-[[Mekkanika klassika]]. 

{{Databox}}

{{Automatic taxobox}}
It-'''Telescopus fallax''' huwa serp Ewropew, magħruf ukoll bħala '''serp Teleskopu''' jew '''serp Soosan''', inkella f'Malta anke sempliċiment bħala [[Serp|serp.]] It-Teleskopu huwa tip ta' serp kolubrid velenuż endemiku għar-reġjuni tal-[[Mediterran]] u tal-[[Kawkasu]].

{{Taxobox
| isem = ''Gomphos''
| stampa = Gomphos Lagomorfu primitiv.jpg
| daqs_stampa = 225px
| deskrizzjoni_stampa = Rikostruzzjoni ta' ''[[Gomphos elkema]]'' speċi ta' lagomorfu fil-familja ''[[Mimotonidae]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Mimotonidae]]
| ġeneru = '''''Gomphos'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Gomphos elkema]]'' 
}}
'''''Gomphos''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] estint ta' [[mammiferi]] [[lagomorfu|lagomorfi]] fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Mimotonidae]] (lagomorfi primitivi), ma' bosta ġeneri u speċi kollha estinti.

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

'''Din l-Art Ħelwa''' hija organizzazzjoni non-governattiva volontarja mingħajr fini ta' profitt li twaqqfet fl-1965 biex tħares il-patrimonju kulturali u l-ambjent naturali ta' [[Malta]]. Mit-twaqqif tagħha, Din l-Art Ħelwa irrestawrat bosta siti kulturali ta' importanza storika u ambjentali. L-organizzazzjoni tippromwovi l-preservazzjoni u l-ħarsien ta' bini u monumenti storiċi, il-karattru tal-bliet u l-irħula Maltin u postijiet ta' sbuħija naturali u ta' importanza. Tħeġġeġ biex jiġu rispettati l-liġijiet eżistenti u biex isiru liġijiet ġodda għall-ħarsien tal-patrimonju Malti kemm fil-bini u kemm fin-natura. 

</ref><br><small>''L-Unità hija l-qawwa''</small>
|innu_nazzjonali             = ''[[Negaraku]]''<br><small>''Pajjiż tiegħi''</small><br /><center>[[File:Negaraku instrumental.ogg]]</center>
|lingwi_uffiċjali            = [[lingwa Malażjana|Malażjan]]<ref>{{ċita web|url=http://www.thestar.com.my/story/?file=%2F2007%2F6%2F4%2Fnation%2F17923478|titlu=Back to Bahasa Malaysia|awtur1=Wong Chun Wai|awtur2=Audrey Edwards|pubblikatur=The Star|data=2007-06-04|data-aċċess=2015-07-01|lingwa=Ingliż|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150701174234/http://www.thestar.com.my/story/?file=%2F2007%2F6%2F4%2Fnation%2F17923478|arkivju-data=2015-07-01|url-status=dead}}</ref><br> (u l-[[lingwa Ingliża|Ingliż]] f'[[Sarawak]])<ref name="themalaymailonline.com">{{ċita web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sarawak-makes-english-official-language-along-with-bm|titlu=Sarawak makes English official language along with BM|sit=themalaymailonline.com|lingwa=Ingliż}}</ref><ref name="theborneopost.com">{{ċita web|url=http://www.theborneopost.com/2015/11/18/sarawak-to-recognise-english-as-official-language-besides-bahasa-malaysia/|titlu=Sarawak to recognise English as official language besides Bahasa Malaysia|pubblikatur=BorneoPost Online - Borneo , Malaysia, Sarawak Daily News|lingwa=Ingliż}}</ref><ref name="thesundaily.my">{{ċita web|url=http://www.thesundaily.my/news/1615945|titlu=Sarawak adopts English as official language|sit=thesundaily.my|lingwa=Ingliż}}</ref>
|gruppi_etniċi               = 50.1% [[Nies Malażjani|Malażjani]]<br/>22.6% [[Nies Ċiniżi|Ċiniżi]]<br/>11.4% [[Nies Indiġeni|Indiġeni]]<br/>6.7% [[Nies Indjani|Indjani]]<br/>8.8% oħrajn
|kapitali                    = [[Kuala Lumpur]]
|latd=3 |latm=8 |latNS=N |lonġd=101 |lonġm=41 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Putrajaya]] <small>(amministrattiva)</small>
|leġislatura                = [[Parlament tal-Malażja|Parlament]] 
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]] [[demokrazija rappreżentattiva|parlamentari]] [[federazzjoni|federali]], [[Monarkija elettiva]]
|titlu_kap1                  = [[Yang di-Pertuan Agong]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Malażja|Prim Ministru]]
|titlu_kap3                  = [[Prim Imħallef tal-Malażja|Prim Imħallef]]
|isem_kap1                   = [[Abdullah al-Haj]]
|isem_kap2                   = [[Ismail Sabri Yaakob]]
|isem_kap3                   = [[Arifin Zakaria]]
|poż_erja                    = 67
|erja_km2                    = 330,803
|erja_mi_kw                  = 127,724
|perċentwal_ilma             = 0.3
|sena_stima_popolazzjoni     = 2015
|stima_popolazzjoni          = 30,867,000 <ref>{{ċita web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=213&lang=en|titlu=Malaysia Population Clock|pubblikatur=Dipartiment tal-Istatistiċi, Malażja|data-aċċess=2014-03-16|lingwa=Ingliż|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20131205145703/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=213&lang=en|arkivju-data=2013-12-05|url-status=dead}}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 43 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2010
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 28,334,135
|densità_popolazzjoni_km2    = 92
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 237
|poż_densità_popolazzjoni    = 116
|sena_PGD_PSX                = 2015
|PGD_PSX                     = $800.169 biljun<ref name=imf3>{{ċita web |titlu=Malaysia |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?sy=2012&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=15&pr1.y=5&c=548&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=
|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2014-10-16|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 28
|PGD_PSX_per_capita          =$25,833<ref name="imf3"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 42
|sena_IŻU                    = 2014
|IŻU                         = {{increase}} 0.779<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |titlu=2015 Human Development Report |sena=2015 |data-aċċess=2013-12-15 |pubblikatur=United Nations Development Programme|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_IŻU                     = 62
|kategorija_IŻU              =<span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] mir-[[Renju Unit]]
|avveniment_stabbilit1       = Indipendenza mill-[[Federazzjoni tal-Malaya]]
|data_stabbilit1             = 31 ta' Awwissu 1957
|avveniment_stabbilit2       = Awtogovernanza ta' [[Singapor]]
|data_stabbilit2             =  3 ta' Ġunju 1959
|avveniment_stabbilit3       =Awtogovernanza ta' [[Sarawak]]
|data_stabbilit3             = 22 ta' Lulju 1963
|avveniment_stabbilit4       = Awtogovernanza ta' [[Borneo ta' Fuq]]
|data_stabbilit4             =31 ta' Awwissu 1963
|avveniment_stabbilit5       = [[Jum Malażja|Federazzjoni tal-Malaya, Borneo ta' Fuq,
Sarawak, Singapor]]
|data_stabbilit5             = 16 ta' Settembru 1963 
|avveniment_stabbilit6       = Singapor fil-Malażja
|data_stabbilit6             = 9 ta' Awwissu 1965
|valuta                      = [[ringgit Malażjan|ringgit]] (RM)
|kodiċi_valuta               = MYR
|żona_ħin                    = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_ħku              = +8
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Koordinat Universali|UTC]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +8
|cctld                       = [[.my]]
|kodiċi_telefoniku           = +60
|sena_PGD_nominali           = 2014
|PGD_nominali                = $375.633 biljun<ref name="imf3"/>
|poż_PGD_nominali            = 35
|PGD_nominali_per_capita     = $12,127<ref name="imf3"/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 65
}}
[[File:Malaysia, administrative divisions - es - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali tal-Malasja]]
[[File:Malaysia Physiography.jpg|thumb|Mappa tal-Malasja]]
[[File:Malaisie carte.png|thumb|Mappa tal-Malasja]]
[[File:Malaysia relief location map.jpg|thumb|Mappa Topografika tal-Malasja]]
[[File:Gunung Kinabalu Sabah.jpg|thumb|Mount Kinabalu]]
[[File:Gunung_Kinabalu_ketika_matahari_terbenam_dari_Mengkabong.jpg|thumb|Mount Kinabalu]]
[[File:Unnamed Lesser Peak, Gunung Tahan. Snapped from Kem Botak.jpg|thumb|Il-quċċata minuri bla isem tal-Muntanja Tahan fl-ogħla żona tal-firxa, l-Istat ta' Pahang, il-Malasja]]
Il-'''Malażja''' hija [[monarkija kostituzzjonali]] [[federazzjoni|federali]] li tinsab fl-[[Asja tax-Xlokk]]. Il-pajjiż jikkonsisti minn [[Stati u territorji federali tal-Malażja |tlettax-il stat u tliet territorji federali]] u għandu art totali ta' 330,803 kilometru kwadru li jissepara l-[[Baħar taċ-Ċina t'Isfel]] f'żewġ reġjuni ta' daqs simili, il-[[Malażja tal-Punent]] u tal-[[Malażja tal-Lvant|Lvant]] (Borneo Malażjana). Il-Malażja tal-Punent taqsam art u fruntiera marittima mat-[[Tajlandja]] u fruntieri marittimi ma' [[Singapor]], il-[[Vjetnam]], u l-[[Indoneżja]]. Il-Malażja tal-Lvant taqsam fruntieri marittimi u tal-art mal-[[Brunej]] u l-[[Indonesia]] u fruntiera marittima mal-[[Filippini]]. Il-belt kapitali hija [[Kuala Lumpur]], filwaqt li [[Putrajaya]] hija s-sede tal-gvern federali. B'popolazzjoni ta' aktar minn 30 miljun, il-Malażja saret it-[[Lista ta' pajjiżi skont il-popolazzjoni|43 l-aktar pajjiż popolat]] fid-dinja. L-aktar punt li qiegħed 'l isfel fil-kontinent [[Ewroasja]], [[Tanjung Piai]], huwa fil-Malażja, allokat fit-[[tropiċi]]. Il-Pajjiż huwa wieħed mis-17-il [[pajjiżi megadiversi]] fid-dinja, b'numru kbir ta' [[Endemiżmu|speċi endemiċi]].

</ref>
|density             = 21.4/km<sup>2</sup>
|GDP_PPP             = $6.53 triljun<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP PPP, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|GDP_nominal         = $2.90 triljun<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP nominal, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> 
|GDP_per_capita      = $6,720<ref>{{Ċita web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|titlu=“GDP per capita, current prices” - il-Fond Monetarju Internazzjonali|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|HDI                 = 
|ethnic_groups       = 
|religions           = 
|demonym             = abitant tal-Amerka t’Isfel
|countries           = 12-14
|list_countries      = 
|dependencies        = Esterni (1-3)<br />Interni (1-5)
|unrecognized        = 
|languages           = Spanjol, Portugiż, Gwaraní, Ingliż, Franċiż, Olandiż, Quechua, Aymara, Mapudungun, u oħrajn
|time                = UTC-2 sa UTC-5
|internet            = 
|calling_code        = 
|cities              = [[São Paulo]]<br />[[Lima]]<br />[[Bogotá]]<br />[[Rio de Janeiro]]<br />[[Santiago]]<br />[[Caracas]]<br />[[Buenos Aires]]<br />[[Salvador]]<br />[[Brasília]]<br />[[Fortaleza]]
|m49                 = <code>005</code> – l-Amerka t’Isfel<br /><code>419</code> – l-Amerka Latina<br /><code>019</code> – l-Amerki<br /><code>001</code> – id-Dinja
|footnotes           = 
}}
L-'''Amerika t'Isfel''' (jew '''l-Amerka t'Isfel''') hija kontinent li jinsab kollu kemm hu fl-Emisferu tal-Punent u l-iktar fl-Emisferu tan-Nofsinhar, b'biċċa relattivament żgħira fl-Emisferu tat-Tramuntana. Tista' tiġi deskritta wkoll bħala s-sottokontinent t'isfel miż-żewġ Amerki. F'dawn l-aħħar deċennji r-referenza għall-Amerka t'Isfel minflok reġjuni oħra (bħall-Amerka Latina jew il-Kon tan-Nofsinhar) żdiedet minħabba bidliet fid-dinamiċi ġeopolitiċi.

{{Nebbieta|politika}}

'''Xochicalco''' (pronunzja bil-[[lingwa Nahuatl]]: [ʃot͡ʃiˈkaɬko]) huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] pre-[[Kolombja|Kolumbjan]] fil-Muniċipalità ta' [[Miacatlán]] fil-parti tal-Punent tal-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Morelos]]. L-isem ''Xochicalco'' jista' jiġi tradott min-Nahuatl bħala "fid-dar tal-fjuri". Is-sit jinsab 38 kilometru fil-Lbiċ ta' [[Cuernavaca]], madwar 76 mil bil-[[karozza]] mill-[[Belt tal-Messiku]]. Is-sit huwa miftuħ għall-viżitaturi l-ġimgħa kollha, mill-10:00 ta' filgħodu sal-05:00 ta' waranofsinhar, għalkemm l-aċċess għall-osservatorju jitħalla biss wara nofsinhar. L-apoġew ta' Xochicalco wasal wara l-waqgħa ta' [[Teotihuacan]] u jingħad ukoll li Xochicalco x'aktarx li kellha rwol fil-waqgħa tal-Imperu ta' Teotihuacan.

{{stub|Storja}}
In-'''Normanni''' (korruzzjoni ta' l-isem "''Northmen''" jew "''Norsemen''", Poplu tan-Nofsinhar) kienu taħlita ta' Galli minn [[Franza]] u invażuri [[Vikingi]] mmexxijin minn Hrolf Ganger, li adotta l-isem Franċiż Rollo u ħalef li jservi lir-re ta' Franza (Karlu s-Sempliċi). Dawn il-Vikingi Daniżi u Norveġiżi bdew jokkupaw in-naħa ta' fuq ta' [[Franza]], illum magħrufa bħala n-Normandija, fit-tieni nofs tas-Seklu IX.  Fid-911, Karlu s-Sempliċi tagħhom art fil-wied tax-xmara Senna, li maż-żmien kibret sakemm saret id-Dukat tan-[[Normandija]].

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 3,661,868
|sena_ċensiment_popolazzjoni = Jannar 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 54,2
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 140.6
|poż_densità_popolazzjoni    = 156 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $57.079 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $15,616
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2010
|IŻU                         = {{profitt}} 0.780<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2011-11-05 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 60
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = minn [[Spanja]]
|data_stabbilit1             = 28 ta' Novembru, 1821
|avveniment_stabbilit2       = mill-[[Kolombja]]
|data_stabbilit2             = 3 ta' Novembru, 1903
|valuta                      = [[Balboa tal-Panama|Balboa]]<br />[[Dollaru tal-Istati Uniti]]
|kodiċi_valuta               = PAB, USD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant|EST]]
|differenza_ħku              = -5
|cctld                       = [[.pa]]
|kodiċi_telefoniku           = +507
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $36.253 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,526
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Palazz ta'''' '''Drottningholm''' (bl-[[Lingwa żvediża|Iżvediż]]: ''Drottningholms slott'') huwa r-residenza privata tal-familja rjali Żvediża. Drottningholm jinsab qrib [[Stokkolma]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Żvezja|Iżvezja]]. Inbena fuq il-gżira ta' Lovön (fil-Muniċipalità ta' Ekerö tal-Kontea ta' Stokkolma), u huwa wieħed mill-Palazzi Rjali tal-Iżvezja. Oriġinarjament inbena fl-aħħar tas-seklu 16, u ntuża bħala residenza regolari tas-sajf tal-qorti rjali Żvediża għall-biċċa l-kbira tas-seklu 18. Minbarra li huwa r-residenza privata tal-familja rjali Żvediża, il-palazz huwa attrazzjoni turistika popolari.

<br> ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ ([[Lingwi Berberi|Berberu]])<br>{{small|''Imṛabḍen''}}|stampa_bandiera=Black_flag.svg|stampa_mappa=Almoravid dynasty of Morocco-en.svg|deskrizzjoni_mappa=L-Imperu Almoravid fl-ibgħad twessigħ tiegħu, ċ. 1120.|lingwi_uffiċjali=[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Boudraa |isem1=Nabil |url=https://books.google.com/books?id=B-kYBwAAQBAJ&pg=PA160 |titlu=North African Mosaic: A Cultural Reappraisal of Ethnic and Religious Minorities |kunjom2=Krause |isem2=Joseph |data=2009-03-26 |pubblikatur=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-0768-5 |paġna=160 |lingwa=en |kwotazzjoni=But, as was the rule throughout the history of al-Andalus, the Almoravid Berbers accepted Arab cultural patterns and Arabic as the language of administration and culture.}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7ecEAQAAIAAJ |titlu=Africana Bulletin |sena=1964 |pubblikatur=Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego |paġna=202 |lingwa=fr |kwotazzjoni=En outre, bien que les Almoravides aient parlé le berbère, l'arabe restait la langue officielle == Furthermore, although the Almoravids spoke Berber, Arabic remained the official language.}}</ref>|lingwi_reġjonali=[[Lingwi Berberi]], [[Możarabiku]]|reliġjon=[[Iżlam]] {{small|([[Iżlam Sunni|Sunni]])}}<br />
Minoranzi: [[Kristjaneżmu]] {{small|([[Knisja Kattolika|Kattolika Rumana]])}}, [[Ġudaiżmu]]|valuta=Dinar Almoravid|kapitali={{plainlist|
* [[Azougui]]<ref>{{Cite book|kunjom=Arnaud|isem=Jean|url=https://books.google.com/books?id=PfQJCwAAQBAJ&pg=PA48|titlu=Introduction à la Mauritanie|sena=2013|pubblikatur=Institut de recherches et d'études sur le monde arabe et musulman|isbn=978-2-271-08123-0|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Nantet|isem=Bernard|url=https://books.google.com/books?id=l6BSCwAAQBAJ&pg=PT29|titlu=Le Sahara: Histoire, guerres et conquêtes|sena=2013|pubblikatur=Tallandier|isbn=979-10-210-0172-5|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Gaudio|isem=Attilio|url=https://books.google.com/books?id=iX5sG6T6QP4C&pg=PA58|titlu=Le Dossier de la Mauritanie|sena=1978|pubblikatur=Nouvelles Editions Latines|isbn=978-2-7233-0035-3|lingwa=fr}}</ref><ref>{{Cite book|kunjom=Daddah|isem=Mokhtar Ould|url=https://books.google.com/books?id=kq3E8iUadu0C&pg=PA357|titlu=La Mauritanie contre vents et marées|sena=2003|pubblikatur=Karthala Editions|isbn=978-2-8111-3765-6|lingwa=fr}}</ref>
* [[Agħmat]] {{small|(1058–ċ. 1070)}}<ref>{{Cite book|kunjom1=Garcin|isem1=Jean-Claude|url=https://books.google.com/books?id=ybJ2DwAAQBAJ&pg=PT571|titlu=États, sociétés et cultures du monde musulman médiéval : Xe–XVe siècle (1)|kunjom2=Balivet|isem2=Michel|kunjom3=Bianquis|isem3=Thierry|sena=1995|pubblikatur=Presses universitaires de France (réédition numérique Feni XX)|isbn=978-2-13-067300-2|lingwa=fr}}</ref>
* [[Marrakesh|Marrakexx]] {{small|(ċ. 1070–1147)}}}}|tip_gvern=Monarkija ereditarja|titlu_kap1='''Titlu ta' ħakkiem'''|tip_org=Imperu
* Vassalli nominali tal-[[Kalifat Għabbasi]]<ref>{{Cite book |kunjom1=Flood |isem1=Finbarr Barry |url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&pg=PA302 |titlu=A Companion to Islamic Art and Architecture |kunjom2=Necipoglu |isem2=Gulru |data=2017-06-16 |pubblikatur=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |paġna=302 |lingwa=en |kwotazzjoni=As far west as the Maghrib, two Berber (Amazigh) dynasties that had emerged in the aftermath of the collapse of the Umayyad caliphate of Cordoba – the Almoravids (1040–1147), who were Abbasid vassals, and their autonomous Almohad successors (1121–1269) who claimed the caliphate for themselves...}}</ref><ref>{{Cite book |kunjom=Nyrop |isem=Richard F. |url=https://books.google.com/books?id=h7_OflKe6EUC&pg=PA14 |titlu=Area Handbook for Algeria |sena=1972 |pubblikatur=U.S. Government Printing Office |paġna=14 |lingwa=en |kwotazzjoni=The Almoravids, who acknowledged the spiritual authority of the Abbasid caliphate in Baghdad, founded their capital at Marrakech and by 1082 had extended their control along the Mediterranean coast beyond present-day Algiers to the edge of the Kabylia region.}}</ref>|isem_kap1=Emir il-Misilmin|titlu_kap2=ċ. 1050–1057|data_stabbilit1=madwar 1050|avveniment_stabbilit1=Stabbili|data_stabbilit2=1147|avveniment_stabbilit2=Disstabbili|tikketta_erja=st. 1120|isem_kap2=[[Jaħja bin Għumar]]|erja_km2=1000000|titlu_kap3=1146–1147|isem_kap3=[[Isħaq bin Għali]]|stampa_emblema=Banner of the Almoravids.svg}}L-'''Imperu''' tad-'''dinastija Almoravida''' jew sempliċiment '''Almoravid''' jew '''il-Murabitin''' jew '''l-Imrabetin''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المرابطون, <small>rum. ''a''</small>''l-Murābiṭūn''<ref name=":052">{{Ċita ktieb|kunjom=Norris|isem=H.T.|kunjom2=Chalmeta|isem2=P.|sena=1993|kapitlu=al-Murābiṭūn|titlu=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|volum=7|post=|pubblikatur=Brill|paġni=583–591|isbn=}}</ref>; [[Lingwa Berbera|Berberu]]: ⵉⵎⵕⴰⴱⴹⴻⵏ, <small>rum.</small> ''Imṛabḍen'', <small>litteralment:</small> “Dawk mir-ribat”) kienet imperu tad-dinastija [[Iżlam|Misilma]] [[Berbers|Berbera]] imperjali iċċentrata fit-territorju tal-[[Marokk]] tal-lum.<ref>G. Stewart, ''Is the Caliph a Pope?''</ref><ref>Sadiqi, Fatima, ''The place of Berber in Morocco'', International Journal of the Sociology of Language, 123.1 (2009): 7–22 : "The Almoravids were the isem relatively recent Berber dynasty that ruled Morocco. The leaders of this dynasty came from the Moroccan deep south."</ref> L-Almoravidi stabbilixxa l-imperu tagħhom fis-seklu 11 li jinfirex fuq il-[[Magreb]] tal-punent u l-[[Al-Andalus|Andalus]], li beda fis-snin 50 u dam sal-waqgħa tiegħu f'idejn l-[[Kalifat Almohad|Almohadin]] fl-1147.{{Sfn|Bennison|2016}} Id-dinastija ħarġet minn koalizzjoni tal-[[Lamtuna]], [[Godala|Gudala]], u Massufa, tribujiet Berberi nomadi li jgħixu f'dik li llum hija l-[[Mawritanja]] u s-[[Saħara tal-Punent]],<ref name=":0522">{{Ċita ktieb|kunjom=Messier|isem=Ronald A.|sena=2009|kapitlu=Almoravids|titlu=Encyclopaedia of Islam, Three|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000unse_u8d8|url-aċċess=registration|post=|pubblikatur=Brill|paġni=|isbn=978-9004181304|issn=1873-9830}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Sluglett|isem=Peter|kunjom2=Currie|isem2=Andrew|sena=2014|titlu=Atlas of Islamic History|pubblikatur=Routledge|paġna=31|isbn=978-1-138-82128-6|kwotazzjoni=The Almoravids were an alliance of Sanhaja Berbers from the Guddala, Lamtuna and Massufa tribes, which formed in the 1040s in the area that is now Mauritania and Western Sahara.}}</ref> jaqsmu t-territorju bejn id-[[Xmara Draa|Draa]], in-[[Xmara Niġer|Niġer]], u x-xmajjar tas-[[Xmara Senegal|Senegal]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Meynier|isem=Gilbert|data=2010|titlu=L'Algérie, coeur du Maghreb classique: de l'ouverture islamo-arabe au repli (698–1518)|url=https://books.google.com/books?id=m4s6AQAAIAAJ&q=Les+guerriers+almoravides+se+rattachent+au+rameau+sanh%C3%A2jien+des+Lamt%C3%BBna+du+Sahara+occidental,+qui+nomadisaient+entre+les+oasis+du+Maghreb+al-Aq%C3%A7%C3%A2+m%C3%A9ridional+et+le+Niger.|lingwa=fr|pubblikatur=La Découverte|isbn=978-2-7071-5231-2}}</ref><ref>Extract from [http://www.universalis.fr/encyclopedie/A912241/ALMORAVIDES.htm ''Encyclopedia Universalis on Almoravids''].</ref> Matul l-espansjoni tagħhom fil-Magreb, l-Almoravidi waqqfu l-belt ta' [[Marrakesh|Marrakexx]] bħala kapitali, midwar l-1070 is-sena.

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

'''Nicolae Ceaușescu''' (twieled fis-26 ta' Jannar 1918 – miet fil-25 ta' Diċembru 1989) kien [[politiku]] [[Komuniżmu|Komunista]] [[Rumanija|Rumen]]. Hu kien Segretarju Ġenerali tal-[[Partit Komunista Rumen]] bejn l-1965 u l-1989, u b'hekk it-tieni u l-aħħar kap Komunista tar-Rumanija. Hu kien ukoll il-mexxej tal-pajjiż mill-1967 bħala President tal-[[Kunsill tal-Istat tar-Rumanija|Kunsill tal-Istat]] u mill-1974 bħala [[Presidenti tar-Rumanija|President tar-Repubblika]] sakemm ġie mneħħi fir-[[Rivoluzzjoni Rumena]] tal-1989.

'''San Robertu Bellarmino''', (1542-1621), qassis u studjuż [[Italja|Taljan]], kien wieħed mill-mexxejja ewlenin ta' dik li tissejjaħ il-Kontro-Riforma, jiġifieri l-ħidma biex il-[[Knisja Kattolika]] tiġġedded, bi tweġiba għall-Protestanti.

{{stub|ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Budapest''' hi l-belt kapitali tal-[[Ungerija]]. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,744,665 ruħ (sal-2014).

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Kolugo tal-Filippini''' (''Cynocephalus volans'') huwa wieħed minn żewġ speċi ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]], il-kolugi, li jiffurmaw l-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dermoptera]].

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

{{stub|Bijoloġija}}

Iż-'''Żoni Storiċi ta' Gyeongju''' fil-[[Korea t'Isfel]] tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/976/|titlu=Gyeongju Historic Areas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-02}}</ref> Iż-żoni storiċi protetti jinkludu l-fdalijiet ta' tempji u ta' palazzi, pagodi u [[Statwa|statwi]] fil-beraħ, u artefatti [[Kultura|kulturali]] oħra ta' żmien ir-[[Renju tas-Silla]]. Iż-żoni storiċi xi kultant jissejħu l-ikbar [[Mużew|mużewijiet]] fil-beraħ fid-[[Id-Dinja|dinja]].

{{Wikifikazzjoni}}

'''Luigi Galvani''' (pronunzja: [luˈiːdʒi ɡalˈvaːni];<ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Galvani|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Galvani|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2022-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|titlu=Galvani, Luigi {{!}} Definition of Galvani, Luigi in US English by Oxford Dictionaries|data=2019-05-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190531144301/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|arkivju-data=2019-05-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Galvani|titlu=Definition of GALVANI|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-09}}</ref> bil-Latin: ''Aloysius Galvanus''; twieled fid-9 ta' Settembru 1737 – miet fl-4 ta' Diċembru 1798) kien [[tabib]], fiżiku, bijologu u filosfu Taljan, li studja l-elettriku fl-[[Annimal|annimali]]. Fl-1780, hu u martu [[Lucia Galeazzi Galvani]] skoprew li l-muskoli tas-saqajn taż-żrinġijiet mejtin kienu jiċċaqilqu meta kienu jintmessu bi sparkjatura elettrika.<ref>Whittaker, E. T. (1951), ''A History of the Theories of Aether and Electricity. Vol 1'', Nelson, [[Londra]], pp. 67-71.</ref> Dan kien l-istudju bikri tal-bijoelettriku, skont esperimenti ta' [[John Walsh]] u [[Hugh Williamson]].

'''Alphonse Matejka''' (twieled fid-9 ta' Jannar 1902 f'[[Sankt Gallen]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] - miet fis-27 ta' Ottubru 1999 f'[[La Chaux-de-Fonds]], l-Iżvizzera) kien Oċċidentalist famuż ta' oriġini [[Ċekja|Ċeka]].<ref>{{Ċita web|url=http://cosmoglotta.narod.ru/Cg289/cg289.htm|titlu=Cosmoglotta 289|sit=cosmoglotta.narod.ru|data-aċċess=2022-09-12}}</ref>

{{stub|Lingwistika}}
{{Lingwa
|isem = Sileżjanu
|isemuffiċjali = ślōnskŏ gŏdka<br>ślůnsko godka
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Ewropa]]
|kelliema = 510,000
|rank =
|familja = [[Lingwi Slavi]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = -
|iso2 = -
|iso3 = szl
|sil = 	
|mappa = 
|test = 
}}
Il-'''lingwa Sileżjana''' (bis-Sileżan: ''ślůnsko godka'', ''ślůnski'', u xi kultant ukoll ''pů našymu'') hija lingwa mitkellma min-nies fir-Reġjun tas-Sileżja ta' Fuq fil-Polonja, imma anke fir-[[Repubblika Ċeka]] u fil-[[Ġermanja]]. Fl-2011 xi 509 000<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> persuna iddikjaraw s-Sileżjan bħala l-lingwa nattiva tagħhom, imma n-numru ta' kelliema huwa estimat li huwa 1 250 000.

'''Edward Sexton''' (twieled fid-9 ta' Novembru 1942 – miet fit-23 ta' Lulju 2023) kien [[ħajjat]], disinjatur tal-moda u konsulent tal-manifattura [[Renju Unit|Brittaniku]] ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=https://wwd.com/eye/people/savile-row-tailor-edward-sexton-dies-1235753928/|titlu=Savile Row Tailor Edward Sexton Dies at 80|kunjom=Mohammed|isem=Samantha Conti,Hikmat|kunjom2=Conti|isem2=Samantha|kunjom3=Mohammed|isem3=Hikmat|data=2023-07-26|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-07-29}}</ref> Sexton hu meqjus bħala wieħed min-nies l-aktar importanti fl-istorja ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|titlu=Edward Sexton|data=2011-02-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110217005659/http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|arkivju-data=2011-02-17|url-status=dead}}</ref>

.]]
'''Rammelsberg''' hija muntanja żgħira, b'għoli ta' 635 metru (2,083 pied), li tinsab fit-tarf tat-Tramuntana tal-katina muntanjuża ta' Harz, fin-Nofsinhar tar-raħal storiku ta' [[Goslar]] fl-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] ta' Niedersachsen. Fil-qalba tal-muntanja hemm minjiera importanti tal-fidda, tar-ram u taċ-ċomb. Meta ngħalqet fl-1988, kienet l-unika minjiera li baqgħet taħdem b'mod kontinwu għal iktar minn elf sena. Minħabba l-istorja twila tagħha fix-xogħol tal-estrazzjoni bħala xhieda tal-avvanz u tal-iskambju tat-teknoloġija matul bosta sekli, il-minjiera ta' Rammelsberg tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1992 flimkien ma' Goslar u s-sistema tal-ġestjoni tal-ilma fin-naħa ta' fuq tal-katina muntanjuża ta' Harz.<ref>Knolle, Friedhart et al. (2007). ''Geopark Harz, Braunschweiger Land, Ostfalen – Landmark 3 – Rammelsberg'', Regionalverband Harz e.V., Koch-Druck Halberstadt.</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/623/|titlu=Mines of Rammelsberg, Historic Town of Goslar and Upper Harz Water Management System|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-15}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum nanu mistur ta' Rio Grande do Sul
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = Gill, 1872
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = Gray,1821
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = Gray, 1821
| ġeneru = ''[[Cryptonanus]]''
| awtorità_ġeneru = Voss et al., 2005
| speċi = '''''C. guahybae'''''
| binominali = '''''Cryptonanus guahybae'''''
| awtorità_binominali = Tate, 1931
| mappa_firxa = Firxa Cryptonanus guahybae.PNG
| daqs_mappa_firxa = 250px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Cryptonanus guahybae''
}}
L-'''Opossum nanu mistur ta' Rio Grande do Sul''' jew '''Opossum grazzjuż ta' Rio Grande do Sul''', magħruf xjentifikament bħala ''Cryptonanus guahybae'', huwa [[mammiferu]] marsupjal, tat-[[tribù (bijoloġija)|tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum nanu mistur huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b'attività minima matul il-ġurnata. ''Cryptonanus guahybae'' jgħix f'abitat varjat minn foresti subtropikali u tropikali umdi għal foresti b'siġar li jwaqgħu l-weraq u artijiet tal-ħaxix. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jinżel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċja.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Hortobágy''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈhortobaːɟ]) huwa park nazzjonali b'erja ta' 800 km<sup>2</sup> fil-Lvant tal-[[Ungerija]], li huwa rikk fil-[[folklor]] u fl-[[Storja|istorja]] [[Kultura|kulturali]]. Il-park, li huwa parti mill-Pjanura l-Kbira ta' Alföld, ġie ddeżinjat bħala park nazzjonali fl-1973 (l-ewwel wieħed fl-Ungerija), u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/474/|titlu=Hortob&aacute;gy National Park - the &lt;i&gt;Puszta&lt;&#x2f;i&gt;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref> Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa l-ikbar żona protetta fl-Ungerija u l-ikbar bur tal-ħaxix seminaturali fl-[[Ewropa]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.whcmeeting.hu/hu/information/venue.html|titlu=A Vilagorokseg Bizottsag 26. Ulese|data=2007-12-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071209021004/http://www.whcmeeting.hu/hu/information/venue.html|arkivju-data=2007-12-09|url-status=dead}}</ref>

u Marsyas, fil-Villa ta’ Aion, fis-sit arkeoloġiku ta’ Paphos.]]
Is-'''Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos''', magħruf ukoll bħala l-'''Park Arkeoloġiku ta’''' '''Kato Pafos''', fih il-biċċa l-kbira tal-belt Griega u [[Imperu Ruman|Rumana]] antika u importanti ta’ [[Paphos]] u jinsab fil-Lbiċ ta’ [[Ċipru]]. Is-sit arkeoloġiku tħejja biex ikun aċċessibbli għal żjarat turistiċi fi ħdan is-sezzjoni ta’ [[Nea Paphos]] (‘Paphos Ġdida’) tal-belt kostali, għalkemm l-iskavi għadhom għaddejjin.<ref>Bryant, Sue (13 January 2009). ''Frommer's Cyprus With Your Family: From the Best Family Beaches to Mountain Villages''. John Wiley & Sons. pp. 56–. ISBN <bdi>978-0-470-72318-0</bdi>.</ref>

<small>([[transliterazzjoni]])</small><br />"ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ"<br />"''Alla - Patria - Re''"</span>
|innu_nazzjonali             = "[[Al-naxid al-xarif|An-Naxid ax-Xarif]]" <br /><small>"L-Innu x-Xarif"{{spazji|1}}<small>([[transliterazzjoni]])
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>[http://www.pogar.org/publications/other/constitutions/mrc-constitution-96-e.pdf Kostituzzjoni Marokkina, 1996]</ref>
[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]]<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2019-12-28 |titlu=Archive copy |url=http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111003192853/http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-data=2011-10-03 |url-status=dead }}</ref>
|kapitali                    = [[Rabat (Marokk)|Rabat]]
|latd=34 |latm=02 |latNS=N |lonġd=6 |lonġm=51 |lonġEW=W
|l-ikbar_belt                = [[Casablanca]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]]
|titlu_kap1                  = [[Re tal-Marokk|Re]]
|isem_kap1                   = [[Moħammed VI]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Marokk|Prim Ministru]]
|isem_kap2                   = [[Aziz Akhannouch]]<ref>[https://www.mapnews.ma/am/activites-royales/%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%9C%E2%B5%89-%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B1-%E2%B5%8F-%E2%B5%A1%E2%B4%B0%E2%B4%B7%E2%B4%B7%E2%B5%93%E2%B5%94-%E2%B5%8E%E2%B4%B0%E2%B5%99%E2%B5%99-%E2%B5%84%E2%B4%B0%E2%B5%A3%E2%B5%89%E2%B5%A3-%E2%B4%B0%E2%B5%85%E2%B5%8F%E2%B5%93%E2%B5%9B-%E2%B4%B0%E2%B4%B7-%E2%B5%89%E2%B4%B3-%E2%B4%B0%E2%B5%8F%E2%B5%99%E2%B5%99%E2%B5%89%E2%B5%85%E2%B4%BC-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C-%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%8E%E2%B4%B3%E2%B5%8D%E2%B5%9C-%E2%B5%99-%E2%B5%9C%E2%B5%93%E2%B4%B3%E2%B5%89-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C (lingwa taxelħita) ⵉⵙⵜⵉ ⴱⴰⴱ ⵏ ⵡⴰⴷⴷⵓⵔ ⵎⴰⵙⵙ ⵄⴰⵣⵉⵣ ⴰⵅⵏⵓⵛ ⴰⴷ ⵉⴳ ⴰⵏⵙⵙⵉⵅⴼ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵉⵙⵎⴳⵍⵜ ⵙ ⵜⵓⴳⵉ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵜⴰⵎⴰⵢⵏⵓⵜ] </ref>
|tip_sovranità               = Unifikazzjoni
|nota_sovranità              = 1554
|avveniment_stabbilit1       = Unifikata mid-[[Dinastija Sagħdija]]
|data_stabbilit1             = 1554
|avveniment_stabbilit2       = [[Dinastija Għalawija]] (preżenti)
|data_stabbilit2             = 1666
|avveniment_stabbilit3       = [[Independenza]] minn Franza
|data_stabbilit3             = 2 ta' Marzu, 1956
|avveniment_stabbilit4       = [[Independenza]] minn Spanja
|data_stabbilit4             = 7 ta' April, 1956
|poż_erja                    = 57
|erja_km2                    = 446,300
|erja_mi_kw                  = 172,414
|perċentwal_ilma             = 250km² (0.056%)
|sena_stima_popolazzjoni     = 2009
|stima_popolazzjoni          = 31,993,000<ref name=unpop>[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf ''World Population Prospects, Table A.1''], [[Nazzjonijiet Uniti]], 2008.</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 37
|ċensiment_popolazzjoni      = 29,680,069<ref name=hcp>[https://web.archive.org/web/20080821033855/http://www.hcp.ma/Profil.aspx Recensement général de la Population et de l'Habitat 2004], Haut-Commissariat Au Plan, 2004</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2004
|densità_popolazzjoni_km2    = 71.6
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 185.5
|poż_densità_popolazzjoni    = 122
|sena_PGD_PSX                = 2008
|PGD_PSX                     = $137.126 biljun<ref name=imf2>{{ċita web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=686&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=43&pr.y=3 |titlu=Morocco|editur=Fond Monetarju Internazzjonali|aċċess=01-10-2009|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 57
|PGD_PSX_per_capita          = $4,362<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 115
|sena_IŻU                    = 2007
|IŻU                         = {{profitt}} 0.654
|poż_IŻU                     = 130
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;">medju</span>
|valuta                      = [[Dirham Marokkin]]
|kodiċi_valuta               = MAD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa tal-Punent|WET]]
|differenza_ħku              = +0
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa tal-Punent|WEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +1
|cctld                       = [[.ma]]
|kodiċi_telefoniku           = 212
|sena_PGD_nominali           = 2008
|PGD_nominali                = $88.879 biljun<ref name=imf2/>>
|poż_PGD_nominali            = 61
|PGD_nominali_per_capita     = $2,827<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 109
}}
Il-'''Marokk''' (bl-[[Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), uffiċjalment ir-Renju tal-Marokk, huwa pajjiż fir-reġjun tal-[[Magreb]] fl-[[Afrika ta’ Fuq]]. Tinjora l-Baħar Mediterran lejn it-tramuntana u l-Oċean Atlantiku lejn il-punent, u għandha fruntieri fuq l-art mal-[[Alġerija]] fil-lvant, u t-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] fin-nofsinhar. Il-Marokk jippretendi wkoll il-komunità awtonoma [[Spanja|Spanjoli]] ta' [[Ceuta]], [[Melilla]] u [[Peñón de Vélez de la Gomera]], u diversi gżejjer żgħar ikkontrollati mill-Ispanjol lil hinn mill-kosta tiegħu.<ref>{{cite news|sena=2018|titlu=Ceuta, Melilla profile|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14114627|lingwa=en-GB|pubblikatur=BBC News|data-aċċess=13 Novembru 2018}}</ref> Mifrux fuq medda ta’ 446,300 km<sup>2</sup> (172,300 sq mi)<ref name="BBC country profile" /> jew 716,550 km<sup>2</sup> (276,660 sq mi),<ref name="CIA Factbook" />{{ref label|Territory|b|}}, u b’popolazzjoni ta’ madwar 37 miljun ċittadin. Ir-reliġjon uffiċjali u predominanti tagħha hija l-[[Iżlam|Islam]], u l-lingwi uffiċjali huma l-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] u l-[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]] (Tamazight); il-Franċiż u d-djalett [[Marokkin tal-Għarbi]] (l-Għarbija l-Magħribija d-Dariġa) huma wkoll mitkellma ħafna. L-identità u l-kultura Marokkina hija taħlita ta’ kulturi [[Għarab]], [[Berber]], [[Afrikani]] u [[Ewropa|Ewropej]]. Il-kapitali tagħha hija [[Rabat (Marokk)|Rabat]], filwaqt li l-akbar belt tagħha hija [[Casablanca]].<ref name="Abun-Nasr19873">{{cite book|awtur=Jamil M. Abun-Nasr|data=20 Awwissu 1987|titlu=A History of the Maghrib in the Islamic Period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33767-0}}</ref> Il-bliet importanti ieħor tinkludi [[Agadir]], [[Fes]], [[Meknès]], [[Marrakesh|Marrakexx]], u [[Uġda]].

tinsab fil-Qorti tar-Reġina Marija (xellug) u s-Sala Mpittra tinsab fil-Qorti tar-Re William (lemin). Il-koppli jinsabu fuq id-daħliet.]]
Il-'''Kulleġġ Navali Rjali Antik''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Old Royal Naval College'') huwa l-binja arkitettonika ċentrali tas-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] msejjaħ Greenwich Marittima<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/795/|titlu=Maritime Greenwich|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.greenwichwhs.org.uk/world_heritage/documents/ManPlan2004-Part4.pdf|titlu=Evalwazzjoni tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO|data-aċċess=2023-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070413101822/http://www.greenwichwhs.org.uk/world_heritage/documents/ManPlan2004-Part4.pdf|arkivju-data=2007-04-13|url-status=dead}}</ref>, fi Greenwich, [[Londra]], ir-[[Renju Unit]], u jitqies bħala "l-ifjen kumpless arkitettoniku u pajsaġġistiku drammatiku fir-Renju Unit".<ref name=":0" /> Is-sit huwa ġestit mill-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik, li ġie stabbilit fl-1997 għall-konservazzjoni tal-binjiet u tas-sit inġenerali sabiex jiġu kkonvertiti f'destinazzjoni [[Kultura|kulturali]].<ref>{{Ċita web|url=https://ornc.org/wp-content/uploads/2022/02/Annual_review_20_21.pdf|titlu=Rieżami Kulturali tal-2021}}</ref> Il-binjiet oriġinarjament inbnew biex jintużaw bħala Sptar Irjali għall-Baħħara f'Greenwich, issa magħruf ġeneralment bħala l-Isptar ta' Greenwich, mikri mir-Re [[William III]] u mir-Reġina [[Marija II]] fil-25 ta' Ottubru 1694, iddisinjat minn [[Christopher Wren]], u mibni bejn l-1696 u l-1712.<ref>{{Ċita web|url=https://ornc.org/our-history/royal-hospital/|titlu=Royal Hospital|sit=Old Royal Naval College|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-07-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.mariners-l.co.uk/GreenwichRoyal.html|titlu=Greenwich Royal Hospital School 1|sit=www.mariners-l.co.uk|data-aċċess=2023-07-30}}</ref> L-isptar għalaq fl-1869. Bejn l-1873 u l-1998 il-binja ntużat bħala l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.<ref>Dickinson, Harry W. (2016). ''Wisdom and war: the Royal Naval College Greenwich 1873-1998''. London: Routledge. ISBN <bdi>978-1138271753</bdi>.</ref>
[[File:Microcosm_of_London_Plate_097_-_Greenwich_Hospital_Microcosm_edited.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Microcosm_of_London_Plate_097_-_Greenwich_Hospital_Microcosm_edited.jpg|daqsminuri|Is-Sala Mpittra tal-Isptar ta' Greenwich impittra minn Augustus Pugin u Thomas Rowlandson.]]

{{Wikifikazzjoni}}

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

Is-'''Sassi ta' Matera''' huma żewġ distretti (''Sasso Caveoso'' u ''Sasso Barisano'') tal-belt [[Italja|Taljana]] ta' [[Matera]] fir-reġjun ta' [[Basilicata]], magħrufa sew għad-djar antiki fl-għerien li ilhom abitati mill-[[preistorja]], eżattament mill-perjodu Paleolitiku. Flimkien mal-kwartier ta' Civita (mibni f'xifer l-irdum li jissepara ż-żewġ Sassi), jikkostitwixxu ċ-ċentru storiku tal-belt. Is-Sassi ġew deskritti kemm-il darba bħala "wieħed mill-iżjed pajsaġġi uniċi fl-[[Ewropa]]".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Fodor's|data=2011-03-22|titlu=Fodor's Southern Italy|url=https://books.google.it/books?id=DdaXX0IyFKUC&pg=PT195&dq=basilicata+%22one+of+the%22&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwj9g_bSg-nYAhWJ-6QKHaiQA9IQ6AEIcDAJ#v=onepage&q=matera%20%22one%20of%20the%20most%20unique%20landscapes%20in%20Europe%22%22&f=false|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Fodor's Travel}}</ref> Iż-żewġ Sassi u l-park tal-knejjes rupestri ġew imniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-05}}</ref>

Il-'''Villa Tugendhat''' hija binja arkitettonika sinifikanti f’[[Brno]], iċ-[[Ċekja]]. Hija waħda mill-prototipi pijunieri tal-arkitettura moderna fl-[[Ewropa]], u ġiet iddisinjata mill-arkitetti [[Ġermanja|Ġermaniżi]] [[Ludwig Mies van der Rohe]] u [[Lilly Reich]]. Il-villa nbniet bil-konkos rinfurzat bejn l-1928 u l-1930<ref>Courland, Robert. ''Concrete Planet''. Prometheus Books, Amherst, NY. (2012) p. 326. <nowiki>ISBN 978-1616144814</nowiki>.</ref> għal [[Fritz Tugendhat]] u martu Greta Tugendhat, u f’qasir żmien saret ikona tal-[[Moderniżmu]]. Fl-2001, il-Villa Tugendhat saret [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1052/|titlu=Tugendhat Villa in Brno|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-24}}</ref>

'''Hatı Çırpan''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''Satı Kadın''', twieldet fl-1890 – mietet fil-21 ta’ Marzu 1956) kienet [[politiku]] Tork, waħda mill-ewwel membri nisa tal-parlament fil-Gran Assemblea Nazzjonali tat-[[Turkija]], eletta fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1935.

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Francesco.jpg
|desk_stampa=Xbieha ta' San Franġisk t'Assisi f'affresk ta' [[Cimabue]] fil-[[basilika ta' Assisi]]; jgħidu li din hi ix-xbieha l-iżjed fidila tal-qaddis.
|data_twelid= 26 ta' Settembru 1182 
|post_twelid= [[Assisi]]
|data_mewt=3 ta' Ottubru, 1226 
|post_mewt=Assisi
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=16 ta' Lulju 1228 
|post_kanonizzazzjoni=Assisi 
|kanonizzat_minn= Papa [[Gregorju IX]]
|jum_festa=4 ta' Ottubru
|l-ikbar_santwarju=Basilka ta' San Franġisk t'Assisi, f'Assisi
|attribut1=Lupu, għasafar, stigmati
|patrun=L-[[Italja]], l-animali, il-kummerċjanti, ekoloġisti.
}}

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 199 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 78,115 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 179.8
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 465.7
|poż_densità_popolazzjoni    = 71 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2008
|PGD_PSX                     = $4.510 biljun<ref name="Departament d'estadística">{{ċita web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=3&codi_divisio=1098&codi_subtemes=155 |titlu=Andorra 2008, Departament d'estadística d'Andorra |pubblikatur=Estadistica.ad |lingwa=es |data-aċċess=2012-08-26}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 155
|PGD_PSX_per_capita          = $53,383
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 9
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.846 <ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |format=PDF |titlu=Human Development Report 2010 |sena=2010 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2013-06-05}}</ref>
|poż_IŻU                     = 33
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Paréage]] mill-[[Kuruna ta' Aragona]]
|data_stabbilit1             = [[Paréage tal-Andorra 1278|1278]]
|valuta                      = [[Ewro]] (€){{smallsup|1}}
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ċentrali Ewropew tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.ad]]{{smallsup|2}}
|kodiċi_telefoniku           = [[+376]]
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                        = Qabel 1999, il-[[frank Franċiż]] u [[peseta Spanjola]];-muniti u noti ta 'żewġ muniti, madankollu, baqgħet valuta legali sal-2002. Ammonti żgħar ta' [[Diner tal-Andorra]] i (maqsum 100 centim) kienu nħadmu wara l-1982.
|nota2                        = Ukoll [[.cat]], li hi maqsuma flimkien mat-territorji li jitkelmu bil-Katalan.
}}
[[File:Andorra location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Andorra topographic map-es.svg|thumb|Mappa]]
[[File:Andorra nasa world wind.png|thumb|Immaġini bis-satellita ta' Andorra.]]
[[File:Andorra location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Andorra Telecom 2019 logo.svg|thumb|Seu/sede/campus de/d' Andorra Telecom, S.A.U. (kampus ta' huwa Kumpanija tat-telekomunikazzjoni u televiżjoni fil-pajjiż).]]
[[File:Andorra Telecom seu central.jpg|thumb|Seu/sede Andorra Telecom, S.A.U. (kampus ta' huwa Kumpanija tat-telekomunikazzjoni u televiżjoni fil-pajjiż).]]
[[File:Logo Andorra Televisió.png|thumb|Andorra Televisió (ATV)/Andorra Televisión (ATV)/Andorra Television (ATV) (Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:RTVA logotip.png|thumb|Ràdio i Televisió d'Andorra (RTVA)/Radio y Televisión de Andorra (ATV) (Radju u Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:RTVA32.JPG|thumb|Seu/sede/campus de/d' Ràdio i Televisió d'Andorra (RTVA)/Radio y Televisión de Andorra (ATV) (kampus ta' Radju u Televiżjoni ta' Andorra).]]
[[File:Andorra lenguas.png|thumb|Tabella tal-lingwi materni ta' Andorra (2012).]]
[[File:Perrosdetrineo2.JPG|thumb|Klieb tas-slitta.]]
[[File:הפרלמנט החדש (cropped).jpg|thumb|Kunsill Ġenerali ta' Andorra (Consejo General de Andorra/Consell General d'Andorra)]]
[[File:Estacionesquiandorra.JPG|thumb|Grandvalira fil-parroċċa ta’ Encamp.]]
[[File:Estació d'esquí Pas de la Casa, Andorra, 2006.JPG|thumb|Chairlift fi Grandvalira. Pas de la Casa.]]
[[File:Sededelgobiernoandorrano.JPG|thumb|Plakka tal-parlament ta' Andorra.]]
[[File:Andorra Encamp Museumsgebäude.JPG|thumb|Mużew Nazzjonali tal-Karozzi (Museu Nacional de l'Automòbil/Museo nacional del Automóvil)]]
[[File:Andorra-coa-old.jpg|thumb|Armi ta' Andorra fil-Casa de la Vall.]]
[[File:Casa de la Vall, Andorra la Vieja, Andorra, 2013-12-30, DD 01.JPG|thumb|Casa de la Vall.]]
[[File:Comapedrosa01.jpg|thumb|Comapedrosa/Coma Pedrosa]]

, 1872]]
'''Berthe Morisot''' (14 ta' Jannar 14, 1841&nbsp;&ndash; 2 ta' Marzu 2, 1895) kienet pittriċi u membru taċ-ċirku ta' pitturi f'[[Pariġi]] li saru magħrufin bħala l-[[Impressjonisti]]. Għal seklu sħiħ ma tantx kienet stmata, forsi għax kienet mara, imma issa saret meqjusa waħda mill-aħjar pitturi Impressjonisti.

{{stub|kimika}}

Magħruf mad-dinja kollha bħala l-“Kurat t’Ars”, '''San Ġwann Marija Vianney''' (Dardilly, [[Franza]], 8 Mejju 1786 - Ars-sur-Formans, 4 Awwissu 1859) kien kappillan Franċiż meqjum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala qaddis u l-qaddis patrun tas-saċerdoti.

{{Taxobox
| isem = Murexechinus
| stampa = 
| daqs_stampa =
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Murexechinus'''''
| awtorità_ġeneru = Van Dyck, 2002
| speċi = '''''M. melanurus'''''
| binominali = ''Murexechinus melanurus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1899)
}}
'''''Murexechinus''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjur ta' denbu iswed (għalkemm jissejjaħ ukoll bl-isem ta' ġurdien marsupjal ta' denbu iswed u kien jissejjaħ ukoll "anteċinu ta' denbu iswed" biss m'għadux jintuża' minn meta ma baqax jagħmel parti mill-ġeneru ''[[Antechinus]]''), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{{Automatic taxobox}}

Il-'''Ġibjun ta' Kiev''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Київське водосховище, b'ittri Rumani: ''Kyyivs’ke vodoskhovyshche''), lokalment magħruf bħala l-'''Baħar ta' Kiev''', huwa ġibjun kbir tal-ilma li jinsab max-xmara [[Dnieper]] fl-[[Ukrajna]]. Il-ġibjun ingħata isem il-belt ta' [[Kiev]], li tinsab fin-Nofsinhar, u jkopri erja ta' 922 kilometru kwadru fi ħdan l-Oblast ta' Kiev. Il-ġibjun imtela fl-1964-1966 wara li nbniet id-diga għall-Impjant tal-Enerġija Idroelettrika ta' Kiev f'[[Vyshhorod]]. Il-ġibjun jintuża l-iktar għall-ġenerazzjoni tal-idroelettriċità, għall-konsum industrijali u pubbliku, u għall-irrigazzjoni.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Liebru l-ġebel aħmar ta' Natal
| image = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Natal (P.crassicaudatus)..JPG
| image_width = 240px
| image_caption = Liebru l-ġebel aħmar ta' Natal, ''[[Pronolagus crassicaudatus]]''
| status =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Pronolagus]]''
| species = '''''P. crassicaudatus'''''
| binomial = ''[[Pronolagus crassicaudatus]]''
| binomial_authority = I. Geoffroy, 1832
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Pronolagus crassicaudatus crassicaudatus]]'' 
*''[[Pronolagus crassicaudatus ruddi]]'' 
}}

Boomerang huwa stazzjon mil-Cartoon Network li ixandar Kartoons iktar antiki.

b'kitla tal-fidda u wħud mill-għodod tal-inċiżjoni tiegħu]]
'''Arġentier''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mill-[[fidda]]. It-terminu “arġentier” jintuża spiss bħala sinonimu għall-ħaddiema li jaħdmu l-oġġetti mid-deheb peress li t-tekniki, it-taħriġ, l-istorja u x-xirkiet tagħhom huma simili għal dawk tal-'''arġentier (tal-fidda)''', għalkemm il-prodott aħħari mhuwiex l-istess, tant li spiss dan jiġi speċifikat, eż. [[arġentier (tad-deheb)]].

{{Taxobox
|isem = ''Heterohyrax''
|stampa = Ein klippschliefer.jpg
|daqs_stampa = 225px
|deskrizzjoni_stampa = ''Heterohyrax brucei''
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|fajlum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|sottoklassi = [[Theria]]
|infraklassi = [[Eutheria]]
|ordni = [[Hyracoidea]]
|familja = [[Procaviidae]]
|binominali = ''Heterohyrax''
|awtorità_binominali = [[John Edward Gray|Gray]], 1868
}}
'''''Heterohyrax''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammiferu|Mammalia]], u fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra u bi speċi waħda biss ħajja.

f'Siega Verde.]]
'''Siega Verde''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈsjeɣa ˈβeɾðe]) huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] f'Serranillo, Villar de la Yegua, il-provinċja ta' [[Salamanca]], f'Kastilja u León, [[Spanja]], li flimkien mal-[[arti]] Paleolitika fil-[[Wied ta' Côa]] fil-[[Portugall]] huwa wieħed mis-siti prinċipali fl-[[Ewropa]] bħala konċentrazzjoni ta' inċiżjonijiet jew tinqixiet [[Preistorja|preistoriċi]] fuq il-blat. Jinkludi l-lokalitajiet ta' Villar de la Yegua, Villar de Argañán u Castillejo de Martín Viejo. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-arti Paleolitika tal-Wied ta' Côa fl-2010.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref>

L-'''Esperantoloġija''' (jew l-'''istudji tal-Esperanto''') hija studju tal-lingwistika speċjali tal-[[Esperanto]] li tistudja l-kostruzzjoni tal-kliem, l-assemblaġġ tal-kliem, l-introduzzjoni tal-kliem fil-lingwa u t-traskrizzjoni ta’ termini “umbrella” u ismijiet proprji. Il-prinċipji tal-Esperantoloġija tal-kostruzzjoni tal-kliem huma eżemplari tal-prinċipji tal-ħtieġa u tas-suffiċjenza li għandhom l-għan li joħolqu bilanċ bejn kemm kelma tkun konċiża u kemm tkun tinftiehem b’mod ċar.<ref name=":0">Wüster: Esperantologiaj principoj (E-Germana Vortaro). Neergard: Fremdvortoj en E. Tie oni trovas ankaŭ bibliografian liston. KALOCSAY.</ref> Fir-rigward tal-għerq tal-kliem, l-Esperantoloġija tistabbilixxi dawn il-prinċipji:

{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Fenek Ewropew
| status = 
| status_system = 
| image = Oryctolagus cuniculus.jpg
| image_caption = [[Fenek Ewropew]] ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Oryctolagus]]''
| species = '''''O. cuniculus'''''
| binomial = ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
* ''[[Oryctolagus cuniculus algirus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus brachyotus]]''  
* ''[[Oryctolagus cuniculus cnossius]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus cuniculus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus habetensis]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus huxleyi]]'' 
}}

'''Il-Kastell ta’ Lida''' ( Belarusian: Лідскі замак, Lithuania: ''Lydos pilis'') kienet waħda minn diversi ċitadelli li nbniet mill-[[Gran Duka]] [[ Gediminas |Gediminas]] tal-[[Litwanja]] fis-seklu 14 kmieni biex tiddefendi l-artijiet tiegħu kontra l-espansjoni tal-Kavallieri Teutoniċi. Rabtiet oħra f'din il-katina tad-difiża kienu jinkludu [[ Kastell Hrodna Qadim |Hrodna]], [[ Kastell Navahrudak |Navahrudak]], [[ Kastell Kreva |Kreva]], [[ Kastell Medininkai |Medininkai]] u [[ Kastell tal-Peniżola Trakai |Trakai]]. Il-belt moderna ta' [[ Lida |Lida]], il-[[Bjelorussja|Belarussja]] kibret madwar dan il-kastell. Il-Kastell ta’ Lida hu {{Convert|141|m|ft}} il-fuq mil-livell tal-baħar. <ref>[http://elevationmap.net/castle-of-lida-lida-belarus?latlngs=%2853.8874691,25.303354799999966%29 Lida Castle Altitude and Position]</ref>

Il-'''Kolossew''', magħruf ukoll bil-[[Lingwa Latina|Latin]] bħala ''Amphitheatrum Flavium'', huwa anfiteatru ovali ta’ żmien l-[[Imperu Ruman]] fiċ-ċentru ta’ [[Ruma]], l-[[Italja]]. Il-Kolossew jinsab ftit ’il bogħod mill-Forum Ruman, kemm kemm fil-Lvant, u huwa l-ikbar anfiteatru li qatt inbena fid-dinja. Il-kostruzzjoni tiegħu bdiet taħt l-imperatur [[Vespasjanu]] (li rrenja mid-69 sad-79 W.K.) fis-sena 72 W.K.<ref>Hopkins, p. 2.</ref> u tlestiet fis-sena 80 W.K. taħt is-suċċessur u l-eredi tiegħu, [[Titu]] (li rrenja mid-79 sal-81 W.K.).<ref>Bianchi Bandinelli e Torelli 1976, Arte romana scheda 99.</ref> Matul ir-renju ta’ [[Domizjanu]] (<abbr>li rrenja mill-</abbr>81 sas-96 W.K.) sarulu modifiki ulterjuri.<ref name=":0">Roth, Leland M. (1993). ''Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning'' (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. ISBN <bdi>978-0-06-430158-9</bdi>.</ref> It-tliet imperaturi li kellhom il-patroċinju tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni huma magħrufa bħala d-dinastija Flavjana, u għalhekk l-anfiteatru ġie msejjaħ bħala l-Anfiteatru Flavjan minn klassiċisti u arkeologi li ġew wara, minħabba li huwa assoċjat ma’ isem il-familja Flavjana ''(Flavius)''.

{{DISPLAYTITLE:''The Loud House Movie''}}
'''''The Loud House Movie''''' huwa [[film]] mużikali animati Amerikan tal-2021 miktb, dirett minn Dave Needham fuq Nickelodeon Movies u Netflix. Il-film ta' 2020 oriġinarjament kien se jinħareġ minn Paramount Pictures taċ-ċinema. Minflok, il-film kellu rilaxx diġital fl-2021 fuq Netflix u jixxandar fuq Television Malta fl-2023.

'''Corcovado''' (<small>pronunzja Portugiża:</small> [koʁkoˈvadu] ), li tfisser "ħotba" bil-[[Portugiż]], hija għolja fiċ-ċentru ta' [[Rio de Janeiro]], il-[[Brażil]]. Il-quċċata tal-[[granit]] tinstab 710 metri (2,329 pied) 'il fuq fil-Park Nazzjonali tal-Foresta ta' Tijuca. L-għolja ta' Corcovado tinsab fil-Punent taċ-ċentru tal-belt iżda hija kompletament fil-limiti tal-belt u viżibbli minn distanzi kbar. Hija magħrufa mad-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għall-[[Statwa|istatwa]] ta' [[Ġesù]] ta' 38 metru (125 pied) fil-quċċata tagħha, magħrufa aħjar bħala l-istatwa ta' ''[[Kristu Redentur (statwa)|Kristu Redentur]]''. Din kienet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja|Seba' Għeġubijet Ġodda tad-Dinja]].
[[Kategorija:Pages using infobox mountain with language parameter|PortugueselanguagePortuguese ]]
== Aċċess ==
Il-quċċata u l-istatwa jistgħu jintlaħqu permezz ta' triq dejqa, kif ukoll mill-Corcovado Rack Railway li nfetħet fl-1884 u ġiet irranġata fl-1980, jew b'mogħdija għall-mixi fin-naħa tan-Nofsinhar tal-għolja li tibda minn Parque Lage.<ref>{{Ċita web|url=https://www.google.com/maps/dir/Parque+Lage+-+R.+Jardim+Bot%C3%A2nico,+414+-+Jardim+Bot%C3%A2nico,+Rio+de+Janeiro+-+RJ,+22461-000,+Brazil/Cristo+Redentor+-+Alto+da+Boa+Vista,+Rio+de+Janeiro+-+State+of+Rio+de+Janeiro,+Brazil/@-22.9546839,-43.2175744,1274m/?hl=en|titlu=Parque Lage to Christ the Redeemer|sit=Parque Lage to Christ the Redeemer|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-11}}</ref> Is-servizz tal-ferrovija juża tliet karreġġati li jaħdmu bl-elettriku, li bejniethom jesgħu 540 passiġġier fis-siegħa. Il-vjaġġ bil-ferrovija jieħu madwar 20 minuta u jitlaq kull 20 minuta. Minħabba l-kapaċità limitata tagħha għall-passiġġieri, l-istennija biex titla' fl-istazzjon tad-dħul tista' tieħu diversi sigħat. L-iskeda tas-sena kollha hija mit-8:30 ta' filgħodu sas-6:30 ta' filgħaxija.

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Agricola
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Agricola]] ''[[Cryptonanus agricolai]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. agricolai'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus agricolai]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
| range_map = Firxa Cryptonanus agricolai.PNG
| range_map_caption = Firxa ta' ''Cryptonanus agricolai''     
}}
L-[[Opossum nanu mistur ta' Agricola]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Agricola]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus agricolai]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus agricolai]]'' jgħix f'abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi għall-foresti bl-arbuxelli tax-xewk magħrufin bħala l-'''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b'arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''.Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

Fl-24 ta' Frar 2022, ir-Russia invadiet u okkupat partijiet mill-[[Ukrajna]] f'eskalazzjoni kbira tal-Gwerra Russo-Ukrena, li bdiet fl-2014. L-[[invażjoni]] rriżultat f'għexieren ta' eluf ta' mwiet fuq iż-żewġ naħat, u instigat l-akbar kriżi tar-refuġjati fl-Ewropa mit- [[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]]. Madwar 8 miljun Ukren kienu spostati minn pajjiżhom sa Ġunju, u aktar minn 8.1 miljun kienu ħarbu mill-pajjiż sa Marzu 2023.

Iż-'''Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja''' hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-[[Tażmanja]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/181/|titlu=Tasmanian Wilderness|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.parks.tas.gov.au/indeX.aspX?base=391|titlu=Parks & Wildlife Service - Tasmanian Wilderness World Heritage Area|data=2016-11-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161126182346/http://www.parks.tas.gov.au/indeX.aspX?base=391|arkivju-data=2016-11-26|url-status=dead}}</ref> Din hija waħda mill-ikbar żoni ta' konservazzjoni fl-Awstralja u tkopri 15,800 km<sup>2</sup> (6,100 mil kwadru), jew kważi 25 % tat-Tażmanja. Kienet ukoll waħda mill-aħħar irqajja' ta' natura selvaġġa miti fid-dinja, u tinkludi ż-Żona Naturali Selvaġġa tal-Lbiċ.

Il-kunċett tan-'''Nisa f’Malta''' jirreferi, fost affarijiet oħra, għall-istatus soċjali tan-nisa fis-soċjetà Maltija f’kuntesti differenti tal-imgħoddi u tal-preżent fl-i[[Storja ta' Malta|storja ta’ Malta]].<ref>Rudolf, Uwe Jens; Berg, Warren G. (2010). ''Historical Dictionary of Malta''. Scarecrow Press. pp. 233–235. ISBN <bdi>9780810873902</bdi>.</ref>
{| class="wikitable"
|+Nisa f’Malta
! colspan="2" |Indiċi tal-Inugwaljanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu={{!}} Human Development Reports|url=http://hdr.undp.org/en/composite/GII|data-aċċess=2021-03-19|sit=hdr.undp.org}}</ref>
|-
!Valur
|0.220 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|41 minn 152
|-
!Mortalità materna (kull 100,000)
|8 (2010)
|-
!Nisa fil-Parlament
|14.3 % (2013)
|-
!Nisa tal-età ta’ iktar minn 25 sena li temmew l-edukazzjoni sekondarja
|68.6 % (2012)
|-
!Nisa fil-forza tax-xogħol
|63.6 % (rata ta’ impjieg skont id-definizzjoni tal-OECD, 2019)<ref>{{Ċita web|titlu=LFS by sex and age - indicators|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=LFS_SEXAGE_I_R|data-aċċess=2021-03-19|sit=stats.oecd.org}}</ref>
|-
! colspan="2" |Indiċi Globali tad-Diskrepanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu="The Global Gender Gap Report 2013" (PDF). World Economic Forum. pp. 12-13.|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2013.pdf#page=20}}</ref>
|-
!Valur
|0.6761 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|84 minn 153
|}

{{stub|Storja}}
border
|stampa_mappa                = The British Empire.png
|deskrizzjoni_mappa          = L-inħawi kollha tad-dinja li qatt kienu parti mill-Imperu Brittaniku. It-[[Territorji Brittaniċi Barranin]] attwali għandhom isimhom issottolinjat bl-aħmar.
<!--Do not add extra information to infobox - it deliberately only contains the flag and map. Do not add countries to the map that are not considered part of the British Empire by reliable sources.-->
}}

'''Dimitrana Ivanova''', kunjomha xebba ''Petrova'' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Димитрана Иванова, 1881–1960), kienet riformista, suffraġista u attivista tad-drittijiet tan-nisa [[Bulgarija|Bulgara]]. Hija kienet il-President tal-Unjoni tan-Nisa mill-1926 sal-1944.

'''Bennej''' jew '''bennej ewlieni''' huwa figura ċentrali li twettaq il-proġetti tal-kostruzzjoni skont il-pjanta jew id-disinn tal-[[arkitett]] fiż-żminijiet premoderni. Jista’ jitqies bħala l-prekursur tal-arkitett u tal-inġinier modern li issa għandhom rwoli distinti u separati u anke ċertu ġerarkija fit-twettiq tax-xogħlijiet.<ref name=":0">Olga Popovic Larsen, Andy Tyas, ''Conceptual Structural Design: Bridging the Gap Between Architects and Engineers'' (2003), p. 29-30.</ref>

fit-Tempju, f'Bârsana.]]
Il-'''Knejjes tal-Injam ta' Maramureș''' fir-reġjun ta' Maramureș fit-Tramuntana tat-Transilvanja huma grupp ta' kważi mitt knisja [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodossa]], u okkażjonalment uħud [[Knisja Kattolika|Kattoliċi]]-[[Greċja|Griegi]], b'soluzzjonijiet arkitettoniċi differenti minn perjodi u nħawi differenti. Il-knejjes ta' Maramureș huma kostruzzjonijiet għoljin tal-[[injam]] b'torrijiet tal-kampnari karatteristiċi twal u rqaq fin-naħa tal-Punent tal-binjiet. Huma espressjoni vernakolari partikolari tal-pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] ta' din iż-żona muntanjuża tat-Tramuntana tar-[[Rumanija]].

'''Mackenyu Maeda''' (imwieled fis-16 ta' Novembru, 1996) huwa attur Ġappuniż. Huwa iben [[Sonny Chiba]] u [[Tamami Chiba]].<ref>{{Ċita web|url=https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|titlu=Mackenyu: Movies, Age, Photos, Family, Wife, Height, Birthday, Biography, Facts, Filmography, Upcoming Movies, TV, OTT, Social Media, Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp, Google YouTube & More » Celtalks|kunjom=Team|isem=Celtalks|data=2022-01-04|sit=Celtalks|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231030065212/https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|arkivju-data=2023-10-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tvinsider.com/people/mackenyu/|titlu=Mackenyu - Actor|data=2023-08-30|sit=TV Insider|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-31}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://myanimelist.net/people/56267/Mackenyu_Arata|titlu=Mackenyu Arata|sit=MyAnimeList.net|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
In-'''naħal''' huma [[insett]]i li jtiru u li jiġu mill-qrib miż-[[żunżan|żnażan]] u n-[[nemla|nemel]]. Huma magħrufa għas-sehem tagħhom fil-produzzjoni tal-[[għasel]] u x-[[xama']] u għall-[[pollinazzjoni]]. In-naħal jagħmlu linjaġġ monofiletiku fi ħdan is-superfamilja '''[[Apoidea]]''', fil-preżent ikklassifikat bl-isem tat-[[takson]] bla livell '''Anthophila'''. Hemm kważi 20,000 speċi magħrufa ta' naħal f' disa' familji rikonoxxuti<ref name="Danforthetal2006"> Danforth BN, Sipes S, Fang J, Brady SG, ''The history of early bee diversification based on five genes plus morphology'', (L-istorja tad-diversifikazzjoni bikrija tan- naħal ibbażata fuq ħames ġeni u l-morfoloġija), Proc. Natl. Acad. Sci. USA, Vol. 103, Ħarġa 41, paġni 15118-23, 2006, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1586180] [http://www.pnas.org/content/103/41/15118] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17015826]</ref>, għalkemm ħafna minnhom għadhom ma ġewx deskritti u n-numru veru x'aktarx hu ogħla. Jinstabu fuq kull kontinent ħlief l-[[Antartika]], f'kull ħabitat fuq il-pjaneta li fih ix-xtieli li jwarrdu ppolinati mill-insetti.

'''Draginja Vuksanović-Stanković''' (biċ-Ċirilliku: Драгиња Вуксановић-Станковић; twieldet fis-7 ta' April 1978) hija ġurista, [[Politiku|politika]] u professur tad-[[dritt]] mill-[[Montenegro]]. Hija taħdem bħala professur fl-Università tal-Montenegro. Attwalment hija Membru Parlamentari u l-eks President tal-Partit [[Soċjaliżmu Demokratiku|Soċjalista Demokratiku]]. Fl-elezzjoni presidenzjali tal-2018, hija saret l-ewwel kandidata presidenzjali fl-istorja tal-pajjiż.

{{stub|trasport}}

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-[[arti]] Rumaneska.]]
Il-'''Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí''' huma sensiela ta' disa' knejjes [[Rumanesk|Rumaneski]] Bikrin fil-[[Vall de Boí]], fil-''comarca'' [[Katalonja|Katalana]] ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' [[Lleida]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

fl-1976.]]
L-'''''Amerigo Vespucci''''' huwa vapur għoli tat-tbaħħir tal-Flotta Navali Militari Taljana (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Marina Militare'') li ngħata isem u kunjom l-esploratur [[Amerigo Vespucci]]. Huwa replika tax-xini li salpa lejn l-[[Stati Uniti|Amerka]] fl-imgħoddi. Il-port ospitanti ewlieni tiegħu huwa dak ta' [[La Spezia]], l-[[Italja]], u jintuża għat-taħriġ tal-flotta navali militari. Il-motto tal-vapur (li saħansitra huwa miktub fuqu) huwa: ''Non chi comincia ma quel che persevera'' (Mhux min jibda jgħodd, iżda min jibqa' jirsisti).

{{TaxoboxIng
| name = ''Dermotherium''
| fossil_range =  Eocen tard – Oligoċen tard
|regnum=[[Animalia]]
|phylum=[[Chordata]]
|classis=[[Mammalia]]
|ordo=[[Dermoptera]]
|familia=[[Cynocephalidae]]
|genus='''''Dermotherium'''''
|genus_authority=Ducrocq et al., 1992
|type_species=''Dermotherium major''
|type_species_authority=Ducrocq et al., 1992
|subdivision_ranks=Speċi
|subdivision=
*''Dermotherium chimaera'' <small>Marivaux et al., 2006</small>
*''Dermotherium major'' <small>Ducrocq et al., 1992</small>
}}
''[[Dermotherium]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament il-[[kolugi]] tal-kontinent ta' l-[[Asja]]. Dan il-[[ġeneru]] huwa relatat fil-qrib ħafna kemm ma' l-antenati kif ukoll maż-2 [[speċi]] estanti. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

, ''Tarsipes rostratus'', eżempju ta' mammiferu Nektarivoru]]

Il-'''Monasteru ta' Sopoćani''' (bis-[[Lingwa Serbjana|Serbjan]]: Манастир Сопоћани / ''Manastir Sopoćani'', pronunzjata [sǒpotɕani]), wegħda tar-Re [[Stefan Uroš I]] tas-[[Serbja]], inbena mill-1259 sal-1270, qrib il-bokka tax-xmara Raška fir-reġjun ta' Ras, iċ-ċentru tal-istat Serbjan [[Medjuevu|Medjevali]]. Ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979 flimkien ma' [[Stari Ras]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/96/|titlu=Stari Ras and Sopo&#x107;ani|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> Il-monasteru jinsab 15-il kilometru fil-Punent tar-raħal ta' [[Novi Pazar]].

bil-patata]]
Il-'''kċina Baxkira''' (bil-Baxkir: Башҡорт аш-һыуы, bir-Russu: Башкирская кухня ) jew '''kċina tal-[[Baxkortostan]]''' hija l-kċina tradizzjonali tal-Baxkiri. L-istil ta' ħajja tagħhom u l-predominanza tat-trobbija tal-baqar ikkontribwew għall-kultura, għat-tradizzjonijiet u għall-kċina tal-Baxkiri.

Il-'''jeddijiet''' huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

Il-'''Wied tal-Fondoq il-Kbir''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Great Rift Valley'') huwa parti minn sistema ta' ktajjen muntanjużi intrakontinentali li tgħaddi mill-[[Kenja]] mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. Huwa parti mill-Fondoq ta' Gregory, il-fergħa tal-Lvant tal-Fondoq tal-Lvant tal-[[Afrika]], li jibda fit-[[Tanżanija|Tanzanija]] lejn in-Nofsinhar u jibqa' sejjer lejn it-Tramuntana fl-[[Etjopja]].<ref>Chorowicz, Jean (2005). "The East African Rift System". ''Journal of African Earth Sciences''. '''43''' (1–3): 379–410.</ref> Ifforma fuq l-hekk imsejħa "Koppla tal-Kenja", art olzata [[Ġeografija|ġeografika]] li nħolqot mill-interazzjonijiet ta' tliet plakek tettoniċi ewlenin: il-plakek tal-Arabja, tan-Nubja u tas-[[Somalja]].<ref>Corti, Giacomo (Frar 2012). "Evolution and characteristics of continental rifting: Analog modeling-inspired view and comparison with examples from the East African Rift System". ''Tectonophysics''. '''522''': 1–33.</ref> Fl-imgħoddi, kien jitqies bħala parti mill-"Wied tal-Fondoq il-Kbir" minn [[Madagaskar|Madagascar]] sas-[[Sirja]]. Il-biċċa l-kbira tal-wied jagħmel parti mill-eks Provinċja tal-Wied tal-Fondoq.
[[File:Longolot.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Longolot.jpg|daqsminuri|Il-Muntanja ta' Longonot.]]
Fil-wied hemm l-Għoljiet ta' Cherangani u katina ta' vulkani, uħud minnhom li għadhom attivi. Il-klima hija waħda miti, bit-temperaturi li normalment ikunu taħt it-28 °C (82 °F). Il-biċċa l-kbira tax-xita tinżel bejn Marzu u Ġunju u bejn Ottubru u Novembru.<ref>Firestone, Matthew (2009). ''Kenya''. Lonely Planet. ISBN <bdi>978-1-74104-773-8</bdi>. p. 151.</ref> L-Għoljiet ta' Tugen lejn il-Punent tal-Lag ta' Baringo fihom fossili ppreservati fil-flussi tal-[[lava]] ta' bejn 14 u 4 miljun sena ilu. Il-fdalijiet ta' bosta ominidi, l-antenati tal-[[Bniedem|bnedmin]], instabu hawnhekk.<ref>Firestone, Matthew (2009). ''Kenya''. Lonely Planet. ISBN <bdi>978-1-74104-773-8</bdi>. p. 23.</ref>

Magħruf mad-dinja kollha bħala l-“Kurat t’Ars”, '''San Ġwann Marija Vianney''' (Dardilly, [[Franza]], 8 Mejju 1786 - Ars-sur-Formans, 4 Awwissu 1859) kien kappillan Franċiż meqjum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala qaddis u l-qaddis patrun tas-saċerdoti.

'''Glynis Margaret Payne Johns''' (5 ta’ Ottubru 1923 - 4 ta’ Jannar 2024) kienet attriċi Brittanika.

In-Nutar '''Marie Louise Coleiro Preca''' ([[Ħal Qormi|Ħal-Qormi]], Malta, 7 ta' Diċembru 1958) kienet id-disa' [[President ta' Malta|President tar-Repubblika]], u t-tieni mara f'din l-ogħla kariga tal-pajjiż, u saret l-iżgħar President fl-età, 55 sena. Hija ħadet il-ħatra nhar l-4 ta' April 2014 wara li tlett ijiem qabel għadda vot unanimu mill-Parlament. Sa dakinhar hija kienet Ministru tal-Familja u Solidarjetà Soċjali u Deputat [[Partit Laburista (Malta)|Laburista]] fil-Parlament Malti. Il-kariga tagħha ta' President intemmet fl-4 ta' April 2019.

Il-'''Belt Projbita''' (biċ-[[Lingwa Ċiniża|Ċiniż]]: 紫禁城; bil-Pinyin: ''Zǐjìnchéng''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Forbidden City'') hija kumpless ta' palazz fid-Distrett ta' Dongcheng, f'[[Beijing]], iċ-[[Ċina]], fiċ-ċentru tal-Belt Imperjali ta' Beijing. Hija mdawra b'bosta ġonna u tempji imperjali lussużi, fosthom it-22 ettaru (54 akru) tal-Park ta' Zhongshan, it-Tempju Imperjali tal-Antenati għas-sagrifiċċji, id-69 ettaru (171 akru) tal-Park ta' Beihai, u t-23 ettaru (57 akru) tal-Park ta' Jingshan.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asianstudies.org/publications/eaa/archives/symbolism-in-the-forbidden-city-the-magnificent-design-distinct-colors-and-lucky-numbers-of-chinas-imperial-palace/|titlu=Symbolism in the Forbidden City: The Magnificent Design, Distinct Colors, and Lucky Numbers of China’s Imperial Palace - Association for Asian Studies|data=2021-11-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211118074554/https://www.asianstudies.org/publications/eaa/archives/symbolism-in-the-forbidden-city-the-magnificent-design-distinct-colors-and-lucky-numbers-of-chinas-imperial-palace/|arkivju-data=2021-11-18|url-status=bot: unknown}}</ref>

Din hi '''lista tal-ispeċi tal-għasafar li jidhru f'Malta'''. L-avifawna ta' [[Malta]] fiha 384 speċi b'kollox, li minnhom 167 jidhru kultant. In-numru ta' għasafar li jbejtu Malta hu limitat; hemm 21 li jbejtu regularment u 17 li jbejtu kultant. Madankollu, billi l-gżejjer Maltin qegħdin fuq rotta importanti ta' [[migrazzjoni tal-għasfar|migrazzjoni]] ħafna speċi oħra jgħaddu minnhom matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa.

'''Hanoi'''  ( {{IPA|/hàː nôjˀ/}} ; chữ nho: 河內) hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Vjetnam]]. Tinsab fit-tramuntana tal-pajjiż, fiċ-ċentru tad -Delta tax-Xmara l-Aħmar u fuq ix-xtut tax- Xmara l-Aħmar ( ''Sông Hồng'' ), il-popolazzjoni tagħha hija stmata għal madwar 7.5 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1">{{Ċita web|url=https://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=774|titlu=Area, population and population density by province by Cities, provincies, Year and Items|sit=General Statistics Office of Viet Nam|lingwa=Anglais}}</ref>, inklużi 2.6 miljun fiċ- ċentru ċentrali . belt . Iż-żona metropolitana tagħha hija dar għal kważi 16-il miljun abitant. Jekk Hanoi hija l-kapitali tal-pajjiż, hija biss it-tieni l-aktar belt popolata fil-Vjetnam, wara [[Ho Chi Minh (belt)|Ho Chi Minh City]] (8.6 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1" /> ), li tinsab {{unité|1760|km}}  fin-nofsinhar. Il-pajsaġġ urban tiegħu huwa mmarkat bil-preżenza ta' bosta lagi, arterji kbar miksija bis-siġar, belt tas-suq antika mimlija b'ħafna bini reliġjuż, il-kwartier Franċiż il-qadim, kif ukoll periferija li qed tespandi malajr. Il- [[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long|belt imperjali ta' Thang Long]], li tinsab fil-qalba taċ-ċittadella antika, hija elenkata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO]] <ref name=":9">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1328/|titlu=Central Sector of the Imperial Citadel of Thang Long - Hanoi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2020-04-29}}</ref> .

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

Is-'''Soċjetà tal-Ajruport ta' Comiso''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Società Aeroporto Comiso'' jew So.A.Co) hija l-kumpanija li tamministra l-[[Ajruport ta' Comiso|ajruport Pio La Torre]] ta' [[Comiso]],<ref name=":204">{{Ċita web|url=https://www.lasicilia.it/news/ragusa/339871/aeroporti-assemblea-soaco-rinnova-cda-a-comiso.html|titlu=Aeroporti, assemblea Soaco rinnova Cda a Comiso|data=2009-05-05|lingwa=Taljan|pubblikatur=lasicilia.it}}</ref> fil-Konsorzju Muniċipali Ħieles ta' [[Ragusa]], fi [[Sqallija]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.one.com.mt/news/tag/comiso/|titlu=L-Air Malta se tibda ttir lejn Comiso|pubblikatur=One|lingwa=|data=2020-05-05}}</ref>

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}

Iż-'''Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Greater Blue Mountains Area'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-[[Muntanji Blu]] ta' New South Wales, l-[[Awstralja]]. Iż-żona fiha 1,032,649 ettaru ta' art u ġiet imniżżla fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-24 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji li saret f'[[Cairns]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/917/|titlu=Greater Blue Mountains Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-11}}</ref>

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}

{{Taxobox
| isem = ''Lyonogale''
| stampa = Tupaia tana J Smit.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Tupaja l-kbir]]
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Scandentia]]
| familja = [[Tupaiidae]]
| ġeneru = ''[[Tupaia]]''
| sottoġeneru = '''''Lyonogale'''''
}}
'''''Lyonogale''''' huwa wieħed minn żewġ [[sottoġeneru|sottoġeneri]] fil-ġeneru ''[[Tupaia]]'', diffuż ġewwa l-[[Indja]] u fix-[[Xlokk tal-Asja]].

'''Dentist''', magħruf ukoll bħala '''kirurgu dentali''', huwa professjonista mediku li jispeċjalizza fid-dentistrija, fid-dijanjożi, fil-prevenzjoni, u fit-trattament ta' mard u ta' kundizzjonijiet fil-ħalq. It-tim ta' sostenn tad-dentist jgħinu fil-provvista tas-servizzi tas-saħħa orali. It-tim jinkludi l-assistenti dentali, l-iġjenisti dentali, it-tekniċi dentali, u xi kultant it-terapisti dentali.

{{stub}}

'''San Ġennaru''' ([[Caroniti]], [[272]] – [[Pozzuoli]], [[19 ta' Settembru]] [[305]]) kien Isqof ta' [[Benevento]], fl-[[Italja]], li skond it-tradizzjoni, fi żmien il-persekuzzjoni ta' Djoklezjanu miet martri flimkien ma' sitta oħra fosthom id-Djaknu u l-Lettur tiegħu, billi wara li kkundannawhom għall-mewt, tefugħom lill-iljuni fl-amfiteatru ta' [[Pozzuoli]], fis-sena 305, iżda peress li l-iljuni ma missewhomx, qatluhom bil-qtugħ tar-ras. San Ġennaru huwa l-Patrun ewlieni ta' [[Napli]], li fil-Katidral t'hemm jinsab demm magħqud, li t-tradizzjoni tgħid li huwa tal-qaddis u li jinħall tliet darbiet f'sena.

'''Meteora''' (/ˌmɛtiɔːrə/<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/Meteora|titlu=METEORA {{!}} Definition of METEORA by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of METEORA|sit=Lexico Dictionaries {{!}} English|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210411180824/https://www.lexico.com/definition/Meteora|arkivju-data=2021-04-11|url-status=dead}}</ref>; bil-Grieg: Μετέωρα, ippronunzjata [meˈteora]) hija formazzjoni tal-blat fil-[[Greċja]] ċentrali li tospita wieħed mill-ikbar kumplessi ta’ monasteri Ortodossi tal-Lvant mibnija fi qċaċet prekarji. Il-[[Muntanja Athos]] biss hija iktar importanti bħala kumpless ta’ monasteri fil-Greċja.<ref name=":0">Sofianos, D.Z.: "Metéora". Holy Monastery of Great Meteoro, 1991.</ref> Is-sitt monasteri (minn erbgħa u għoxrin li kien hemm oriġinarjament) huma mibnija fuq blatiet naturali għoljin ħafna, lixxi u ġejjin għat-tond qishom għoljiet, li jiddominaw iż-żona lokali. Meteora tinsab ħdejn ir-raħal ta’ [[Kalabaka]] fin-naħa tal-Majjistral tal-Pjanura ta’ [[Thessaly]] qrib ix- xmara [[Pineios]] u l-[[Muntanji Pindus]].

'''Kartaġni''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Carthago'' jew ''Karthago'', bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Καρχηδών ''Karkhēdōn'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قرطاج ''Qarṭāj‎'', li tfisser "Belt Ġdida") huwa l-isem ta' belt antika fuq ix-xatt tal-Lvant tal-[[lag ta' Tuneż]] li ilha teżisti għal madwar 3,000 sena u li llum il-ġurnata hija subborg ta' [[Tuneż]], fit-[[Tuneżija]].<ref>{{Ċita web|url=https://pleiades.stoa.org/places/314921|titlu=Carthago: a Pleiades place resource|kunjom=Hitchner|isem=R. B.|data=2021-04-13|sit=Pleiades: a gazetteer of past places|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-22}}</ref>

Il-'''Ġonna Botaniċi ta'''' '''Singapore''' huma ġnien tropikali antik 163 sena li jinsab fil-periferija tad-distrett tax-xiri ta' Orchard Road f'[[Singapor|Singapore]]. Huma wieħed minn tliet ġonna, u l-unika ġnien tropikali, li ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-botanic-gardens-clinches-prestigious-unesco-world-heritage-site-status|titlu=Singapore Botanic Gardens clinches prestigious Unesco World Heritage site status {{!}} The Straits Times|kunjom=Auto|isem=Hermes|data=2015-07-04|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1483/|titlu=Singapore Botanic Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore ġew ikklassifikati bħala l-aqwa park fl-[[Asja]] mill-2013 mit-TripAdvisor Travellers' Choice Awards.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asiaone.com/singapore/botanic-gardens-top-park-asia-tripadvisor|titlu=Botanic Gardens top park in Asia on Tripadvisor|data=2014-06-20|sit=AsiaOne|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Ġew iddikjarati wkoll bħala l-''Ġnien tas-Sena'' inawgurali fl-International Garden Tourism Awards fl-2012.

{{Automatic taxobox}}
It-'''tupaja tal-Filippini''' (''Urogale everetti'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] ta' daqs żgħir monotipiku (l-unika speċi fil-ġeneru ''[[Urogale]]'').

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

{{Nebbieta|letteratura}}

'''Tiya''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fl-[[Etjopja]] ċentrali. Jinsab f'Soddo Woreda, fiż-Żona ta' Gurage tar-Reġjun tan-Nazzjonijiet, Nazzjonalitajiet u Popli tan-Nofsinhar fin-Nofsinhar ta' [[Addis Ababa]]. Huwa magħruf l-iktar għall-ħaġar wieqaf kbir, li ħafna minnhom għandhom xi forma ta' tiżjin. Is-sit arkeoloġiku ta' Tiya tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1980, minħabba n-natura unika tal-[[Monument|monumenti]] monolitiċi tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/12/|titlu=Tiya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-11}}</ref>

Il-'''Fdalijiet ta' Loropéni''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Ruines de Loropéni'') huma sit ta' wirt [[Medjuevu|Medjevali]] qrib ir-raħal ta' Loropéni fin-Nofsinhar tal-[[Burkina Faso]]. Tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2009.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1225/|titlu=Ruins of Lorop&eacute;ni|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-19}}</ref> Dawn il-fdalijiet kienu l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-pajjiż. Is-sit ikopri erja ta' 1,113-il ettaru (2.75 akri) u jinkludi għadd ta' ħitan tal-ġebel li kienu jiffurmaw fortizza Medjevali, l-iżjed waħda ppreservata minn għaxra fl-inħawi. Il-fdalijiet imorru lura mill-inqas xi elf sena. L-insedjament kien okkupat mill-poplu Lohron jew Kulango u gawda perjodu ta' prosperità bis-saħħa tal-kummerċ tad-deheb trans-[[Saħara|Saħarjan]]. Laħaq il-quċċata tiegħu bejn is-sekli 14 u [[Seklu 17|17]] u mbagħad ġie abbandunat fil-bidu tas-seklu 19.<ref name=":0" />
[[File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Loropéni_Ruins_nr.Loropéni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Lorop%C3%A9ni_Ruins_nr.Lorop%C3%A9ni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|daqsminuri|L-iskavi [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] tal-fdalijiet f'Mejju 2016.]]

'''Maria Dobroniega ta' Kiev''' (twieldet wara l-1012 – mietet fit-13 ta' Diċembru 1087) kienet prinċipessa ta' Rus minn [[Kiev]], l-[[Ukrajna]], tad-dinastija Rurik u biż-żwieġ saret Dukessa tal-[[Polonja]].

{{Taxobox
| isem = Didelphinae
| stampa = Possum122708.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Didelphis virginiana'' f'Ohio
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = '''Didelphinae'''
| awtorità_sottofamilja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| grad_sottodiviżjoni = Ġeneri
| sottodiviżjoni = 
''[[Chacodelphys]]''<br />
''[[Chironectes]]''<br />
''[[Cryptonanus]]''<br />
''[[Didelphis]]''<br />
''[[Gracilinanus]]''<br />
''[[Hyladelphys]]''<br />
''[[Lestodelphys]]''<br />
''[[Lutreolina]]''<br />
''[[Marmosa]]''<br />
''[[Marmosops]]''<br />
''[[Metachirus]]''<br />
''[[Monodelphis]]''<br />
''[[Philander (ġeneru)|Philander]]''<br />
''[[Thylamys]]''<br />
''[[Tlacuatzin]]''
}}
'''Didelphinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

Il-'''Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi''' (bil-Każakistani: Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, ''Qoja Ahmet Iassaýı kesenesi'') huwa mawżolew fil-belt ta’ [[Turkestan]], fin-Nofsinhar tal-[[Każakistan]]. L-istruttura ġiet ikkummissjonata fl-1389 minn [[Timur]], li kien il-mexxej taż-żona bħala parti mill-[[Imperu Timurid|Imperu Timurida]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|titlu="Timurid architecture in Samarkand" (PDF). Arkivjat 07-06-2011.|kunjom=Dickens|isem=Mark|data-aċċess=2021-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110607163218/http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|arkivju-data=2011-06-07|url-status=dead}}</ref>, biex tissostitwixxi mawżolew iżgħar tas-seklu 12 tal-poeta famuż u mistiku tas-[[Sufiżmu]]<ref name=":1">Ro'i, Yaacov (2000). ''Islam in the Soviet Union: From the Second World War to Perestroika''. New York: Columbia University Press. p. 373. ISBN <bdi>0-231-11954-2</bdi>.</ref>, [[Khoja Ahmed Yasawi]] (1093-1166). Madankollu, il-kostruzzjoni waqfet ħesrem mal-[[mewt]] ta’ Timur fl-1405.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1103.pdf|titlu="ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khawaja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination" (PDF)}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

Il-'''Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد جامع اصفهان; ''Masjid-e-Jāmeh Isfahān''), magħruf ukoll bħala l-'''Moskea ta'''' '''Atiq''' (bil-Persjan: مسجد عتیق), hija moskea kongregazzjonali storika (''Jāmeh'') ta' [[Esfahan]], l-[[Iran]]. Il-moskea hija frott kostruzzjoni, rikostruzzjoni, żidiet u rinnovazzjonijiet kontinwi fis-sit mill-ħabta tas-771 [[WK|W.K]]. sal-aħħar tas-seklu 20. Is-Suq il-Kbir ta' Esfahan jinsab lejn in-naħa tal-Lbiċ tal-moskea. Il-moskea tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1397/|titlu=Masjed-e J&#x101;m&eacute; of Isfahan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir|titlu=Iran (Islamic Republic of) - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar [[Monument|monumenti]] u fost l-iżjed importanti tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] fl-Iran.<ref>M. Bloom, Jonathan; S. Blair, Sheila, eds. (2009). "Isfahan". ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780195309911</bdi>.</ref>

{{nebbieta|Kultura}}
Il-'''Malta Media Memory Preservation''' huwa database multimedjali kollaborattiv għall-preservazzjoni tal-memorja fil-media [[Malti|Maltija]], operat mill-Fondazzjoni M3P.  Oriġinarjament, bejn l-2010 u l-2015 dan id-database kien imħaddem taħt l-isem '''Malta Music Memory Project''', bl-istess isem imqassar ta' '''M3P'''.

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

{{Automatic taxobox}}
Il-'''lamantini''' huma [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i [[erbivoru|erbivori]] kbar tal-ilma, magħrufa wkoll bħala l-[[baqra tal-baħar|baqar tal-baħar]] jew bl-isem ta' "manati" kelma [[Lingwa Spanjola|Spanjola]] li ġejja mill-Karibew li tfisser "sider" ta' mara.

fir-Riżerva Naturali ta' Selous.]]
Ir-'''Riżerva Naturali ta' Selous''', magħrufa parzjalment ukoll bħala l-'''Park Nazzjonali ta' Nyerere''', hija żona protetta fin-Nofsinhar tat-[[Tanżanija|Tanzanija]]. Tkopri erja totali ta' 50,000 km<sup>2</sup> (19,000 mil kwadru) u għandha erba' żoni ta' lqugħ addizzjonali. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1982 minħabba d-diversità tal-organiżmi selvaġġi u n-natura mhux mittiefsa tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/199/|titlu=Selous Game Reserve|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-08}}</ref> Uħud mill-organiżmi selvaġġi tar-riżerva jinkludu l-iljunfant [[Afrika|Afrikan]], ir-rinoċeront iswed Ċentrali u tan-Nofsinhar, l-ippopotamu, l-[[iljun]], il-[[kelb]] selvaġġ Afrikan, il-buflu Afrikan, il-ġiraffa ta' Masai, iż-żebra tal-pjanuri u l-kukkudrill tan-[[Nil]]. L-abitazzjoni [[Bniedem|umana]] permanenti hija pprojbita fi ħdan ir-riżerva. Id-dħul u l-ħruġ tal-bnedmin jiġu kkontrollati mid-Diviżjoni tan-Natura Selvaġġa tal-Ministeru għar-Riżorsi Naturali u t-Turiżmu tat-Tanzanija.

Il-'''Wied tat-Tempji''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Valle dei Templi''; bl-[[Sqalli|Isqalli]]: ''Vaddi di li Tempri'') huwa sit arkeoloġiku f'[[Agrigento]] (magħrufa bħala ''Akragas'' fil-[[Greċja]] Antika), [[Sqallija]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji straordinarji ta' arti u arkitettura tal-Greċja Antika, u huwa wieħed mill-attrazzjonijiet prinċipali ta' Sqallija minn mindu tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-22}}</ref> 

'''Monte San Giorgio''' hija muntanja u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] u l-[[Italja]]. Tagħmel parti mill-Prealpi ta' [[Lugano]], u tinsab fuq il-Lag ta' Lugano fil-Kanton Żvizzeru ta' [[Ticino]].

Il- '''linja ħadra''' (jew linja 1) hija waħda mill-erba 'linji tal- [[metro ta' Montreal]] . Hija t-tieni l-akbar linja fin-netwerk f'termini tan-numru ta' stazzjonijiet tagħha, it-tul tagħha u n-numru ta' rikkieba tagħha. Madankollu, is-sezzjoni downtown tagħha hija l-aktar traffikuża min-netwerk kollu. Sezzjoni minn din il-linja kienet parti min-netwerk inizjali tal-1966 u għaddiet minn estensjonijiet fl -1976 u fl-1978 . Illum huwa magħmul minn 27 stazzjon, kollha taħt l-art. Il-linja ħadra taqdi d-distretti ta ’ Mercier, Hochelaga-Maisonneuve, Centre-Sud, Le Village, Le Quartier Latin, Centre-ville, Pointe-Saint-Charles, Verdun u Ville-Émard .

'''Zabid''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: زَبِيد; spelluta wkoll '''Zabīd''', '''Zabeed''' u '''Zebid''') hija belt b'popolazzjoni urbana ta' madwar 52,590 ruħ, li tinsab fil-pjanura kostali tal-Punent tal-[[Jemen]]. Hija waħda mill-eqdem bliet fil-Jemen, u ilha fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/611/|titlu=Historic Town of Zabid|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-01}}</ref> Madankollu, fis-sena 2000, is-sit tqiegħed fil-lista tas-siti fil-periklu.

Il-'''Bajja ta' Ha Long''' jew il-'''Bajja ta' Halong''' (bil-[[Lingwa Vjetnamiża|Vjetnamiż]]: ''Vịnh Hạ Long'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u destinazzjoni turistika popolari fil-provinċja ta' Quảng Ninh, il-[[Vjetnam]]. L-isem "Ha Long" ifisser "dragun nieżel". Amministrattivament, il-bajja tagħmel parti mal-belt ta' Ha Long, f'Cẩm Phả, u hija parti mid-distrett ta' Vân Đồn. Il-bajja fiha eluf ta' formazzjonijiet karstiċi u gżejriet tal-[[ġebla tal-ġir]] b'diversi għamliet u daqsijiet. Il-Bajja ta' Ha Long hija ċ-ċentru ta' żona ikbar li tinkludi l-Bajja ta' Bai Tu Long fil-Grigal u l-Gżira ta' Cát Bà fil-Lbiċ. Dawn iż-żoni ikbar għandhom l-istess karatteristiċi [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]], [[Ġeografija|ġeografiċi]], ġeomorfoloġiċi, klimatiċi u [[Kultura|kulturali]].

[[Chacodelphys]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

'''Procavia''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (l-[[iraċ]]i), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Hyracoidea]], fil-[[familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra (''[[Dendrohyrax]]'' u ''[[Heterohyrax]]'') u bi speċi waħda biss ħajja.

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

{{stub|Letteratura}}
]]

'''Kauksi Ülle''' (imwielda '''Ülle Kahusk''' fit-23 ta' Settembru 1962) hija [[Kittieb|kittieba]] [[Estonja|Estonjana]].<ref>{{Ċita web|url=http://lib.werro.ee/index.php/kauksi-uelle.html|titlu=Kauksi Ülle|data=2014-12-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141217144709/http://lib.werro.ee/index.php/kauksi-uelle.html|arkivju-data=2014-12-17|url-status=dead}}</ref>

{{infobox city}}
'''Holašovice''' ([ˈɦolaʃovɪtsɛ], bil-[[Ġermanja|Ġermaniż]]: ''Hollschowitz'' jew ''Holschowitz'') huwa villaġġ storiku żgħir li jinsab fin-Nofsinhar tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], 16-il kilometru fil-Punent ta’ [[České Budějovice]] u 24 km fit-Tramuntana ta’ [[Český Krumlov]]. Il-villaġġ jagħmel parti mill-muniċipalità ta’ Jankov u mir-reġjun tal-Boemja tan-Nofsinhar tar-Repubblika Ċeka. Fin-Nofsinhar ta’ Holašovice hemm żona ta’ pajsaġġ protett tal-[[Foresta ta’ Blanský]]. Il-villaġġ ġie abbandunat wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], u b’hekk il-pjanta [[Medjuevu|Medjevali]] u l-binjiet vernakolari tiegħu bl-istil tal-Barokk Rurali jew bl-istil folkloristiku Barokk tal-Boemja tan-Nofsinhar waslu sa żminijietna qawwijin u sħaħ. Il-villaġġ ġie rrestawrat u ripopolat mill-1990, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/861/|titlu=Holašovice Historic Village|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

Iċ-'''Chilehaus''' (pronunzja: [ˈt͡ʃiː.lə.haʊ̯s], litteralment "Dar taċ-[[Ċili|Ċilì]]") hija binja tal-uffiċini għolja għaxar sulari f'[[Amburgu]], il-[[Ġermanja]]. Tinsab fid-Distrett ta' Kontorhaus, iċ-ċentru storiku tal-belt. Hija eżempju eċċezzjonali tal-istil arkitettoniku tal-[[Espressjoniżmu]] bil-Brikks tas-snin 20 tas-seklu 20. Din il-binja angolari għandha erja ta' madwar 6,000 m<sup>2</sup> (1.5 akru), tul it-triq Fischertwiete f'Amburgu. Ġiet iddisinjata mill-[[arkitett]] Ġermaniż [[Fritz Höger]] u tlestiet fl-1924.

{{infobox city}}
'''Holašovice''' ([ˈɦolaʃovɪtsɛ], bil-[[Ġermanja|Ġermaniż]]: ''Hollschowitz'' jew ''Holschowitz'') huwa villaġġ storiku żgħir li jinsab fin-Nofsinhar tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], 16-il kilometru fil-Punent ta’ [[České Budějovice]] u 24 km fit-Tramuntana ta’ [[Český Krumlov]]. Il-villaġġ jagħmel parti mill-muniċipalità ta’ Jankov u mir-reġjun tal-Boemja tan-Nofsinhar tar-Repubblika Ċeka. Fin-Nofsinhar ta’ Holašovice hemm żona ta’ pajsaġġ protett tal-[[Foresta ta’ Blanský]]. Il-villaġġ ġie abbandunat wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], u b’hekk il-pjanta [[Medjuevu|Medjevali]] u l-binjiet vernakolari tiegħu bl-istil tal-Barokk Rurali jew bl-istil folkloristiku Barokk tal-Boemja tan-Nofsinhar waslu sa żminijietna qawwijin u sħaħ. Il-villaġġ ġie rrestawrat u ripopolat mill-1990, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/861/|titlu=Holašovice Historic Village|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Liguori.jpg
|desk_stampa=San Alfonsu Marija de Liguori
|data_twelid=27 ta' Settembru [[1696]]
|post_twelid=[[Marianella]], Renju ta' Napli
|data_mewt=1 ta' Awwissu [[1787]]
|post_mewt=[[Pagani]], Renju ta' Napli
|data_beatifikazzjoni=15 ta’ Settembru [[1816]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Piju VII]]
|data_kanonizzazzjoni=26 ta' Mejju [[1839]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Papa Gregorju XVI]]
|jum_festa=1 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=Fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]]
|attribut2=[[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'')
}}
'''Alfonsu Marija de Liguori''' ([[Marianella]], 27 ta' Settembru 1696 – [[Pagani]], 1 ta' Awwissu 1787)<ref>{{Ċita web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|titlu=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Alphonsus Liguori|data=2007-07-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-data=2007-07-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070705054414/http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> kien isqof [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] u [[kompożitur]] [[Italja|Taljan]], fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]], u [[Kittieb|awtur]] ta' diversi kitbiet teoloġiċi u ta' melodiji popolari tal-[[Milied]], fosthom ''Tu scendi dalle stelle''. Ġie pproklamat qaddis mill-[[Papa Gregorju XVI]] fl-1839 u [[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'') fl-1871 mill-[[Papa Piju IX]].