{{stub|Ġeografija}}
0.478
|poż_IŻU                     = 180
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;">baxx</span>
|tip_sovranità               = [[L-Storja tal-Afganistan|Stabbiliment]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Imperu Durrani|L-ewwel stat Afgan]]
|data_stabbilit1             = Ottubru 1747
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza (mir-[[Renju Unit]])
|data_stabbilit2             = 19 t'Awissu, 1919
|valuta                      = [[Afghani tal-Afganistan|Afghani]]
|kodiċi_valuta               = AFN
|differenza_ħku              = +4:30
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.af]]
|kodiċi_telefoniku           = [[+93]]
|kodiċi_iso3166           = AF
|sena_PGD_nominali           = 2021
|PGD_nominali                = $20.136 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $611
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
|titlu_kap3=[[Prim Imħallef tal-Afganistan|Prim Imħallef]]|isem_kap3=[[Abdul Hakim Haqqani]]}}

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

Is-'''subak''' hija s-sistema ta' ġestjoni tal-ilma (irrigazzjoni jew tisqija) għall-għelieqi tar-ross fil-gżira ta' [[Bali]], l-[[Indoneżja]]. Ġiet żviluppata fis-seklu 9 [[WK|W.K]]. Għaċ-ċittadini ta' Bali, l-irrigazzjoni mhux biss sistema li tipprovdi l-ilma għall-għeruq tal-pjanti. L-ilma jintuża wkoll għall-kostruzzjoni ta' ekosistema artifiċjali mtarrġa kumplessa.<ref>Lansing, J.S. (1987). "Balinese "Water Temples" and the Management of Irrigation". ''American Anthropologist''. '''89''' (2): 326–341.</ref> Is-sistema tikkonsisti minn ħames għelieqi mtarrġa tar-ross u tempji tal-ilma li jkopru kważi 20,000 ettaru (49,000 akru). It-tempji huma l-qofol ta' din is-sistema kooperattiva tal-ġestjoni tal-ilma magħrufa bħala s-''subak''. Fl-2012, is-sistema tas-subak fil-pajsaġġ kulturali tal-provinċja ta' Bali ġiet imniżżla fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala manifestazzjoni tal-filosofija tat-''Tri Hita Karana''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1194/|titlu=Cultural Landscape of Bali Province&#x3a; the &lt;em&gt;Subak&lt;&#x2f;em&gt; System as a Manifestation of the &lt;em&gt;Tri Hita Karana&lt;&#x2f;em&gt; Philosophy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-30}}</ref>

[[File:World_Heritage_Logo_global.svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:World_Heritage_Logo_global.svg|daqsminuri|150x150px|Logo tal-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
Il-'''Kumitat tal-Wirt Dinji''' huwa kumitat tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) li jagħżel is-siti li jitniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], inkluż il-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji u l-Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu, jiddefinixxi l-użu tal-Fond tal-Wirt Dinji, u jalloka assistenza finanzjarja skont it-talbiet mill-istati li jkunu membri.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/committee/|titlu=The World Heritage Committee|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref> Huwa magħmula minn rappreżentanti minn 21 stat membru li jiġu eletti mill-Assemblea Ġenerali tal-Istati Membri għal mandat ta' erba' snin. Dawn il-membri jivvutaw fuq deċiżjonijiet u proposti marbuta mal-[[Konvenzjoni tal-Wirt Dinji]] u l-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji.

tal-1778]]
'''''Xprunara''''' ([[Lingwa Ingliża|Ingliż]] speronara, [[Lingwa Franċiża|French]]: spéronare) kienet tip ta’ inġenju tal-[[Vapur merkantili|merkanzija]] żgħir li oriġina minn [[Malta]] li kien jintuża fil-[[Mediterran]] mis-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 20. Il-bastimenti ġeneralment ma kellhomx gverta u kellhom arblu wieħed biss, ħafna drabi b'qlugħ Latin jew [[Spritsail|tarkija]]. Xi bastimenti akbar kellhom nofs gverta jew sa tliet arbli.

Il-'''Selimiye Mosque''' (bit-Tork: ''Selimiye Camii'') hija moskea imperjali [[Imperu Ottoman|Ottomana]] li tinsab fil-belt ta' [[Edirne]] (magħrufa preċedentement bħala [[Edirne|Adrianopoli]]) fit-[[Turkija]], qrib ħafna tal-fruntiera mal-[[Bulgarija]]. Il-moskea, li hija għolja 83 metru<ref>Architecture, Jonathan Glancey, p. 207, 2006.</ref>, ġiet ikkummissjonata mis-Sultan [[Selim II]] u nbniet mill-arkitett imperjali [[Mimar Sinan]] bejn l-1568 u l-1575.<ref>Kiuiper, Kathleen (2009). ''Islamic Art, Literature, and Culture''. Rosen Education Service. pp. 201. ISBN <bdi>978-1-61530-019-8</bdi>.</ref> Sinan kien iqis din il-moskea bħala l-kapulavur tiegħu u fil-fatt hija waħda mill-aqwa kisbiet tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] u tal-arkitettura Ottomana. Il-moskea kienet tidher fil-parti ta' wara tal-karti tal-flus Torok tal-10,000 liri mill-1982 sal-1995.<ref>{{Ċita web|url=https://en.numista.com/catalogue/note223430.html|titlu=10,000 Turkish Lira, Turkey|sit=en.numista.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-10}}</ref>

L-'''Għar ta' Altamira''' (/ˌæltəˈmɪərə/; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Cueva de Altamira'' [ˈkweβa ðe altaˈmiɾa]) huwa għar li jinsab qrib ir-raħal storiku ta' [[Santillana del Mar]] f'[[Cantabria]], [[Spanja]]. Huwa rinomat għal[[L-Arti|l-arti]] [[Preistorja|preistorika]] mal-ħitan tiegħu bi tpinġijiet bil-karbonju u [[Pittura|pitturi]] polikromatiċi ta' fawna lokali kontemporanja u idejn [[Bniedem|umani]]. L-iktar pitturi bikrin saru matul il-Paleolitiku Superjuri, madwar 36,000 sena ilu.<ref name=":0">A. W. G. Pike et al., "U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain", ''Science'' 336, 1409 (2012)</ref> Is-sit ġie skopert fl-1868 minn [[Modesto Cubillas]] u sussegwentement ġie studjat minn [[Marcelino Sanz de Sautuola]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturaydeporte.gob.es/mnaltamira/en/cueva-altamira/descubrimiento.html|titlu=Discovery of Altamira|kunjom=Museo Nacional y Centro de Investigación de Altamira}}</ref>

{{Stub|ekonomija}}

Il-'''Ġonna Botaniċi Rjali ta'''' '''Kew''' jew fil-qosor il-'''Ġonna ta' Kew''' huma ġonna botaniċi fil-Lbiċ ta' [[Londra]] li jospitaw l-"ikbar u l-iżjed kollezzjonijiet botaniċi u mikoloġiċi varjati fid-[[Id-Dinja|dinja]]".<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/science/collections-and-resources/collections|titlu=Our collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Stabbiliti fl-1840 mill-ġnien eżotiku fil-Park ta' Kew, fost il-kollezzjonijiet ħajjin tal-ġonna hemm xi 27,000 [[Takson|unità tassonomika]] li tieħu ħsiebhom l-amministrazzjoni uffiċjali ''Royal Botanic Gardens''<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/kew-gardens/plants/living-collection|titlu=Living Collections {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>'', Kew'', filwaqt li l-herbarium, wieħed mill-ikbar fid-dinja, fih iktar minn 8.5 miljun eżemplar ippreservat ta' pjanti u fungi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.kew.org/read-and-watch/launching-collections-strategy|titlu=Launching the Science Collections Strategy 2018–2028 {{!}} Kew|sit=www.kew.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Il-librerija fiha iktar minn 750,000 volum, u l-kollezzjoni tal-illustrazzjonijiet fiha iżjed minn 175,000 stampa u tpinġija ta' pjanti. Il-ġonna huma waħda mill-attrazzjonijiet turistiċi ewlenin ta' Londra u huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1084/|titlu=Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.statista.com/statistics/630146/leading-london-visitor-attractions-uk/|titlu=Most visited attractions in London UK 2021|sit=Statista|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-08}}</ref>

'''Qalhat''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلهات‎) huwa isem belt antika li tinsab ftit iktar minn 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal kostali ta' [[Sur]], fir-Reġjun ta' Ash Sharqiyah fil-Grigal tal-[[Oman]]. Fil-mappa ta' [[Abraham Ortelius]] kienet imniżżla bħala '''Calha'''. Illum il-ġurnata, biswit il-belt antika, hemm raħal portwali żgħir u modern fejn hemm ukoll terminal tal-[[gass naturali likwifikat]] (LNG).<ref>{{Ċita web|url=http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|titlu=“Gas Media Releases”. Arkivjat 26-02-2012.|aċċess=|data-aċċess=2021-02-28|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120226150316/http://www.osakagas.co.jp/Press/english/pr060524.html|arkivju-data=2012-02-26|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Himeji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 姫路城, ''Himeji-jō'') huwa kumpless ta' kastell Ġappuniż fuq il-quċċata ta' għolja<ref>{{Ċita web|url=http://sansenya.com/castle_area.html|titlu=Experience the wonders of Japan with sansen-ya|sit=sansenya.com|data-aċċess=2022-09-01}}</ref> fil-belt ta' [[Himeji]] li tinsab fil-Prefettura ta' Hyōgo, il-[[Ġappun]]. Il-kastell jitqies bħala l-ifjen eżempju eżistenti tal-arkitettura prototipika ta' kastell Ġappuniż, u jinkludi network ta' 83 kamra b'sistemi avvanzati ta' difiża mill-perjodu fewdali. Il-kastell spiss huwa magħruf ukoll bħala ''Hakuro-jō'' jew ''Shirasagi-jō'' ("Kastell tal-Agrett Abjad" jew "Kastell tar-Russett Abjad") minħabba l-kulur abjad jgħajjat tiegħu minn barra u li suppost jixbah lil [[għasfur]] qed itir.<ref>Bornoff, Nicholas (2000). ''The National Geographic Traveler: Japan''. [[Washington D.C.|Washington]]: National Geographic Society. pp. 256–257. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref><ref>''Eyewitness Travel Guides: Japan''. New York: Dorling Kindersley Publishing. 2000. pp. 200–203. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref>

Boomerang huwa stazzjon mil-Cartoon Network li ixandar Kartoons iktar antiki.

'''Efesu''' (/ˈɛfɪsəs, ˈɛfəsəs/<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/ephesus|titlu=Definition of Ephesus {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-30}}</ref><ref>Olausson, Lena; Sangster, Catherine (2006). ''Oxford BBC Guide to Pronunciation''. Oxford, England: Oxford University Press. p. 120. ISBN <bdi>978-0-19-280710-6</bdi>.</ref>; bil-[[Lingwa griega|Grieg]]: Ἔφεσος, b'ittri Rumani: ''Éphesos''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Efes''; li oriġinarjament setgħet ġiet mill-Ittit: 𒀀𒉺𒊭, b'ittri Rumani: ''Apaša'') kienet belt fil-[[Greċja]] Antika mal-kosta Jonja, tliet kilometri fil-Lbiċ ta' fejn illum il-ġurnata hemm [[Selçuk]] fil-Provinċja ta' [[İzmir]], it-[[Turkija]].<ref>Michael Gagarin (2010). ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome''. Oxford University Press. pp. 2–. ISBN <bdi>978-0-19-517072-6</bdi>.</ref><ref>Carlos Ramirez-Faria (1 January 2007). ''Concise Encyclopeida Of World History''. Atlantic Publishers & Dist. ISBN <bdi>978-81-269-0775-5</bdi>.</ref> Inbniet fis-seklu 10 [[Ante Christum natum|Q.K]]. fuq is-sit fejn qabel kien hemm il-[[belt kapitali]] ta' [[Arzawan]] mill-kolonjalisti Attiċi u Grieg tal-[[Baħar Jonju]].<ref>Hawkins, J. David (2009). "The Arzawa letters in recent perspective". ''British Museum Studies in Ancient Egypt and Sudan'' (14): 73–83.</ref><ref>Hawkins, J. David (2009). "The Arzawa letters in recent perspective". ''British Museum Studies in Ancient Egypt and Sudan'' (14): 73–83.</ref> Matul iż-Żmien Grieg Klassiku, kienet waħda mit-tnax-il belt li kienu membri tal-Lega Jonja. Il-belt sfat taħt il-kontroll tar-Repubblika [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-129 Q.K.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Teide''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque nacional del Teide'', <small>pronunzjata</small> [ˈpaɾke naθjoˈnal de ˈtejðe]) huwa park nazzjonali li jinsab f'[[Tenerife]], il-[[Gżejjer Kanarji]], [[Spanja]].

Ir-'''Riżerva Naturali ta' Bashkiriya''' jew ta' '''Zapovednik''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Башкирский; bil-[[Lingwa Baxkira|Baxkir]]: Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы) tinsab fil-parti ċentrali tal-Muntanji Ural (tan-Nofsinhar) tal-[[Baxkortostan]] . Fiha xaqlibiet muntanjużi bil-foresti mix-xaqlibliet tal-Punent tal-Muntanji Ural tan-Nofsinhar sax-xmara [[Kaga]], b'tranżizzjoni viżibbli minn foresti muntanjużi għal foresti tal-isteppa. Ir-riżerva tinsab fid-Distrett ta' Burzyansky tal-Baxkortostan.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.bashzapovednik.ru/|titlu=История заповедника|sit=bashzapovednik.ru|lingwa=ru-ru|data-aċċess=2022-04-19}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.zapoved.ru/|titlu=Главная страница ● Особо Охраняемые Природные Территории (ООПТ)|sit=www.zapoved.ru|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

'''Martin de Porres''' (9 ta' Diċembru 1579 – 3 ta' Novembru 1639) kien ajk Dumnikan ibbeatifikat fl-1837, u ddikjarat qaddis fl-1962 minn [[Papa Ġwanni XXIII]], l-ewwel qaddis iswed tal-kontinent Amerikan, fi żmien meta l-Afro-Amerikani bdew jieħdu d-drittijiet ċivili tagħhom. Fost l-oħrajn, huwa l-qaddis patrun ta' persuni ta' razza mħallta u ta' dawk li jfittxu l-armonija bejn il-kulturi. Ħadem ħafna għall-foqra, bena orfanatrofju u sptar tat-tfal. 

{{stub|Botanika}}
'''Injam''' huwa materjal organiku furmat bħalha "Xylem" sekondarju fiz-zkuk tal-pjanti. F'Siġra ħajja ġġorr l-ilma u nutrijenti lill-weraq u f'affarijiet oħra ħajjin. L-Injam jaħdem bħalha funżjoni ta' sapport u b'hekk tikkontribwixxi sabiex l-pjanti jikbru f'qisien kbar. Injam jista' ukoll jirreferi għal materjali ta' pjanti oħrajn u affarijiet simili u għal materjal maħdum mill-injam.

{{Wikidata Infobox}}

'''Monte Albán''' huwa sit arkeoloġiku pre-[[Kolombja|Kolombjan]] fil-Muniċipalità ta' Santa Cruz Xoxocotlán fl-istat ta' Oaxaca fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] (17.043° N, 96.767°W). Is-sit jinsab f'katina muntanjuża baxxa, 'il fuq mill-pjanura fis-sezzjoni ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, fejn jiltaqgħu l-fergħat tat-Tramuntana ta' Etla, tal-Lvant ta' Tlacolula, u tan-Nofsinhar ta' Zimatlán u ta' Ocotlán (jew Valle Grande). Il-Belt ta' [[Oaxaca (belt)|Oaxaca]], illum il-ġurnata l-[[belt kapitali]] tal-istat, tinsab bejn wieħed u ieħor disa' kilometri (sitt mili) fil-Lvant ta' Monte Albán.

, l-[[Italja]]]]
'''Katidral''' huwa knisja li tkun il-''cathedra'' (il-kelma bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal “siġġu/sede”) ta’ isqof<ref>Shorter Oxford English Dictionary, ISBN 0-19-860575-7.</ref>, u li b’hekk taqdi r-rwol tal-knisja ċentrali ta’ djoċesi, konferenza jew episkopat.<ref name=":0">New Standard Encyclopedia, 1998 by Standard Educational Corporation, Chicago, Illinois; page B-262c.</ref> Il-knejjes bil-funzjoni ta’ katidral is-soltu jkunu jintużaw speċifikament mid-denominazzjonijiet [[Kristjaneżmu|Kristjani]] b’ġerarkija episkopali bħal dawk [[Knisja Kattolika|Kattoliċi]], [[Anglikani]], [[Ortodossi]] tal-Lvant, u xi kultant [[Luterani]].<ref name=":0" /> L-ewwel knejjes bil-funzjonijiet ta’ katidral dehru għall-ewwel darba fl-[[Italja]], fil-[[Gallija]], fi [[Spanja]] u fit-Tramuntana tal-[[Afrika]] fis-seklu 4, iżda l-katridral ma sarux universali fi ħdan il-Knisja Kattolika tal-Punent qabel is-seklu 12, meta kienu laħqu żviluppaw forom arkitetturali, strutturi istituzzjonali, u identitajiet legali distinti minn knejjes parrokkjali, knejjes monastiċi u residenzi episkopali.

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

{{stub|Storja}}
{{għal2|ll-artiklu dwar is-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija|Soċjetà tad-Duttrina Nisranija}}
, [[Brażil]]]]
'''Mużew''' huwa post fejn jinżammu diversi oġġetti relatati u ħafna drabi wieħed ikun jista' jara kif dawn l-affarijiet inbidlu maż-żmenijiet.

Dan l-artiklu jiġbor it'''-timijiet nazzjonali tal-futbol li huma champions tad-dinja tal-[[:en:FIFA|FIFA]] (''Fédération Internationale de Football Association)'''''. Iż-żewġ kompetizzjonijiet li jwasslu għat-titlu ta' champions tad-dinja huma ż-żewġ Tornej Olimpiċi tal-1924 u l-1928 (organizzati mill-Kumitat Olimpiku flimkien il-[[FIFA]]) u t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] attwali tal-FIFA, mill-1930.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|titlu=London 2012: “No doubts exist. Uruguay are four time FIFA World Champions”.|data=2013-03-15|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130315093948/http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|arkivju-data=2013-03-15|url-status=dead}}</ref> 

{{stub|Mediċina}}

[[File:Botanical_Garden,_Shiraz.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Botanical_Garden,_Shiraz.jpg|lemin|daqsminuri|260x260px|Il-Ġnien ta' Eram huwa ġnien Persjan storiku famuż f'[[Shiraz]], l-Iran.]]
Il-'''Ġnien Persjan''' jew il-'''Ġnien Iranjan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: باغ ایرانی) jirrappreżenta t-tradizzjoni u l-istil tad-disinn tal-ġonna "pajsaġġistiċi" li feġġew matul l-Imperu [[Akemenidi|Akemenid]] fl-[[Iran]]. Il-ġnien qisu ġenna, li huwa eżempju ta' ġnien Persjan, influwenza d-disinn ta' ġonna mill-[[Andalusija]] sal-[[Indja]] u lil hinn.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1372/|titlu=The Persian Garden|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-30}}</ref> Il-ġonna tal-[[Alhambra]] juru l-influwenza tal-[[filosofija]] u tal-istil tal-Ġnien Persjan fuq skala ta' Palazz tal-[[Għarab]] Iberiċi, mill-era ta' al-Andalus fi [[Spanja]]. Il-[[Qabar ta' Humayun]] u t-[[Taj Mahal]] jinkludu wħud mill-ikbar ġonna Persjani fid-[[Id-Dinja|dinja]], mill-era tal-[[Imperu Mugal]] fl-Indja.

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

L-'''identifikatur tal-Isem Standard Internazzjonali''' magħruf ukoll bħala '''International Standard Name Identifier''' jew sempliċiment '''ISNI''', huwa sistema ta' identifikazzjoni għall-identifikazzjoni unika tal-identitajiet pubbliċi ta' kontributuri għall-kontenut tal-midja bħal kotba, programmi televiżivi, u artikli tal-gazzetti. Dan l-identifikatur jikkonsisti minn 16-il ċifra. Jista' jintwera ukoll maqsum f'erba' blokki.

'''Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni'''<ref name="wga">[http://www.wga.hu/frames-e.html?/bio/m/michelan/biograph.html Web Gallery of Art, image collection, virtual museum, searchable database of European fine arts (1100–1850)]</ref> ([[Caprese]], [[6 ta' Marzu]] [[1475]] – [[Ruma]], [[18 ta' Frar]] [[1564]]), magħruf bil-Malti bħala '''Mikelanġlu''', kien [[skultur]], [[arkitett]] u [[pittur]] [[Italja|Taljan]] tar-[[Rinaxximent]], meqjus bħala wieħed mill-aqwa artisti fl-istorja kemm fl-iskultura u l-pittura kif ukoll fl-arkitettura. Il-versatilità li wera f'dawn id-dixxiplini tant kienet ta' livell għoli li ħafna nies iqisuh bħala l-bniedem arketipiku Rinaxximentali, flimkien mal-kompatrijott tiegħu [[Leonardo da Vinci]].

[[File:Granada-La Alhambra-36-Estanque del Patio de Arrayanes-20110920.jpg|197px|right]]
L-'''Alhambra''' ([alħamˈraːʔ], bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [aˈlambɾa]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الْحَمْرَاء‎, b'ittri Rumani: ''Al-Ḥamrāʾ'', li tfisser <abbr>litteralment</abbr> "Il-Ħamra") hija kumpless ta' palazz u fortizza li jinsab f'Granada, l-[[Andalusija]], [[Spanja]]. Fl-1984 tniżżlet fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/314/|titlu=Alhambra, Generalife and Albayzín, Granada|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-31}}</ref> Oriġinarjament kienet mibnija bħala fortizza żgħira fit-889 W.K. fuq il-fdalijiet ta' fortifikazzjonijiet [[Imperu Ruman|Rumani]], u mbagħad ġiet injorata fil-biċċa l-kbira sakemm il-fdalijiet tagħha ġew rinnovati u mibnija mill-ġdid f'nofs is-seklu 13 mill-emir [[Nasrid Mohammed ben Al-Ahmar]] tal-Emirat ta' Granada, li bena l-palazz u l-ħitan preżenti tiegħu. Dan ġie kkonvertit f'palazz irjali fl-1333 minn [[Jusuf I]], Sultan ta' Granada.<ref>{{Ċita web|url=https://www.alhambradegranada.org/en/info/historicalintroduction.asp|titlu=Historical introduction|kunjom=www.area25.es|isem=Area25 IT-|sit=Alhambra de Granada|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-31}}</ref> 

'''Sannat''', jew '''Ta' Sannat''', hija lokalità [[Għawdex|Għawdxija]] b'popolazzjoni ta' madwar 2,200 ruħ.
[[File:Sudika Sannat.jpg|thumb]]

{{Taxobox
| isem = Kolugi
| stampa = Kaguang-drawing.jpg
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = Tpinġija ta' kolugo
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Dermoptera]]
| awtorità_ordni = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811
| familja = [[Cynocephalidae]]
| awtorità_familja = [[George Gaylord Simpson|Simpson]], 1945
| grad_sottodiviżjoni = Ġeneri
| sottodiviżjoni = 
* ''[[Cynocephalus]]''
* ''[[Galeopterus]]''
* †''[[Dermotherium]]''
| mappa_firxa = Firxa ta' l-familja Cynocephalidae.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-kolugi. Il-[[kolugo tal-Filippini]] bl-aħmar u l-[[kolugo ta' Sunda]] bl-iswed.
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
Il-'''kolugi''', imsejħa bħala '''kobegi''' jew '''lemuri li jtiru''' (għalkemm, dawn la huma [[lemuri]] u l-anqas itiru), huma [[mammiferu|mammiferi]] [[erbivoru|erbivori]] notturni ta' daqs żgħir mifruxin mal-foresti tropikali fin-naħa tax-Xlokk tal-[[Asja]]. Jeżistu biss żewġ [[speċi]] f'żewġ [[ġeneru|ġeneri]], li jiffurmaw il-[[Familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]] u l-[[Ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dermoptera]]. Għalkemm huma l-aktar mammiferi kapaċi mill-mammiferi li jipplanaw, dawn xorta ma jistgħux itiru ta' vera.

Is-'''Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri oak''' (bl-[[Lingwa Estonjana|Estonjan]]: ''Tamme-Lauri tamm'', bil-lingwa tal-[[Võros]]: ''Tammõ-Lauri tamm'') hija siġra kbira tal-ballut fl-[[Estonja]]. Fil-fatt din is-siġra hija l-eħxen u l-eqdem siġra fl-Estonja u tinsab fil-Parroċċa ta' Antsla, il-Kontea ta' Võru.<ref>{{Ċita web|url=https://register.keskkonnaportaal.ee/|titlu=Keskkonnaportaal {{!}} Andmed & kaart|sit=register.keskkonnaportaal.ee|lingwa=et|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Is-siġra hija għolja 17-il metru (56 pied) u għandha ċirkonferenza ta' 831 ċentimetru (327 pulzier), imkejla 130 ċentimetru (51 pulzier) mill-art. Skont ir-riċerkaturi, is-siġra tħawlet għall-ħabta tal-1326.<ref>{{Ċita web|url=http://www.urvaste.ee/index.php?page=82|titlu=Urvaste vald|data=2011-07-20|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110720130226/http://www.urvaste.ee/index.php?page=82|arkivju-data=2011-07-20|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Masġar tal-Palm ta' Elche''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Palmeral de Elche''; bid-[[djalett]] ta' [[Valencia]]: ''Palmerar d'Elx'') huwa l-isem ġeneriku mogħti lil sistema ta' msaġar tal-palm tat-tamal fil-belt ta' Elche, [[Spanja]].

It-'''Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie''; bl-Ukren: Дерев'яні церкви карпатського регіону Польщі і України, b'ittri Rumani<small>:</small> ''derev'yani tserkvy karpatsʹkoho rehionu Polʹshchi i Ukrayiny'') huma grupp ta' 16-il knisja Ortodossa (uħud huma Kattoliċi tal-Lvant) tal-[[injam]] li jinsabu fir-reġjun tal-[[Karpazji]] fil-[[Polonja]] u fl-[[Ukrajna]]; hemm tmien ''tserkva'' f'kull pajjiż (bil-Pollak jissejħu ''cerkwie'' u bl-Ukren jissejħu Церква, z''erkwa''; jiġifieri "knejjes").<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland Unesco World Heritage Sites|lingwa=en|paġni=158-177|isbn=978-8377771556}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Baqar tal-baħar
| fossil_range = Kmieni fl-[[Eocene]] - Reċenti
| image = Manatee with calf.PD.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = [[Lamantin tal-Karibew]] bl-għoġol (''[[Trichechus manatus]]'') 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Sirenia]]
| ordo_authority = [[Illiger]], [[1811]]
| subdivision_ranks = Familji
| subdivision = 
*[[Dugongidae]]
*[[Trichechidae]]
*[[Prorastomidae]] (estinta)
*[[Protosirenidae]] (estinta)
}}
]]
]]
[[Mammiferi]] [[plaċentati]] [[erbivori]] tal-baħar li jiffurmaw l-ordni [[Sirenia]], mifruxa ma' ħafna ibħra, xmajjar w estwarji, ma' tul il-kosta ta' l-[[Afrika]], l-[[Indja]], l-[[Awstralja]] u ż-żewġ kontinenti [[Amerika]]ni. Dawn il-[[mammiferi]] jiġu msejħa b'ħafna ismijiet bħal [[baqra tal-baħar|baqar tal-baħar]], [[lamantini]] u [[dugongi]] fost oħrajn. 

'''Is-Swar tal-Kottonera''' (''bl-Ingliż:'' Cottonera Lines) magħrufa wkoll bħala '''Is-Swar ta' Valperga''' huma linja ta' fortifikazzjoni f'[[Bormla]] u l-[[Birgu]], [[Malta]]. Dawn inbnew fis-sekli 17 u 18 fuq art ogħla u aktar 'il barra mil-linja ta' fortifikazzjonijiet preċedenti, magħrufa bħala s-sur ta' Santa Margherita jew Firenzuola, li jdawru Bormla.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = ''Aztlanolagus''
| image = Aztlanolagus.gif
| image_caption = Tpinġijja tas-snien ta' ''[[Aztlanolagus agilis]]'' 
| image_width = 200px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| familia_authority = (Fischer de Waldheim,1817)
| subfamilia = [[Leporinae]]
| tribus = [[Leporini]]
| genus = '''Aztlanolagus'''
| genus_authority = (Russell u Harris 1986)
| subdivision_ranks = [[Speċi]] estinti
| subdivision = 
*''[[Aztlanolagus agilis]]'' 
}}

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Monarch Butterfly Biosphere Reserve''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Reserva de Biosfera de la Mariposa Monarca'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-biċċa l-kbira tas-siti li fihom il-popolazzjoni tal-Lvant tal-[[friefet monarki]] jpassu u jibqgħu hemmhekk għax-xitwa. Ir-riżerva tinsab fl-ekoreġjun tal-foresti tal-ballut u taż-żnuber tal-Medda Vulkanika Trans-[[Messiku|Messikana]] mal-fruntiera ta' [[Michoacán]] u l-Istat tal-Messiku, 100 kilometru 'l bogħod (62 mil) mill-[[Belt tal-Messiku]] fil-Majjistral. Miljuni ta' friefet monarki jaslu fir-riżerva kull sena. Il-friefet monarki jgħixu biss f'frazzjon tas-56,000 ettaru tar-riżerva minn Ottubru sa Marzu. Il-missjoni tal-bijosfera hi li tipproteġi din l-ispeċi ta' friefet u l-ħabitat tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/|titlu=México Desconocido|sit=México Desconocido|lingwa=es|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

'''San Staniżlaw Martri''' (Szczepanow, [[Polonja]], 26 ta' Lulju 1030 - [[Krakovja]], Polonja, 11 ta' April 1079) huwa qaddis tal-[[Knisja Kattolika]], ikkanonizzat mill-Papa Innoċenz IV fl-1253.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Greċja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Lulju 1981, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/gr/|titlu=Greece - UNESCO World Heritage Centre|data=2018-09-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180918171639/http://whc.unesco.org/en/statesparties/gr/|arkivju-data=2018-09-18|url-status=bot: unknown}}</ref>

0.500
|poż_IŻU                     = 146
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] (mil-[[Pakistan]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Jum l-Indipendenza tal-Bangladexx|Iddikjarat]]
|avveniment_stabbilit2       =
|avveniment_stabbilit3       =
|data_stabbilit1             = 26 ta Marzu, 1971 
|data_stabbilit2             = Kostituzzjoni Kurrenta
|data_stabbilit3             = 4 ta' Novembru, 1972
|valuta                      = [[Taka tal-Bangladexx|Taka]]
|kodiċi_valuta               = BDT
|żona_ħin                    = [[il-Ħin Normal tal-Bangladexx|BST]]
|differenza_ħku              = +6
|cctld                       = [[.bd]]
|kodiċi_telefoniku           = 880
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $113.032 biljun
|poż_PGD_nominali            = 57
|PGD_nominali_per_capita     = $700.59
|poż_PGD_nominali_per_capita = 161
|noti                        = 
}}

'''Riga''' (/ˈriːɡə/; bil-[[Lingwa Latvjana|Latvjan]]: ''Rīga'' [ˈriːɡa], bil-Livonjan: ''Rīgõ;'') hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Latvja]] u għandha popolazzjoni ta' 614,618 abitant (fl-2021)<ref>{{Ċita web|url=https://data.stat.gov.lv:443/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRD/IRD060/|titlu=Iedzīvotāju skaits pēc dzimuma reģionos, republikas pilsētās, novados, novadu pilsētās un pagastos gada sākumā 2014 - 2021|sit=Oficiālās statistikas portāls|lingwa=lv|data-aċċess=2022-04-15}}</ref>, jiġifieri terz tal-popolazzjoni tal-Latvja. Peress li hija ferm ikbar minn bliet oħra tal-Latvja, Riga hija l-belt ewlenija tal-pajjiż kif ukoll l-ikbar belt fit-tliet Stati Baltiċi, u tilqa' fi ħdanha għaxra fil-mija tal-popolazzjoni kkombinata tat-tliet Stati Baltiċi f'daqqa.<ref>{{Ċita web|url=https://www.liaa.gov.lv/lv|titlu=Sākumlapa {{!}} Latvijas Investīciju un attīstības aģentūra|sit=www.liaa.gov.lv|lingwa=lv|data-aċċess=2022-04-15}}</ref> Il-belt tinsab mal-Golf ta' Riga fil-bokka tax-xmara [[Daugava]] fejn tiltaqa' mal-[[Baħar Baltiku]]. It-territorju ta' Riga jkopri erja ta' 307.17 km<sup>2</sup> u jinsab bejn metru u għaxar metri 'l fuq mil-livell tal-baħar, fuq pjanura ċatta u ramlija.<ref>{{Ċita web|url=http://www.riga.lv/EN/Channels/About_Riga/default.htm|titlu=Riga municipality portal|data=2011-08-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110828172049/http://www.riga.lv/EN/Channels/About_Riga/default.htm|arkivju-data=2011-08-28|url-status=dead}}</ref>

[[File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Béguinage ta' Kortrijk.]]
'''Béguinage''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]] u bil-Fjamming: ''Begijnhof'') hija kumpless arkitettoniku maħluq mill-''beguines'' domestiċi, li kienu nisa reliġjużi lajċi li kienu jgħixu f'komunità mingħajr ma jieħdu l-voti jew jirtiraw mid-[[Id-Dinja|dinja]].

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Egon Schiele''' (twieled fit-12 ta' Ġunju 1890 – miet fil-31 ta' Ottubru 1918) kien pittur figurattiv importanti [[Awstrija]]k tas-seklu 20. Il-pitturi u d-disinji tiegħu magħrufa għall-intensità, mimlija forom u figuri mibrumin u mgħawġin, jagħmluh wieħed mill-aqwa esponenti tal-Espressjoniżmu. Minħabba din l-intensità f'xogħlu u l-mewt bikrija tiegħu, fl-immaġinazzjoni tal-poplu sar jissimbolizza "l-artista ttormentat". Schiele pinġa xi mitt ritratt tiegħu nnifsu.

Ir-'''Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-[[Montenegro]] u li ġie ddeżinjat fl-1979. Iħaddan fih iċ-ċentru storiku ta' [[Kotor]] (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro), il-fortifikazzjonijiet [[Venezja|Venezjani]] ta' Kotor, u r-reġjun tal-madwar fuq ġewwa tal-[[Bajja ta' Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Malbork''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Malborku''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Ordensburg Marienburg'') huwa kastell u fortizza tal-[[Ordni Tewtonika]] tas-seklu 13, li jinsab ħdejn il-belt ta' [[Malbork]], il-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar kastell tal-brikks fid-dinja bħala erja tal-art u huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/847|titlu="Castle of the Teutonic Order in Malbork - UNESCO World Heritage Centre". Whc.unesco.org.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.touropia.com/largest-castles-in-the-world/|titlu=10 Largest Castles in the World|sit=Touropia|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-06}}</ref>

'''Il-Filosofija f’Malta''' tirreferi għall-filosofija li għamlu ċittadini Maltin jew ta’ nisel Malti, kemm jekk għexu Malta jew barra minn Malta, kemm jekk kitbu bl-ilsien Malti jew f’xi ilsien barrani. Għalkemm Malta hija biss gżira ċkejkna Ewropea f’nofs il-Baħar Mediterran, għal dawn l-aħħar sitt sekli l-popolazzjoni żgħira tagħha ġiet f’kuntatt mill-qrib ma’ xi wħud mill-movimenti ewlenin politiċi, akkademiċi u intellettwali tal-Ewropa.<ref>H. Frendo, ‘National identity’, Malta: Culture and Identity, ed. by H. Frendo and O. Friggieri, Ministry of Youth and the Arts, Malta, 1994, pp. 2–5.</ref> Il-filosofija kienet waħda mill-oqsma li nġibdu lejha l-akkademiċi u l-intellettwali.<ref>A. Cassola, The Literature of Malta: An example of unity in diversity, European Commission, Minima, Malta, 2000, pp. vii–ix.</ref>
[[File:Rispoli 1609 thesis.jpg|thumb|Il-qoxra tal-''opus magnus'' tal-1609 ta’ Ġwann Mattew Rispoli]]

{{wikifikazzjoni}}
Il-fenomenu tal-hekk imsejħa bloggs (''blogs'' bl-Ingliż) huwa pjuttost riċenti, fejn dan il-mezz ta' komunikazzjoni qed jiġi kkunsidrat minn ħafna bħala s-soluzzjoni għall-vojt li tħalli l-medja tradizzjonali. Il-blogg innifsu m'huwa xejn ħlief tip ta' sit f'format ta' ġurnal/djarju, fejn l-aħħar kitbiet jidhru fil-quċċata filwaqt li dawk iktar antiki jiġu arkivjati. Il-fenomenu tal-bloggs jaf l-għeruq tiegħu l-Amerika, fejn ħa spinta partikolari fl-aħħar elezzjonijiet presidenzjali Amerikani meta delegazzjoni ta' bloggers kienet mistiedna ssegwi mill-viċin l-andament tal-kampanja elettorali.

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

{{stub|Arkitettura}}
{{wikifikazzjoni}}It-'''Torri Eiffel''', huwa [[torri]] tal-[[ħadid]] f'[[Pariġi]], hu landmark tal-post u eżempju bikri ta' xogħol bil-ħadid fuq daqs ġgantesk. Ġie ddisinjat u mibni mill-[[inġinier ċivili]] [[Franċiż]], [[Alexander Gustav Eiffe]]l għall-[[Fiera Dinjija ta' Pariġi]] fl-[[1889]].  It-torri, mingħajr l-antenna tax-xandir li saret wara, hu twil 300m. Is-sezzjoni t'isfel tikkonsisti f'erba' arkati kbar bħala saqajn. It-torri, ġie mibni minn madwar 6,300 tunnellata ħadid, għandu t-turġien u l-liftijiet. Fin-naħa ta' fuq tat-torri ssib uffiċċju meteoroloġiku, stazzjon tar-radju, antenna ta' trasmissjoni tat-televiżjoni kif ukoll kmamar li kienu jintużaw minn Eiffel innifsu. 

'''Charles Robert Darwin''' ([[Shrewsbury]], [[12 ta' Frar]] [[1809]] – [[Londra]], [[19 ta' April]] [[1882]]) kien [[storja naturali|naturalista]] [[Ingilterra|Ingliż]] li x-xogħol u t-teoriji tiegħu dwar l-evoluzzjoni tal-[[Speċi|ispeċi]] ħajjin irrivoluzzjonaw profondament il-[[bijoloġija]]. Wara li kiseb il-fama fost ix-xjenzjati għal ħidma tiegħu fil-lok u r-riċerki tiegħu fl-[[ġeoloġija]], ippropona l-ipoteżi li l-ispeċi ħajjin kollha evolvew matul iż-żmien minn antenat komuni jew għadd ta' antenati komuni permezz tal-proċess tas-selezzjoni naturali. It-[[Evoluzzjoni|teorija tal-evoluzzjoni]] ġiet aċċettata mill-komunità xjentifika u l-pubbliku ġenerali matul ħajtu, filwaqt li t-teorija tiegħu tas-[[selezzjoni naturali]] kellha tistenna sas-[[snin 1930|snin tletin]] biex tkun ġeneralment meqjusa bħala l-ispjegazzjoni essenzjali tal-proċess tal-evoluzzjoni. Sas-[[seklu 21]], kienet il-bażi tat-teorija moderna tal-evoluzzjoni. Taħt forma emendata, l-iskoperta xjentifika ta' Darwin baqgħet sa issa s-sies tal-bijoloġija billi tispjega b'mod loġiku u unifikat id-diversità tal-ħajja.<ref>Dobzhansky 1973 </ref>

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}

Il-'''Palazz Irjali ta' Caserta''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Reggia di Caserta'' [ˈrɛddʒa di kaˈzɛrta]; bin-Naplitan: ''Reggia 'e Caserta'' [ˈrɛdːʒ(ə) e kaˈsertə]) huwa eks residenza rjali f'[[Caserta]], fir-reġjun ta' [[Campania]], fin-Nofsinhar tal-[[Italja]]. Il-palazz inbena mill-familja [[Borboni]] taż-Żewġ Sqallijiet bħala r-residenza prinċipali tagħhom bħala rejiet ta' [[Napli]]. Huwa l-ikbar palazz tas-seklu 18 fl-[[Ewropa]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.reggiadicasertaunofficial.it/reggia/il-palazzo/|titlu=Il Palazzo|sit=Sito non ufficiale della Reggia di Caserta|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fl-1997, il-palazz tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/549/|titlu=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> Fid-dokument tan-nominazzjoni, is-sit jiġi deskritt bħala "l-aħħar att ta[[L-Arti|l-arti]] spettakolari tal-[[Barokk]], bil-karatteristiċi kollha meħtieġa biex jinħolqu l-illużjonijiet ta' spazju multidirezzjonali".<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/549rev.pdf|titlu=UNESCO site evaluation}}</ref> Bħala volum, il-Palazz Irjali ta' Caserta huwa l-ikbar residenza rjali fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ferrand|isem=Franck|data=2013-10-24|titlu=Dictionnaire amoureux de Versailles|url=https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ|lingwa=fr|iktar=|pubblikatur=Place des éditeurs}}</ref> b'iżjed minn miljun metru kubu<ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref> u b'erja ta' 47,000 m².<ref>{{Ċita web|url=http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|titlu=Il Palazzo|data=2014-10-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019204401/http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|arkivju-data=2014-10-19|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|titlu=La Reggia di Caserta by Capone Editore - Issuu|sit=issuu.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-30}}</ref>

'''Kartaġni''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Carthago'' jew ''Karthago'', bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Καρχηδών ''Karkhēdōn'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قرطاج ''Qarṭāj‎'', li tfisser "Belt Ġdida") huwa l-isem ta' belt antika fuq ix-xatt tal-Lvant tal-[[lag ta' Tuneż]] li ilha teżisti għal madwar 3,000 sena u li llum il-ġurnata hija subborg ta' [[Tuneż]], fit-[[Tuneżija]].<ref>{{Ċita web|url=https://pleiades.stoa.org/places/314921|titlu=Carthago: a Pleiades place resource|kunjom=Hitchner|isem=R. B.|data=2021-04-13|sit=Pleiades: a gazetteer of past places|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-22}}</ref>

Iċ-'''Ċittadella ta'''' '''Erbil''', lokalment imsejħa '''Qelat''' (bil-Kurd: قەڵای ھەولێر , قەراتی هەولێرێ, ''Qelay Hewlêr'') hija għolja jew tumbata okkupata, u ċ-ċentru storiku tal-belt ta' Erbil fir-Reġjun tal-Kurdistan fl-[[Iraq]]. Iċ-ċittadella ġiet inkluża fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-21 ta' Ġunju 2014.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|titlu=Erbil Citadel|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-30}}</ref>

"Il-bieraħ f’Palermo, kien dikjarat Beatu Don Giuseppe Puglisi, saċerdot u martri, maqtul mill-mafja fl-1993.  Don Puglisi kien saċerdot eżemplari, dedikat speċjalment għall-pastorali taż-żgħażagħ. Eduka lit-tfal skont l-Evananġelju u neħħihom mid-dinja tal-kriminalità, u din fittxet li tegħlbu billi qatluh. Fil-verità, però, kien huwa li rebaħ, ma’ Kristu Irxoxt." - Papa Franġisku, Angelus, 26 ta' Mejju 2013

Id-'''Dar ta’ Rietveld Schröder''' (bl-Olandiż: ''Rietveld Schröderhuis'') f’[[Utrecht]] (Prins Hendriklaan 50), in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], inbniet fl-1924 mill-arkitett Olandiż [[Gerrit Rietveld]] għas-Sinjura [[Truus Schröder-Schräder]] u tliet ulied tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/18329|titlu=18329 Prins Hendriklaan 50 3583 EP te Utrecht|data=2017-12-06|sit=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed|lingwa=nl|data-aċċess=2021-06-25}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Piki
| image = Ochotona princeps.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika Amerikana]] ''[[Ochotona princeps]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| familia_authority = Thomas, 1897
| genus = [[Ochotona]]
| genus_authority = Link, 1795
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru|Sottoġeneri]]
| subdivision =
* ''[[Conothoa]]''
* ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''
* ''[[Pika (sottoġeneru)|Pika]]''
}}

{{Nebbieta|Reliġjon}}
[[File:Mormon-book.jpg|thumb|Il-[[Ktieb ta' Mormon]]]]

'', membru tal-ġeneru ''Sarcophilus'']]
'''''Sarcophilus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament ix-xjaten (ix-[[Xitan tat-Tażmanja]] huwa l-unika speċi li baqa' ħaj) tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ħamrani''' (''Marmosa lepida'') jew '''opossum ġurdien ħamrani żgħir''' huwa [[mammiferu]] marsupjal, tat-tribù [[Metachirini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu) u fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju). Dan l-opossum huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] u huwa nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{stub|Ġeografija}}

]]
'''Arġentier''' '''(tad-deheb)''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mid-[[deheb]] u metalli prezzjużi oħra.

'''Las Médulas''' (ippronunzjata bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [laz ˈmeðulas]) huwa sit storiku tal-estrazzjoni tad-deheb qrib ir-raħal ta' Ponferrada fil-''comarca'' ta' El Bierzo (il-provinċja ta' León, Kastilja u León, [[Spanja]]). Is-sit huwa l-iktar minjiera tad-deheb importanti, kif ukoll l-ikbar minjiera tad-deheb fil-beraħ fl-[[Imperu Ruman]] kollu.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/tVbRR|titlu=Fundación Las Médulas|data=2013-04-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> Il-pajsaġġ kulturali ta' Las Médulas huwa mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/803/|titlu=Las Médulas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> Stħarriġiet avvanzati mill-ajru li twettqu fl-2014 bl-użu tal-LIDAR ikkonfermaw il-kobor tax-xogħlijiet industrijali ta' żmien ir-Rumani.<ref>{{Ċita web|url=https://www.mining.com/lidar-survey-discovers-roman-gold-mines-in-spain-99350/|titlu=LiDAR survey discovers Roman gold mines in Spain|data=2014-11-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-10-23}}</ref>

L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 65 [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fin-Nofsinhar tal-[[Asja]], li hawnhekk tirreferi għal sitt pajjiżi/stati membri: l-[[Afganistan]], l-[[Indja]], in-[[Nepal]], il-[[Pakistan]], is-[[Sri Lanka]] u l-[[Bangladexx|Bangladesh]]. Il-[[Butan|Bhutan]] u l-[[Maldive|Maldivi]] jinsabu wkoll f'dan ir-reġjun, iżda ma għandhom l-ebda Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

'''[[Antoni Gaudí]]''' kien [[arkitett]] mill-[[Katalonja]], [[Spanja]], li kien parti mill-moviment tal-Moderniżmu (magħruf iktar bħala ''Art Nouveau''). Huwa kien famuż għall-istil uniku tiegħu u għad-disinni tassew individwalistiċi.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Dugongu
| image = Dugong.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Dugongu ''[[Dugong dugon]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| ordo = [[Sirenia]]
| familia = [[Dugongidae]]
| familia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| subfamilia = [[Dugonginae]]
| subfamilia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| genus = ''[[Dugong]]''
| genus_authority = Lacépède, 1799
| species = '''''D. dugon'''''
| binomial = ''[[Dugong dugon]]''
| binomial_authority = Müller, 1776
}}
Id-[[dugongu]] (''[[Dugong dugon]]'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[erbivoru]] tal-baħar u huwa l-iżgħar speċi fost il-[[baqar tal-baħar]] fl-[[ordni]] [[Sirenia]] (li jinkludi fih il-[[lamantini]] u l-[[baqra tal-baħar ta' Steller]]). L-adulti ġeneralment ma jikbrux aktar min 3 metri. L-isem "[[dugongu]]" ġej mil-[[malaja]]n eżattament mil-kelma "duyung" li tfisser mara tal-baħar jew [[sirena]].

Il-'''kalkulu tal-varjazzjonijiet''' hu qasam tal-[[matematika]] li jittratta [[Funzjonijiet (matematika)|funzjonijiet]] ta’ funzjonijiet, differenti mill-[[analisi matematika|analisi]] ordinarja li tittratta funzjonijiet tan-numri. Dawn il-''[[funzjonal|funzjonali]]'' jistgħu jkunu formulati, pereżempju, bħala integrali li jinvolvu funzjoni mhux magħrufa u d-derivati tagħha. L-interess hu fil-funzjonijiet ''estremali'', jew dawk li jagħmlu l-valur tal-funzjonali massimu jew minimu. Xi problemi klassiċi fuq il-kurvi nistgħu inqegħduhom f’din il-forma: fost l-eżempji hemm il-kurva [[brakistokrona]], il-mogħdija minn punt A għal punt B, mhux fl-istess linja vertikali, li matulha partiċella tinżel fl-inqas ħin taħt il-[[forza ta’ gravità]]. Mela rridu nimminimizzaw il-funzjoni li tirrappreżenta l-ħin fuq il-kurvi kollha minn A għal B.

'''Ġwanni Kriżostmu''' jew '''Ġwanni t'Antijokja''' ([[Antijokja]], [[344]]/[[354]] – [[Comana Pontica]], [[14 ta' Settembru]] [[407]]) kien reliġjuż Nisrani, [[Patrijarka ekumeniku ta' Kostantinopli|patrijarka ta' Kostantinopli]], u miżmum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala wieħed mill-ikbar erba' [[Missirijiet tal-Knisja]] tal-Lvant.

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

{{Wikifikazzjoni}}
'''Anastasju Cuschieri''' (Valletta 27 ta' Jannar [[1876]] - [[25 ta' Lulju]] [[1962]]) kien patri, senatur, professur tal-filosofija u awtur.

</small><br />''Kongeriket Noreg'' <small>{{nobold|([[Nynorsk|Norveġiż Nynorsk]])}}</small><br />[[:se:Sámegielat|Davvisámegiella]]
|isem_komuni                 = Norveġja
|stampa_bandiera             = Flag of Norway.svg
|stampa_emblema              = Coat of Arms of Norway.svg
|stampa_mappa                = Europe-Norway.svg
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tan-Norveġja
|ħolqa_emblema               = Emblema tan-Norveġja
|ħolqa_demografija           = Demografija tan-Norveġja
|mottu_nazzjonali            = "Alt for Norge"<br /><small>Kollox għan-Norveġja</small>
|innu_nazzjonali             =  <br />''[[Ja, vi elsker dette landet]] ([[de facto]])''<br />''<small>Iva, aħna nħobbu dan il-pajjiż</small><br /><center></center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]] ([[Bokmål]] / [[Ninorsk]])<br />[[:se:Sámegielat|Davvisámegiella]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Oslo]]
|latd =59 |latm=54.78 |latNS=N |lonġd=10 |lonġm=44.41 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Oslo]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]] [[Sistema parlamentari|parlamentari]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[Monarkija tan-Norveġja|Re]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tan-Norveġja|Prim Ministru]]
|titlu_kap3                  = [[Parlament tan-Norveġja|President ta' ''Storting'']]
|titlu_kap4                  = [[Qorti Suprema tan-Norveġja|Prim Imħallef]]
|titlu_kap5                  = [[Elezzjoni parlamentari Norveġiża (2019)|Koalizzjoni kurrenti]]
|isem_kap1                   = [[Harald V tan-Norveġja|Re Harald V]]
|isem_kap2                   = [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]] ([[Arbeiderpartiet|Ap]]) (2021–)
|isem_kap3                   = [[:en:Masud Gharahkhani|Masud Gharahkhani]] ([[:en:Arbeiderpartiet|Ap]]) <small>(2021–)</small>
|isem_kap4                   = [[Toril Marie Øie]]
|isem_kap5                   = [[Arbeiderpartiet|Ap]], [[Senterpartiet|Sp]]<ref>{{Cite web |url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/solberg/members-of-the-government-2/id543170/ |titlu=New government 14.10.2021 |data-aċċess=2021-10-14 }}</ref>
|data_sħubija_UE             = 
|żona_kklassifika            = 61
|poż_erja                    = 67<sup>1</sup> <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 385,207<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway] Accessdate=2020-03-10</ref>
|erja_mi_kw                  = 148,729
|perċentwal_ilma             = 5.7<sup>2</sup>
|sena_stima_popolazzjoni     = 2024
|stima_popolazzjoni          = 5 550 203<ref name="ssbf" />
|poż_stima_popolazzjoni      = <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 5,063,709<ref>{{ċita web |url=http://ssb.no/befolkning/statistikker/folkendrkv/kvartal/2013-05-14#content |titlu=Population on 1 April 2013 |pubblikatur=Statistiċi tan-Norveġja}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 14.3
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 37
|poż_densità_popolazzjoni    = 213
|sena_PGD_PSX                = 2017
|PGD_PSX                     = $377.1&nbsp;biljun<ref name="imf2">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=9&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=142&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= Norway, International Monetary Fund]</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 46
|PGD_PSX_per_capita          = $70,665<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 4
|sena_IŻU                    = 2022
|IŻU                         = {{steady}} 0.966<ref name="UNDP2023">[https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI 2022 Human Development Index Ranking, United Nations Development Programme 2023]Accessdate=2024-03-16|language=en</ref>
|poż_IŻU                     = 2<sup>el</sup>
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Avvenimenti
|avveniment_stabbilit1       = [[Unifikazzjoni tan-Norveġja|Unifikazzjoni]]
|data_stabbilit1             = [[Battalja ta' Hafrsfjord|872]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Kostituzzjoni tan-Norveġja|Kostituzzjoni]]
|data_stabbilit2             = 17 ta' Mejju 1814
|avveniment_stabbilit3       = [[Xoljiment tal-unjoni bejn in-Norveġja u l-Iżvezja fl-1905|Xoljiment]] tal-<br />[[Unjoni bejn l-Iżvezja u n-Norveġja|unjoni mal-Iżvezja]]
|data_stabbilit3             = 7 ta' Ġunju 1905
|avveniment_stabbilit4       = Restawr mill-<br />[[Reichskommissariat Norwegen|okkupazzjoni Ġermaniża]]
|data_stabbilit4             = 8 ta' Mejju 1945
|valuta                      = [[krone Norveġiż]]
|kodiċi_valuta               = NOK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.no]]
|kodiċi_telefoniku           = +47
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $483.650 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $97,254<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Inklużi [[Svalbard u Jan Mayen]]. (Mingħajr dawn iż-żewġ oqsma, l-erja tan-Norveġja hija 323,802 km{{smallsup|2}}, li tiġi kklasifikata is-67 post fid-dinja.<ref name="CIA, List of states for area">{{ċita web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |pubblikatur=Central Intelligence Agency |xogħol=The World Factbook |titlu=Area |data-aċċess=2013-06-20 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |arkivju-data=2014-01-31 |url-status=dead }}</ref>)
|nota2                       = Dan il-perċentwal huwa għall-art ewlenija, Svalbard, u Jan Mayen. Dan il-persentaġġ jgħodd il-glaċieri bħala "art". Huwa kkalkulat bħala 19,940.14/(365,246.17+19,940.14).
}}

'''Huang Xianfan''' ([[Guangxi]], [[13 ta' Novembru]] [[1899]] – [[Guilin]], [[18 ta' Jannar]] [[1982]]) kien [[antropologu]] u [[storiku]] [[Ċina|Ċiniż]], wieħed mill-mexxejja importanti fil-Studju Zhuang<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2009-05-26 |titlu=Archive copy |url=http://rw.niupan.com/jiaoyujia/index.shtml |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090607065326/http://rw.niupan.com/jiaoyujia/index.shtml |arkivju-data=2009-06-07 |url-status=dead }}</ref>.

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

{{Nebbieta|Storja}}

{{stub|ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Sydney''' hija l-akbar belt fl-[[Awstralja]] u l-[[Nofsinhar Ġdid Wales]].

'''Tobias Michael Carel Asser''' (pronunzja bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: [ˈtoːbiɑs miˈʃɛl ˈkaːrəl ˈɑsər]; twieled fit-28 ta' April 1838 – miet fid-29 ta' Lulju 1913) kien [[avukat]] u ġurista Olandiż.

{{infobox bijografija}}
'''Giulio Natta''' (twieled fis-26 ta’ Frar 1903 – miet fit-2 ta’ Mejju 1979) kien kimiku [[Taljan]] u rebbieħ tal-Premju Nobel. Huwa rebaħ il-Premju Nobel tal-Kimika fl-1963 flimkien ma’ [[Karl Ziegler]] għall-ħidma fuq il-polimeri għoljin. Huwa rċieva wkoll Medalja tad-Deheb ta’ Lomonosov fl-1969.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giulio-natta_(Dizionario-Biografico)|titlu=NATTA, Giulio in "Dizionario Biografico"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

{{infobox city}}
'''Dubrovnik''' (ippronunzjata bil-Kroat: [dǔbroːʋniːk]<ref>{{Ċita web|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=fF9vXRI=|titlu=Hrvatski jezični portal|sit=hjp.znanje.hr|data-aċċess=2021-04-06}}</ref>; magħrufa storikament bħala '''Ragusa''') hija belt fil-Baħar Adrijatiku fin-Nofsinhar tal-[[Kroazja]]. Hija waħda mill-iktar destinazzjonijiet turistiċi prominenti fil-[[Baħar Mediterran]], port marittimu u ċ-ċentru tal-Kontea ta’ Dubrovnik-Neretva. Skont iċ-ċensiment tal-2011, Dubrovnik għandha popolazzjoni ta’ {{#statements:P1082}} ruħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/E01_01_01/e01_01_01_zup19_0981.html|titlu=Central Bureau of Statistics|sit=www.dzs.hr|data-aċċess=2021-04-06}}</ref> Fl-1979, il-belt antika ta’ Dubrovnik tniżżlet fil-lista ta’ [[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/095/|titlu=Old City of Dubrovnik|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-06}}</ref>

{{Lokalità
|isemlokalità           =  Monzón
|emblema                = Escudo de Monzón.svg
|mottu                  = 
|isemuffiċjali          = Monzón
|mappa                  = Localización de Cinca Medio (Aragón).svg
|latitudni              = 41°54'
|lonġitudni             = 0°11'
|erja                   = 155.01
|popolazzjoni           = 17,115
|densità                = 110.41
|konfini                =  [[Aragon]]
|stat                   =  [[Spanja]]
|isemabitanti           = Montisonense
|isempatrun             = [[San Mateo]]
|datapatrun             = [[21 ta' Settembru]]
|kaptitlu               = Sindku
|kapisem                = [[Fernando Heras Laderas]] ([[Partido Socialista Obrero Español|PSOE]])
|sit                    = [http://www.monzon.es www.monzon.es]
}}

'''Amerigo Vespucci''' (pronunzja bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: [ameˈriːɡo veˈsputtʃi]; twieled fid-9 ta' Marzu 1451 – miet fit-22 ta' Frar 1512) kien merkant, esploratur u navigatur [[Italja|Taljan]] mir-Repubblika ta' [[Firenze]], u li minn ismu oriġina isem l-"Amerka" [[L-Amerika ta' Fuq|ta' Fuq]] u [[L-Amerika t'Isfel|t'Isfel]]).

'''Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar''' huwa pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-parti ċentrali tal-Punent ta' [[Greenland]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1557/|titlu=Aasivissuit &ndash; Nipisat. Inuit Hunting Ground between Ice and Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-19}}</ref> Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018 u jippreserva l-fdalijiet [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] ta' iktar minn 4,000 sena ta' okkupazzjoni. Fih evidenza ppreservata sew ta' kaċċa staġonali u ta' ġemgħat [[Preistorja|preistoriċi]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1557/documents/|titlu=Dokumenti tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.}}</ref> Fi ħdan is-sit jiġu protetti l-fdalijiet mill-kulturi ta' Saqqaq, ta' Dorset u tal-[[Inuit]] ta' Thule, kif ukoll mill-era kolonjali.<ref name=":2">Jens Fog Jensen; Claus Andreasen; Paninnguaq Fleischer-Lyberth; Laust Løgstrup; Hans Holt Poulsen; Ólafur Rafnar Ólafson; Anne-Christine Løventoft-Jessen; Susan Barr; Morten Meldgaard (January 2017). Nomination of Aasivissuit – Nipisat: Inuit Hunting Ground between Ice and Sea for inclusion on the World Heritage List (Report). ISBN <bdi>978-87-87519-86-1</bdi>.</ref>

'''Tutankhamun''' (/ˌtuːtənkɑːˈmuːn/, bl-Eġizzjan Antik: ''twt-ꜥnḫ-jmn''; bil-pronunzja Eġittoloġika: '''Tutankhamen'''; /ˌtuːtənˈkɑːmɛn/; twieled għall-ħabta tal-1341 Q.K. – miet għall-ħabta tal-1323 Q.K.), spiss imlaqqam ir-'''Re Tut''', kien [[faragħun]] tal-[[Eġittu]] Antik u kien l-aħħar wieħed mill-familja rjali tiegħu li rrenja matul l-aħħar tat-18-il dinastija (irrenja mill-1332 Q.K. sal-1323 Q.K. skont il-kronoloġija konvenzjonali) matul ir-Renju l-Ġdid tal-[[Storja|istorja]] Eġizzjana. Missieru jingħad li kien il-faragħun [[Akhenaten]], identifikat bħala l-mumja li nstabet fil-qabar KV55. Ommu kienet oħt missieru, identifikata permezz tal-ittestjar tad-[[DNA]] bħala mumja mhux magħrufa mlaqqma bħala "Is-Sinjura ż-Żgħira" li nstabet fil-qabar KV35.

Il-'''Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Paysages culturels Bassari, Peul et Bédik'') jinsabu fix-Xlokk tas-[[Senegal]] u huma pajsaġġ multikulturali ppreservat sew li feġġ mill-interazzjoni bejn l-attivitajiet umani u l-ambjent naturali. Jikkonsisti minn tliet żoni [[Ġeografija|ġeografiċi]]: iż-żona ta' Bassari–Salémata, iż-żona ta' Bedik–Bandafassi u ż-żona ta' Fula–Dindéfell, u kull waħda mill-karatteristiċi morfoloġiċi speċifiċi.

ta' kometa]]
'''Kometa''' hi boċċa magħmula kważi kollha mis-[[silġ]] li tivvjaġġa fl-[[spazju|ispazju]]. Il-kometi huma differenti ħafna mill-[[asterojde|asterojdi]]. Fis-[[sistema solari]], l-[[orbiti]] tal-kometi jaslu iżjed 'il bogħod minn [[Plutone (pjaneta)|Plutone]]. Il-parti l-kbira  huma mbegħdin ħafna mix-Xemx, imma xi ftit minnhom jiġu qrib id-Dinja biżżejjed biex inkunu nistgħu narawhom billejl. Għandhom "dnub" twal għax ix-Xemx iddewweb is-silġ. Id-denb ta' kometa ma jitkaxkarx warajha, imma jipponta direttament 'l hemm mix-Xemx, għaliex itajru r-[[riħ solari]].

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

</ref>
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Praga]]
| latd=50 |latm=05 |latNS=N |lonġd=14 |lonġm=28 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = [[Praga]]
|tip_gvern                   = [[Repubblika Parlamentari]]
|titlu_kap1                  = [[President tar-Repubblika Ċeka|President]]
|titlu_kap2                  = [[Lista ta' Prim Ministri tar-Repubblika Ċeka|Prim Ministru]]
|titlu_kap3                  = ''[[Lista ta' Prim Ministri tar-Repubblika Ċeka|Prim Ministru nominat]]''
|isem_kap1                   = [[Miloš Zeman]]
|isem_kap2                   = [[Bohuslav Sobotka]]
|isem_kap3                   = 
|data_sħubija_UE             = 1 ta' Mejju, 2004
|żona_kklassifika            = 116
|poż_erja                    = 116 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 78,866
|erja_mi_kw                  = 30,450
|perċentwal_ilma             = 2
|sena_stima_popolazzjoni     = 2012
|stima_popolazzjoni          = 10,513,209<ref>{{ċita web |titlu=Popolazzjoni |url=http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |pubblikatur=Czech Statistical Office |data=2012-10-19 |data-aċċess=2012-12-19 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140331091537/http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |arkivju-data=2014-03-31 |url-status=dead }}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 81 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 10,436,560
|densità_popolazzjoni_km2    = 134
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 341
|poż_densità_popolazzjoni    = 84 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $286.952 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=24&pr.y=17&sy=2012&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=935%2C939%2C936%2C961&s=NGDP%2CNGDPD%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |titlu=Repubblika Ċeka|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $27,190<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.873<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 28
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tar-Repubblika Ċeka|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Storja tal-artijiet Ċeki fil-Medju Evu|Prinċipalità tal-Boħemja]]
|data_stabbilit1             = [[Ċirka|c.]] 870
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tal-Boħemja]]
|data_stabbilit2             = 1198
|avveniment_stabbilit3       = [[Ċekoslovakkja]]
|data_stabbilit3             = 28 ta' Ottubru 1918
|avveniment_stabbilit4       = [[Repubblika Soċjalista Ċeka]]
|data_stabbilit4             = 1 ta' Jannar 1969
|avveniment_stabbilit5       = [[Xoljiment taċ-Ċekoslovakkja|Repubblika Ċeka]]
|data_stabbilit5             = 1 ta' Jannar 1993
|valuta                      = [[Koruna Ċeka]]
|kodiċi_valuta               = CZK
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.cz]]<sup>1</sup>
|kodiċi_telefoniku           = +420
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $196.072 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $18,579<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Id-dominju [[.eu]] hija wkoll użata u maqsuma mal-istati membri oħrajn tal-Unjoni Ewropeja.
}}

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Dortmund'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | [[File:Dortmund Panorama.jpg|270px]]
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | <br />Lokazzjoni ta' Dortmund
|-
|'''Pajjiż<br />Stat'''
|{{bandiera|Ġermanja}}<br />[[North Rhine-Westphalia]]
|-
| '''Gvern'''<br />&nbsp;• Sindku
| <br />[[Ullrich Sierau]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|280.4 km2 (108.3 mi kw)
|-
|'''Elevazzjoni<br />Popolazzjoni<br />&nbsp;• Densità'''
|86 m  (282 ft)<br />580,956 (31 Diċ 2011)<br />2,072 /km2 (5,366 /mi kw)
|-
|'''[[Żona tal-ħin]]'''<br />&nbsp;• Sajf
|[[Ħin Ewropew Ċentrali|CET]] ([[UTC+1]])<br />[[Ħin Ewropew Ċentrali tas-Sajf|CEST]] ([[UTC+2]])
|-
|'''Kodiċi postali'''
|44001-44388
|-
|'''Websajt'''
|[http://www.dortmund.de/ www.dortmund.de]
|}

Il-'''Qabar ta'''' '''Humayun''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: ''Maqbara-i Humayun'') huwa l-qabar tal-Imperatur Mugal [[Humayun]] u jinsab f'[[Delhi]], l-[[Indja]].<ref>Burke, S. M. (1989). ''Akbar, the Greatest Mogul''. Munshiram Manoharlal Publishers. p. 191.</ref> Il-qabar ġie kkummissjonat mill-ewwel mara u l-konsorti ewlenija ta' Humayun, l-Imperatriċi [[Bega Begum]] taħt il-patroċinju tagħha fl-1558<ref>Eraly, Abraham (2007). ''The Mughal world : Life in India's Last Golden Age''. Penguin Books. p. 369. ISBN <bdi>978-0143102625</bdi>.</ref><ref>Smith, Vincent Arthur (1919). ''Akbar: The Great Mogul 1542–1605''. Clarendon Press. p. 125.</ref><ref>Henderson, Carol E. (2002). ''Culture and Customs of India''. Greenwood Press. p. 90. ISBN <bdi>978-0313305139</bdi>.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/232/|titlu=Humayun&#x27;s Tomb, Delhi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|titlu=The Hindu : Mausoleum that Humayun never built|data=2007-12-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071206210414/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm|arkivju-data=2007-12-06|url-status=dead}}</ref>, u ġie ddisinjat minn [[Mirak Mirza Ghiyas]] u minn ibnu [[Sayyid Muhammad]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.archnet.org/sites/1567|titlu=Archnet > Site > Humayun's Tomb|sit=www.archnet.org|data-aċċess=2023-03-18}}</ref>, [[Arkitett|arkitetti]] [[Iran|Persjani]] magħżula minnha.<ref>Sinha, Gayatri (2005). "Women Artists in India: Practice and Patronage". In Cherry, Deborah; Helland, Janice (eds.). ''Local/global : Women Artists in the Nineteenth Century''. Ashgate. p. 70. ISBN <bdi>978-0754631972</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|titlu=Humayun's Tomb, Delhi - Archaeological Survey of India|data=2009-04-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090410041137/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_humayuntomb.asp|arkivju-data=2009-04-10|url-status=bot: unknown}}</ref> Kien l-ewwel ġnien-qabar fis-subkontinent Indjan, u jinsab fil-Lvant ta' Nizamuddin, Delhi, l-Indja, qrib iċ-Ċittadella ta' ''Dina-panah'', magħrufa wkoll bħala l-''Purana Qila'' (il-Forti l-Antik), li Humayun stabbilixxa fl-1538. Kien ukoll l-ewwel struttura fejn intuża l-ġebel tar-ramel [[Aħmar|ħamrani]] fuq skala daqstant kbira.<ref>{{Ċita web|url=https://www.india.gov.in/|titlu=National Portal of India|sit=www.india.gov.in|data-aċċess=2023-03-18}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:HTSign.jpg|titlu=File:HTSign.jpg - Wikipedia|sit=commons.wikimedia.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Il-qabar ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993<ref name=":0" />, u minn dak iż-żmien sarlu xogħol estensiv ta' restawr.<ref>{{Ċita web|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/facelift-for-humayun/|titlu=Facelift for Humayun|data=2013-09-19|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-18}}</ref> Apparti l-binja prinċipali tal-qabar ta' Humayun, hemm diversi monumenti iżgħar tul il-mogħdija li twassal sal-qabar, mid-daħla prinċipali fil-Punent, inkluż wieħed li saħansitra nbena 20 sena qabel il-qabar prinċipali. Dan huwa l-kumpless tal-qabar ta' [[Isa Khan Niyazi]], nobbli [[Afganistan|Afgan]] fil-qorti ta' Sher Shah Suri tad-dinastija Suri li ġġieled kontra l-Mugal, li nbena fl-1547 W.K.

'''Yeni-Kale''' (bl-Ukren: Єні-Кале; bir-Russu: Еникале; bit-Tork: ''Yenikale''; bit-Tatar tal-[[Krimea]]: Yeñi Qale, spelluta wkoll ''Yenikale, Eni-Kale, Yeni-Kaleh'' jew ''Yéni-Kaleb'') hija fortizza max-xatt tal-[[Strett ta’ Kerch|Istrett ta’ Kerch]] fil-belt ta’ [[Kerch]] fil-Krimea.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Pika tax-xofftejn suwed''' (''Ochotona curzoniae'') hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]].

L-'''Università ta' Al-Qarawijin''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: جامعة القرويين, b'ittri Rumani: ''Ġāmigħaẗ al-Qarawijīn''; bil-lingwi Berberi: ⵜⴰⵙⴷⴰⵡⵉⵜ ⵏ ⵍⵇⴰⵕⴰⵡⵉⵢⵉⵏ; bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Université Al Quaraouiyine''), spelluta wkoll bħala '''Al-Karawin''' jew '''Al-Karawijin''', hija università li tinsab f'[[Fes]], il-[[Marokk]]. Ġiet stabbilita bħala moskea minn [[Fatima al-Fihri|Fatima l-Fihrija]] fit-857-859 u sussewgwentement saret wieħed mill-iktar ċentri spiritwali u [[Edukazzjoni|edukattivi]] ewlenin tal-era tad-deheb [[Iżlam|Iżlamika]]. Ġiet inkorporata fis-sistema universitarja statali moderna fl-1963<ref>Park, Thomas K.; Boum, Aomar: ''Historical Dictionary of Morocco'', 2nd ed., Scarecrow Press, 2006, <nowiki>ISBN 978-0-8108-5341-6</nowiki>, p. 348.</ref> u uffiċjalment ingħatat l-isem ta' "Università ta' Al-Qarawijin" sentejn wara.<ref>Lulat, Y. G.-M.: ''A History Of African Higher Education From Antiquity To The Present: A Critical Synthesis'', Greenwood Publishing Group, 2005, <nowiki>ISBN 978-0-313-32061-3</nowiki>, pp. 154–157.</ref> Il-binja tal-moskea nnifisha hija kumpless sinifikanti wkoll tal-arkitettura storika [[Marokkini|Marokkina]] u Iżlamika li fih elementi minn bosta perjodi differenti tal-istorja tal-Marokk.<ref>Terrasse, Henri (1968). ''La Mosquée al-Qaraouiyin à Fès; avec une étude de Gaston Deverdun sur les inscriptions historiques de la mosquée''. [[Pariġi]]: Librairie C. Klincksieck.</ref>

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

'''Għar Dalam''' ([aːr 'dalam]) jinsab f'Wied Dalam, fil-limiti ta’ [[Birżebbuġa]], u jintlaħaq hekk kif wieħed jinżel it-triq priniċipali li tgħaddi mit-Triq tal-Barrani, iż-[[Żejtun]].<ref name=":0">Van der Geer, Alexandra; Lyras, George; de Vos, John; Dermitzakis, Michael (2010). ''Evolution of island mammals: Adaptation and extinction of placental mammals on islands''. Wiley-Blackwell. pp. 92–102. ISBN <bdi>9781405190091</bdi>.</ref> Dan l-għar tħaffer u tkabbar bl-errużjoni tal-ilma li għal ħafna eluf ta' snin kien jgħaddi minnu u li biż-żmien ħaffer u wessgħu aktar. Fl-istess ħin, xmara li kienet tgħaddi minn Wied Dalam, li kienet taqsam minn fuqu, ippenetrat l-għar minn fuq u qasmitu fi tnejn. B'hekk, parti mill-passaġġ tal-għar jinsab fuq in-naħa l-oħra tal-wied u parti minnu hu l-għar li wieħed jista' jżur u li sar magħruf bħala Għar Dalam. L-għar hu twil mal-144 metru. Hawn instabu fdalijiet tal-għadam ta’ annimali li għexu fuq il-Gżejjer Maltin eluf kbar ta' snin ilu meta Malta kienet għadha magħquda ma' [[Sqallija]] kif ukoll għal bosta snin wara meta din inqatgħet u saret [[arċipelagu]] fin-Nofs tal-[[Baħar Mediterran|Mediterran]]. F'dan l-ambjent iżolat  u mdawwar bil-baħar dawn l-annimali ċkienu fil-kobor tagħhom u finalment anki spiċċaw biex saru estinti f'perjodi differenti taż-Żmien Glaċjali u Interglaċjali. 

'''Kalwaria Zebrzydowska''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [kalˈvarja zɛbʐɨˈdɔfska]) hija raħal fin-Nofsinhar tal-[[Polonja]] b’4,429 abitant (skont stima tal-2007). Mill-1999, ir-raħal jinsab fid-distrett ta’ [[Małopolskie]]. Preċedentement, ir-raħal kien amministrat fid-distrett ta’ [[Bielsko-Biała]] (1975-1998). Il-kumpless tal-pellegrinaġġ ta’ Kalwaria Zebrzydowska tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/905/|titlu=Kalwaria Zebrzydowska: the Mannerist Architectural and Park Landscape Complex and Pilgrimage Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>

'''Johannes Wilhelm''' "'''Hans'''" '''Geiger''' (/ˈɡaɪɡər/; <small>pronunzja bil-Ġermaniż:</small> [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu [[Rudolf Geiger]].

'''''Anomotherium''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti (il-baqar tal-baħar), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Trichechidae]], fis-sottofamilja [[Miosireninae]], ma' ġeneru ieħor estint (''[[Miosiren]]'') u bi speċi waħda biss estinta.

{{stub}}
 u [[ Mămăligă |mămăligă]] ]]
'''Ikel tal-Moldova''' hija stil ta ’tisjir relatat man-nies tal-[[Moldova]] u r-reġjun li nfired minn [[Transnistrija|Transnistria]]. Tikkonsisti prinċipalment f’ikel tradizzjonali Ewropew, bħal [[ċanga]], [[ Majjal |majjal]], [[patata]], [[ Kaboċċa |kaboċċi]], u varjetà ta’ ħbub taċ-ċereali. 

It-'''Teatru Rjal''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Royal Opera House'' jew ''Royal Theatre''; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Teatro Reale'', magħruf kollokjalment ukoll bħala t-'''Teatru Mwaqqa’''', kien teatru fejn jittellgħu l-ispettakli fil-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]]. Kien iddisinjat mill-[[arkitett]] [[Ingilterra|Ingliż]] [[Edward Middleton Barry]] u nbena fl-1866 bi stil Neo-Klassiku. Fl-1873 it-teatru ġarrab ħsarat estensivi fuq ġewwa minħabba li nħakem min-nirien iżda eventwalment ġie rrestawrat sal-1877. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], it-teatru ntlaqat direttament mill-bumbardamenti mill-ajru, eżattament fl-1942. Qabel ma ġġarraf, kien wieħed mill-iktar binjiet sbieħ u ikoniċi fil-[[belt kapitali]].<ref>{{Ċita web|url=http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|titlu="Valletta's Royal Opera House, from glamour to rubble". The Man Who Went To Malta.|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140104204802/http://themanwhowenttomalta.wordpress.com/2011/12/12/vallettas-royal-opera-house-from-glamour-to-rubble/|arkivju-data=2014-01-04|url-status=dead}}</ref> Wara diversi pjanijiet li qatt ma twettqu biex it-teatru jerġa’ jinbena, il-fdalijiet tiegħu ġew disinjati mill-ġdid mill-arkitett [[Taljan]] [[Renzo Piano]] u fl-2013 reġa’ beda jiffunzjona bħala post fejn jittellgħu l-ispettakli u ġie msemmi “[[Pjazza]] Teatru Rjal”.<ref>{{Ċita web|url=https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|titlu=Pjazza Teatru Rjal - Il-Ministeru għall-Kultura ta’ Malta.|sit=culture.gov.mt|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180201022444/https://culture.gov.mt/en/pjazzateatrurjal/Pages/main.aspx|arkivju-data=2018-02-01|url-status=dead}}</ref>

'''El Torcal''' jew '''El Torcal de Antequera''' hija riżerva naturali fil-katina muntanjuża tas-Sierra del Torcal, li tinsab fin-Nofsinhar tar-raħal ta' [[Antequera]] fil-Provinċja ta' [[Málaga]], lil hinn mill-awtostrada A45 fl-[[Andalusija]], [[Spanja]].<ref>Gonzalez, David. Map and Guide of El Torcal. 3rd Edition. ISBN 978-84-613-9584-2.</ref> Hija magħrufa għall-formazzjonijiet tal-blat mhux tas-soltu tagħha, u titqies bħala wieħed mill-iżjed pajsaġġi karstiċi impressjonanti fl-[[Ewropa]]. Iż-żona ta' El Torcal ġiet iddeżinjata bħala Sit Naturali ta' Interess Nazzjonali f'Lulju 1929, u Riżerva u Park Naturali ta' madwar 17-il kilometru kwadru ġew maħluqa f'Ottubru 1978. Fl-2016 saret waħda mill-ħames komponenti li jsawru s-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] tas-[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-26}}</ref>

Il-'''Kastell ta'''' '''Kroměříž''' (biċ-Ċek: ''Zámek Kroměříž'' jew ''Arcibiskupský zámek'', bil-Ġermaniż: ''Schloss Kremsier'') fil-belt ta' [[Kroměříž]], ir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], kien jintuża bħala r-residenza prinċipali tal-isqfijiet ta' [[Olomouc]] fis-seklu 18 u mill-1777 bħala r-residenza tal-arċisqfijiet ta' Olomouc. Il-kastell flimkien mal-ġonna ta' Kroměříž tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/860/|titlu=Gardens and Castle at Kroměříž|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-27}}</ref>

{{Nebbieta|Ekonomija}}

Il-'''Monasteru ta' Poblet''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru Rjali ta'''' '''Santa Maria de Poblet''' (bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: ''Reial Monestir de Santa Maria de Poblet''), huwa monasteru tal-Ordni taċ-[[Ċisterċensi]] li ġie stabbilit fl-1151, u li jinsab qabel il-muntanji Prades, fil-''comarca'' ta' [[Conca de Barberà]], fil-[[Katalonja]], [[Spanja]]. Ġie stabbilit mill-patrijiet Ċisterċensi minn [[Franza]]. L-[[arkitett]] prinċipali tal-binja kien [[Arnau Bargués]].

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 101 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 6,492,228<ref>{{cite web|titlu=Laos|url=http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|pubblikatur=Lao Department of Statistics |data=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161113204058/http://www.geohive.com/cntry/laos.aspx|arkivju-data=2016-11-03|lingwa=Ingliż}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2015
|densità_popolazzjoni_km2    = 26.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 69.2
|poż_densità_popolazzjoni    = 151 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $58.329 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=544&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=96&pr.y=5|titlu=World Economic Outlook Database, Laos|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali|data-aċċess=2018-04-28|data=2018-04-01}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 101
|PGD_PSX_per_capita          = $8,458<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 120
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.604<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|pubblikatur=United Nations Development Programme|data-aċċess=2019-12-10}}</ref>
|poż_IŻU                     = 140
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Ir-renju ta 'Lan Xang
|data_stabbilit1             = 1353-1707
|avveniment_stabbilit2       = Ir-renji ta 'Luang Phrabang, Vientiane u Champasak
|data_stabbilit2             = 1707-1778
|avveniment_stabbilit3       = Vassali ta ’Siam
|data_stabbilit3             = 1778–1893
|avveniment_stabbilit4       = Protettorat Franċiż
|data_stabbilit4             = 1893–1953
|avveniment_stabbilit5       = Renju Unit 
|data_stabbilit5             = 11 ta 'Mejju 1947
|avveniment_stabbilit6       = Indipendenza minn [[Franza]]
|data_stabbilit6             = 22 ta ’Ottubru 1953
|avveniment_stabbilit7       = Monarkija abolita
|data_stabbilit7             = 2 ta 'Diċembru 1975
|avveniment_stabbilit8       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit8             = 14 ta ’Awwissu 1991
|valuta                      = [[Kip]] (₭)
|kodiċi_valuta               = LAK
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.la]]
|kodiċi_telefoniku           = +856
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $20.153 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 112
|PGD_nominali_per_capita     = $2,670<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 131
|nota1                       
}}

{{Taxobox
| isem = ''Mimolagus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Mimolagidae]]
| awtorità_familja = 
| ġeneru = '''''Mimolagus'''''
| awtorità_ġeneru = (Bohlin, 1951)
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Mimolagus rodens]]''
}}
'''''Mimolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] estint ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[lagomorfu|lagomorfi]] (il-fniek, liebri u piki), fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]] u fil-familja [[Mimolagidae]] (lagomorfi primittivi). Dan huwa l-uniku ġeneru fil-familja Mimolagidae u għandu speċi waħda biss estinta. 

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-Perù''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis ronaldi'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma addattati għal ħajja fis-siġar, ntativ tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{Grammatika}}{{Wikifikazzjoni}}
Il-'''Viżigoti''' (/ˈvɪzɪɡɒθθɪ /) kiienu tribù Ġermaniku, ħarġu bħala forza sinifikanti matul it-tnaqqis tal-[[Imperu Ruman]] tal-Punent.  Li joriġinaw mill-Ewropa tal-Lvant, kellhom rwol ċentrali fl-istorja tumultuous tal-[[Ewropa]] matul il-perjodu tal-antikità tard.  Il-migrazzjoni u l-interazzjonijiet tagħhom mal-Imperu Ruman ħallew impatt dejjiemi fuq il-pajsaġġ politiku tal-[[Ewropa]].{{Sfn|Waldman|Mason|2006}}

{{Taxobox
|isem = Chordata
|stampa=Branchiostoma lanceolatum.jpg|230px|Branchiostoma lanceolatum
|deskrizzjoni_stampa= ''Branchiostoma lanceolatum''
<!-- CLASSIFICAZIONE -->
|dominju=[[Eukaryota]]
|renju=[[Animalia]]
|sottorenju=[[Eumetazoa]] 
|fergħa= [[Bilateria]]
|superfajlum=[[Deuterostomia]]
|fajlum='''Chordata'''
|sottodiviżjoni=[[Subphylum|Subphyla]]
* [[Tunicata|Tunicata/Urochordata]]
* [[Cephalochordata]]
* [[Vertebrata]]
}}
Il-'''Kordati''' (''Chordata'', [[William Bateson|Bateson]] [[1885]]) jirrappreżentaw [[phylum]] ta' [[annimali]] li fih organiżmi ta' ħafna forom u komplessità, bħall-[[Vertebrati]], l-[[Urokordati]] u ċ-[[Ċefalokordati]]. Dan il-[[phylum]] hu bbażat fuq struttura interna forma ta' bastun ta' support magħruf bħala ''notokorda''. 

'''Yeni-Kale''' (bl-Ukren: Єні-Кале; bir-Russu: Еникале; bit-Tork: ''Yenikale''; bit-Tatar tal-[[Krimea]]: Yeñi Qale, spelluta wkoll ''Yenikale, Eni-Kale, Yeni-Kaleh'' jew ''Yéni-Kaleb'') hija fortizza max-xatt tal-[[Strett ta’ Kerch|Istrett ta’ Kerch]] fil-belt ta’ [[Kerch]] fil-Krimea.

{{wikifikazzjoni}}
L-'''Għaxar Kmandamenti''' (Ebrajk: עֲשֶׂרֶת הַדִּבְּרוֹת, Aseret ha'Dibrot), magħruf ukoll bħala d-Dekalogu, huma sett ta' prinċipji bibliċi relatati mal-etika u l-qima, li għandhom rwol fundamentali fir-reliġjonijiet Abrahamiċi. L-Għaxar Kmandamenti jidhru darbtejn fil-[[Bibbja]] Ebrajka: fil-kotba tal-Eżodu u Dewteronomju. Il-kmandamenti jinkludu struzzjonijiet biex ma jkollhom ebda allat oħra quddiemhom, biex jonoraw il-ġenituri tagħhom, u biex iżommu qaddis il-jum tas-Sibt, kif ukoll projbizzjonijiet kontra l-idolatrija, id-dagħa, il-qtil, l-adulterju, is-serq, id-diżonestà, u t-tixniq. Il-gruppi reliġjużi diversi jsegwu tradizzjonijiet differenti fl-interpretazzjoni u n-numerazzjoni tagħhom.
<br />

Il-'''Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga''' (bl-Olandiż: ''Koninklijk Eise Eisinga Planetarium'') huwa planetarju tas-seklu 18 fi Franeker, Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Attwalment jintuża bħala [[mużew]] u huwa miftuħ għall-pubbliku. Il-planetarju ilu elenkat fost l-aqwa siti ta' wirt Olandiż mill-1990 u f'Diċembru 2011 tqiegħed fuq lista proviżorja bħala sit indikattiv. F'Settembru 2023 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1683/|titlu=Eisinga Planetarium in Franeker|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref> Is-sit huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-dinja.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Abbot|isem1=Alison|data=2008|titlu=Hidden treasures: Eise Eisinga Planetarium|url=https://www.nature.com/articles/4511057a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=451|numru=7182|paġni=1057–1057}}</ref>

{{stub|Bijografija}}

Il-'''Pirinej-Monte Perdido''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Pyrénées-Mont Perdu''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Pirineos-Monte Perdido'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.mecd.gob.es/redirigeme/|titlu=redirigeme|sit=www.mecd.gob.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-26}}</ref> huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn [[Spanja]] u [[Franza]] fil-katina muntanjuża tal-[[Pirinej]]. Il-quċċata ta' [[Monte Perdido]] (bil-Franċiż: ''Mont Perdu'') tinsab fin-naħa Spanjola tal-fruntiera. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997 u ġie estiż lejn it-Tramuntana fl-1999 biex jiġi inkluż il-Komun ta' Gèdre fi Franza.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-26}}</ref>

L-'''Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Swiss Tectonic Arena Sardona'' jew ''Glarus thrust''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Glarner Überschiebung'') hija żona tettonika ewlenija fl-[[Alpi]] tal-Lvant tal-[[Żvizzera|Iżvizzera]]. Tul iż-żona tettonika, is-saffi tal-blat Żvizzeri ġew olzati laġenba għal iktar minn 100 kilometru lejn it-Tramuntana, 'il fuq mill-Aarmassif estern u l-kumpless Infraelvetiku. L-Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona tifforma l-kuntatt bejn saffi tal-blat Permo-Triassiċi (Żvizzeri) iktar antiki tal-grupp ta' Verrucano u s-saffi (esterni) tal-[[ġebla tal-ġir]] inqas antiki (Ġurassiċi u Kretaċji) u s-saffi tal-flysch u tal-molasse Paleoġeniċi.

Il-'''Kastell ta'''' '''Kroměříž''' (biċ-Ċek: ''Zámek Kroměříž'' jew ''Arcibiskupský zámek'', bil-Ġermaniż: ''Schloss Kremsier'') fil-belt ta' [[Kroměříž]], ir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], kien jintuża bħala r-residenza prinċipali tal-isqfijiet ta' [[Olomouc]] fis-seklu 18 u mill-1777 bħala r-residenza tal-arċisqfijiet ta' Olomouc. Il-kastell flimkien mal-ġonna ta' Kroměříž tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/860/|titlu=Gardens and Castle at Kroměříž|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-27}}</ref>

'''Furnar''', magħruf ukoll bħala '''ħabbież''', huwa ħaddiem tas-sengħa li jaħmi u xi drabi jbigħ il-[[ħobż]] u prodotti oħra magħmula mid-[[dqiq]] billi juża [[forn]] jew sors ieħor ikkonċentrat tas-sħana. Il-post fejn jaħdem furnar jissejjaħ tal-furnar.

'''Claudine Picardet''' (xebba Poullet, imbagħad Guyton de Morveau) twieldet fis-7 ta' Awissu 1735 u mietet fl-4 ta' Ottubru 1820. Hija kienet xjentista tal-kimika, mineraloġista, meteoroloġista u traduttriċi [[Xjenza|xjentifika]]. Picardet tispikka fost ix-xjentisti tal-kimika Franċiżi tal-aħħar tas-seklu tmintax għat-traduzzjonijiet estensivi tagħha  dwar il-letteratura xjentifika. Ittraduċiet mill-Iżvediż, l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u t-[[Lingwa Taljana|Taljan]] għall-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]. Picardet hi magħrufa wkoll għat-traduzzjonijiet ta' tliet kotba u eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi, li ġew ippubblikati u ċċirkulati f'forma ta' manuskritt. Ospitat laqgħat xjentifiċi u letterarji f'[[Dijon]] u f'[[Pariġi]], u kienet parteċipanta attiva fil-kollezzjoni ta' ''data'' meteroloġika. Hija għenet sabiex tistabbilixxi Dijon u Pariġi bħala ċentri xjentifiċi. Dan wassal għat-tixrid tal-għarfien xjentifiku matul perjodu kritiku fir-rivoluzzjoni [[kimika]]. 
== Traduzzjoni ==
Picardet ittraduċiet eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi li ħafna minnhom kienu miktuba mix-xjentisti ewlenin ta' dak iż-żmien. Ittraduċiet testi minn diversi lingwi li mbagħad ġew ippubblikati bil-Franċiż.  Xogħolha jista' jiġi meqjus fil-kuntest tat-tranżizzjoni fit-traduzzjoni xjentifika li tbiegħdet minn dik ta' "tradutturi solitarji".<ref name=":0">{{Ċita rivista|kunjom1=Bret|isem1=Patrice|data=2016-04-02|titlu=The letter, the dictionary and the laboratory: translating chemistry and mineralogy in eighteenth-century France|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00033790.2015.1034780|rivista=Annals of Science|lingwa=en|volum=73|numru=2|paġni=122–142}}</ref>

{{stub|reliġjon}}

{{wikifikazzjoni}}

Il-'''Kastell ta' Nesvizh''' jew il-'''Kastell ta'''' '''Nyasvizh''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Нясвіжскі замак, b'ittri Rumani: ''Niasvižski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Несвижский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''zamek w Nieświeżu''; bil-[[Lingwa Litwana|Litwan]]: ''Nesvyžiaus pilis'') huwa kastell residenzjali tal-[[familja Radziwiłł]] f'Nyasvizh (Nesvizh), il-[[Belarussja]]. Il-kastell jinsab 183 metru (600 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena fis-sekli 16 u [[Seklu 17|17]], u kien proprjetà tal-familja Radziwiłł sal-1939. Il-kastell u l-Knisja tal-Corpus Christi fil-qrib kienu strumentali fl-iżvilupp tal-arkitettura [[Russja|Russa]] u [[Ewropa Ċentrali|Ewropea Ċentrali]].<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2005, il-kastell, il-knisja u l-ambjent tal-madwar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1196/|titlu=Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref>

Iż-'''Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja''' hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-[[Tażmanja]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/181/|titlu=Tasmanian Wilderness|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.parks.tas.gov.au/indeX.aspX?base=391|titlu=Parks & Wildlife Service - Tasmanian Wilderness World Heritage Area|data=2016-11-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161126182346/http://www.parks.tas.gov.au/indeX.aspX?base=391|arkivju-data=2016-11-26|url-status=dead}}</ref> Din hija waħda mill-ikbar żoni ta' konservazzjoni fl-Awstralja u tkopri 15,800 km<sup>2</sup> (6,100 mil kwadru), jew kważi 25 % tat-Tażmanja. Kienet ukoll waħda mill-aħħar irqajja' ta' natura selvaġġa miti fid-dinja, u tinkludi ż-Żona Naturali Selvaġġa tal-Lbiċ.

{{Nebbieta|Mużika}}

{{Automatic taxobox}}
'''''Phascolosorex''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjal]]i karnivori (eżattament il-[[ġurdien marsupjal|ġrieden marsupjali]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Johann Bernoulli''' ([[Bażel]], [[27 ta' Lulju]] [[1667]] – [[Bażel]], [[1 ta' Jannar]] [[1748]]; magħruf ukoll bħala ''Jean'') kien [[matematika|matematiku]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]  u wieħed mill-aktar matematiċi prominenti fil-[[familja Bernoulli]]. Hu magħruf għall-kontribuzzjonijiet tiegħu fil-[[Derivata|kalkulu infiniteżmali]] u għallem lil [[Leonhard Euler]] f'żgħożitu.

Il-'''Kampnari tal-Belġju u ta' Franza''' huma grupp ta' 56 binja storika li ġew iddeżinjati kollha f'daqqa bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/943/|titlu=Belfries of Belgium and France|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-25}}</ref>, bħala rikonoxximent tal-kampnari ċiviċi (iktar milli tal-knisja) li jservu bħala manifestazzjoni arkitettonika tal-indipendenza ċivika emerġenti mill-influwenzi fewdali u [[Reliġjon|reliġjużi]] fl-eks Kontea tal-Fjandri (illum il-ġurnata ż-żona Franċiża tal-Fjandri fi [[Franza]] u r-reġjun tal-[[Fjandri tal-Lvant]] u tal-[[Fjandri tal-Punent]] fil-[[Belġju]]) u f'żoni ġirien li fl-imgħoddi kienu proprjetà tal-familja Bourgogne (illum il-ġurnata l-[[Wallonja]], fil-Belġju).

{{wikifikazzjoni}}

Il-'''Knisja tal-injam ta' Hronsek''' hija knisja [[Luteraniżmu|Luterana]] li tinsab fil-villaġġ ta' [[Hronsek]], fir-reġjun ta' Banská Bystrica, is-[[Slovakkja]]. Fil-Luteraniżmu, waħda mill-ikbar fergħat tal-[[Protestantiżmu]], il-knisja tal-[[injam]] tissejjaħ ukoll knisja artikolari. Din il-knisja hija waħda mit-tmien [[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2008.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1273/|titlu=Wooden Churches of the Slovak part of the Carpathian Mountain Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka
| stampa = Ear-tagged and radio-collared Macroscelides micus.png
| daqs_stampa = 240px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Afrotheria]]
| ordni = [[Macroscelidea]]
| familja = [[Macroscelididae]]
| ġeneru = ''[[Macroscelides]]''
| awtorità_ġeneru = Dumbacher and Rathbun 2014
| speċi = '''''M. micus'''''
| binominali = ''Macroscelides micus''
| awtorità_binominali =
}} 
Is-'''Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka''' (''Macroscelides micus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]], [[insettivoru]], tal-ordni [[Macroscelidea]]. Dan l-ispeċi ta' senġi ġie deskritt uffiċjalment fl-2014 u jikkwalifika bħala l-iżgħar, b'piż ta' madwar 27 gramma biss.

Il'''-Kampjonat Malti taċ-Ċess''' huwa l-kampjonat annwali taċ-[[ċess]] [[Malta|f'Malta]] li jiddetermina ċ-champion nazzjonali. Fil-bidu kien jikkonsisti f’Kampjonat Miftuħ (''Open Tournament'').

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

{{stub|Ġeografija}}
L-'''Asja''' hija l-akbar kontinent (iktar minn erba' darbiet id-daqs tal-[[Ewropa]] u kważi terz tal-artijiet kollha f'wiċċ id-dinja) u hija l-unika kontinent li jmiss ma' tliet [[oċeani]] differenti: l-[[Oċean Atlantiku]], l-[[Oċean Indjan]] u l-[[Oċean Paċifiku]]. 
L-Asja tmiss mal-Ewropa u magħha tifforma massa kbira kontinentali, magħrufa wkoll bħala l-[[Ewrasja]]; bejn iż-żewġ kontinenti hemm il-[[Muntanji Kawkasiċi]] u l-[[Muntanji Urali]]. 

'''Il-Ballett ta' Kosovo''' ġie stabbilit fl-1972. Mill-bidu tagħha, kien hemm żewġ ġenerazzjonijiet ewlenin tal-kumpanija. Huma magħrufa bħala l-"Ewwel Ġenerazzjoni" u t-"Tieni Ġenerazzjoni", li hija magħrufa wkoll bħala l-ġenerazzjoni l-ġdida. L-Ewwel Ġenerazzjoni tirreferi għall-membri fundaturi tal-Ballet tal-Kosovo li żifnu mal-kumpanija sal-iżmantellament sfurzat tagħha. It-Tieni Ġenerazzjoni tirreferi għall-grupp ta' żeffiena li tħarrġu taħt Ahmet Brahimaj biex jirriformaw il-Ballet tal-Kosovo wara l-Gwerer Jugoslavi. 

'''Klara Zamenhof''' (kunjomha xebba '''Silbernik'''; 6 ta' Ottubru 1863 – 6 ta' Diċembru 1924) kienet Esperantista Pollakka. Kienet miżżewwġa lil [[L. L. Zamenhof]], li ħoloq il-lingwa tal-[[Esperanto]].

L-'''Għar ta' Optymistychna''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Оптимістична; li tfisser "Għar tal-Ottimiżmu"; magħruf ukoll bħala '''Peschtschera Optimistitscheskaya'''*)<ref>Herb, Jan Conn (1977). ''The Jewel Cave Adventure: Fifty Miles of Discovery under South Dakota''. p. 230. ISBN <bdi>0-914264-20-6</bdi>.</ref> huwa għar tal-ġipsum li jinsab qrib il-villaġġ [[Ukrajna|Ukren]] ta' Korolivka, fid-distrett ta' Chortkiv, fl-Oblast ta' Ternopil.<ref>White, William Blaine; Culver, David C. (2012). ''Encyclopedia of Caves''. Academic Press. p. 830. ISBN <bdi>9780123838322</bdi>.</ref> Fi ħdan l-għar ġew immappjati madwar 264 kilometru (164 mil) ta' passaġġi. Għaldaqstant, dan huwa l-itwal għar fl-[[Ewropa]] u s-seba' l-itwal għar fid-[[Id-Dinja|dinja]], wara l-Għar tal-Mammut, is-Sistema ta' Sac Actun, l-Għar Ġojjell, Shuanghedong u s-Sistema ta' Ox Bel Ha. Barra minn hekk, dan huwa l-itwal għar tal-ġipsum fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.caverbob.com/|titlu=สล็อตเว็บตรง FAFA678 เว็บสล็อต ระบบดี บริการครบวงจรที่สุด|sit=www.caverbob.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-04-15}}</ref>

{{Coord|31|47|57.22|N|34|38|31.39|E|region:IL|display=title}}
{{Nebbieta|kultura}}
Il-'''Mużew tal-Kultura Filistina'''  ('''המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture''') huwa mużew arkeoloġiku f'[[Ashdod]], l-[[Iżrael]]. Fih hemm esplorazzjoni tal-kultura tal-[[Filistin]] li storikament għexu f'parti minn din l-istess belt. Dan il-mużew huwa l-uniku wieħed fid-dinja ddedikata għall-kultura Filisintina. Dan kienet l-ewwel mużew li nfetaħ f'Ashdod fl-1990.

[[File:Hookes-law-springs.png|daqsminuri|Il-liġi ta 'Hooke: il-forza hija proporzjonali għall-estensjoni]]{{Grammatika}}
Fil-[[fiżika]], '''il-liġi ta' Hooke''' hija liġi empirika li tiddikjara li l-forza (F) meħtieġa biex testendi jew tikkompressa molla b'xi distanza (x) tiskala b'mod lineari fir-rigward ta' dik id-distanza—jiġifieri, F=k•x fejn k hija a fattur kostanti karatteristika tar-rebbiegħa (jiġifieri, l-ebusija tagħha), u x hija żgħira meta mqabbla mad-deformazzjoni totali possibbli tar-rebbiegħa. Il-liġi hija msemmija wara l-fiżiku Brittaniku tas-seklu 17 Robert Hooke . Huwa ddikjara l-liġi għall-ewwel darba fl-1676 bħala anagramma Latina.  <ref>See https://web.archive.org/web/20160308173452/http://civil.lindahall.org/design.shtml, where one can find also an anagram for [[catenary]].</ref> Huwa ppubblika s-soluzzjoni tal-anagramma tiegħu fl-1678 <ref>[[Robert Hooke]], ''De Potentia Restitutiva, or of Spring. Explaining the Power of Springing Bodies'', London, 1678.</ref> bħala: {{lang|la|ut tensio, sic vis}} ("bħala l-estensjoni, għalhekk il-forza" jew "l-estensjoni hija proporzjonali għall-forza"). Hooke jiddikjara fix-xogħol tal-1678 li kien jaf bil-liġi mill-1660.

bil-patata]]
Il-'''kċina Baxkira''' (bil-Baxkir: Башҡорт аш-һыуы, bir-Russu: Башкирская кухня ) jew '''kċina tal-[[Baxkortostan]]''' hija l-kċina tradizzjonali tal-Baxkiri. L-istil ta' ħajja tagħhom u l-predominanza tat-trobbija tal-baqar ikkontribwew għall-kultura, għat-tradizzjonijiet u għall-kċina tal-Baxkiri.

L-eks '''Fabbrika ta'''' '''Van Nelle''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Van Nellefabriek'') fuq ix-xmara [[Schie]] f'[[Rotterdam]], titqies bħala waħda mill-iprem eżempji tal-Istil Internazzjonali bbażat fuq l-arkitettura [[Kostruttiviżmu|kostruttivista]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] fl-2014.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1441/|titlu=Van Nellefabriek|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-07}}</ref> Ftit wara li nbniet, [[Arkitett|arkitetti]] prominenti ddeskrivew il-fabbrika bħala "l-isbaħ spettaklu tal-era moderna" ([[Le Corbusier]] fl-1932) u bħala "[[poeżija]] tal-[[azzar]] u tal-[[ħġieġ]]" (Robertson fl-1930).<ref>{{Ċita web|url=https://www.unesco.nl/nl/erfgoed/van-nellefabriek|titlu=Van Nellefabriek|sit=Unesco Commissie|lingwa=nl|data-aċċess=2021-08-07}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://architectuul.com/architecture/van-nelle-factory|titlu=Van Nelle Factory|sit=architectuul.com|data-aċċess=2021-08-07}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' denbu qotni
| stat =
| stampa = Tochtli-Rabbit-Conejo.jpg
| daqs_stampa = 260px
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = '''''Sylvilagus'''''
| awtorità_ġeneru = [[John Edward Gray|Gray]], 1867
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni = [[#Speċi|16-il speċi]]
| speċi = 
| binominali = 
| awtorità_binominali = 
}}
'''Fenek ta' denbu qotni''' jew kif jissejjaħ ukoll '''denb qotni''' u '''denb il-qoton''', jista' jkun wieħed minn sbatax-il [[speċi]] ta' [[Lagomorfu|lagomorfi]] [[leporidu|leporidi]], li jagħmlu parti mill-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Leporidae]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Lagomorpha]] u kollha klassifikati fil-[[ġeneru]] [[Sylvilagus]] maqsuma ma' tliet [[sottoġeneru|sottoġeneri]] ([[Microlagus]], [[Sylvilagus (sottoġeneru)|Sylvilagus]] u [[Tapeti (sottoġeneru)|Tapeti]]). 

'''Skrivan''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: clerk) huwa ħaddiem li bħala l-[[professjoni]] tiegħu jwettaq kompiti ġenerali f’uffiċċju, jew ħaddiem li jwettaq kompiti simili f’ambjent tal-bejgħ bl-imnut. Ir-responsabbiltajiet tal-iskrivana ġeneralment jinkludu ż-żamma tar-rekords, l-organizzazzjoni tad-dokumenti, l-amministrazzjoni tal-postijiet ta’ servizz għall-klijenti, it-tweġib tat-telefonati, u kompiti amministrattivi oħra li spiss jaf ikunu ripetittivi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/clerk|titlu=Definition of CLERK|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-13}}</ref>

Il-'''Pont ta'''' '''Vizcaya''' (bil-[[Lingwa Baska|Bask]]: ''Bizkaiko Zubia'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Puente de Vizcaya'') huwa pont trasportatur li jikkollega l-irħula ta' [[Portugalete]] u [[Las Arenas]] (parti minn [[Getxo]]) fil-provinċja ta' Biskajja ta' [[Spanja]], min-naħa għall-oħra tal-bokka tax-xmara [[Nervion]].

{{Grammatika}}
It-'''tubeteika''' (bir-Russu тюбете́йка) huwa kelma Russa għal ħafna varjetajiet ta' kpiepel tradizzjonali tal-[[Asja Ċentrali]]. It-tubeteika illum jintlibsu fit-[[Taġikistan]], fil-[[Każakstan]], fil-[[Kirgiżistan]], u fl-[[Użbekistan]], kif ukoll f'reġjuni ta' [[Iżlam|popolazzjoni Musulmana]] tar-[[Russja]] (prinċipalment Tatari) u tal-[[Ażerbajġan]]. Il-kappa tal-kranju li jintlibsu minn Użbeki u Uyghur tissejjaħ ''doppa'' u għandha bażi kwadra. Kien xedd ir-ras popolari fost it-tfal madwar l-RSFSR matul is-snin 1940 u 1950.

{{Taxobox
| isem = Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka
| stampa = Ear-tagged and radio-collared Macroscelides micus.png
| daqs_stampa = 240px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Afrotheria]]
| ordni = [[Macroscelidea]]
| familja = [[Macroscelididae]]
| ġeneru = ''[[Macroscelides]]''
| awtorità_ġeneru = Dumbacher and Rathbun 2014
| speċi = '''''M. micus'''''
| binominali = ''Macroscelides micus''
| awtorità_binominali =
}} 
Is-'''Senġi ta' widnejħ tondi ta' Etendeka''' (''Macroscelides micus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]], [[insettivoru]], tal-ordni [[Macroscelidea]]. Dan l-ispeċi ta' senġi ġie deskritt uffiċjalment fl-2014 u jikkwalifika bħala l-iżgħar, b'piż ta' madwar 27 gramma biss.

Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-[[arti]] Rumaneska.]]
Il-'''Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí''' huma sensiela ta' disa' knejjes [[Rumanesk|Rumaneski]] Bikrin fil-[[Vall de Boí]], fil-''comarca'' [[Katalonja|Katalana]] ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' [[Lleida]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

{{stub|Xjenza}}{{Automatic taxobox}}

Il-'''Monasteru ta’ Gračanica''' (bis-[[Serbja|Serb]]: Манастир Грачаница, b’ittri Rumani: ''Manastir Gračanica'', ippronunzjat [ɡratʃǎnitsa]; bl-[[Albanija|Albaniż]]: ''Manastiri i Graçanicës'') huwa monasteru Ortodoss Serb li jinsab fil-[[Kosovo]]. Inbena mir-Re Serb [[Stefan Milutin]] fl-1321 fuq il-fdalijiet ta’ bażilika tas-seklu 6 W.K. Il-monasteru ġie ddikjarat bħala [[Monument]] Kulturali ta’ Importanza Eċċezzjonali fl-1990, u fit-13 ta’ Lulju 2006<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/724/|titlu=Medieval Monuments in Kosovo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref> tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala wieħed mill-erba’ [[Monumenti Medjevali fil-Kosovo]] u bħala estensjoni tas-sit tal-[[Monasteru ta’ Dečani]] li kien diġà ġie ddeżinjat fl-2004. Wara li ġew iddeżinjati bħala Sit ta’ Wirt Dinji fl-2006, il-Monumenti Medjevali fil-Kosovo tpoġġew minnufih fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji u baqgħu ma tneħħewx sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/268/|titlu=World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year’s inscriptions|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

'''Leptis''' jew '''Lepcis Magna''', magħrufa wkoll b'ismijiet oħra fl-antikità, kienet belt prominenti tal-[[Kartaġni|Imperu Kartaġiniż]] u tal-[[Libja]] [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-bokka ta' Wadi Lebda fil-[[Mediterran]].

Il-'''Kolossew''', magħruf ukoll bil-[[Lingwa Latina|Latin]] bħala ''Amphitheatrum Flavium'', huwa anfiteatru ovali ta’ żmien l-[[Imperu Ruman]] fiċ-ċentru ta’ [[Ruma]], l-[[Italja]]. Il-Kolossew jinsab ftit ’il bogħod mill-Forum Ruman, kemm kemm fil-Lvant, u huwa l-ikbar anfiteatru li qatt inbena fid-dinja. Il-kostruzzjoni tiegħu bdiet taħt l-imperatur [[Vespasjanu]] (li rrenja mid-69 sad-79 W.K.) fis-sena 72 W.K.<ref>Hopkins, p. 2.</ref> u tlestiet fis-sena 80 W.K. taħt is-suċċessur u l-eredi tiegħu, [[Titu]] (li rrenja mid-79 sal-81 W.K.).<ref>Bianchi Bandinelli e Torelli 1976, Arte romana scheda 99.</ref> Matul ir-renju ta’ [[Domizjanu]] (<abbr>li rrenja mill-</abbr>81 sas-96 W.K.) sarulu modifiki ulterjuri.<ref name=":0">Roth, Leland M. (1993). ''Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning'' (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. ISBN <bdi>978-0-06-430158-9</bdi>.</ref> It-tliet imperaturi li kellhom il-patroċinju tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni huma magħrufa bħala d-dinastija Flavjana, u għalhekk l-anfiteatru ġie msejjaħ bħala l-Anfiteatru Flavjan minn klassiċisti u arkeologi li ġew wara, minħabba li huwa assoċjat ma’ isem il-familja Flavjana ''(Flavius)''.

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

L-'''Oċeanja''' hija [[reġjun]], [[ġeografija|ġeografiku]], u wkoll [[ġeoplitika|ġeopolitiku]] magħmul minn bosta artijiet - l-iktar [[gżira|gżejjer]], u ħafna drabni jinkludi l-[[Awstralja]] – fl-[[Oċean Paċifiku]] u l-viċinanzi. Il-firxa eżatta tal-Oċeanja għandha varjetà ta' definizzjonijiet, b'xi interpreatzzjonijiet li jinkludu l-[[Awstralja]], [[New Zealand]], l-[[Indoneżja]] u [[Timor tal-Lvant]].

'''Kuratur''' (mil-Latin: ''cura'', li tfisser "tieħu ħsieb")<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Chisholm|isem=Hugh|sena=1911|titlu="Curator" . Encyclopædia Britannica. 7 (11th ed.)|lingwa=|pubblikatur=Cambridge University Press|paġni=636|id=|koawturi=|belt=|editur=|kuratur=|ed=|senaoriġinali=}}</ref> huwa maniġer jew sorveljant. Tradizzjonalment, kuratur jew '''kustodju''' ta' istituzzjoni tal-wirt kulturali (eż., gallerija, [[mużew]], [[librerija]] jew [[arkivju]] ) huwa speċjalista tal-kontenut inkarigat mil-kollezzjonijiet ta' istituzzjoni u involut fl-interpretazzjoni ta' dan il-materjal, inklużi artifatti storiċi.

{{Nebbieta|Bijografija}}

Il-'''Katidral ta' Šibenik''' jew il-'''Katidral ta' San Ġakbu''' (bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Katedrala sv. Jakova'') f'[[Šibenik]], il-[[Kroazja]] huwa bażilika [[Knisja Kattolika|Kattolika]] b'navata tripla bi tliet apsidi u koppla ta' 32 metru minn ġewwa. Il-[[katidral]] huwa s-sede episkopali tad-djoċesi ta' Šibenik, fid-[[Dalmazja]] ċentrali. Il-katidral huwa wkoll l-iktar [[monument]] arkitettoniku importanti tar-[[Rinaxximent]] fil-pajjiż kollu. Mis-sena 2000 'l hawn, il-katidral tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=The Cathedral of St James in Šibenik|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

'''Henri Frédéric Amiel''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, [[poeta]] u kritiku [[Żvizzera|Żvizzeru]].

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}

'''Akshata Narayan Murthy''' (twieldet f'April 1980)<ref>{{Ċita web|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/officers/w0pt3-B9yNGoXPMMiHUGPSyhZeE/appointments|titlu=Akshata Narayan MURTY personal appointments - Find and update company information - GOV.UK|sit=find-and-update.company-information.service.gov.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref><ref name=":0">{{Ċita aħbar|kunjom=Bedi|isem=Rahul|kunjom2=Bird|isem2=Steve|data=2020-02-15|titlu=Why Rishi Sunak's wife may hold the clue to his budget|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/02/15/rishi-sunaks-wife-may-hold-clue-budget/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>, spellut ukoll '''Murty''', hija werrieta, negozjanta, disinjatriċi tal-[[moda]] u kapitalista tal-fondi ta' riskju [[Indja|Indjana]] bbażata fir-[[Renju Unit]]. Hija miżżewġa lill-Prim Ministru Brittaniku u l-mexxej tal-Partit tal-Konservattivi [[Rishi Sunak]]. Murty u Sunak flimkien jikklassifikaw fil-222 post fost l-iżjed persuni sinjuri fir-Renju Unit, b'ġid ikkombinat ta' £730 miljun fl-2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.thetimes.co.uk/sunday-times-rich-list|titlu=The Sunday Times Rich List 2022|sit=www.thetimes.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-27}}</ref> Il-ġid personali tagħha nxteħet taħt il-lenti mill-mezzi tax-xandir Brittaniċi fid-dawl tal-istatus tagħha ta' persuna mhux domiċiljata fir-Renju Unit.<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-04-08|titlu=Chancellor Rishi Sunak defends wife Akshata Murty in row over non-dom status|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-61034496|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-10-27}}</ref>

'''Tom Holland''' (imwieled fl-1 ta' Ġunju 1996) huwa attur Brittaniku. L-akkomodazzjonijiet tiegħu jinkludu [[British Academy Film Award]] u tliet [[Saturn Awards]].<ref>[https://www.cbr.com/tom-holland-best-roles-not-spider-man/]</ref><ref>[https://www.esquire.com/entertainment/movies/a39138436/tom-holland-uncharted-review-peter-parker-spider-man/]</ref><ref>[https://www.thestatesman.com/entertainment/happy-birthday-friendly-neighborhood-1503077579.html]</ref><ref>[https://www.irishpost.com/entertainment/absolutely-amazing-place-new-spider-man-star-tom-holland-proud-irish-roots-127577]</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

It-'''Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] li jkopri r-rotot bejn Zarafshan u Karakum tat-Toroq tal-Ħarir u s-siti storiċi tul il-kuritur. Fis-17 ta' Settembru 2023, l-UNESCO ddeżinjat medda ta' 886 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir fl-[[Asja]] bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-kuritur huwa estiż tul it-[[Taġikistan]], it-[[Turkmenistan]] u l-[[Użbekistan]], u jinkludi 31 komponent.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco-iicas.org//press-office/News/Silk%20Roads:%20Zarafshan-Karakum%20Corridor%20has%20been%20recommended%20for%20the%20inscription%20on%20the%20UNESCO%20World%20Heritage%20List|titlu=Silk Roads: Zarafshan-Karakum Corridor has been recommended for the inscription on the UNESCO World Heritage List|sit=www.unesco-iicas.org|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1675/|titlu=Silk Roads&#x3a; Zarafshan-Karakum Corridor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref>

Il-'''Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد جامع اصفهان; ''Masjid-e-Jāmeh Isfahān''), magħruf ukoll bħala l-'''Moskea ta'''' '''Atiq''' (bil-Persjan: مسجد عتیق), hija moskea kongregazzjonali storika (''Jāmeh'') ta' [[Esfahan]], l-[[Iran]]. Il-moskea hija frott kostruzzjoni, rikostruzzjoni, żidiet u rinnovazzjonijiet kontinwi fis-sit mill-ħabta tas-771 [[WK|W.K]]. sal-aħħar tas-seklu 20. Is-Suq il-Kbir ta' Esfahan jinsab lejn in-naħa tal-Lbiċ tal-moskea. Il-moskea tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1397/|titlu=Masjed-e J&#x101;m&eacute; of Isfahan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir|titlu=Iran (Islamic Republic of) - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar [[Monument|monumenti]] u fost l-iżjed importanti tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] fl-Iran.<ref>M. Bloom, Jonathan; S. Blair, Sheila, eds. (2009). "Isfahan". ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780195309911</bdi>.</ref>

'''Moskea tat-Tatari''' hija moskea b'minaret fuq il-bejt li hija tip komuni ta' moskea fost it-[[Tatari tal-Krimea|Tatari]] [[Iżlam|Musulmani]] u l-[[Baxkiri]] fit-Tatarstan u f'żoni oħra mal-Volga li huma popolati bit-Tatari. Okkażjonalment jinstabu f'reġjuni oħra tar-[[Russja]]. L-arkitettura [[Reliġjon|reliġjuża]] moderna tat-Tatari ġiet żviluppata fl-aħħar tas-seklu 18 u kisbet il-popolarità fl-inħawi ta' Idel-Ural fis-seklu 19.

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

{{Taxobox
| isem = Paramurexia
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| ġeneru = '''''Paramurexia'''''
| speċi = '''''P. rothschildi'''''
| binominali = ''Paramurexia rothschildi''
| awtorità_binominali = ([[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1938)
| mappa_firxa = Broad-striped Dasyure area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Paramurexia rothschildi''
}}
'''''Paramurexia''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-istrixxi wiesgħajn]], għalkemm huwa magħruf ukoll bl-isem ta' far marsupjal tal-istrixxi wisgħin), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Plagiomenidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament mammiferi relatati fil-qrib mal-[[kolugi]] (il-mammiferi plaċentati li jipplanaw, tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer).

'''Zabid''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: زَبِيد; spelluta wkoll '''Zabīd''', '''Zabeed''' u '''Zebid''') hija belt b'popolazzjoni urbana ta' madwar 52,590 ruħ, li tinsab fil-pjanura kostali tal-Punent tal-[[Jemen]]. Hija waħda mill-eqdem bliet fil-Jemen, u ilha fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/611/|titlu=Historic Town of Zabid|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-01}}</ref> Madankollu, fis-sena 2000, is-sit tqiegħed fil-lista tas-siti fil-periklu.

'''Angkor Wat''' (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; bil-[[Lingwa Khmer|Khmer]]: អង្គរវត្ត "Belt it-Tempji"<ref name=":0">Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref>) huwa kumpless ta' tempji fil-[[Kambodja]] u l-ikbar [[monument]] [[Reliġjon|reliġjuż]] fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħala erja ta' art (1,626 km<sup>2</sup>).<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-religious-structure/|titlu=Largest religious structure|lingwa=en-GB|aċċess=|opra=}}</ref> L-isem jirreferi kemm għall-kumpless ta' diversi tempji kif ukoll għat-tempju ewlieni. Dan tal-aħħar, oriġinarjament inbena bħala tempju [[Induiżmu|Ħinduista]] ddedikat lil [[Vishnu]] fil-bidu tas-seklu 12<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|titlu=Angkor Wat - National Geographic Society|isem=|data=2013-03-01|lingwa=en|aċċess=|opra=|data-aċċess=2021-02-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210207145213/https://www.nationalgeographic.org/photo/angkor-wat-cambodia-990/|arkivju-data=2021-02-07|url-status=dead}}</ref>, u lejn tmiem is-seklu ġie kkonvertit f'tempju [[Buddiżmu|Buddist]] u għadu hekk sa llum.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor|titlu=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk|aċċess=|opra=}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum bugeddum
| image = Lestoros inca.jpg
| image_caption = [[Opossum bugeddum Peruvjan]] jew  [[Opossum bugeddum]] ''[[Lestoros inca]]''
| image_width = 250px
| fossil_range = Tard fl- [[Oligocene]] - Reċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Paucituberculata]]
| ordo_authority = [[Ameghino]], 1894
| familia = [[Caenolestidae]]
| familia_authority = [[Trouessart]], 1898
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
*''[[Caenolestes]]''
*''[[Lestoros]]''
*''[[Rhyncholestes]]''
| range_map = 
| range_map_caption = 
| range_map_width = 
}}

Il-'''Wied ta' Qadisha''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي قاديشا), magħruf ukoll bħala l-'''Fondoq ta' Qadisha''' jew '''Wadi Qadisha''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Ouadi Qadisha''), huwa fondoq li jinsab fi ħdan id-Distretti ta' Bsharri u ta' Zgharta tal-Governorat ta' Libanu. Il-wied issawwar mix-xmara Qadisha, magħrufa wkoll bħala ''Nahr Abu Ali'' meta tasal f'[[Tripoli (Libanu)|Tripoli]]. Qadisha tfisser "Sagru" bl-[[Aramajk ta' Ġesù|Aramajk]], u l-wied xi kultant jissejjaħ il-'''Wied Sagru'''. Għal bosta sekli l-wied laqa' komunitajiet monastiċi [[Kristjaneżmu|Kristjani]]. Il-wied jinsab taħt l-Għolja ta' Al-Makmal fit-Tramuntana tal-[[Libanu]].

[[File:Nokota_Horses_cropped.jpg|thumb|upright=1.5]]
Iż-'''żwiemel''' ilhom fid-dinja ħafna qabel l-umani. Meta il-[[Bniedem Prestoriku]] beda jgħix fl-għerien, iż-żwiemel kienu ilhom diġa fid-dinja madwar miljun sena.

Il-kunċett tan-'''Nisa f’Malta''' jirreferi, fost affarijiet oħra, għall-istatus soċjali tan-nisa fis-soċjetà Maltija f’kuntesti differenti tal-imgħoddi u tal-preżent fl-i[[Storja ta' Malta|storja ta’ Malta]].<ref>Rudolf, Uwe Jens; Berg, Warren G. (2010). ''Historical Dictionary of Malta''. Scarecrow Press. pp. 233–235. ISBN <bdi>9780810873902</bdi>.</ref>
{| class="wikitable"
|+Nisa f’Malta
! colspan="2" |Indiċi tal-Inugwaljanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu={{!}} Human Development Reports|url=http://hdr.undp.org/en/composite/GII|data-aċċess=2021-03-19|sit=hdr.undp.org}}</ref>
|-
!Valur
|0.220 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|41 minn 152
|-
!Mortalità materna (kull 100,000)
|8 (2010)
|-
!Nisa fil-Parlament
|14.3 % (2013)
|-
!Nisa tal-età ta’ iktar minn 25 sena li temmew l-edukazzjoni sekondarja
|68.6 % (2012)
|-
!Nisa fil-forza tax-xogħol
|63.6 % (rata ta’ impjieg skont id-definizzjoni tal-OECD, 2019)<ref>{{Ċita web|titlu=LFS by sex and age - indicators|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=LFS_SEXAGE_I_R|data-aċċess=2021-03-19|sit=stats.oecd.org}}</ref>
|-
! colspan="2" |Indiċi Globali tad-Diskrepanza bejn il-Ġeneri<ref>{{Ċita web|titlu="The Global Gender Gap Report 2013" (PDF). World Economic Forum. pp. 12-13.|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GenderGap_Report_2013.pdf#page=20}}</ref>
|-
!Valur
|0.6761 (2013)
|-
!Klassifikazzjoni
|84 minn 153
|}

{{Nebbieta|ġeografija}}

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

Il-'''Foss ta' Messel''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Grube Messel'') hija barriera li ma għadhiex tintuża qrib il-villaġġ ta' [[Messel]] (Landkreis [[Darmstadt]]-[[Dieburg]], [[Hesse]]) madwar 35 kilometru (22 mil) fix-Xlokk ta' [[Frankfurt am Main]], il-[[Ġermanja]]. Ix-shale bituminuż kien jiġi estratt minn hawnhekk. Minħabba l-abbundanza ta' fossili ppreservati sew li jmorru lura għal nofs il-perjodu Eoċen, il-foss għandu importanza [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u [[Xjenza|xjentifika]] sinifikanti. Iktar minn 1,000 speċi ta' pjanti u ta' [[Annimal|annimali]] nstabu fis-sit. Wara li kważi s-sit kien sar miżbla, reżistenza lokali qawwija eventwalment waqqfu li l-pjanijiet li kien hemm u l-Foss ta' Messel tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-9 ta' Diċembru 1995.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/720/|titlu=Messel Pit Fossil Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-14}}</ref> Għadhom isiru skoperti xjentifiċi sinifikanti dwar l-[[evoluzzjoni]] bikrija tal-[[Mammiferu|mammiferi]] u tal-[[Għasfur|għasafar]] fil-Foss ta' Messel, u kulma jmur is-sit qed isir sit turistiku wkoll.

L-'''Irdumijiet ta'''' '''Bandiagara''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: منحدرات باندياغارا الصخرية, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''falaise de Bandiagara'') jinsabu fl-art tad-Dogoni fil-[[Mali]]. L-irdumijiet tal-ġebel ramli huma għoljin madwar 500 [[metru]] (1,600 pied) 'il fuq mill-artijiet ċatti bir-ramel lejn in-Nofsinhar. L-irdumijiet huma twal madwar 200 kilometru (120 mil), huma orjentati min-Nofsinhar għall-Grigal, u huma estiżi tal-katina muntanjuża ta' Grandamia. Tmiem l-irdumijiet huwa mmarkat b'Hombori Tondo, l-ogħla quċċata tal-Mali b'għoli ta' 1,155 metru (3,789 pied).

Il-'''Palazz ta'''' '''Golestan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کاخ گلستان, ''Kākh-e Golestān''), trażlitterat ukoll bħala l-'''Palazz ta' Gulistan''' u xi kultant tradott bħala l-'''Palazz tal-Ġnien tal-Ward''' mil-lingwa Persjana,<ref>{{Ċita web|url=https://curate.nd.edu/show/8s45q814713|titlu=Gulistan Palace: Part of the palace complex with water garden|kunjom=cie|isem=G. Massiot &|sit=curate.nd.edu|data-aċċess=2023-12-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/202844447028/10152245891902029|titlu=Iran Traveling Center on Facebook {{!}} Ghostarchive|sit=ghostarchive.org|data-aċċess=2023-12-30}}</ref> inbena fis-seklu 16, ġie rinnovat fis-seklu 18 u finalment ġie rikostruwit fl-1865. Huwa l-eks kumpless irjali uffiċjali tal-Qajar f'[[Tehran]], l-[[Iran]].

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $21,615<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.818<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Nazzjonijiet Uniti |aċċessdata=14 ta' Marzu 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 41
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = [[Isem tal-Litwanja|L-ewwel menzjoni tal-Litwanja]]
|data_stabbilit1             = 9 ta' Marzu 1009
|avveniment_stabbilit2       = Inkurunazzjoni ta' [[Mindaugas]]
|data_stabbilit2             = 6 ta' Lulju 1253
|avveniment_stabbilit3       = [[Unjoni ta' Krevo|Unjoni mal-Polonja]]
|data_stabbilit3             = 2 ta' Frar 1386
|avveniment_stabbilit4       = [[Commonwealth Litwana-Pollakka]] maħluqa
|data_stabbilit4             = 1 ta' Lulju 1569
|avveniment_stabbilit5       = [[Partizzjonijiet tal-Polonja|Partizzjonijiet tal-Commonwealth]]
|data_stabbilit5             = 24 ta' Ottubru 1795
|avveniment_stabbilit6       = [[Att tal-Indipendenza tal-Litwanja|Indipendenza ddikjarata]]
|data_stabbilit6             = 16 ta' Frar 1918
|avveniment_stabbilit7       = [[Okkupazzjoni Sovjetika tal-Istati Baltiċi (1940)|l-1<sup>el</sup> Okkupazzjoni Sovjetika]]
|data_stabbilit7             = 15 ta' Ġunju 1940
|avveniment_stabbilit8       = [[Okkupazzjoni tal-Litwanja mill-Ġermanja Nażista|Okkupazzjoni Ġermaniża Nażista]]
|data_stabbilit8             = 22 ta Ġunju 1941
|avveniment_stabbilit9       = [[Okkupazzjoni Sovjetika tal-Istati Baltiċi (1944)|it-2<sup>ni</sup> Okkupazzjoni Sovjetika]]
|data_stabbilit9             = Lulju 1944
|avveniment_stabbilit10      = [[Att tar-Re-Stabbiliment tal-Istat tal-Litwanja|Indipendenza restawrata]]
|data_stabbilit10            = 11 ta' Marzu 1990
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = €
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew tal-Lvant|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew tal-Lvant tas-Sajf|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.lt]]<sup>1</sup>
|kodiċi_telefoniku           = +370
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $42.164 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $14,018<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Ukoll [[.eu]], li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-[[Unjoni Ewropea]]
}}

Il-'''Qala''' hija unità amministrattiva [[Malta|Maltija]] fil-gżira ta' [[Għawdex (stat indipendenti)|Għawdex]]. Il-popolazzjoni tar-raħal f'Settembru 2019 kienet tammonta għal 1,929 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.gov.mt/en/Government/DOI/Government%20Gazette/PA%20GN/Documents/2019/Government%20Gazette%20-%203rd%20September.pdf|titlu=The Malta Government Gazette. Government of Malta.}}</ref> Fil-qrib hemm Ħondoq ir-Rummien, xatt tal-baħar bis-salini u bl-għerien.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Laurasiatheria
| image = Laurasiatheria.jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Laurasiatheria]]
| subdivision_ranks = [[Ordnijiet]]
| subdivision = 
* [[Artiodactyla]]
* [[Carnivora]]
* [[Cetacea]]
* [[Chiroptera]]
* [[Erinaceomorpha]]
* [[Perissodactyla]]
* [[Pholidota]]
* [[Soricomorpha]]
}}

{{nebbieta|ġeografija}}'''Oran''' hija t-tieni l-akbar belt fl- [[Alġerija]] <ref>{{Ċita web|url=http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|titlu=Géographie et climat d'Algérie|data=5 janvier 2010|sena=2010|data-aċċess=2024-01-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110823121032/http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|arkivju-data=2011-08-23|url-status=dead}}.</ref> u waħda mill-aktar bliet importanti fil-Magreb. Hija belt port fuq il- [[Mediterran|Baħar Mediterran]], li tinsab fil-majjistral tal-Alġerija, {{unité|432|km}}  mill-kapitali [[Alġiers|Algiers]], u l-kapitali tal- wilaya tal-istess isem, fit-tarf tal- Golf ta 'Oran . 

It-'''Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Донецький академічний обласний драматичний театр, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Донецкий академический областной драматический театр) kien teatru f'[[Mariupol]] fin-Nofsinhar tal-[[Ukrajna]]. It-teatru modern kien inbena fl-1960 bejn wieħed u ieħor fil-post fejn qabel kien hemm il-Knisja tal-Marija Maddalena.<ref>{{Ċita web|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|titlu=Церковь св. Марии Магдалины|sit=MRPL.CITY|lingwa=ru|data-aċċess=2022-03-31}}</ref> It-teatru nqered kważi għalkollox mill-attakki mill-ajru [[Russja|Russi]] fis-16 ta' Marzu 2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|titlu=Ukraine: Mariupol city council claims Russia destroys crowded theater — live updates {{!}} News {{!}} DW {{!}} 16.03.2022|data=2022-03-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220316174736/https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|arkivju-data=2022-03-16|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Mikiel Spiteri''' (magħruf bħala '''Kilin'''; twieled fl-20 ta' Awwissu 1917 – miet fit-8 ta' Lulju 2008) kien [[kittieb]] [[Malta|Malti]].<ref>{{ċita web |url=http://www.grajjietmalta.com/Malta%20titlef%20wiehed%20mill%20pijunieri%20tal%20Letteratura.html |titlu=Malta titlef wieħed mill-pijunieri tal-Letteratura: Kilin imut fl-eta' ta' 90 sena |pubblikatur=Ġrajjiet Malta |data=2008-07-09 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140815155845/http://www.grajjietmalta.com/Malta%20titlef%20wiehed%20mill%20pijunieri%20tal%20Letteratura.html |arkivju-data=2014-08-15 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=20275&l=1 |titlu=Mikiel Spiteri (Kilin) |pubblikatur=L-Akkademja tal-Malti |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160319204810/http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=20275&l=1 |arkivju-data=2016-03-19 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://fionavella.com/features/2014/06/ipitter-bil-kliem-u-bil-kuluri/ |titlu=Ipitter bil-kliem u bil-kuluri |isem=Fiona |kunjom=Vella |sit=fionavella.com }}</ref>

L-'''Armata tat-Terrakotta''' hija kollezzjoni ta' [[Skultura|skulturi]] tat-terrakotta tal-armati ta' [[Qin Shi Huang]], l-ewwel Imperatur taċ-[[Ċina]]. Hija forma ta' [[L-Arti|arti]] funebri li ndifnet mal-imperatur fil-210-209 [[Ante Christum natum|Q.K.]] bl-iskop li l-imperatur jiġi mħares wara [[Mewt|mewtu]].

Il-'''Kastell ta' Kronborg''' huwa kastell u fortizza fir-raħal ta' [[Helsingør]], id-[[Danimarka]]. Immortalizzat bħala '''Elsinore''' f'''Hamlet'' ta' [[William Shakespeare]], il-Kastell ta' Kronborg huwa wieħed mill-iktar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] importanti fit-Tramuntana tal-[[Ewropa]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/696/|titlu=Kronborg Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-26}}</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

'''Kairouan''' (/ˌkaɪər(ʊ)ˈwɑːn/), spelluta wkoll bħala '''El Qayrawān''' jew '''Kairwan''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْقَيْرَوَان, b'ittri Rumani: ''al-Qayrawān'' [æl qɑjrɑˈwæːn], bl-Għarbi Tuneżin: ''Qeirwān'' [qɪrˈwɛːn]), hija l-[[belt kapitali]] tal-Governorat ta' Kairouan fit-[[Tuneżija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0" /> Il-belt ġiet stabbilita mill-[[Umajjad]] għall-ħabta tas-670, matul il-perjodu tal-Kaliff Mu'awiya (li rrenja fis-661-680); f'dan iż-żmien saret ċentru importanti għall-istudjużi [[Iżlam Sunni|Iżlamiċi Sunniti]] u għat-tagħlim tal-[[Koran]],<ref>Luscombe, David; Riley-Smith, Jonathan, eds. (2004). ''The New Cambridge Medieval History, Volume 2; Volume 4''. Cambridge University Press. p. 696. ISBN <bdi>9780521414111</bdi>.</ref> u b'hekk attirat [[Iżlam|Musulmani]] minn diversi partijiet tad-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Moskea ta' Uqba tinsab fil-belt.<ref>Europa Publications "General Survey: Holy Places" ''The Middle East and North Africa 2003'', p. 147. Routledge, 2003. <nowiki>ISBN 1-85743-132-4</nowiki>.</ref><ref>''Hutchinson Encyclopedia 1996 Edition''. Helicon Publishing Ltd, Oxford. 1996. p. 572. ISBN <bdi>1-85986-107-5</bdi>.</ref>

[[File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crown_of_Zvonimir_(Croatia).svg|daqsminuri|Rappreżentazzjoni tal-Kuruna ta' Zvonimir fl-istemmi tal-Kroazja.]]
Il-'''Kuruna ta'''' '''Zvonimir''' ingħatat lir-Re [[Demetrius Zvonimir]] tal-[[Kroazja]] fl-1075 permezz tal-legat [[Papa|Papali]] tal-[[Papa Gregorju VII]] fil-Bażilika ta' San Pietru u [[Mosè]] (magħrufa llum il-ġurnata bħala l-Knisja l-Vojta) f'[[Salona]].

Il-'''Mużew ta' Trojja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy Museum''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Troya Müzesi'' jew ''Truva Müzesi'') huwa [[mużew]] [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab qrib is-sit arkeoloġiku ta' [[Trojja]], fil-Majjistral tat-[[Turkija]].

{{Wikifikazzjoni}}

{{Grammatika}}
'''Thimphu''' (''pronunzja:'' /tɪmˈpuː/) hija l-[[belt kapitali]] tar[[Butan|-Renju tal-Bhutan]]. Il-belt tinsab f'wied għoli fil-parti tal-punent tal-pajjiż, il- belt, mal-114,551 abitant tagħha <ref>Selon le ministère des affaires intérieures et culturelles du Bhoutan (MoHCA), 2006</ref> (2017), tikkostitwixxi l-akbar żona urbana fil-pajjiż. Hija tinsab fid- distrett ta 'Thimphu . Huwa l-akbar ċentru ekonomiku fil-pajjiż, u waħdu jikkonċentra 45 % tal-prodott domestiku gross nazzjonali.

{{Taxobox
| isem = Cryptonanus
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| tribù = [[Thylamyini]]
| ġeneru = '''''Cryptonanus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Robert Voss|Voss]] et al., 2005
| tip_speċi = ''[[Cryptonanus chacoensis|Marmosa agilis chacoensis]]''
| awtorità_tip_speċi = [[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1931
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Cryptonanus agricolai]]''
*''[[Cryptonanus chacoensis]]''
*''[[Cryptonanus guahybae]]''
*†''[[Cryptonanus ignitus]]''
*''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| mappa_firxa =Distribution Cryptonanus.jpg
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
'''''Cryptonanus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

'''Monte Albán''' huwa sit arkeoloġiku pre-[[Kolombja|Kolombjan]] fil-Muniċipalità ta' Santa Cruz Xoxocotlán fl-istat ta' Oaxaca fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] (17.043° N, 96.767°W). Is-sit jinsab f'katina muntanjuża baxxa, 'il fuq mill-pjanura fis-sezzjoni ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, fejn jiltaqgħu l-fergħat tat-Tramuntana ta' Etla, tal-Lvant ta' Tlacolula, u tan-Nofsinhar ta' Zimatlán u ta' Ocotlán (jew Valle Grande). Il-Belt ta' [[Oaxaca (belt)|Oaxaca]], illum il-ġurnata l-[[belt kapitali]] tal-istat, tinsab bejn wieħed u ieħor disa' kilometri (sitt mili) fil-Lvant ta' Monte Albán.

{{Wikidata Infobox}}

Il-'''Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice''' (magħruf ukoll bħala ż-żona ta’ Lednice-Valtice; biċ-Ċek: ''Lednicko-valtický areál'') huwa pajsaġġ kulturali u naturali ta’ 283.09 kilometri kwadri fiż-żoni ta’ [[Lednice]] u ta’ [[Valtice]] fir-Reġjun tal-[[Moravja tan-Nofsinhar]], ħdejn [[Břeclav]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]].

[[File:XewkijaRotundaChurch.JPG|thumb|Rotonde de Xewkija]]

{{Nebbieta|ġeografija}}

{{Automatic taxobox}}

{{TaxoboxIng
| name = Marmosa
| image = Marmosa robinsoni.jpg
| image_caption = Robinson's mouse opossum (''Marmosa robinsoni'').
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| familia = [[Didelphidae]]
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| genus = '''''Marmosa'''''
| genus_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| type_species = ''[[Linnaeus's Mouse Opossum|Didelphis marina]]''
| type_species_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneri]]
| subdivision = 
* ''Marmosa''
* ''Micoureus''
}}
[[Marmosa]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

{{Nebbieta|Kultura}}
{{wikifikazzjoni}}
{| cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" align="right"
! colspan="2" bgcolor="#ffcc00" align="center" |Go, Dog. Go!
|-
! colspan="2" |
|-
|Ġeneru
|animazzjoni

'''Tom Holland''' (imwieled fl-1 ta' Ġunju 1996) huwa attur Brittaniku. L-akkomodazzjonijiet tiegħu jinkludu [[British Academy Film Award]] u tliet [[Saturn Awards]].<ref>[https://www.cbr.com/tom-holland-best-roles-not-spider-man/]</ref><ref>[https://www.esquire.com/entertainment/movies/a39138436/tom-holland-uncharted-review-peter-parker-spider-man/]</ref><ref>[https://www.thestatesman.com/entertainment/happy-birthday-friendly-neighborhood-1503077579.html]</ref><ref>[https://www.irishpost.com/entertainment/absolutely-amazing-place-new-spider-man-star-tom-holland-proud-irish-roots-127577]</ref>

'''Palmaria''' hija gżira [[Italja|Taljana]] li tinsab fin-naħa l-iktar fil-Punent tal-Golf ta' [[La Spezia]] fil-[[Baħar Liguri]]. Hija parti minn arċipelagu ta' tliet gżejjer qrib ħafna ta' xulxin li sseparaw min-Nofsinhar tal-art kontinentali tal-Italja f'[[Portovenere]]. Hija l-ikbar gżira minnhom it-tlieta, u l-iżgħar gżira jew gżejra hija [[Tinetto]].

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= 
|stampa=St Catherine. San Domenico2.jpg
|desk_stampa=''Santa Katerina ta' Siena'', affresk ta' [[Andrea Vanni]] fil-Bażilika ta' Duminku, [[Siena]], l-Italja
|data_twelid=25 ta' Marzu 1347
|post_twelid=Siena
|data_mewt=29 ta' April 1380
|post_mewt=Ruma
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1461
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=Papa Piju II
|jum_festa=29 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Santwarju ta' Santa Katerina (Siena)
|attribut1=libsa tad-Dumnikani, [[Lilium candidum|ġilju abjad]], [[Iris germanica|ġilju ta' Santa Katerina]], ċurkett, ġrieħi
|patrun=L-Italja, l-Ewropa
}}
'''Santa Katerina ta' Siena''' (Siena 1347 – Ruma 1380) hija qaddisa tal-Knisja Kattolika bit-titlu ta' Verġni u Duttur tal-Knisja.

L-'''Unjoni Sovjetika''', magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Unjoni tar-Repubbliki Soċjalisti Sovjetiċi''' ('''URSS'''), kienet stat soċjalista fit-Tramuntana tal-Ewrasja li eżista mill-1922 sal-1991. Nominalment kienet unjoni federali ta’ diversi Repubbliki Soċjalisti Sovjetiċi (RSS) nazzjonali, iżda fil-prattika l-gvern u l-ekonomija tagħha kienu ċentralizzati ferm sal-aħħar snin tal-eżistenza tagħha. Kienet stat b’partit wieħed li qabel l-1990 kien iggvernat mill-Partit [[Komuniżmu|Komunista]] tal-Unjoni Sovjetika, b’[[Moska]] bħala l-[[belt kapitali]] tiegħu fl-ikbar repubblika tal-istat, ir-Repubblika Soċjalista Federali Sovjetika (RSFS) [[Russja|Russa]]. Ċentri urbani maġġuri oħra kienu [[San Pietruburgu|Leningrad]] (RSFS Russa), [[Kiev]] (RSS [[Ukrajna|Ukrena]]), [[Minsk]] (RSS [[Bjelorussja|Belarussa]]), [[Tashkent]] (RSS [[Użbekistan|Użbeka]]), [[Almaty]] (RSS [[Każakistan|Każaka]]) u [[Novosibirsk]] (RSFS Russa). L-Unjoni Sovjetika kienet l-ikbar pajjiż fid-dinja bħala erja tal-art, b’iktar minn 10,000 kilometri mil-Lvant għall-Punent, bi 11-il żona tal-ħin u iżjed minn 7,200 kilometru mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. It-territorju tagħha kien jinkludi l-biċċa l-kbira tal-[[Ewropa tal-Lvant]], partijiet mit-Tramuntana tal-[[Ewropa]] u mill-Punent tal-[[Asja]], u l-Asja Ċentrali u t-Tramuntana tal-Asja kollha. Il-ħames bijomi tagħha kienu t-tundra, it-tajga, l-isteppi, id-deżert u l-muntanji. Il-popolazzjoni tagħha, b’tant diversità fi ħdanha, kienet magħrufa uffiċjalment bħala l-poplu Sovjetiku.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Kolugo tal-Filippini''' (''Cynocephalus volans'') huwa wieħed minn żewġ speċi ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Cynocephalidae]], il-kolugi, li jiffurmaw l-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Dermoptera]].

'''Carmen de Burgos y Seguí ('''psewdonimi''', Colombine, Gabriel Luna, Perico el de los Palotes, Raquel, Honorine and Marianela;''' [[:en:Almería|Almería]], 10 ta’ Diċembru, 1867- [[:en:Madrid|Madrid]], 9 ta’ Ottubru, 1932 kienet kittieba, traduttriċi, attivista għad-drittijiet tan-nisa, u ġurnalista Spanjola. Johnson jiddeskriviha bħala kittieba “moderna”, jekk mhux “modernista.”<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Johnson|isem1=Roberta|data=|sena=2001|titlu=Carmen de Burgos and Spanish Modernism|url=https://www.jstor.org/stable/3190302?origin=crossref|rivista=South Central Review|volum=18|numru=1/2|paġni=66}}</ref> 

Il-'''Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt''' tirreferi għal grupp ta' artisti tal-''Jugendstil'' kif ukoll għall-binjiet f'Mathildenhöhe, [[Darmstadt]], il-[[Ġermanja]], fejn kienu jgħixu u jaħdmu dawn l-artisti. Il-biċċa l-kbira tal-artisti kienu ffinanzjati minn patruni u kienu jaħdmu flimkien ma' membri oħra tal-grupp li kellhom gosti u ideali artistiċi konkordanti.

It-'''Teatru Ruman ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Théâtre antique d'Orange'') huwa teatru [[Imperu Ruman|Ruman]] li jinsab f'[[Orange]], Vaucluse, [[Franza]]. Inbena fil-bidu tas-seklu 1 W.K. L-istruttura hija ta' sjieda tal-muniċipalità ta' Orange u fis-sajf tospita l-festival tal-opri magħrufa bħala ''Chorégies d'Orange''.

Il-'''Bibbja''' (mill-Grieg ''βιβλία'', jew ''biblìa'', li tfisser ''kotba'') hu l-ktieb mqaddes tar-[[reliġjon Lhudija]] u tar-[[reliġjon Nisranija]].

'''Athos''' jew il-'''Muntanja Athos''' (pronunzja: /ˈæθɒs/; bil-Grieg: Ἄθως [ˈa.θos]) hija muntanja fil-[[peniżola]] ta' Athos fil-Grigal tal-[[Greċja]]. Hija ċentru importanti tal-monastiċiżmu [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss tal-Lvant]]. Il-muntanja u l-biċċa l-kbira tal-peniżola ta' Athos huma rregolati bħala reġjun awtonomu fil-Greċja mill-komunità monastika tal-Muntanja Athos, li ekkleżjastikament taqa' taħt il-ġurisdizzjoni diretta tal-Patriarka Ekumeniku ta' [[Kostantinopli]]. Il-bqija tal-peniżola tifforma parti mill-muniċipalità ta' Aristotelis. Skont il-[[Dritt|liġi]] u t-tradizzjoni [[Reliġjon|reliġjuża]] tal-Greċja, in-[[Mara|nisa]] ma jistgħux jidħlu fiż-żona rregolata mill-komunità monastika.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-05-26|titlu=Why are women banned from Mount Athos?|url=https://www.bbc.com/news/magazine-36378690|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-04-20}}</ref>

Il-'''Lagi ta'''' '''Willandra''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fir-reġjun tal-Punent Imbiegħed ta' New South Wales, l-[[Awstralja]]. Ir-Reġjun tal-Lagi ta' Willandra huwa l-post tradizzjonali fejn jiltaqgħu t-tribujiet [[Aboriġini]] Muthi Muthi, Ngiyampaa u Barkinji. Iż-żona ta' 240,000 ettaru (590,000 akru) tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-ħames sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/167/|titlu=Willandra Lakes Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

In-'''Nadur''' huwa unità amministrattiva [[Malta|Maltija]] li tinsab fil-Lvant tal-gżira ta' [[Għawdex (stat indipendenti)|Għawdex]]. In-Nadur huwa mibni fuq promontorju u huwa wieħed mill-ikbar lokalitajiet f'Għawdex.<ref>{{Ċita web|url=https://www.malta.com/en/about-malta/city-village/nadur|titlu=Nadur, Gozo - information and interests|sit=www.malta.com|data-aċċess=2022-08-22}}</ref> Il-belt hija magħrufa bħala t-"tieni belt", u hija mifruxa tul irdum għoli fil-Lvant tar-[[Rabat (Għawdex)|Rabat]]. Skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014 kellha popolazzjoni ta' 4,509 abitanti.<ref>{{Ċita web|url=https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|titlu=Ċensiment Marzu 2014|data=2015-06-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150621211549/https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|arkivju-data=2015-06-21|url-status=bot: unknown}}</ref>

]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> B'kollox, it-[[Turkija]] għandha 21 Sit ta' Wirt Dinji, 19 kulturali u tnejn imħallta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/tr|titlu=Turkey - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-08}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 
|sena_ċensiment_popolazzjoni =2010 
|ċensiment_popolazzjoni      =64,785,909<ref>{{Ċita web|url=http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|lingwa=th|pubblikatur=National Statistics Office|titlu=100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|arkivju-data=2012-07-12|format=doc}}</ref>
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =22  
|densità_popolazzjoni_km2    = 132.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 342.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 88 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $1.390 triljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&pr.y=17&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=Thailand|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $20,474<ref name="imf2"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = {{increase}} 0.765<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|sena=2019|pubblikatur=United Nations Development Programme}}</ref>
|poż_IŻU                     = 77
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Sukhothai Kingdom
|data_stabbilit1             = 1238–1448
|avveniment_stabbilit2       = Renju Ayutthaya
|data_stabbilit2             = 1351–1767
|avveniment_stabbilit3       = Renju Thonburi
|data_stabbilit3             = 1768–1782
|avveniment_stabbilit4       = Renju Rattanakosin
|data_stabbilit4             = 6 ta’ April 1782
|avveniment_stabbilit5       = Monarkija kostituzzjonali
|data_stabbilit5             = 24 ta’ Ġunju 1932
|avveniment_stabbilit6       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit6             = 6 ta’ April 2017
|valuta                      = [[Baht]] (฿)
|kodiċi_valuta               = THB
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .th .ไทย
|kodiċi_telefoniku           = +66
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $516 billion<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $7,607<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       
}}

'''Krak des Chevaliers''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kʁak de ʃ(ə)valje]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة الحصن, b'ittri Rumani: ''Qalʿat al-Ḥiṣn'' [ˈqalʕat alˈħisˤn]; bil-Franċiż Antik: ''Crac des Chevaliers'' jew ''Crac de l'Ospital'', <abbr>litteralment</abbr> "''karak'' [fortizza] tal-isptar") huwa kastell [[Medjuevu|Medjevali]] fis-[[Sirja]] u wieħed mill-iżjed kastelli Medjevali ppreservati importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Is-sit ġie abitat għall-ewwel darba fis-seklu 11 minn truppi [[Kurdi]] stazzjonati fi gwarniġjon hemmhekk mill-[[Mirdasidi]]. Fl-1142 ingħata minn [[Raymond II]], il-Konti ta' Tripoli, lill-[[Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri ta' San Ġwann|Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri]]. Baqa' okkupat minnhom sal-ħakma mill-ġdid mill-[[Iżlam|Musulmani]] fl-1271.

{{Automatic taxobox}}

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 15 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 72,798,000
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 84
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 218
|poż_densità_popolazzjoni    = 126 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $533.739 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=83&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=469&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Eġittu |editur=International Monetary Fund |data-aċċess=April 18, 2012}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $6,594<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{increase}} 0.644<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu= Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013|sena=2013|editur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti|data-aċċess=Novembru 5, 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 113
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0">medju</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Unifikazzjoni tal-[[Eġittu ta' Fuq u t'Isfel|Eġittu ta' Fuq<br/>u t'Isfel]]<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Goldschmidt |isem1=Arthur |titlu=Modern Egypt: The Formation of a Nation-State |url=http://books.google.com/books?id=YmZyAAAAMAAJ&q=state |sena=1988 |editur=Westview Press |post=Boulder, CO |isbn=978-0-86531-182-4 |paġna=5 |kwotazzjoni=Fost il-popli tal-qedem Lvant Qarib, l-Eġizzjani biss baqgħu fejn kienu u baqgħu dak li kienu, għalkemm huma bidlu lingwa tagħhom darba u r-reliġjon tagħhom darbtejn. F'ċertu sens, dawn jikkostitwixxu l-eqdem nazzjon fid-dinja. Għal ħafna mill-istorja tagħhom, l-Eġittu kien stat, iżda biss fis-snin riċenti ma kienx verament stat-nazzjon, bi gvern jitlob il-lealtà ta' suġġetti tiegħu abbażi fuq identità komuni.}}</ref><ref name="U.S.Dept of State/Egypt">{{ċita web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5309.htm |titlu=Background Note: Egypt |data=Novembru 10, 2010 |editur= Dipartiment ta' Stat tal-Istati Uniti, Uffiċċju tal-Affarijiet tal-Lvant Qarib |data-aċċess=Marzu 5, 2011}}</ref>
|data_stabbilit1             = [[ċirka|c.]] 3200 QK
|avveniment_stabbilit2       = Inawgurat [[Muhammad Ali Dynasty]] 
|data_stabbilit2             = 9 ta' Lulju 1805<ref name="Crabitès">{{ċita ktieb |awtur=Pierre Crabitès |titlu=Ibrahim of Egypt |url=http://books.google.com/books?id=1NbCRckI3EoC&pg=PA1 |data-aċċess=Frar 10, 2013 |sena=1935 |editur=Routledge |isbn=978-0-415-81121-7 |paġna=1 |kwotazzjoni=...&nbsp;fid-9 ta' Lulju, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo&nbsp;...}} {{en}}</ref>
|avveniment_stabbilit3       = [[Dikjarazzjoni Unilaterali tal-Indipendenza Eġizzjana|Indipendenza]] mir-<br/>[[Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda|Renju Unit]]
|data_stabbilit3             = 28 ta' Frar 1922
|avveniment_stabbilit4       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-1952|Repubblika ddikjarata]]
|data_stabbilit4             = 18 ta' Ġunju 1953
|avveniment_stabbilit5       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011|Jum ir-rivoluzzjoni]]
|data_stabbilit5             = 25 ta' Jannar 2011
|valuta                      = [[lira Eġizzjana]]
|kodiċi_valuta               = EGP
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.eg]]{{,}}[[مصر.]]
|kodiċi_telefoniku           = +20
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $252.458 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $3,118<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = L-[[Għarbi Standard Modern|Għarbi letterarju]] hija l-lingwa uffiċjali unika. L-[[Għarbi Eġizzjan]] hija l-lingwa mitkellma nazzjonali. Djaletti oħra u ilsna minoritarji huma mitkellma reġjonalment.
}}
[[File:Governorates of Egypt.svg|thumb|Governoratis]]
[[File:Egypt Nile Delta location map.svg|thumb|Post fid-Delta tan-Nil]]
[[File:Marina egypt haddara.jpg|thumb|Il-kosta tal-Mediterran tal-Eġittu fl-Marina]]
[[File:Porto Marina 4.JPG|thumb|Lukandi Porto Marina, waħda mill-aktar destinazzjonijiet turistiċi lokali famużi fl-Eġittu]]
[[File:Suez Canal, Port Said - ISS 2.jpg|thumb|Port Said, fid-daħla tal-Kanal ta' Suez mill-Mediterran.]]
[[File:Marina lake haddara.jpg|thumb|Lag ta' Marina fis-sajf, Marina, ukoll Marina El Alamein (Għarbi: مارينا العلمين), Leukaspis tal-qedem jew Antiphrae, hija belt resort lussuża li tagħti l-ikel prinċipalment għall-klassi għolja Eġizzjana. Hija tinsab fuq il-kosta tat-Tramuntana tal-Eġittu, b'bajja twila 11 km (6.8 mi), madwar 300 km (190 mi) mill-Kajr, fiż-żona ta 'El Alamein.]]
[[File:Mount of Saint Catherine.jpg|thumb|Mount Catherine jew Catherine (bl-Għarbi: جبل كاثرين), l-ogħla punt fl-Eġittu.]]
[[File:National Bank of Egypt.svg|thumb|Logo tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:National Bank of Egypt-2020.jpg|thumb|Kwartieri ġenerali tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:Kingtutcoinobv without background.png|thumb|Faċċata ta' munita moderna E£1]]
[[File:EGP 200 Pounds Apr 2007 (Back).jpg|thumb|Il-maqlub tal-karta tal-flus tal-200 lira Eġizzjana (April 2007)]]
[[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Piramidi (ħdejn il-Kajr)]]
[[File:Kheops-Pyramid.jpg|thumb|Il-Piramida kbira ta' Giza (ħdejn il-[[Kajr]])]]
[[File:Cairo, wikala di al-ghouri_02.jpg|thumb|Il-Wikala tas-Sultan al-Ghuri (1504-05), wieħed mill-eżempji l-aħjar ippreservati fil-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:Wikala-sabil-kuttab of Qaitbay 03.jpg|thumb|Il-portal tad-dħul tal-Wikala tas-Sultan Qaytbay, li jmur mill-1477, fin-Nofsinhar tal-Moskea Al-Azhar, il-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:CairoAbbasiyaMarkEntrance.jpg|thumb|Katidral Ortodoss Koptiku ta' San Mark, il-[[Kajr]]]]
[[File:Cathedral of Our Lady of Egypt.jpg|thumb|Katidral tal-Madonna tal-Eġittu, il-[[Kajr]]]]
[[File:Aswan_Souq.jpg|thumb|Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku) hija belt fin-Nofsinhar tal-Eġittu, u hija l-kapitali tal-Gvernatur ta' Aswan.]]
[[File:Old Monastery of St. Simeon west Aswan.jpg|thumb|Monasteru ta' San Simeon, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File: معبد فيلة ..اسوان.jpg|thumb|Il-kumpless tat-tempju ta' Philae, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File:Egypt.A2003036.0840.jpg|thumb|Lag Bardawil fil-kosta tat-tramuntana tal-Peniżola tas-Sinai. Il-Lag Bardawil huwa twil madwar 30 kilometru (19-il mi) u wiesa' 14-il kilometru (8.7 mi) (fil-parti l-aktar wiesgħa tiegħu). Huwa meqjus bħala wieħed mit-tliet lagi ewlenin tal-Peniżola tas-Sinai, flimkien mal-Lag Great Bitter u l-Lag Little Bitter]]
[[File:Great Bitter Lake, Egypt.jpg|thumb|Il-Lag Great Bitter mill-orbita baxxa (tramuntana lejn ix-xellug), Il-Lag Great Bitter (Għarbi: البحيرة المرة الكبرى; translitterat: al-Buḥayrah al-Murra al-Kubrā) huwa lag kbir tal-ilma mielaħ fl-Eġittu li jifforma parti mis-Suez. Kanal. Qabel ma nbena l-kanal fl-1869, il-Lg Great Bitter kien wied jew baċin tal-melħ niexef. Referenzi għall-Great Bitter Lake huma magħmula fit-Testi Piramidi tal-qedem. Il-kanal jgħaqqad il-Great Bitter Lake mal-Baħar Mediterran u l-Baħar l-Aħmar. Il-kanal jgħaqqadha wkoll mal-Little Bitter Lake (Għarbi: البحيرة المرة الصغرى; translitterat: al-Buhayrah al-Murra as-Sughra). Vapuri li jivvjaġġaw mill-Kanal ta' Suez jużaw il-Great Bitter Lake bħala "korsija ta' qabża", fejn jistgħu jaqbżu vapuri oħra jew iduru.]]
[[File:Abdeen Palace.jpg|thumb|Id-Distrett ta' Abdeen huwa d-dar tal-Palazz ta' Abdeen (Għarbi: قصر عابدين), palazz tal-Kajr tas-seklu 19 mibni minn Khedive Ismail u li serva bħala s-sede tal-gvern tal-Eġittu mill-1874 sar-Rivoluzzjoni ta' Lulju tal-1952. Minn dakinhar Huwa wieħed minn il-palazzi presidenzjali. Il-palazz huwa ċċentrat fid-distrett eponimu, amministrattivament parti miż-żona tal-punent tal-Kajr, u parti miż-żona tal-valur Khedival tal-Kajr fil-punent tal-Kajr storiku.]]
[[File:TahrirSQ-2020(1).jpg|thumb|Tahrir Pjazza Diċembru 2020), hija Pjazza tal-belt pubblika fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-pjazza kienet il-post u l-fokus tad-dimostrazzjonijiet politiċi. Ir-rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011 u r-riżenja tal-President Hosni Mubarak seħħew fi Pjazza Tahrir.]]
[[File:Kasr Al Nile Bridge.JPG|thumb|Il-Pont Qasr el Nil (oriġinarjament imsejjaħ Khedive Ismail Bridge, l-Għarbi Eġizzjan: Asr el Nil Bridge), huwa struttura storika ta' pont swing li tmur mill-1931 li ħa post l-ewwel pont li qasam ix-Xmara Nil fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Tgħaqqad il-Pjazza Tahrir fiċ-ċentru tal-Kajr, fuq ix-xatt tal-lvant tax-xmara, mal-ponta tan-nofsinhar tal-Gżira Gezira/Zamalek. Fl-avviċinamenti tal-lvant u tal-punent għall-pont hemm erba' statwi kbar tal-iljuni tal-bronż; Huma xogħlijiet mill-aħħar tas-seklu 19 ta' Henri Alfred Jacquemart, skultur u animalist Franċiż.]]
[[File:Zamalek Arial.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tħares lejn in-nofsinhar, bid-distretti ta' Zamalek u Gezira fuq il-gżira ta' Gezira, imdawra bin-Nil.]]
[[File:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|thumb|Dgħajsa fuq in-Nil fl-inħawi ta' Zamalek.]]
[[File:Cairo opera house.jpg|thumb|Il-Kajr Opera House ([[Għarbi]]: دار الأوبرا المصرية, Dār el-Opera el-Masreyya; litteralment "Opra Eġizzjana"), parti miċ-Ċentru Kulturali Nazzjonali tal-Kajr, hija l-post ewlieni tal-arti tal-ispettaklu tal-kapitali Eġizzjana. Dar għall-biċċa l-kbira tal-aqwa gruppi mużikali tal-Eġittu, tinsab fin-naħa t’isfel tal-Gżira Gezira fuq ix-Xmara Nil, fid-distrett ta' Zamalek, ħdejn iċ-ċentru tal-Kajr.]]
[[File:Ile de Gezira.jpg|thumb|Gezira hija gżira fin-Nil, fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-parti tan-nofsinhar tal-gżira fiha d-Distrett ta' Gezira u t-terz tat-tramuntana fih id-Distrett ta' Zamalek.]]
[[File:6th October Bridge.png|thumb|Veduta ta' sezzjoni żgħira tal-Pont tas-6 ta' Ottubru ħdejn l-Istazzjon ta' Ramses u l-Mużew Eġizzjan, madwar ix-Xmara Nil sal-gżira ta' Gezira bit-Torri tal-Kajr fl-isfond. Il-pont ta' 20.5 kilometru (12.7 mi) u l-kauseway jaqsmu n-Nil darbtejn mis-subborgi tal-bank tal-punent, lejn il-lvant tul il-Gżira Gezira saċ-ċentru tal-Kajr, u mbagħad biex jgħaqqdu l-belt ma' toroq oħra li jwasslu għall-Ajruport Internazzjonali tal-Kajr lejn il-Lvant.]]
[[File:جامع_محمد_علي.JPG|thumb|Il-Moskea Muhammad Ali jew Moskea tal-Alabastru (Għarbi: مسجد محمد علي) (Koordinati: 30.028611°N 31.259722°E) hija moskea li tinsab fiċ-Ċittadella tal-Kajr fl-Eġittu u kienet ikkummissjonata minn Muhammad Ali Pasha bejn il-quċċata u 1848. taċ-ċittadella, din il-moskea Ottomana, l-akbar li nbniet fl-ewwel nofs tas-seklu 19, hija, bis-siluwett vivaċi tagħha u l-minaretti ġemellati tagħha, l-aktar moskea viżibbli fil-Kajr. Il-moskea nbniet b'tifkira ta' Tusun Pasha, l-iben il-kbir ta' Muhammad Ali, li miet fl-1816. Din il-moskea, flimkien maċ-Ċittadella tal-Kajr fil-qrib, huma waħda mill-postijiet familjari u attrazzjonijiet turistiċi tal-Kajr.]]
[[File:Spelterini Cairo Necropolis.jpg|thumb|Mokattam Il-Kajr, f'veduta mill-ajru tal-1904 minn Eduard Spelterini minn bużżieqa tal-arja sħuna.]]
[[File:St. No.8-Mokattam.JPG|thumb|Saint No.8-Mokattam, Il-Mokattam (Għarbi Eġizzjan: المقطم, spjegat ukoll Muqattam), magħruf ukoll bħala Mukattam Mountain jew Hills, huwa l-isem ta 'plateau tad-deżert tal-Lvant, kif ukoll id-distrett mibni fuqu fin-Nofsinhar. żona mill-Kajr. Eġittu.]]
[[File:Referendum in the desert.jpg|thumb|Distrett ta' Mokattam f'jum l-elezzjoni 2011.]]
[[File:مدينة_العريش.jpg|thumb|Il-bajja fil-belt ta' El Arish, El Arish jew el-ʻArīsh (Għarbi: العريش al-ʿArīš) hija l-belt kapitali u l-akbar (b'164,830 abitant fl-2012) tal-Governarat tat-Tramuntana tas-Sinai tal-Eġittu, kif ukoll l-akbar belt fl-Eġittu. il-Peniżola tas-Sinai, li tinsab fuq il-kosta tal-Mediterran, 344 kilometru (214 mi) fil-grigal tal-Kajr u 45 kilometru (28 mi) fil-punent tal-fruntiera bejn l-Eġittu u Gaża. Fl-Antikità u fil-Medju Evu Bikri l-belt kienet magħrufa bħala Rinokoroura (Grieg Antik: Ῥινοκόρουρα, Koptu: ϩⲣⲓⲛⲟⲕⲟⲣⲟⲩⲣⲁ). Arīsh tinsab fil-bokka ta' Wadi el-ʻArīsh, kanal tal-ilma effimeru twil 250 kilometru (160 mi). Il-Protettorat ta' Azzaraniq jinsab fuq in-naħa tal-lvant ta' ʻArīsh.]]
[[File:ISS023-E-37904 - View of Earth.jpg|thumb|L-Ajruport Internazzjonali ta' El Arish ([[Għarbi]]: مطار العريش الدولي) (IATA: AAC, ICAO: HEAR) huwa ajruport fin-nofsinhar ta' El Arish, Eġittu.]]
[[File:Welcome to El Gorah sign - Canadian RWAU.JPG|thumb|El Gorah hija lokalità fil-grigal tas-Sinaj, l-Eġittu, madwar 16-il kilometru mill-fruntiera Iżraeljana u 37 km fix-Xlokk ta' El Arish. Iż-żona hija ftit popolata minn nomadi u bdiewa li jieħdu ħsieb ġonna żgħar.El Gorah hija dar għall-unità Kanadiża tal-avjazzjoni bil-ġwienaħ li jdur tal-MFO (fl-Ajruport ta' El Gorah (ICAO: HEGR) huwa ajruport li jaqdi l-belt minn El Gorah, fit-Tramuntana tas-Sinai). Governatorat tal-Eġittu, 10 mil (16 km) mill-fruntiera ma' Iżrael u 13-il mil (21 km) mill-ponta tan-nofsinhar tal-Medda ta' Gaża.), 1989]]
[[File:Fostat-329.jpg|thumb|Tpinġija ta' Fustat, mill-Istorja tal-Eġittu ta' Rappoport, Fustat (Għarbi: الفُسطاط, romanizzat: al-Fusṭāṭ), ukoll Fostat, kienet l-ewwel kapitali tal-Eġittu taħt il-ħakma Musulmana u ċ-ċentru storiku tal-Kajr modern. Inbniet ħdejn dak li llum hu magħruf bħala l-Kajr il-Qadim mill-ġeneral Musulman Rashidun 'Amr ibn al-'As immedjatament wara l-konkwista Musulmana tal-Eġittu fis-sena 641 AD, u kien fih il-Moskea Amr, l-ewwel moskea mibnija fl-Eġittu. Kapitali tal-Eġittu, 641–750, 905–1168]]
[[File:Flickr_-_HuTect_ShOts_-_Citadel_of_Salah_El.Din_and_Masjid_Muhammad_Ali_قلعة_صلاح_الدين_الأيوبي_ومسجد_محمد_علي|thumb|Dehra taċ-Ċittadella tal-Kajr (Ċittadella tal-Kajr jew Ċittadella ta' Saladin ([[Għarbi]]: قلعة صلاح الدين, romanizzat: Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn) hija fortifikazzjoni medjevali tal-era Iżlamika fil-Kajr, l-Eġittu, mibnija minn Salah ad-Dīn Din (Saladin) u aktar tard. żviluppat minn ħakkiema Eġizzjani aktar tard.Kienet is-sede tal-gvern tal-Eġittu u r-residenza tal-ħakkiema tiegħu għal kważi 700 sena, mis-seklu 13 sal-bini tal-Palazz Abdeen fis-seklu 19. Il-post tiegħu fi promontorju ta 'Mokattam Hills qrib iċ-ċentru tal-Kajr ), bil-Bieb Bab al-'Azab tal-era Ottomana u l-Moskea Muhammad Ali tas-seklu 19.]]
[[File:ميادين_وسط_البلد_02.jpg|thumb|Bini shurbagi, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt")]]
[[File:CairoTalaatHarbToEast.jpg|thumb|Talaat Harb Square, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt") huwa l-isem kolokwali mogħti lill-espansjoni tal-punent tas-seklu 19 tal-kapitali tal-Eġittu, il-Kajr, bejn il-Kajr medjevali storiku u n-Nil. , li saret iċ-ċentru kummerċjali tal-belt matul is-seklu 20. Minħabba l-wirt arkitettoniku għani tiegħu mill-era Khedive Ismail, ġie msemmi uffiċjalment Khedival Il-Kajr u ddikjarat mill-gvern bħala Żona ta 'Valur protetta, u ħafna mill-binjiet tiegħu huma kkunsidrati wkoll protetti. Amministrattivament, Wust al-Balad ikopri żoni tal-Qasr al-Nil qism u d-distretti ta' Abdeen u Ezbekia. Il-Khedival Kairo protett ikopri żona akbar li testendi fin-nofsinhar sa Sayida Zeinab.]]
[[File:Egypt, Esbekiyeh Palace, Cairo.jpg|thumb|Ġnien tal-Palazz Azbakeya, Il Kajr]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera_House, BAP 25178.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera fl-1869]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera House, BAP 25803.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera kienet opra fil-Kajr, l-Eġittu, l-eqdem teatro tal-opra fl-Afrika kollha. Infetħet fl-1 ta' Novembru, 1869 u nħarqet fit-28 ta' Ottubru 1971. Id-dar tal-opra nbniet b'ordni ta' Khedive Ismail biex jiċċelebra l-ftuħ tal-Kanal ta' Suez. Il-perit Taljan Pietro Avoscani (forsi megħjun minn wieħed Mario Rossi) iddisinja l-bini. Jista' jpoġġa madwar 850 ruħ u kien magħmul primarjament mill-injam. Kien jinsab bejn id-distretti ta' Azbakeya u Ismailyya fil-kapitali tal-Eġittu.
L-opra Rigoletto ta' Verdi kienet l-ewwel opra li saret fid-dar tal-opra fl-1 ta' Novembru 1869. Ismail ippjana wirja akbar għat-teatru l-ġdid tiegħu. Wara xhur ta’ dewmien minħabba li faqqgħet il-Gwerra Franko-Prussjana, l-opra l-ġdida ta' Verdi, Aida (ambjentata fir-Renju il-Qadim tal-Eġittu), kellha l-premiere dinjija tagħha fl-Opra Khedivial fl-24 ta' Diċembru, 1871.]]
[[File:Mosque Amr ibn Al-As Entrance.jpg|thumb|Il-Moskea Amr ibn al-As hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu. Il-moskea, imsemmija wara l-kmandant Għarbi Musulman Amr ibn al-As, inbniet oriġinarjament bejn is-641 u s-642 AD. bħala ċ-ċentru tal-kapitali ġdida tal-Eġittu, Fustat. L-istruttura oriġinali kienet l-ewwel moskea li qatt inbniet fl-Eġittu u waħda mill-ewwel fl-Afrika. Għal 600 sena, il-moskea kienet ukoll ċentru importanti ta' tagħlim Iżlamiku sakemm il-Moskea Al-Azhar ta' al-Muizz fil-Kajr Iżlamiku ħaditlu postha. Matul is-seklu 20, kienet ir-raba' l-akbar moskea fid-dinja Iżlamika.]]
[[File:Al Azhar Mosque (cropped).jpg|thumb|Moskea al-Azhar bħal al-Azhar, hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu, fil-qalba Iżlamika storika tal-belt. Ikkummissjonata bħala l-kapitali l-ġdida tal-Kalifat Fatimid fl-970, kienet l-ewwel moskea stabbilita f’belt li eventwalment kisbet il-laqam “il-belt ta' elf minaret”. Isimha ġeneralment huwa maħsub li ġej minn az-Zahrāʾ (litteralment, ‘il-għajb’), titlu mogħti lil Fatima, bint Muhammad. Wara d-dedikazzjoni tagħha fl-972, u bl-awtoritajiet tal-moskea jimpjegaw 35 studjuż fl-989, il-moskea żviluppat bil-mod għal dak li hi llum.]]
[[File:GD-EG-Caire-Copte074.JPG|thumb|Fortizza Babilonjana mal-wasla tal-Imperatur Awgustu fl-Eġittu, fuq ix-xatt tal-lvant tad-Delta tan-Nil, li tinsab fiż-żona magħrufa llum bħala l-Kajr Koptu. Hija tinsab fiż-żona tal-qedem Heliopolitan Nome, fuq ix-xatt tal-lvant tan-Nil, f'latitudni 30°N, qrib il-bidu tal-Kanal Faraoniku (imsejjaħ ukoll il-Kanal ta' Ptolemy u l-Kanal ta' Trajan), min-Nil sal-Baħar l-Aħmar. Kien fuq il-konfini bejn l-Eġittu t'isfel u l-Eġittu Nofsani, fejn il-bastimenti tax-xmara kienu jħallsu pedaġġ meta telgħu jew jinżlu n-Nil.Djodoru jattribwixxi l-kostruzzjoni tal-ewwel forti lill-jasar Assirjani ribellużi matul ir-renju ta' Sesostris, u Ctesias iddataha mal- żmien Semiramis; imma Ġużeppi, aktarx, jattribwixxi l-istruttura tiegħu lil xi segwaċi Babiloniżi ta' Cambyses, fis-sena 525 QK. Ir-Rumani bnew fortizza ġdida eqreb tax-xmara, b'ġebel tipikament Ruman aħmar u abjad. Fi ħdan l-art tal-fortizza hemm il-Mużew Koptu, kunvent u diversi knejjes, fosthom il-Knisja ta' San Ġorġ u l-Knisja Mdendla.]]
[[File:Kairo Hanging Church BW 1.jpg|thumb|Knisja Kopta Ortodossa tal-Verġni Mqaddsa Marija ⲃⲩⲗⲟⲛ ⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ Knisja tal-Qaddisa Marija Omm Alla fil-Babilonja Eġizzjana), magħrufa wkoll bħala l-Knisja Mdendla (Għarbi: الكنيسة المعلقة المعلقة المعلقة,ʳanīsaقة:ʉīsaقة:ʉīsa ⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲉⲥⲓϣⲓ), hija waħda mill-eqdem knejjes fl-Eġittu li tmur lura għas-seklu 3. Jappartjeni għall-Knisja Kopta Ortodossa ta' Lixandra.]]
[[File:Inside and outside the Church of St. George and Hanging Church 07.JPG|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Church of St. George (Cairo)(1).jpg|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Kairo - Altkairo 05.jpg|thumb|Il-Mużew Koptiku huwa mużew fil-Kajr Koptiku, l-Eġittu, bl-akbar kollezzjoni ta' artifatti Kristjani Kopti fid-dinja. Din twaqqfet minn Marcus Simaika fl-1908 biex tilqa' l-antikitajiet Kopti. Il-mużew isegwi l-istorja tal-Eġittu mill-bidu tiegħu sal-lum. Din twaqqfet fuq biċċa art ta' 8,000 metru kwadru offruta mill-Knisja Kopta Ortodossa, taħt it-tutela tal-Papa Ċirillu V. Il-Mużew Koptu fih l-aktar eżempji importanti tad-dinja ta' arti Kopta.]]
[[File:CairoCoptMuseumGateAmrIbnAs.jpg|thumb|Il-Kajr il-Qadim, dehra tal-bieb Ruman taħt il-Knisja Mdendlin, il-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة, romanizzat: Miṣr al-Qadīma, pronunzja Eġizzjana: Maṣr El-ʾAdīma) hija żona storika fil-Kajr, l-Eġittu, li tinkludi s-sit ta' fortizza ta' l-era Rumana, l-insedjament Kristjan tal-Kajr Koptu. u insedjamenti tal-era Musulmana qabel it-twaqqif tal-Kajr proprju fl-969 AD. Hija parti minn dak li hu magħruf bħala l-Kajr Storiku, iddikjarat Sit ta' Wirt Dinji mill-UNESCO. Miṣr al-Qadīma huwa wkoll distrett amministrattiv modern fiż-żona tan-Nofsinhar tal-Kajr, li jinkludi ż-żona mill-Akwadott tal-Kajr fit-tramuntana, saċ-Ring Road fin-Nofsinhar, u miċ-Ċimiterju ta' Khalifa fil-lvant, sat-Nil. Corniche fil-punent, kif ukoll il-gżira ta' Roda, jew Manial al-Roda. Kellu 250,313-il resident skont iċ-ċensiment tal-2017.]]
[[File:Les fouilles dEl-Fostat (le Caire) (3278025469).jpg|thumb|Il-fdalijiet skavati ta' Fustat fl-2009]]
[[File:Egypt, Cairo, Panorama_of Islamic Cairo, also Medieval Cairo.jpg|thumb|Il-Kajr Iżlamiku ([[Għarbi]]: قاهرة المعز, romanizzat: Qāhira al-Muʿizz, lit.  'Al-Mu'izz Il-Kajr'), jew il-Kajr Medjevali, uffiċjalment Il-Kajr Storiku (القاهرة التاريخية التاريخية al-Qīkhira, prinċipalment jirreferu għaż-żoni ta' Cairo tārīkhira), Eġittu li nbnew mill-konkwista Musulmana fis-sena 641 E.K. sal-espansjoni moderna tal-belt fis-seklu 19 matul il-ħakma ta 'Khedive Ismail, jiġifieri: il-partijiet ċentrali fi ħdan il-belt antika b'ħitan, iċ-ċimiterji storiċi, iż-żona madwar il-Kajr. Ċittadella, partijiet minn Bulaq u l-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة‎, litteralment 'Misr al-Qadima'), li tmur lura għal żmien ir-Rumani u tinkludi monumenti Kristjani Kopti importanti. L-isem "Iżlamiku" tal-Kajr ma jirreferix għal prominenza akbar tal-Musulmani fiż-żona iżda pjuttost għall-istorja u l-wirt għani tal-belt sa mit-twaqqif tagħha fil-perjodu bikri tal-Islam, filwaqt li jiddistingwiha mis-siti Eġizzjani tal-Qedem fil-qrib ta’ Giza u Memphis. . Din iż-żona hija dar għal waħda mill-akbar u l-aktar densi konċentrazzjonijiet ta 'arkitettura storika fid-dinja Iżlamika. :7 Hija kkaratterizzata minn mijiet ta’ moskej, oqbra, madrasas, mansions, caravanserais u fortifikazzjonijiet li jmorru lura għall-era Iżlamika kollha tal-Eġittu. Fl-1979, il-UNESCO pproklamat il-Kajr Storiku bħala Sit ta’ Wirt Kulturali Dinji, bħala “waħda mill-eqdem bliet Iżlamiċi fid-dinja, bil-moskej, madrassas, hammams u funtani famużi tagħha” u “iċ-ċentru l-ġdid tad-dinja Iżlamika, li laħaq id-deheb tagħha. età fis-seklu 14”.]]
[[File:Ancient Egypt map-en.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, li turi bliet u siti ewlenin tal-perjodu dinastiku (c. 3150 QK sa 30 QK)]]
[[File:كورنيش_النيل.jpg|thumb|Damietta jew Damieta (Għarbi: دمياط Dumyāt) Il-belt moderna għandha 203,187 abitant (Nov. 2006).]]
[[File:Sinai (997008872701105171.jpg|thumb|Bedouins fir-reġjun tas-Sinaj, 1967]]
[[File:Dromedary Race (1878) - TIMEA.jpg|thumb|1878 Camel racing in Egypt]]
[[File:Capturing Damiate.jpg|thumb|Attakk fuq il-port ta' Damietta waqt il-kruċjati. Pittura taż-żejt minn Cornelis Claesz. van Wieringen.]]
[[File:Nomos bajo egipto 2.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu t'isfel.]]
[[File:NaqadaI.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, magħmula bl-Inkscape. Il-mappa turi lokalitajiet, fejn ġiet skoperta Naqada I. kultur]]
[[File:Egypt NK edit.svg|thumb|Territorju Eġizzjan taħt ir-Renju Ġdid (c. 1550-1544 QK – c. 1069 QK), ċ. seklu 15 QK]]
[[File:Deir el-Medina, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 18.jpg|thumb|Set Maat "Il-Post tal-Verità": fdalijiet tar-raħal tal-artiġjani, bħalissa Deir el-Medina (Kunvent tal-Belt) huwa raħal Eġizzjan imwaqqaf minn Thutmose I, faragħun tat-18-il dinastija. Fid-daħla tal-Wied tar-Reġnijiet u ħdejn il-Wied tar-Rejiet, hemm il-fdalijiet ta' dik li kienet l-aktar belt prospera ta' ħaddiema u artiġjani fl-Eġittu tal-Qedem: Set Maat "Il-Post tal-Verità" (isem Eġizzjan), Deir. el -Medina (isem Għarbi), belt li tinsab f'wied żgħir fir-reġjun ta' Teban, ħdejn l-għolja ta' Qurnet Mura, fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebe, illum Luxor. Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
[[File:Statuetta di Kha KTO 0087 detail.tif|thumb|Statwa tal-Qabar intatt ta' Kha u Mertu (Mużew ta' Turin)]]
[[File:Ra slays Apep (tomb scene in Deir el-Medina).jpg|thumb|Ra joqtol lil Apep (xena tal-qabar f'Deir el-Medina)]]
[[File:Deir el-Medina9.JPG|thumb|Qabar fid-daħla ta' Deir el-Medina]]
[[File:Tempel der Hatschepsut (Deir el-Bahari).jpg|thumb|Necroplis Thabatean ta' Deir el-Bahari mat-Tempju ta' Hatshepsut, Tempju ta' Thutmose III u Mentuhotep II, Tebe tal-Punent, l-Eġittu]]
[[File:S10.08 Deir-El-Bahari, image 9931.jpg|thumb|Deir el-Bahari]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-FULL-Overview-039.jpg|thumb|In-Nekropoli Tebana hija nekropoli fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebes (Luxor) fl-Eġittu ta' Fuq. Kienet użata għal dfin ritwali matul ħafna mill-perjodu Faraoniku, speċjalment matul ir-Renju Ġdid.]]
[[File:Hititas 1300 adC.svg|thumb|L-Imperu Eġizzjan taħt Ramesses II (aħdar) li jmiss mal-Imperu Ħittit (aħmar) fl-eqqel tas-setgħa tiegħu f'ċ. 1279 QK]]
[[File:Temple de Louxor 68.jpg|thumb|Pilastri tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Temple de Louxor 53.jpg|thumb|Kolonnis tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Tomb of Nakht (6).jpg|thumb|Il-Festival sabiħ tal-Wied impinġi fil-Qabar ta' Nakht]]
[[File:The great Sesostris (Rameses II) in the Battle of Khadesh.jpg|thumb|Ramses II fil-Battalja ta' Khadesh.]]
[[File:Battle scene from the Great Kadesh reliefs of Ramses II on the Walls of the Ramesseum.jpg|thumb|Xena ta 'battalja mill-eżenzjonijiet il-Kbir Kadesh ta' Ramses II fuq il-ħitan tar-Ramesseum]]
[[File:RamesseumPM10.jpg|thumb|El jeħles oriġinali del Ramesseum.]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-RamsesII-021.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tar-Ramesseum f'Tebes, li turi piloni u bini sekondarju.]]
[[File:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|It-trattat ta' paċi bejn l-Eġizzjani u l-Ħitti, li jinsab għall-wiri fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Istanbul, huwa maħsub li huwa l-eqdem eżempju ta’ kwalunkwe ftehim internazzjonali bil-miktub ta' kwalunkwe tip.]]
L-'''Eġittu''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]:مصر ''Miṣr''), uffiċjalment ir-'''Repubblika Għarbija tal-Eġittu''' (Għarbi: {{awdjo|ar-Gumhuriyat_Misr_al-Arabiyah.ogg|جمهورية مصر العربية}}), huwa [[pajjiż transkontinentali]] li jkopri mar-[[Afrika ta' Fuq|rokna tal-grigal tal-Afrika]] u fir-[[Asja tal-lbiċ|rokna tal-lbiċ tal-Asja]] permezz ta' [[pont tal-art]] iffurmat mill-[[Peniżola Sinaj]]. Ħafna mit-territorju ta' 1,010,000 kilometru kwadru (390,000 mi kw) jinsab fl-[[Afrika ta' Fuq]] u huwa mdawwar mill-[[Baħar Mediterran]] lejn it-tramuntana, il-[[Medda ta' Gaża]] u l-[[Iżrael]] għall-grigal, il-[[Baħar l-Aħmar]] lejn il-lvant, is-[[Sudan]] fin-nofsinhar u l-[[Libja]] lejn il-punent.

Il-'''Canal du Midi''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[kanal dy midi]; bl-Oċċitan: ''Canal del Miègjorn'' [ka'nal del mjɛdˈd͡ʒuɾ]; litteralment il-"Kanal tan-Nofsinhar") huwa kanal twil 240 kilometru (150 mil) fin-Nofsinhar ta' Franza (bil-Franċiż: ''le Midi''). Oriġinarjament kien ingħata l-isem ta' ''Canal royal en Languedoc'' (Kanal Irjali f'Languedoc) u mbagħad ingħata l-isem ta' ''Canal du Midi'' fl-1789 mir-[[Rivoluzzjoni Franċiża|rivoluzzjonarji Franċiżi]], il-kanal jitqies wieħed mill-ikbar xogħlijiet ta' kostruzzjoni tas-[[seklu 17]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.french-waterways.com/waterways/south/canal-midi/|titlu=French Waterways in Detail //Canal du Midi|sit=French Waterways|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-04-19}}</ref>

{{Stub|Metroloġija}}
'''Kilogramma''' hi l-kejl bażiku fis-Sistema Metrika u fis-sistema SI (Sistema Internazzjonali) biex titkejjel il-massa. 

ta' sena dawl (l-isfera l-kbira, għandha vleġġa safra bħala raġġ) u xahar dawl (l-isfera ż-żgħira) imqabbla mat-trajettorji tal-kometa l-kbira ta' Jannar tal-1910 (linja safra) u l-kometa Hyakutake (linja oranġjo).]]

[[File:National Library in Valletta.jpg|thumb|upright=2|Il-Librerija Nazzjonali ta' Malta]]

'''Kolomenskoye''' (bir-Russu: Коло́менское) hija eks proprjetà rjali li tinsab diversi kilometri lejn ix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt ta’ [[Moska]], ir-[[Russja]], fit-triq antika li twassal għar-raħal ta’ [[Kolomna]] (minn fejn oriġina l-isem). Iż-żona xenika hija kbira 390 ettaru u tħares lejn ix-xtut weqfin tax-xmara [[Moskva]]. Kolomenskoye saret parti minn Moska fis-snin 60 tas-seklu 20. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/634/|titlu=Church of the Ascension, Kolomenskoye|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">Dixon, Simon. ''Catherine the Great (Profiles in Power)''. Harlow, UK: Longman, 2001, <nowiki>ISBN 0-582-09803-3</nowiki>.</ref><ref name=":2">{{Ċita web|url=http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|titlu=Kolomenskoye Estate Museum, Russia|data=2014-01-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140124181204/http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|arkivju-data=2014-01-24|url-status=dead}}</ref>

Il-kelma '''Trinità''' ma tinstabx fil-[[Bibbja]]. Hi kelma użata mill-[[Kristjani]] sa minn żminijiet bikrija tal-knisja biex jesprimu veritajiet dwar [[Alla]] mgħallma fil-[[Bibbja]]. Bl-istess mod nużaw kliem bħal providenza u inkarnazzjoni, li għalkemm ma nsibuhomx fl-[[Iskrittura]] jirreferu għall-tagħlim bibliku. Min jista’ jghid, Jien ma nemminx li [[Alla]] jieħu ħsieb kollox għax providenza ma tinstabx fil-[[Bibbja]]? Min jista’ jgħid: Ma nemminx li l-Kelma saret ġisem ghax inkarnazzjoni mhix kelma biblika? Wara kollox lanqas il-frażi Il-[[Bibbja]] Mqaddsa ma nsibu fl-[[Iskrittura]]! B’daqshekk ħadd ma jiċħad il-[[Bibbja]]! Hekk ukoll mhix raguni li tiċħad it-Trinità għax il-kelma ma tinsabx fil-[[Bibbja]]. L-interess tagħna mhux tant fil-kelma Trinità, imma fit-tagħlim li tirrappreżenta.

'''Theano Fotiou''' ( Greek Θεανώ Φωτίου ; imwieled fl-10 ta 'Mejju 1946 [[Ateni|f'Ateni]] ) hija perit [[Greċja|Griega]] u politikant tal-[[ Koalizzjoni tax-Xellug Radikali |Koalizzjoni tax-Xellug Radikali]] (Syriza). Minn Jannar 2015 ilha sservi bħala [[ Ministeru tax-Xogħol u Solidarjetà Soċjali (il-Greċja) |Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali]] . [[File:Theano Fotiou 2014 cropped.jpg|thumb|Theano Fotiou fl'2014 ]]

tal-artist Ġermaniż [[Max Volkhart]]).]]
'''Nutar''' huwa persuna li tkun awtorizzata twettaq atti fl-affarijiet ġuridiċi, b’mod partikolari tixhed għall-iffirmar tad-dokumenti. Il-professjoni notarili tvarja skont is-sistemi ġuridiċi lokali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalnotary.org/knowledge-center/about-notaries|titlu=Notary Basics {{!}} nationalnotary.org|sit=National Notary Association|data-aċċess=2021-07-06}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

'''Dentist''', magħruf ukoll bħala '''kirurgu dentali''', huwa professjonista mediku li jispeċjalizza fid-dentistrija, fid-dijanjożi, fil-prevenzjoni, u fit-trattament ta' mard u ta' kundizzjonijiet fil-ħalq. It-tim ta' sostenn tad-dentist jgħinu fil-provvista tas-servizzi tas-saħħa orali. It-tim jinkludi l-assistenti dentali, l-iġjenisti dentali, it-tekniċi dentali, u xi kultant it-terapisti dentali.

{{stub|Astronomija}}
.]]
'''Kostellazzjoni''' jew imħalla hija waħda minn 88 arji ili bihom is-sema jew l-isfera ċelesti hija maqsuma. It-terminu kostellazzjoni jista’ jfisser ukoll grupp ta’ stilel viżibli irrelatati ma’ xulxin f’diżin wieħed.

{{stub|metroloġija}}
'''Gramma''' hi kejl fis-[[Sistema Metrika]] u fis-sistema [[SI]] (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel il-piż. 

Il-'''Babilonja''', magħrufa wkoll bħala '''Babel''' jew '''Babil''', hija belt tal-qedem li kienet tinsab fin-naħa t'isfel tax-xmara [[Ewfrate]] fin-Nofsinhar tal-[[Mesopotamja]], fit-territorju attwali tal-[[Iraq]]. L-isem Babilonja jirreferi wkoll għar-reġjun tal-qedem bl-istess isem. Il-belt tal-Babilonja kienet il-[[belt kapitali]] tar-reġjun tal-Babilonja u kienet tiffunzjona bħala ċentru [[Kultura|kulturali]] u [[Politika|politiku]] prinċipali tan-naħa tar-reġjun fejn kien jiġi mitkellem l-[[Akkadjan]]. Il-mexxejja tal-belt stabbilew żewġ imperi importanti fi żmien il-qedem, l-Imperu Babilonjan Antik tas-seklu 18 [[Ante Christum natum|Q.K]]. u l-Imperu Neo-Babilonjan tas-seklu 7-6 Q.K., u l-belt intużat ukoll bħala belt kapitali reġjonali ta' imperi oħra, bħall-Imperu tal-[[Akemenidi]]. Il-belt tal-Babilonja kienet waħda mill-iżjed ċentri urbani importanti tal-Lvant Qarib tal-qedem sad-deklin tagħha matul il-perjodu Ellenistiku.

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

{{Automatic taxobox}}

'''Pavlo 'Pasha' Romanovych Lee''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Павло «Паша» Романович Лі; twieled fl-10 ta' Lulju 1988 – miet fis-6 ta' Marzu 2022) kien attur u preżentatur televiżiv [[Ukrajna|Ukren]].<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-03-08|titlu=Ukrainian actor Pasha Lee killed in Russian bombardment|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60659363|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-03-24}}</ref>

'''Magda Šaturová-Seppová''' (twieldet fl-4 ta' Lulju 1929 – mietet fl-10 ta' Settembru 2016) kienet [[Esperantoloġija|Esperantista]] u [[Traduttur|traduttriċi]] [[Slovakkja|Slovakka]], li ttraduċiet diversi kotba mis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]] għall-[[Esperanto]] u kienet l-awtriċi ta' bosta [[Dizzjunarju|dizzjunarji]] mill-Esperanto għas-Slovakk. 

{{stub|Ġeografija}}

{{kwota|Jekk għandkom widnejn biex tisimgħu, Valletta għandha ħafna stejjer xi tgħid.|[[Renzo Piano]]}}}}
'''Il-Belt Valletta''', magħrufa min-nies tal-gżejjer Maltin aktar bħala '''l-Belt''' hi l-[[belt kapitali|kapitali]] ta' [[Malta]]. Tinsab mifruxa fuq penisola fil-parti tal-Lvant ċentrali tal-gżira ta' Malta. Il-Belt għandha popolazzjoni ta' 5,719-il ruħ (sal-2012). 

L- '''Università tat-Teknoloġija, l-Iraq''' hija waħda mill-ikbar universitajiet ta ’l-Iraq. Hija tinsab fil-belt ta ' Bagdad, l- [[Iraq]] . L-università hija speċjalizzata fl-Inġinerija, ix-Xjenzi tal-Kompjuter u x-Xjenzi u t-Teknoloġiji Applikati. Din twaqqfet fl-1975. 

Il-'''Kastell ta' Paphos''' jinsab fit-tarf tal-Punent tal-port tal-belt ta' Paphos, f'[[Ċipru]]. Oriġinarjament kien fortizza [[Biżantini|Biżantina]] li nbniet biex tħares il-port. Illum il-ġurnata min iżuru jista' jara t-Torri tal-Punent tal-Franki biż-żidiet [[Venezja|Venezjani]] kif irrestawrat mill-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1592, skont kitba mnaqqxa rilevanti fuq id-daħla tal-kastell. Din il-kitba tinsab fuq plakka tal-irħam abjad ta' 150 cm b'40 cm fuq id-daħla tat-torri u tirreferi għar-rikostruzzjoni fl-1592 mill-gvernatur [[Turkija|Tork]] ta' Ċipru [[Ahmet Pasha]] (1589-1593).

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

'''Hatı Çırpan''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''Satı Kadın''', twieldet fl-1890 – mietet fil-21 ta’ Marzu 1956) kienet [[politiku]] Tork, waħda mill-ewwel membri nisa tal-parlament fil-Gran Assemblea Nazzjonali tat-[[Turkija]], eletta fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1935.

'''Nino Shalvovna Ramishvili''' (bil-Georgjan: ნინო შალვას ასული რამიშვილი, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Нино Шалвовна Рамишвили; twieldet fid-19 ta' Jannar 1910 - mietet fis-6 ta' Settembru 2000) kienet żeffiena klassika, koreografa u l-konfundatriċi Georgjana taż-[[Żfin]] Klassiku Georgjan ta' Sukhishvili. Hi l-iżjed żeffiena Georgjana famuża tal-pajjiż.

Il-'''Kolossew''', magħruf ukoll bil-[[Lingwa Latina|Latin]] bħala ''Amphitheatrum Flavium'', huwa anfiteatru ovali ta’ żmien l-[[Imperu Ruman]] fiċ-ċentru ta’ [[Ruma]], l-[[Italja]]. Il-Kolossew jinsab ftit ’il bogħod mill-Forum Ruman, kemm kemm fil-Lvant, u huwa l-ikbar anfiteatru li qatt inbena fid-dinja. Il-kostruzzjoni tiegħu bdiet taħt l-imperatur [[Vespasjanu]] (li rrenja mid-69 sad-79 W.K.) fis-sena 72 W.K.<ref>Hopkins, p. 2.</ref> u tlestiet fis-sena 80 W.K. taħt is-suċċessur u l-eredi tiegħu, [[Titu]] (li rrenja mid-79 sal-81 W.K.).<ref>Bianchi Bandinelli e Torelli 1976, Arte romana scheda 99.</ref> Matul ir-renju ta’ [[Domizjanu]] (<abbr>li rrenja mill-</abbr>81 sas-96 W.K.) sarulu modifiki ulterjuri.<ref name=":0">Roth, Leland M. (1993). ''Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning'' (First ed.). Boulder, CO: Westview Press. ISBN <bdi>978-0-06-430158-9</bdi>.</ref> It-tliet imperaturi li kellhom il-patroċinju tax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni huma magħrufa bħala d-dinastija Flavjana, u għalhekk l-anfiteatru ġie msejjaħ bħala l-Anfiteatru Flavjan minn klassiċisti u arkeologi li ġew wara, minħabba li huwa assoċjat ma’ isem il-familja Flavjana ''(Flavius)''.

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' Reig
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = Gill, 1872
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = Gray, 1821
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = Gray, 1821
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = Burnett, 1830
| speċi = '''''M. reigi'''''
| binominali = ''Monodelphis reigi''
| awtorità_binominali = Lew u Pérez-Hernández, 2004
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' Reig''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis reigi'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum]]i li huma addattati għal ħajja fis-siġar, nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
 
Dan l-opossum huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra. ''Monodelphis reigi'' għandu distribuzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel u huwa speċi endemika tal-[[Veneżwela]]. Dan il-marsupjal kien skopert għal ewwel darba fl-2004 f'Paso del Alto La Escalera, 134km 'il bogħod minn El Dorado-Santa Elena de Uairen, Sierra de Lema, fl-istat ta' [[Bolívar (stat)|Bolívar]], f'elevazjoni ta' madwar 1300 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. 

'''Il-Ballett ta' Kosovo''' ġie stabbilit fl-1972. Mill-bidu tagħha, kien hemm żewġ ġenerazzjonijiet ewlenin tal-kumpanija. Huma magħrufa bħala l-"Ewwel Ġenerazzjoni" u t-"Tieni Ġenerazzjoni", li hija magħrufa wkoll bħala l-ġenerazzjoni l-ġdida. L-Ewwel Ġenerazzjoni tirreferi għall-membri fundaturi tal-Ballet tal-Kosovo li żifnu mal-kumpanija sal-iżmantellament sfurzat tagħha. It-Tieni Ġenerazzjoni tirreferi għall-grupp ta' żeffiena li tħarrġu taħt Ahmet Brahimaj biex jirriformaw il-Ballet tal-Kosovo wara l-Gwerer Jugoslavi. 

{{Wikidata Infobox}}

It-'''Tholos ta' El Romeral''', li jinsab żewġ kilometri u nofs fit-Tramuntana tar-raħal ta' [[Antequera]], l-Andalusija, [[Spanja]], huwa wieħed mill-iżjed eżempji importanti ta' arkitettura [[Neolitiku|Neolitika]] fin-Nofsinhar tal-[[Ewropa]]. It-Tholos ta' El Romeral, magħruf ukoll bħala l-'''Għar ta' El Romeral''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Cueva de Romeral'') u d-'''Dolmen ta' El Romeral''' (bl-Ispanjol: ''Dolmen de Romeral''), huwa sit funebri megalitiku li nbena għall-ħabta tal-1800 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Huwa wieħed minn tliet oqbra fir-reġjun, flimkien mad-[[Dolmen ta' Menga]] u d-[[Dolmen ta' Viera]]; it-tnejn jinsabu lejn il-Lbiċ.

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

{{wikifikazzjoni}}
''Ma tridx tiġi konfuża ma 'qattus tad-deheb Ażjatiku jew qattus tal-bajja.''

{{stub|lingwistika}}
L-Affiss hu morfema li tinhemeż ma' morfema biex tiġi ffurmata kelma. Hemm affissi derivattivi, bħal dawk tal-[[Lingwa Maltija|Malti]] ''-ità'' (veru - ver'''ità''') jew ''diż-'' (onest - '''diż'''onest), jew inflettivi, bħal dawk tal-plural fil-Malti ''-ijiet'' (bank - bank'''ijiet''') jew tal-ewwel (jew tat-tieni) persuna singular fil-perfett ''-t'' (kiteb - ktib'''t''').

</ref>{{nota|Ix-[[Xhieda (Iżlam)|Xhieda]] tal-fidi kultant jiġi tradott bħala "La alla ħlief Allah", b'ittri Latini tal-kelma [[Għarbija]] ''[[Allah|Allāh]]'' minflok it-traduzzjoni tagħha. Il-kelma ''Allāh'' (ٱللَّٰه) litteralment tittraduċi bħala ''l-Alla'', peress li l-prefiss ''al-'' huwa l-artiklu definit.<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html |titlu=God |xogħol=Islam: Empire of Faith |pubblikatur=PBS}}</ref><ref>'Islam and Christianity', ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as ''Allah''.</ref><ref>{{ċita enċiklopedija|titlu=Allah |enċiklopedija=Encyclopaedia of Islam Online|awtur=L. Gardet}}</ref>}} (''[[Xhieda (Iżlam)|ix-xhieda]]'')
|innu_nazzjonali             = النشيد الوطني السعودي<br/>''an-Naxid al-Waṭani s-Sagħudi''<br/>“[[L-Innu Nazzjonali Sawdi]]”<br/><center>[[File:Saudi Arabian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]]</center>
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]
|gruppi_etniċi               = 90% [[Għarab|Għarbi]] <br /> 10% [[Afro-Għarab|Afro-Għarbi]]
|kapitali                    = [[Riyadh|Rijad]]
|l-ikbar_belt                = [[Riyadh|Rijad]]
|latd=24 |latm=39 |latNS=N |lonġd=46 |lonġm=46 |lonġEW=E
|tip_gvern                   = [[Monarkija assoluta]] [[Stat unitarju|unitarja]] [[Stat Iżlamiku|Iżlamika]] 
|titlu_kap1                  = [[Re tal-Arabja Sawdija|Malik (Re)]]
|titlu_kap2                  = Prinċep
|isem_kap1                   = [[Abdullah tal-Arabja Sawdija|Abdullah bin Abdul Aziz]]
|isem_kap2                   = [[Salman bin Abdul-Aziz Al Saud|Salman bin Abdul Aziz]]
|żona_kklassifika            = 13
|poż_erja                    = 12 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 2,149,690<ref name="CIA World Factbook" />
|erja_mi_kw                  = 830,000
|perċentwal_ilma             = 0.7
|sena_stima_popolazzjoni     =2022 
|stima_popolazzjoni          ={{increase}} 32,175,224<ref>{{cite web |titlu=Saudi Census 2022 |url = https://portal.saudicensus.sa/portal |pubblikatur= General Statistics Authority - Kingdom of Saudi Arabia |websajt =portal.saudicensus.sa |data-aċċess=2023-07-16}}</ref> 
|poż_stima_popolazzjoni      = 46 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 29,195,895<ref>{{ċita web|url=http://www.cdsi.gov.sa/english/|titlu=Key Indicators |pubblikatur=Kingdom of Saudi Arabia - Central Department of Statistics & Information |data-aċċess=2013-03-03 |lingwa=en}}</ref> 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 15
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 38.8
|poż_densità_popolazzjoni    = 174 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2023
|PGD_PSX                     = {{increase}} $2.246 triljun<ref name="IMFWEO.SA">{{ċita web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=456,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |titlu=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (SA) |pubblikatur=[[Fond Monetarju Internazzjonali]] |websajt=IMF.org |data=10 ta' Ottubru 2023 |data-aċċess=2023-10-10}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 17
|PGD_PSX_per_capita          = {{increase}} $68,452<ref name="IMFWEO.SA" />
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 15
|sena_IŻU                    = 2022
|IŻU                         = {{increase}} 0.875<ref name="UNHDR">{{ċita web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|titlu=Human Development Report 2023/24|lingwa=en|pubblikatur=United Nations Development Programme|data=13 ta' Marzu 2024|paġna=288|data-aċċess=13 ta' Marzu 2024}}</ref>
|poż_IŻU                     = 57
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Arabja Sawdija|Stabbiliment]]
|avveniment_stabbilit1       = Renju stabbilit
|data_stabbilit1             = 23 ta' Settembru 1932<ref>{{ċita web |url=http://www.saudia-online.com/saudi_arabia.htm |titlu=Saudi Arabia the country in Brief |sit=www.saudia-online.com |data-aċċess=2012-03-03 |lingwa=Ingliż}}</ref>
|valuta                      = [[Rjal Sawdi|Rjal]]{{nota|[[Munita marbuta|Marbuta]] għad-[[Dollaru tal-Istati Uniti]] (DIU) bi 3.75 rijaliet għal kull DIU mill-1986.<ref>{{ċita web |url= https://www.reuters.com/article/saudi-currency-peg-idUSL5N17U54R |titlu= Saudi riyal peg pressure eases, but not gone |kunjom= Strohecker|isem= Karin |data= 27 ta' April 2016|websajt=reuters.com|pubblikatur=[[Reuters]] |data-aċċess=30 ta' Settembru 2023 |kwota=}}</ref>}}
|kodiċi_valuta               = SAR
|żona_ħin                    = [[Ħin Standard tal-Arabja|AST]]
|differenza_ħku              = +3
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.sa]], [[السعودية.]]
|kodiċi_telefoniku           = +966
|sena_PGD_nominali           = 2023
|PGD_nominali                = {{decrease}} $1.069 trillion<ref name="IMFWEO.SA" />
|poż_PGD_nominali            = 19
|PGD_nominali_per_capita     = {{decrease}} $32,586<ref name="IMFWEO.SA" />
|poż_PGD_nominali_per_capita = 34
|nota1                       = 
|reliġjon = 
93.0% [[Iżlam]] ([[uffiċjal]])<ref name="CIA World Factbook">{{cite web |titlu=Saudi Arabia – The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia/ |websajt=CIA |data-aċċess=30 ta' Mejju 2021}}</ref>
*85–90% [[Iżlam Sunni|Sunni]]
*10–15% [[Xigħa]]
4.4% [[Kristjaneżmu]]<br/>
1.1% [[Ħinduiżmu]]<br/>
0.7% [[mhux affiljat]]
0.3% [[Buddiżmu]]|leġislatura=Xejn{{nota|Hemm [[Assemblea Konsultattiva tal-Arabja Sawdija|Assemblea Konsultattiva]], jew Kunsill ta' Xura, li m'għandux ebda setgħa leġiżlattiva.<ref>{{cite book|isem1=Robert W.|kunjom1=Hefner|titlu=Remaking Muslim Politics: Pluralism, Contestation, Democratization|url=https://books.google.com/books?id=MmmVMCBej8oC&q=Saudi%2520%2522consultative%2520assembly%2522%2520no%2520legislative%2520power&pg=PA202|pubblikatur=Princeton University Press|sena=2009|isbn=978-1-4008-2639-1|paġna=202}}</ref> Peress li r-rwol tiegħu huwa biss konsultattiv, m'huwiex meqjus bħala leġiżlatur.<ref>{{cite web|data-aċċess=2021-06-06|titlu=Analysts: Saudi Arabia Nervous About Domestic Discontent |pubblikatur= VoA News – English|url=https://www.voanews.com/middle-east/analysts-saudi-arabia-nervous-about-domestic-discontent|websajt=www.voanews.com}}</ref>
}}|sena_gruppi_etniċi=2014<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140702033527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html|url-status=dead|arkivju-data=2014-07-02|titlu=The World Factbook|data=2 ta' Lulju 2014}}</ref>{{nota|Għaċ-ċittadini Sawdi biss.}}|Gini=45.9<!--numru biss--><ref name="GINI">{{ċita web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saudi-arabia/ |titlu=The World Factbook |pubblikatur=[[Central Intelligence Agency]] |websajt=CIA.gov |data-aċċess=28 ta' Mejju 2019}}</ref>|sena_Gini=2013}}L-'''Arabja Sawdija''', l-'''Arabja Sawdita''' jew l-'''Għarbija Sawdija''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الْعَرَبِيَّة السَّعُودِيَّة, IPA: [al.ʕa.ra.bij.ja‿s.sa.ʕuː.dij.ja], <small>b'[[Alfabett|ittri Latini]]:</small> ''al-Għarabija s-Sagħudija''), uffiċjalment magħrufa bħala r-'''Renju tal-Arabja Sawdija''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الْمَمْلَكَة الْعَرَبِيَّة السَّعُودِيَّة, <small>b'[[Alfabett|ittri Latini]]:</small> ''al-Mamlaka l-Għarabija s-Sagħudija''), fil-qosor is-'''Sawdija''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: السَّعُودِيَّة, <small>b'[[Alfabett|ittri Latini]]:</small> ''as-Sagħudija'') hija l-akbar stat [[Nies Għarbin|Għarbi]] fl-[[Asja tal-Punent]] mill-art fiha madwar 2,250,000 km<sup>2</sup> (870,000 mi kw), li tikkostitwixxa l-biċċa l-kbira tal-[[Peniżola Għarbija]] u t-tieni l-akbar fid-dinja Għarbija (wara l-[[Alġerija]]). Il-pajjiż għandu fruntiera totali ta' 4,272 km mal-[[Ġordan]] (731 km) u l-[[Iraq]] (811 km) lejn it-tramuntana, il-[[Kuwajt]] (221 km) għall-grigal, il-[[Qatar]] (87 km), il-[[Baħrejn]] u l-[[Emirati Għarab Magħquda]] (457 km) lejn il-lvant, l-[[Oman]] (658 km) għall-lbiċ, il-[[Jemen]] (1,307 km) fin-nofsinhar, il-[[Baħar l-Aħmar]] lejn il-punent u l-[[Golf Persjan]] lejn il-lvant. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija stmata li tikkonsisti 16-il miljun ċittadin u 9 miljuni espatrijati addizzjonali reġistrati barranin u 2 miljun [[immigranti illegali]].<ref name="American Bedu">{{ċita web |url=http://americanbedu.com/2009/06/06/the-expatriate-population-in-saudi-arabia/ |titlu=Arabja Sawdija |pubblikatur=American Bedu |data-aċċess=2011-11-02 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111020165223/http://americanbedu.com/2009/06/06/the-expatriate-population-in-saudi-arabia/ |arkivju-data=2011-10-20|url-status=dead}}</ref> L-Arabja Sawdija hija t-tieni pajjiż bl-ogħla proporzjon ta' art agrikola bi 80.8% tal-art tal-pajjiż hija li tinħarat skond data mill-Bank Dinji.

L-'''oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 明清皇家陵寝; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 明清皇家陵寢; bil-pinyin: ''Míng Qīng Huángjiā Língqǐn'') huwa t-titlu li bih l-[[UNESCO]] ddeżinjat 14-il qabar u kumpless tad-dfin fiċ-[[Ċina]] bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]]. Dawn l-oqbra jmorru lura għal żmien id-dinastiji Ming u Qing.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties|url=https://whc.unesco.org/en/list/1004/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-14|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

'''Pécs''' (pronunzja: /peɪtʃ/ ''PAYTCH'', bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [peːt͡ʃ]; bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Pečuh''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Fünfkirchen'', pronunzjata [fʏnfˈkɪʁçn̩]; magħrufa wkoll b'ismijiet oħra) hija l-ħames l-ikbar belt fl-[[Ungerija]], u tinsab fuq ix-xaqlibiet tal-muntanji Mecsek fil-Lbiċ tal-pajjiż, qrib il-fruntiera mal-[[Kroazja]] u mas-[[Serbja]]. Hija ċ-ċentru amministrattiv u ekonomiku tal-Kontea ta' Baranya, u s-sede tad-Djoċesi [[Knisja Kattolika|Kattolika]] Rumana ta' Pécs.

Il-'''Katidral ta' Köln''' (bil-Ġermaniż: ''Kölner Dom'', uffiċjalment ''Hohe Domkirche Sankt Petrus'', bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: '''Katidral ta' San Pietru''')<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.cologne-tourism.com/see-experience/poi/cologne-cathedral/|titlu=Cologne Cathedral: Hohe Domkirche Sankt Petrus {{!}} Cologne Tourism|kunjom=KölnDeutschl|isem=Cologne CathedralDompropstei Margarethenkloster 550667|kunjom2=Fax: +49221 1642 1700EmailWebsite|isem2=Phone: +49221 179 40-100|sit=www.cologne-tourism.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> huwa [[katidral]] [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'[[Köln]], Nordrhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Huwa s-sede tal-Arċisqof ta' Köln u tal-amministrazzjoni tal-Arċidjoċesi ta' Köln. Huwa [[monument]] tal-Kattoliċiżmu Ġermaniż u tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]] u ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1996.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/292/|titlu=Cologne Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> Huwa l-iktar attrazzjoni turistika ikonika tal-Ġermanja li tattira turisti, b'medja ta' 20,000 ruħ kuljum.<ref name=":2">{{Ċita web|url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|titlu=Offizielle Webseite des Kölner Doms {{!}} The offical Movie|data=2010-09-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100914162626/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|arkivju-data=2010-09-14|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-katidral huwa għoli 157 metru, u attwalment huwa t-tieni l-itwal knisja b'żewġ spiri fl-[[Ewropa]] wara dik ta' [[Ulm]], u t-tielet l-itwal knisja fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|titlu=Interesting issues|data=2019-04-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190417123118/https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|arkivju-data=2019-04-17|url-status=dead}}</ref> Il-katidral huwa l-ikbar knisja Gotika fit-Tramuntana tal-Ewropa u għandu t-tieni l-itwal spiri. Permezz tat-torrijiet biż-żewġ spiri, il-katidral għandu l-ikbar faċċata ta' kwalunkwe knisja fid-dinja. Il-kor għandu l-ikbar proporzjon bħala għoli u wisa', 3.6:1, ta' kwalunkwe knisja [[Medjuevu|Medjevali]].<ref>Fletcher, Banister (1905). ''A History of Architecture on the Comparative Method''. Scribner's Sons.</ref>

'''Il-Kastell Vastseliina''' (Estonjan: ''Vastseliina piiskopilinnus'', Ġermaniż: ''Neuhausen'', Russu: 'Novgorodok'<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Troebst |isem1=Stefan |titlu=Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung: schwedische Moskaupolitik 1617-1661 |pubblikatur=Otto Harrassowitz Verlag |data=1997 |isbn=9783447038805 |sensiela=Veröffentlichungen des Osteuropa-Instituts München: Reihe Forschungen zum Ostseeraum |paġna=128 |lingwa=de}}</ref>) kien [[kastell]] tal-[[Ordni Livonjan]], [[Isqof ta ’Dorpat|Veskovat ta' Dorpat]]. Inbena sal-1342 mill-[[Kavallieri Teutoniċi|Landmeister]] [[Burkhard von Dreileben]] bħala parti mill-fortifikazzjonijiet tal-fruntiera ta' [[Livonia l-Qadima|Livonja l-Qadima]] kontra [[Novgorod]], [[Pskov]] u iktar tard [[Moska]]. <ref>{{ċita web |titlu=14081 Vastseliina piiskopilinnus vallikraaviga, 14.-16. saj |url=http://register.muinas.ee/?menuID=monument&action=view&id=14081 |data-aċċess=2021-04-21 |sit=Kultuurimälestiste register |lingwa=et}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
Is-'''Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù''' (''Macroscelides proboscideus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[insettivoru]] ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni [[Macroscelidea]]. 

Il-'''Katidral ta' Šibenik''' jew il-'''Katidral ta' San Ġakbu''' (bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Katedrala sv. Jakova'') f'[[Šibenik]], il-[[Kroazja]] huwa bażilika [[Knisja Kattolika|Kattolika]] b'navata tripla bi tliet apsidi u koppla ta' 32 metru minn ġewwa. Il-[[katidral]] huwa s-sede episkopali tad-djoċesi ta' Šibenik, fid-[[Dalmazja]] ċentrali. Il-katidral huwa wkoll l-iktar [[monument]] arkitettoniku importanti tar-[[Rinaxximent]] fil-pajjiż kollu. Mis-sena 2000 'l hawn, il-katidral tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=The Cathedral of St James in Šibenik|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

{{Wikifikazzjoni}}

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

Il-'''Ġonna Botaniċi ta'''' '''Singapore''' huma ġnien tropikali antik 163 sena li jinsab fil-periferija tad-distrett tax-xiri ta' Orchard Road f'[[Singapor|Singapore]]. Huma wieħed minn tliet ġonna, u l-unika ġnien tropikali, li ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-botanic-gardens-clinches-prestigious-unesco-world-heritage-site-status|titlu=Singapore Botanic Gardens clinches prestigious Unesco World Heritage site status {{!}} The Straits Times|kunjom=Auto|isem=Hermes|data=2015-07-04|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1483/|titlu=Singapore Botanic Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore ġew ikklassifikati bħala l-aqwa park fl-[[Asja]] mill-2013 mit-TripAdvisor Travellers' Choice Awards.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asiaone.com/singapore/botanic-gardens-top-park-asia-tripadvisor|titlu=Botanic Gardens top park in Asia on Tripadvisor|data=2014-06-20|sit=AsiaOne|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Ġew iddikjarati wkoll bħala l-''Ġnien tas-Sena'' inawgurali fl-International Garden Tourism Awards fl-2012.

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

Il-'''Pjanura ta’ Stari Grad''', li tagħmel parti mir-raħal ta’ [[Stari Grad]] fil-gżira ta’ [[Hvar]], il-[[Kroazja]], hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti tal-[[Greċja]] Antika fis-seklu 4 Q.K., u li għadu jintuża sa llum fil-forma oriġinali tagħha. 

'''Hanoi'''  ( {{IPA|/hàː nôjˀ/}} ; chữ nho: 河內) hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Vjetnam]]. Tinsab fit-tramuntana tal-pajjiż, fiċ-ċentru tad -Delta tax-Xmara l-Aħmar u fuq ix-xtut tax- Xmara l-Aħmar ( ''Sông Hồng'' ), il-popolazzjoni tagħha hija stmata għal madwar 7.5 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1">{{Ċita web|url=https://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=774|titlu=Area, population and population density by province by Cities, provincies, Year and Items|sit=General Statistics Office of Viet Nam|lingwa=Anglais}}</ref>, inklużi 2.6 miljun fiċ- ċentru ċentrali . belt . Iż-żona metropolitana tagħha hija dar għal kważi 16-il miljun abitant. Jekk Hanoi hija l-kapitali tal-pajjiż, hija biss it-tieni l-aktar belt popolata fil-Vjetnam, wara [[Ho Chi Minh (belt)|Ho Chi Minh City]] (8.6 miljun abitant fl-2018 <ref name="y1" /> ), li tinsab {{unité|1760|km}}  fin-nofsinhar. Il-pajsaġġ urban tiegħu huwa mmarkat bil-preżenza ta' bosta lagi, arterji kbar miksija bis-siġar, belt tas-suq antika mimlija b'ħafna bini reliġjuż, il-kwartier Franċiż il-qadim, kif ukoll periferija li qed tespandi malajr. Il- [[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long|belt imperjali ta' Thang Long]], li tinsab fil-qalba taċ-ċittadella antika, hija elenkata bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO]] <ref name=":9">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1328/|titlu=Central Sector of the Imperial Citadel of Thang Long - Hanoi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2020-04-29}}</ref> .

[[Lingwa Torka|Tork]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Nikosija]]
|l-ikbar_belt                = [[Nikosija]]
|latd=35 |latm=08 |latNS=N |lonġd=33 |lonġm=28 |lonġEW=E
|tip_gvern                   = [[Repubblika kostituzzjonali]] [[Sistema presidenzjali|presidenzjali]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[President ta' Ċipru|President]]
|isem_kap1                   = [[Nicos Anastasiades]]
|data_sħubija_UE             = 1 ta' Mejju, 2004  
|żona_kklassifika            = 168
|poż_erja                    = 168 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 9,251
|erja_mi_kw                  = 3,572
|perċentwal_ilma             = negliġibbli
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 1,117,000<sup>1</sup>
|poż_stima_popolazzjoni      = 160 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 838,897
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|densità_popolazzjoni_km2    = 90.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 234.85
|poż_densità_popolazzjoni    = 114 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $23.613 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=39&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=423&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Report for Cyprus |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $27,085<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.848<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2013/download/ |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-15 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 31
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-Renju Unit}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Ftehim bejn Żurigu u Londra]]
|data_stabbilit1             = 19 ta' Frar 1959 
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza pproklamata
|data_stabbilit2             = 16 ta' Awwissu 1960
|avveniment_stabbilit3       = [[Jum l-Indipendenza (Ċipru)|Jum l-Indipendenza]]
|data_stabbilit3             = 1 ta' Ottubru 1960
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-Sajf tal-Lvant Ewropej|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.cy]]
|kodiċi_telefoniku           = +357
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $23.006 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $26,389<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = Inklużi [[Ċipru ta' Fuq]], [[Żona Bafer tan-Nazzjonijiet Uniti f'Ċipru|Żona Bafer tan-NU f'Ċipru]] u [[Akrotiri u Dhekelia]].
}}
[[File:Cyprus districts.jpg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Cyprus relief location map.jpg|thumb|Ċipru]]
[[File:Cyprus location map.svg|thumb|Mappa ta' Ċipru]]
[[File:Troodos mountains.jpg|thumb|F'1,952 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, l-ogħla quċċata tal-Muntanji Troodos u l-gżira ta' Ċipru.]]
[[File:Geroskipou skole 10-05-02.jpg|thumb|Geroskipou (Γεροσκήπου/Yeroşibu), Distrett Distrett ta' Paphos; Elevazzjoni 35 m (115 pied); Popolazzjoni (2011): 8,313 abitant; Żona tal-Ħin: UTC+2 (CET), Sajf (Ħin tas-Sajf) UTC+3 (EST); Kodiċi postali: 8200]]
[[File:Pyla centre.jpg|thumb|Pyla (Grieg: Πύλα; Tork: Munzell) (2.771 hab., 2011)]]
[[File:Pyla.jpg|thumb|Kafè Tork fiċ-ċentru ta' Pyla]]
[[File:Watchtower Pyla, Cyprus2.jpg|thumb|Torri tal-għassa medjevali f'Pyla]]
[[File:Church of Panayia Chriseleousa, Athienou.jpg|thumb|Knisja ta' Panagia Chriseleousa, Athienou (Grieg: Αθηένου jew Αθηαίνου) (5,017 hab, 2011; Kodiċi postali: 7600)]]
[[File:View of Troulloi.jpg|thumb|Veduta ta' Troulloi (Grieg: Τρούλλοι) (1.175 hab, 2011) minn Panagia Rodon sal-monasteru ta' Amaranton]]
[[File:View of Agios Pavlos, Cyprus (2).jpg|thumb|Agios Pavlos (bil-Grieg: Άγιος Παύλος) huwa raħal fid-Distrett ta' Limassol ta' Ċipru, li jinsab 4 km fil-lvant ta' Kalo Chorio.]]
[[File::View of Kalo Chorio, Limassol (2).jpg|thumb|Kalo Chorio (bil-Grieg: Καλό Χωριό Λεμεσού, litteralment Raħal Tajjeb) huwa raħal li jinsab 21 kilometru (13-il mi) fit-tramuntana ta' Limassol f'Ċipru (472 abitant).]]
'''Ċipru''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κύπρος''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs''), uffiċjalment ir-'''Repubblika ta' Ċipru''' ([[Lingwa Griega|Grieg]]: ''Κυπριακή Δημοκρατία''; [[Lingwa Torka|Tork]]: ''Kıbrıs Cumhuriyeti''), hi [[pajjiż gżira]] fil-Baħar tal-Lvant tal-[[Mediterran]].{{nota|Ċipru hija approssimattiva għall-[[Anatolja|Anatolja (Asja Minuri)]] (li tinkludi l-massa tat-[[Turkija]]) iżda tista' titqies li tkun fl-Asja u/jew l-Ewropa, li flimkien jikkostitwixxu [[Ewroasja]].}} Ċipru hija t-tielet l-akbar u t-tielet l-aktar popolata fil-Mediterran, u Stat Membru tal-Unjoni Ewropea. Hija tinsab fil-Lvant tal-[[Greċja]], fin-Nofsinhar tat-[[Turkija]], fil-Punent tas-[[Sirja]] u l-[[Libanu]], fil-Majjistral tal-[[Iżrael]] u l-[[Medda ta' Gaża]], u fit-Tramuntana tal-[[Eġittu]].

'''Dolċier''' huwa persuna li tipproduċi l-ħelu, il-pasti, u l-prodotti tal-ħelu li huma oġġetti tal-ikel mimlijin zokkor u karboidrati.<ref>International Food Information Service, ed. (2009). ''Dictionary of Food Science and Technology'' (2nd ed.). Chichester, U.K.: Wiley–Blackwell. p. 106. ISBN <bdi>9781405187404</bdi>.</ref> Ġeneralment dolċier jipproduċi żewġ tipi ta’ prodotti: il-ħelu magħmula fil-forn u l-pasti li ma jiddaħħlux fil-forn.<ref>Henri Dupin, ''Alimentation et nutrition humaines'', Paris, Esf Éditeur, coll. « Social Hors Collection », 1992, <abbr>p.</abbr> 1030. <nowiki>ISBN 978-2710108924</nowiki>.</ref><ref>Goldstein, Darra (2015). ''The Oxford Companion to Sugar and Sweets''. Oxford University Press. p. 171. ISBN <bdi>978-0-19-931339-6</bdi>.</ref>

{{Taxobox
| isem = Afrotheria
| stampa = Erdferkel-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Orikteropu]] ''Orycteropus afer''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni= '''Afrotheria'''
| awtorità_superordni = Stanhope et al., 1998
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Afrosorcida]]
* [[Hyracoidea]]
* [[Macroscelidea]]
* [[Proboscidea]]
* [[Sirenia]]
* [[Tubulidentata]]
}}
'''Afrotheria''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], b'sitt [[ordni (bijoloġija)|ordnijiet]]. Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra [[Euarchontoglires]], [[Laurasiatheria]], u [[Xenarthra]], jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

'''Il-karozzi tal-linja (xarabank) f'Malta''' tfaċċaw fl-1905. Minbarra li jiprovdu [[trasport pubbliku]] madwar il-pajjiż, sal-2011, ix-xarabank tradizzjonali ta’ Malta serviet bħala attrazzjoni turistika popolari minħabba d-dehra unika tagħhom. Sal-aħħar ta' din l-operazzjoni tradizzjonali, Malta kellha diversi tipi ta' karozzi tal-linja.

{{Nebbieta|Politika}}
Il-'''Falanġi Libaniżi''' jew il-'''Partit Libaniż tal-Falanġi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: حزب الكتائب اللبنانية; Ḥizb al-Katā'ib al-Lubnānīya) huwa partit politiku Nisrani fil-[[Libanu]] mwaqqaf fl-1936. Il-partit kellu rwol ewlieni fil-[[Gwerra Ċivili Libaniża]] (1975-1990). Bħalissa huwa parti mill-[[Alleanza tal-14 ta’ Marzu]].

Il-'''Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc''', fiċ-[[Ċekja]] hija [[monument]] [[Barokk]] li nbena bejn l-1716 u l-1754. L-iskop ewlieni kien li jiġu ċċelebrati l-[[Knisja Kattolika]] u l-fidi Kattolika, parzjalment bħala turija ta’ gratitudni għal tmiem il-[[Pesta s-sewda|pesta]] li kienet laqtet il-[[Moravja]] (illum iċ-Ċekja) bejn l-1713 u l-1715. Il-kolonna kienet ukoll titqies bħala espressjoni tal-patrijottiżmu lokali, ladarba l-artisti u l-artiġjani ewlenin kollha li ħadmu fuq dan il-monument kienu ċittadini ta’ [[Olomouc]], u kważi l-qaddisin kollha li ntwerew fil-monument kienu marbuta b’xi mod jew b’ieħor mal-belt ta’ Olomouc, fil-provinċja tal-Lvant tal-Moravja, fiċ-Ċekja.

{{infobox city}}
'''Khiva''' (bl-Użbek: Xiva/Хива, خىۋا; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: خیوه‎, ''Xīveh''; ismijiet storiċi jew alternattivi jinkludu ''Kheeva'', ''Khorasam'', ''Khoresm'', ''Khwarezm'', ''Khwarizm'', ''Khwarazm'', ''Chorezm;'' bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: خوارزم‎ u bil-Persjan: خوارزم‎) hija belt ta' bejn wieħed u ieħor 90,000 ruħ fir-Reġjun ta' Xorazm, l-[[Użbekistan]]. Skont id-''data'' arkeoloġika, il-belt ġiet stabbilita madwar 1,500 sena ilu.<ref>В. А. Булатова, И. И. Ноткин, Архитектурные памятники Хивы. (Путеводитель), Ташкент, 1972; Хива. (Архитектура. Фотоальбом), Л., 1973; Г. Пугаченкова, Термез, Шахрисябз, Хива, (М„ 1976).</ref> Hija l-eks [[belt kapitali]] ta' Khwarezmia u tal-Khanat ta' Khiva. '''Itchan Kala''', iċ-"ċentru storiku" ta' Khiva kien l-ewwel sit fl-Użbekistan li tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1990.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/543/|titlu=Itchan Kala|kunjom=UNESCO}}</ref> L-astronomu, l-istoriku u l-poliedriku [[Al-Biruni]] (973-1048 W.K.) twieled f'Khiva jew inkella fil-belt fil-qrib ta' Kath.<ref>{{Ċita ktieb|data=|titlu=Patrologia orientalis|url=http://archive.org/details/patrologiaorient10pariuoft|pubblikatur=Paris Firmin-Didot}}</ref>

'''Summer Study Study''' ( Esperanto:''Somera Esperanto-Studado'', '''SES''' ) huwa l-akbar avveniment internazzjonali annwali bil-għan ta' tagħlim tal-[[Esperanto]]. <ref name="martin20132">{{Ċita web |data-aċċess=2020-04-30 |titlu=The biggest summer Esperanto school will take place in Martin this year |url=http://www.martin.sk/najvacsia-medzinarodna-skola-esperanta-bude-tento-rok-v-martine/d-28396/ |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181130122723/http://www.martin.sk/najvacsia-medzinarodna-skola-esperanta-bude-tento-rok-v-martine/d-28396 |arkivju-data=2018-11-30 |url-status=dead }}</ref> Beda iseħħ kull sajf mill-2007, dan idum għal ġimgħa u jattira sa 250 parteċipant minn 30 pajjiż, <ref name="nitra20143">[http://nitra.sme.sk/c/7282782/najvacsia-letna-skola-esperanta-na-svete-je-uz-v-plnom-prude.html/ The biggest summer Esperanto school in the world is in full swing]</ref> huwa mmirat kemm għal dawk li għadhom jibdew u kemm jitkellmu fluwenti il-lingwa. <ref name="transparent2011">[http://blogs.transparent.com/esperanto/summer-studies-in-slovakia-super/ The biggest summer Esperanto school in the world is in full swing]</ref> L-avveniment huwa organizzat minn [[ E @ I|E@I]] u ġeneralment jieħu post fis-[[Slovakkja]], bl-eċċezzjoni tal-2014 meta seħħet fir-Russja. Ġie appoġġat diversi drabi mill-ministeru ta' l-edukazzjoni Slovakk u s-sindku lokali. <ref name="nitra20122">[http://www.teraz.sk/zo-skol/mesto-nitra-vita-esperantistov-bonven/16283-clanok.html/ The city of Nitra welcomes Esperantist]</ref> Fl-ewwel sena tiegħu, l-avveniment kien iktar iffukat u ġie msejjaħ Slavic Esperanto Study ( Esperanto: S''lava Esperanto-Studado'').

{{Automatic taxobox}}
''[[Barinya]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]] tal-kontinent ta' l-[[Awstralja]]. 

'''Amedeo Clemente Modigliani''' (twieled fit-12 ta' Lulju 1884 – miet fl-24 ta' Jannar 1920) kien [[pittur]] u [[skultur]] [[Italja|Taljan]], li l-ħadem l-iżjed fi [[Franza]]. 

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Thomas''' (''Ochotona thomasi'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]] fl-ordni [[Lagomorpha]]. Din l-ispeċi tagħmel parti mill-grupp tal-[[pika tal-isteppa (grupp)|piki tal-isteppa]] li hu magħmul minn 9 speċi u miġburin fis-sottoġeneru ''[[Ochotona (sottoġeneru)|Ochotona]]''. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Castel del Monte''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]] litteralment tfisser "Kastell tal-Għolja"; bid-djalett ta' [[Bari]]: ''Castìdde du Monte'') huwa ċittadella u kastell tas-seklu 13 li jinsab fuq għolja f'[[Andria]] fir-reġjun ta' Puglia fix-Xlokk tal-[[Italja]]. Inbena fis-snin 40 tas-seklu 13 mir-re [[Federiku II]], li kien wiret l-artijiet fejn jinsab mingħand ommu Costanza ta' [[Sqallija]]. Fis-seklu 18, l-irħam ta' ġewwa l-kastell u l-bqija tal-għamara tneħħew. Ma għandux ħandaq jew pont sad-daħla tiegħu li jogħla u jinżel; fil-fatt uħud isostnu li qatt ma kien maħsub bħala fortizza tad-difiża.<ref name=":0">Castex, Jean (2008), ''Architecture of Italy'', ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6. p. 21.</ref> Madankollu, minn xogħol arkeoloġiku li sar ġie suġġerit li oriġinarjament kellu ħajt diviżorju madwaru.<ref name=":1">Hindley, Geoffrey (1968), ''Castles of Europe'', Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9.</ref> Is-sit ġie deskritt mill-''Enciclopedia Italiana'' bħala "l-iktar kastell tal-għaġeb li nbena minn Federiku II".<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)|titlu=CASTEL DEL MONTE in "Federiciana"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Castel del Monte huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Il-[[monument]] jidher ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-verżjoni Taljana taċ-ċenteżmu tal-[[ewro]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html|titlu=Images of Euro Coins - 1 Cent|sit=www.eurocoins.co.uk|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

{{Italic title}}{{Short description|Kompożizzjoni modernista ta' John Cage maħruġa fl-1952}}
'''''4′33″''''' (pronunzjata ''''four thirty-three'''<nowiki/>' bl-Ingliż<ref name="Solomon 1998/2002">Solomon 2002</ref>, jew 'erba' u tlieta u tletin bil-Malti) hija kompożizzjoni mużikali<ref name="grove">Pritchett, Kuhn & Garrett 2012</ref><ref>Kostelanetz 2003, pġ. 69-71,&nbsp;86,&nbsp;105,&nbsp;198,&nbsp;218,&nbsp;231.</ref> fi tliet [[:en:Movement_(music)|movimenti]] mill-kompożitur [[:en:Experimental_music|esperimentali]] [[Stati Uniti|Amerikan]] [[:en:John_Cage|John Cage]]. Inkitbet fl-1952 għal kwalunkwe strument (jew taħlita ta' strumenti), u l-partitura tidderieġi lill-mużiċist biex tul it-tliet movimenti ma jdoqq xejn. Il-kompożizzjoni tikkonsisti mill-ħsejjes ambjentali li s-semmiegħ jisma' waqt l-eżekuzzjoni<ref>Kostelanetz 2003, pġ. 69-70</ref>, għalkemm ta' spiss tiġi meqjusa bħala "erba' minuti u tlieta u tletin sekonda ta' [[:en:Silence|silenzju]]".<ref>Fetterman 1996, pġ. 69.</ref><ref>Lienhard 2003, pġ. 254.</ref> It-titlu ''4'33"'' jirreferi għat-tul tal-kompożizzjoni f'minuti u sekondi – erba' minuti u tlieta u tletin sekonda.<ref>Published score, Edition Peters 6777.</ref>

[[Alfred Wegener]] kien l-ewwel wieħed li ippropona il-''mixi tal-kontinenti'' fil-ktieb tiegħu ''Die Entstehung der Kontinente und Ozeane'' (bil-Ġermaniż; "L-Origni tal-Kontinenti u Oċjani") ippublikat fl-1915. Huwa ssuġerixxa illi 200 miljun sena ilu eżista superkontinent wieħed bl-isem ta' [[Pangea]] (Art Kollha)(mill-Grieg γεα =Art, παν=Kollha). Din ma kinitx proprja xi idea ġdida, imma Wegener offra diversi linji ta' evidenza biex isaħħaħ il-proposta tiegħu.

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Sagarmatha''' huwa park nazzjonali fil-[[Himalayas]] tal-Lvant tan-[[Nepal]] li huwa ddominat mill-[[Muntanja Everest]], l-ogħla muntanja fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-park għandu erja ta' 1,148 kilometru kwadru fid-Distrett ta' Solukhumbu u l-elevazzjoni tiegħu tvarja minn 2,845 metru sa 8,848 metru fil-quċċata tal-Muntanja Everest. Fit-Tramuntana, il-park jikkondividi l-fruntiera internazzjonali mar-Riżerva Naturali Nazzjonali ta' Qomolangma fit-[[Tibet]]. Fil-Lvant, hija maġenb il-Park Nazzjonali ta' Makulu Barun, u fin-Nofsinhar il-park jestendi sax-xmara Dudh Kosi.<ref name=":0">Bhuju, U.R.; Shakya, P.R.; Basnet, T.B. & Shrestha, S. (2007). "Sagarmatha National Park" (PDF). ''Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites''. Kathmandu: International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. pp. 53-55. ISBN <bdi>978-92-9115-033-5</bdi>.</ref> Il-park nazzjonali huwa parti mill-Pajsaġġ Sagru tal-Himalayas.<ref>Gurung, C. P.; Maskey, T. M.; Poudel, N.; Lama, Y.; Wagley, M. P.; Manandhar, A.; Khaling, S.; Thapa, G.; Thapa, S. & Wikramanayake, E. D. (2006). "The Sacred Himalayan Landscape: Conceptualizing, Visioning, and Planning for Conservation of Biodiversity, Culture and Livelihoods in the Eastern Himalaya" (PDF). In McNeely, J. A.; McCarthy, T. M.; Smith, A.; Whittaker, O. L. & Wikramanayake, E. D. (eds.). ''Conservation Biology in Asia''. Kathmandu: Nepal Society for Conservation Biology, Asia Section and Resources Himalaya Foundation. pp. 10-20. ISBN <bdi>99946-996-9-5</bdi>.</ref>

'''Ta' Bakkja''' hija żona f'[[Malta]], fil-limiti ta' [[Ħaż-Żebbuġ]].

Il-'''Foresti Tropikali tal-Atsinanana''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tniżżel fil-lista fl-2007 u jikkonsistu minn 13-il żona speċifika maqsuma f'sitt parks nazzjonali fil-Lvant ta' [[Madagaskar|Madagascar]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1257/|titlu=Rainforests of the Atsinanana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-27}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Italja]] rratifikat l-Konvenzjoni fit-23 ta' Ġunju 1978.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|titlu=Italy - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-12-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120119075316/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|arkivju-data=2012-01-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi għadd ta' toroq u palazzi fiċ-ċentru ta' [[Genova]], fir-reġjun ta' [[Liguria]] fil-Majjistral tal-[[Italja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1211/|titlu=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-11}}</ref>

L-'''Abbazija ta' Lorsch''', magħrufa wkoll bħala l-'''Abbazija Imperjali ta'''' '''Lorsch''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Reichsabtei Lorsch''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Laureshamense Monasterium'' jew ''Laurissa''), hija abbazija imperjali f'[[Lorsch]], il-[[Ġermanja]], madwar għaxar kilometri fil-Lvant ta' [[Worms]]. Hija waħda mill-iktar monasteri rinomati tal-[[Imperu Karolinġju]]. Minkejja li fadal biss fdalijiet, dawn huma fost l-iktar fdalijiet importanti ta' binjiet bi stil pre-[[Rumanesk]]-Karolinġju fil-Ġermanja. Il-kronaka tal-abbazija, li ddaħħlet fil-''Lorscher Codex'' li ġie kkumpilat fis-snin 70 tas-seklu 12 (issa fl-arkivju statali ta' [[Würzburg]]), hija dokumenti fundamentali għall-[[Storja|istorja]] [[Medjuevu|Medjevali]] bikrija Ġermaniża. Dokument famuż ieħor mill-librerija monastika huwa l-''Codex Aureus'' ta' Lorsch. Fl-1991, l-abbazija tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/515/|titlu=Abbey and Altenmünster of Lorsch|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-13}}</ref>

Il-'''Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda''' huma sit sagru tal-popli Mijikenda fl-eks Provinċja tal-Kosta tal-[[Kenja]]. ''Kaya'' (bil-plural: ''makaya'' jew ''kayas'') jitqies li huwa sors intrinsiku ta' setgħa ritwali u l-oriġini ta' identità kulturali fi ħdan il-foresti sagri;<ref>Parkin, David (2006). ''The Sacred Void: Spatial Images of Work and Ritual Among the Giriama of Kenya''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-0-521-02498-3</bdi>. p. 37.</ref><ref>Wynne-Jones, Stephanie; Laviolette, Adria, eds. (2017). ''The Swahili World''. doi:10.4324/9781315691459. ISBN <bdi>978-1-315-69145-9</bdi>.</ref> huwa wkoll post tat-talb għall-membri tal-grupp etniku tal-Mijikenda.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/sacred-groves-threatened-development-kaya-forests-kenya|titlu=Sacred Groves Threatened by Development: The Kaya Forests of Kenya {{!}} Cultural Survival|data=2010-03-25|sit=www.culturalsurvival.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref> L-insedjament, iċ-ċentru ritwali, u ħitan iffortifikati assoċjati mal-foresti huma wkoll parti mill-''kaya''. Attwalment, il-''kaya'' jitqies ukoll bħala unità organizzattiva tradizzjonali tal-popli Mijikenda. Ħdax mill-madwar 60 ''kaya'' separat ġew raggruppati flimkien u tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit wieħed.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1231/|titlu=Sacred Mijikenda Kaya Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

In-'''Numru Internazzjonali Standard tal-Kotba''' ('''ISBN''') huwa identifikatur kummerċjali numeriku tal-kotba li hu maħsub li jkun uniku. Il-pubblikaturi jixtru l-ISBNs minn entità affiljata tal-Aġenzija Internazzjonali tal-ISBN.<ref>{{Ċita web|url=https://www.isbn-international.org/|titlu=The International ISBN Agency {{!}} International ISBN Agency|sit=www.isbn-international.org|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Louisa May Alcott''' (/ˈɔːlkət, -kɒt/; 29 ta’ Novembru 1832 – 6 ta’ Marzu 1888) kienet rumanziera Amerikana, kittieba ta’ stejjer qosra, u poetessa. Hija magħrufa l-aktar bħala l-awtriċi tar-rumanz ''Little Women'' (1868) u r-rumanzi li jsegwuh f’din is-serje, ''Little Men'' (1871) u ''Jo's Boys'' (1886).<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Cullen-DuPont|isem=Kathryn|data=2000|titlu=Encyclopedia of women's history in America|url=https://www.worldcat.org/oclc/43060483|post=New York|pubblikatur=Facts On File|paġni=8-9}}</ref> Trabbiet f’New England minn Abigail May u Amos Bronson Alcott, li kienu ġenituri traxxendentali. May Alcott kibret fost ħafna intellettwali magħrufa ta’ dak iż-żmien, bħal Margaret Fuller<ref>{{Ċita web|url=https://www.americanheritage.com/humanity-said-edgar-allan-poe-divided-men-women-and-margaret-fuller|titlu=Humanity, Said Edgar Allan Poe, Is Divided Into Men, Women, And Margaret Fuller|sit=AMERICAN HERITAGE|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-23}}</ref>, Ralph Waldo Emerson, Nathaniel Hawthorne, Henry David Thoreau, u Henry Wadsworth Longfellow<ref>{{Ċita web|url=https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/masters/louisa-may-alcott/|titlu=Louisa May Alcott {{!}} American Masters {{!}} PBS|sit=American Masters|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-23}}</ref>.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Savio Hon Tai-fai''' SDB (imwieled fil-21 ta' Ottubru 1950) huwa Arċisqof Kattoliku Ruman li jaħdem fis-servizz diplomatiku tas- [[Santa Sede]]. Huwa serva bħala segretarju tal-Kongregazzjoni għall-Evanġelizzazzjoni tal-Popli mill-2010 sal-2017. Qabel dan kien professur tat-teoloġija fis-Seminarju tal-Ispirtu s-Santu ta' Hong Kong. Fl-2022 inħatar [[Nunzju Appostoliku]] għal [[Malta]].

'''Teżawru''' jew '''[[dizzjunarju]] tas-sinonimi''' huwa xogħol ta' referenza għas-sejbien ta' sinonimi u xi kultant antonimi tal-kliem. Spiss teżawru jintuża mill-[[Kittieb|kittieba]] sabiex jgħinhom isibu l-aqwa kelma biex jesprimu idea.

Il-'''Premju Nobel għall-Paċi''' huwa wieħed mill-ħames [[Premju Nobel|Premjijiet Nobel]] li ilu jingħata kull sena (b'xi eċċezzjonijiet) minn Marzu 1901.<ref>{{ċita web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/address.html |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070102153041/http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/address.html |arkivju-data=2007-01-02 |titlu=The Nobel Peace Prize 1901 |xogħol=[[Premju Nobel|NobelPrize]] |data=1972 |data-aċċess=2016-03-19 |lingwa=Ingliż }}</ref> Dan il-premju jingħata lil dawk li "għamlu l-almu tagħhom jew l-aqwa xogħol favur il-fraternità bejn il-pajjiżi, għall-abolizzjoni jew it-trażżin ta' armati permanenti u għall-promozzjoni ta' kungressi għall-paċi".<ref>"Nobel Peace Prize", ''The Oxford Dictionary of Twentieth Century World History''</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}

<br /><small>''Libertà u Ordni''</small>
|innu_nazzjonali             = ''[[¡Oh, Gloria Inmarcesible!]]''
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Spanjola|Spanjol]]<sup>1</sup>
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Bogotá|Bogotá, DC]]
|l-ikbar_belt                = [[Bogotá|Bogotá, DC]]
|latd=4 |latm=35 |lats=53 |latNS=N |lonġd=74 |lonġm=4 |lonġs=33 |lonġEW=W
|tip_gvern                   = [[Repubblika kostituzzjonali]] [[Sistema presidenzjali|presidenzjali]] [[Stat unitarju|unitarja]] 
|titlu_kap1                  = [[President tal-Kolombja|President]]
|titlu_kap2                  = [[Viċi-President tal-Kolombja|Viċi-President]]
|isem_kap1                   = [[:es:Gustavo Petro|Gustavo Petro]]
|isem_kap2                   = [[:es:Francia Márquez|Francia Márquez]]
|żona_kklassifika            = 26
|poż_erja                    = 26 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 1,141,748
|erja_mi_kw                  = 440,831
|perċentwal_ilma             = 8.8
|sena_stima_popolazzjoni     = 2012
|stima_popolazzjoni          = 47,072,915<ref name="DANE clock">{{ċita web |url=http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |titlu=Animated clock |pubblikatur=Stat Dipartiment Kolumbjan |data-aċċess=2012-02-04 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120114091321/http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |arkivju-data=2012-01-14 |url-status=dead }}</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 27 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 42,888,592<ref name="DANE clock" />
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2005
|densità_popolazzjoni_km2    = 40.74
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 105.72
|poż_densità_popolazzjoni    = 172 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $502.874 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 28
|PGD_PSX_per_capita          = $10,791
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.719<ref>{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/es/datos/mapa/|titlu=Indicadores Internacionales sobre Desarrollo Humano – PNUD|pubblikatur=Hdr.undp.org|data-aċċess=2012-05-14|lingwa=Spanjol}}</ref>
|poż_IŻU                     = 91
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] {{nobold|minn [[Spanja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza Kolumbjan|Iddikjarata]]
|data_stabbilit1             = 20 ta' Lulju, 1810
|avveniment_stabbilit2       = Rikonoxxuta
|data_stabbilit2             = 7 ta' Awwissu, 1819
|avveniment_stabbilit3       = Kostituzzjoni attwali
|data_stabbilit3             = 4 ta' Lulju, 1991
|valuta                      = [[Peso tal-Kolombja]]
|kodiċi_valuta               = COP
|żona_ħin                    = COT (Ħin fil-Kolombja)
|differenza_ħku              = -5
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.co]]
|kodiċi_telefoniku           = +57
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $366.020 biljun
|poż_PGD_nominali            = 31
|PGD_nominali_per_capita     = $7,854
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Għalkemm il-Kostituzzjoni Kolumbjana tispeċifika l-Ispanjol bħala l-lingwa uffiċjali fit-territorju kollu tagħha, lingwi oħra huma mitkellma fil-pajjiż (madwar 68 lingwi) huma wkoll uffiċjali. L-Ingliż huwa wkoll uffiċjali ġewwa San Andrés u fil-Gżira Providencia ([http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780 Consulta de la Norma]. Alcaldiabogota.gov.co. 8 ta' Ottubru 2012.)
}}

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor tat-Tramuntana''' jew '''opossum ta' denbu qasir tas-saqajn ħomor''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis brevicaudata'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum]]i li huma adattati għal ħajja fis-siġar, nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

'''Mary Stevenson Cassatt''' ([[Pittsburgh]], [[22 ta' Mejju]] [[1844]] – [[Pariġi]], [[14 ta' Ġunju]] [[1926]]) kienet [[pittur|pittriċi]] mill-[[Stati Uniti tal-Amerika|Istati Uniti]]. Għexet parti kbira mill-ħajja adulta tagħha fi [[Franza]], fejn wara li saret ħabiba ta' [[Edgar Degas]] esibiet mal-[[Impressjoniżmu|Impressjonisti]]. Cassatt spiss pinġiet xbihat tal-ħajja soċjali u privata tan-nisa, b'enfasi qawwija fuq ir-rabta intima bejn l-omm u uliedha.

ta' sena dawl (l-isfera l-kbira, għandha vleġġa safra bħala raġġ) u xahar dawl (l-isfera ż-żgħira) imqabbla mat-trajettorji tal-kometa l-kbira ta' Jannar tal-1910 (linja safra) u l-kometa Hyakutake (linja oranġjo).]]

Il-'''Selimiye Mosque''' (bit-Tork: ''Selimiye Camii'') hija moskea imperjali [[Imperu Ottoman|Ottomana]] li tinsab fil-belt ta' [[Edirne]] (magħrufa preċedentement bħala [[Edirne|Adrianopoli]]) fit-[[Turkija]], qrib ħafna tal-fruntiera mal-[[Bulgarija]]. Il-moskea, li hija għolja 83 metru<ref>Architecture, Jonathan Glancey, p. 207, 2006.</ref>, ġiet ikkummissjonata mis-Sultan [[Selim II]] u nbniet mill-arkitett imperjali [[Mimar Sinan]] bejn l-1568 u l-1575.<ref>Kiuiper, Kathleen (2009). ''Islamic Art, Literature, and Culture''. Rosen Education Service. pp. 201. ISBN <bdi>978-1-61530-019-8</bdi>.</ref> Sinan kien iqis din il-moskea bħala l-kapulavur tiegħu u fil-fatt hija waħda mill-aqwa kisbiet tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] u tal-arkitettura Ottomana. Il-moskea kienet tidher fil-parti ta' wara tal-karti tal-flus Torok tal-10,000 liri mill-1982 sal-1995.<ref>{{Ċita web|url=https://en.numista.com/catalogue/note223430.html|titlu=10,000 Turkish Lira, Turkey|sit=en.numista.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-10}}</ref>

u neħħa lil Adam u lil Eva mill-qabar. Kristu jidher imdawwar bil-qaddisin, filwaqt li x-xitan jidher bħala raġel anzjan marbut bil-ktajjen.]]
L-'''Għid''' jew l-'''Għid il-Kbir''' jew '''Ħadd l-Irxoxt''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Easter'', bl-[[Aramajk ta' Ġesù|Aramajk]], bil-[[Lingwa Griega|Grieg]] u bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Pascha'', huwa festa u btala [[Kultura|kulturali]] [[Kristjaneżmu|Kristjana]] li tfakkar lil [[Ġesù|Kristu]] jirxoxta mill-[[mewt]], deskritt fit-[[Testment il-Ġdid]] bħala avveniment li seħħ fit-tielet jum wara li ndifen, wara li kien issallab mir-[[Imperu Ruman|Rumani]] fil-Kalvarju għall-ħabta tat-30 [[WK|W.K]].<ref>Trawicky, Bernard; Gregory, Ruth Wilhelme (2000). ''Anniversaries and Holidays''. American Library Association. ISBN <bdi>978-0838906958</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=4Mmmvol6DvkC|titlu=The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays - Anthony F. Aveni - Google Books|data=2021-02-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230409153751/https://books.google.com/books?id=4Mmmvol6DvkC|arkivju-data=2023-04-09|url-status=bot: unknown}}</ref> Huwa l-qofol tal-Passjoni ta' Ġesù Kristu u qablu jiġi r-[[Randan]], li huwa perjodu ta' sawm, talb u penitenza.

'' membru fil-ġeneru Parantechinus]]
'''Parantechinus''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament id-[[Dibbler]] (magħruf ħafna ukoll bħala d-[[Dibbler tan-Nofsinhar]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]]). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Albanija]] rratifikat il-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Wirt Kulturali u Naturali Dinji fl-10 ta' Lulju 1989, u b'hekk saret eliġibbli biex iżżid is-Siti ta' Wirt Dinji tagħha fil-lista tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/al/|titlu=Albania - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-07-07|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170707173059/https://whc.unesco.org/en/statesparties/al/|arkivju-data=2017-07-07|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Il-massakru ta’ Sabra u Shatila''' huwa massakru li sar fil-kampijiet tar-refuġjati Palestinjani ta’ Sabra u Shatila fis-16 ta’ Settembru 1982 u dam għal tlett ijiem f’idejn il-gruppi Libaniżi rappreżentati mill-Partit tal-Falange Lebaniża, l-Armata tan-Nofsinhar tal-Libanu u l- armata Iżraeljana. In-numru ta’ mwiet fil-massakru mhux magħruf b’mod ċar, u l-istimi jvarjaw bejn 750 u 3,500 raġel, tfal, nisa u anzjani mejta, li l-maġġoranza tagħhom kienu Palestinjani, iżda fosthom kien hemm Lebaniżi wkoll. F’dak iż-żmien, il-kamp kien imdawwar kompletament mill-armata tan-Nofsinhar tal-Libanu u l-armata Iżraeljana, li kienet taħt il-kmand ta’ Ariel Sharon u Rafael Eitan.Fit-tmexxija tal-forzi Lebaniżi, kienet taħt il-kmand ta’ Elie Hobeika, il- uffiċjal influwenti Kataeb. Il-forzi Lebaniżi daħlu fil-kamp u bdew iwettqu l-massakru li heżżeż lid-dinja.Użaw armi bojod u oħrajn biex joqtlu lir-residenti tal-kamp.Ix-xogħol tal-armata Iżraeljana kien li jdawru l-kamp u jdawwalu bil-lejl b'bombi li jdawru, u ma tħallix xi ħadd milli jaħrab u jiżola liż-żewġ kampijiet mid-dinja.Għalhekk, Iżrael għamel il-kompitu aktar faċli għall-forzi.Lebaniżi, u għamilha possibbli li joqtlu l-Palestinjani mingħajr ma jintilef bala waħda.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ze'Ev Schiff|data=1985|titlu=Israel's lebanon war|url=http://archive.org/details/israelslebanonwa00zeev|pubblikatur=[Place of publication not identified] : Touchstone}}</ref>
==Numru ta' mwiet==
Hemm diversi rapporti li jindikaw in-numru ta’ martri fil-massakru, iżda m’hemm l-ebda konsistenza bejn ir-rapporti, peress li d-differenza bejn id-dejta li hemm f’kull wieħed minnhom hija kbira. F'ittra mir-rappreżentanti tas-Salib l-Aħmar lill-Ministru tad-Difiża Libaniż, jingħad li n-numru ta' katavri laħaq it-328 kadavru, iżda l-kumitat ta' investigazzjoni Iżraeljan immexxi minn Yitzhak Kahan irċieva dokumenti oħra li jindikaw in-numru ta' 460 katavru fis-sit. tal-massakru. Fir-rapport finali tiegħu, il-kumitat ta’ investigazzjoni Iżraeljan ikkonkluda minn sorsi Lebaniżi u Iżraeljani li n-numru ta’ mwiet kien ta’ bejn 700 u 800 persuna. F’rapport tal-aħbarijiet tal-BBC, 800 persuna nqatlu fil-massakru. Bayan Nuweihed Al-Hout, fil-ktieb tagħha “Sabra and Shatila – September 1982”, stmat li n-numru tal-imwiet huwa ta’ mill-inqas 1,300, skont paragun bejn 17-il lista li tagħti dettalji dwar l-ismijiet tal-vittmi u sorsi oħra. Il-ġurnalist Ingliż Robert Fisk irrapporta li uffiċjal tal-milizzja Maronita, li rrifjuta li jiżvela l-identità tiegħu, qal li membri tal-milizzja qatlu 2,000 Palestinjan. Fir-rigward tal-ġurnalist Iżraeljan-Franċiż Amnon Kabliuk, fi ktieb ippubblikat dwar il-massakru qal li s-Salib l-Aħmar ġabar 3,000 kadavru, filwaqt li l-membri tal-milizzja ġabru 2,000 kadavru addizzjonali, li jindika mill-inqas 3,000 mejta fil-massakru.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Quandt|isem=William B.|data=2001-01-01|titlu=Peace Process: American Diplomacy and the Arab-Israeli Conflict Since 1967|url=https://books.google.ps/books?id=-rmCPnSghbcC&pg=PA256&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|lingwa=en|pubblikatur=University of California Press}}</ref>

Il-'''Bajja''' ta' '''Dungonab'''<ref>{{Ċita web|url=https://mapcarta.com/13097906|titlu=Dungunāb|sit=Mapcarta|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-26}}</ref> jew il-'''Bajja ta'''' '''Dongonab'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-7217&fid=5856&c=sudan|titlu=Dongonab Bay, Sudan - Geographical Names, map, geographic coordinates|sit=www.geographic.org|data-aċċess=2023-11-26}}</ref> (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: خليج دونجوناب ''Ḫalīj Dūnjūnāb'') hija korp tal-ilma tul il-kosta tas-[[Sudan]] fil-[[Baħar l-Aħmar]].

Il-'''Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme''' (<small>pronunzjata</small> [ˈɟœɾeme]; bit-Tork: ''Göreme Tarihî Milli Parkı'') huwa park nazzjonali fit-[[Turkija]] ċentrali. Jokkupa erja ta' kważi 100 km<sup>2</sup> u jinsab fil-Provinċja ta' [[Nevşehir]]. Sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1985 bit-titlu ta' Park Nazzjonali ta' Göreme u s-Siti fil-Blat ta' [[Cappadocia]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/357/|titlu=Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-29}}</ref> Il-park fih pajsaġġ tal-blat li ġie msawwar bl-erożjoni mill-ilma u mir-riħ u fih network ta' insedjamenti antiki interkonnessi taħt l-art.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://nationalparksofturkey.com/goreme-national-park-and-the-rock-sites-of-cappadocia/|titlu=GOREME NATIONAL PARK AND THE ROCK SITES OF CAPPADOCIA|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-03-29}}</ref>

'''Taputapuātea''' huwa komun tal-[[Polineżja Franċiża]], territorju ekstra-[[Ewropa|Ewropew]] ta' [[Franza]] fl-[[Oċean Paċifiku]]. Il-komun ta' Taputapuātea jinsab fil-gżira ta' [[Raiatea]], fis-suddiviżjoni amministrattiva tal-Gżejjer Leeward, li jagħmlu parti mill-Gżejjer Society. Skont iċ-ċensiment tal-2017 il-komun kellu popolazzjoni ta' 4,792 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ispf.pf/docs/default-source/rp2017/repart_poplegale_iles_2017_v3.pdf|titlu=Statistika|data-aċċess=2023-10-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211121173012/http://www.ispf.pf/docs/default-source/rp2017/repart_poplegale_iles_2017_v3.pdf|arkivju-data=2021-11-21|url-status=dead}}</ref> Il-komun ingħata isem kumpless kbir ta' ''marae'' li kien ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] tal-Lvant tal-Polineżja għal bejn wieħed u ieħor 1,000 sena. Is-sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] tal-''marae'' ta' Taputapuātea huwa l-iżjed attrazzjoni famuża f'Raiatea u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1529/|titlu=Taputapu&#x101;tea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-11}}</ref>

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

'''Söyembikä''' (spelluta wkoll ''Söyenbikä'' jew ''Sujumbike''; pronunzjata [sœˌjœmbiˈkæ]; biċ-Ċirilliku: ''Сөембикә''; twieldet fl-1516 – mietet wara l-1554) kienet mexxejja Tatara jew ''xanbikä''. Kienet reġġenti ta' [[Kazan]] meta binha kien għadu minorenni mill-1549 sal-1551.

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Wachau''' (ippronunzjata bil-Ġermaniż: [vaˈxaʊ]) huwa wied [[Awstrija|Awstrijaku]] b’pajsaġġ pittoresk iffurmat mix-xmara [[Danubju]]. Il-wied huwa wieħed mid-destinazzjonijiet turistiċi l-iktar prominenti tal-[[L-Awstrija l-Baxxa|Awstrija t’Isfel]], li tinsab f’nofs triq bejn l-irħula ta’ [[Melk]] u [[Krems an der Donau|Krems]], u jattira wkoll lill-esperti tal-inbejjed ta’ kwalità għolja u lil dawk li jħobbu qatra nbid tajba.<ref>{{Ċita web|url=https://www.wine-searcher.com/regions-wachau|titlu=Wachau Wine Region|sit=Wine-Searcher|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-17}}</ref> Il-wied ta’ Wachau huwa twil 36 kilometru<ref>{{Ċita web|url=https://www.donau.com/en/wachau-nibelungengau-kremstal/information-service/getting-there/|titlu=Getting there|sit=Wachau Nibelungengau Kremstal|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-17}}</ref> u diġà kien insedjat fi żminijiet [[Preistorja|preistoriċi]]. X’aktarx li wieħed mill-iktar postijiet magħrufa fi ħdan Wachau huwa l-attrazzjoni turistika ta’ [[Dürnstein]], fejn ir-Re [[Rikkardu I]] tal-[[Ingilterra]] kien inżamm priġunier mid-Duka [[Leopoldu V]] tal-Awstrija u ta’ [[Steiermark]]. L-eleganza arkitettonika tal-monasteri antiki ta’ Wachau (l-Abbazija ta’ Melk u l-Abbazija ta’ Göttweig), il-kastelli u l-fdalijiet flimkien mal-arkitettura urbana tal-irħula u tal-villaġġi tiegħu, kif ukoll il-kultivazzjoni tad-dwieli bħala prodott agrikolu importanti huma l-karatteristiċi dominanti tal-wied.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/970.pdf|titlu="Wachau (Austria) No 970" (PDF). Unesco.org. pp. 22–26.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.donau.com/en/wachau-nibelungengau-kremstal/|titlu=Wachau-Nibelungengau-Kremstal|sit=Wachau Nibelungengau Kremstal|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-17}}</ref>

'''Djerba''' (/ˈdʒɜːrbə, ˈdʒɛərbə/; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: جربة, b'ittri Rumani: ''Jirba'', IPA: [ˈʒɪrbæ]; bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Meninge, Girba''), ittrażlitterata wkoll bħala '''Jerba'''<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Jerba|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Jerba|data-aċċess=2023-12-03|volum=Volume 15}}</ref> jew '''Jarbah''',<ref>{{Ċita web|url=http://www.uconv.com/ar.htm|titlu=Converter: Arabic, ar, `alyrbiah`, العربية|sit=www.uconv.com|data-aċċess=}}</ref> hija [[gżira]] [[Tuneżija|Tuneżina]] u l-ikbar gżira tat-Tramuntana tal-[[Afrika]] b'erja ta' 514-il kilometru kwadru (198 mil kwadru), fil-Golf ta' Gabès, lil hinn mill-kosta tat-Tuneżija. Skont iċ-ċensiment tal-2004 kellha popolazzjoni ta' 139,544 ruħ, li telgħet għal 163,726 ruħ fiċ-ċensimenti tal-2014. Bis-saħħa tal-[[Storja|istorja]] twila u unika tagħha, it-Tuneżija daret lejn l-[[UNESCO]] biex tiżgura l-protezzjoni tal-gżira, u fl-2023 Djerba tniżżlet uffiċjalment fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1640/|titlu=Djerba&#x3a; Testimony to a settlement pattern in an island territory|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-03}}</ref>

{{stub|kimika}}

{{Nebbieta|liġi}}
Mill-1935 sal-inkorporazzjoni tal-[[Estonja]] fl-[[Unjoni Sovjetika]] fl-1940, ħabsin ikkundannati għall-mewt mill-qrati ċivili ngħataw għażla li jmutu jew b' suwiċidju kkaġunat mill-velenu jew bil-forka, kif deskritt fil-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali (li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar 1935): ''“Siegħa qabel il-ħin skedat tal-eżekuzzjoni, il-kundannat għandu jittieħed f’ ċella tal-mewt, fejn il-prosekutur tal-istat jaqra s-sentenza tal-mewt u jistaqsi lill-priġunier jekk hux lest li jagħmel suwiċidju.'' ''Jekk it-tweġiba tkun fl-affermattiv, il-prosekutur jagħti lill-ikkundannat tazza velenu—it-tip ta’ velenu li għandu jiġi determinat mill-Bord Nazzjonali tas-Saħħa.'' ''Jekk ir-raġel iddestinat jonqos milli jieħu l-velenu fi żmien ħames minuti jiġi mgħallaq.”'' <ref>{{Ċita aħbar|data=Nov 5, 1934|titlu=ESTONIA: Authorized Suicides|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|url-status=dead|pubblikazzjoni=Time|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091019045610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|arkivju-data=19 October 2009}}</ref> L-eżekuzzjonijiet militari saru minn skwadra tal-isparar .

{{Nebbieta|lingwistika}}

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

Il-'''Fortizza ta' Hwaseong''' jew is-'''Suwon Hwaseong''' hija fortifikazzjoni madwar iċ-ċentru ta' Suwon, il-[[belt kapitali]] provinċjali ta' Gyeonggi-do, fil-[[Korea t'Isfel]]. Inbniet mill-1794 sal-1796 mir-Re Jeongjo tad-dinastija Joseon sabiex tospita u tagħti ġieħ lill-fdalijiet ta' missieru, il-Prinċep Sado. Sado kien ġie ġustizzjat billi ġie msakkar ħaj ġo senduq tar-ross minn missieru stess ir-Re Yeongjo wara li ma obdiex kmand li jikkommetti s-suwiċidju. Tinsab 30 kilometru (19-il mil) fin-Nofsinhar ta' [[Seoul]] u tinkludi l-biċċa l-kbira ta' Suwon ċentrali. Il-fortizza tinkludi l-palazz tar-Re Jeongjo, Haenggung. Il-fortizza u l-palazz ta' ġo fiha ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/817/|titlu=Hwaseong Fortress|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-04}}</ref> Flimkien ma' bosta karatteristiċi oħra, is-sit jinkludi l-palazz, il-ħajt tal-perimetru, l-erba' daħliet prinċipali u ż-żewġ daħliet tas-sieqja fuq is-Suwoncheon, in-nixxiegħa prinċipali ta' Suwon, li tnixxi miċ-ċentru tal-fortizza.

'''Myriam Spiteri Debono''' jew '''Miriam Spiteri Debono''' (imwielda fil-25 ta' Ottubru 1952) hija l-[[President ta' Malta|President attwali ta' Malta]] . Hija l-ewwel mara [[Għawdex|Għawdxija]] li ġiet eletta fil-kariga. Kienet ukoll l- [[Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentati ta' Malta|Ispeaker tal-Kamra tad-Deputati ta’ Malta]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|titlu=Parlament Ta' Malta|sit=www.parlament.mt|data-aċċess=4 June 2017|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141213194920/http://www.parlament.mt/settegiugno-commemoration|arkivju-data=13 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.independent.com.mt/articles/2013-02-24/news/parliaments-standing-orders-only-stencilled-papers-955809793/|titlu=Parliament's Standing Orders 'only stencilled papers' - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=4 June 2017}}</ref> mill-1996 sal-1998, u l-ewwel mara li okkupat dik il-kariga.<ref name=":3">{{Ċita web|url=http://www.maltatoday.com.mt/news/national/32025/kristy-debono-to-chair-this-evening-s-plenary-session-20131203#.VGWK4snEiW8|titlu=Kristy Debono to chair this evening's plenary session|pubblikatur=|data-aċċess=4 June 2017}}</ref>

Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]]. 

Il-'''Kampnari tal-Belġju u ta' Franza''' huma grupp ta' 56 binja storika li ġew iddeżinjati kollha f'daqqa bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/943/|titlu=Belfries of Belgium and France|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-25}}</ref>, bħala rikonoxximent tal-kampnari ċiviċi (iktar milli tal-knisja) li jservu bħala manifestazzjoni arkitettonika tal-indipendenza ċivika emerġenti mill-influwenzi fewdali u [[Reliġjon|reliġjużi]] fl-eks Kontea tal-Fjandri (illum il-ġurnata ż-żona Franċiża tal-Fjandri fi [[Franza]] u r-reġjun tal-[[Fjandri tal-Lvant]] u tal-[[Fjandri tal-Punent]] fil-[[Belġju]]) u f'żoni ġirien li fl-imgħoddi kienu proprjetà tal-familja Bourgogne (illum il-ġurnata l-[[Wallonja]], fil-Belġju).

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Taġikistan]] irratifika l-Konvenzjoni fit-28 ta' Awwissu 1992, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/tj|titlu=Tajikistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-07}}</ref>

'''Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 산사; bil-Hanja: 山寺) huma tip ta' monasteri [[Buddiżmu|Buddisti]] tal-muntanji fil-[[Korea t'Isfel]]. Seba' minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1562/|titlu=Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-17}}</ref> Hemm bosta ''sansa'' Buddisti fit-territorju muntanjuż tal-pajjiż.

'''Aït Benhaddou''' (bil-lingwi tal-[[Berberi]]: ⴰⵢⵜ ⴱⴻⵏⵃⴰⴷⴷⵓ; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: آيت بن حدّو‎) huwa ''ighrem'' jew ''ksar'' (villaġġ iffortifikat) storiku tul ir-rotta tal-karovani tal-imgħoddi bejn id-[[deżert]] tas-[[Saħara]] u [[Marrakech]] fit-territorju li llum huwa parti mill-[[Marokk]]. Jinsab mal-ġenb ta' għolja quddiem ix-xmara Ounila. Il-''ksar'' huwa meqjus bħala eżempju kbir ta' arkitettura Marokkina bil-ħamrija taflija u ilu mniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1987.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/444/|titlu=Ksar of Ait-Ben-Haddou|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-06}}</ref>

{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Fenek Ewropew
| status = 
| status_system = 
| image = Oryctolagus cuniculus.jpg
| image_caption = [[Fenek Ewropew]] ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Oryctolagus]]''
| species = '''''O. cuniculus'''''
| binomial = ''[[Oryctolagus cuniculus]]''
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
* ''[[Oryctolagus cuniculus algirus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus brachyotus]]''  
* ''[[Oryctolagus cuniculus cnossius]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus cuniculus]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus habetensis]]'' 
* ''[[Oryctolagus cuniculus huxleyi]]'' 
}}

Il-'''Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur''', jew fil-qosor '''Sukur''', huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fuq għolja fuq il-villaġġ ta' Sukur fl-Istat ta' Adamawa fin-[[Niġerja]]. Jinsab fil-Muntanji ta' Mandara, qrib il-fruntiera mal-[[Kamerun]]. Il-pajsaġġ tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO abbażi tal-wirt kulturali tanġibbli u r-raba' mtarraġ b'mod naturali. Sukur huwa l-ewwel pajsaġġ kulturali fl-[[Afrika]] li tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/938/|titlu=Sukur Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-03-04}}</ref><ref>Brown, Jessica; Mitchell, Nora J.; Beresford, Michael (2005). ''The Protected Landscape Approach: Linking Nature, Culture, And Community''. IUCN. p. 43. ISBN <bdi>978-2-8317-0797-6</bdi>.</ref>

{{Nebbieta|Ekonomija}}

'''De Camptown Races''' (''bil-Malti: '''It-Tiġrijiet Camptown''''') jew '''Gwine to Run all Night''' (''bil-Malti: '''Se Niġri Tul il-Lejl Sħiħ''''', magħrufa sempliċement bħala '''Camptown Races''', hija [[:en:Minstrel_show#Music_and_dance|kanzunetta ta' minstrel]] miktuba u komposta mill-kompożitur Amerikan [[:en:Stephen_Foster|Stephen Foster]] f'nofs is-seklu dsatax. Ġiet ippubblikata fi Frar tal-1850 minn [[:en:F._D._Benteen|F. D. Benteen]], u verżjoni differenti b'akkumpanjament tal-kitarra nħarġet fl-1852 bit-titlu ''''The Celebrated Ethiopian Song/Camptown Races'''<nowiki/>' (''bil-Malti: '''Id-Diska Etjopjana Ċelebrata/Tiġrijiet Camptown'''''). Għalkemm ma kisbitx suċċess mill-ewwel<ref>{{Ċita web|url=https://thesession.org/tunes/4271|titlu=Camptown Races POLKA|data=(2005)|sit=The Session|lingwa=en|data-aċċess=24-01-2024}}</ref>, il-kanzunetta eventwalment saret waħda mill-aktar popolari tal-ġeneru tal-Amerikana u tal-mużika popolari.

Stat tal-Brunej Darussalam
|isem_komuni                 = Brunej
|stampa_bandiera             = Flag of Brunei.svg
|stampa_emblema              = Coat of arms of Brunei.svg
|stampa_mappa                = Brunei in the World (detail).png
|deskrizzjoni_mappa          = 
|ħolqa_bandiera              = Bandiera tal-Benin
|ħolqa_emblema               = Emblema tal-Benin
|ħolqa_demografija           = Demografija tal-Benin
|mottu_nazzjonali            = "''"الدائمون المحسنون بالهدى"''"<br />{{en}} "''"Philanthropists permanent guidance"''
|innu_nazzjonali             = "''[[Allah Peliharakan Sultan]]''"<br />{{en}} "''The Dawn of a New Day''"

Il-'''Ġnien Storiku tas-Sur tal-Imsida''', magħruf ukoll bħala ċ-'''Ċimiterju tas-Sur tal-Imsida''' jew '''Ġnien il-Mistrieħ tal-Imsida''' (bl-Ingliż: '''Garden of Rest''') jinstab fejn kien hemm [[ċimiterju]] [[Protestantiżmu|Protestant]]  fil-[[Furjana]], [[Malta]], bejn l-1806 u l-1856. Il-post ġie restawrat u reġa’ nfetaħ bħala ġnien fl-2002. Huwa mniżżel fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali fil-Gżejjer Maltin taħt in-numru 52, bħala Monument ta’ Grad 1.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fniek
| image = Sylvilagus audubonii.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] (''[[Sylvilagus audubonii]]'')
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| subdivision_ranks =  [[Ġeneri]]
| subdivision = 
* ''[[Pentalagus]]''
* ''[[Bunolagus]]''
* ''[[Nesolagus]]''
* ''[[Romerolagus]]''
* ''[[Brachylagus]]''
* ''[[Sylvilagus]]''
* ''[[Oryctolagus]]''
* ''[[Poelagus]]''
* ''[[Pronolagus]]''
* ''[[Caprolagus]]''
}}

{{Nebbieta|sport}}

{{Nebbieta|Storja}}

''[[Dugong]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] ''(id-[[dugongu]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Sirenia]], fil-[[familja]] [[Dugongidae]], fis-[[sottofamilja]] [[Dugonginae]], bi [[speċi]] 1 biss.

{{stub|Bijoloġija}}

{{Nebbieta|ekonomija}}

'''Abu l-Ħasan Għali l-Ġeżnej''' (Għarbi: أبو الحسن علي الجزنائي, ''Abu l-Ħasan Għali al-Ġażnā'i'') kien [[storiku]] [[Marokk|Marokkin]] li għex fis-seklu 14 u [[awtur]] ta''’ Kitāb Tari<u>ħ</u> Madinaẗ Fās'' (Ktieb Storja [[Mdina (kwartier)|Mdina]] [[Fes]])'', al-Magħruf bi Żahraẗ al-As fi Bina Madinaẗ Fās'' jew sempliċiment ''Żahra l-As'' (Fjura tar-Riħan),<ref>French translation by Alfred Bel, Ali El Djaznai, ''La fleur du myrte, traitant de la fondation de la ville de Fès'', Arabic text, with annotated translation, Algiers, Jules Carbonel, 1923</ref> sors importanti dwar l-istorja ta' [[Fes]] fil-[[Marokk]] u l-abitanti tagħha.

Il-'''Monasteru ta' Voroneț''' huwa monasteru [[Medjuevu|Medjevali]] fil-villaġġ Rumen ta' Voroneț, li issa jifforma parti mir-raħal ta' [[Gura Humorului]]. Huwa wieħed mill-iktar monasteri mpittrin famużi min-Nofsinhar ta' [[Bukovina]], fil-Kontea ta' [[Suceava]]. Il-monasteru nbena minn [[Stiefnu III tal-Moldova|Stiefnu l-Kbir]] fl-1488 tul perjodu ta' tliet xhur u tliet ġimgħat biex ifakkar ir-rebħa fil-[[Battalja ta 'Vaslui|Battalja ta' Vaslui]]. Spiss jingħad li dan il-monasteru qisu l-"[[Kappella Sistina]] tal-Lvant". L-affreski tal-Monasteru ta' Voroneț għandhom sfumatura intensa ta' blu magħrufa fir-[[Rumanija]] bħala "l-blu ta' Voroneț".<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Sandberg-Diment|isem=Erik|data=1998-06-21|titlu=Artistic Route Through Romania|url=https://www.nytimes.com/1998/06/21/travel/artistic-route-through-romania.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>

Il-'''Palazz ta’''' '''Djoklezjanu''' (bil-Kroat: ''Dioklecijanova'' ''palača'', ippronunzjat [diɔklɛt͡sijǎːnɔʋa pǎlat͡ʃa]) huwa palazz antik li kien inbena għall-[[Imperu Ruman|Imperatur Ruman]] [[Djoklezjanu]] fil-bidu tar-raba’ seklu W.K., li llum jirrappreżenta madwar nofs iċ-ċentru storiku ta’ [[Split, Kroazja|Split]], il-[[Kroazja]]. Filwaqt li huwa msemmi bħala “palazz” minħabba l-użu maħsub tiegħu bħala r-residenza għall-irtirar ta’ Djoklezjanu, it-terminu jista' jqarraq b’dak li jkun peress li l-istruttura hija tassew enormi u tixbaħ iktar xi fortizza kbira. Madwar nofs il-palazz kien allokat għall-użu personali ta’ Djoklezjanu, filwaqt li l-bqija kienet tintuża għall-gwarniġjon militari.

'''Norman Morrison''' (twieled fid-29 ta' Diċembru 1933 – miet fit-2 ta' Novembru 1965) kien Quaker (denominazzjoni ta' [[Kristjaneżmu|Kristjani]] [[Protestantiżmu|Protestanti]]) ta' [[Baltimore]] li baqa' magħruf l-iktar talli ta n-nar lilu nnifsu meta kellu 31 sena, sabiex jipprotesta kontra l-involviment tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] fil-Gwerra tal-[[Vjetnam]]. Morrison twieled f'[[Pennsylvania]] u ggradwa mill-Kulleġġ ta' Wooster fl-1956. Huwa kien miżżewweġ u kellu żewġt ibniet u iben.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/7lgK|titlu=Widow of Norman Morrison to Speak at The College of Wooster on Aug. 2…|data=2012-12-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-11-02}}</ref> Fit-2 ta' Novembru 1965, Morrison xarrab lilu nnifsu bil-pitrolju u ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tas-Segretarju tad-Difiża [[Robert McNamara]] fil-Pentagon.<ref>{{Ċita web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|titlu=The Pacifists - TIME|data=2008-04-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080422072951/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|arkivju-data=2008-04-22|url-status=dead}}</ref> Jaf iddeċieda jagħmel dan l-att wara li [[Thích Quảng Đức]] u patrijiet [[Buddiżmu|Buddisti]] oħra taw in-nar lilhom infushom u mietu bħala protesta kontra r-repressjoni tal-gvern tan-Nofsinhar tal-Vjetnam immexxi mill-President [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] [[Ngo Dinh Diem]].<ref>Tucker, Spencer C. (2011). ''Encyclopedia of the Vietnam War, The: A Political, Social, and Military History'' (2nd ed.). ABC-CLIO. p. 775. ISBN <bdi>978-1-85109-960-3</bdi>.</ref>

'''Peter Pendleton Eckersley''' (6 ta’ Jannar 1892 – 18 ta’ Marzu 1963) kien pijunier tax-xandir [[Renju Unit|Brittaniku]], l-ewwel [[Inġinier Ewlieni|Kap Inġinier]] tal-[[British Broadcasting Company]] Limited mill-1922 sal-1927 u Kap Inġinier tal-[[BBC|British Broadcasting Corporation]] sal-1929.

{{stub|Ġeografija}}

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Injazju ta' Loyola''' (Bask: ''Ignazio Loiolakoa'', Spanjol: ''Ignacio de Loyola''; c.  23 ta' Ottubru 1491 – 31 ta' Lulju 1556) kien qassis u teologu Bask, li waqqaf is-soċjetà reliġjuża magħrufa bħala s-[[Soċjetà ta' Ġesù]] (il-[[Ġiżwiti]]) u sar l-ewwel Superjur Ġenerali tagħha. Il-Ġiżwiti servew lill-Papa bħala missjunarji, u huma marbutin b'vot speċjali ta' ubbidjenza lejn il-Papa fejn jidħlu missjonijiet. Kienu forza importanti fi żmien il-Kontro-Riforma.
[[File:Ignatius of Loyola.jpg|thumb]]
Injazju jibqa' msemmi bħala direttur spiritwali ta' ħila. Il-metodu tiegħu jinsab fl-''Eżerċizzji Spiritwali'', sett sempliċi ta' meditazzjonijiet, talb u eżerċizzji mentali oħra, mitbugħ għall-ewwel darba fl-1548.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' Bunyoro
| status = 
| status_system = 
| image = 
| image_caption = [[Fenek ta' Bunyoro]], ''[[Poelagus marjorita]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Poelagus]]''
| species = '''''S. marjorita'''''
| binomial = ''[[Poelagus marjorita]]''
| binomial_authority = (St. Leger, 1929) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
Il-'''Fenek ta' Bunyoro''' jew '''Liebru tal-ħaxix tal-Uganda''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''[[Poelagus marjorita]]'' huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Leporidae]] (leporidu), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-[[Afrika]] u għalkemm xi kulltant jissejjaħ '''''"Liebru"''''' dan huwa kkunsidrat [[speċi]] ta' [[fenek]]. 

{{stub|Storja}}

L-'''Hospital de Sant Pau''', li qabel kien magħruf bħala '''Hospital de la Santa Creu i Sant Pau''' (pronunzja bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: [uspiˈtal də lə ˈsantə ˈkɾɛw i ˈsam ˈpaw], bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: Sptar tas-Salib Imqaddes u ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]]), fil-kwartier ta' El Guinardó, f'[[Barċellona]], il-[[Katalonja]], [[Spanja]], huwa kumpless li nbena bejn l-1901 u l-1930. Huwa wieħed mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-[[arkitett]] tal-[[moderniżmu]] Katalan [[Lluís Domènech i Montaner]]. Il-kumpless ġie elenkat bħala ''Conjunto Histórico'' ([[monument]] storiku) fl-1978. Flimkien mal-[[Palau de la Música Catalana]], ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/180/|titlu=World Heritage Committee Inscribes 46 New Sites on World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/|titlu=Palau de la M&uacute;sica Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref>

'''Marrakesh''', xi kultant spelluta wkoll '''Marrakech''' jew '''Marrakexx''' (pronunzjati mærəˈkɛʃ/ jew məˈrækɛʃ/; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مراكش, b'ittri Rumani<small>:</small> ''murrākuš'', pronunzjata: [murraːkuʃ]; bil-lingwi [[Berberi]]: ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ, b'ittri Rumani: ''mṛṛakc''), hija r-raba' l-ikbar belt fir-Renju tal-[[Marokk]]. Hija waħda mill-erba' bliet imperjali tal-Marokk u hija l-[[belt kapitali]] tar-reġjun ta' Marrakesh-Safi. Il-belt tinsab fil-Punent tal-għoljiet ta' qabel il-[[Muntanji Atlas]]. Marrakesh tinsab 580 km (360 mil) fil-Lbiċ ta' [[Tangier]], 327 km (203 mil) fil-Lbiċ tal-belt kapitali tal-Marokk, [[Rabat (Marokk)|Rabat]], 239 km (149 mil) fin-Nofsinhar ta' [[Casablanca]], u 246 km (153 mil) fil-Grigal ta' [[Agadir]].

{{Automatic taxobox}}
'' hu membru tal-ġeneru ''Antechinus'']]
'''''Antechinus''''' huwa [[ġeneru (bijoloġija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-[[marsupjal]]i karnivori, eżattament l-[[Anteċinu|Anteċini]] (qabel kienu jissejħu bl-ismijiet ta' ġurdien bil-but, ġurdien tas-saqajn wiesgħajn u anteċinu ġurdien, iżda dawn ma għadhomx jintużaw u minflok ġie preferut l-isem ta' Anteċinu biex juri eżattament biċ-ċar l-oriġinalità u l-uniċità ta' dawn il-mammiferi marsupjali), tal-kontinent tal-[[Awstralja]] u wħud mill-gżejjer fil-madwar. 

{{Automatic taxobox}}

'''Petra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ٱلْبَتْرَاء‎, <small>b’ittri Rumani:</small> ''Al-Batrāʾ''; bil-Grieg Antik: Πέτρα, "Blata"), magħrufa oriġinarjament mill-abitanti tagħha bħala '''Raqmu''' jew '''Raqēmō'''<ref>Stephan G. Schmid and Michel Mouton (2013). ''Men on the Rocks: The Formation of Nabataean Petra''. ISBN <bdi>9783832533137</bdi>.</ref><ref name=":0">Shaddel, Mehdy (2017-10-01). "Studia Onomastica Coranica: AL-Raqīm, Caput Nabataeae*". ''Journal of Semitic Studies''. '''62''' (2): 303–318. ISSN 0022-4480.</ref>, hija belt storika u arkeoloġika fin-Nofsinhar tal-[[Ġordan]]. Petra tinsab madwar Jabal Al-Madbah f’baċir imdawwar bil-muntanji li jiffurmaw in-naħa tal-Lvant tal-Wied ta’ Arabah mill-[[Baħar il-Mejjet]] sal-Golf ta’ [[Aqaba]].<ref name=":1">Chisholm, Hugh (ed.). ''Encyclopædia Britannica''. '''21''' (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 309–310.</ref> Il-belt ilha [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1985 u fl-2007 il-binja tat-Teżor ġiet ivvutata bħala waħda mis-[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]].<ref name=":2">{{Ċita web|titlu=Petra|url=https://whc.unesco.org/en/list/326/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref name=":10">{{Ċita web|titlu="Lost City" of Petra Still Has Secrets to Reveal|url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/lost-city-petra|data=2017-01-26|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en|sit=History}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Wonders|url=https://world.new7wonders.com/wonders/|data-aċċess=2021-03-18|lingwa=en-GB|sit=New7Wonders of the World}}</ref>

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

Il-'''Monasteru ta' San Ġwann ta' Rila''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru ta'''' '''Rila "Sveti Ivan Rilski"''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Рилски манастир „Свети Иван Рилски“), huwa l-ikbar u l-iżjed monasteru Ortodoss tal-Lvant famuż fil-[[Bulgarija]]. Jinsab fil-Lbiċ tal-Muntanji ta' Rila, 117-il kilometru (73 mil) fin-Nofsinhar tal-[[belt kapitali]] [[Sofija]] fil-wied fond tax-xmara Rilska (ix-"Xmara ta' Rila"), f'elevazzjoni ta' 1,147 metru (3,763 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar, fil-Park Naturali tal-Monasteru ta' Rila. Il-monasteru ngħata isem il-fundatur tiegħu, l-eremita [[Ivan ta' Rila]] (876-946 [[WK|W.K]].), u jospita madwar 60 patri.

Il-'''Filosofija Ellenistika''' hi dak il-perjodu fl-istorja tal-[[Filosofija tal-Punent]] li kien ġie żviluppat miċ-[[ċiviltà Ellenistika]] wara [[Aristotli]] u li ntemm mal-bidu tan-[[Neoplatoniżmu]].

'''Fotografu''' (mill-Grieg φῶς (''phos''), li tfisser "dawl", u γραφή (''graphê''), li tfisser "tpinġija, kitba"; li flimkien ifissru "it-tpinġija bid-dawl")<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/search?q=photography|titlu=photography {{!}} Search Online Etymology Dictionary|sit=www.etymonline.com|data-aċċess=2021-07-15}}</ref> huwa persuna li tieħu r-ritratti.

ta' xeff Franċiż ta' [[Théodule Ribot]] (1823-1891)]]
'''Xeff''' jew '''chef''' huwa [[kok]] [[Professjoni|professjonali]] mħarreġ u mlaħħaq u ħaddiem tas-[[sengħa]] li huwa espert fl-aspetti kollha tat-tħejjija tal-ikel, li spiss jiffoka fuq tip partikolari ta' tisjir. Il-kelma "xeff" jew "chef" ġejja mit-terminu [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ''chef de cuisine'', jiġifieri d-direttur jew il-kap ta' kċina. Xeff jista' jirċievi taħriġ formali minn istituzzjoni jew inkella jagħmel apprendistat ma' xeff ieħor bl-esperjenza.

{{stub|kultura}}
Il-'''kannella''' huwa kulur naturali. Huwa l-kulur li jidher hafna fiz-zkuk nexfin tas-sigar u fil-ħamrija.

{{Grammatika}}

'''Lingwa Awżiljari Internazzjonali''' magħrufa ukoll bħala '''Lingwa Awżiljari''' (fil-qosor '''IAL'''), hija lingwa maħluqa għall-komunikazzjoni bejn nies ta' nazzjonijiet differenti li m'għandhomx l-istess lingwa, biex tiġi mitkelma bħala t-tieni lingwa ta' għajnuna komunikattiva internazzjonali. Għalkemm idea antika ħafna, l-IAL tqieset għall l-ewwel darba fuq bażi teoretika serja mil-Lingwisti [[Edward Sapir]] u [[Otto Jespersen]] fil-bidu tas seklu li għadda. B'mod speċjali, il-ħsibijiet ta' Sapir għadhom siewja sa llum. L-argumenti tal-[[konstruttivismu|filosofija konstruttivista]] ikomplu jsaħħu dawn il-ħsibijiet. Dan l-artiklu jagħmel emfasi fuq ir-rwol tal-[[krejattività]] konxja fil-lingwa. Fl-istess waqt irid jingħadd li, minħabba il-kumplessità tal-Lingwa, il-lingwisti saru joqgħodu ħafna aktar attenti li ma jagħmlux dikjarazzjonijiet daqshekk ġenerali. Fil-fatt ħafna kliem użat hawn huwa problematiku, per eżempju, għadd mhemmx definizjoni ċara fuq x'inhi "sempliċità" u "loġika" fil-lingwa (ara [[#Evalwazzjoni|Evalwazzjoni]]).

{{Nebbieta|militar}}
'''L-attakk tal-Kremlin tal-2023''' hu attakk suwiċida ta’ drones li seħħ fit-3 ta’ Mejju 2023 fuq il-[[Kremlin]] f’Moska, ir-Russja, iżda falla u ma rriżulta fl-ebda mwiet jew saħansitra korrimenti, u ingħad li l-għan tiegħu kien li joqtol lill-President [[Vladimir Putin]], izda dan ma kienx fil-Kremlin f'dak il-mument. Ir-Russja akkużat lill-Ukrajna li kienet wara l-attakk, iżda l-President Ukren [[Volodymyr Zelenskyy|Volodymyr Zelensky]] ċaħad dan. Ir-Russja ddeskriviet l-attakk bħala "attakk terroristiku" u qalet li se "tirrispondi fil-post it-tajjeb fil-ħin it-tajjeb." Dmitry Medvedev sejjaħ għall-qtil ta' Zelensky f' rispons għall-attakk.<ref>{{Ċita aħbar|data=2023-05-03|titlu=Kremlin drone: Zelensky denies Ukraine attacked Putin or Moscow|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65471904|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>
== Referenzi ==
{{Referenzi}}

'''''Rawd il-Qirtas''''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: روض القرطاس, ''Rawḍ al-Qirṭās'', li tfisser Ġnien il-Paġna) huwa t-titlu qasir għaIl-''Ktieb tal-Kumpann Divertenti bi Ġnien il-Paġna f'Aħbarijiet ta' Rejiet il-Magreb u storja tal-Belt ta' Fes'' (الأنيس المطرب بروض القرطاس في أخبار ملوك المغرب وتاريخ مدينة فاس'', al-ānīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī ākhbār mulūk al-magħrab wa tārīħ madīnaẗ Fās'')<ref name="Rodríguez-Gómez">{{Ċita web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/christian-muslim-relations-i/al-anis-al-mutrib-bi-rawd-al-qirtas-fi-akhbar-muluk-al-maghrib-wa-tarikh-madinat-fas-COM_24735?s.num=33&s.rows=50|titlu=Al-anīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī akhbār mulūk al-Maghrib wa-taʾrīkh madīnat Fās|isem=María Dolores|awtur=Rodríguez-Gómez|data=24 Mar 2010|sit=Brill|data-aċċess=1 Nov 2022}}</ref><ref name="Ronald A. Messier, James A. Miller">{{Ċita ktieb|kunjom=Ronald A. Messier, James A. Miller|sena=2015|titlu=The Last Civilized Place Sijilmasa and Its Saharan Destiny|url=https://books.google.com/books?id=iut1BwAAQBAJ&pg=PA251|pubblikatur=University of Texas Press|paġni=251|isbn=978-0-292-76665-5}}</ref> u huwa ktieb li jiddeskrivi l-ħakkiema tal-[[Magreb]], u l-[[Storja|istorja]] lokali tal-belt ta' [[Fes]].<ref name="Rodríguez-Gómez" />

Il-'''Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra''' fl-[[Indoneżja]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1167/|titlu=Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn tliet parks nazzjonali Indoneżjani fuq il-gżira ta' [[Sumatra]]: il-[[Park Nazzjonali ta' Gunung Leuser]], il-[[Park Nazzjonali ta' Kerinci Seblat]] u l-[[Park Nazzjonali ta' Bukit Barisan Selatan]]. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu mill-2011 sabiex jingħelbu t-theddidiet tal-insib, tal-qtugħ tas-siġar illegali, tal-iżvilupp agrikola f'art protetta, u ta' pjanijiet biex jinbnew toroq li jgħaddu minn ġos-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/764/|titlu=Danger listing for Indonesia’s Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Malażja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-7 ta' Diċembru 1988, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/my|titlu=Malaysia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-13}}</ref>

'''Delphi''' jew '''Delfi''' (/ˈdɛlfaɪ, ˈdɛlfi/;<ref>Wells, John C. (2000) [1990]. ''Longman Pronunciation Dictionary'' (new ed.). Harlow, England: Longman. p. 209. ISBN <bdi>978-0-582-36467-7</bdi>.</ref> bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Δελφοί [ðelˈfi]), li skont leġġenda fl-imgħoddi kien jissejjaħ '''Pytho''' (Πυθώ), kien reġjun sagru antik u s-sede ta' [[Pythia]], l-oraklu ewlieni li kien jiġi kkonsultat dwar deċiżjonijiet importanti fid-dinja klassika tal-qedem. Il-Griegi Antiki kienu tal-fehma li ċ-ċentru tad-[[Id-Dinja|dinja]] kien jinsab f'Delphi, immarkat b'[[monument]] tal-ġebel magħruf bħala l-''omphalos'' (żokkra).

It-'''Teatru Ruman ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Théâtre antique d'Orange'') huwa teatru [[Imperu Ruman|Ruman]] li jinsab f'[[Orange]], Vaucluse, [[Franza]]. Inbena fil-bidu tas-seklu 1 W.K. L-istruttura hija ta' sjieda tal-muniċipalità ta' Orange u fis-sajf tospita l-festival tal-opri magħrufa bħala ''Chorégies d'Orange''.

'''Tipasa''', li xi kultant tiġi distinta bħala '''Tipasa fil-Mawritanja''', kienet kolonja fil-provinċja [[Imperu Ruman|Rumana]] ta' ''Mauretania Caesariensis'', li llum il-ġurnata tissejjaħ Tipaza, u tinsab fin-naħa kostali tal-[[Alġerija]] ċentrali. Fl-1982 Tipasa tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/193/|titlu=Tipasa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref> Is-sit tniżżel fil-lista tas-siti fil-periklu fl-2002,<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/178/|titlu=Tipasa (Algeria) Added to List of World Heritage in Danger|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref> iżda tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2006 wara li saru sforzi ta' konservazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/soc/1112/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - State of Conservation (SOC 2006) Tipasa (Algeria)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref>

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

Il-'''Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Карпатський національний природний парк) huwa park nazzjonali li jinsab fl-Oblast ta' Ivano-Frankivsk, fl-[[Ukrajna]]. Il-park ġie stabbilit fit-3 ta' Ġunju 1980 biex jiġu protetti l-pajsaġġi muntanjużi tal-[[Karpazji]] fl-Ukrajna.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://cnnp.if.ua/en/|titlu=Carpathian National Nature Park|sit=cnnp.if.ua|data-aċċess=2022-04-08}}</ref> Il-kwartieri ġenerali tal-park jinsabu f'[[Yaremche]]. Il-Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji kien l-ewwel park nazzjonali fl-Ukrajna u huwa wieħed mill-ikbar parks nazzjonali tal-pajjiż.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://ukrainaincognita.com/ivano-frankivska-oblast/karpatskyi-natsionalnyi-pryrodnyi-park|titlu=➤ Карпатський національний природний парк Цікаві місця • Пам'ятки • Що подивитись у Карпатський національний природний парк?|sit=Україна Інкогніта|lingwa=uk|data-aċċess=2022-04-08}}</ref>

{{Automatic taxobox}}{{Nebbieta|annimal}}

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=San Ġlormu
|stampa='Saint Jerome in his study', painting by Filippino Lippi, c. 1493, El Paso Museum of Art.jpg
|desk_stampa=''San Ġlormu fl-istudju'', ta' [[Filippino Lippi]]. 
|data_twelid=347
|post_twelid=[[Stridon]] (forsi ''Strido Dalmatiae'', fuq il-fruntiera bejn id-Dalmazja u Pannonja
|data_mewt=420
|post_mewt=[[Betlem]], [[Ġudea]]
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=30 ta' Diċembru
|l-ikbar_santwarju=Bażilika ta' Santa Maria Maggiore, Ruma
|attribut1=Kurċifiss, kappell ta' Kardinal, iljun, ras ta' mewt
|patrun=arkeoloġi, bibljotekarji, tradutturi u studjużi in ġenerali
}}
'''San Ġlormu''' (347-430) kien saċerdot [[Insara|Nisrani]] u wieħed mis-Santi Padri, imsejħin Apoloġisti. Magħruf l-aktar għat-traduzzjoni tal-[[Bibbja]] għal-[[Lingwa Latina|Latin]] imsejħa il-Vulgata.

'''''Thylatheridium''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni.

{{infobox bijografija}}
Dr. '''Asuman Baytop''' (twieldet fis-27 ta’ Marzu 1920 - mietet fit-18 ta’ Frar 2015) kienet botanika, kollezzjonista tal-pjanti, farmakologa, u edukatriċi Torka li kienet magħrufa għar-riċerka tagħha fil-proprjetajiet mediċinali tal-flora tat-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=https://medium.com/bilim-kad%C4%B1nlar%C4%B1/asuman-baytop-ed3aea061e8|titlu=Asuman Baytop|kunjom=Kadınları|isem=Bilim|data=2019-03-16|sit=Medium|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://bilimakademisi.org/wp-content/uploads/2015/06/BT-1473-15.pdf|titlu=Şengör, A. M. Celal. "Botanik biliminin bir numaralı hanımefendisini kaybettik! Asuman Baytop" (PDF). Botanik Tarihi.}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Tokjo''', magħrufa wkoll bħala '''Tokyo''', hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Ġappun]].

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis rubida'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-opossumi li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott, żrieragħ, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

{{TaxoboxIng
| image = Rhynchocyon petersi one.JPG
| image_caption = ''[[Rhynchocyon petersi]]''
| name = ''Rhynchocyon''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| subfamilia = [[Rhynchocyoninae]]
}}
	
[[Rhynchocyoninae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi ġgant|senġijiet ġganti]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' ħames [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Macroscelidinae]] u [[Myohyracinae]]. 
	
[[Rhynchocyoninae]] bħala [[sottofamilja]] hija waħda żgħira b' [[ġeneru]] wieħed biss, u b' erba' [[speċi]]jiet ħajjin kollha fil-periklu ta' estinzjoni.
	
==Lista tal-[[ġeneru|ġeneri]] u ta' l-[[speċi|ispeċijiet]] tas-[[sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]==	
*[[Sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]	
**[[Ġeneru]] ''[[Rhynchocyon]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon clarkei]]'' (Butler & Hopwood, 1957) (estinta)	
***''[[Rhynchocyon chrysopygus]]'' (Günther, 1881)	
***''[[Rhynchocyon cirnei]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon petersi]]'' (Bocage, 1880)
***''[[Rhynchocyon pliocaenicus]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon rusingae]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
	
==Referenzi==	
*[https://web.archive.org/web/20120722051528/http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl The Paleobiology Database].	
*[http://www.geocities.com/mammal_taxonomy/nederlands2.html Tassonomija tal-Mammiferi].
* McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 978-0-231-11013-6
* Rathbun, G.B. 1979. Rhynchocyon chrysopygus. Mammalian Species 117:1-4.
* Schlitter, D.A. 2005. Order Macroscelidea. Pp. 82-85 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0
	
==Ħoloq Esterni==	
*[http://www.awf.org/wildlives/72 Elephant Shrew: Wildlife summary from the African Wildlife & Reptiles Foundation]

'''Transnistrija''' jew '''Pridnestrovija''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana''' ('''PMR'''), hija [[Lista ta' stati b'rikonoxximent limitat|stat mhux rikonoxxut internazzjonalment]], rikonoxxut bħala parti mill-[[Moldova]]. It-Transnistrija tikkontrolla ħafna mill-istrixxa dejqa ta' art bejn ix-xmara [[Dniester]] u l-[[fruntiera bejn il-Moldova u l-Ukraina]], kif ukoll xi art fuq in-naħa l-oħra tax-xatt tax-xmara. Il-[[belt kapitali|il-kapitali]] u l-akbar belt tagħha hija [[Tiraspol]]. It-Transnistria [[Relazzjonijiet barranin tat-Transnistrija|kienet rikonoxxuta]] biss minn żewġ stati separati oħra mhux rikonoxxuti jew parzjalment rikonoxxuti: [[Abkażja]] u [[Ossezja t'Isfel]].<ref>[http://www.abhazia.info /property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html Dwar l-Abkhazia – Abkhazia.info] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110721183523 /http://www.abhazia.info/property/48-2010-12-28-07-06-44/76-abkhazia-istoria.html |data=21 ta' Lulju 2011 }}. Traduzzjoni bl-Ingliż: [https://translate.google.com/translate?js=n&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=2&eotf=1&sl=ru&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.abhazia.info%2Fproperty% 2F48-2010-12-28-07-06-44%2F76-abkhazia-istoria.html Google translator]. Il-link ma kinitx disponibbli/taħdem fil-21 ta' Diċembru 2014.</ref> It-Transnistrija hija ddeżinjata uffiċjalment mir-Repubblika tal-Moldova bħala l-[[Unitajiet Amministrattivi-Territorjali tax-Xatt tax-Xellug tad-Dniester]] <ref>Liġi Nru 173 mit-22 ta' Lulju 2005 "Dwar noti ewlenin dwar l-istatus legali speċjali ta' settlements tax-xellug tad-Dnestr (Transnistria)": [http://lex.justice.md/viewdoc .php?action=view&view=doc&id=313004&lang=1 Rumen], [http://lex.justice.md/viewdoc.php?action=view&view=doc&id=313004&lang=2 Russu]</ref> jew bħala ("Ix-Xatt tax-Xellug tad-Dniester").<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/print_2051%20.html |websajt=CIA World Factbook |titolu=Moldova. unità territorjali: Stinga Nistrului (Transnistria) |publisher=CIA |access-date=30 ta' Ġunju 2012 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527052132/http://https/ |url-status=dead |titlu=Archive copy }}</ref><ref>{{iċċita ktieb |author=Herd, Graeme P. | awtur2=Moroney, Jennifer D. P. |titolu=Dinamika tas-Sigurtà fl-Eks Blokk Sovjetiku |sena=2003 |pubblikatur=Routledge |isbn=0-415-29732-X}}</ref><ref>{{iċċita ktieb |l-aħħar= Zielonka |l-ewwel=Jan |titolu=Konsolidazzjoni Demokratika fl-Ewropa tal-Lvant |sena=2001 |pubblikatur=Oxford University Press |isbn=0-19-924409-X}}</ref> F'Marzu 2022, l-[[Assemblea Parlamentari tal- Il-Kunsill tal-Ewropa]] adottat riżoluzzjoni li tiddefinixxi t-territorju bħala [[Preżenza militari Russa fit-Transnistria|taħt okkupazzjoni militari]] mir-[[Russja]].<ref name="Necsutu">{{cite web |url=https: //balkaninsight.com/2022/03/16/council-of-europe-designates-transnistria-russian-occupied-territory/ |titolu=Il-Kunsill tal-Ewropa Jiddenomina t-Transnistrija 'Territorju Okkupat Russu' |l-aħħar=Necșuțu |l-ewwel=Mădălin | data=16 ta' Marzu 2022 |websajt=balkaninsight.com |pubblikatur=[[Balkan Insight]] |data tal-aċċess=19 ta' Marzu 2022}}</ref>

Il-'''jeddijiet''' huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.

{{Taxobox
| isem = Didelphidae
| stampa = Opossum-drawing.jpg
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = Opossum ta' Virġinja (''Didelphis virginiana'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = [[Theodore Gill|Gill]], 1872
| superfamilja = [[Didelphoidea]]
| familja = '''Didelphidae'''
| awtorità_familja = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| mappa_firxa = Ameridelphia distribution.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-familja Didelphidae
}}
'''Didelphidae''' hija [[Familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i.

'''Giovanni Battista Belzoni''' ([dʒoˈvanni batˈtista belˈtsoːni]; twieled fil-5 ta' Novembru 1778 – miet fit-3 ta' Diċembru 1823), xi kultant magħruf bħala '''Belzoni l-Kbir''', kien esporatur prolifiku u arkeologu pijunier [[Taljan]] tal-antikitajiet [[Eġittu|Eġizzjani]]. Huwa magħruf għat-tneħħija u għat-trasport lejn l-[[Renju Unit|Ingilterra]] tal-bust ta' seba' tunnellati ta' [[Ramesses II]], għat-tneħħija tar-ramel mid-daħla tat-tempju grandjuż ta' [[Abu Simbel]], għall-iskoperta u għad-dokumentazzjoni tal-qabar ta' [[Seti I]] (li għadha s'issa magħrufa bħala l-"Qabar ta' Belzoni"), inkluż is-Sarkofagu ta' Seti I, u għax kien l-ewwel persuna li rnexxielha tidħol fil-[[Piramida ta' Khafre]], it-tieni l-ikbar mill-[[Piramidi Eġizzjani]] ta' Giza.

{{titlu bil-korsiv}}
{{Taxobox
| isem = ''Chulpasia''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| familja = †[[Caroloameghiniidae]]
| ġeneru = '''''Chulpasia'''''
| awtorità_ġeneru = Crochet u Sigé, 1993
}}
'''''Chulpasia''''' huwa ġeneru ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatati mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan huwa klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni †[[Polydolopimorphia]], fl-infrordni †[[Simpsonitheria]], fis-superfamilja †[[Caroloameghinioidea]], fil-familja [[Caroloameghiniidae]] u bla ebda speċi ħajja.

'''Bennej''' jew '''bennej ewlieni''' huwa figura ċentrali li twettaq il-proġetti tal-kostruzzjoni skont il-pjanta jew id-disinn tal-[[arkitett]] fiż-żminijiet premoderni. Jista’ jitqies bħala l-prekursur tal-arkitett u tal-inġinier modern li issa għandhom rwoli distinti u separati u anke ċertu ġerarkija fit-twettiq tax-xogħlijiet.<ref name=":0">Olga Popovic Larsen, Andy Tyas, ''Conceptual Structural Design: Bridging the Gap Between Architects and Engineers'' (2003), p. 29-30.</ref>

'''Corneille – Guillaume Cornelis van Beverloo''' (twieled fit-3 ta’ Lulju 1922 – miet fil-5 ta’ Settembru 2010), magħruf aħjar bil-psewdonimu tiegħu '''Corneille''', kien artist Olandiż.<ref>{{Ċita web|url=http://www.reviewpainting.com/Guillaume-Cornelis-van-Beverloo.htm|titlu=Guillaume Cornelis van Beverloo {{!}} History of painting|sit=www.reviewpainting.com|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Afrotheria
| stampa = Erdferkel-drawing.jpg
| deskrizzjoni_stampa = [[Orikteropu]] ''Orycteropus afer''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni= '''Afrotheria'''
| awtorità_superordni = Stanhope et al., 1998
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Afrosorcida]]
* [[Hyracoidea]]
* [[Macroscelidea]]
* [[Proboscidea]]
* [[Sirenia]]
* [[Tubulidentata]]
}}
'''Afrotheria''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], b'sitt [[ordni (bijoloġija)|ordnijiet]]. Dan is-superordni flimkien ma' tliet superordnijiet oħra [[Euarchontoglires]], [[Laurasiatheria]], u [[Xenarthra]], jiffurmaw l-infraklassi Eutheria.

L-'''Għarb''' huwa unità amministrattiva ta' [[Malta]], li tinsab fl-iktar ponta fil-Punent tal-gżira ta' [[Għawdex (stat indipendenti)|Għawdex]], b'popolazzjoni ta' madwar 1,539 ruħ (skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014).<ref>{{Ċita web|url=https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|titlu=Ċensiment tal-Popolazzjoni|data=2015-06-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150621211549/https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810|arkivju-data=2015-06-21|url-status=bot: unknown}}</ref>

tal-Ewwel Konċilju ta' Niċea fil-[[Monasteru ta' Ferapontov]], ir-[[Russja]]]]
Fl-istorja tal-[[Kristjaneżmu]], '''l-ewwel seba' konċilji Ekumeniċi''' kienu serje ta' konċilji li saru bejn is-snin 325 u 787 [[WK]], u li d-deċiżjonijiet li ttieħdu minnhom huma aċċettati u adottati mill-knejjes Kristjani. 

Ir-'''Repubblika Sovjetika ta’ Don''' (bir-Russu: Донская советская республика, b’ittri Rumani: ''Donskaya Sovetskaya Respublika'') kienet repubblika Sovjetika għal ftit xhur tar-Repubblika Soċjalista Federattiva Sovjetika Russa li eżistiet minn Marzu sa Mejju 1918.<ref name=":0">Smele, Jonathan D. (2015). ''Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916-1926''. London: Rowman & Littlefield. ISBN <bdi>9781442252813</bdi>. p. 337.</ref>

Iż-'''Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni''' tinsab fir-Reġjun Ċentrali tal-[[Malawi]] u tikkonsisti minn 127 sit fl-għoljiet forestali tal-promontorju tal-Malawi bi tpittir u [[arti]] fuq il-blat tal-komunità ta' [[Bidwi|bdiewa]] ta' [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]] Aħħari u ta' Żmien il-[[Ħadid]]. Dan ir-rendikont tal-qedem tal-[[Storja|istorja]] [[Kultura|kulturali]] huwa pjuttost popolari.<ref>Frankel, David; Lawrence, Susan; Webb, Jennifer (2013). ''Archaeology in Environment and Technology: Intersections and Transformations''. Routledge. ISBN <bdi>978-1-134-62615-1</bdi>. p. 2.</ref>

'''Seokguram''', jew il-'''Grotta ta' Seokguram''', hija eremitaġġ u parti mill-kumpless tat-[[Tempju ta' Bulguksa]]. Tinsab erba' kilometri fil-Lvant tat-tempju fuq l-Għolja Tohamsan, f'[[Gyeongju]], il-[[Korea t'Isfel]]. Hija kklassifikata bħala t-Teżor Nazzjonali Nru 24 mill-gvern tal-Korea t'Isfel u tinsab f'994, Jinhyeon-dong, Gyeongju-si, Gyeongsanbuk-do. Il-grotta artifiċjali tħares lejn il-Baħar tal-[[Ġappun]] (jew il-Baħar tal-Lvant), madwar 750 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Fl-1962 is-sit ġie ddeżinjat bħala l-24 Teżor Nazzjonali tal-Korea t'Isfel. Fl-1995, Seokguram żdiedet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mat-Tempju ta' Bulguksa.<ref>{{Ċita web|url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/ATR/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=264260|titlu=Destinations by Region : VisitKorea Destinations by Region Gyeongju Seokguram Grotto [UNESCO World Heritage] (경주 석굴암 [유네스코 세계문화유산]) {{!}} Official Korea Tourism Organization|sit=english.visitkorea.or.kr|lingwa=en|data-aċċess=2022-06-30}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/736/|titlu=Seokguram Grotto and Bulguksa Temple|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-06-30}}</ref> Tħaddan fiha wħud mill-aqwa eżempji ta' [[Skultura|skulturi]] [[Buddiżmu|Buddisti]] fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>Behnke, Alison. ''South Korea in Pictures''. 2005, ISBN <bdi>9780822519089</bdi>.</ref>

Il-'''Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan''' jirrappreżenta l-flora u l-fawna, il-kaċċa, l-istili ta' ħajja u l-[[kultura]] tal-[[preistorja]] u tal-[[Medjuevu|Medju Evu]] f'Gobustan, l-[[Ażerbajġan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1076/|titlu=Gobustan Rock Art Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> It-tinqix fuq il-blat juri rġiel primittivi, żfin ritwali, irġiel bil-lanez f'idejhom, [[Annimal|annimali]], ġlied tal-barrin, karovani tal-iġmla, u rappreżentazzjonijiet tax-[[xemx]] u tal-[[Stilla|istilel]]. Dan it-tinqix fuq il-blat imur lura għal 5,000-20,000 sena ilu.<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/Gobustan+Rock+Art|titlu=Gobustan Rock Art {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> Dan is-sit sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2007.<ref name=":0" />

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

ta' sena dawl (l-isfera l-kbira, għandha vleġġa safra bħala raġġ) u xahar dawl (l-isfera ż-żgħira) imqabbla mat-trajettorji tal-kometa l-kbira ta' Jannar tal-1910 (linja safra) u l-kometa Hyakutake (linja oranġjo).]]

Il-'''bruċellożi''' jew '''brucellosis''',<ref>{{Ċita web|url=https://www.healthgrades.com/right-care/health-content-a-z|titlu=Healthgrades Health Library|sit=Healthgrades|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-17}}</ref> magħrufa aħjar bħala d-'''deni rqiq''', hija [[żoonożi]] li tittieħed ħafna kkawżata mill-ikkunsmar ta' ħalib [[Pasturizzazzjoni|mhux pasturizzat]] jew [[laħam]] mhux imsajjar minn annimali infettati, jew kuntatt mill-qrib mat-tnixxijiet tagħhom.<ref>{{Ċita web|url=http://www.dhsspsni.gov.uk/brucellosis-pathway.pdf|titlu=Zoonoses Report|kunjom=HM Government|data=2015|sit=Public Health England|lingwa=en|url-status=}}</ref> Din il-marda hija magħrufa wkoll bħala d-deni ta' Malta jew deni Mediterranju.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Di Pierdomenico|isem1=Andrew|kunjom2=Borgia|isem2=Sergio M.|kunjom3=Richardson|isem3=David|kunjom4=Baqi|isem4=Mahin|data=2011-07-12|titlu=Brucellosis in a returned traveller|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3134761/|rivista=CMAJ : Canadian Medical Association Journal|volum=183|numru=10|iktar=|paġni=E690–E692}}</ref>

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

{{Taxobox
| isem = Eutheria
| firxa_fossili = Ġurassiku tard - riċenti
| stampa = Eomaia scansoria.JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fossilu ta' ''Eomaia scansoria''
| daqs_stampa = 
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = '''Eutheria'''
| grad_sottodiviżjoni= Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
Ara [[#Klassifikazzjoni|hawn taħt]]
}}
'''Eutheria''' (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija [[infraklassi]] ta' [[mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]] u fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]].

Il-'''Kunvent ta' Novodevichy''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru ta'''' '''Bogoroditse-Smolensky''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Новоде́вичий монасты́рь, Богоро́дице-Смоле́нский монасты́рь), x'aktarx li huwa l-iktar kunvent magħruf ta' [[Moska]], ir-[[Russja]]. Isem il-kunvent xi kultant jiġi tradott bħala l-Monasteru l-Ġdid tas-Sorijiet sabiex ikun hemm distinzjoni mal-Monasteru l-Antik tas-Sorijiet fi ħdan il-[[Kremlin ta' Moska]]. Għad-differenza ta' kunventi oħra ta' Moska, dan baqa' ppreservat kważi għalkollox mis-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Fl-2004, il-Kunvent ta' Novodevichy tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1097/|titlu=Ensemble of the Novodevichy Convent|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-14}}</ref>

'''Leyla Alasgar gizi Mammadbeyova''', kunjomha xebba '''Zeynalova'''<ref name=":0">''Conquering the Skies''. Baku Magazine, #2 (22), March–April 2011; p. 72.</ref> (bl-Ażerbajġani: ''Leyla Ələsgər qızı Məmmədbəyova''; twieldet fis-17 ta' Settembru 1909 – mietet fl-4 ta' Lulju 1989), kienet l-ewwel bdot mara mill-[[Ażerbajġan]].<ref>{{Ċita web|url=http://nashvek.media-az.com/257/memory.html|titlu=The Proprietress of the Sky (bir-Russu)|data=2007-09-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070928011730/http://nashvek.media-az.com/257/memory.html|arkivju-data=2007-09-28|url-status=bot: unknown}}</ref> Hija kienet ukoll l-ewwel bdot mara tat-Transkawkasja, tan-Nofsinhar tal-[[Ewropa]] u tal-Lbiċ tal-[[Asja]].<ref>''The Living Age...'' by Eliakim Littell and Robert S. Littell. Making of America Project. Littell, Son & Company, 1934; pp. 226-27.</ref>

{{Automatic taxobox}}
It-'''tupaja tal-Filippini''' (''Urogale everetti'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] ta' daqs żgħir monotipiku (l-unika speċi fil-ġeneru ''[[Urogale]]'').

{{stub|Ġeografija}}

{{Nebbieta|Bijografija}}

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= San Bażilju l-Kbir
|stampa=Basil of Caesarea.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=329
|post_twelid=Ċesarea fil-Kappadoċja
|data_mewt=1 ta' Jannar, 379
|post_mewt=Ċesarea fil-Kappadoċja 
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=1 ta' Jannar fil-Lvant, 2 ta' Jannar fil-Punent
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=ilbies ta' iskof Grieg
|patrun=l-ordni tal-patrijiet Bażiljani, ħaddiema fl-isptarijiet, riformaturi, il-Kappadoċja
}}
'''San Bażilju l-Kbir''' (Kappadoċja, 330 w.K. - 379 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri Insara tal-[[Knisja Kattolika|Knisja]] tal-Lvant.

'''Choirokoitia''' (xi kultant spelluta '''Khirokitia'''; bil-Grieg: Χοιροκοιτία [çiɾociˈti.a] li jingħad li tfisser mandra tal-[[Ħanżir|ħnieżer]] peress li χοίρος tfisser ħanżir jew faħal, u κοιτίς tfisser post tal-oriġini jew fejn wieħed joqgħod u allura mandra fil-każ tal-ħnieżer; bit-Tork: ''Hirokitya'') hija sit arkeoloġiku fil-gżira ta’ [[Ċipru]] li jmur lura għaż-Żmien [[Neolitiku]]. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-Renju tal-[[Marokk]] rratifika l-Konvenzjoni fit-28 ta' Ottubru 1975, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ma|titlu=Morocco - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-14}}</ref>

'''''Incadelphys''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum|opossumi]]. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

'''Il-Khanate tal-Krimea''' huwa wieħed mill-khanati li jirriżulta mid-diżintegrazzjoni tar-renju tat-tribù tad-deheb imwaqqfa mill-Mongoli u t-Tatari f'nofs is-seklu tlettax wara l-konkwista ta 'partijiet kbar tal-Ewropa tal-Lvant u l-Kawkasu mit-tribujiet tat-Tatar u Mughal taħt il-kmand ta' Genghis Khan u s-segwaċi tiegħu. L-ewwel wieħed mill-khans kien magħruf bħala l-kabchak khan, minħabba li ħafna mill-abitanti tagħha kienu Torok mit-tribù tal-kabchak. L-Iżlam adotta r-reliġjon tal-Imperu tat-Tribu tad-Deheb fl-1313 AD wara li kien ix-Xamaniżmu.

It-'''Tempju ta'''' '''Mahabodhi''', li jfisser litteralment "Tempju tal-Qawmien il-Kbir"), jew '''Mahābodhi Mahāvihāra''', huwa tempju antik iżda rikostruwit u rrestawrat f'[[Bodh Gaya]], [[Bihar]], l-[[Indja]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1056/|titlu=Mahabodhi Temple Complex at Bodh Gaya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-17}}</ref> It-tempju jimmarka l-post fejn il-[[Gautama Buddha|Buddha]] jingħad li kiseb l-illuminazzjoni.<ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-08-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150814145305/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-08-14|url-status=dead}}</ref> Bodh Gaya tinsab 15-il kilometru minn [[Gaya]] u madwar 96 kilometru (60 mil) minn [[Patna]].

'''Martinu I ta' Sqallija''', magħruf ukoll bħala '''Martinu ż-Żgħir''' jew '''Martinu d'Aragona''' (twieled f'[[Barċellona]] fl-1374 – miet f'[[Cagliari]] fil-25 ta' Lulju 1409), kien re konsorti ta' [[Sqallija]] (jew ta' Trinacria) mill-1390 sal-1401 u re ta' Sqallija mill-1401 sal-1409.<ref>Francesco Aprile: Della cronologia universale della Sicilia, Palermo, 1725, p.207.</ref>

Il-'''Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland''' (bl-Iżvediż: ''södra Ölands odlingslandskap'') huwa żona ta' iktar minn 56,000 ettaru li tinsab fil-gżira ta' [[Öland]], l-[[Żvezja|Iżvezja]]. Il-pajsaġġ jinkludi lil ''Stora alvaret'', promontorju tal-[[ġebla tal-ġir]] ta' madwar nofs dak id-daqs. Stora alvaret hija żona b'għamla ta' sejf, b'tul ta' kważi 40 kilometru (25 mil) u b'wisa' massima fit-Tramuntana ta' madwar 10 kilometri (6.2 mili). Dan il-promontorju tal-ġebla tal-ġir, li jammonta għal kważi kwart tas-superfiċe tal-gżira, huwa l-iżjed wieħed estiż tat-tip tiegħu fl-[[Ewropa]]. Bħala riżultat tas-saff irqiq ta' ħamrija u l-livelli għoljin ta' pH, fih firxa wiesgħa ta' pjanti, inkluż bosta speċijiet rari.

Il-'''Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Ивановски скални църкви, ''Ivanovski skalni tsarkvi'') huma grupp ta' knejjes, [[Kappella|kappelli]] u monasteri monolitiċi mħaffrin fil-blat mastizz u huma differenti għalkollox minn kumplessi monastiċi oħra fil-[[Bulgarija]]. Jinsabu qrib il-villaġġ ta' [[Ivanovo]], 20 kilometru fin-Nofsinhar ta' [[Ruse]], fuq ix-xtut għoljin tal-blat tax-xmara Rusenski Lom, 32 metru 'l fuq mil-livell tal-ilma tax-xmara. Il-kumpless huwa notevoli għall-affreski Medjevali mill-isbaħ u ppreservati sew tiegħu. Il-knejjes imħaffrin fil-blat ta' Ivanovo jinsabu fi ħdan il-Park Naturali ta' Rusenski Lom.

'''Volubilis''' (pronunzja bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: [wɔˈɫuːbɪlɪs]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وليلي, b'ittri Rumani: ''walīlī''; bil-lingwi Berberi: ⵡⵍⵉⵍⵉ, b'ittri Rumani: ''wlili'') hija belt Berbera-Rumana parzjalment skavata fil-[[Marokk]], li tinsab qrib il-belt ta' [[Meknès|Meknes]] u li setgħet kienet il-[[belt kapitali]] tar-Renju tal-[[Mawritanja]], mill-inqas minn żmien ir-Re [[Ġuba II]]. Qabel Volubilis, il-belt kapitali tar-renju x'aktarx li kienet [[Gilda]].<ref>{{Ċita web|url=https://insap.ac.ma/recherche-archeologiques-a-rirha-gilda/|titlu=Recherche archéologiques à Rirha / Gilda|data=2020-06-17|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2023-08-04}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/836/|titlu=Archaeological Site of Volubilis|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-04}}</ref>

Il-'''Wied ta'''' '''Loire''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Val de Loire'', pronunzjata: [val də lwaʁ]; bil-Breton: ''Traoñ al Liger''), b'tul ta' 280 kilometru (170 mil), huwa wied li jinsab fil-parti tan-nofs tax-xmara [[Loire]] fiċ-ċentru ta' [[Franza]], fiż-żewġ reġjuni amministrattivi ta' Pays de la Loire u ta' Centre-Val de Loire. Il-Wied ta' Loire għandu erja ta' madwar 800 kilometru kwadru (310 mili kwadri).<ref>Tockner, Klement; Uehlinger, Urs; Robinson, Christopher T. (2009). ''Rivers of Europe''. Academic Press. p. 183. ISBN <bdi>978-0-12-369449-2</bdi>.</ref> Ġieli ssir referenza għalih bħala n-''Nieqa tal-Franċiżi'' u l-''Ġnien ta' Franza'' minħabba l-abbundanza ta' għelieqi bid-dwieli, għelieqi bis-siġar tal-[[frott]] (bħaċ-ċirasa), u għelieqi tal-qaqoċċ u tas-spraġ, tul ix-xtut tax-xmara.<ref>Williams, Nicola; Boone, Virginie (1 May 2002). ''The Loire''. Lonely Planet. pp. 7–10. ISBN <bdi>978-1-86450-358-6</bdi>.</ref> Il-wied huwa magħruf għall-irħula storiċi, għall-arkitettura u għall-inbejjed. Il-Wied ta' Loire ilu abitat mill-Paleolitku Nofsani. Fis-sena 2000, il-parti ċentrali tal-Wied ta' Loire ġiet miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/933/|titlu=The Loire Valley between Sully-sur-Loire and Chalonnes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-31}}</ref>

tas-seklu 14]]
'''Glossarju''' (mill-[[Greċja|Grieg]] Antik: γλῶσσα / [[lingwa]], [[taħdit]], kliem) magħruf ukoll bħala vokabularju, huwa lista alfabetika ta' termini f'dominju partikolari ta' għarfien bid-definizzjonijiet ta' dawk it-termini. Tradizzjonalment, glossarju jidher fl-aħħar parti ta' ktieb u jinkludi termini fi ħdan dak il-ktieb li ġew introdotti għall-ewwel darba, li mhumiex komuni, jew li huma speċjalizzati. Filwaqt li l-glossarji jiġu assoċjati l-iktar ma' kotba li mhumiex fizzjoni, f'xi każijiet, rumanzi li jkunu fizzjoni jista' jkollhom glossarju fl-aħħar bit-termini mhux tas-soltu.

Il-'''Muniċipju ta' Bremen''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Bremer Rathaus'') huwa s-sede tal-President tas-Senat u tas-Sindku tal-Belt [[Lega Anseatika|Anseatika]] Ħielsa ta' [[Bremen]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji importanti ta' arkitettura [[Gotiku|Gotika]] tal-brikks u ta' arkitettura [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] tat-Tramuntana (magħrufa wkoll bħala Rinaxximent Weser) fl-[[Ewropa]]. Fl-1973 sar binja storika protetta<ref>{{Ċita web|url=https://www.denkmalpflege.bremen.de/denkmalliste/denkmaldatenbank-37984|titlu=Denkmaldatenbank - Landesamt für Denkmalpflege|sit=www.denkmalpflege.bremen.de|data-aċċess=2022-03-18}}</ref> u f'Lulju 2004, flimkien mal-[[Statwa ta' Roland ta' Bremen|istatwa ta' Roland ta' Bremen]], żdied fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1087/|titlu=Town Hall and Roland on the Marketplace of Bremen|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

'''Muhammad al-Idrisi''' jew '''Muħammed al-Idrisi''' jew '''Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti''', jew sempliċement '''al-Idrisi''' (pronunzja: /ælɪˈdriːsiː/; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو عبد الله محمد الإدريسي القرطبي الحسني السبتي; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Dreses''; 1100-1165), kien ġeografu u kartografu [[Iżlam|Musulman]] li qeda dmiru fil-qorti tar-Re [[Ruġġieru II]] f'[[Palermo]], [[Sqallija]], l-[[Italja]]. Muhammed al-Idrisi twieled f'[[Ceuta]], li dak iż-żmien kienet proprjetà tad-[[Almoravidi|dinastija Almoravida]]. Huwa ħoloq it-''Tabula Rogeriana'', waħda mill-iżjed mapep dinjin [[Medjuevu|Medjevali]] avvanzati.

{{Automatic taxobox}}
''[[Barinya]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]] tal-kontinent ta' l-[[Awstralja]]. 

{{Wikifikazzjoni}}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Agricola
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Agricola]] ''[[Cryptonanus agricolai]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. agricolai'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus agricolai]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
| range_map = Firxa Cryptonanus agricolai.PNG
| range_map_caption = Firxa ta' ''Cryptonanus agricolai''     
}}
L-[[Opossum nanu mistur ta' Agricola]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Agricola]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus agricolai]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus agricolai]]'' jgħix f'abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi għall-foresti bl-arbuxelli tax-xewk magħrufin bħala l-'''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b'arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''.Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

ta' [[Gautama Buddha|Buddha]] f'Sukhothai.]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> It-[[Tajlandja]] rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Settembru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/th|titlu=Thailand - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

It-'''Tempju ta' Haeinsa''' (bil-Korean magħruf ukoll bħala 해인사, 海印寺: it-Tempju tal-Mudra tal-Oċean) huwa tempju ewlieni tal-Ordni ta' Jogye (대한불교조계종, 大韓佛敎 曹溪宗) tal-[[Buddiżmu]] Seon Korean li jinsab fil-Park Nazzjonali ta' Gayasan (가야산, 伽倻山), fil-Provinċja tan-Nofsinhar ta' Gyeongsang, il-[[Korea t'Isfel]]. It-Tempju ta' Haeinsa huwa magħruf l-iktar bħala l-post fejn hija maħżuna t-''Tripitaka Koreana,'' jiġifieri l-kollezzjoni kompluta tal-Iskritturi Buddisti mnaqqxa fuq 81,350 tavla litografika tal-[[injam]], li ilha tinżamm hemmhekk mill-1398.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.orientalarchitecture.com/|titlu=Asian Historical Architecture: A Photographic Survey|kunjom=orientalarchitecture.com|sit=Asian Architecture|lingwa=EN|data-aċċess=2021-08-28}}</ref>

'''Mona Baker''' (imwielda fl-1953) hija professur tal-[[:en:Translation_studies|Istudji tat-Traduzzjoni]] u d-Direttur taċ-Ċentru għat-Traduzzjoni u Studji Interkulturali ġewwa l-[[:en:University_of_Manchester|Università ta’ Manchester]] fl-Ingilterra.<ref>{{Ċita web|url=https://www.alc.manchester.ac.uk|titlu=Professor Mona Baker|sit=Webpage at the University of Manchester Institute of Technology|lingwa=en}}</ref> 

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

Il-'''Ġonna ta' Hevsel''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Hevsel Bahçeleri'') huma seba' mitt ettaru ta' raba' għammiel u ikkultivat ħdejn ix-xmara [[Tigris]] fil-Lvant tat-[[Turkija]], bejn il-[[Fortizza ta' Diyarbakır]] u x-xmara. Il-belt iffortifikata fl-imgħoddi kienet ikkonfinata b'sistema f'żewġ partijiet ta' swar difensivi, u l-ġonna, alimentati minn fawwariet fix-xaqliba wieqfa ta' taħthom, kellhom rwol vitali biex iwasslu l-ilma u l-provvisti lill-belt. Il-Ġonna ta' Hevsel tniżżlu fil-lista ta' siti indikattivi tal-[[UNESCO]] fl-2013<ref>{{Ċita web|url=https://www.sabah.com.tr/turizm/2013/10/25/hevsel-bahceleri-de-unescoya-aday|titlu=Hevsel Bahçeleri de UNESCO'ya aday|sit=Sabah|lingwa=tr|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>, u saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015, flimkien mas-swar tal-Fortizza ta' [[Diyarbakır]] bħala pajsaġġ kulturali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1488/|titlu=Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-21}}</ref>

Ir-'''Rewwixta tal-Qassisin''', magħrufa wkoll bħala r-'''Ribelljoni tal-Maltin tal-1775''' jew ir-'''Ribelljoni ta' Settembru 1775'''<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |url=http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |titlu=The Magna Curia Castellania |rivista=Melitensia |paġna=5 |data-aċċess=2021-02-24 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160402121849/http://www.hmml.org/uploads/2/1/6/0/21603598/melitensia_spring_2012.pdf |arkivju-data=2016-04-02 |lingwa=en}}</ref>, kienet rewwixta mmexxija mill-kleru ta' [[Malta]] kontra l-[[Ordni ta' San Ġwann]], li kellha s-sovranità fuq il-Gżejjer Maltin. Ir-rewwixta seħħet fit-8 ta' Settembru 1775, iżda l-Ordni sfaxxata fix-xejn fi ftit sigħat. Ir-ribelli nqabdu u wħud ġew ġustizzjati, eżiljati jew mitfugħa l-ħabs.

Il-'''Palazz ta' Versailles''' (pronunzja: /vɛərˈsaɪ, vɜːrˈsaɪ/ ''vair-SY, vur-SY'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/versailles|titlu=Definition of Versailles {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Château de Versailles'' [ʃɑto d(ə) vɛʁsɑj]) huwa eks residenza rjali li nbena mir-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]] u li jinsab f'[[Versailles]], madwar 12-il mil (19-il kilometru) fil-Punent ta' [[Pariġi]], [[Franza]]. Is-sjieda tal-palazz hija tar-Repubblika Franċiża u mill-1995 ġie ġestit, taħt it-tmexxija tal-Ministeru Franċiż għall-[[Kultura]], mill-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz tal-[[Mużew]] u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles.<ref>{{Ċita web|url=https://en.chateauversailles.fr/public-establishment|titlu=The Public Establishment|data=2016-10-31|sit=Palace of Versailles|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Kull sena, bħala medja, 15,000,000 ruħ iżuru l-palazz, il-park jew il-ġonna ta' Versailles, għaldaqstant huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://us.france.fr/en/paris/article/palace-versailles-chateau-versailles|titlu=Palace of Versailles (Château de Versailles)|sit=us.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Minħabba l-[[pandemija tal-COVID-19]], l-għadd ta' viżitaturi li ħallsu l-biljett biex iżuru l-Palazz ta' Versailles naqas b'75 % minn tmien miljuni fl-2019 għal żewġ miljuni fl-2020. It-tnaqqis kien partikolarment qawwi fost il-viżitaturi barranin, li jirrappreżentaw tmenin fil-mija tal-viżitaturi li jħallsu l-biljett.<ref>{{Ċita web|url=https://chroniques.amisdeversailles.com/le-rapport-dactivite-2020-du-chateau-est-en-ligne/|titlu=Le rapport d'activité 2020 du château est en ligne|kunjom=benedicte|data=2021-07-24|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

'''Stećak''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећак, pronunzjata [stěːtɕak]) jew '''Stećci''' fil-plural (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећци, pronunzjata [stěːtɕtsi]) huwa l-isem mogħti lill-oqbra [[Medjuevu|Medjevali]] [[Monument|monumentali]] li jinsabu mifruxa madwar il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], u partijiet fil-fruntiera tal-[[Kroazja]], tal-[[Montenegro]] u tas-[[Serbja]]. Huwa stmat li 60,000 stećak jinsabu fi ħdan il-fruntieri tal-Bożnija-Ħerzegovina moderna u l-10,000 stećak l-oħra jinsabu fit-territorji attwali tal-Kroazja (4,400), tal-Montenegro (3,500), u tas-Serbja (2,100), f'iktar minn 3,300 sit differenti, b'iżjed minn 90 % minnhom f'kundizzjoni mwiegħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|titlu=Joint Nomination for Inclusion of Stećci - Medieval Tombstones in the World Heritage List {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2016-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160414002411/http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|arkivju-data=2016-04-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/bs/%C4%8Diji-su-na%C5%A1i-ste%C4%87ci/a-18078579|titlu=Čiji su naši stećci? {{!}} DW {{!}} 23.11.2014|kunjom=Welle (www.dw.com)|isem=Deutsche|sit=DW.COM|lingwa=bs-BA|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

{{stub|bijografija}}

{{Automatic taxobox}}

L-'''Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] magħmul minn ġabra ta' 11-il raħal kbir bi ''spa'' (jiġifieri ċentru termali) f'seba' pajjiżi [[Ewropa|Ewropej]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1613/|titlu=The Great Spa Towns of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Dawn ġew żviluppati madwar fawwara tal-ilma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2316/|titlu=Five sites in the Arab and Europe regions inscribed on UNESCO’s World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-09}}</ref> Mill-bidu tas-seklu 18 sas-snin 30 tas-seklu 20, il-Punent tal-Ewropa esperjenza żieda fil-kultura tal-ispas, u din wasslet għall-kostruzzjoni ta' ċentri termali elaborati. Dawn spiss kienu jinkludu ġonna, casinos, teatri u vilel madwar il-fawwara u ċ-ċentri termali.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1613/documents/|titlu=Dokumenti UNESCO}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 52
|PGD_PSX_per_capita          = $37,657<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 20
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.901<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 15
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Konsolidazzjoni
|nota_sovranità              = Seklu 8
|valuta                      = [[Krone Daniż]]
|kodiċi_valuta               = DKK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dk]]
|kodiċi_telefoniku           = +45
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $313.637 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $56,202<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 8
|nota1                       = 
}}

Iċ-'''Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Padova]], l-[[Italja]], mill-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-02}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

'''Borobudur''', spelluta wkoll bħala '''Barabudur''' (bl-Indoneżjan: '''''Candi Borobudur''''', bil-Ġavaniż: ꦕꦤ꧀ꦝꦶꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ, b'ittri Rumani: '''''Candhi Barabudhur''''') huwa tempju tal-[[Buddiżmu]] Mahayana tas-seklu 9 fid-Distrett ta' Magelang, mhux wisq 'il bogħod mir-raħal ta' Muntilan, fil-Ġava Ċentrali, l-[[Indoneżja]]. Huwa l-ikbar tempju Buddista fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-buddhist-temple/|titlu=Largest Buddhist temple|sit=Guinness World Records|lingwa=en-gb|data-aċċess=2022-08-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|titlu=Guinness names Borobudur world’s largest Buddha temple {{!}} The Jakarta Post|data=2014-11-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141105191424/http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|arkivju-data=2014-11-05|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/592/|titlu=Borobudur Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-12}}</ref> It-tempju jikkonsisti minn disa' pjattaformi mtarrġin, sitta kwadri u tlieta ċirkolari, b'stupa ċentrali fuq nett. It-tempju huwa mżejjen b'2,672 panew bir-riljievi u oriġinarjament b'504 [[statwa]] tal-[[Gautama Buddha|Buddha]]. L-istupa ċentrali hija mdawra bi 72 statwa tal-Buddha, kull waħda bilqiegħda fi ħdan stupa vojta minn ġewwa u bit-toqob minn barra.<ref>Soekmono (1976). ''Chandi Borobudur: A Monument of Mankind''. [[Pariġi]]: Unesco Press. ISBN <bdi>92-3-101292-4</bdi>. pp. 35-36.</ref>

</ref><br />[[Himni i Flamurit]]'' <small>([[lingwa Albaniża|Albaniż]])</small><br /><small>Uniti madwar il-bandiera</small>
[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg|nofs]]
|lingwi_uffiċjali            = [[lingwa Albaniża|Albaniż]]
|gruppi_etniċi               = 92% - 95% Albaniżi, 3% - 6% Griegi, 25% oħrajn
|kapitali                    = [[Tirana]]
| latd=41 |latm=20 |latNS=N |lonġd=19 |lonġm=48 |lonġEW=E
|l-ikbar_belt                = Tirana
|tip_gvern                   = [[Repubblika parlamentari]] [[Stat unitarju|unitarja]]
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' kapijiet ta' stat tal-Albanija|President]]
|titlu_kap2                  = [[Lista ta' Prim Ministri tal-Albanija|Prim Ministru]]
|isem_kap1                   = [[Bujar Nishani]]
|isem_kap2                   = [[Edi Rama]] 
|leġislatura                 = [[Parlament tal-Albanija|Parlament]]
|żona_kklassifika            = 143
|poż_erja                    = 143 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 28,748
|erja_mi_kw                  = 11,100 km2
|perċentwal_ilma             = 4.7
|sena_stima_popolazzjoni     = 2011
|stima_popolazzjoni          = 2,831,741
|poż_stima_popolazzjoni      = 137 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,831,741 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 98.5
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 251.11
|poż_densità_popolazzjoni    = 63 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $26.110 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $9,231<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.749<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2010 |sena=2010 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2010-11-05}}</ref>
|poż_IŻU                     = 70
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = [[Prinċipalità ta' Arber]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Lega ta' Lezhë]]
|avveniment_stabbilit3       = Indipendenza mill-[[Imperu Ottoman]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Prinċipalità tal-Albanija]]
|avveniment_stabbilit5       = [[Kostituzzjoni tal-Albanija|Kostituzzjoni kurrenti]]
|data_stabbilit1             = 1190     
|data_stabbilit2             = 2 ta' Marzu 1444
|data_stabbilit3             = 28 ta' Novembru 1912
|data_stabbilit4             = 29 ta' Lulju 1913
|data_stabbilit5             = 28 ta' Novembru 1998 
|valuta                      = [[lek Albaniż|Lek]]
|kodiċi_valuta               = ALL
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali Ewropew|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.al]]
|kodiċi_telefoniku           = 355
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $13.12&nbsp;biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://data.worldbank.org/country/albania|titlu=Albanija|pubblikatur= The World Bank |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $4,634<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
L-'''Albanija''', uffiċjalment magħrufa bħala r-'''Repubblika tal-Albanija''' ([[Lingwa Albaniża|Albaniż]]: ''Republika e Shqipërisë''), huwa pajjiż fl-Ewropa tax-Xlokk. Dan huwa mdawwar mill-[[Montenegro]] fil-Majjistral, il-[[Kosovo]] fil-Grigal, il-[[Repubblika tal-Maċedonja|Maċedonja ta' Fuq]] fil-Lvant u l-[[Greċja]] fin-Nofsinhar u fil-Lbiċ. Il-kosta tiegħu tmiss mal-[[Baħar Adrijatiku]] lejn il-Punent, u l-[[Baħar Joniku]] fil-Lbiċ. Huwa inqas minn 72 km (45 mi) mill-[[Italja]], madwar l-Istrett ta' Otranto li jgħaqqad il-Baħar Adrijatiku mal-Baħar Joniku.

Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>

Il-'''Mużew ta' Plantin-Moretus''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: ''Plantin-Moretusmuseum'') huwa mużew tal-istampar f'[[Anversa]], il-[[Belġju]], li jiffoka fuq ix-xogħol tal-istampaturi tas-seklu 16 [[Christophe Plantin]] u [[Jan Moretus]].<ref>{{Ċita web|url=https://museumplantinmoretus.be/en/page/unesco|titlu=Unesco {{!}} Museum Plantin-Moretus|sit=museumplantinmoretus.be|data-aċċess=2022-08-19}}</ref> Il-mużew jinsab fl-eks residenza u stabbiliment tal-istampar tagħhom, l-Istamperija ta' Plantin, fil-Vrijdagmarkt (is-Suq tal-Ġimgħa) f'Anversa, u ġie ddeżinjat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2005.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1185/|titlu=Plantin-Moretus House-Workshops-Museum Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

{{Nebbieta|ġeografija}}

'''Ferruccio Lamborghini''' (pronunzja bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: [ferˈruttʃo lamborˈɡiːni]; twieled fit-28 ta' April 1916 – miet fl-20 ta' Frar 1993) kien disinjatur tal-[[Karozza|karozzi]], inventur, mekkaniku, inġinier, produttur tal-inbid, industrijalista u negozjantli ħoloq l-Automobili Lamborghini fl-1963, ditta li tipproduċi karozzi sportivi u lussużi f'Sant'Agata Bolognese, l-[[Italja]].

Fil-[[matematika]], '''funzjoni''' <math>\ f</math> minn <math>\ X</math> għal <math>\ Y</math> hi magħmula minn:

{{stub|Annimal}}
{{Automatic taxobox}}

'''Bennej''' jew '''bennej ewlieni''' huwa figura ċentrali li twettaq il-proġetti tal-kostruzzjoni skont il-pjanta jew id-disinn tal-[[arkitett]] fiż-żminijiet premoderni. Jista’ jitqies bħala l-prekursur tal-arkitett u tal-inġinier modern li issa għandhom rwoli distinti u separati u anke ċertu ġerarkija fit-twettiq tax-xogħlijiet.<ref name=":0">Olga Popovic Larsen, Andy Tyas, ''Conceptual Structural Design: Bridging the Gap Between Architects and Engineers'' (2003), p. 29-30.</ref>

Ix-'''Chaîne des Puys''' (<small>pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]:</small> [ʃɛn de pɥi]) hija katina ta' [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkani]] orjentati mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, li jistgħu jinqasmu f'koni tal-ġamar maħruq, strutturi sferiċi tal-[[lava]], u ''maars'' (jiġifieri krater baxx, tipikament mimli b'lag vulkaniku, iffurmat bi żbroffar vulkaniku bi ftit lava) fil-Massif Central ta' [[Franza]]. il-katina ta' vulkani hija twila madwar 40 km (25 mil), u l-karatteristiċi vulkaniċi identifikati tagħha jinkludu 48 kon tal-ġamar, tmien struttura sferika tal-lava, u 15-il ''maar'' u krater ta' splużjoni.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. L-[[Stati Uniti|Istati Uniti tal-Amerka]]: Reader's Digest Association, Inc. pp. 306-307. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref> L-ogħla punt tal-katina ta' vulkani hija l-istruttura sferika tal-lava msejħa Puy de Dôme, li tinsab qrib in-nofs tal-katina, li hija għolja 1,465 metru. L-isem tal-katina ta' vulkani ġej minn terminu Franċiż, ''puy'', li jirreferi għal muntanja vulkanika bi profil ittundjat. X'aktarx li l-aħħar żbroffar ta' vulkan tax-Chaîne des Puys seħħ fl-4040 [[Ante Christum natum|Q.K]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://volcano.oregonstate.edu/chaine-des-puys|titlu=Chaine des Puys|data=2010-09-14|sit=Volcano World|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

Din hija lista ta' pajjiżi maħruġa mill-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni bil-kodiċi '''ISO 3166-1'''.

{{Lingwa
|isem = Interlingue
|isemuffiċjali = 
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Dinjija]]
|kelliema = 
|rank =
|familja = [[Lingwi Internazzjonali Awżiljari]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = ie
|iso2 = ile
|iso3 = ile
|sil = -
|mappa = [[Image:Unde yelb.svg|197px]]
|test = 
}}
L-'''interlingue''', preċedentement magħrufa bħala l-'''Oċċidental''', hija lingwa awżiljarja internazzjonali ppubblikata fl-1922. Il-kreatur tagħha, [[Edgar de Wahl]], fassalha biex jikseb kemm regolarità grammatikali kif ukoll karattru naturali. Il-vokabularju huwa bbażat fuq kliem preeżistenti minn diversi lingwi u sistema derivattiva li tuża prefissi u suffissi rikonoxxuti.

Il-'''Palazz tax-Shirvanshah''' (bl-[[Lingwa Ażerbajġana|Ażerbajġani]]: ''Şirvanşahlar Sarayı'', bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کاخ شروان‌شاهان) huwa palazz tas-seklu 15 li nbena mix-[[Shirvanshah]] u li huwa deskritt mill-[[UNESCO]] bħala "wieħed mill-ġawhar tal-arkitettura tal-[[Ażerbajġan]]". Jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-Ażerbajġan<ref>{{Ċita web|url=http://azerbaijan24.com/about/azerbaijan_cities/baku/palace_of_the_shirvanshahs/|titlu=Palace of the Shirvanshahs|sit=azerbaijan24.com|data-aċċess=2023-05-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170615172826/http://azerbaijan24.com/about/azerbaijan_cities/baku/palace_of_the_shirvanshahs/|arkivju-data=2017-06-15|url-status=dead}}</ref>, u flimkien mat-[[Torri tax-Xebba (Baku)|Torri tax-Xebba]], jifforma kumpless ta' [[Monument|monumenti]] [[Storja|storiċi]] li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-19}}</ref> Il-kumpless jinkludi l-binja prinċipali tal-palazz, id-Divanhane, il-volti funebri, il-moskea tax-''shah'' b'minaret, il-mawżolew ta' [[Seyid Yahya Bakuvi]] (l-hekk imsejjaħ "mawżolew tad-''dervish''"), fin-Nofsinhar tal-palazz, portal fil-Lvant, id-Daħla ta' Murad, ġibjun u l-fdalijiet ta' ħammam. Fl-imgħoddi kien hemm ukoll moskea antika, maġenb il-mawżolew. Għad hemm fdalijiet ta' ħammam fil-Punent tal-qabar.<ref>{{Ċita web|url=http://visions.az/en/news/159/cdc770e3/|titlu=Visions of Azerbaijan Magazine ::: The Palace of the Shirvanshahs|sit=Visions of Azerbaijan Magazine|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-19}}</ref>

Magħruf mad-dinja kollha bħala l-“Kurat t’Ars”, '''San Ġwann Marija Vianney''' (Dardilly, [[Franza]], 8 Mejju 1786 - Ars-sur-Formans, 4 Awwissu 1859) kien kappillan Franċiż meqjum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala qaddis u l-qaddis patrun tas-saċerdoti.

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

'''Fatehpur Sikri''' (pronunzja bil-Ħindi: [ˈfətɛɦpʊɾ ˈsiːkɾiː]) hija belt żgħira fid-Distrett ta' [[Agra]] ta' [[Uttar Pradesh]], l-[[Indja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx|titlu=Fatehpur Sikri|sit=www.tajmahal.gov.in|data-aċċess=2022-11-22}}</ref> Fatehpur Sikri, li tinsab 35.7 kilometru mis-sede tad-Distrett ta' Agra, ġiet stabbilita bħala l-[[belt kapitali]] tal-[[Imperu Mugal]] fl-1571 mill-[[Imperatur Akbar]], u qdiet dan ir-rwol mill-1571 sal-1585, meta Akbar abbandunaha minħabba kampanja militarti f'[[Punjab]] u iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox fl-1610.<ref>Andrew Petersen (11 March 2002). ''Dictionary of Islamic Architecture''. Routlegde. p. 82. ISBN <bdi>9781134613656</bdi>.</ref>

'''Thimlich Ohinga''' huwa kumpless ta' fdalijiet tal-ġebel fil-Kontea ta' Migori, f'Nyanza Kenya, il-[[Kenja]], fil-Lvant tal-[[Afrika]]. Huwa l-ikbar wieħed minn 138 sit b'521 struttura tal-ġebel li nbnew madwar ir-reġjun tal-Lag ta' Victoria fil-Kenja. Dawn is-siti huma miġbura fi gruppi.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1450/|titlu=Thimlich Ohinga Archaeological Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-18}}</ref><ref>F. za Odede. Secrets in stone. Who built the stone settlements of Nyanza Province. Kenya Past and Present, Volume 36, Issue 1, Jan 2006, p. 67-72.</ref> L-istruttura ewlenija ta' Thimlich Ohinga għandha ħitan bi ħxuna ta' 1-3 metri (3.3-9.8 piedi), u b'għoli ta' 1-4.2 metri (3.3-13.8-il pied). L-istrutturi nbnew b'ħaġriet grezzi, blat u ġebel mingħajr l-użu ta' tkaħħil. Il-ħaġar kien jiġi ppakkjat b'mod dens u mdaħħlin f'xulxin. Huwa maħsub li s-sit imur lura għas-seklu 15 jew qabel.<ref>{{Ċita web|url=http://www.museums.or.ke/content/blogcategory/6/38|titlu=National Museums of Kenya - Thimlich Ohinga|data=2014-04-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-01-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140409144139/http://www.museums.or.ke/content/blogcategory/6/38|arkivju-data=2014-04-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi''' (bil-Każakistani: Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, ''Qoja Ahmet Iassaýı kesenesi'') huwa mawżolew fil-belt ta’ [[Turkestan]], fin-Nofsinhar tal-[[Każakistan]]. L-istruttura ġiet ikkummissjonata fl-1389 minn [[Timur]], li kien il-mexxej taż-żona bħala parti mill-[[Imperu Timurid|Imperu Timurida]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|titlu="Timurid architecture in Samarkand" (PDF). Arkivjat 07-06-2011.|kunjom=Dickens|isem=Mark|data-aċċess=2021-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110607163218/http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|arkivju-data=2011-06-07|url-status=dead}}</ref>, biex tissostitwixxi mawżolew iżgħar tas-seklu 12 tal-poeta famuż u mistiku tas-[[Sufiżmu]]<ref name=":1">Ro'i, Yaacov (2000). ''Islam in the Soviet Union: From the Second World War to Perestroika''. New York: Columbia University Press. p. 373. ISBN <bdi>0-231-11954-2</bdi>.</ref>, [[Khoja Ahmed Yasawi]] (1093-1166). Madankollu, il-kostruzzjoni waqfet ħesrem mal-[[mewt]] ta’ Timur fl-1405.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1103.pdf|titlu="ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khawaja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination" (PDF)}}</ref>

'''Pavlo 'Pasha' Romanovych Lee''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Павло «Паша» Романович Лі; twieled fl-10 ta' Lulju 1988 – miet fis-6 ta' Marzu 2022) kien attur u preżentatur televiżiv [[Ukrajna|Ukren]].<ref>{{Ċita aħbar|data=2022-03-08|titlu=Ukrainian actor Pasha Lee killed in Russian bombardment|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60659363|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-03-24}}</ref>

{{Automatic taxobox}}

L-'''Università ta' Coimbra''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Universidade de Coimbra'', pronunzja: [univɨɾsiˈðad(ɨ) dɨ kuˈĩbɾɐ]) hija università pubblika tar-riċerka f'[[Coimbra]], il-[[Portugall]]. L-università l-ewwel ġiet stabbilita f'[[Liżbona]] fl-1290, twettqu għadd ta' rilokazzjonijiet, u mbagħad ġiet ittrasferita b'mod permanenti f'Coimbra fl-1537. L-università hija fost l-eqdem universitajiet li baqgħu joperaw b'mod kontinwu fid-dinja, hija l-eqdem fil-Portugall, u kellha rwol influwenti fl-iżvilupp tal-edukazzjoni għolja fil-postijiet fid-dinja fejn jiġi mitkellem il-Portugiż. Fl-2013, l-[[UNESCO]] niżżlet l-università bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]], bis-saħħa tal-arkitettura, il-[[kultura]] unika, it-tradizzjonijiet u r-rwol storiku tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-07}}</ref>

Kastilja, il-[[Valletta|Belt Valletta]].]]
Il-'''Borża ta' Malta''', magħrufa oriġinarjament bħala '''Casino della Borsa''',<ref>{{Ċita web|url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|titlu=More houses in Valletta. Melita Historica. 3 (2): 3.|kunjom=Denaro|isem=Victor F.|data=1961|data-aċċess=2023-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160323112933/http://melitensiawth.com/incoming/Index/Melita%20Historica/MH.03%281960-63%29/MH.3%281961%292/orig01.pdf|arkivju-data=2016-03-23|url-status=bot: unknown}}</ref> hija l-Borża tal-[[Gżejjer Maltin]]. Minn mindu ġiet stabbilita fl-1992, il-Borża kienet strumentali għaż-żieda tal-kapital għas-settur privat permezz tal-ħruġ tal-bonds korporattivi u l-ekwità, filwaqt li prattikament id-dejn nazzjonali kollu tal-[[Gvern ta' Malta]] nħareġ fil-forma ta' bonds tal-Gvern ta' Malta u kambjali tat-teżor elenkati u kkummerċjalizzati fis-suq sekondarju.

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Foresti tas-Siġar tar-Rand ta'''' '''Madeira''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Floresta Laurissilva da Madeira;'' bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Laurisilva of Madeira'') huma sit naturali li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/934/|titlu=Laurisilva of Madeira|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-07}}</ref> Jitqiesu bħala sit ta' siwi kbir minħabba d-daqs u l-kwalità tal-foresti tas-siġar tar-rand. Dawn il-foresti fl-imgħoddi kienu abbundanti ħafna, u għajr fil-gżira ta' [[Madeira]], il-[[Portugall]], u fil-[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] fil-gżira ta' [[La Gomera]], fil-[[Gżejjer Kanarji]], [[Spanja]], prattikament dawn il-foresti huma estinti. Huwa maħsub li 90 % ta' dawn il-foresti huma foresti primordjali. Mit-tagħrif paleobotaniku tal-gżira ta' Madeira jidher ċar li l-foresti tas-siġar tar-rand ilhom jeżistu fuq din il-gżira mill-inqas minn 1.8 miljun sena ilu.<ref>Carlos A. Góis-Marques (2017). "Inventory and review of the Mio–Pleistocene São Jorge flora (Madeira Island, Portugal): palaeoecological and biogeographical implications". ''Journal of Systematic Palaeontology''. '''16''' (2): 159–177.</ref>

'''Jože Plečnik''' (twieled fit-23 ta' Jannar 1872 – miet fis-7 ta' Jannar 1957) kien [[arkitett]] Sloven li kellu impatt kbir fuq l-arkitettura moderna fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]], f'[[Praga]], iċ-[[Ċekja]], u f'[[Ljubljana]], il-[[belt kapitali]] tas-[[Slovenja]], b'mod partikolari bid-disinn tal-Pont Triplu ikoniku u tal-binja tal-Librerija Nazzjonali u tal-Librerija Universitarja Slovena, kif ukoll il-binjiet tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]], il-binja tas-[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]], iċ-ċimiterju ta' Ljubljana, parks, [[Pjazza|pjazez]], eċċ. L-impronta arkitettonika tiegħu fuq Ljubljana ġiet imqabbla mal-impatt li kellu [[Antoni Gaudí]] fuq [[Barċellona]], [[Spanja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.rtvslo.si/kultura/drugo/foto-plecniku-se-je-za-rojstni-dan-poklonil-tudi-slovenski-google/275330|titlu=Foto: Plečniku se je za rojstni dan poklonil tudi (slovenski) Google|sit=RTVSLO.si|lingwa=sl|data-aċċess=2022-03-23}}</ref>

'''Vitaliy Oleksandrovich Kim''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Віталій Олександрович Кім; twieled fit-13 ta' Marzu 1981) huwa negozjant u [[politiku]] [[Ukrajna|Ukren]] ta' dixxendenza [[Korea t'Isfel|Koreana]] li kien ilu Gvernatur tal-Oblast ta' [[Mykolaiv]] Oblast mill-2020. Huwa wkoll wieħed mill-figuri ewlenin fl-[[invażjoni Russa tal-Ukrajna fl-2022]].

'''Krzemionki''', magħruf ukoll bħala '''Krzemionki Opatowskie''', huwa kumpless [[Neolitiku]] u ta’ Żmien il-Bronż Bikri ta’ minjieri taż-[[żnied]] għall-estrazzjoni taż-żnied bl-istrixxi tal-[[Ġurassiku]] Superjuri, li jinsabu xi tmien kilometri fil-Grigal tal-belt ta’ [[Ostrowiec Świętokrzyski]] fil-[[Polonja]]. Huwa wieħed mill-ikbar kumplessi magħrufa ta’ minjiera taż-żnied preistoriċi fl-Ewropa flimkien ma’ [[Grimes Graves]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] u [[Spiennes]] fil-[[Belġju]].<ref>Sałaciński S. & Zalewski M., 1987: Krzemionki. Wydawnictwa Geologiczne, p. 9.</ref>

'''Eleonora Jenko Groyer''' (1879-1959) kienet [[Tabib|tabiba]] [[Slovenja|Slovena]], magħrufa bħala l-ewwel tabiba mara mill-Artijiet Sloveni.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.dlib.si/details/URN:NBN:SI:DOC-V5HIISVO|titlu=dLib.si - Prva slovenska zdravnica dr. Eleonora Jenko Groyer (1879-1959)|sit=www.dlib.si|data-aċċess=2023-04-25}}</ref>

'''Söyembikä''' (spelluta wkoll ''Söyenbikä'' jew ''Sujumbike''; pronunzjata [sœˌjœmbiˈkæ]; biċ-Ċirilliku: ''Сөембикә''; twieldet fl-1516 – mietet wara l-1554) kienet mexxejja Tatara jew ''xanbikä''. Kienet reġġenti ta' [[Kazan]] meta binha kien għadu minorenni mill-1549 sal-1551.

Il-'''Palazz ta' Mafra''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Palácio de Mafra''), magħruf ukoll bħala l-'''Palazz-Kunvent ta' Mafra''' u l-'''Binja Rjali ta'''' '''Mafra''' (''Real Edifício de Mafra''), huwa palazz-monasteru [[Barokk]] u [[Neo-Klassiku]] [[Monument|monumentali]] li jinsab f'Mafra, il-[[Portugall]], xi 28 kilometru minn [[Liżbona]]. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1717 taħt ir-Re [[Ġwanni V tal-Portugall]] u tlesta għalkollox fl-1755.

{{coord|31|46|20.56|N|35|12|16.29|E|display=title}}

{{Wikifikazzjoni}}

{{stub|Bijoloġija}}

[[File:Left side of Flying Pigeon.jpg|thumb|upright=1.35|L-iktar mudell popolari ta' rota - u l-iktar [[vettura]] popolari ta' kull tip fid-dinja - hi ċ-[[Ċina|Ċiniża]] [[Flying Pigeon]] b'xi 500 miljun fis-servizz.]]
[[File:Set of bicycles in Buenos Aires.JPG|thumb|upright=1.35|Grupp ta' roti ta' tipi u qisien varji (fi [[Buenos Aires]]).]]
[[File:Mexico City Cycling.webm|thumbnail|upright=1.35|right|Nies fuq roti f'[[Mexico City]].]]

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

) f'''Wanshou Shan'' (l-Għolja tal-Lonġevità).]]
Il-'''Palazz tas-Sajf''' (biċ-Ċiniż issimplifikat: 颐和园; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 頤和園; bil-Pinyin: ''Yíhéyuán'') huwa kumpless enormi ta' lagi, ġonna u palazzi f'[[Beijing]], il-[[belt kapitali]] taċ-[[Ċina]]. Fid-dinastija Qing kien ġnien imperjali. Fuq ġewwa tal-palazz hemm l-Għolja tal-Lonġevità (万寿山; 萬壽山; ''Wànshòu Shān''), il-Lag ta' Kunming u l-Pont tas-Sbatax-il Arkata. L-erja tal-palazz hija mifruxa fuq 2.9 kilometri kwadri (1.1 mil kwadru), u tliet kwarti minnha hija ilma.

'''Lumbini''' (bin-Nepaliż u bis-Sanskritu: लुम्बिनी; ippronunzjata [ˈlumbini], li tfisser "is-sabiħa") hija sit tal-pellegrinaġġi [[Buddiżmu|Buddisti]] fid-Distrett ta' Rupandehi tal-Provinċja ta' Lumbini fin-[[Nepal]]. Hija l-post fejn, skont it-tradizzjoni Buddista, ir-Reġina Mahamayadevi welldet lil [[Gautama Buddha|Siddhartha Gautama]] għall-ħabta tal-563 Q.K. Gautama, li kiseb l-Illuminazzjoni lejn il-528 Q.K.<ref>Cousins, LS (1996). "The Dating of the Historical Buddha: A Review Article". ''Journal of the Royal Asiatic Society''. '''6''' (1): 57-63.</ref><ref>Schumann, Hans Wolfgang (2003). ''The Historical Buddha: The Times, Life, and Teachings of the Founder of Buddhism''. Motilal Banarsidass Press. pp. 10-13. ISBN <bdi>8120818172</bdi>.</ref>, sar il-Buddha u stabbilixxa l-Buddiżmu.<ref>{{Ċita web|url=https://www.unz.com/|titlu=The Unz Review|kunjom=Rhys-Davids|isem=T. W.|sit=The Unz Review|data-aċċess=2021-08-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.booksie.com/posting/myoma-myint-kywe/the-buddha-bc-623-bc-543-301001|titlu=The Buddha (BC 623-BC 543)|sit=www.booksie.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref> Lumbini hija waħda mill-bosta ta' siti tal-pellegrinaġġi li ġew stabbiliti fil-postijiet li kienu ċentrali fil-ħajja tal-Buddha.

Il-'''Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Terres australes et antarctiques françaises'', TAAF) huma territorju ekstra-[[Ewropa|Ewropew]] (bil-Franċiż: ''Territoire d'outre-mer'', ''TOM'') ta' [[Franza]]. Jikkonsistu minn:

Il-'''Gżira tal-Mużewijiet''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Museumsinsel'') hija kumpless ta' [[Mużew|mużewijiet]] fuq in-naħa tat-Tramuntana tal-Gżira ta' Spree fil-qalba storika ta' [[Berlin]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ġermanja]]. Hija waħda mill-iktar attrazzjonijiet turistiċi viżitati ta' Berlin u hija wieħed mill-iktar siti importanti ta' mużewijiet fl-[[Ewropa]]. Il-kumpless inbena bejn l-1830 u l-1930 fuq l-ordni tar-rejiet tal-[[Prussja]] skont il-pjanijiet ta' ħames [[Arkitett|arkitetti]]. 

'''Il-karozzi tal-linja (xarabank) f'Malta''' tfaċċaw fl-1905. Minbarra li jiprovdu [[trasport pubbliku]] madwar il-pajjiż, sal-2011, ix-xarabank tradizzjonali ta’ Malta serviet bħala attrazzjoni turistika popolari minħabba d-dehra unika tagħhom. Sal-aħħar ta' din l-operazzjoni tradizzjonali, Malta kellha diversi tipi ta' karozzi tal-linja.

'''Meteora''' (/ˌmɛtiɔːrə/<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/Meteora|titlu=METEORA {{!}} Definition of METEORA by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of METEORA|sit=Lexico Dictionaries {{!}} English|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210411180824/https://www.lexico.com/definition/Meteora|arkivju-data=2021-04-11|url-status=dead}}</ref>; bil-Grieg: Μετέωρα, ippronunzjata [meˈteora]) hija formazzjoni tal-blat fil-[[Greċja]] ċentrali li tospita wieħed mill-ikbar kumplessi ta’ monasteri Ortodossi tal-Lvant mibnija fi qċaċet prekarji. Il-[[Muntanja Athos]] biss hija iktar importanti bħala kumpless ta’ monasteri fil-Greċja.<ref name=":0">Sofianos, D.Z.: "Metéora". Holy Monastery of Great Meteoro, 1991.</ref> Is-sitt monasteri (minn erbgħa u għoxrin li kien hemm oriġinarjament) huma mibnija fuq blatiet naturali għoljin ħafna, lixxi u ġejjin għat-tond qishom għoljiet, li jiddominaw iż-żona lokali. Meteora tinsab ħdejn ir-raħal ta’ [[Kalabaka]] fin-naħa tal-Majjistral tal-Pjanura ta’ [[Thessaly]] qrib ix- xmara [[Pineios]] u l-[[Muntanji Pindus]].

L-'''Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: معالم مملكة سبأ القديمة, b'ittri Rumani: ''maʿālim mamlaka Sabaʿa al-Qadīma'') huma sensiela ta' seba' siti [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] fil-Governorat ta' Marib, fil-Lvant ta' Jemen.<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/Ancient+Kingdom+of+Saba|titlu=Ancient Kingdom of Saba {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-11-27}}</ref> Fil-25 ta' Jannar 2023, is-siti tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] peress li huma xhieda tar-Renju Antik ta' Saba fin-Nofsinhar tal-Arabja tal-qedem.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1700/|titlu=Landmarks of the Ancient Kingdom of Saba, Marib|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-27}}</ref> Is-siti tqiegħdu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-periklu minħabba t-theddidiet tal-Gwerra Ċivili tal-[[Jemen]].

Iż-'''Żoni Storiċi ta' Gyeongju''' fil-[[Korea t'Isfel]] tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/976/|titlu=Gyeongju Historic Areas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-02}}</ref> Iż-żoni storiċi protetti jinkludu l-fdalijiet ta' tempji u ta' palazzi, pagodi u [[Statwa|statwi]] fil-beraħ, u artefatti [[Kultura|kulturali]] oħra ta' żmien ir-[[Renju tas-Silla]]. Iż-żoni storiċi xi kultant jissejħu l-ikbar [[Mużew|mużewijiet]] fil-beraħ fid-[[Id-Dinja|dinja]].

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum irqiq ta' Pinheiro
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Marmosops]]''
| awtorità_ġeneru = (Matschie,1916)
| speċi = '''''M. pinheiroi'''''
| binominali = ''Marmosops pinheiroi''
| awtorità_binominali = (Pine,1981)
| mappa_firxa = Firxa Marmosops pinheiroi.PNG
| daqs_mappa_firxa = 225px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum irqiq ta' Pinheiro
}}
L-'''Opossum irqiq ta' Pinheiro''' (''Marmosops pinheiroi'') huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum irqiq arborju jew tas-siġar (Nowak, 1999), b'abitudni notturni, ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti tropikali tax-xita jew pluvjali u tropikali umdi. Hu huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tiegħu tikkonsisti minn frott u insetti varji. Il-''Marmosops pinheiroi'' huwa speċi b'distribuzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, mifruxa mal-[[Brażil]], il-[[Gujana]], il-[[Gujana Franċiża]] u l-[[Veneżwela]]. L-ewwel darba li ġie skopert xjentifikament kien instab fl-inħawi ta' [[Amapá]], Rio Amapari, fl-istat ta' [[Serra do Navio]] (0°59'N, 52°03'W) fil-Brażil.

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Abu Simbel''' huwa sit arkeoloġiku magħmul minn żewġ tempji mnaqqxin fil-blat fil-villaġġ ta' Abu Simbel (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو سمبل‎), fil-Governorat ta' [[Aswan]], fin-Nofsinhar tal-[[Eġittu]] ħdejn il-fruntiera mas-[[Sudan]]. Dawn iż-żewġ tempji issa jinsabu max-xatt tal-Punent tal-Lag ta' Nasser, madwar 230 kilometru fil-Lbiċ minn Aswan (madwar 300 kilometru bit-triq). Il-kumpless huwa parti mis-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] msejjaħ "[[Monument|Monumenti]] Nubjani"<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=88|titlu=Nubian Monuments from Abu Simbel to Philae|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-24}}</ref>, li huwa magħmul minn diversi monumenti bejn Abu Simbel sa [[Philae]] (ħdejn Aswan), u jinkludu Amada, Wadi es-Sebua, u siti Nubjani oħra. Iż-żewġ tempji ta' Abu Simbel oriġinarjament ġew imnaqqxin mill-blat fil-muntanja fis-seklu 13 [[Ante Christum natum|Q.K.]], matul ir-renju tad-19-il dinastija tal-[[Faragħun]] [[Ramesses II]]. Dawn it-tempji kienu jservu bħala monument dejjiemi għall-Faragħun Ramesses II. Martu [[Nefertari]] u uliedhom jidhru mnaqqxin fi [[Statwa|statwi]] iżgħar ħdejn riġlejh, peress li kienu jitqiesu inqas importanti u ma ngħatawx l-istess pożizzjoni bħala skala. It-tempji jfakkru r-rebħa tal-Faragħun fil-Battalja ta' Kadesh. Il-figuri enormi mnaqqxin fil-blat saru ikoniċi.

'''Il-Kastell Vastseliina''' (Estonjan: ''Vastseliina piiskopilinnus'', Ġermaniż: ''Neuhausen'', Russu: 'Novgorodok'<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Troebst |isem1=Stefan |titlu=Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung: schwedische Moskaupolitik 1617-1661 |pubblikatur=Otto Harrassowitz Verlag |data=1997 |isbn=9783447038805 |sensiela=Veröffentlichungen des Osteuropa-Instituts München: Reihe Forschungen zum Ostseeraum |paġna=128 |lingwa=de}}</ref>) kien [[kastell]] tal-[[Ordni Livonjan]], [[Isqof ta ’Dorpat|Veskovat ta' Dorpat]]. Inbena sal-1342 mill-[[Kavallieri Teutoniċi|Landmeister]] [[Burkhard von Dreileben]] bħala parti mill-fortifikazzjonijiet tal-fruntiera ta' [[Livonia l-Qadima|Livonja l-Qadima]] kontra [[Novgorod]], [[Pskov]] u iktar tard [[Moska]]. <ref>{{ċita web |titlu=14081 Vastseliina piiskopilinnus vallikraaviga, 14.-16. saj |url=http://register.muinas.ee/?menuID=monument&action=view&id=14081 |data-aċċess=2021-04-21 |sit=Kultuurimälestiste register |lingwa=et}}</ref>

Ir-'''Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-[[Montenegro]] u li ġie ddeżinjat fl-1979. Iħaddan fih iċ-ċentru storiku ta' [[Kotor]] (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro), il-fortifikazzjonijiet [[Venezja|Venezjani]] ta' Kotor, u r-reġjun tal-madwar fuq ġewwa tal-[[Bajja ta' Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Montevideo''' hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Urugwaj]].

It-'''Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] magħmul minn madwar 8,940 km<sup>2</sup> ta' foresti tropikali mistagħdra [[Awstralja|Awstraljani]] li jinsabu tul il-parti tal-Grigal ta' Queensland tal-katina muntanjuża magħrufa bħala ''Great Dividing Range''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/486/|titlu=Wet Tropics of Queensland|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-03}}</ref> It-Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland tniżżlu bħala Sit naturali ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988, u fil-21 ta' Mejju 2007 żdiedu mal-Lista tal-Wirt Nazzjonali tal-Awstralja.<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://www.wettropics.gov.au/site/user-assets/docs/RepairingRainforest2.pdf|titlu=Steve Goosen & Nigel I. J. Tucker (1995). "Wet Tropics Overview" (PDF). Repairing the Rainforest: Theory and Practice of Rainforest Re-establishment in North Queensland's Wet Tropics. Wet Tropics Management Authority.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.awe.gov.au/parks-heritage/heritage/places/world/wet-tropics|titlu=World Heritage Places - Wet Tropics of Queensland - DAWE|sit=www.awe.gov.au|data-aċċess=2022-05-03}}</ref>

{{stub|Ambjent}}

'''Tassili n'Ajjer''' (bil-Berberu: ''Tassili n Ajjer'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: طاسيلي ناجر, b'ittri Rumani: ''ṭāssīlī naʾjir''; jiġifieri l-"promontorju tax-xmajjar") huwa park nazzjonali fid-deżert tas-[[Saħara]], li jinsab fuq promontorju kbir fix-Xlokk tal-[[Alġerija]]. Peress li fih wieħed mill-iżjed raggruppamenti importanti ta' [[arti]] [[Preistorja|preistorika]] fl-għerien fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jkopri erja ta' iktar minn 72,000 km<sup>2</sup> (28,000 mil kwadru), Tassili n'Ajjer tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1982.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/179/|titlu=Tassili n&#x27;Ajjer|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-23}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Nesvizh''' jew il-'''Kastell ta'''' '''Nyasvizh''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Нясвіжскі замак, b'ittri Rumani: ''Niasvižski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Несвижский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''zamek w Nieświeżu''; bil-[[Lingwa Litwana|Litwan]]: ''Nesvyžiaus pilis'') huwa kastell residenzjali tal-[[familja Radziwiłł]] f'Nyasvizh (Nesvizh), il-[[Belarussja]]. Il-kastell jinsab 183 metru (600 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena fis-sekli 16 u [[Seklu 17|17]], u kien proprjetà tal-familja Radziwiłł sal-1939. Il-kastell u l-Knisja tal-Corpus Christi fil-qrib kienu strumentali fl-iżvilupp tal-arkitettura [[Russja|Russa]] u [[Ewropa Ċentrali|Ewropea Ċentrali]].<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2005, il-kastell, il-knisja u l-ambjent tal-madwar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1196/|titlu=Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{{Nebbieta|Kultura}}
|suġġett=Brian Selznick|xeneġġjatur={{plainlist|
* [[Ted Elliott]]
* [[Terry Rossio]]
* [[Joe Stillman]]
* [[Roger S. H. Schulman]]
}}|produttur={{plainlist|
* [[Aron Warner]]
* [[John H. Williams]]
* [[Jeffrey Katzenberg]]
}}|atturi=*Mike Myers: Shrek
*Eddie Murphy: Donkey
*Cameron Diaz: Princess Fiona
*John Lithgow: Lord Farquaad|montatur=Sim Evan-Jones|mużiċista={{plainlist|
* [[Harry Gregson-Williams]]
* [[John Powell]]
}}|make-up=|premi=}}'''''Shrek''''' huwa film animazzjoni Amerikan tal-2001, ibbażat fuq il-ktieb ta' William Steig ''Shrek!''.

0.483
|poż_IŻU                     = 149
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Brunej|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = ''[[Dinastija Taungoo]]''
|data_stabbilit1             = 16 ta Ottubru, 1510
|avveniment_stabbilit2       = [[Dinastija Konbaung]]
|data_stabbilit2             = 29 ta Frar, 1752
|avveniment_stabbilit3       = {{nowrap|[[Indipendenza]] <br /> (mir-[[Renju Unit]])}}
|data_stabbilit3             = 4 ta Jannar, 1948
|avveniment_stabbilit4       = [[1962 Burmese coup d'état|Coup d'état]]
|data_stabbilit4             = 2 ta Marzu, 1962
|avveniment_stabbilit5       = [[Kostituzzjoni tal-Burma|Kostituzzjoni ġdida]]  
|data_stabbilit5             = 30 ta Marzu, 2011
|valuta                      = [[kyat tal-Mjanmar|Kyat]]
|kodiċi_valuta               = MMK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Mjanmar|MST]]
|differenza_ħku              = +6:30
|cctld                       = [[.mm]]
|kodiċi_telefoniku           = +95
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $51.925 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $832
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = Xi gvernijiet jagħrfu [[Yangon|Yangon (Rangoon)]] bħala l-kapitali nazzjonali.
}}
[[File:Myanmar location map.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali ta' Burma]]
[[File:Birmania relieve.jpg|thumb|Mappa Topogarfika ta' Burma]]
[[File:Myanmar.png|thumb|Mappa ta' Burma]]
[[File:Hkakabo Razi Burma 29 Sept 2015 Landsat 8 ETM + Channels 654 panchromatic sharpened.jpg|thumb|Hkakabo Razi hija l-ogħla muntanja fil-Burma u fix-Xlokk tal-Asja kollha. Hija tinsab fit-tramuntana ta 'Kachin State, Burma. Jogħla għal 5,895 metru u jinsab f'firxa submuntanji periferali tas-sistema muntanjuża tal-Ħimalaja. Il-muntanja tinsab fuq it-tri-fruntiera bejn Burma, iċ-Ċina u l-Indja.]]
[[File:Myanmar relief location map.jpg|thumb|Mappa eżenzjoni/relief]]
[[File:Landscape of Southern Shan State.jpg|thumb|Shan għoljiet]]
[[File:Bangladesh-Myanmar border 03.jpg|thumb|Il-fruntiera bejn il-Bangladexx u l-[[Burma]] ħdejn il-BGB Ghat, Teknaf]]
[[File:Indo-Burmese Border.jpg|thumb|Il-qsim tal-fruntiera Rickhawdar (xellug)-Zokhawthar (lemin) bejn l-[[Indja]] u l-Burma.]]
[[File:Burma Indian map.png|thumb|Mappa tal-fruntiera bejn l-[[Indja]] u l-Burma (żoni mmarkati "[[Pakistan]]" huma parti mill-[[Bangladexx]] tal-lum)]]
[[File:Inya Lake 19 Nov 2009.JPG|thumb|Lag Inya fl-Yangoon/Rangún]]

Din hi '''lista tal-ispeċi tal-għasafar li jidhru f'Malta'''. L-avifawna ta' [[Malta]] fiha 384 speċi b'kollox, li minnhom 167 jidhru kultant. In-numru ta' għasafar li jbejtu Malta hu limitat; hemm 21 li jbejtu regularment u 17 li jbejtu kultant. Madankollu, billi l-gżejjer Maltin qegħdin fuq rotta importanti ta' [[migrazzjoni tal-għasfar|migrazzjoni]] ħafna speċi oħra jgħaddu minnhom matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa.

'''Charles-Jean Étienne Gustave Nicolas''', magħruf ukoll bħala l-'''Baruni de la Vallée Poussin''' (twieled fl-14 ta' Awwissu 1866 – miet fit-2 ta' Marzu 1962) kien [[Matematika|matematiku]] [[Belġju|Belġjan]]. Huwa magħruf l-iktar talli wera bil-provi t-teorema tan-numri primi.

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

{{Automatic taxobox}}

'''Nika Križnar''' (twieldet fid-9 ta' Marzu 2000) hija atleta [[Slovenja|Slovena]] tal-qbiż bl-iskis.<ref>{{Ċita web|url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=jp&competitorid=185807&type=result|titlu=KRIZNAR Nika - Athlete Information|sit=www.fis-ski.com|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

'''Angela Piskernik''' (27 ta' Awwissu 1886 - 23 ta' Diċembru 1967) kienet [[ Botanika |botanista]] u [[ Moviment ta ’konservazzjoni |konservazzjonista]] Awstro-Jugoslava. 

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

ta' Sarmizegetusa Regia.]]
Il-'''Fortizzi ta' ''Dacia'' fil-Muntanji Orăștie''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Cetăți dacice din Munții Orăștiei'') huma sitt fortizzi mibnija bl-istil ''murus dacicus'' fir-[[Rumanija]]. Dawn inbnew bejn is-seklu 1 [[Ante Christum natum|Q.K.]] u s-seklu 1 [[WK|W.K]]. għall-protezzjoni kontra l-ħakma tar-[[Imperu Ruman|Rumani]], u kellhom rwol importanti matul il-gwerer bejn [[Ruma]] u ''[[Dacia]]''.

'''Tetiana Mykolaivna Ostashchenko''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Тетяна Миколаївна Остащенко; twieldet f'Awwissu 1974) hija [[tabib]] militari, brigadier ġeneral u Kmandant Ukrena tal-Forzi Mediċi tal-Forzi Armati Ukreni (mill-2021). Hija l-ewwel mara fl-[[Storja|istorja]] tal-[[Ukrajna]] li tikkmanda fergħa militari, kif ukoll l-ewwel mara li għandha l-grad ta' brigadier ġeneral fil-pajjiż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.ukrinform.net/rubric-defense/3304232-ukraine-army-sees-first-woman-brigadier-general.html|titlu=Ukraine Army sees first woman brigadier general|sit=www.ukrinform.net|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

'''Tekniku''' jew '''teknixin''' huwa ħaddiem [[Professjoni|professjonali]] fil-qasam tat-teknoloġija li jispeċjalizza f’ħila u/jew f’teknika partikolari<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/technician|titlu=technician|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-14}}</ref>, u li jkollu fehim relattivament prattiku tal-prinċipji teoriċi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/technician|titlu=Definition of technician {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-14}}</ref>

L-'''Iskoll il-Kbir tal-Qroll''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: '''Great Barrier Reef''') huwa l-ikbar sistema ta’ skoll tal-qroll fid-[[Id-Dinja|dinja]]<ref>{{Ċita web|url=http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|titlu=Protected Areas Programme -|sit=wayback.archive-it.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080511100752/http://www.unep-wcmc.org/protected_areas/data/wh/gbrmp.html|arkivju-data=2008-05-11|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|titlu=World Heritage places - The Great Barrier Reef, Queensland - World Heritage Values|data=2013-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130509112200/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/great-barrier-reef/values.html|arkivju-data=2013-05-09|url-status=bot: unknown}}</ref> u huwa magħmul minn iktar minn 2,900 skoll tal-qroll individwali<ref>Hopley, Smithers & Parnell 2007, p. 1</ref> u 900 [[gżira]] estiżi fuq iżjed minn 2,300 kilometru b’erja ta’ madwar 344,400 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|titlu=Great Barrier Reef Travel Guide {{!}} Fodor's Travel Guides|data=2013-05-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130514032401/http://www.fodors.com/world/australia-and-the-pacific/australia/queensland/great-barrier-reef/|arkivju-data=2013-05-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|titlu=Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975|data=2006-10-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061018005108/http://www.deh.gov.au/coasts/publications/gbr-marine-park-act.html|arkivju-data=2006-10-18|url-status=dead}}</ref> L-iskoll tal-qroll jinsab fil-[[Baħar tal-Qroll]], lil hinn mill-kosta ta’ [[Queensland]], l-[[Awstralja]]. L-Iskoll il-Kbir tal-Qroll jidher mill-ispazju u huwa l-ikbar struttura unika fid-dinja magħmula minn organiżmi ħajjin.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|titlu=Geoscience Australia: Media Releases: Great Barrier Reef: no buried treasure - 08 February 2002|data=2007-10-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071001045912/http://www.ga.gov.au/media/releases/2002/1013133456_20385.jsp|arkivju-data=2007-10-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Dan l-iskoll tal-qroll huwa magħmul minn biljuni ta’ organiżmi ċkejkin, magħrufa bħala polipi tal-qroll.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/quFj|titlu=Australia's Great Barrier REEF {{!}} Science World {{!}} Find Articles|data=2012-07-08|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> L-iskoll jipprovdi sostenn lil diversità wiesgħa ta’ ħlejqiet u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/154/|titlu=Great Barrier Reef|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-06-25}}</ref> Is-CNN tawh it-tikketta ta’ wieħed mis-seba’ għeġubijiet naturali tad-dinja fl-1997.<ref>{{Ċita web|url=http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|titlu=Destination: The Natural Wonders of the World|data=2006-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20060721011803/http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders/|arkivju-data=2006-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-Queensland National Trust iddikjaratu ikona statali ta’ Queensland fl-2006.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|titlu=National Trust Queensland|data=2006-12-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-06-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061210082849/http://www.nationaltrustqld.org/qldicons.htm|arkivju-data=2006-12-10|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Kastell ta’ Litomyšl''' (biċ-Ċek: ''Zámek Litomyšl'') huwa wieħed mill-ikbar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Huwa proprjetà tal-istat Ċek u jinsab fir-raħal ta’ Litomyšl. Il-kastell tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/901/|titlu=Litomyšl Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-05}}</ref> Il-Kastell ta’ Litomyšl huwa eżempju straordinarju ta’ kastell bl-arkati, li huwa tip ta’ kastell li ġie żviluppat għall-ewwel darba fl-[[Italja]] u li ġie mmodifikat fir-Repubblika Ċeka sabiex tinħoloq forma evoluta ta’ kwalità arkitettonika speċjali. Fis-seklu 18 ġew miżjuda karatteristiċi Barokki.<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Sváček|isem=Libor|sena=2015|titlu=UNESCO|paġni=84-91|isbn=978-80-7339-067-9}}</ref>

1918–2007.]]
'''Ħajjat''' huwa xi ħadd li jagħmel, isewwi, jew ibiddel il-ħwejjeġ b'mod professjonali, speċjalment l-ilbiesi u l-ħwejjeġ tal-irġiel.

'''Stećak''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећак, pronunzjata [stěːtɕak]) jew '''Stećci''' fil-plural (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећци, pronunzjata [stěːtɕtsi]) huwa l-isem mogħti lill-oqbra [[Medjuevu|Medjevali]] [[Monument|monumentali]] li jinsabu mifruxa madwar il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], u partijiet fil-fruntiera tal-[[Kroazja]], tal-[[Montenegro]] u tas-[[Serbja]]. Huwa stmat li 60,000 stećak jinsabu fi ħdan il-fruntieri tal-Bożnija-Ħerzegovina moderna u l-10,000 stećak l-oħra jinsabu fit-territorji attwali tal-Kroazja (4,400), tal-Montenegro (3,500), u tas-Serbja (2,100), f'iktar minn 3,300 sit differenti, b'iżjed minn 90 % minnhom f'kundizzjoni mwiegħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|titlu=Joint Nomination for Inclusion of Stećci - Medieval Tombstones in the World Heritage List {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2016-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160414002411/http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|arkivju-data=2016-04-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/bs/%C4%8Diji-su-na%C5%A1i-ste%C4%87ci/a-18078579|titlu=Čiji su naši stećci? {{!}} DW {{!}} 23.11.2014|kunjom=Welle (www.dw.com)|isem=Deutsche|sit=DW.COM|lingwa=bs-BA|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

Il-'''Katina Muntanjuża ta' Ennedi''' jew il-'''Promontorju ta'''' '''Ennedi''' jinsabu fil-Majjistral taċ-[[Ċad|Chad]], fir-reġjuni ta' Ennedi-Ouest u Ennedi-Est. Din il-katina muntanjuża titqies bħala parti mill-grupp ta' muntanji magħrufa bħala l-Muntanji ta' Ennedi fiċ-Chad, li huwa wieħed mid-disa' pajjiżi li jiffurmaw il-medda tas-[[Saħel]] li hija estiża mill-[[Oċean Atlantiku]] sas-[[Sudan]]. Il-Katina Muntanjuża ta' Ennedi hija magħmula minn formazzjonijiet tal-ġebel ramli f'nofs is-[[Saħara]], li ffurmaw permezz tal-erożjoni mir-riħ u mill-varjazzjonijiet fit-temperaturi. Bosta nies okkupaw din iż-żona, fosthom kaċċaturi-ġemmiegħa (5000-4000 [[Ante Christum natum|Q.K]].) u [[Ragħaj|rgħajja]] (mill-bidu tal-4000 Q.K.). Iż-żona ta' Ennedi hija magħrufa wkoll għall-kollezzjoni kbira ta' [[arti]] fuq il-blat, l-iktar ta' [[Annimal|annimali]] tal-ifrat, peress li dawn l-annimali kellhom l-ikbar impatt finanzjarju, ambjentali u [[Kultura|kulturali]]. Din l-arti tmur lura għal kważi 7,000 sena ilu. Illum il-ġurnata, żewġ gruppi seminomadiċi, il-maġġoranza [[Iżlam|Musulmani]], jgħixu fiż-żona ta' Ennedi matul ix-xhur bix-xita u jgħaddu miż-żona matul l-istaġun tan-nixfa. Huma jiddependu fuq il-merħliet ta' iġmla, ħmir, [[Nagħġa|nagħaġ]] u mogħoż għall-għajxien tagħhom.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/science/region-geography|titlu=Region {{!}} Definition, Examples, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-25}}</ref>

Il-'''Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt''' tirreferi għal grupp ta' artisti tal-''Jugendstil'' kif ukoll għall-binjiet f'Mathildenhöhe, [[Darmstadt]], il-[[Ġermanja]], fejn kienu jgħixu u jaħdmu dawn l-artisti. Il-biċċa l-kbira tal-artisti kienu ffinanzjati minn patruni u kienu jaħdmu flimkien ma' membri oħra tal-grupp li kellhom gosti u ideali artistiċi konkordanti.