{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = ''Tapeti''
| status = 
| status_system = 
| image = AudubonMarshHareS.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tal-foresta]] ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| subgenus = '''''Tapeti'''''
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision =
*''[[Sylvilagus aquaticus]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
*''[[Sylvilagus dicei]]''
*''[[Sylvilagus insonus]]''
*''[[Sylvilagus palustris]]''
*''[[Sylvilagus varynaensis]]''
}}
It-'''Tapeti''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferi]] ''(il-[[fniek]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]], fil-[[familja]] [[Leporidae]], fil-[[ġeneru]] ''[[Sylvilagus]]'' ma' żewġ sottoġeneri oħra (''[[Sylvilagus (sottoġeneru)|Sylvilagus]]'' u ''[[Microlagus]]''), b'sitt speċi ħajjin.

'''Göbekli Tepe''' (bit-Tork: [gœbecˈli teˈpe]; magħruf bħala ''Girê Mirazan'' jew ''Xirabreşkê'' bil-Kurd) huwa sit arkeoloġiku [[Neolitiku]] qrib il-belt ta' [[Şanlıurfa]] fix-Xlokk tal-[[Anatolja]], it-[[Turkija]]. Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar, bejn wieħed u ieħor għall-ħabta tad-9500 u s-7000 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u jikkonsisti minn għadd ta' strutturi ċirkolari kbar mirfuda minn pilastri enormi tal-ġebel – l-eqdem ħaġriet megalitiċi magħrufa fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Bosta minn dawn il-pilastri huma mżejna sew b'dettalji antropomorfiċi astratti, ilbies, u riljievi ta' [[Annimal|annimali]] selvaġġi, li jagħtu ħjiel rari lill-arkeologi dwar ir-[[reliġjon]] [[Preistorja|preistorika]] u l-ikonografija partikolari ta' dak iż-żmien. It-tumbata tat-tajn u tal-ħamrija għolja 15-il metru (50 pied), estiża fuq tmien ettari, tinkludi wkoll bosta binjiet rettangolari, barrieri, u ċisterni mħaffrin fil-ġebel min-Neolitiċi, kif ukoll xi traċċi ta' attività minn żminijiet li ġew wara.

Il-'''Kremlin ta' Moska''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Московский Кремль, trażlitterat: ''Moskovskiy Kreml'', IPA: [mɐˈskofskʲɪj krʲemlʲ]), magħruf ukoll bħala l-Kremlin (għalkemm kemm diversi Kremlini fir-Russja), huwa kumpless iffortifikat fiċ-ċentru ta' [[Moska]] li ġie stabbilit mid-dinastija [[Russja|Russa]] tar-[[Rurik]] li kienet fil-poter sas-seklu 15.<ref name=":0">Paul, Michael C. (January 2004). "The Military Revolution in Russia 1550–1682". ''The Journal of Military History''. '''68''' (1): 31.</ref> Fin-Nofsinhar tal-Kremlin hemm ix-xatt tax-xmara [[Moskva]], fil-Lvant hemm il-[[Katidral ta’ San Bażilju|Katidral ta' San Bażilju]] u l-[[Pjazza l-Ħamra]], u fil-Punent hemm il-Ġnien ta' Alexander. Il-Kremlin ta' Moska huwa l-iktar wieħed magħruf fost il-kremlin (ċittadelli Russi), u jinkludi ħames palazzi, erba' [[Katidral|katidrali]], u l-Ħajt tal-Kremlin mad-dawra tiegħu bit-torrijiet tal-Kremlin. Barra minn hekk, fi ħdan dan il-kumpless hemm il-Palazz il-Kbir tal-Kremlin li qabel kien ir-residenza tal-Kżar f'Moska. Il-kumpless issa huwa r-residenza uffiċjali tal-President tal-Federazzjoni Russa kif ukoll mużew li jżuruh kważi tliet miljun viżitatur fis-sena.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.kreml.ru/en-Us/about-museums/kremlin/|titlu=Moscow Kremlin Museums: ABOUT THE MUSEUM|sit=www.kreml.ru|data-aċċess=2021-04-11}}</ref>

'''Sit ta' Wirt Dinji''' (l-isem uffiċjali kif jidher fuq il-plakka tas-Siti ta' Wirt Dinji f'[[Malta]] u [[Għawdex]]) huwa sit ikoniku jew żona bi protezzjoni legali permezz ta' konvenzjoni internazzjonali amministrata mill-[[UNESCO|Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura]] ([[UNESCO]]). Is-Siti ta' Wirt Dinji jiġu deżinjati mill-UNESCO talli jkunu sinifikanti kulturalment, storikament, xjentifikament jew għal xi mod ieħor. Is-siti jiġu ġġudikati bħala "wirt kulturali u naturali madwar id-dinja ta' valur straordinarju għall-umanità".<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/about/|titlu="World Heritage"|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref> Sabiex sit jintgħażel bħala Sit ta' Wirt Dinji jrid b'xi mod ikun sit ikoniku uniku, li jkun identifikabbli ġeografikament u storikament, u jkollu xi karatteristika speċjali sinifikanti kulturalment jew fiżikament. Pereżempju, is-Siti ta' Wirt Dinji jistgħu jkunu fdalijiet antiki jew strutturi storiċi, binjiet, bliet<ref>{{Ċita web|url=https://www.cnn.com/travel/article/unesco-first-12-world-heritage-sites/index.html|titlu=Hetter, Katia (16 June 2014). "Exploring the world's first 12 heritage sites". CNN. Arkivjat 26-05-2020.|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=|data-aċċess=24 January 2021|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200526195934/https://www.cnn.com/travel/article/unesco-first-12-world-heritage-sites/index.html|arkivju-data=26 May 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> (fl-1978 [[Quito]], l-[[Ekwador]], u [[Krakovja]], il-[[Polonja]], kienu l-ewwel żewġ bliet sħaħ li ġew iddikjarati bħala Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO), deżerti, foresti, gżejjer, lagi, [[Monument|monumenti]], muntanji, jew żoni b'natura selvaġġa.<ref>Sullivan, Ann Marie (2016). "Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past". ''John Marshall Review of Intellectual Property Law''. '''15''': 604-46.</ref><ref>Allan, James R.; Kormos, Cyril; Jaeger, Tilman; Venter, Oscar; Bertzky, Bastian; Shi, Yichuan; MacKey, Brendan; Van Merm, Remco; Osipova, Elena; Watson, James E.M. (2018). "Gaps and opportunities for the World Heritage Convention to contribute to global wilderness conservation". ''Conservation Biology''. '''32''' (1): 116-126.</ref> Sit ta' Wirt Dinji jista' jirrappreżenta kisba notevoli tal-umanità, u jservi bħala evidenza tal-istorja intellettwali tagħna fid-dinja, jew ikun post ta' ġmiel naturali kbir.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu="Criteria for Selection"|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref> Minn Lulju 2021, jeżistu 1,154 Sit ta' Wirt Dinji (897 sit kulturali, 218-il sit naturali, u 39 sit ‘imħallat', jiġifieri jkun hemm kulturali kif ukoll naturali) f'167 [[pajjiż]]. L-[[Italja]], bi 58 sit, hija l-pajjiż bl-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji, segwita miċ-[[Ċina]] b'56 sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&&&&mode=table&order=region|titlu="World Heritage List" - UNESCO|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref>

Il-'''Laguna Missolonghi''' (Grieg: Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου, Limnothalassa Mesolongiou laguna) hija [[Laguna]] baxxa li tinsab fin-Nofsinhar ta’ [[Aetolia-Acarnania]], fil-[[Greċja tal-Punent]]. Hija konnessa mal-[[Golf ta’ Patras]], bajja fil-[[Baħar Jonju]]. Hija madwar 15 sa 20 km wiesgħa u l-forma taghha tixbah dak ta' trijanglu. 

'''Shahr-e Sukhteh''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: شهر سوخته; spelluta wkoll bħala '''Shahr-e Sūkhté''' jew '''Shahr-i Sōkhta'''; tfisser "Belt Maħruqa") hija sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] ta' insedjament urban imdaqqas ta' Żmien il-Bronż, għall-ħabta tat-3550-2300 [[Ante Christum natum|Q.K]].,<ref>Ascalone, E., and P. F. Fabbri, (2022). "Demographic considerations regarding the settlement and necropolis of Shahr i Sokhta", in: E. Ascalone and S.M.S. Sajjadi (eds.), Excavations and Researches at Shahr-i Sokhta 2 (= ERSS 2), Pishin Pajouh, Tehran, pp. 524, 525.</ref> li huwa assoċjat mal-[[kultura]] ta' Helmand. Jinsab fil-Provinċja ta' Sistan u ta' Baluchistan, fix-Xlokk tal-[[Iran]], max-xatt tax-xmara [[Helmand]], qrib it-triq bejn Zahedan u Zabol. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Ġunju 2014.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1456/|titlu=Shahr-i Sokhta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-02}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1162/|titlu=Twenty six new properties added to World Heritage List at Doha meeting|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-02}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Metetheria
| stampa = Fuchskusus (Phalangista vulpina).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Possum ta' denbu xkupilja]] (''Trichosurus vulpecula'') speċi fis-superordni [[Australidelphia]]
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| grad_sottodiviżjoni = Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
*Superordni [[Ameridelphia]]
**Ordni [[Didelphimorphia]]
**Ordni [[Paucituberculata]]
*Superordni [[Australidelphia]]
**Ordni [[Microbiotheria]]
**Ordni [[Dasyuromorphia]]
**Ordni [[Peramelemorphia]]
**Ordni [[Notoryctemorphia]]
**Ordni [[Diprotodontia]]
| mappa_firxa = Firxa ta' speċi marsupjali.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-infraklassi Metatheria
| daqs_mapp_firxa = 250px
}}
, jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'') speċi fis-superordni Ameridelphia]]

{{Automatic taxobox}}
{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Sinonimi<ref name="Blgr1894">[[George Albert Boulenger|Boulenger GA]] (1894). </ref><ref>"''Zamenis situla'' ". The Reptile Database. www.reptile-database.org </ref>
|-
| colspan="2" style="text-align: left" |
* ''Coluber situla'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">Linnaeus, 1758</span>
* ''Coluber leopardinus'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">[[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1834</span>
* ''Callopeltis leopardinus'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">— Bonaparte, 1839</span>
* ''Natrix leopardina'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">— [[Edward Drinker Cope|Cope]], 1862</span>
* ''Coronella quadrilineata'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">[[Giorgio Jan|Jan]], 1863</span>
* ''Coluber leopardinus'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">— [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1894</span>
* ''Elaphe situla'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">— [[Wolf-Eberhard Engelmann|Engelmann]] et al., 1993</span>
* ''Zamenis situla'' <br /><br /><span style="font-size:85%;">— [[Alberto Venchi|Venchi]] & [[Roberto Sindaco|Sindaco]], 2006</span>
|}

{{Automatic taxobox}}
'''''Marmosopsis''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-[[opossum]]i. Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-[[marsupjal]]i), fis-superordni [[Ameridelphia]] (il-marsupjali Amerikani minbarra l-[[kolokolo]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]], fis-superfamilja [[Didelphoidea]] u fil-familja [[Didelphidae]].

'''Sighișoara''' (bir-[[Lingwi Rumena|Rumen]]<small>:</small> [siɡiˈʃo̯ara]; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Segesvár'' [ˈʃɛɡɛʃvaːr]; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Schäßburg'' [ˈʃɛsbʊʁk];<ref>{{Ċita web|url=https://www.siebenbuerger.de/ortschaften/schaessburg/|titlu=Schäßburg|sit=www.siebenbuerger.de|lingwa=de|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> bis-Sassonu tat-Transilvanja: ''Schäsbrich'', ''Šesburχ'', jew ''Scheeßprich''; bil-Yiddish: שעסבורג, b'ittri Rumani<small>:</small> ''Shesburg''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Castrum Sex'' jew ''Saxoburgum'') hija muniċipalità max-xmara Târnava Mare fil-Kontea ta' Mureș, fir-[[Rumanija]] ċentrali, li tinsab fir-reġjun storiku tat-Transilvanja. Għandha popolazzjoni ta' 28,102 abitant skont iċ-ċensiment tal-2011. Hija destinazzjoni turistika popolari għaċ-ċentru storiku antik ippreservat sew li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/902/|titlu=Historic Centre of Sighi&#x15f;oara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> Ir-raħal jamministra seba' villaġġi: Angofa, Aurel Vlaicu, Hetiur, Rora, Șoromiclea, Venchi u Viilor.

Il-'''Kastelli ta' Bellinzona''' huma grupp ta' fortifikazzjonijiet li jinsabu madwar ir-raħal ta' [[Bellinzona]], il-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-kanton [[Żvizzera|Żvizzeru]] ta' Ticino. Il-grupp ta' fortifikazzjonijiet jinsabu fil-widien u fl-għoljiet ta' qabel l-[[Alpi]], u huma magħmula minn swar iffortifikati u tliet kastelli: ''Castelgrande'', ''Montebello'' u ''Sasso Corbaro''. Castelgrande jinsab fuq irdum tal-blat b'veduta panoramika tal-wied kollu, u b'sensiela ta' swar li jħarsu l-belt antika u jikkollegawh ma' Montebello. Sasso Corbaro, l-ogħla wieħed mit-tliet kastelli, jinsab fuq promontorju tal-blat iżolat lejn ix-Xlokk meta mqabbel maż-żewġ kastelli l-oħra. Il-Kastelli ta' Bellinzona bis-swar difensivi tagħhom tniżżlu fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/884/|titlu=Three Castles, Defensive Wall and Ramparts of the Market-Town of Bellinzona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-13}}</ref>

{{Nebbieta|Storja}}
L- '''Irvell Ilinden–Preobrazhenie''', jew sempliċement l-'''Irvell Ilinden''' ta' Awwissu - Ottubru 1903 (Bulgaru, ''Ilindensko-Preobražensko vǎstanie'' ; Maċedonjan, ''Ilindensko vostanie'' ; Grieg, ''Eksegersi tou Ilinden''), kien rewwixta organizzata kontra l[[Imperu Ottoman|-Imperu Ottoman]], li ġiet ippreparata u mwettqa mill-Organizzazzjoni Rivoluzzjonarja Intera tal-Maċedonjan-Adrianople,<ref>J. D. B. (1911). "Maċedonja (Insurrezzjoni Bulgara ta 'l-1903)". L-Encyclopaedia Britannica; Dizzjunarju tal-Arti, Xjenzi, Letteratura u Informazzjoni Ġenerali. XVII (LORD CHAMBERLAIN sa MECKLENBURG) (il-11 ed.). Cambridge, l-Ingilterra: Fl-Istampa tal-Università. p. 221. Irkuprat fit-18 ta 'Lulju 2018 - permezz tal-Internet Archive.</ref><ref>The Establishment of the Balkan National States, 1804–2020, C. & B. Jelavich, 1977, pp 211–212</ref> bl-appoġġ tal-Kumitat Suprem tal-Maċedonjan-Adrianople.<ref>Victor. Roudometof, Il-Mistoqsija tal-Maċedonja Minn Kunflitt għal Kooperazzjoni? fi Constantine Panos Danopoulos, Dhirendra K. Vajpeyi, Amir Bar-Or bħala ed., Relazzjonijiet Ċivili-Militari, Nazzjon Bini, u Identità Nazzjonali: Perspettivi Komparattivi, Greenwood Publishing Group, 2004, <nowiki>ISBN 0275979237</nowiki>, p. 216.</ref> L-isem tar-rewwixta jirreferi għal ''Ilinden'', isem għal jum Elijah, u għal ''Preobrazhenie'' li tfisser Trasfigurazzjoni. Ir-rewwixta damet mill-bidu ta' Awwissu sal-aħħar ta’ Ottubru u kopriet territorju vast mill-kosta tal-Lvant tal-Baħar l-Iswed max-xtut tal-Lag Ohrid. 

'''Tiryns''' (pronunzjata /ˈtɪrɪnz/ jew /ˈtaɪrɪnz/; bil-Grieg Antik: Τίρυνς; bil-Grieg Modern: Τίρυνθα) huwa sit arkeoloġiku tal-perjodu ta' [[Mycenae]] li jinsab f'[[Argolis]] fir-reġjun Peleponniż tal-[[Greċja]], u huwa l-post li skont il-leġġenda l-eroj [[Mitoloġija Griega|mitoloġiku]] [[Erakle]] wettaq it-Tnax-il Sfida tiegħu.

]]

jew nandu (''Rhea spp.'') – eżempju ta' għasfur omnivoru]]
 (''Ursus spp.'') – eżempju ta' mammiferu omnivoru]]
'''Omnivoru''' (mil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''omnis'' li tfisser "kollox" u ''vorare'' li tfisser "taħtaf u tibla l-ikel") hija definita bħala [[speċi]] ta' [[organiżmu]] li huwa wikkiel ġeneralizzat, mingħajr l-ebda speċjalizzazzjoni partikulari lejn [[dieta]] [[karnivoru|karnivora]] jew [[erbivoru|erbivora]] u kapaċi jiekol il-[[laħam]], [[protejina]] kif ukoll il-ħxejjex.

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Pika ta' Moupin
| status = 
| status_ref =
| image =
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika ta' Moupin]] ''[[Ochotona thibetana]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. thibetana'''''
| binomial = ''[[Ochotona thibetana]]''
| binomial_authority = Argyropulo, 1948 
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Ochotona thibetana nagqenica]]''  
*''[[Ochotona thibetana osgoodi]]''  
*''[[Ochotona thibetana sacraria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana sikimaria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana thibetana]]'' 
}}

Is-'''système universitaire de documentation''' jew '''SUDOC''' hija sistema użata mil-libreriji ta' universitajiet [[Franza|Franċiżi]] u instituzzjoniijiiet ta' edukazzjoni terzjarja biex jidentifikaw, jittraċċaw u jimmaniġġjaw id-dokumenti fil-pussess tagħhom. Il-katalgu, li fih kważi 13-il miljun referenza, jippermetti lill-istudenti u r-riċerkaturi jfittxu informazzjoni biblijografika u dwar il-post f'aktar minn 3,400 ċentru ta' dokumentazzjoni. Is-sistema hija miżmuma mill-Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (ABES).

L-'''Ark Ġeodetiku ta’ Struve''' huwa katina ta’ triangolazzjonijiet tal-istħarriġ minn [[Hammerfest]] fin-[[Norveġja]] sal-[[Baħar Iswed]], li tgħaddi minn għaxar pajjiżi (in-Norveġja, l-[[Żvezja|Iżvezja]], il-[[Finlandja]], ir-[[Russja]], l-[[Estonja]], il-[[Latvja]], il-[[Litwanja]], il-[[Bjelorussja|Belarussja]], il-[[Moldova]] u l-[[Ukrajna]]) u hija twila 2,820 kilometru. Bis-saħħa tal-Ark Ġeodetiku ta’ Struve seta’ jsir l-ewwel kejl preċiż ta’ meridjan tad-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name=":0">Norwegian Directorate for Cultural Heritage,Dronningensg 13, P.O.Box 8196, Dep. 0034, Oslo, Norway (2005), ''Norwegian Points on The Struve Geodetic Arc'' (fuljett)</ref>

{{Wikifikazzjoni}}
'''Instagram''' (komunement imqassar għal IG jew Insta) huwa servizz ta' networking soċjali [[Stati Uniti|Amerikan]] li jaqsam ir-ritratti u l-filmati u huwa proprjetà ta' [[Facebook]]. Is-servizz ġie maħluq minn [[Kevin Systrom]] u [[Mike Krieger]] u oriġinarjament ġie mniedi fuq iOS f'Ottubru 2010. Il-verżjoni [[Android]] ġiet rilaxxata f'April 2012, segwita minn interfaċċa tad-desktop limitata għall-karatteristiċi f'Novembru 2012, app għall-Fire OS f'Ġunju 2014, u app għall-[[Windows]] 10 f'Ottubru 2016. L-app tippermetti lill-utenti jtellgħu midja li tista' tiġi editjata b'filtri u organizzata b'hashtags u b’markaturi ġeografiċi. Il-midja li tittella'  tinqasam pubblikament jew ma' segwaċi approvati minn qabel. L-utenti jistgħu jibbrawżjaw il-kontenut ta' utenti oħra bit-tags u l-postijiet u jaraw l-iktar kontenut popolari. L-utenti jistgħu juru li ritratt ikun għoġobhom u jistgħu jsegwu utenti oħra biex malli jżidu l-kontenut tagħhom jiġu infurmati. Din il-funzjoni jidher li twaqqfet minn Settembru 2020. Tista' saħansitra tħallas apposta biex tixtri għadd ta' segwaċi ta' Instagram biex issaħħaħ in-negozju tiegħek.

{{Nebbieta|liġi}}
Mill-1935 sal-inkorporazzjoni tal-[[Estonja]] fl-[[Unjoni Sovjetika]] fl-1940, ħabsin ikkundannati għall-mewt mill-qrati ċivili ngħataw għażla li jmutu jew b' suwiċidju kkaġunat mill-velenu jew bil-forka, kif deskritt fil-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali (li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar 1935): ''“Siegħa qabel il-ħin skedat tal-eżekuzzjoni, il-kundannat għandu jittieħed f’ ċella tal-mewt, fejn il-prosekutur tal-istat jaqra s-sentenza tal-mewt u jistaqsi lill-priġunier jekk hux lest li jagħmel suwiċidju.'' ''Jekk it-tweġiba tkun fl-affermattiv, il-prosekutur jagħti lill-ikkundannat tazza velenu—it-tip ta’ velenu li għandu jiġi determinat mill-Bord Nazzjonali tas-Saħħa.'' ''Jekk ir-raġel iddestinat jonqos milli jieħu l-velenu fi żmien ħames minuti jiġi mgħallaq.”'' <ref>{{Ċita aħbar|data=Nov 5, 1934|titlu=ESTONIA: Authorized Suicides|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|url-status=dead|pubblikazzjoni=Time|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091019045610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|arkivju-data=19 October 2009}}</ref> L-eżekuzzjonijiet militari saru minn skwadra tal-isparar .

{{Ilsien
|isem = Taxelħit
|isemuffiċjali = taclḥit
|kulur = NavajoWhite
|pajjiżi = Il-[[Marokk]]
|reġjuni = L-[[Afrika]]
|kelliema = 7,200,000<ref>https://www.ethnologue.com/language/shi</ref>
|rank =
|familja = [[Lingwi Afroasjatiċi]]
:[[Lingwi Afroasjatiċi tat-Tramuntana]]
::[[Lingwi Proto-Semitiku]]?
:::[[Lingwi Berberi]]
::::[[Lingwi  Berberi tat-Tramuntana]]
:::::[[Lingwa Taxelħita]]
|nazzjon = Il-[[Marokk]]
|aġenzija = Istitut Irjali tal-Kultura Berbera
|iso1 = 
|iso2 = shi
|iso3 = shi
|sil = 
|mappa = [[Image:Tachelhit.png|frameless]]
|test = 
}}
It-'''Taxelħit''', jew '''Tasusit''' (bit-Taċelħit: ''ⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜ, تشلحيت, taclḥit'' ), hija lingwa Berbera. Huwa mitkellem mix-Xluħ fil-[[Marokk]]. It-Taxelħit huwa l-iktar lingwa Berbera importanti tal-[[Marokk]], u anke tal-[[Afrika]] ta' Fuq kollha, fin-numru li jitkellmuh u fil-firxa tiegħu. Ir-reġjun tas-Sus huwa l-qalba taż-żona tal-firxa.

{{Stub|Informatika}}

[[File:Malta - Birzebbuga - Triq Benghajsa - Fort Benghajsa 01 ies.jpg|thumb|Il-Fortizza ta’ Bengħisa]]

'''Brú na Bóinne''' (pronunzja bl-[[Lingwa Irlandiża|Irlandiż]]: [ˈbˠɾˠuː n̪ˠə ˈbˠoːn̠ʲə]; li litteralment tfisser "Palazz ta' Boyne" jew aħjar "Wied ta' Boyne") jew '''l-oqbra tal-Wied ta'''' '''Boyne''', hija żona fil-Kontea ta' Meath, l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]], li tinsab f'lilwa tax-xmara [[Boyne]]. Fiha wieħed mill-iżjed pajsaġġi [[Preistorja|preistoriċi]] importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]] li jmur lura għan-[[Neolitiku]]. Tinkludi l-oqbra megalitiċi tal-passaġġ il-kbir ta' [[Knowth]], [[Newgrange]] u [[Dowth]], kif ukoll xi 90 [[monument]] addizzjonali. Il-[[kultura]] [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] assoċjata ma' dawn is-siti tissejjaħ il-"kultura ta' Boyne".

Il-'''Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi''' (bl-Olandiż: ''Hollandsche Waterlinie'', ortografija moderna bl-Olandiż: ''Hollandse Waterlinie''), magħrufa wkoll bħala '''Linja tal-Ilma Olandiża''', kienu serje ta' linji tal-ilma difensivi maħsuba minn [[Maurice ta' Nassau]] fil-bidu tas-[[Seklu XVII|seklu 17]], u mwettqa minn ħuh tar-rispett [[Frederick Henry]]. Flimkien ma' korpi naturali tal-ilma, il-Linja tal-Ilma ntużat biex tittrasforma l-Olanda, ir-reġjun l-iktar fil-Punent tan-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]] u biswit il-[[Baħar tat-Tramuntana]], kważi fi gżira. Fis-seklu 19, il-Linji tal-Ilma Difensivi ġew estiżi biex tiġi inkluża l-belt ta' [[Utrecht]].<ref>{{Ċita web|url=https://nieuwehollandsewaterlinie.nl/|titlu=Plan jouw dagje uit in de Nieuwe Hollandse Waterlinie|sit=Nieuwe Hollandse Waterlinie|lingwa=nl-NL|data-aċċess=2021-10-15}}</ref>

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

{{stub|Letteratura}}
]]

{{stub|ġeografija}}
 "Xita"
|innu_nazzjonali             = ''[[Fatshe leno la rona]]''
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Ingliża|Ingliż]]<br /> [[Lingwa Setswana|Setswana]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Gaborone]]
|latd=25 |latm=40 |latNS=S |lonġd=25 |lonġm=55 |lonġEW=E 
|l-ikbar_belt                = [[Gaborone]]
|tip_gvern                   = [[Repubblika Parlamentari]]
|titlu_kap1                  = [[President tal-Botswana|President]]
|titlu_kap2                  = [[Viċi-President tal-Botswana|Viċi President]]
|isem_kap1                   = [[Ian Khama]]
|isem_kap2                   = [[Mokgweetsi Masisi]]
|poż_erja                    = 47 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 581,730 
|erja_mi_kw                  = 224,610 
|perċentwal_ilma             = 2.6
|sena_stima_popolazzjoni     = 2012
|stima_popolazzjoni          = 2,029,307
|ċensiment_popolazzjoni      = 1,680,863 
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2001
|poż_stima_popolazzjoni      = 144
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|densità_popolazzjoni_km2    = 3.4
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 8.9
|poż_densità_popolazzjoni    = 229 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $29.707 biljun
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $16,029
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}}  0.633
|poż_IŻU                     = 167
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = mir-[[Renju Unit]]
|data_stabbilit1             = 30 ta' Settembru, 1966
|valuta                      = [[Pula tal-Botswana|Pula]]
|kodiċi_valuta               = BWP
|żona_ħin                    = [[Ħin Ċentrali tal-Afrika]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = mhux osservati
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.bw]]
|kodiċi_telefoniku           = +267
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $17.570 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $9,480
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}
Il-'''Botswana''', uffiċjalment il-'''Repubblika tal-Botswana''', huwa [[pajjiż interkjuż]] fin-nofsinhar tal-[[Afrika]]. Iċ-ċittadini jirreferu għalihom infushom bħala "Batswana" (singular: Motswana), iżda ħafna sorsi bl-Ingliż jużaw "Botswana" minflok. Preċedentement il-[[Protettorat]] Britaniku ta' [[Bechuanaland Protettorat|Bechuanaland]], il-Botswana adotta l-isem ġdid tagħha wara li sar indipendenti fi ħdan il-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] fit-30 ta' Settembru 1966. Hija ddeċidiet għażla libera u ġusta demokratika  [[Elezzjonijiet fl-Botswana|elezzjonijiet]] mill-indipendenza.

'''Valerie Sybil Wilmer''' (imwielda fis-7 ta' Diċembru 1941) hija [[Fotografu|fotografa]] u kittieb Ingliża<ref>{{Ċita web|url=http://womensliberationmusicarchive.co.uk/w/|titlu=Val Wilmer – Journalist, historian and photographer|awtur=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|data=10 October 2010|pubblikatur=The Women's Liberation Music Archive|data-aċċess=1 September 2014}}</ref> li tispeċjalizza fil-mużika u l-kultura [[jazz|tal-jazz]], [[mużika gospel|gospel]], [[blues]], u mużika [[Afrikani tal-Karibew Brittaniċi|Afrikana tal-Karibew Brittanika]]. Il-kotba notevoli tagħha jinkludu ''Jazz People'' (1970) u ''As Serious As Your Life'' (1977), it-tnejn ippubblikati għall-ewwel darba minn Allison u Busby.<ref>{{Ċita web|url=http://themissingchapter.co.uk/public-events/|titlu=Public Events {{!}} Black Chronicles {{!}} ' As Serious As Your Life': Val Wilmer In Conversation With Margaret Busby|data=2014|pubblikatur=[[Autograph ABP]]|data-aċċess=23 October 2021|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211023105931/http://themissingchapter.co.uk/public-events/|arkivju-data=23 October 2021|url-status=dead}}</ref> [[awtobijografija|L-awtobijografija]] ta’ Wilmer, ''Mama Said There'd Be Days Like This: My Life in the Jazz World'', ġiet ippubblikata fl-1989.

tal-Hospicio Cabañas]]
Il-'''Hospicio Cabañas''' jew '''Mużew ta' Cabañas''' f'[[Guadalajara]], [[Jalisco]], il-[[Messiku]], kien wieħed mill-eqdem u mill-ikbar istituti għall-iltiema u kumplessi ta' sptar fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]]. Issa li ġie kkonvertit f'[[mużew]], is-sala prinċipali tospita l-affreski kapulavur tal-pittur [[José Clemente Orozco]]. Il-Hospicio Cabañas tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/815/|titlu=Hospicio Caba&ntilde;as, Guadalajara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-20}}</ref>

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

'''Ħamrun Spartans Football Club''' hu [[klabb tal-futbol]] [[Malta|Malti]] bbażat il-[[Ħamrun]]. It-tim rebaħ l-[[L-Ewwel Diviżjoni Maltija|Ewwel Diviżjoni Maltija]] fl-2007. Wara l-promozzjoni għal-[[Premier League Malti]] lis-Spartans spiċċaw fis-6 post fl-2008 u rnexxielhom jibqgħu fl-ogħla diviżjoni s'issa.

{{Wikidata Infobox}}

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{{Nebbieta|Kultura}}
|suġġett=Brian Selznick|xeneġġjatur={{plainlist|
* [[Ted Elliott]]
* [[Terry Rossio]]
* [[Joe Stillman]]
* [[Roger S. H. Schulman]]
}}|produttur={{plainlist|
* [[Aron Warner]]
* [[John H. Williams]]
* [[Jeffrey Katzenberg]]
}}|atturi=*Mike Myers: Shrek
*Eddie Murphy: Donkey
*Cameron Diaz: Princess Fiona
*John Lithgow: Lord Farquaad|montatur=Sim Evan-Jones|mużiċista={{plainlist|
* [[Harry Gregson-Williams]]
* [[John Powell]]
}}|make-up=|premi=}}'''''Shrek''''' huwa film animazzjoni Amerikan tal-2001, ibbażat fuq il-ktieb ta' William Steig ''Shrek!''.

'''Zond 5''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Зонд 5, litteralment "Sonda 5") kien inġenju spazjali tal-programm [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] "Zond". F'Settembru 1968 sar it-tieni inġenju spazjali li vvjaġġa u dar mal-[[qamar]], u l-ewwel wieħed li reġa' lura fid-[[Id-Dinja|dinja]] qawwi u sħiħ. Zond 5 ġarr l-ewwel organiżmi terrestri qrib il-qamar, fosthom żewġ fkieren tal-art, bajd tad-dubbien tal-frott, u pjanti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/the-first-earthlings-around-the-moon-were-two-soviet-tortoises|titlu=The First Earthlings Around the Moon Were Two Soviet Tortoises|sit=Discover Magazine|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-20}}</ref> Il-fkieren tal-art ġarrbu bidliet bijoloġiċi matul it-titjira, iżda ġie konkluż li l-bidliet seħħew primarjament minħabba l-ġuħ u li ma tantx kienu affettwati mill-ivvjaġġar fl-ispazju.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1968-076A|titlu=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details|sit=nssdc.gsfc.nasa.gov|data-aċċess=2021-08-20}}</ref><ref>Siddiqi, Asif A. (2018). ''Beyond Earth: A Chronicle of Deep Space Exploration, 1958–2016'' (PDF). Washington, D.C.: NASA History Program Office. p. 80. ISBN <bdi>9781626830424</bdi>. p. 80.</ref>

{{Taxobox
| isem = Tlacuatzin canescens
| stampa = Tlacuatzin canescens.jpg
| stat = LC
| sistema_stat = IUCN3.1
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Tlacuatzin'''''
| awtorità_ġeneru = Voss & Jansa, 2003
| speċi = '''''T. canescens'''''
| binominali = ''Tlacuatzin canescens''
| awtorità_binominali = ([[Joel Asaph Allen|J. A. Allen]], 1893)
| mappa_firxa = Grayish Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Tlacuatzin canescens
}}
'''Tlacuatzin''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

. Mill-frott ta' din l-ispeċi jsiru żewġ ħwawar importanti;  l-aril aħmar (mace) li qed jghatti wiċċ l-ghadma tal-frotta. Filwaqt li mill-ghadma tal-frotta jsir in-[[noċemuskata]].]]
'''Il-botanika''', imsejħa wkoll '''ix-xjenza tal-pjanti''', hija qasam fix-[[xjenza]] dwar l-istudju tal-ħajja  tal-pjanti u fergħa mill-[[bijoloġija]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/botany|titlu=Definition of BOTANY|data=2023-07-29|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Filwaqt li l-'''Botanista''' jew '''fitologu''' huwa xjenzat li jispeċjalizza f'dan il-qasam<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/botanist|titlu=BOTANIST - English meaning Cambridge Dictionary|kunjom=Cambridge University Press & Assessment 2023|data=2023|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=English|data-aċċess=2023-07-29}}</ref>. Il-kelma "botanika" ġejja mill-kelma Griega tal-qedem βοτάνη li tfisser " mergħa "," ħaxix ", jew " għalf "<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=bota/nh|titlu=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, βοτάνη|sit=www.perseus.tufts.edu|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>; il- kelma βοτάνη  min-naħa tagħha hija mnissla minn βόσκειν, li tfisser "biex jitimgħu" jew " jirgħu ". <ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20170908201347/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|titlu=Botany|kunjom=Harper|isem=Douglas|data=2023|sit=www.etymonline.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=botany&searchmode=none|arkivju-data=2017-09-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|titlu=A Dictionary of Entomology - Google Books|data=2023-02-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230210172545/https://books.google.com/books?id=d0XSwMJLDg4C&q=botane%20boskein%20botany&pg=PA134|arkivju-data=2023-02-10|url-status=bot: unknown}}</ref>Tradizzjonalment, il-botanika kienet tinkludi wkoll l-istudju tal-fungi u tal-[[alka]] li illum huma ikklassifikati u s f'renji separati u studjati separatament<ref>Scamardella, J. M. (1999). Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. ''International Microbiology'', ''2''(4), 207-216.DOI:10.2436/IM.V2I4.9219</ref>. Ilum il-ġurnata, il-botaniċi jistudjaw madwar 410,000 [[speċi]] ta ' pjanti terrestri li jinkludu pjanti vaskulari (391,000) u pjanti tal-fjuri (369,000)<ref>{{Ċita web|url=https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|titlu=The State of the World's Plants Report- 2016 Royal Botanic Gardens, Kew|kunjom=Royal Botanic Gardens, Kew|data=2016|sit=kew.iro.bl.uk/concern/reports/f931f1de-72c7-46b4-b57c-28eb417c53ec?locale=en|lingwa=en|data-aċċess=2023-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160928190506/https://stateoftheworldsplants.com/report/sotwp_2016.pdf|arkivju-data=2016-09-28}}</ref> filwaqt li madwar 20,000 minnhom huma brijofiti<ref>{{Ċita web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/|titlu=Bryophytes (Mosses and liverworts) — The Plant List|sit=www.theplantlist.org|data-aċċess=2023-07-25}}</ref>.

0.523
|poż_IŻU                     = 139
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;white-space:nowrap;">medju</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Imperu Khmer]]
|data_stabbilit1             = 802
|avveniment_stabbilit2       = [[Imperu Franċiż kolonjali|kolonizzazzjoni Franċiża]]
|data_stabbilit2             = 1863
|avveniment_stabbilit3       = [[Indipendenza]]
|data_stabbilit3             = 9 ta Novembru, 1953
|avveniment_stabbilit4       = [[Kambodja Moderna|Monarkija restawrata]]
|data_stabbilit4             = 24 ta Settembru 1993
|valuta                      = [[riel tal-Kambodja|Riel]]<sup>a</sup>
|kodiċi_valuta               = KHR
|żona_ħin                    = 
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = mhux osservati
|differenza_żona_ħin_legali  = +1
|cctld                       = [[.kh]]
|kodiċi_telefoniku           = +855
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $14.204 biljun
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $931
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = Id-[[dollaru tal-Istati Uniti|dollaru Amerikan]] huwa wkoll użat.
}}

'''Tetiana Mykolaivna Ostashchenko''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Тетяна Миколаївна Остащенко; twieldet f'Awwissu 1974) hija [[tabib]] militari, brigadier ġeneral u Kmandant Ukrena tal-Forzi Mediċi tal-Forzi Armati Ukreni (mill-2021). Hija l-ewwel mara fl-[[Storja|istorja]] tal-[[Ukrajna]] li tikkmanda fergħa militari, kif ukoll l-ewwel mara li għandha l-grad ta' brigadier ġeneral fil-pajjiż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.ukrinform.net/rubric-defense/3304232-ukraine-army-sees-first-woman-brigadier-general.html|titlu=Ukraine Army sees first woman brigadier general|sit=www.ukrinform.net|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

Il-'''Knisja tal-Qalb l-Aktar Imqaddsa tal-Mulej''' ( Czech: Kostel Nejsvětějšího Srdce Páně) hija knisja [[Knisja Kattolika|Kattolika]] [[knisja|Rumana]] fil-[[ Pjazza Jiřího z Poděbrad |Pjazza Jiřího z Poděbrad]] fid-distrett ta' [[ Vinohrady |Vinohrady]] ta' [[Praga]]. Inbniet bejn l-1929 u l-1932 u mfassla mill-perit [[Slovenja|Sloven]] [[ Jože Plečnik |Jože Plečnik]].  Plečnik sab l-ispirazzjoni għal din il-kostruzzjoni f'disinni antiki [[Kristjaneżmu|Nisranija]]. 

{{stub|Botanika}}
'''Injam''' huwa materjal organiku furmat bħalha "Xylem" sekondarju fiz-zkuk tal-pjanti. F'Siġra ħajja ġġorr l-ilma u nutrijenti lill-weraq u f'affarijiet oħra ħajjin. L-Injam jaħdem bħalha funżjoni ta' sapport u b'hekk tikkontribwixxi sabiex l-pjanti jikbru f'qisien kbar. Injam jista' ukoll jirreferi għal materjali ta' pjanti oħrajn u affarijiet simili u għal materjal maħdum mill-injam.

'''Palmyra''' jew '''Palmira''' (/pælˈmaɪrə/ ''pal-MY-rə''; bil-Palmiren b'ittri Rumani: ''Tadmor''; bl-[[Għarbi]]: تَدْمُر, b'ittri Rumani: ''Tadmur'') hija belt tal-qedem fil-parti tal-Lvant tal-Lvant Nofsani, li issa tinsab fiċ-ċentru tas-[[Sirja]] moderna. Il-fdalijiet [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] jmorru lura għan-[[Neolitiku]], u fid-dokumenti storiċi l-belt tissemma għall-ewwel darba fil-bidu tat-tieni millenju [[Ante Christum natum|Q.K]]. Palmyra għaddiet minn qawwa għall-oħra u minn imperu għall-ieħor diversi drabi qabel ma ġiet soġġetta għall-[[Imperu Ruman]] fis-seklu 1 [[WK|W.K]].

{{Taxobox
| isem = Coccinella
| stat =
| stampa = 5-stip LHB 09.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Arthropoda]]
| klassi = [[Insecta]]
| ordni = [[Coleoptera]]
| familja = [[Coccinellidae]]
| ġeneru = '''''Coccinella'''''
| awtorità_ġeneru = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = 
*''[[Coccinella californica]]''
*''[[Coccinella hieroglyphica]]''
*''[[Coccinella monticola]]''
*''[[Coccinella novemnotata]]''
*''[[Coccinella septempunctata]]''
*''[[Coccinella transversoguttata]]''
*''[[Coccinella trifasciata]]''
*''[[Coccinella undecimpunctata]]''
}}
Il-ġeneru '''Coccinella''' huwa wieħed mill-iktar ġeneri familjari tan-[[nannakoli]]. Tipikament, il-membri ta' dan il-ġeneru ikollhom  ġwienaħ protettivi (elitra) ta' lewn [[aħmar]] jew [[oranġjo]] mżewqin b'tikkek jew faxxex ta' lewn [[iswed]]. Dan il-ġeneru għandu membri imferrxin l-iktar fl-emisfera ta' fuq tad-[[dinja]].

Il-'''Wied tat-Tempji''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Valle dei Templi''; bl-[[Sqalli|Isqalli]]: ''Vaddi di li Tempri'') huwa sit arkeoloġiku f'[[Agrigento]] (magħrufa bħala ''Akragas'' fil-[[Greċja]] Antika), [[Sqallija]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji straordinarji ta' arti u arkitettura tal-Greċja Antika, u huwa wieħed mill-attrazzjonijiet prinċipali ta' Sqallija minn mindu tniżżel bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-22}}</ref> 

[[File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Béguinage ta' Kortrijk.]]
'''Béguinage''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]] u bil-Fjamming: ''Begijnhof'') hija kumpless arkitettoniku maħluq mill-''beguines'' domestiċi, li kienu nisa reliġjużi lajċi li kienu jgħixu f'komunità mingħajr ma jieħdu l-voti jew jirtiraw mid-[[Id-Dinja|dinja]].

L-'''Alatyr''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Ала́тырь) hija xmara fil-[[Mordovja]], ir-[[Russja]], u hija t-tributarja tax-xellug tax-xmara [[Sura]].<ref>{{Ċita web|url=http://bse.sci-lib.com/article009997.html|titlu=Алатырь (река)|sit=bse.sci-lib.com|data-aċċess=2022-04-22}}</ref> Ix-xmara Alatyr twila 296 kilometru (184 mil), u għandha baċir wiesa' 11,200 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=177538|titlu=Государственный водный реестр: река АЛАТЫРЬ|sit=textual.ru|data-aċċess=2022-04-22}}</ref> Ix-xmara tiffriża kollha f'Novembru u tibqa' solida bis-silġ sa April. L-irħula ta' [[Ardatov]] u ta' [[Alatyr (raħal)|Alatyr]] (bl-[[Erżjan]]: Ратор, b'ittri Rumani: ''Rator'') jinsabu max-xmara Alatyr.<ref>Evtuhov, Catherine (November 2011). ''Portrait of a Russian Province: Economy, Society, and Civilization in Nineteenth-century Nizhnii Novgorod''. University of Pittsburgh Pre. ISBN <bdi>9780822977452</bdi>.</ref>

Il-'''Gżira ta' Gorée''' jew '''Gorée''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: '''Île de Gorée'''; pronunzjata: [ildəɡoʁe]; bil-[[Lingwa Wolof|Wolof]]: ''Beer Dun'') hija waħda minn 19-il ''communes d'arrondissement'' (jiġifieri distrett) tal-belt ta' [[Dakar]], is-[[Senegal]]. Hija gżira b'erja ta' 18.2-il ettaru (45 akru) li tinsab 2 kilometri (1.1 mil nawtiku; 1.2 mil) mill-port prinċipali ta' Dakar (koordinati: 14°40′N 17°24′W), u hija famuża bħala destinazzjoni għal dawk li huma interessati fl-istorja tal-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] fl-[[Oċean Atlantiku]].

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

{{Nebbieta|kultura}}
'''Eugen Berthold Friedrich Brecht''' (10 ta' Frar 1898 – 14 ta' Awwissu 1956), magħruf professjonalment bħala '''Bertolt Brecht''', {{Nota|Pronounced {{IPAc-en|b|r|ɛ|x|t}} {{respell|BREKHT}},<ref>{{Dictionary.com|Brecht}}</ref><ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Brecht,+Bertolt |title=Brecht, Bertolt |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> in German {{IPA-de|ˈbɛʁtɔlt ˈbʁɛçt||de-Bertolt Brecht.ogg}}.}} kien [[teatrant]] Ġermaniż, drammaturgu, u poeta. Trabba fi żmien ir-Repubblika ta’ Weimar u kellu l-ewwel suċċessi tiegħu bħala drammaturgu fi Munich. Mar joqgħod Berlin fl-1924, fejn kiteb ''[[L-Opra ta' Tliet Ħabbiet]]'' ma’ [[Kurt Weill]] u beda kollaborazzjoni mal-kompożitur [[Hanns Eisler]]. Mgħaddas fil-ħsieb Marxista matul dan il-perjodu, kiteb ''[[Lehrstücke]]'' didattiċi u sar teoriku ewlieni tat-[[teatru epiku]] (li aktar tard ipprefera jsejjaħ "teatru djalettiku") u l-[[Verfremdungseffekt]].

Ir-'''Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Réserves naturelles de l'Aïr et du Ténéré'') huma riżervi naturali nazzjonali fin-[[Niġer]]. Jinkludu diversi deżinjazzjonijiet, fosthom bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Ir-riżervi jkopru kemm in-nofs tal-Lvant tal-Muntanji ta' Aïr kif ukoll is-sezzjonijiet tal-Punent tad-Deżert ta' Ténéré.

'''El Torcal''' jew '''El Torcal de Antequera''' hija riżerva naturali fil-katina muntanjuża tas-Sierra del Torcal, li tinsab fin-Nofsinhar tar-raħal ta' [[Antequera]] fil-Provinċja ta' [[Málaga]], lil hinn mill-awtostrada A45 fl-[[Andalusija]], [[Spanja]].<ref>Gonzalez, David. Map and Guide of El Torcal. 3rd Edition. ISBN 978-84-613-9584-2.</ref> Hija magħrufa għall-formazzjonijiet tal-blat mhux tas-soltu tagħha, u titqies bħala wieħed mill-iżjed pajsaġġi karstiċi impressjonanti fl-[[Ewropa]]. Iż-żona ta' El Torcal ġiet iddeżinjata bħala Sit Naturali ta' Interess Nazzjonali f'Lulju 1929, u Riżerva u Park Naturali ta' madwar 17-il kilometru kwadru ġew maħluqa f'Ottubru 1978. Fl-2016 saret waħda mill-ħames komponenti li jsawru s-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] tas-[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-26}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

'''Ġużeppina Bakhita''' (twieldet fl-1869 – miet fit-8 ta' Frar 1947) kienet skjava [[Sudan]]iża li saret [[Knisja Kattolika|Kattolika]] u soru Kanossjana fl-Italja, fejn għexet u ħadmet għal 45 sena. Nhar l-1 ta' Ottubru 2000, il-[[Papa Ġwanni Pawlu II]] ddikjaraha qaddisa.

Il-'''Kalifat Almohad''' jew '''il-Mwaħħdin''' (bl-[[Għarbi]]: خِلَافَةُ ٱلْمُوَحِّدِينَ jew دَوْلَةُ ٱلْمُوَحِّدِينَ jew ٱلدَّوْلَةُ ٱلْمُوَحِّدِيَّةُ mill-Għarbi ٱلْمُوَحِّدُونَ <small>b'ittri Rumani:</small> ''Kħilafat ul-Muwaħħidīn'', jew ''ad-Dawlat ul-Muwaħħidīn'' mill Għarbi ''al-Muwaħħidūn'', <small>litt.</small> "dawk li jistqarru t-twemmin ta' Alla wieħed"<ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/almohad|titlu=Almohad definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|sit=www.collinsdictionary.com|data-aċċess=2021-01-09}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Bennison|isem=Amira K.|sena=2016|titlu=Almoravid and Almohad Empires|url=https://books.google.com/books?id=19JVDwAAQBAJ&pg=PA299|pubblikatur=Edinburgh University Press|paġni=299–300, 306|isbn=978-0-7486-4682-1}}</ref>) kien imperu [[Iżlam|Mislem]] [[Berberi|Berberu]] tat-Tramuntana tal-[[Afrika]] mwaqqaf fis-seklu 12. Fl-eqqel tiegħu, kien jikkontrolla ħafna mill-[[Peniżola]] Iberika Iżlamika (Al-Andalus) u t-Tramuntana tal-Afrika (il-[[Magreb]]).<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Almohads|title=Almohads {{!}} Berber confederation|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2021-05-05}}</ref><ref name="BoweringCrone2013">{{cite book|kunjom=Bowering|isem=Gerhard|year=2013|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|url=https://books.google.com/books?id=q1I0pcrFFSUC&pg=PA34|lingwa=en|publisher=Princeton University Press|page=34|isbn=978-0-691-13484-0}}</ref><ref name="Oxford Bibliographies 2020">{{cite web|url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195390155/obo-9780195390155-0217.xml|title=Almohads – Islamic Studies|date=6 Jan 2020|website=Oxford Bibliographies|access-date=11 Feb 2020}}</ref> Il-moviment Almohadi twaqqaf minn Ibn Tumart fost it-tribujiet Masmuda Berberi, iżda l-Kalifat tal-Almohadi u d-dinastija fit-tmun twaqqfu wara mewtu minn [[Abd al-Mu'min al-Gumi]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Abun-Nasr|isem=Jamil M.|sena=1987|titlu=A History of the Maghrib in the Islamic Period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC&pg=PA118|lingwa=en|pubblikatur=Cambridge University Press|paġni=87, 94, and others|isbn=978-0-521-33767-0}}</ref><ref name=":0522">{{Ċita ktieb|kunjom=Hopkins|isem=J.F.P.|sena=1986|sena-oriġinali=1971|kapitlu=Ibn Tūmart|titlu=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-1/ibn-tumart-SIM_3078|volum=3|post=|pubblikatur=Brill|paġni=958–960|isbn=978-90-04-16121-4}}</ref><ref name=":052">{{Ċita ktieb|kunjom=Lévi-Provençal|isem=Évariste|sena=1986|sena-oriġinali=1960|kapitlu='Abd al- Mu'min|titlu=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/abd-al-mumin-SIM_0109|volum=1|post=|pubblikatur=Brill|paġni=78–80|isbn=978-90-04-16121-4}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Adamson|isem=Peter|data=|sena=2005|editur-kunjom2=|editur-isem2=|titlu=The Cambridge Companion to Arabic Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=xowm255qOzQC&pg=PA180|lingwa=en|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-52069-0}}</ref> Madwar l-1120, Ibn Tumart l-ewwel stabbilixxa stat Berberu f'[[Tinmel]] fil-[[Muntanji Atlas]].<ref name=":6">{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/topic/Almohads|titlu=Almohads {{!}} Berber confederation|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-05}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.britannica.com/topic/Almohads "Almohads | Berber confederation"]. </cite></ref> Taħt Abd al-Mu'min (li rrenja mill-1130 sal-1163), il-moviment irnexxielu jwaqqa' d-dinastija [[Dinastija Almoravid|Almoravid]] li kienet tiggverna l-[[Marokk]] fl-1147, meta rebaħ [[Marrakesh|Marrakexx]] u ddikjara lilu nnifsu kaliff. Imbagħad estenda s-setgħa tiegħu fuq il-Magreb kollu sal-1159. Al-Andalus malajr segwa u safa taħt il-ħakma tal-Almohadi sal-1172.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Buresi|isem=Pascal|kunjom2=El Aallaoui|isem2=Hicham|sena=2012|titlu=Governing the Empire: Provincial Administration in the Almohad Caliphate (1224–1269)|url=https://books.google.com/books?id=Hl5_--mK8q4C|sensiela=Studies in the History and Society of the Maghrib|volum=3|post=Leiden|pubblikatur=Brill|isbn=978-90-04-23333-1}}</ref>

'''Jum Zamenhof''' (bl-[[Esperanto]]: ''Zamenhofa Tago'', bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Dzień Zamenhofa''), imsejjaħ ukoll '''Jum il-Kotba bl-Esperanto'''<ref>{{Ċita web|url=http://www.linguistic-rights.org/zamenhof-tago/2017/Zamenhof_Day_Esperanto_Book_Day_15_December_2017_EN.html|titlu=Zamenhof-Day / Esperanto Book Day, 15 December {{!}} Zamenhof-Tago - Esperanta Libro-Tago|sit=www.linguistic-rights.org|data-aċċess=2023-04-14}}</ref>, jiġi ċċelebrat fil-15 ta' Diċembru, jum twelid il-ħallieq tal-Esperanto [[Ludwik Lejzer Zamenhof]]. Huwa l-iżjed jum iċċelebrat fil-[[kultura]] tal-Esperanto. F'dan il-jum, l-[[Esperantoloġija|Esperantisti]] jorganizzaw sessjonijiet ta' tagħrif u avvenimenti kulturali biex jippromwovu l-letteratura bl-Esperanto.<ref>{{Ċita web|url=http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm|titlu=china radio international|sit=esperanto.cri.cn|data-aċċess=2023-04-14}}</ref>

'''Il-Professur Pietru Pawl Saydon''' (24 ta' Lulju 1895 - [[22 ta' Marzu]], [[1971]]), kien saċerdot Kattoliku u studjuż kbir tal-[[Lingwa Maltija|ilsien Malti]], tal-ilsna semitiċi u tal-[[Bibbja]]. Għamel żmien President tal-[[Għaqda tal-Malti (Università)|Għaqda tal-Malti fl-Università ta' Malta]]. Jibqa' magħruf l-iktar għall-kontribut kbir li ta lill-ilsien Malti meta qaleb waħdu l-[[Bibbja]] mill-[[Lingwa Ebrajka|Ebrajk]] għall-Malti.

'''Il-karozzi tal-linja (xarabank) f'Malta''' tfaċċaw fl-1905. Minbarra li jiprovdu [[trasport pubbliku]] madwar il-pajjiż, sal-2011, ix-xarabank tradizzjonali ta’ Malta serviet bħala attrazzjoni turistika popolari minħabba d-dehra unika tagħhom. Sal-aħħar ta' din l-operazzjoni tradizzjonali, Malta kellha diversi tipi ta' karozzi tal-linja.

Il-'''Foresti Tropikali tal-Atsinanana''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tniżżel fil-lista fl-2007 u jikkonsistu minn 13-il żona speċifika maqsuma f'sitt parks nazzjonali fil-Lvant ta' [[Madagaskar|Madagascar]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1257/|titlu=Rainforests of the Atsinanana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-27}}</ref>

{{stub|intrapriża}}

Il-'''Kastell ta' Nesvizh''' jew il-'''Kastell ta'''' '''Nyasvizh''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Нясвіжскі замак, b'ittri Rumani: ''Niasvižski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Несвижский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''zamek w Nieświeżu''; bil-[[Lingwa Litwana|Litwan]]: ''Nesvyžiaus pilis'') huwa kastell residenzjali tal-[[familja Radziwiłł]] f'Nyasvizh (Nesvizh), il-[[Belarussja]]. Il-kastell jinsab 183 metru (600 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena fis-sekli 16 u [[Seklu 17|17]], u kien proprjetà tal-familja Radziwiłł sal-1939. Il-kastell u l-Knisja tal-Corpus Christi fil-qrib kienu strumentali fl-iżvilupp tal-arkitettura [[Russja|Russa]] u [[Ewropa Ċentrali|Ewropea Ċentrali]].<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2005, il-kastell, il-knisja u l-ambjent tal-madwar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1196/|titlu=Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref>

'''Monte Águila''' hija belt [[Ċili|Ċilena]] li tinsab fir-[[:es:Región_del_Biobío|Reġjun ta 'Biobío]], fil-muniċipalità ta' [[:es:Cabrero_(Chile)|Cabrero]], 6 kilometri fin-nofsinhar tal-belt bl-istess isem<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2018-06-14 |titlu=Archive copy |url=http://www.monteaguila.cl/ubicacion.html |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160317115424/http://www.monteaguila.cl/ubicacion.html |arkivju-data=2016-03-17 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Ċita web |data-aċċess=2018-06-14 |titlu=Archive copy |url=http://www.cabrero.cl/conoce |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180614071650/http://www.cabrero.cl/conoce |arkivju-data=2018-06-14 |url-status=dead }}</ref>. Tinkludi popolazzjoni ta '6,090 abitant<ref>https://web.archive.org/web/20090914033147/http://www.ine.cl:80/cd2002/sintesiscensal.pdf</ref>.<gallery mode="nolines" widths="200" heights="180">
Stampa:Plaza monte águila 20190701.jpg|Pjazza prinċipali.
Stampa:Bomberos monte aguila.jpg| Għassa tan-nar 
Stampa:Fiestas Patrias 2019 (303).jpg|Istadium tal-futbol
Stampa:20190818 GIMNASIO MONTE ÁGUILA.jpg|Ġinnasju
</gallery>{{commons|Monte Aguila}}

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum sufi ta' Derby''', magħruf xjentifikament bħala ''Caluromys derbianus'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni b'firxa min-Nofsinhar tal-[[Messiku]] sat-Tramuntana tal-[[Ekwador]].

Il-'''Villa ta' Adrijanu''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Villa Adriana'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-fdalijiet arkeoloġiċi ta' kumpless ta' villa kbira li nbniet għall-ħabta tal-120 W.K. mill-Imperatur [[Imperu Ruman|Ruman]] [[Adrijanu]] f'[[Tivoli]] daqsxejn 'il barra minn [[Ruma]]. Is-sjieda tas-sit hija tar-Repubblika tal-[[Italja]] u mill-2014 hija ġestita mill-Polo [[Mużew|Museale]] del [[Lazjo|Lazio]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/907/|titlu=Villa Adriana (Tivoli)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-14}}</ref>

Is-'''Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca''' jinsab fil-provinċja ta' [[Burgos]] fit-Tramuntana ta' [[Spanja]] u huwa notevoli għall-evidenza li nstabet fih ta' okkupazzjoni [[Bniedem|umana]] [[Preistorja|preistorika]] bikrija. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/989/|titlu=Archaeological Site of Atapuerca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

Il-'''jeddijiet''' huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Bulgarija]] aċċettat il-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO fis-7 ta' Marzu 1974, u b'hekk is-siti storiċi u naturali tagħha saru eliġibbli biex jiżdiedu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/bg|titlu=Bulgaria - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-11}}</ref>

L-'''Għerien ta' Elephanta''' huma ġabra ta' għerien-tempji li b'mod ġenerali huma ddedikati lill-alla Xiva tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]], li ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Dawn jinsabu fil-Gżira ta' Elephanta jew ''Gharapuri'' (li litteralment tfisser "il-belt tal-għerien"), fil-Port ta' [[Mumbai]], 10 kilometri (6.2 mili) fil-Lvant ta' Mumbai fl-istat [[Indja|Indjan]] ta' Mahārāshtra. Il-gżira, li tinsab madwar żewġ kilometri (1.2 mil) fil-Punent tal-Port ta' [[Jawaharlal Nehru]], tikkonsisti minn ħames għerien tal-Induiżmu, ftit fdalijiet ta' stupi [[Buddiżmu|Buddisti]] li jmorru lura għas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u żewġ għerien Buddisti bil-ġibjuni tal-ilma.

'''Jože Plečnik''' (twieled fit-23 ta' Jannar 1872 – miet fis-7 ta' Jannar 1957) kien [[arkitett]] Sloven li kellu impatt kbir fuq l-arkitettura moderna fi [[Vjenna]], l-[[Awstrija]], f'[[Praga]], iċ-[[Ċekja]], u f'[[Ljubljana]], il-[[belt kapitali]] tas-[[Slovenja]], b'mod partikolari bid-disinn tal-Pont Triplu ikoniku u tal-binja tal-Librerija Nazzjonali u tal-Librerija Universitarja Slovena, kif ukoll il-binjiet tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]], il-binja tas-[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]], iċ-ċimiterju ta' Ljubljana, parks, [[Pjazza|pjazez]], eċċ. L-impronta arkitettonika tiegħu fuq Ljubljana ġiet imqabbla mal-impatt li kellu [[Antoni Gaudí]] fuq [[Barċellona]], [[Spanja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.rtvslo.si/kultura/drugo/foto-plecniku-se-je-za-rojstni-dan-poklonil-tudi-slovenski-google/275330|titlu=Foto: Plečniku se je za rojstni dan poklonil tudi (slovenski) Google|sit=RTVSLO.si|lingwa=sl|data-aċċess=2022-03-23}}</ref>

It-'''Tempju ta' Haeinsa''' (bil-Korean magħruf ukoll bħala 해인사, 海印寺: it-Tempju tal-Mudra tal-Oċean) huwa tempju ewlieni tal-Ordni ta' Jogye (대한불교조계종, 大韓佛敎 曹溪宗) tal-[[Buddiżmu]] Seon Korean li jinsab fil-Park Nazzjonali ta' Gayasan (가야산, 伽倻山), fil-Provinċja tan-Nofsinhar ta' Gyeongsang, il-[[Korea t'Isfel]]. It-Tempju ta' Haeinsa huwa magħruf l-iktar bħala l-post fejn hija maħżuna t-''Tripitaka Koreana,'' jiġifieri l-kollezzjoni kompluta tal-Iskritturi Buddisti mnaqqxa fuq 81,350 tavla litografika tal-[[injam]], li ilha tinżamm hemmhekk mill-1398.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.orientalarchitecture.com/|titlu=Asian Historical Architecture: A Photographic Survey|kunjom=orientalarchitecture.com|sit=Asian Architecture|lingwa=EN|data-aċċess=2021-08-28}}</ref>

[[File:Map of Hong Kong 18 Districts en.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali ta' Ħong Kong]]
'''Ħong Kong''' uffiċjalment ir-'''Reġjun Amministrattiv Speċjali ta 'Ħong Kong tar-Repubblika Popolari taċ-Ċina''', huwa l-akbar u l-aktar popolati miż-żewġ reġjuni amministrattivi speċjali (SARs) tar- [[Ċina|Repubblika Popolari taċ-Ċina]], l-ieħor huwa l-Makaw . Għandha madwar seba’ miljun abitant li jissejħu “ Ħong Kong " (bl-[[Ingliż]]: ''Hong Kongers'').

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

{{Għall-aġġornament}}{{wikifikazzjoni}}
==Telefonija==
Linji prinċipali wżati: 187,000 ([[1997]])

{{coord|31|46|31.73|N|35|13|59.16|E|display=title}}
{{Nebbieta|Kultura}}
L-'''Istitut tat-Tempju''' ('''The Temple Institute - מכון המקדש''') huwa [[mużew]], istitut ta' riċerka u ċentru edukattiv fil-[[Ġerusalemm|Belt Qadima ta' Ġerusalemm]]. Din twaqqfet fl-1987 u hija ddedikata għaż-żewġ tempji f'Ġerusalemm (il-[[Ewwel Tempju]] u [[Tieni Tempju]]).

{{Automatic taxobox}}
'''Palaeothentidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rapreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). Din il-familja hija maqsuma f'żewġ sottofamilji, †[[Acdestinae]] u †[[Palaeothentinae]]. 

'''Poddata''' hija programm disponibbli f'format diġitali biex jitniżżel minn fuq l-Internet.<ref>{{Ċita enċiklopedija|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/podcast}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/podcast|titlu=Definition of PODCAST|sit=[[Merriam-Webster Dictionary]]|data-aċċess=April 20, 2023}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/dictionary/podcast|titlu=Podcast Definition & Meaning &#124; Britannica Dictionary|sit=britannica.com}}</ref> Pereżempju, serje episodika ta' fajls awdjo diġitali li utent jista’ jniżżel fuq apparat personali biex jisma’ meta jrid. Il-poddati huma primarjament mezz awdjo, iżda xi programmi joffru komponent tal-vidjo supplimentari.<ref>{{Ċita web|url=https://riverside.fm/blog/how-to-start-a-video-podcast|titlu=Video Podcast: How to Start a Podcast with Video in 5 Steps|sit=riverside.fm|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> L-applikazzjonijiet tal-istreaming u s-servizzi tal-ippoddjar jipprovdu mod konvenjenti u integrat biex jimmaniġġjaw kju ta’ konsum personali minn diversi sorsi ta’ poddati u tagħmir ta’ daqq. Hemm ukoll servizzi ta' tiftix tal-poddati, li jgħinu lill-utenti jsibu u jaqsmu episodji partikolari ta' xi poddata.<ref>{{Ċita web|url=https://lifehacker.com/the-best-podcast-search-engine-1818560337|titlu=The Best Podcast Search Engine|isem=Nick|awtur=Douglas|data=September 20, 2017|sit=lifehacker|pubblikatur=G/O Media Inc.|data-aċċess=January 30, 2022}}</ref>

'''Arslantepe''', magħrufa wkoll bħala '''Melid''' (bl-Ittit: ''Malidiya''<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ebeling|isem=Erich|kunjom2=Meissner|isem2=Bruno|kunjom3=Calmeyer|isem3=Peter|kunjom4=Weidner|isem4=Ernst|kunjom5=Edzard|isem5=Dietz Otto|data=1997|titlu=Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie: Meek - Mythologie|url=https://books.google.com/books?id=O1yFrzi-MgYC&pg=PA35|lingwa=en|pubblikatur=De Gruyter}}</ref> u possibbilment anke ''Midduwa''<ref>''KBo'' V 8 IV 18. Op. cit. Puhvel, Jaan. ''Trends in Linguistics: Hittite Etymological Dictionary:'' Vol. 6: ''Words Beginning with M.'' Walter de Gruyter, 2004.</ref>; bl-Akkadjan: ''Meliddu''<ref>Hawkins, John D. ''Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions. Vol. 1: Inscriptions of the Iron Age.'' Walter de Gruyter, 2000.</ref>; bl-Urartjan: ''Melitea''; bil-Latin: ''Melitene''), kienet belt antika max-xmara [[Tohma]], tributarja tal-parti ta' fuq tal-[[Ewfrate]] li tibqa' tiela' sal-muntanji Taurus. Ġiet identifikata mas-sit arkeoloġiku modern ta' Arslantepe ħdejn [[Malatya]], it-[[Turkija]].<ref name=":0">{{Ċita ktieb|kunjom=Burney|isem=Charles|data=2004-04-19|titlu=Historical Dictionary of the Hittites|url=https://books.google.com/books?id=74IJytg2XuUC&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA185,M1|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Scarecrow Press|paġni=185-186}}</ref>

'''Stećak''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећак, pronunzjata [stěːtɕak]) jew '''Stećci''' fil-plural (biċ-Ċirilliku Serbjan: Стећци, pronunzjata [stěːtɕtsi]) huwa l-isem mogħti lill-oqbra [[Medjuevu|Medjevali]] [[Monument|monumentali]] li jinsabu mifruxa madwar il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], u partijiet fil-fruntiera tal-[[Kroazja]], tal-[[Montenegro]] u tas-[[Serbja]]. Huwa stmat li 60,000 stećak jinsabu fi ħdan il-fruntieri tal-Bożnija-Ħerzegovina moderna u l-10,000 stećak l-oħra jinsabu fit-territorji attwali tal-Kroazja (4,400), tal-Montenegro (3,500), u tas-Serbja (2,100), f'iktar minn 3,300 sit differenti, b'iżjed minn 90 % minnhom f'kundizzjoni mwiegħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|titlu=Joint Nomination for Inclusion of Stećci - Medieval Tombstones in the World Heritage List {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2016-04-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160414002411/http://www.unesco.org/new/en/venice/about-this-office/single-view/news/joint_nomination_for_inclusion_of_stecci_medieval_tombstones_in_the_world_heritage_list|arkivju-data=2016-04-14|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/bs/%C4%8Diji-su-na%C5%A1i-ste%C4%87ci/a-18078579|titlu=Čiji su naši stećci? {{!}} DW {{!}} 23.11.2014|kunjom=Welle (www.dw.com)|isem=Deutsche|sit=DW.COM|lingwa=bs-BA|data-aċċess=2022-08-13}}</ref>

'''Mont-Saint-Michel''' (ippronunzjata bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[lə mɔ̃ sɛ̃ miʃɛl]; bin-Normann: ''Mont Saint Miché''; bil-Breton: ''Menez Mikael ar Mor'') hija gżira tal-mareat u komun tal-art kontinentali fin-[[Normandija]], [[Franza]].

(1496)]]Ir-'''Rinaxximent''' huwa perjodu fl-[[Storja|istorja]] [[Ewropa|Ewropea]] li jimmarka t-tranżizzjoni mill-[[Medjuevu|Medju Evu]] għall-modernità u li jkopri s-sekli 15 u 16, ikkaratterizzati minn sforz biex jitqanqlu u jiġu superati l-ideat u l-kisbiet tal-antikità klassika. Seħħ wara l-Kriżi tal-Medju Evu Aħħari u kien assoċjat ma' tibdil soċjali kbir. Minbarra l-perjodizzazzjoni standard, proponenti ta' "Rinaxximent twil" isostnu li beda fis-seklu 14 u ntemm fis-[[seklu 17]].<ref>Hageman, Elizabeth H., in ''Women and Literature in Britain, 1500-1700'', p. 190, 1996, ed. Helen Wilcox, Cambridge University Press, ISBN 978-0521467773.</ref>

{{Taxobox
| isem = Tlacuatzin canescens
| stampa = Tlacuatzin canescens.jpg
| stat = LC
| sistema_stat = IUCN3.1
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Tlacuatzin'''''
| awtorità_ġeneru = Voss & Jansa, 2003
| speċi = '''''T. canescens'''''
| binominali = ''Tlacuatzin canescens''
| awtorità_binominali = ([[Joel Asaph Allen|J. A. Allen]], 1893)
| mappa_firxa = Grayish Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Tlacuatzin canescens
}}
'''Tlacuatzin''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Pika ta' Moupin
| status = 
| status_ref =
| image =
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika ta' Moupin]] ''[[Ochotona thibetana]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. thibetana'''''
| binomial = ''[[Ochotona thibetana]]''
| binomial_authority = Argyropulo, 1948 
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Ochotona thibetana nagqenica]]''  
*''[[Ochotona thibetana osgoodi]]''  
*''[[Ochotona thibetana sacraria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana sikimaria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana thibetana]]'' 
}}

'''Teżawru''' jew '''[[dizzjunarju]] tas-sinonimi''' huwa xogħol ta' referenza għas-sejbien ta' sinonimi u xi kultant antonimi tal-kliem. Spiss teżawru jintuża mill-[[Kittieb|kittieba]] sabiex jgħinhom isibu l-aqwa kelma biex jesprimu idea.

'''Sannat''', jew '''Ta' Sannat''', hija lokalità [[Għawdex|Għawdxija]] b'popolazzjoni ta' madwar 2,200 ruħ.
[[File:Sudika Sannat.jpg|thumb]]

{{Wikifikazzjoni}}

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ta' Emilia
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi= '''''G. emiliae'''''
| binominali = ''Gracilinanus emiliae''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1909)
| mappa_firxa = Emilia's Gracile Mouse Opossum area.png
}}
L-'''opossum grazzjuż ta' Emilia''' (''Gracilinanus emiliae'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi ġrazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus emiliae'' jippreferi jgħix f'foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħażel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

'''Jum il-Lingwa Erżjana''' (bl-[[Erżjan]]: ''Erzjan Kelen Chi'', Эрзянь келень чи) ilu jiġi ċċelebrat kull 16 ta’ April mill-1993, l-iktar fil-[[Mordovja]] mill-poplu Erżjan, iżda anke f’żoni oħra tar-[[Russja]] u f’inħawi oħra fid-[[Id-Dinja|dinja]] bħal pereżempju l-[[Estonja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.suri.ee/press/Eng2006/060418eng.html|titlu=Ensemble Shokshanka performs in Estonia at the Day of Erzya Language|sit=www.suri.ee|data-aċċess=2021-04-12}}</ref>

Il-'''Monasteri ta' Yuso u ta' Suso''' '''huma żewġ monasteri''' li jinsabu fil-villaġġ ta' [[San Millán de la Cogolla]], [[La Rioja]], [[Spanja]]. Il-Monasteru ta' Suso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Suso, inbena fis-seklu 6, filwaqt li l-Monasteru ta' Yuso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Yuso, inbena fis-seklu 11. Iż-żewġ monasteri ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''Abderitidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). 

L-'''Għeriern ta'''' '''Ajanta''' huma madwar 30 għar imħaffer fil-blat li jitqiesu bħala [[Monument|monumenti]] tal-[[Buddiżmu]] li jmorru lura mis-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tal-480 [[WK|W.K]]., fid-distrett ta' [[Aurangabad]] fl-istat ta' [[Maharashtra]] fl-[[Indja]].<ref>Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (ed.). ''India through the ages''. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 173.</ref> L-għerien jinkludu [[Pittura|pitturi]] u [[Skultura|skulturi]] mħaffra fil-blat li ġew deskritti bħala fost l-ifjen eżempji eżistenti ta' [[arti]] Indjana antika, b'mod partikolari l-pitturi espressivi li jqanqlu l-emozzjonijiet permezz tal-ġesti, il-pożi u l-forom.<ref>Ring, Trudy; Watson, Noelle; Schellinger, Paul (2012). ''Asia and Oceania''. Routledge. pp. 17, 14–19. ISBN <bdi>978-1-136-63979-1</bdi>.</ref><ref>Honour, Hugh; Fleming, John (2005). ''A World History of Art''. Laurence King. pp. 228–230. ISBN <bdi>978-1-85669-451-3</bdi>.</ref><ref>Michell, George (2009), ''The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', Penguin Books, ISBN 978-0-14-008144-2. p. 336.</ref>

{{Nebbieta|militar}}
'''L-attakk tal-Kremlin tal-2023''' hu attakk suwiċida ta’ drones li seħħ fit-3 ta’ Mejju 2023 fuq il-[[Kremlin]] f’Moska, ir-Russja, iżda falla u ma rriżulta fl-ebda mwiet jew saħansitra korrimenti, u ingħad li l-għan tiegħu kien li joqtol lill-President [[Vladimir Putin]], izda dan ma kienx fil-Kremlin f'dak il-mument. Ir-Russja akkużat lill-Ukrajna li kienet wara l-attakk, iżda l-President Ukren [[Volodymyr Zelenskyy|Volodymyr Zelensky]] ċaħad dan. Ir-Russja ddeskriviet l-attakk bħala "attakk terroristiku" u qalet li se "tirrispondi fil-post it-tajjeb fil-ħin it-tajjeb." Dmitry Medvedev sejjaħ għall-qtil ta' Zelensky f' rispons għall-attakk.<ref>{{Ċita aħbar|data=2023-05-03|titlu=Kremlin drone: Zelensky denies Ukraine attacked Putin or Moscow|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65471904|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-05-05}}</ref>
== Referenzi ==
{{Referenzi}}

Il-'''Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga''' (bl-Olandiż: ''Koninklijk Eise Eisinga Planetarium'') huwa planetarju tas-seklu 18 fi Franeker, Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Attwalment jintuża bħala [[mużew]] u huwa miftuħ għall-pubbliku. Il-planetarju ilu elenkat fost l-aqwa siti ta' wirt Olandiż mill-1990 u f'Diċembru 2011 tqiegħed fuq lista proviżorja bħala sit indikattiv. F'Settembru 2023 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1683/|titlu=Eisinga Planetarium in Franeker|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref> Is-sit huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-dinja.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Abbot|isem1=Alison|data=2008|titlu=Hidden treasures: Eise Eisinga Planetarium|url=https://www.nature.com/articles/4511057a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=451|numru=7182|paġni=1057–1057}}</ref>

Il-'''Katidral ta' Naumburg''' (bil-Ġermaniż: ''Naumburger Dom St. Peter und St. Paul'', ippronunzjata [ˈnaʊ̯mˌbʊʁɡɐ doːm], li jinsab f'[[Naumburg]], il-[[Ġermanja]], huwa l-eks katidral tal-Veskovat ta' Naumburg-Zeitz. Il-binja tal-knisja, li l-biċċa l-kbira tagħha tmur lura għas-seklu 13, hija għeliem rinomat tar-[[Rumanesk]] Aħħari Ġermaniż and ġiet rikonoxxuta bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1470/|titlu=Naumburg Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-25}}</ref> Il-kor tal-Punent bl-[[Statwa|istatwi]] famużi tat-tnax-il fundatur/donatur tal-katidral (''Stifterfiguren'') u l-''Lettner'', ix-xogħlijiet tal-Artist Ewlieni ta' Naumburg, huwa wieħed mill-iktar [[Monument|monumenti]] [[Gotiku|Gotiċi]] bikrin u sinifikanti.

Il-'''Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat''' (bil-lingwa ta' [[Greenland]]: ''Ilulissat Kangerlua'') huwa fjord fil-Punent ta' Greenland li jinsab 250 kilometru fit-Tramuntana taċ-[[Ċirku Artiku]]. Il-Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat huwa estiż lejn il-Punent għal 40 kilometru (25 mil) mill-medda tas-silġ ta' Greenland sal-Bajja ta' Disko eżatt fin-Nofsinhar tar-raħal ta' Ilulissat. Il-Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004 minħabba s-sbuħija naturali tiegħu kif ukoll minħabba l-importanza tal-[[Glaċier ta' Jakobshavn]], li qed jiċċaqlaq b'mod rapidu, fl-iżvilupp tal-fehim [[Xjenza|xjentifiku]] attwali tat-[[tibdil fil-klima]] antropoġeniku.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1149/|titlu=Ilulissat Icefjord|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-19}}</ref>

Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-[[arti]] Rumaneska.]]
Il-'''Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí''' huma sensiela ta' disa' knejjes [[Rumanesk|Rumaneski]] Bikrin fil-[[Vall de Boí]], fil-''comarca'' [[Katalonja|Katalana]] ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' [[Lleida]], li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

'''Furnar''', magħruf ukoll bħala '''ħabbież''', huwa ħaddiem tas-sengħa li jaħmi u xi drabi jbigħ il-[[ħobż]] u prodotti oħra magħmula mid-[[dqiq]] billi juża [[forn]] jew sors ieħor ikkonċentrat tas-sħana. Il-post fejn jaħdem furnar jissejjaħ tal-furnar.

'''Nickelodeon''' huwa stazzjon tat-tfal madwar id-dinja.

[[File:Beijing_national_stadium.jpg|thumb|]]
{{stub|Sport}}
L-i'''Stadju Nazzjonali ta' Bejġing''' (bl-[[Ingliż]]: Beijing National Stadium), huwa mgħaruf ukoll bħala l-'''Istadju Nazzjonali''', jew ukoll bħala 'Il-Bejta ta' l-Għasfur' minħabba l-forma ta' l-arkitetura tiegħu, huwa stadju fl-Olympic Green f'[[Bejġing]], iċ-[[Ċina]] li tlesta f'Marzu 2008. L-Istadju qed josspita il-kompetizzjonijiet ta' l-[[atletika]] tal-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf 2008]], kif ukoll iċ-ċeremonji tal-ftuħ u l-għeluq. jinsab fuq in-naħa tal-Lvant taċ-[[Ċentru Akwatiku Nazzjonali ta' Bejġing]].

It-terminu '''djalett''' (mil-[[Lingwa Latina|Latin]] ''dialectus'', ''dialectos'', mill-Grieg Antik διάλεκτος, ''diálektos'' jiġifieri "diskors", minn διά, ''diá'' "permezz (ta' dan)" u λέγω, ''légō'' "jiena nitkellem") jista' jirreferi għal wieħed minn żewġ fenomeni lingwistiċi distinti:

Il-'''Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli''', hija kumpless ta' binjiet ipproġettati mill-[[arkitett]] [[Oscar Niemeyer]] f'[[Tripoli (Libanu)|Tripoli]] fil-[[Libanu]]. L-arkitett famuż ġie inkarigat biex iwettaq il-proġett fl-1962 u l-kumpless kien previst li jitlesta għal avveniment tal-Espożizzjoni Universali li kienet se tiġi organizzata fil-belt, iżda l-kostruzzjoni ġiet interrotta fl-1975 minħabba li faqqgħet il-gwerra ċivili Libaniża u qatt ma reġgħet tkompliet. Is-sit jinkludi 15-il binja ta' Niemeyer parzjalment kompluti fi ħdan erja ta' madwar 75,6 ettaru (187 akru) qrib id-daħla tan-Nofsinhar ta' Tripoli.<ref>{{Ċita web|url=https://www.e-architect.com/lebanon/international-fair-of-tripoli-by-oscar-niemeyer|titlu=International Fair of Tripoli: Oscar Niemeyer|kunjom=McManus|isem=David|data=2019-01-09|sit=e-architect|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-11-01}}</ref>

'''Yazd''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: یزد [jæzd]), li qabel kienet magħrufa bħala '''Yezd''',<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Yazd|url=https://en.wikisource.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Ninth_Edition/Yazd|data-aċċess=2023-12-31}}</ref><ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Yezd (city)|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Yezd_(city)|data-aċċess=2023-12-31|volum=Volume 28}}</ref> hija l-[[belt kapitali]] tal-Provinċja ta' Yazd, fl-[[Iran]]. Il-belt tinsab 270 kilometru (170 mil) fix-Xlokk ta' [[Esfahan]]. Skont iċ-ċensiment tal-2016, il-popolazzjoni tal-belt kienet ta' 529,673 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|titlu=Ċensiment tal-2016|data=2020-11-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201118150108/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|arkivju-data=2020-11-18|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2017 il-belt storika ta' Yazd tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1544/|titlu=Historic City of Yazd|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-31}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ifpnews.com/historical-city-yazd-inscribed-world-heritage-site/|titlu=Historical City Of Yazd Inscribed As World Heritage Site - Iran Front Page|data=2017-07-09|sit=ifpnews.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-12-31}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}
)]]

'''Su Nuraxi''' huwa sit arkeoloġiku tan-''nuraghe'' (il-bini megalitiku tal-qedem prinċipali f'[[Sardenja]], l-[[Italja]], li ġie żviluppat bejn l-1900 u s-730 [[Ante Christum natum|Q.K.]]) li jinsab f'[[Barumini]], Sardenja, l-Italja. "Su Nuraxi" tfisser sempliċement "In-Nuraghe" bid-djalett ta' Campidanese, il-varjant lingwistiku tan-Nofsinhar tal-lingwa Sarda.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Lorentz''' huwa park nazzjonali li jinsab f'Papua Ċentrali, l-[[Indoneżja]], fil-Lbiċ tal-Punent tal-Guinea l-Ġdida. B'erja ta' 25,056 km<sup>2</sup> (9,674 mil<sup>2</sup>), dan il-park huwa l-ikbar park nazzjonali fix-Xlokk tal-[[Asja]]. Fl-1999 il-Park Nazzjonali ta' Lorentz tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/955/|titlu=Lorentz National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-18}}</ref>

Iż-'''Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Greater Blue Mountains Area'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-[[Muntanji Blu]] ta' New South Wales, l-[[Awstralja]]. Iż-żona fiha 1,032,649 ettaru ta' art u ġiet imniżżla fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-24 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji li saret f'[[Cairns]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/917/|titlu=Greater Blue Mountains Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-11}}</ref>

{| class="infobox vevent" cellspacing="2" style="width:20em; font-size:90%;"
! colspan="2" class="summary" style="font-size:larger; text-align:center" |L-44 Olimpijadi taċ-Ċess
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | <br /><br /><br /><br />Logo tal-44 Olimpijadi taċ-Ċess
|-
!Belt Ospitanti
|Chennai
( [[Tamil Nadu]], [[Indja]])
|-
!Kompetituri
|{{Plainlist|* 937 (open)
* 800 (women)
* 1,737 (total)}}
|-
!Timijiet
|{{Plainlist|* 188 (open)
* 162 (women)}}
|-
!Nazzjonijiet
|{{Plainlist|* 186 (open)
* 160 (women)}}
|-
!Beda l-mixegħla tat-torċa
|[[Viswanathan Anand]]
|-
!Ċerimonja tal-ftuħ
|28 ta’ Lulju 2022
|-
!Ċerimonja tal-għeluq
|9 ta’ Awwissu 2022
|-
!Miftuħa minn
|[[Narendra Modi]]
|-
!Torċa mixgħula minn
|Gukesh D u R Praggnanandhaa
|-
!Post
|[[Four Points by Sheraton]], Mahabalipuram (il-logħbiet kollha)<br /><br /><br /><br /> Jawaharlal Nehru Stadium (ċerimonji tal-ftuħ u tal-għeluq)
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Podium}}
|-
!Open
|
|-
!Nisa
|
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Best players}}
|-
!Open
|{{flagicon|ENG}} [[David Howell (chess player)|David Howell]]
|-
!Nisa
|{{flagicon|POL}} [[Oliwia Kiołbasa]]
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Other awards}}
|-
!Tazza Gaprindashvili
|{{flagicon|IND}} Indja
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |
|-
!Preċedenti
|← Batumi 2018
|-
!Li jmiss
|Budapest 2024 →
|}

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Dugongu
| image = Dugong.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Dugongu ''[[Dugong dugon]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| ordo = [[Sirenia]]
| familia = [[Dugongidae]]
| familia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| subfamilia = [[Dugonginae]]
| subfamilia_authority = [[Gray]], [[1821]]
| genus = ''[[Dugong]]''
| genus_authority = Lacépède, 1799
| species = '''''D. dugon'''''
| binomial = ''[[Dugong dugon]]''
| binomial_authority = Müller, 1776
}}
Id-[[dugongu]] (''[[Dugong dugon]]'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[erbivoru]] tal-baħar u huwa l-iżgħar speċi fost il-[[baqar tal-baħar]] fl-[[ordni]] [[Sirenia]] (li jinkludi fih il-[[lamantini]] u l-[[baqra tal-baħar ta' Steller]]). L-adulti ġeneralment ma jikbrux aktar min 3 metri. L-isem "[[dugongu]]" ġej mil-[[malaja]]n eżattament mil-kelma "duyung" li tfisser mara tal-baħar jew [[sirena]].

'''Christopher Polhammar''' (twieled fit-18 ta' Diċembru 1661 – miet fit-30 ta' Awwissu 1751), magħruf aħjar bħala '''Christopher Polhem''', l-isem li ħa wara li sar nobbli fl-1716, kien xjenzat, inventur u industrijalista [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa ta kontributi sinifikanti għall-iżvilupp ekonomiku u industrijali tal-Iżvezja, b'mod partikolari fix-xogħol tal-minjieri. Huwa sar nobbli mir-Re Karlu XII tal-Iżvezja għall-kontributi tiegħu għall-iżvilupp teknoloġiku Żvediż.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Christopher-Polhem|titlu=Christopher Polhem {{!}} Swedish engineer|sit=Encyclopedia Britannica|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-30}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.tekniskamuseet.se/en/learn-more/swedish-inventors/christopher-polhem-the-mechanical-alphabet/|titlu=Christopher Polhem - The mechanical alphabet|sit=Tekniska museet|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-30}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://sok.riksarkivet.se/sbl/Mobil/#/Sbl/Mobil/Artikel/7338|titlu=SBL|sit=sok.riksarkivet.se|data-aċċess=2021-08-30}}</ref>

'''Muħammed''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مُحَمَّد ٱبْن عَبْد ٱللَّٰه‎, <small>bl-ittri Rumani:</small> ''Muħammad ibn Għabd Allāh''; pronunzjat bl-Għarbi Klassiku: [muˈħammad]; pronunzjat bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] l-iktar bħala [muˈħammed] jew [moˈħammed] jekk mhux ''verbatim'' bħall-Għarbi Klassiku; twieled għall-ħabta tal-570 – miet fit-8 ta' Ġunju 632)<ref>''The End of Muhammad's Life and the Beginnings of Islam,'' p. 248, University of Pennsylvania Press, 2011.</ref> kien mexxej Għarbi reliġjuż, soċjali u [[politiku]], u fundatur tar-[[reliġjon]] dinjija tal-[[Iżlam]]. Skont it-tagħlim Iżlamiku, huwa kien profeta, imnebbaħ b'mod divin biex jipprietka u jikkonferma t-tagħlimiet monoteistiċi ta' [[Adam]], [[Abram]], [[Mosè]], [[Ġesù]], u profeti oħra.<ref>Esposito (2002b), pp. 4-5.</ref><ref>Peters, F.E. (2003). ''Islam: A Guide for Jews and Christians''. Princeton University Press. p. 9. ISBN <bdi>978-0-691-11553-5</bdi>.</ref><ref>Esposito, John (1998). ''Islam: The Straight Path (3rd ed.)''. Oxford University Press. pp. 9, 12. ISBN <bdi>978-0-19-511234-4</bdi>.</ref> Huwa l-profeta finali ta' Alla skont il-fergħat prinċipali kollha tal-Iżlam, għalkemm xi denominazzjonijiet moderni ma jaqblux ma' dan it-twemmin. Muħammed għaqqad lill-Arabja f'entità Musulmana waħda, bil-[[Koran]] kif ukoll bit-tagħlimiet u prattiki tiegħu bħala l-bażi tat-twemmin reliġjuż Iżlamiku.
]]
Muħammed twieled bejn wieħed u ieħor fil-570 (is-Sena tal-[[Iljunfant]]) fil-[[Mekka]]. Huwa kien iben [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib]] u [[Amina bint Wahb]]. Missieru kien iben il-mexxej tribali tal-Qurajx Abd al-Muttalib ibn Hashim, u Abdullah miet ftit xhur qabel twieled Muħammed. Ommu Amina mietet meta kellu sitt snin, u ħallietu orfni.<ref>{{Ċita web|url=https://www.al-islam.org/life-muhammad-prophet-sayyid-saeed-akhtar-rizvi/early-years|titlu=Early Years|data=2012-10-18|sit=Al-Islam.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-03}}</ref> Huwa trabba ma' nannuh, Abd al-Muttalib, u ma' zijuh min-naħa ta' missieru, Abu Talib.<ref>Watt (1974), p. 7.</ref> Iktar 'il quddiem, huwa kien perjodikament joqgħod għalih f'għar fil-muntanji msejjaħ Hira għal diversi ljieli ta' [[talb]]. Meta kellu 40 sena, Muħammed sostna li żaru [[Gabrijel]] fl-għar<ref>Conrad, Lawrence I. (1987). "Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1". ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies''. '''50''' (2): 225–40.</ref><ref>Sherrard Beaumont Burnaby (1901). Elements of the Jewish and Muhammadan calendars: with rules and tables and explanatory notes on the Julian and Gregorian calendars. G. Bell. p. 465.</ref> u li tah l-ewwel rivelazzjoni minn [[Alla l-Missier|Alla]]. Fis-613<ref>Howarth, Stephen. ''Knights Templar.'' 1985. <nowiki>ISBN 978-0-8264-8034-7</nowiki> p. 199.</ref>, Muħammed beda jipprietka dawn ir-rivelazzjonijiet pubblikament, u beda jipproklama li tewħid (Alla hu wieħed), li s-"sottomissjoni" (iżlam) sħiħa lill-Alla kienet l-istil ġust tal-ħajja (''dīn'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102|titlu=Dīn - Oxford Islamic Studies Online|data=2017-12-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102|arkivju-data=2017-12-05|url-status=bot: unknown}}</ref>, u li hu kien profeta u messaġġier ta' Alla, bħal profeti oħra fl-Iżlam.<ref>F.E. Peters (2003), p. 9.</ref><ref>Esposito (1998), p. 12; (1999) p. 25; (2002) pp. 4-5.</ref><ref>Buhl, F.; Welch, A.T. (1993). "Muḥammad". ''Encyclopaedia of Islam''. '''7''' (2nd ed.). Brill. pp. 360-376. ISBN <bdi>978-90-04-09419-2</bdi>.</ref>
 Iżlamika ta' Thuluth]]
Is-segwaċi ta' Muħammed inizjalment kont tgħoddhom fuq ponot subgħajk, u esperjenzaw ostilità mill-politeisti tal-Mekka għal 13-il sena. Sabiex jaħrab il-persegwitazzjoni kontinwa, huwa bagħat lil uħud mis-segwaċi tiegħu lejn l-Abissinja fis-615, qabel ma hu u s-segwaċi tiegħu ma marrux mill-Mekka għal Medina (dak iż-żmien magħrufa bħala Jatrib) iktar 'il quddiem fis-622. Dan l-avveniment, il-''Hiġra'', jimmarka l-bidu tal-[[kalendarju Iżlamiku]], magħruf ukoll bħala l-kalendarju Hijri. F'Medina, Muħammed għaqqad it-tribujiet taħt il-Kostituzzjoni ta' Medina. F'Diċembru 629, wara tmien snin ta' ġlied intermittenti mat-tribujiet tal-Mekka, Muħammed ġabar armata ta' 10,000 ikkonvertit Musulman u assedja l-belt tal-Mekka. Il-ħakma bilkemm kienet ikkontestata u Muħammed ħataf il-belt bi ftit tixrid tad-[[demm]]. Fis-632, ftit xhur wara li rritorna mill-Pellegrinaġġ tat-Tluq, huwa marad u miet. Sal-mument ta' [[Mewt|mewtu]], il-biċċa l-kbira tal-[[Peniżola]] tal-Arabja kienet ikkonvertiet għall-Iżlam.

'''Sanchi''' huwa kumpless [[Buddiżmu|Buddist]], famuż bħall-Istupa l-Kbira, fuq il-quċċata ta' għolja fir-raħal ta' Sanchi fid-Distrett ta' Raisen tal-Istat ta' Madhya Pradesh, l-[[Indja]]. Jinsab madwar 23 kilometru mir-raħal ta' Raisen, il-kapitali tad-distrett, u 46 kilometru (29 mil) fil-Grigal ta' Bhopal, il-[[belt kapitali]] ta' Madhya Pradesh.

{{stub|annimal}}
{{Automatic taxobox}}
L-'''annimali''' huma organiżmi multi-ċellurali fir-[[renju (bijoloġija)|renju bijoloġiku]] '''Animalia'''. Minbarra ċertu eċċezzjonijiet, l-annimali jikkonsmaw materjal organiku, jieħdu nifs l-[[ossiġenu]], kapaċi jimxu, jistgħu jirriproduċu sesswalment, u jgħaddu minn fażi ontoġenetika fejn ġisimhom jikkonsisti minn sfera ħawja ta' ċelloli, il-[[Blastula|blastula]], matul l-iżvilupp embrijoniku.

'''L-Istudji tat-Traduzzjoni''' hija dixxiplina akkademika li tikkonsisti fl-istudju sistematiku tat-teorija, id-deskrizzjoni u l-użu tat-[[traduzzjoni]], tal-[[:en:Language_interpretation|interpretar]], u tal-[[:en:Language_localisation|lokalizzazzjoni]]. Bħala qasam [[:en:Interdiscipline|interdixxiplinarju]], din id-dixxiplina tissellef ħafna aspetti minn oqsma ta' studji oħra li jistgħu jkollhom x'jaqsmu mat-traduzzjoni u li jsaħħuha fil-proċess. Dawn jistgħu jinkludu suġġetti bħal-[[:en:Comparative_literature|letteratura komparattiva]], l-[[:en:Computer_science|informatika]], l-[[:en:History|istorja]], il-[[:en:Linguistics|lingwistika]], il-[[:en:Philology|filoloġija]], il-[[filosofija]], is-[[:en:Semiotics|semjotika]], u t-[[terminoloġija]].

'''Il-Kastell Vastseliina''' (Estonjan: ''Vastseliina piiskopilinnus'', Ġermaniż: ''Neuhausen'', Russu: 'Novgorodok'<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Troebst |isem1=Stefan |titlu=Handelskontrolle, "Derivation", Eindämmerung: schwedische Moskaupolitik 1617-1661 |pubblikatur=Otto Harrassowitz Verlag |data=1997 |isbn=9783447038805 |sensiela=Veröffentlichungen des Osteuropa-Instituts München: Reihe Forschungen zum Ostseeraum |paġna=128 |lingwa=de}}</ref>) kien [[kastell]] tal-[[Ordni Livonjan]], [[Isqof ta ’Dorpat|Veskovat ta' Dorpat]]. Inbena sal-1342 mill-[[Kavallieri Teutoniċi|Landmeister]] [[Burkhard von Dreileben]] bħala parti mill-fortifikazzjonijiet tal-fruntiera ta' [[Livonia l-Qadima|Livonja l-Qadima]] kontra [[Novgorod]], [[Pskov]] u iktar tard [[Moska]]. <ref>{{ċita web |titlu=14081 Vastseliina piiskopilinnus vallikraaviga, 14.-16. saj |url=http://register.muinas.ee/?menuID=monument&action=view&id=14081 |data-aċċess=2021-04-21 |sit=Kultuurimälestiste register |lingwa=et}}</ref>

Il-'''Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas''' jinkludu sensiela ta' binjiet li nbnew matul ir-Renju tal-Asturjas. Inizjalment, dawn il-[[Monument|monumenti]] tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1985 bit-titlu ta' "Knejjes tar-Renju tal-Asturjas"; id-deżinjazzjoni mbagħad ġiet estiża fl-1998 biex tiġi inkluża l-Kamra Mqaddsa ta' Oviedo, l-Għajn ta' Foncalada u l-Knisja ta' San Julián de los Prados.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/312/|titlu=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-25}}</ref>

ta' Orange]]
L-'''Arkata Trijonfali ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Arc de triomphe d'Orange'') hija arkata trijonfali li tinsab fir-raħal ta' [[Orange]] fix-Xlokk ta' [[Franza]]. Ma hemmx qbil dwar meta nbniet l-arkata<ref>James C. Anderson, Jr., "Anachronism in the Roman Architecture of Gaul: The Date of the Maison Carrée at Nîmes" ''The Journal of the Society of Architectural Historians'' '''60''',1, p. 71.</ref>, iżda hemm riċerka attwali li taċċetta l-kitba mnaqqxa bħala evidenza ta' data matul ir-renju tal-Imperatur [[Awgustu]] (27 [[Ante Christum natum|Q.K]].-14 W.K.).<ref>Pierre Gros, "Pour une chronologie des arcs de triomphe de Gaule narbonnaise", ''Gallia'' '''37''' (1979), pp. 55-83.</ref><ref>Cleere, Henry (2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> Inbniet fl-eks ''via Agrippa'' sabiex tagħti ġieħ lill-veterani tal-Gwerer Galliċi u lil-Legio II Augusta. Iktar 'il quddiem ġiet rikostruwita mill-Imperatur [[Tiberju]] biex jiċċelebra r-rebħiet ta' [[Germanicus]] kontra t-tribujiet Ġermaniżi fir-Rheinland.<ref>Cleere, Henry (May 14, 2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> L-arkata fiha kitba mnaqqxa ddedikata lill-Imperatur Tiberju fis-27 W.K.<ref name=":0">Bromwich, James (1993). ''The Roman Remains of Southern France: A Guidebook''. Routledge. pp. 183–186. ISBN <bdi>0-415-14358-6</bdi>.</ref> Flimkien mat-[[Teatru Ruman ta' Orange]], l-Arkata Trijonfali tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981 minħabba l-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/163/|titlu=Roman Theatre and its Surroundings and the &quot;Triumphal Arch&quot; of Orange|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>

In-'''New Secret''' huwa jott lussuż kbir ta' 74 metru (243 pied) li ġie varat minn Amels Holland B.V. fl-2017<ref>{{Ċita web|url=https://www.superyachttimes.com/yacht-news/second-74m-amels-242-superyacht-launched|titlu=Second 74m Amels 242 superyacht launched|sit=www.superyachttimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> fil-baċir tal-bini tal-jottijiet tagħhom f'[[Vlissingen]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. L-opra tal-baħar ġiet iddisinjata minn [[Tim Heywood]], u d-disinn intern sar minn Winch Design. In-New Secret huwa t-tieni jott minn serje ta' tlieta. L-ewwel jott tas-serje nbena fl-2016 u jismu Plvs Vltra, filwaqt li t-tielet jott tas-serje nbena fl-2018 u jismu Universe.<ref>{{Ċita web|url=https://www.superyachttimes.com/yacht-news/hatrick-amels-launches-third-242-le-superyacht-in-vlissingen|titlu=Hatrick: Amels launches third 242 LE superyacht in Vlissingen|sit=www.superyachttimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-09}}</ref> In-New Secret ingħata lis-sid, il-familja Lopes minn [[São Paulo]], il-[[Brażil]], f'Ġunju 2019.

It-terminu '''''ante Christum natum'''''{{nota|Xi drabi spelluta ħażin bħala ''Ante Christus Natum''}} (li bil-[[Lingwa Latina|Latin]] tfisser ''qabel it-twelid ta' Kristu'') jew '''Qabel Kristu''', ġeneralment imqassar bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] għal '''Q.K.''', jindika s-snin ta' qabel it-twelid ta' [[Ġesù|Ġesù Kristu]].<ref>{{Ċita web |url=http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |titlu=British Library manuscripts catalogue |data-aċċess=2011-05-21 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110521140037/http://www.bl.uk/catalogues/manuscripts/INDX0010.ASP?MSRefID=37339.htm&NameDesc=Arundel.382 |arkivju-data=2011-05-21 |lingwa=en}}</ref> Huwa ekwivalenti bil-Latin għall-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] "BC". Il-frażi ''ante Christum natum'' tidher ukoll imqassra għal ''ante Christum'' ("qabel Kristu"), imqassra bl-istess mod għal ''a.'' ''Chr.'', ''AC'' jew ''AC''.<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/03738a.htm General Chronology in the ''Catholic Encyclopedia'' of 1913]</ref><ref>''Webster's New World College Dictionary'', Fourth Edition</ref><ref>''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (1983)</ref> Frażi relatata, p. Chr. n., p. Ch. n., jew ''post Christum natum'' tikkomplementa a. Ch. n. u hija ekwivalenti għal "''Anno Domini'' " (AD)<ref>[https://web.archive.org/web/20110720165718/http://www.logoslibrary.eu/pls/wordtc/new_wordtheque.w6_home_author.home?code_author=5547&lang=LA Example from LogosLibrary.eu].</ref>, li bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] nsibuha wkoll bħala [[Wara Kristu]] (W.K.)

'''Bing''' (qabel ''Live Search'', ''Windows Live Search'' u ''MSN Search'') hu s-''search engine'' preżenti ta’ [[Microsoft]]. Is-servizz ġie żvelat fit-28 ta’ Mejju, 2009 f’San Diego, l-[[Stati Uniti|iStati Uniti]], u ħareġ għall-ewwel darba fil-pubbliku fit-3 ta’ Ġunju, 2009, b’servizz bi prova jkun disponnibbli mill-1 ta’ Ġunju, 2009.

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Gżira ta'''' '''Jeju''' (bil-Korean: 제주도; bil-Hanja: 濟州島; IPA: [tɕedzudo]) hija l-ikbar gżira fil-[[Korea t'Isfel]], u tinsab fil-Provinċja ta' Jeju (il-Provinċja Awtogovernanti Speċjali ta' Jeju). Il-gżira tkopri erja ta' 1833.2 km<sup>2</sup><ref>{{Ċita web|url=http://www.worldislandinfo.com/COUNTRYV2.htm|titlu=Largest Islands of Countries|sit=www.worldislandinfo.com|data-aċċess=2021-10-20}}</ref>, jiġifieri 1.83 fil-mija tal-erja totali tal-Korea t'Isfel. Fl-2020, il-popolazzjoni residenti rreġistrata kienet ta' madwar 670,000 ruħ, l-ikbar popolazzjoni fost il-gżejjer fil-Korea t'Isfel.<ref>“120417(조간)_2012년도_지적통계연보_발간(지적기획과1)” (HWP).</ref>

Il-'''Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja''', magħrufa wkoll bħala l-'''Bliet Mejtin''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المدن الميتة) jew il-'''Bliet Minsijin''' (bl-Għarbi: المدن المنسية) huma grupp ta' 700 insedjament abbandunat fil-Majjistral tas-[[Sirja]] bejn [[Aleppo]] u [[Idlib]]. Madwar 40 villaġġ raggruppati fi tmien parks arkeoloġiċi li jinsabu fil-Majjistral tas-Sirja jagħtu ħjiel dwar il-ħajja rurali fl-aħħar ta' żmien il-qedem u matul żmien il-[[Biżantini]]. Il-biċċa l-kbira tal-villaġġi, li jmorru lura għas-sekli 1 sa 7 [[WK|W.K.]], ġew abbandunati bejn is-sekli 8 u 10 W.K. L-insedjamenti jinkludu l-fdalijiet arkitettoniċi ppreservati sew ta' abitazzjonijiet, tempji pagani, knejjes, ċisterni, banjijiet, eċċ. Fost l-iżjed bliet mejtin importanti hemm il-Knisja ta' San Xmun Stilites, Serjilla u al Bara.

Il-'''Kasbah tal-Alġier''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصبة, ''qaṣba'', li tfisser ċittadella) hija ċ-ċittadella tal-[[Alġier]], il-belt kapitali tal-[[Alġerija]] u l-kwartier tradizzjonali ta' madwarha. Fl-1992 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], peress li "Hemm il-fdalijiet taċ-ċittadella, moskej antiki u palazzi bl-istil [[Imperu Ottoman|Ottoman]], kif ukoll il-fdalijiet ta' struttura urbana tradizzjonali assoċjata ma' sens qawwi ta' komunità".<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/565/|titlu=Kasbah of Algiers|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-20}}</ref>

Il-'''Pjazza ta' Naqsh-e Jahan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: میدان نقش جهان; ''Maidān-e Naghsh-e Jahān''; li tfisser "Xbieha tal-[[Pjazza]] tad-[[Id-Dinja|Dinja]]"), magħrufa wkoll bħala l-'''Pjazza tax-Shah''' (bil-Persjan: میدان شاه) qabel l-1979, hija pjazza li tinsab fiċ-ċentru ta' [[Esfahan]], l-[[Iran]]. Inbniet bejn l-1598 u l-1629 u hija sit storiku importanti tal-Iran kif ukoll [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/115/|titlu=Meidan Emam, Esfahan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref> Hija wiesgħa 160 [[metru]] (520 pied) u twila 560 metru (1,840 pied), b'erja ta' 89,600 metru kwadru (964,000 pied kwadru).<ref>{{Ċita web|url=http://www.pps.org/great_public_spaces/one?public_place_id=672|titlu=Arquivo.pt|sit=arquivo.pt|data-aċċess=2023-12-29|arkivju-url=http://arquivo.pt/wayback/20090703212638/http://www.pps.org/great_public_spaces/one?public_place_id=672|arkivju-data=2009-07-03|url-status=bot: unknown}}</ref> Ġieli tissejjaħ ukoll bħala l-Pjazza tax-Shah jew il-Pjazza tal-Imam.<ref>Blake, Stephen P.; Half the World. The Social Architecture of Safavid Isfahan, 1590-1722, pp. 117-119.</ref> Il-pjazza hija mdawra b'binjiet ta' żmien is-[[Safavidi]]. Il-Moskea tax-Shah tinsab fuq in-naħa tan-Nofsinhar ta' din il-pjazza. Fuq in-naħa tal-Punent hemm il-Palazz ta' Ali Qapu. Il-Moskea tax-Xejikk Lotfallah tinsab fuq in-naħa tal-Lvant ta' din il-pjazza u fin-naħa tat-Tramuntana d-Daħla ta' Qeysarie tagħti għas-Suq il-Kbir ta' Esfahan. Illum il-ġurnata, Namaaz-e Jom'eh (it-talb [[Iżlam|Musulman]] tal-Ġimgħa) isir fil-Moskea tax-Shah.

{{stub|trasport}}

minquxa fuq ġewwa tal-qabar.]]
Il-'''Qabar Traċjan ta' Svestari''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Свещарска гробница, ''Sveshtarska grobnitsa'') jinsab 2.5 kilometri fil-Lbiċ tal-villaġġ ta' Sveshtari, fil-Provinċja ta' Razgrad, li tinsab 42 kilometru fil-Grigal ta' Razgrad, fil-Grigal tal-[[Bulgarija]]. Il-qabar x'aktarx li huwa ta' Dromichaetes (bil-Grieg Antik: Δρομιχαίτης, b'ittri Rumani: ''Dromichaites''; għall-ħabta tat-300 sal-ħabta tal-280 [[Ante Christum natum|Q.K]].) li kien re tal-Geti fuq iż-żewġ naħat tal-parti t'isfel tad-Danubju (illum il-ġurnata fir-[[Rumanija]] u fil-Bulgarija) għall-ħabta tat-300 Q.K., u martu, bint ir-Re Lysimachus (bil-Grieg: Λυσίμαχος, ''Lysimachos''; għall-ħabta tat-360 Q.K. – 281 Q.K.) li kien ġeneral u ''diadochus'' (jiġifieri "suċċessur") ta' [[Alessandru l-Kbir]].<ref>Delev, P. (2000). "Lysimachus, the Getae, and Archaeology". ''The Classical Quarterly''. New Series. '''50''' (2): 384–401.</ref><ref>Chichikova, Maria (2016). "The Hellenistic Necropolis of the Getic Capital at Sboryanovo (Northeastern Bulgaria).". In Henry, Olivier; Kelp, Ute (eds.). ''Tumulus as Sema: Space, Politics, Culture and Religion in the First Millennium BC''. Boston: Walter de Gruyter GmbH & Co KG. pp. 243–259. ISBN <bdi>978-3-11-026750-1</bdi>.</ref> Il-qabar huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/359/|titlu=Thracian Tomb of Sveshtari|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-09}}</ref>

Il-'''Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Urumanat''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Iran]]. Dan il-pajsaġġ muntanjuż remot huwa xhieda tal-kultura tradizzjonali tal-[[poplu Hawrami]], tribù Kurda [[Ragħaj|agropastorali]] li ilha tgħix fir-reġjun minn madwar it-3000 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Il-pajsaġġ kulturali jinsab fil-qalba tal-Muntanji ta' Zagros fil-provinċji ta' Kurdistan u ta' Kermanshah tul il-fruntiera tal-Punent tal-Iran.

{{Automatic taxobox}}
'''Palaeothentidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]], fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]] ma' bosta familji oħra estinti u familja waħda biss b'rapreżentanti ħajjin (il-[[Caenolestidae]]). Din il-familja hija maqsuma f'żewġ sottofamilji, †[[Acdestinae]] u †[[Palaeothentinae]]. 

'''Ludmila tal-Boemja''' jew '''Santa Ludmila tal-Boemja''' (twieldet għall-ħabta tat-860 – mietet fil-15 ta' Settembru 921) hija qaddisa u martri [[Ċekja|Ċeka]] meqjuma mill-[[Knisja Ortodossa Russa|Ortodossi]] u mill-[[Knisja Kattolika|Kattoliċi]] Rumani. Hija twieldet f'[[Mělník]] bħala bint il-prinċep tas-Sorbi Slavibor.<ref>{{Ċita web|url=http://www.moraviamagna.cz/legendy/l_ludmp1.htm|titlu=MM - legendy - Prolog o sv. Ludmile (JVajs)|sit=www.moraviamagna.cz|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Santa Ludmila kienet in-nanna ta' San Wenceslaus, li ġeneralment huwa magħruf l-iktar bħala r-Re t-Twajjeb Wenceslaus. Santa Ludmila ġiet kanonizzata ftit wara [[Mewt|mewtha]]. Bħala parti mill-proċess ta' kanonizzazzjoni fid-925, Wenceslaus ċaqlaq il-fdalijiet tagħha lejn il-[[Bażilika ta' San Ġorġ]] fi [[Praga]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Ludmila|titlu=Saint Ludmila {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-03}}</ref>

'''Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar''' huwa pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-parti ċentrali tal-Punent ta' [[Greenland]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1557/|titlu=Aasivissuit &ndash; Nipisat. Inuit Hunting Ground between Ice and Sea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-19}}</ref> Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018 u jippreserva l-fdalijiet [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] ta' iktar minn 4,000 sena ta' okkupazzjoni. Fih evidenza ppreservata sew ta' kaċċa staġonali u ta' ġemgħat [[Preistorja|preistoriċi]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1557/documents/|titlu=Dokumenti tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.}}</ref> Fi ħdan is-sit jiġu protetti l-fdalijiet mill-kulturi ta' Saqqaq, ta' Dorset u tal-[[Inuit]] ta' Thule, kif ukoll mill-era kolonjali.<ref name=":2">Jens Fog Jensen; Claus Andreasen; Paninnguaq Fleischer-Lyberth; Laust Løgstrup; Hans Holt Poulsen; Ólafur Rafnar Ólafson; Anne-Christine Løventoft-Jessen; Susan Barr; Morten Meldgaard (January 2017). Nomination of Aasivissuit – Nipisat: Inuit Hunting Ground between Ice and Sea for inclusion on the World Heritage List (Report). ISBN <bdi>978-87-87519-86-1</bdi>.</ref>

L-'''istat kostrutt''' hu għamla partikolari ta' żewg nomi li flimkien jesprimu stat ta' rabta bejniethom. L-ewwel nom, li ġeneralment jiġi ddeterminat jew speċifikat b'artiklu, hawn jinkiteb mingħajr artiklu biswit nom ieħor. It-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed u jesprimi relazzjoni ġenitiva, jiġifieri relazzjoni jew pussess tat-tieni nom fuq l-ewwel wieħed. B'hekk, dan l'istat huwa wiehed mill-possibilitajiet kif il-[[ġenitiv]] jista jiġi rrealizzat. <!--elaborate case vs. state-->
L-istat Kostrutt iseħħ f'ilsna semitiċi bħall-Għarbi, l-Ebrew, u l-Eġizzjan antik.

It-'''Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae''' huwa tempju ppreservat sew ta' nofs sal-aħħar tas-seklu 5 Q.K. li jinsab fis-sit arkeoloġiku ta' Bassae (bil-Latin: ''Bassae'', bil-Grieg Antik: Βάσσαι - ''Bassai'', li tfisser “wied żgħir fil-blat”<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=6664|titlu=Hellenic Ministry of Culture: The Temple of Epicurean Apollo|sit=odysseus.culture.gr|data-aċċess=2021-05-02}}</ref>) li jinsab f'[[Oichalia]], muniċipalità fil-parti tal-Grigal ta' [[Messenia]], il-[[Greċja]]. Fl-Antikità Klassika, Bassae kien parti minn [[Arcadia (reġjun tal-qedem)|Arcadia]] u jinsab ħdejn il-villaġġ ta' [[Skliros]], fil-Grigal ta' [[Figaleia]], fin-Nofsinhar ta' [[Andritsaina]] u fil-Punent ta' [[Megalopolis, il-Greċja|Megalopolis]].

{{infobox city}}
'''Bejrut''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ''بيروت'') hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Libanu]] u l-ikbar belt fil-pajjiż. Hija metropoli b'madwar 360,000 abitant fl-2011. L-agglomerazzjoni urbana għandha bejn 1.8 u 2 miljun abitant.

Il-'''Fortizza ta' San Nikola''' (bil-Kroat: ''Tvrđava sv. Nikole'') hija fortizza li tinsab fid-daħla tal-Fliegu ta' [[Sant'Antnin ta' Padova|Sant'Antnin]], qrib il-belt ta' [[Šibenik]] fid-Dalmazja ċentrali, il-[[Kroazja]].

{{Nebbieta|letteratura}}

Il-'''Maja''' kien poplu [[Indjan-Amerikan]] li żviluppa [[ċiviltà]] meraviljuża fl-[[Amerika Ċentrali]] u fin-nofsinhar tal-[[Messiku]]. Iċ-ċiviltà tal-Maja laħqet l-aqwa tagħha madwar is-sena 250 W.K. u kompliet tiżviluppa għal aktar minnn 600 sena. Il-Maja pproduċew [[arkitettura]], [[pittura]], xogħol tal-[[fuħħar]] u [[skultura]] mill-aqwa. Għamlu avvanzi tal-għaġeb fl-[[astronomija]] u fil-[[matematika]] u żviluppaw [[kalendarju]] annwali preċiż. Kien fost l-ewwel popli fl-Emisfera tal-Punent b'forma ta' kitba avvanzata.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Andorra rratifikat il-Konvenzjoni fit-3 ta' Jannar 1997, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ad|titlu=Andorra - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref>

'''Sarah Bonnici''' (imwielda fit-30 ta’ Mejju 1998) hija kantanta Maltija. Hija se [[Malta fil-Eurovision Song Contest 2024|tirrappreżenta lil Malta]] fil-[[Eurovision Song Contest 2024]] bil-kanzunetta “Loop”. <ref>{{Ċita web|url=https://eurovision.tv/story/sarah-bonnici-heads-malta-malmo|titlu=Sarah Bonnici heads from Malta to Malmö|data=2024-02-04|sit=eurovision.tv|pubblikatur=[[European Broadcasting Union]]|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-04}}</ref>

'''Charles Robert Watts''' (twieled fit-2 ta' Ġunju 1941 – miet fl-24 ta' Awwissu 2021) kien mużiċist Ingliż li kiseb fama internazzjonali bħala d-drummer tar-Rolling Stones mill-1963 sa mewtu fl-2021. Huwa kien wieħed mill-membri tal-qalba tal-grupp mużikali, u flimkien mal-kitarrista [[Keith Richards]], kienu l-unika membri tal-band li daqqew fl-albums kollha tar-Rolling Stones.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nme.com/news/music/ronnie-wood-pays-tribute-to-charlie-watts-rolling-stones-3028389|titlu=Ronnie Wood pays tribute to Charlie Watts: "I will dearly miss you"|data=2021-08-25|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Huwa ġie mlaqqam bħala "The Wembley Whammer" minn [[Mick Jagger]]. Watts ikkwota l-jazz bħala influwenza maġġuri fl-istil tiegħu fuq it-tnabar.

'''Xagħra United Football Club''' hu klabb tal-[[futbol]] [[Għawdex|Għawdxi]] mill-villaġġ żgħir [[Xagħra]]. Il-klabb ġie fondat fl-1936 u huwa msemmi għar-raħal. Huma se jilagħbu l-istaġun 2011-2012 fl-[[L-Ewwel Diviżjoni ta' Għawdex|Ewwel Diviżjoni]], wara li saru ċampjins tat-2 Diviżjoni fl-istaġun 2010-2011. Il-kuluri tradizzjonali tal-klabb huma [[blu]] u [[iswed]].

{{Nebbieta|Ekonomija}}

]]
'''Arġentier''' '''(tad-deheb)''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mid-[[deheb]] u metalli prezzjużi oħra.

'''Lucavsala''' hija gżira li tinsab fix-xmara [[Daugava]] f’[[Riga]], il-[[Latvja]]. Għandha popolazzjoni ta’ 98 ruħ.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.liveriga.com/en/7306-lucavsala-island|titlu=Lucavsala island|sit=www.liveriga.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-29}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = ''Elephantulus''
| image = Elephant shrew and colorful lizard.jpg
| image_caption = ''Elephantulus'', b'gremxula warajh
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = '''''Elephantulus'''''
| genus_authority = Thomas and Schwann, 1906
}}
''[[Elephantulus]]'' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi]]jiet)'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]], fis-[[sottofamilja]] [[Macroscelidinae]] ma' bosta [[ġeneru|ġeneri]] oħra tnejn minnhom ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'' b' rappreżentanti ħajjin. Dan il-[[ġeneru]] huwa rappreżentat bi ħdax-il [[speċi]] estanti (ħajjin)u bħala numru ta' speċijiet huwa l-aktar wieħed ta' suċċess fl-ordni [[Macroscelidea]].

Il-'''Minjiera tar-Ram ta' Falun''' (bl-Iżvediż: ''Falu Gruva'') kienet minjiera f'[[Falun]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], li tħaddmet għal millenju mis-seklu 10 sal-1992.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.falugruva.se/en/|titlu=Falu Gruva - Upptäck tusen år av historia|sit=Falu Gruva|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-09-01}}</ref> Il-minjiera pproduċiet saħansitra żewġ terzi tal-ħtieġa ta' [[ram]] tal-[[Ewropa]] u għenet biex tiffinanzja ħafna mill-gwerer tal-Iżvezja fis-[[Seklu XVII|seklu 17]]. L-iżviluppi teknoloġiċi fil-minjiera kellhom influwenza enormi fuq ix-xogħol fil-minjieri globalment għal żewġ sekli.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1027.pdf|titlu=Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun - Advisory Body Evaluation|kunjom=ICOMOS|sit=p. 2.}}</ref> Il-minjiera issa hija [[mużew]] u fl-2001 ġiet imniżżla fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1027/|titlu=Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-01}}</ref>

It-'''Tinqix ta' Bisotun''' (magħruf ukoll bħala t-Tinqix ta' '''Behistun''', '''Bisitun''' jew '''Bisutun'''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: بیستون; bil-Persjan Antik: ''Bagastana'', li tfisser "post Alla") huwa tinqix irjali tal-[[Akemenidi]] b'kitba multilingwi u riljievi kbir fuq il-blat ta' rdum fl-Għolja ta' Bisotun fil-Provinċja ta' Kermanshah, qrib il-belt ta' [[Kermanshah]] fil-Punent tal-[[Iran]], li ġie stabbilit minn [[Darius il-Kbir]] (li rrenja mill-522 sal-486 [[Ante Christum natum|Q.K]].). Kien importanti biex tiġi ddeċifrata l-kitba kunejformi, peress li fih l-itwal kitba kunejformi trilingwi magħrufa, miktuba bil-Persjan Antik, bl-Elamit u bil-Babiloniż (varjetà tal-Akkadjan).

{{Wikifikazzjoni}} 

{{Stub|ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Split''' ({{IPA|/ˈsplɪt/}};<ref>
{{ċita ktieb|kunjom=Wells|isem=John C.|sena=2008|titlu=Longman Pronunciation Dictionary|edizzjoni=3|pubblikatur=Longman|isbn=978-1-4058-8118-0|lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita ktieb|kunjom=Roach|isem=Peter|sena=2011|titlu=Cambridge English Pronouncing Dictionary|edizzjoni=18|post=Cambridge|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-15253-2|lingwa=en}}</ref> pronunzja bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: {{IPA|[splît]}}) hija t-tieni l-akbar belt tal-[[Kroazja]] u l-ikbar belt tar-reġjun tad-[[Dalmazja]], b'madwar 250,000 persuna jgħixu fiż-żona urbana tagħha. Tinsab fuq ix-xatt tal-Lvant tal-[[Baħar Adrijatiku]] u hija mifruxa fuq [[peniżola]] ċentrali u l-inħawi tagħha. Il-belt hija ċentru tat-trasport intrareġjonali u hija destinazzjoni turistika popolari. Il-belt hija marbuta mal-gżejjer Adrijatiċi u mal-[[Peniżola Taljana|peniżola Apennina]]. 

L-'''Al Qal'a ta' Beni Hammad''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة بني حماد), magħrufa wkoll bħala '''Qal'at Bani Hammad''', '''Qal'a Bani Hammad''' jew '''Qal'at ta' Beni Hammad''' (fost varjanti oħra),<ref>M. Bloom, Jonathan; S. Blair, Sheila, eds. (2009). "Qal῾at Bani Hammad". ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780195309911</bdi>.</ref><ref>Whitcomb, Donald. "Archaeology". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). ''Encyclopaedia of Islam, Three''. ISSN 1873-9830.</ref><ref>Arnold, Felix (2017). ''Islamic Palace Architecture in the Western Mediterranean: A History''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780190624552</bdi>.</ref><ref>Bosworth, Clifford Edmund (2004). ''The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual''. Edinburgh University Press. ISBN <bdi>9780748696482</bdi>.</ref><ref>Bloom, Jonathan M. (2020). ''Architecture of the Islamic West: North Africa and the Iberian Peninsula, 700-1800''. Yale University Press. ISBN <bdi>9780300218701</bdi>.</ref><ref>Ettinghausen, Richard; Grabar, Oleg; Jenkins-Madina, Marilyn (2001). ''Islamic Art and Architecture: 650–1250'' (2nd ed.). Yale University Press. p. 189. ISBN <bdi>9780300088670</bdi>.</ref> hija belt Palatina ffortifikata fl-[[Alġerija]]. Issa kulma fadal huma fdalijiet, iżda fis-seklu 11 kienet l-ewwel [[belt kapitali]] tad-dinastija tal-Ħammadidi. Tinsab fil-Muntanji ta' Hodna fil-Grigal ta' M'Sila, f'elevazzjoni ta' 1,418 metru (4,652 pied), u tirċievi abbundanza ta' ilma mill-muntanji ta' madwarha. Is-sit jinsab qrib ir-raħal ta' Maadid (magħruf ukoll bħala Maadhid), madwar 225 kilometru (140 mil) fix-Xlokk tal-[[Alġier]], fil-Magreb.

Il-'''Foresti Tropikali ta' Gondwana''' tal-[[Awstralja]], magħrufa preċedentement bħala r-'''Riżervi tal-Foresti Tropikali Ċentrali u tal-Lvant''', huma l-iżjed żona estensiva ta' foresti subtropikali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|titlu=Gondwana Rainforests of Australia - World Heritage|data=2008-07-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-05-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080726061553/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/gondwana/index.html|arkivju-data=2008-07-26|url-status=bot: unknown}}</ref> Kollettivament, il-foresti tropikali huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] b'ħamsin riżerva separata li jammontaw għal total ta' 366,500 ettaru ta' foresti tropikali minn [[Newcastle]] sa [[Brisbane]].<ref>Reid, Greg (2004). ''Australia's National and Marine Parks: Queensland''. South Yarra, Victoria: Macmillan Education Australia. p. 11. ISBN <bdi>0-7329-9053-X</bdi>.</ref>

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

Giovanni Falcone ([[Palermo]], [[Italja]], 18 Mejju 1939 – Palermo, 23 Mejju 1992) kien maġistrat Taljan. Maqtul flimkien ma' martu u mal-iskorta tiegħu mill-[[mafja]], jitqies bħala eroj Taljan, bħal [[Paolo Borsellino]], li kien ħabib u kollega tiegħu.

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

{{wikifikazzjoni}}
[[File:Sliema1998.ogv|thumb|Tas-Sliema, 1998]]
[[File:Sliema montage.png|thumb]]
== Tas-Sliema ==

L-'''Irdumijiet ta'''' '''Bandiagara''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: منحدرات باندياغارا الصخرية, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''falaise de Bandiagara'') jinsabu fl-art tad-Dogoni fil-[[Mali]]. L-irdumijiet tal-ġebel ramli huma għoljin madwar 500 [[metru]] (1,600 pied) 'il fuq mill-artijiet ċatti bir-ramel lejn in-Nofsinhar. L-irdumijiet huma twal madwar 200 kilometru (120 mil), huma orjentati min-Nofsinhar għall-Grigal, u huma estiżi tal-katina muntanjuża ta' Grandamia. Tmiem l-irdumijiet huwa mmarkat b'Hombori Tondo, l-ogħla quċċata tal-Mali b'għoli ta' 1,155 metru (3,789 pied).

[[File:Microstates.PNG|upright=1.4|thumb|]]
{{stub|Ġeografija}}
'''Mikrostat''' huwa [[stat]] sovran li għandu [[popolazzjoni]] jew spazju ta' art żgħir, is-soltu t-tnejn. Xi eżempji huma il-[[Belt tal-Vatikan]], [[Monako]] u [[Malta]]. L-iżgħar mikrostat kumpletament sovran huwa l-belt tal-Vatikan, b'991 fl-2003 u żona biss ta' 0.44 km².

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

Fil-[[matematika]], '''funzjoni''' <math>\ f</math> minn <math>\ X</math> għal <math>\ Y</math> hi magħmula minn:

Il-'''Kċina Marokkina''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المطبخ المغربي) hija l-kċina tal[[Marokk|-Marokk]], alimentata minn interazzjonijiet u skambji ma' bosta [[Kultura|kulturi]] u nazzjonijiet matul is-sekli.<ref>{{Ċita web|url=http://fescooking.com/come-cook-with-us/the-art-of-moroccan-cuisine|titlu=The Art of Moroccan Cuisine|data=10 October 2007}}</ref> Il-kċina Marokkina hija ġeneralment taħlita ta' kċejjen [[Kċina Berbera|Berberi]], tal-[[Kċina tal-Andalusija|Andalusija]], [[Kċina Mediterranja|Mediterranji]] u [[Kċina Għarbija|Għarab]], b'influwenzi minimi [[Kċina Ewropea|Ewropej]] (Franċiżi u Spanjoli) u sub-[[Saħara|Saħarjani]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Howard|isem=Herbert|data=2013-10-30|titlu=Ultimate African Travel - Morocco|url=https://books.google.com/books?id=Sb7KAQAAQBAJ|lingwa=en|pubblikatur=Herbert Howard}}</ref> Bħall-bqija tal-[[kċina Magrebina]], il-kċina Marokkina għandha aktar aspetti komuni mal-[[kċina tal-Lvant Nofsani]] milli mal-bqija tal-[[Kċina Afrikana|Afrika]].<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=McCann|isem=Jennifer|data=2011-01-22|titlu=Vegan Lunch Box Around the World (Large Print 16pt)|url=https://books.google.com/books?id=tbe2YLv7cU0C&pg=PA29|lingwa=en|pubblikatur=ReadHowYouWant.com|paġni=29|isbn=978-1-4596-0917-4}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref>

Bil-frażi '''mekkanika klassika''' ġeneralment infissru, fil-[[fiżika]] u fil-[[matematika]], il-ġabra ta' [[Mekkanika (fiżika)|teoriji mekkaniċi]] (bil-formaliżmi tagħhom) żviluppati sal-1800.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Anastasia Golovina''' (bil-Bulgaru: Анастасия Головина), magħrufa wkoll bħala '''Anastassya Nikolau Berladsky-Golovina''' jew '''Atanasya Golovina''' (1850-1933) kienet l-ewwel tabiba [[Bulgarija|Bulgara]].<ref>Kalchev, K. (1996): "Dr Anastasia Golovina. Edna zabravena balgarka" [Dr. Anastasya Golovina. A Forgotten Bulgarian Woman]. Veliko Tarnovo.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0168ssoar-191329|titlu=Nazarska, Georgeta: Bulgarian women medical doctors in the social modernization of the Bulgarian nation state (1878-1944). In: Historical Social Research 33 (2008), 2, pp. 232-246.|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-11|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304093647/http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0168ssoar-191329|arkivju-data=2016-03-04|url-status=dead}}</ref>

'''Emmanuele Vitale''' (30 ta' April 1758 - 8 ta' Ottubru 1802) kien [[nutar]], kmandant u statista [[Maltin|Malti.]] Matul l-Assedju ta' Malta, ikkmanda 10,000 suldat irregolari Malti.

'''Severo Ochoa de Albornoz''' ([seˈβeɾo oˈtʃoa ðe alβoɾˈnoθ]; twieled fl-24 ta' Settembru 1905 – miet fl-1 ta' Novembru 1993) kien fiżiku u bijokimiku [[Spanja|Spanjol]], u rebbieħ konġunt fl-1959 tal-[[Premju Nobel]] għall-Fiżjoloġija jew għall-[[Mediċina]] ma' [[Arthur Kornberg]].<ref>Kornberg, Arthur (1997). "Severo Ochoa (24 September 1905–1 November 1993)". ''Proceedings of the American Philosophical Society''. '''141''' (4): 479–491.</ref><ref>Kornberg, Arthur (2001). "Remembering our teachers". ''The Journal of Biological Chemistry''. '''276''' (1): 3–11.</ref><ref name=":0">Ochoa, S. (1980). "A Pursuit of a Hobby". ''Annual Review of Biochemistry''. '''49''': 1–30.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/ochoa/facts/|titlu=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1959|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-11-02}}</ref>

]]
'''Piero di Tommaso Soderini''' ([[Firenze]], [[18 ta' Mejju]] [[1452]] – [[Ruma]], [[13 ta' Ġunju]] [[1522]]) kien [[politiku]] [[Italja|Taljan]] u [[statista]] tar-[[Repubblika ta' Firenze]].

Id-'''darkroom''' hija kamra mudlama li tintuża għall-ipproċessar ta' [[film fotografiku]], biex isiru [[Stampar fotografiku|stampi]] u jitwettqu aspettii oħra assoċjati magħhom. Hija kamra li tista' tiddallam kompletament biex tippermetti l-ipproċessar ta' materjali fotografiċi sensittivi għad-dawl, inklużi film u [[karta fotografika]]. Fost it-tagħmir jintuża fid-darkroom insbibu l-enlarger (apparat li jkabbar), friskaturi għall-kimiċi, u ilma ġieri.

Il-'''Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais''' huwa baċir tax-xogħol fil-minjieri fit-Tramuntana ta' [[Franza]] estiż tul id-dipartimenti ta' Nord u ta' Pas de Calais. Ir-reġjun huwa famuż għall-[[Storja|istorja]] twila tiegħu ta' estrazzjoni tal-faħam u jirrappreżenta perjodu sinifikanti fl-istorja tal-industrijalizzazzjoni fl-[[Ewropa]], u minħabba f'hekk tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1360/|titlu=Nord-Pas de Calais Mining Basin|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-05}}</ref> Dawn l-inħawi ssawru permezz ta' tliet sekli ta' estrazzjoni tal-faħam mill-aħħar tas-[[seklu 17]] sas-seklu 20, u juru l-evoluzzjoni tat-tekniki tal-estrazzjoni tal-faħam u tal-kundizzjonijiet tax-xogħol matul dak iż-żmien.

{{Taxobox
| isem = †Caroloameghiniidae
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †'''Caroloameghiniidae'''
| awtorità_familja =  
| grad_sottodiviżjoni = [[Ġeneru|Ġeneri]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Caroloameghinia]]''
*†''[[Chulpasia]]''
*†''[[Procaroloameghinia]]''
*†''[[Robertbutleria]]''
}}
'''Caroloameghiniidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Caroloameghinioidea]], ma' familja oħra (†[[Glasbiidae]]), mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja. 

'''''Incertae sedis''''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "ta' pożizzjoni mhux ċerta") huwa terminu li jiġi wżat biex ikun definit grupp tassonomiku li r-relazzjonijiet wisgħin tiegħu mhumiex magħrufa jew mhumiex definiti.

'''Caterina Scappi''' (mietet fl-20 ta’ Ġunju 1643) kienet benefattriċi għanja u rispettata sew tal-knisja tal-[[Karmelitani]] [[Malta|f’Malta]].<ref name=":52" /><ref name=":6">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/caterina-scappi-forgotten-feminist-benefactress.582533|titlu=Caterina Scappi, forgotten feminist benefactress|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2023-01-04}}</ref> Ftit hu magħruf dwar l-oriġini jew il-ħajja bikrija tagħha, iżda hija magħrufa għad-donazzjonijiet ta’ karità sostanzjali għall-kawżi tan-nisa. B’mod partikolari, hija waqqfet l-ewwel sptar f’Malta  esklussivament għas-servizz tan-nisa.

'''Chichén Itzá''' kienet belt pre-Kolombjana kbira li nbniet mill-poplu [[Maja]] tal-perjodu Klassiku Terminali. Is-sit arkeoloġiku jinsab fil-Muniċipalità ta’ [[Tinúm]], fl-Istat tal-[[Yucatán]], il-[[Messiku]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/483/|titlu=Pre-Hispanic City of Chichen-Itza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-21}}</ref>

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 
|sena_ċensiment_popolazzjoni =2010 
|ċensiment_popolazzjoni      =64,785,909<ref>{{Ċita web|url=http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|lingwa=th|pubblikatur=National Statistics Office|titlu=100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc|arkivju-data=2012-07-12|format=doc}}</ref>
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =22  
|densità_popolazzjoni_km2    = 132.1
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 342.1
|poż_densità_popolazzjoni    = 88 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2019
|PGD_PSX                     = $1.390 triljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&pr.y=17&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=578&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=Thailand|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $20,474<ref name="imf2"/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = {{increase}} 0.765<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2019.pdf|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|sena=2019|pubblikatur=United Nations Development Programme}}</ref>
|poż_IŻU                     = 77
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Formazzjoni
|avveniment_stabbilit1       = Sukhothai Kingdom
|data_stabbilit1             = 1238–1448
|avveniment_stabbilit2       = Renju Ayutthaya
|data_stabbilit2             = 1351–1767
|avveniment_stabbilit3       = Renju Thonburi
|data_stabbilit3             = 1768–1782
|avveniment_stabbilit4       = Renju Rattanakosin
|data_stabbilit4             = 6 ta’ April 1782
|avveniment_stabbilit5       = Monarkija kostituzzjonali
|data_stabbilit5             = 24 ta’ Ġunju 1932
|avveniment_stabbilit6       = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit6             = 6 ta’ April 2017
|valuta                      = [[Baht]] (฿)
|kodiċi_valuta               = THB
|żona_ħin                    = [[Indochina Time|ICT]]
|differenza_ħku              = +7
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .th .ไทย
|kodiċi_telefoniku           = +66
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $516 billion<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $7,607<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       
}}

'''Charles-Jean Étienne Gustave Nicolas''', magħruf ukoll bħala l-'''Baruni de la Vallée Poussin''' (twieled fl-14 ta' Awwissu 1866 – miet fit-2 ta' Marzu 1962) kien [[Matematika|matematiku]] [[Belġju|Belġjan]]. Huwa magħruf l-iktar talli wera bil-provi t-teorema tan-numri primi.

{{infobox city}}
'''Český Krumlov''' (pronunzja biċ-Ċek:[ˈtʃɛskiːˈkrumlof]; bil-Ġermaniż: ''Krumau'' jew ''Böhmisch Krumau'') hija belt fir-Reġjun tan-Nofsinhar tal-[[Boemja]] taċ-[[Ċekja]]. Iċ-ċentru storiku tal-belt, iċċentrat madwar il-[[kastell]], ilu meqjus bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1992 u ngħata dan l-istatus flimkien mad-distrett storiku tal-belt kapitali [[Praga]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Historic Centre of Český Krumlov|url=https://whc.unesco.org/en/list/617/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

It-'''''Tserkva'' ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec''' hija ''tserkva'' (knisja) [[Gotiku|Gotika]] tal-[[injam]] tas-[[Seklu XVII|seklu 17]] li tinsab fil-villaġġ ta' [[Chotyniec]], il-[[Polonja]], u flimkien ma' 15-il [[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna|''tserkva'' (knisja) tal-injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] oħra hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref>

'''Quito''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈkito]; bil-Quechua: ''Kitu''), formalment '''San Francisco de Quito''', hija l-[[belt kapitali]] tal-[[Ekwador]], b'popolazzjoni stmata li tlaħħaq it-2.8 miljun ruħ fiż-żona urbana tagħha. Hija wkoll il-belt kapitali tal-provinċja ta' Pichincha.<ref>{{Ċita web|url=https://www.igepn.edu.ec/guagua-pichincha|titlu=GUAGUA PICHINCHA - Instituto Geofísico - EPN|sit=www.igepn.edu.ec|lingwa=es-es|data-aċċess=2023-04-06}}</ref> Quito tinsab f'wied max-xaqlibiet tal-Lvant ta' Pichincha, stratovulkan attiv fil-katina muntanjuża tal-[[Andes]], f'elevazzjoni ta' 2,850 metru (9,350 pied); b'hekk hija t-tieni l-ogħla belt kapitali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|titlu=Tame EP - Airline of Ecuador|sit=www.tame.com.ec|data-aċċess=2023-04-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230204160924/https://www.tame.com.ec/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=18&lang=en|arkivju-data=2023-02-04|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Pjanura ta’ Stari Grad''', li tagħmel parti mir-raħal ta’ [[Stari Grad]] fil-gżira ta’ [[Hvar]], il-[[Kroazja]], hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti tal-[[Greċja]] Antika fis-seklu 4 Q.K., u li għadu jintuża sa llum fil-forma oriġinali tagħha. 

.]]
Il-'''Bliet Antiki tal-Pyu''' (bil-[[Lingwa Burmiża|Burmiż]]: ပျူ မြို့ပြ နိုင်ငံများ; biċ-Ċiniż issimplifikat: 骠国; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 驃國; bil-Pinyin: ''Biāoguó'') kienu grupp ta' [[Belt-stat|bliet-stati]] li kienu jeżistu mill-ħabta tas-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta ta' nofs is-seklu 11 fil-parti ta' fuq ta' [[Burma|Burma/Myanmar]]. Il-bliet-stati ġew stabbiliti bħala parti mill-migrazzjoni lejn in-Nofsinhar tal-poplu Pyu li kien jitkellem it-Tibetan/il-Burmiż. Dawn kienu l-iżjed abitanti bikrin ta' Burma li għad għandna rekords eżistenti tagħhom.<ref>Hall 1960: 8–10.</ref> Il-perjodu ta' elf sena, li spiss issir referenza għalih bħala l-''millenju tal-Pyu'', huwa marbut ma' Żmien il-Bronż sal-bidu tal-perjodu tal-''istati klassiċi'' meta r-Renju ta' [[Bagan]] ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 9.

{{Lokalità
|isemlokalità           = Malgrat de Mar
|emblema                = Escut oficial Malgrat de Mar.jpg
|mottu                  = 
|isemuffiċjali          = 
|mappa                  = Location of Malgrat de Mar.png
|latitudni              = 41°38'
|lonġitudni             = 2°44'
|erja                   = 8,82
|popolazzjoni           = 18,596 
|densità                = 2,108
|konfini                = [[Calella]], [[Lloret de Mar]], [[Blanes]], [[Santa Susanna]]
|stat                   =  [[Katalunja]] <br /> {{flagicon|Spanja}} [[Spanja]]
|isemabitanti           = Malgratenc, -a
|isempatrun             = [[San Rokku]] u [[San Nikola]]
|datapatrun             = 16 ta' Awwissu u 6 ta' Diċembru
|kaptitlu               = Sindka
|kapisem                = Conxita Campoy i Matí ([[PSC]])
|sit                    = http://www.turismemalgrat.com/
}}

Fl-[[astronomija]] u n-[[navigazzjoni]], l-'''isfera ċelesti''' hija sfera rotazzjonali imaġinarja  ta’ [[raġġ]] ġgantesk, konċentrika u koassjali ma’ l-[[Art]]. L-'''isfera ċelesti''' hija dik l-[[sfera]] fuq liema jidru li huma imwaħla l-[[stillel|astri]] kif narawhom mill-Art. <br />

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

Daż-żmien f'tranżazzjonijiet kummerċjali, tintuża s-sistema metrika esklużivament. Dawn l-unitajiet huma kważi kollha ta' interess storiku biss, għalkemm għadhom jintużaw f'xi idjomi jew frażijiet fissi Maltin. Ħafna minn dawn it-termini ġejjin direttament mill-unitajiet Għarbin u xi ftit minn unitajjiet Sqallin.  L-ordinanza tal-piż u l-kejl tal-1921 (''Weights and Measures Ordinance''), mill-gvern Brittaniku, stabbilit uniformità fil-konverżjoni ta' dawn l-unitajiet tal-kejl. Dawn il-qisien ġew definiti bħala multipli sempliċi tal-unitajiet Imperjali li kienu jintużaw fir-[[Renju Unit]] dak iż-żmien. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= 
|stampa=St Catherine. San Domenico2.jpg
|desk_stampa=''Santa Katerina ta' Siena'', affresk ta' [[Andrea Vanni]] fil-Bażilika ta' Duminku, [[Siena]], l-Italja
|data_twelid=25 ta' Marzu 1347
|post_twelid=Siena
|data_mewt=29 ta' April 1380
|post_mewt=Ruma
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1461
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=Papa Piju II
|jum_festa=29 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Santwarju ta' Santa Katerina (Siena)
|attribut1=libsa tad-Dumnikani, [[Lilium candidum|ġilju abjad]], [[Iris germanica|ġilju ta' Santa Katerina]], ċurkett, ġrieħi
|patrun=L-Italja, l-Ewropa
}}
'''Santa Katerina ta' Siena''' (Siena 1347 – Ruma 1380) hija qaddisa tal-Knisja Kattolika bit-titlu ta' Verġni u Duttur tal-Knisja.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Kroazja]] wirtet l-adeżjoni tal-Eks Jugoslavja għall-Konvenzjoni fis-6 ta' Lulju 1992 bħala wieħed mill-istati suċċessuri wara d-dikjarazzjoni tal-indipendenza tagħha fil-25 ta' Ġunji 1991.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/hr|titlu=Croatia - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-06-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120419094446/http://whc.unesco.org/en/statesparties/hr|arkivju-data=2012-04-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

[[File:World_Heritage_Logo_global.svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:World_Heritage_Logo_global.svg|daqsminuri|150x150px|Logo tal-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
Il-'''Kumitat tal-Wirt Dinji''' huwa kumitat tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) li jagħżel is-siti li jitniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], inkluż il-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji u l-Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu, jiddefinixxi l-użu tal-Fond tal-Wirt Dinji, u jalloka assistenza finanzjarja skont it-talbiet mill-istati li jkunu membri.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/committee/|titlu=The World Heritage Committee|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref> Huwa magħmula minn rappreżentanti minn 21 stat membru li jiġu eletti mill-Assemblea Ġenerali tal-Istati Membri għal mandat ta' erba' snin. Dawn il-membri jivvutaw fuq deċiżjonijiet u proposti marbuta mal-[[Konvenzjoni tal-Wirt Dinji]] u l-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji.

(''Didelphis virginiana'')]]
 jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'')]]
'''Didelphini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinent Amerikan. 

u neħħa lil Adam u lil Eva mill-qabar. Kristu jidher imdawwar bil-qaddisin, filwaqt li x-xitan jidher bħala raġel anzjan marbut bil-ktajjen.]]
L-'''Għid''' jew l-'''Għid il-Kbir''' jew '''Ħadd l-Irxoxt''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Easter'', bl-[[Aramajk ta' Ġesù|Aramajk]], bil-[[Lingwa Griega|Grieg]] u bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Pascha'', huwa festa u btala [[Kultura|kulturali]] [[Kristjaneżmu|Kristjana]] li tfakkar lil [[Ġesù|Kristu]] jirxoxta mill-[[mewt]], deskritt fit-[[Testment il-Ġdid]] bħala avveniment li seħħ fit-tielet jum wara li ndifen, wara li kien issallab mir-[[Imperu Ruman|Rumani]] fil-Kalvarju għall-ħabta tat-30 [[WK|W.K]].<ref>Trawicky, Bernard; Gregory, Ruth Wilhelme (2000). ''Anniversaries and Holidays''. American Library Association. ISBN <bdi>978-0838906958</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://books.google.com/books?id=4Mmmvol6DvkC|titlu=The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays - Anthony F. Aveni - Google Books|data=2021-02-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230409153751/https://books.google.com/books?id=4Mmmvol6DvkC|arkivju-data=2023-04-09|url-status=bot: unknown}}</ref> Huwa l-qofol tal-Passjoni ta' Ġesù Kristu u qablu jiġi r-[[Randan]], li huwa perjodu ta' sawm, talb u penitenza.

It-'''Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku''', magħruf ukoll bħala '''Arti Preistorika tal-Lvant ta' Spanja''', huwa sensiela ta' iktar minn 700 sit ta' tpittir [[Preistorja|preistoriku]] fuq il-blat li fl-1998 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/874/|titlu=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-27}}</ref> Is-siti jinsabu kollha mxerrdin fil-Lvant ta' [[Spanja]] u fihom tpittir fuq il-blat li jmur lura għall-perjodu Paleolitiku Superjuri jew (x'aktarx) għall-perjodu Mesolitiku ta' [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]]. L-[[arti]] tikkonsisti minn figuri mpittra żgħar ta' [[Bniedem|bnedmin]] u ta' [[Annimal|annimali]], li huma l-iżjed avvanzati u mifruxa li nstabu minn dan il-perjodu, ċertamenti fl-[[Ewropa]], u x'aktarx fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha, minn tal-inqas ix-xogħlijiet bikrin. Din is-sensiela ta' siti hija notevoli għall-għadd ta' postijiet inklużi, l-ikbar konċentrazzjoni ta' arti ta' dan it-tip fl-Ewropa. L-isem jirreferi għall-Baċir [[Mediterran]]; madankollu, filwaqt li xi siti jinsabu qrib il-baħar, ħafna minnhom jinsabu 'l ġewwa f'[[Aragona]] u f'Kastilja-La Mancha).

[[File:World Population.svg|thumb|right|350px|Mappa tal-popolazzjoni dinjija]]
Din hija '''lista ta' pajjiżi skont il-popolazzjoni'''. Il-lista tinkludi [[pajjiżi indipendenti]] u [[territorji dipendenti]] abitati ibbażati fuq l-istandard [[ISO 3166-1]]. Il-popolazzjoni ta' kull pajjiż hi mogħtija wkoll bħala persentaġġ  tal-[[popolazzjoni tad-dinja]], li skont l-arloġġ tal-popolazzjoni tal-Bureau taċ-Ċensiment tal-Istati Uniti hi stmata li hi 7.071 biljuni. 

{{stub|letteratura}}
'''Sherlock Holmes''' huwa l-karattru prinċipali f'sensiela ta' stejjer miktuba minn [[Arthur Conan Doyle]]. Dan il-karattru fittizju huwa [[investigatur]] indipendenti mill-pulizija, u ta' spiss juża' metodi li ġew applikati u wżati mill-pulizija fix-xogħol tagħom. Ħafna mill-kitbiet huma miktuba mill-ħabib ta' Sherlock Holmes, it-[[John Hamish Watson|tabib Watson]], li huwa ammiratur ta' dan l-investigatur.

'''Achille Mizzi''' ([[Ħaż-Żabbar]], [[19 ta' Frar]] [[1939]] - ) hu poeta Malti.

{{stub|metroloġija}}
'''Gramma''' hi kejl fis-[[Sistema Metrika]] u fis-sistema [[SI]] (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel il-piż. 

Il-'''Gżira ta' Pico''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Ilha do Pico''; pronunzjata: [ˈiʎɐ du ˈpiku]) hija gżira fil-Grupp Ċentrali tal-[[Ażores]], il-[[Portugall]]. Il-pajsaġġ huwa kkaratterizzat minn vulkan, Ponta do Pico, li huwa l-ogħla muntanja fl-Ażores u fil-Portugall, u l-ogħla elevazzjoni tal-Katina tal-[[Oċean Atlantiku|Atlantiku]] Nofsani. Skont it-tradizzjoni tal-poeta Portugiż, [[Raul Brandão]], Pico tissemma bħala '''''Ilha Preta''''' ("Gżira Sewda"), minħabba l-ħamrija vulkanika sewda tagħha, li jiffurmaw il-vinji ddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1117/|titlu=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-14}}</ref> li fl-imgħoddi ppermettew l-iżvilupp tal-ekonomija tal-gżira. Il-Gżira ta' Pico hija t-tieni l-ikbar gżira tal-Ażores u ġeoloġikament hija l-iktar waħda li ffurmat reċentement, u għandha madwar 300,000 sena.<ref>{{Ċita web|url=http://www.azoresgreenmark.com/pt/acores/formation/|titlu=Azores GreenMark - Os Açores|sit=www.azoresgreenmark.com|lingwa=pt|data-aċċess=2022-12-14}}</ref>

{{infobox city}}
'''Nikkō''' (日光市, ''Nikkō-shi'', <small>IPA:</small> [ɲiꜜkkoːɕi]) hija belt li tinsab fil-Prefettura ta' Tochigi, il-[[Ġappun]]. Fit-2 ta' Diċembru 2020, ġie stmat li l-belt kellha popolazzjoni ta' 80,239 ruħ f'36,531 unità domestika, u densità tal-popolazzjoni ta' 55 persuna kull kilometru kwadru. L-erja totali tal-belt hija 1,449.83 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=https://www.city.nikko.lg.jp/shimin/jinkou/index.html|titlu=人口|kunjom=日光市|sit=日光市|lingwa=ja|data-aċċess=2021-08-06}}</ref> Nikkō hija destinazzjoni popolari mat-turisti Ġappuniżi u internazzjonali. Fost l-attrazzjonijiet tagħha hemm il-mawżolew tax-''shōgun'' [[Tokugawa Ieyasu]] (Nikkō Tōshō-gū) u dak tan-neputi tiegħu Iemitsu (Iemitsu-byō Taiyū-in), u s-Santwarju ta' Futarasan, li jmur lura għas-767 W.K. Hemm ukoll bosta fawwara jaħarqu (''onsen'') fiż-żona. L-elevazzjonijiet ivarja minn 200 metru sa 2,000 metru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|titlu=Nikko City/Location, Topography & History of Nikko City|data=2006-10-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061005192124/http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|arkivju-data=2006-10-05|url-status=dead}}</ref> Il-[[qawl]] Ġappuniż 日光を見ずして結構と言うなかれ, "Qatt tgħid "kekkō" sa ma tara lil Nikkō"—fejn ''kekkō'' tfisser sabiħ, tal-għaġeb jew "Jien sodisfatt"—huwa riflessjoni tas-sbuħija tas-siti f'Nikkō.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Lohr|isem=Steve|data=1983-09-11|titlu=SHRINE OF THE SHOGUN|url=https://www.nytimes.com/1983/09/11/travel/shrine-of-the-shogun.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-06}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|titlu=Nikko/Aizu – Challenging {{!}} Oka Tours|data=2019-07-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190709175501/https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|arkivju-data=2019-07-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Gomphos''
| stampa = Gomphos Lagomorfu primitiv.jpg
| daqs_stampa = 225px
| deskrizzjoni_stampa = Rikostruzzjoni ta' ''[[Gomphos elkema]]'' speċi ta' lagomorfu fil-familja ''[[Mimotonidae]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Mimotonidae]]
| ġeneru = '''''Gomphos'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Gomphos elkema]]'' 
}}
'''''Gomphos''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] estint ta' [[mammiferi]] [[lagomorfu|lagomorfi]] fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Mimotonidae]] (lagomorfi primitivi), ma' bosta ġeneri u speċi kollha estinti.

{{infobox city}}
'''Christiansfeld''' huwa raħal fil-Muniċipalità ta' Kolding fin-Nofsinhar tal-Jutland fir-Reġjun tan-Nofsinhar tad-[[Danimarka]], b'popolazzjoni ta' 3,008 ruħ (fl-1 ta' Jannar 2021).<ref>{{Ċita web|url=https://m.statbank.dk/TableInfo/BY3?lang=en|titlu=The Mobile Statbank - Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time|sit=m.statbank.dk|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Ir-raħal ġie stabbilit fl-1773 mill-[[Knisja Moravjana]] u ngħata ismu f'ġieħ ir-re Daniż [[Christian VII]].<ref>Dansk Stednavne Leksikon, JYLLAND - Sydlige del, FYN med omliggende øer, (page 30). <nowiki>ISBN 87-00-55221-6</nowiki> (bid-Daniż).</ref> F'Lulju 2015, Christiansfeld ġie elenkat fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala l-aqwa eżempju ppreservat tal-ippjanar u tal-arkitettura tal-irħula tal-Knisja Moravjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1468/|titlu=Christiansfeld, a Moravian Church Settlement|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>

{{stub|Ġeografija}}

[[File:StPetersBasilicaEarlyMorning.jpg|thumb|250px|Il-Pjazza tal-Vatikan]]{{Wikifikazzjoni}}
Il-'''Knisja Kattolika''' (mill-Grieg: καθολικός, ''katholikòs'', jiġifieri "''universali''") hija l-Knisja [[Insara|Nisranija]] li tagħraf il-primat tal-awtorità tal-Isqof ta' [[Ruma]], jiġifieri l-[[Papa]], għax dan skont il-fidi [[Kattolika Maronita|Kattolika]], huwa s-suċċessur tal-appostlu [[San Pietru|Pietru]] fuq il-katedra ta' Ruma.
 
L-isem jindika l-universalità tal-Knisja mwaqqfa minn [[Ġesù Kristu]], li tinsab fil-Knisja Kattolika, bla ma tiċħad il-preżenza ta' ħafna elementi ta' din il-verità fil-Knejjes l-oħra mifrudin minnha.
 
Fost il-Knejjes Insara, dik Kattolika għandha l-ikbar numru ta' fidili, iktar minn biljun ruħ, b'perċentwali għoljin fl-[[Amerika Latina]] u fl-[[Ewropa]].
 
Min jemmen fiha jissejjaħ Kattoliku. Il-liturġija Kattolika hija ċċentrata fuq l-Ewkaristija. Il-Kattoliċi iqimu lill-[[Madonna|Verġni Marija]] bħala Omm Alla, bħala [[Immakulata Kunċizzjoni|mnissla mingħajr dnub]] u li ġiet [[Santa Marija|imtellgħa fis-sema]].

L-Att dwar id-'''Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Акт проголошення незалежності України, b'ittri Rumani: ''Akt proholoshennya nezalezhnosti Ukrayiny'') ġie adottat mill-Parlament Ukren fl-24 ta' Awwissu 1991.<ref>A History of Ukraine: The Land and Its Peoples by Paul Robert Magocsi, University of Toronto Press, 2010, ISBN 1442610212. pp. 722-723.</ref> L-Att reġa' stabbilixxa l-indipendenza statali tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2018/05_2018/30/bild/specproject.pdf|titlu=Ukrainian Week|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190620220422/https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2018/05_2018/30/bild/specproject.pdf|arkivju-data=2019-06-20|url-status=bot: unknown}}</ref>

Is-'''Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja''' huma seba’ kapulavuri arkitettoniċi dinjin li ntgħażlu f’kampanja li bdiet fis-sena 2000 biex jintgħażlu seba’ għeġubijiet ġodda tad-[[Id-Dinja|Dinja]] minn għażla ta’ 200 [[monument]] eżistenti.<ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/our-mission/how-the-new7wonders-movement-all-began/|titlu=”How the New7Wonders movement all began”|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210515182927/https://about.new7wonders.com/our-mission/how-the-new7wonders-movement-all-began/|arkivju-data=2021-05-15|url-status=dead}}</ref> L-istħarriġ tal-popolarità b’votazzjoni ħielsa fuq l-[[internet]] u bit-telefonati, ġie mmexxi mill-[[Kanada|Kanadiż]]-[[Żvizzera|Żvizzeru]] [[Bernard Weber]] u ġie organizzat mill-Fondazzjoni New7Wonders (N7W) ibbażata fi [[Zurich]], l-Iżvizzera. Ir-rebbieħa ġew imħabbra fis-7 ta’ Lulju 2007 fl-Estádio da Luz, f’[[Liżbona]].<ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/faq/|titlu=FAQ|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://about.new7wonders.com/the-founder/|titlu=The Founder|kunjom=W|isem=Philipp|data=2011-03-29|sit=About New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-03-21}}</ref><ref name=":0">Dwoskin, Elizabeth (2007-07-09). "[https://web.archive.org/web/20080503045940/http://mobile.newsweek.com/detail.jsp?key=10653&rc=te&p=1&pv=1 Vote for Christ]". ''Newsweek''. ISSN 0028-9604. Arkivjat 03-05-2008.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20130326001211/http://world.new7wonders.com/new7wonders-of-the-world-page/new7wonders-of-the-world/voting-analysis/ Voting Analysis]". ''World of New 7 Wonders''. Archived from the original on 2013-03-26.</ref> L-istħarriġ ġie meqjus li ma kienx xjentifiku, parzjalment minħabba li kien possibbli li dak li jkun jivvota iktar minn darba. Skont [[John Zogby]], il-fundatur u l-President attwali tal-organizzazzjoni tal-istħarriġ ibbażata fi New York Zogby International, il-Fondazzjoni New7Wonders wettqet “l-ikbar stħarriġ li qatt sar fid-dinja”.<ref name=":0" />

'''''Rawd il-Qirtas''''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: روض القرطاس, ''Rawḍ al-Qirṭās'', li tfisser Ġnien il-Paġna) huwa t-titlu qasir għaIl-''Ktieb tal-Kumpann Divertenti bi Ġnien il-Paġna f'Aħbarijiet ta' Rejiet il-Magreb u storja tal-Belt ta' Fes'' (الأنيس المطرب بروض القرطاس في أخبار ملوك المغرب وتاريخ مدينة فاس'', al-ānīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī ākhbār mulūk al-magħrab wa tārīħ madīnaẗ Fās'')<ref name="Rodríguez-Gómez">{{Ċita web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/christian-muslim-relations-i/al-anis-al-mutrib-bi-rawd-al-qirtas-fi-akhbar-muluk-al-maghrib-wa-tarikh-madinat-fas-COM_24735?s.num=33&s.rows=50|titlu=Al-anīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī akhbār mulūk al-Maghrib wa-taʾrīkh madīnat Fās|isem=María Dolores|awtur=Rodríguez-Gómez|data=24 Mar 2010|sit=Brill|data-aċċess=1 Nov 2022}}</ref><ref name="Ronald A. Messier, James A. Miller">{{Ċita ktieb|kunjom=Ronald A. Messier, James A. Miller|sena=2015|titlu=The Last Civilized Place Sijilmasa and Its Saharan Destiny|url=https://books.google.com/books?id=iut1BwAAQBAJ&pg=PA251|pubblikatur=University of Texas Press|paġni=251|isbn=978-0-292-76665-5}}</ref> u huwa ktieb li jiddeskrivi l-ħakkiema tal-[[Magreb]], u l-[[Storja|istorja]] lokali tal-belt ta' [[Fes]].<ref name="Rodríguez-Gómez" />

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Monasteru ta' Gelati''' (bil-Georgian: გელათის მონასტერი) huwa kumpless monastiku [[Medjuevu|Medjevali]] qrib [[Kutaisi]] fir-reġjun ta' Imereti tal-Punent tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Huwa wieħed mill-ewwel monasteri fil-Georgia u ġie stabbilit fl-1106 mir-Re David IV tal-Georgia bħala ċentru monastiku u [[Edukazzjoni|edukattiv]].<ref>Kaufhold, Hubert (2011). "Gelati Monastery". ''Religion Past and Present''.</ref>

Il-'''Knejjes tal-Paċi''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Kościoły Pokoju'', bil-[[Ġermaniż]]: ''Friedenskirchen'') f'[[Jawor]] (bil-Ġermaniż: ''Jauer''), fi [[Świdnica]] (bil-Ġermaniż: ''Schweidnitz'') u f'Głogów (bil-Ġermaniż: ''Glogau'') fis-[[Silesja]] kienu l-ikbar tlieta u ssemmew hekk wara l-[[Paċi tal-Westfalen]] tal-1648. Il-Knisja tal-Paċi ta' Głogów ħadet in-nar u nqerdet fl-1758. Madankollu, iż-żewġ Knejjes tal-Paċi l-oħra f'Jawor u fi Świdnica għadhom jeżistu sa llum u fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Churches of Peace in Jawor and Świdnica|url=https://whc.unesco.org/en/list/1054/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

{{Wikifikazzjoni}}

'''Hatı Çırpan''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''Satı Kadın''', twieldet fl-1890 – mietet fil-21 ta’ Marzu 1956) kienet [[politiku]] Tork, waħda mill-ewwel membri nisa tal-parlament fil-Gran Assemblea Nazzjonali tat-[[Turkija]], eletta fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1935.

{{stub}}
Ir-'''Rebbiegħa ta’ Praga''' (Ċek: ''Pražské jaro'', Slovakk: ''Pražská jar'') kienet perjodu ta’ liberalizzazzjoni politika u protesta tal-massa fiċ-[[Ċekoslovakkja]] bħala stat Komunista wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]]. Bdiet fil-5 ta’ Jannar 1968, meta r-reformist [[Alexander Dubček]] ġie elett l-Ewwel Segretarju tal-Partit Komunista taċ-Ċekoslovakkja (KSČ), u kompliet sal-21 ta’ Awwissu 1968, meta l-[[Unjoni Sovjetika]] u membri oħra tal-[[Patt ta’ Varsavja]] invadew lill-pajjiż biex irażżnu r-riformi. 

'''Hideki Yukawa''' ForMemRS<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Kemmer|isem1=Nicholas|data=1983-11-01|titlu=Hideki Yukawa, 23 January 1907 - 8 September 1981|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1983.0023|rivista=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society|volum=29|paġni=660–676}}</ref> FRSE (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 湯川 秀樹, ''Yukawa Hideki'', twieled fit-23 ta' Jannar 1907 – miet fit-8 ta' Settembru 1981) kien fiżiku teoriku [[Ġappun|Ġappuniż]] u l-ewwel rebbieħ Ġappuniż tal-[[Premju Nobel]] għat-tbassir tiegħu tal-pi meson jew pjon.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1949/yukawa/facts/|titlu=The Nobel Prize in Physics 1949|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-08}}</ref>

'''Aleppo''' (/əˈlɛpoʊ/ ''ə-LEP-oh''; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: ﺣَﻠَﺐ, <small>ALA-LC:</small> ''Ḥalab'', IPA: [ˈħalab]) hija belt fis-[[Sirja]], li sservi bħala l-[[belt kapitali]] tal-Governorat ta' Aleppo, l-iżjed governorat popolat tas-Sirja.<ref>{{Ċita web|url=http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=Syrian%20Arab%20Republic|titlu=UNdata {{!}} country profile {{!}} Syrian Arab Republic|data=2012-03-07|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120307172846/http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=Syrian%20Arab%20Republic|arkivju-data=2012-03-07|url-status=bot: unknown}}</ref> B'popolazzjoni stmata ta' 2,098,000 resident fl-2021,<ref>{{Ċita web|url=https://www.macrotrends.net/cities/22608/aleppo/population|titlu=Aleppo, Syria Metro Area Population 1950-2022 {{!}} MacroTrends|data=2022-08-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220821145240/https://www.macrotrends.net/cities/22608/aleppo/population|arkivju-data=2022-08-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Aleppo kienet l-ikbar belt tas-Sirja sakemm il-popolazzjoni tagħha nqabżet minn dik ta' [[Damasku]], l-ikbar fost il-governorati tat-Tramuntana tas-Sirja kif ukoll waħda mill-ikbar bliet fir-reġjun tal-Lvant.<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB02-1-2004.htm|titlu=Popolazzjoni|sit=web.archive.org|data-aċċess=|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120520173518/http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB02-1-2004.htm|arkivju-data=2012-05-20|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.aksalser.com/?page=view_news&id=dea2316c19d685faf12f9850768f87b7|titlu=بـ 4.6 ملايين نسمة .. محافظة حلب الأعلى سكانياً في سورية {{!}} عكس السير دوت كوم|data=2017-09-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-12-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170917033118/http://www.aksalser.com/?page=view_news&id=dea2316c19d685faf12f9850768f87b7|arkivju-data=2017-09-17|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Charles Robert Darwin''' ([[Shrewsbury]], [[12 ta' Frar]] [[1809]] – [[Londra]], [[19 ta' April]] [[1882]]) kien [[storja naturali|naturalista]] [[Ingilterra|Ingliż]] li x-xogħol u t-teoriji tiegħu dwar l-evoluzzjoni tal-[[Speċi|ispeċi]] ħajjin irrivoluzzjonaw profondament il-[[bijoloġija]]. Wara li kiseb il-fama fost ix-xjenzjati għal ħidma tiegħu fil-lok u r-riċerki tiegħu fl-[[ġeoloġija]], ippropona l-ipoteżi li l-ispeċi ħajjin kollha evolvew matul iż-żmien minn antenat komuni jew għadd ta' antenati komuni permezz tal-proċess tas-selezzjoni naturali. It-[[Evoluzzjoni|teorija tal-evoluzzjoni]] ġiet aċċettata mill-komunità xjentifika u l-pubbliku ġenerali matul ħajtu, filwaqt li t-teorija tiegħu tas-[[selezzjoni naturali]] kellha tistenna sas-[[snin 1930|snin tletin]] biex tkun ġeneralment meqjusa bħala l-ispjegazzjoni essenzjali tal-proċess tal-evoluzzjoni. Sas-[[seklu 21]], kienet il-bażi tat-teorija moderna tal-evoluzzjoni. Taħt forma emendata, l-iskoperta xjentifika ta' Darwin baqgħet sa issa s-sies tal-bijoloġija billi tispjega b'mod loġiku u unifikat id-diversità tal-ħajja.<ref>Dobzhansky 1973 </ref>

Il-'''Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra''' fl-[[Indoneżja]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1167/|titlu=Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref> Is-sit huwa magħmul minn tliet parks nazzjonali Indoneżjani fuq il-gżira ta' [[Sumatra]]: il-[[Park Nazzjonali ta' Gunung Leuser]], il-[[Park Nazzjonali ta' Kerinci Seblat]] u l-[[Park Nazzjonali ta' Bukit Barisan Selatan]]. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu mill-2011 sabiex jingħelbu t-theddidiet tal-insib, tal-qtugħ tas-siġar illegali, tal-iżvilupp agrikola f'art protetta, u ta' pjanijiet biex jinbnew toroq li jgħaddu minn ġos-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/764/|titlu=Danger listing for Indonesia’s Tropical Rainforest Heritage of Sumatra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-02}}</ref>

Il-'''Kastelli ta'''' '''Augustusburg u Falkenlust fi Brühl''' jiffurmaw kumpless ta' binjiet storiċi fi [[Brühl]], Nord Rhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Il-binjiet huma kkollegati permezz ta' ġonna spazjużi u s-siġar tax-Schlosspark. Mibnija fil-bidu tas-seklu 18, il-kastelli u l-ġonna tal-madwar jitqiesu bħala kapulavuri tal-arkitettura tar-Rokokò bikri u fl-1984 ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/288/|titlu=Castles of Augustusburg and Falkenlust at Br&uuml;hl|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-19}}</ref> Il-[[Kastell ta' Augustusburg]] (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Schloss Augustusburg'') u l-parks tiegħu jintużaw ukoll għall-Kunċerti tal-Kastelli ta' Brühl.

L-'''Għoljiet, id-Djar u l-Kantini ta' Champagne''' huwa l-isem li ngħata lil diversi siti fir-reġjun ta' [[Champagne]] fi [[Franza]] li tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015 għar-rabtiet storiċi tagħhom mal-produzzjoni u mal-bejgħ tax-[[xampanja]], kif ukoll għax-xhieda tagħhom fl-iżvilupp ta' imprenditorija agroindustrijali rinomata fuq livell internazzjonali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1465/|titlu=Champagne Hillsides, Houses and Cellars|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''''Murexia''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], il-marsupjali karnivori (eżattament id-[[Dasjur tal-pil qasir]], għalkemm jissejjaħ ukoll bl-isem ta' ġurdien marsupjal tal-pil qasir), tal-kontinent [[Awstralja]]n.

'''Moritz Benedikt Cantor''' (twieled fit-23 ta' Awwissu 1829 – miet fl-10 ta' April 1920) kien storiku [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[matematika]].

Il-'''Jum Internazzjonali tal-Lingwa Materna''' huwa [[Lista ta' osservanzi sekulari minuri|osservanza annwali]] dinjija li ssir fil-21 ta' Frar biex tippromwovi l-għarfien tad-diversità [[Lingwa|lingwistika]] u [[diversità kulturali|kulturali]] u tippromwovi [[Multilingwiżmu|l-multilingwiżmu]]. Imħabbra għall-ewwel darba mill-[[UNESCO]] fis-17 ta' Novembru 1999, <ref name="UNESCO">{{Ċita web|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000117961.page=38|titlu=The General Conference proclaim"International Mother Language Day" to be observed on 21 February|data=1999-11-16|sit=unesdoc.unesco.org|data-aċċess=2019-04-21}}</ref> din il-ġurnata ġiet rikonoxxuta formalment mill-[[Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti]] bl-adozzjoni tar-riżoluzzjoni 56/262 tan-NU<ref>{{Ċita web|url=https://undocs.org/A/RES/56/262|titlu=A/RES/56/262 - e - A/RES/56/262 -Desktop}}</ref> fl-2002. Jum il-Lingwa Materna huwa parti minn inizjattiva usa' "biex tippromwovi l-preservazzjoni u l-protezzjoni tal-lingwi kollha użati mill-popli tad-[[Id-Dinja|dinja]]" kif adottat mill-Assemblea Ġenerali tan-NU fis-16 ta' Mejju 2007 fir-riżoluzzjoni 61/266 tan-NU,<ref>{{Ċita web|url=https://undocs.org/A/RES/61/266|titlu=A/RES/61/266 - e - A/RES/61/266 -Desktop}}</ref> li stabbiliet ukoll l-2008 bħala s-Sena Internazzjonali tal-Lingwi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.un.org/en/events/motherlanguageday/background.shtml|titlu=International Mother Language Day, 21 February|sit=www.un.org|lingwa=EN|data-aċċess=2019-11-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=A/RES/61/266|titlu=Links to documents|data=2002-09-09|sit=Un.org|data-aċċess=2016-07-02|url-status=live|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304054121/http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=A%2FRES%2F61%2F266|arkivju-data=2016-03-04}}</ref><ref name="Ingles">{{Ċita ktieb|data=25 September 2006|titlu=Ingles. Cuerpo de Maestros. Temario Para la Preparacion de Oposiciones .e-book,.|url=https://books.google.com/books?id=iE6ZMS8Q-TAC&pg=PA97|pubblikatur=MAD-Eduforma|paġni=97–|isbn=978-84-665-6253-9}}</ref><ref name="Rahim2014">{{Ċita ktieb|kunjom=Rahim|isem=Abdur|data=19 September 2014|titlu=Canadian Immigration and South Asian Immigrants|url=https://books.google.com/books?id=mUGtBAAAQBAJ&pg=PA102|pubblikatur=Xlibris Corporation|paġni=102–|isbn=978-1-4990-5874-1}}</ref> L-idea li jiġi ċċelebrat il-Jum Internazzjonali tal-Lingwa Materna kienet l-inizjattiva tal-[[Bangladexx|Bangladesh]]. Fil-Bangladesh, il-21 ta' Frar (1952) huwa l-anniversarju tal-ġurnata meta l-[[Bengali]] jiġifieri l-[[Nies Bengali|poplu Bengali]] [[Pakistani tal-Lvant|tal-Pakistan tal-Lvant]] (issa l-poplu Bengali tal-Bangladesh) tal-provinċja [[Pakistan|Pakistana]] tal-Benglade tal-Lvant (issa l-istat indipendenti tal-Bangladesh) iġġieldu għar-rikonoxximent tal-[[Bangla|lingwa Bengala]] tagħhom.<ref name="International Mother Language Day">{{Ċita web|url=https://en.unesco.org/commemorations/motherlanguageday|titlu=International Mother Language Day Celebration|data=4 October 2018|data-aċċess=12 February 2019|url-status=live|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190213064208/https://en.unesco.org/commemorations/motherlanguageday|arkivju-data=2019-02-13}}</ref> Huwa osservat ukoll mill-Bengali [[nies Indjani|Indjani]] tal-istati [[Indja|Indjani]] tal-[[Bengal tal-Punent]], [[Assam]], [[Jharkhand]], [[Tripura]] u t-Territorju tal-Unjoni tal-[[Gżejjer Andaman u Nicobar]].

(''Didelphis virginiana'')]]
 jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'')]]
'''Didelphini''' huwa [[tribù (bijoloġija)|tribù]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum|opossumi]] tal-kontinent Amerikan. 

Il-'''kritika tat-traduzzjoni''' tinvolvi l-istudju sistematiku, evalwattiv, u interpretattiv ta’ aspetti differenti ta’ xogħlijiet tradotti. Il-kritika tat-traduzzjoni huwa qasam akkademiku interdixxiplinari relatat mal-kritika letterarja u mat-teorija tat-traduzzjoni. Dan il-qasam jinvolvi l-istħarriġ ta’ traduzzjonijiet ta’ studenti, u r-reviżjonijiet ta’ traduzzjonijiet ippubblikati.

[[File:Euclidis quae supersunt omnia.tif|thumb|Ewklide, 1703]]
'''Ewklide''' kien matematiku Grieg li għex fis-sena 300 [[QK|Q.K]]. X'aktarx kien edukat f'[[Ateni]] mid-dixxipli ta' [[Platun]]. Għallem il-ġeometrija f'[[Lixandra]] fejn sewwasew waqqaf skola tal-[[matematika]]. Ix-xogħol ewlieni tiegħu, l-''[[Elementi]],'' huwa trattat ta' 13-il volum dwar il-matematika. Jistħarreġ suġġetti bħall-[[ġometrija|ġeometrija]], il-proporzjonijiet inġenerali, il-proprjetajiet tan-numri u l-ġeometrija tas-solidi.
{{portal|Matematika|P_math.png|1px}}

L-'''Għoljiet ta' Donets''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Доне́цкий кряж, Doneckij krjaž; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Донецький кряж, ''Donec'kij krjaž'') huma grupp ta' għoljiet li jiffurmaw l-ogħla parti fil-Grigal tal-art b'elevazzjoni għolja ta' Donets fil-Lvant tal-[[Ukrajna]] u fin-Nofsinhar tar-[[Russja]] [[Ewropa|Ewropea]]. L-għoljiet jinsabu fi ħdan l-Oblasts ta' [[Donetsk]] u ta' [[Luhansk]] u parzjalment imissu wkoll mat-territorju tal-Oblast ta' [[Rostov]], ir-Russja. L-ogħla quċċata hija l-għolja Mohyla Mechetna, b'elevazzjoni ta' 367 metru (1,204 piedi).

[[File:Toyota carlogo.svg|thumb|upright=1.5]]{{Nebbieta|intrapriża}}
'''Toyota Motor Corporation''' magħrufa ukoll sempliċiment bħala '''Toyota''', hija korporazzjoni multinazzjonali Ġappuniża. Din hija t-tieni l-akbar produttur fid-dinja ta' karozzi, trakkijiet, karozzi tal-linja u robots. Kienet imnedija fl-1937.<ref>{{ċita web |url=https://www.auto123.com/en/news/amp/toyota-motor-corporation-launched-this-day-in-1937/16151/ |titlu=Toyota Motor Corporation Launched This Day in 1937 |data=2013-08-28 |lingwa=en |sit=auto123.com}}</ref> 

[[File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Near_Mestia,_Svan_towers_(35252565354).jpg|daqsminuri|It-torrijiet residenzjali tas-Svan qrib Mestia.]]
It-'''torrijiet residenzjali tas-Svan''' (bil-Georgian: სვანური კოშკი; b'ittri Rumani: ''svanuri k'oshk'i'') jirreferu għat-torrijiet li kienu jintużaw bħala djar kif ukoll bħala abitazzjonijiet difensivi fir-reġjun storiku Georgian ta' [[Svaneti]] (illum il-ġurnata msejjaħ Samegrelo-Zemo Svaneti). Dawn it-torrijiet huma uniċi fir-reġjun u nbnew primarjament bejn is-sekli 9 u 12, matul l-epoka tad-deheb tal-Georgia. Madankollu, l-oriġini tat-torrijiet x'aktarx li tmur lura għall-[[preistorja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/709/|titlu=Upper Svaneti|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-04-09}}</ref>

Il-'''Forti ta' Ġesù''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Forte Jesus de Mombaça'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Fuerte de Jesús'') huwa forti li jinsab fil-Gżira ta' Mombasa, il-[[Kenja]]. Ġie ddisinjat mill-[[arkitett]] [[Italja|Taljan]] [[Giovanni Battista Cairati]]<ref>Parker, Geoffrey (18 April 1996). ''The Military Revolution: Military Innovation and the Rise of the West, 1500-1800''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>9780521479585</bdi>.</ref> u nbena bejn l-1593 u l-1596 skont l-ordni tar-Re [[Filippu II]] ta' [[Spanja]], li rrenja wkoll bħala r-Re Filippu I tal-[[Portugall]] u tal-[[Algarve]], sabiex jiddefendi l-Port l-Antik ta' [[Mombasa]]. Il-Forti ta' Ġesù kien l-uniku forti ġestit mill-Portugiżi tul il-kosta Swahili, u huwa rikonoxxut bħala xhieda tal-ewwel tentattiv li rnexxa ta' setgħa tal-Punent li tistabbilixxi l-influwenza fuq il-kummerċ fl-[[Oċean Indjan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1295/|titlu=Fort Jesus, Mombasa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>

{{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]].

'''Tiya''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fl-[[Etjopja]] ċentrali. Jinsab f'Soddo Woreda, fiż-Żona ta' Gurage tar-Reġjun tan-Nazzjonijiet, Nazzjonalitajiet u Popli tan-Nofsinhar fin-Nofsinhar ta' [[Addis Ababa]]. Huwa magħruf l-iktar għall-ħaġar wieqaf kbir, li ħafna minnhom għandhom xi forma ta' tiżjin. Is-sit arkeoloġiku ta' Tiya tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1980, minħabba n-natura unika tal-[[Monument|monumenti]] monolitiċi tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/12/|titlu=Tiya|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-11}}</ref>

'''Ivana Despić''' (née '''Simonović''', Serbian Cyrillic :Ива Деспић;15 ta’ Awwissu 1891 - 12 ta’ Lulju 1961) kienet skulturiċi Jugoslava. Imwielda fil-Kroazja, Despić-Simonović kienet edukata [[Żagreb|f'Żagreb]], Pariġi u [[Munich]]. Mill-1920 sal-mewt tagħha għexet l-aktar [[Sarajevo|f'Sarajevo]], iżda serviet ukoll bħala l-iskultur tal-qorti f'Belgrad. Hija kienet l-ewwel skultur fil-Bożnja u Ħerzegovina tal-lum u l-unika waħda fil-perjodu ta' bejn il-gwerer, iżda sfumat fl-oskurità wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] .

{{TaxoboxIng
| name = Coccinellidae
| image = Psyllobora.vigintiduopunctata.6920.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''[[Coccinella septempunctata]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[beetle|Coleoptera]]
| superfamilia = [[Cucujoidea]]
| familia = '''Coccinellidae'''
| familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1807
| subdivision_ranks = Sottofamilji
| subdivision =
*[[Chilocorinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccidulinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccinellinae]] <small>Latreille, 1807</small>
*[[Epilachninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Hyperaspidinae]] <small>Duverger, 1989</small>
*[[Scymninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Sticholotidinae]] <small>Weise, 1901</small>
}}
Il-familja Coccinellidae hija familja bijoloġika ta' [[insett]]i, magħrufa aħjar bħala dik tan-nannakoli. Fiha tiġbor 'il fuq minn 5,000 speċi ta' nannakoli minn madwar id-dinja kollha. F’Malta nsibu madwar tletin speċi. 

{{stub|Kimika|Mediċina}}

]]
'''Arġentier''' '''(tad-deheb)''' huwa ħaddiem tal-metall li jaħdem l-oġġetti mid-[[deheb]] u metalli prezzjużi oħra.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Ameridelphia
| image = Opossum-drawing.jpg
| image_caption = [[Opossum ta' Virginia]] ''[[Didelphis virginiana]]''
| image_width = 250px
| image2 = 
| image2_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| superordo = '''Ameridelphia'''
| subdivision_ranks = [[Ordni]]jiet
| subdivision = 
*[[Didelphimorphia]]
*[[Paucituberculata]]
| range_map = Firxa tas-superordni Ameridelphia.PNG
| range_map_caption = Firxa tas-superordni Ameridelphia
| range_map_width = 250px
}}
L-'''Ameridelphia''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjal]]i (l-[[opossum]]i u l-[[opossum bugeddum|opossumi bugdiedem]]). Dan qiegħed ikklassifikat fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Metatheria]], b'żewġ ordnijiet ([[Paucituberculata]] u [[Didelphimorphia]]). Is-[[superordni]] [[Ameridelphia]] flimkien mal-[[Australidelphia]] jiffurmaw l-[[infraklassi]] [[Metatheria]].

f'Siega Verde.]]
'''Siega Verde''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈsjeɣa ˈβeɾðe]) huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] f'Serranillo, Villar de la Yegua, il-provinċja ta' [[Salamanca]], f'Kastilja u León, [[Spanja]], li flimkien mal-[[arti]] Paleolitika fil-[[Wied ta' Côa]] fil-[[Portugall]] huwa wieħed mis-siti prinċipali fl-[[Ewropa]] bħala konċentrazzjoni ta' inċiżjonijiet jew tinqixiet [[Preistorja|preistoriċi]] fuq il-blat. Jinkludi l-lokalitajiet ta' Villar de la Yegua, Villar de Argañán u Castillejo de Martín Viejo. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-arti Paleolitika tal-Wied ta' Côa fl-2010.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref>

Iż-'''Żapoteki''' (biż-Żapotek: ''Be'ena'a''; li tfisser "In-Nies"; għall-ħabta tas-700 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-1521 [[WK|W.K.]]) kienu ċivilizzazzjoni pre-[[Kolombja|Kolombjana]] indiġena (imsejħa wkoll '''ċivilizzazzjoni Żapoteka''') li tkattret fil-Wied ta' [[Oaxaca]] fil-Mesoamerka. L-evidenza [[Arkeoloġija|arkeoloġika]] turi li l-[[kultura]] tagħhom oriġinat mill-inqas 2,500 sena ilu. Is-sit arkeoloġiku taż-Żapoteki fil-belt antika ta' [[Monte Albán]] għandu binjiet [[Monument|monumentali]], spazji għal-logħba tradizzjonali tal-ballun, oqbra tal-għaġeb u oġġetti funebri, inkluż ġojjellerija tad-[[deheb]] maħduma b'mod mirqum. Monte Albán kienet waħda mill-ewwel bliet kbar fil-Mesoamerka. Kienet iċ-ċentru ta' stat taż-Żapoteki li ddomina l-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala l-istat [[Messiku|Messikan]] ta' Oaxaca.

Il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja''' ġie stabbilit fl-1949 biex tiġi protetta l-[[Muntanja tal-Kenja]], l-organiżmi selvaġġi u l-ambjent tal-madwar, li tifforma ħabitat għall-[[Annimal|annimali]] selvaġġi, kif ukoll taġixxi bħala żona ta' maqbad tal-ilma, għall-provvista tal-ilma tal-[[Kenja]].<ref>{{Ċita web|url=https://visitafrica.site/visit-mount-kenya-national-park.html|titlu=Visit Africa: Mount Kenya National Park, Kenya|sit=visitafrica.site|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-01-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.africaretreat.com/index.php?id=782|titlu=African Retreat Tours and Travels - Best Tours & Safaris in Kenya|sit=www.africaretreat.com|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>

{{wikifikazzjoni}}
{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Fra Angelico St. Dominic.jpg
|desk_stampa=[[Beato Angelico]], ''San Duminku qiegħed jitlob'' 
|data_twelid=madwar 1170
|post_twelid=
|data_mewt=6 ta' Awwissu 1221
|post_mewt=Milan, l-Italja 
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=2 ta' Lulju 1234
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=8 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=Bażilika ta' San Duminku, [[Bolonja]], l-Italja
|attribut1=stilla fuq ġbinu, kelb, ġilju
|patrun=astronomi; astronomija; nies mixlijin falz;ir-Repubblika Dominikana 
}}
San Duminku (Spanjol: Domingo), magħruf ukoll bħala Duminku ta' Osma jew ta' Guzmán (1170 – 6 ta' Awissu, 1221) kien il-Fundatur tal-Ordni tal-Predikaturi (OP) magħrufin bħala d-Dumnikani, ordni reliġjuż Kattoliku.

L-'''Università ta' Coimbra''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Universidade de Coimbra'', pronunzja: [univɨɾsiˈðad(ɨ) dɨ kuˈĩbɾɐ]) hija università pubblika tar-riċerka f'[[Coimbra]], il-[[Portugall]]. L-università l-ewwel ġiet stabbilita f'[[Liżbona]] fl-1290, twettqu għadd ta' rilokazzjonijiet, u mbagħad ġiet ittrasferita b'mod permanenti f'Coimbra fl-1537. L-università hija fost l-eqdem universitajiet li baqgħu joperaw b'mod kontinwu fid-dinja, hija l-eqdem fil-Portugall, u kellha rwol influwenti fl-iżvilupp tal-edukazzjoni għolja fil-postijiet fid-dinja fejn jiġi mitkellem il-Portugiż. Fl-2013, l-[[UNESCO]] niżżlet l-università bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]], bis-saħħa tal-arkitettura, il-[[kultura]] unika, it-tradizzjonijiet u r-rwol storiku tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-07}}</ref>

{{Grammatika}}
'''Thimphu''' (''pronunzja:'' /tɪmˈpuː/) hija l-[[belt kapitali]] tar[[Butan|-Renju tal-Bhutan]]. Il-belt tinsab f'wied għoli fil-parti tal-punent tal-pajjiż, il- belt, mal-114,551 abitant tagħha <ref>Selon le ministère des affaires intérieures et culturelles du Bhoutan (MoHCA), 2006</ref> (2017), tikkostitwixxi l-akbar żona urbana fil-pajjiż. Hija tinsab fid- distrett ta 'Thimphu . Huwa l-akbar ċentru ekonomiku fil-pajjiż, u waħdu jikkonċentra 45 % tal-prodott domestiku gross nazzjonali.

'''Moritz Benedikt Cantor''' (twieled fit-23 ta' Awwissu 1829 – miet fl-10 ta' April 1920) kien storiku [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[matematika]].

'''Johannes Wilhelm''' "'''Hans'''" '''Geiger''' (/ˈɡaɪɡər/; <small>pronunzja bil-Ġermaniż:</small> [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu [[Rudolf Geiger]].

'''Borobudur''', spelluta wkoll bħala '''Barabudur''' (bl-Indoneżjan: '''''Candi Borobudur''''', bil-Ġavaniż: ꦕꦤ꧀ꦝꦶꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ, b'ittri Rumani: '''''Candhi Barabudhur''''') huwa tempju tal-[[Buddiżmu]] Mahayana tas-seklu 9 fid-Distrett ta' Magelang, mhux wisq 'il bogħod mir-raħal ta' Muntilan, fil-Ġava Ċentrali, l-[[Indoneżja]]. Huwa l-ikbar tempju Buddista fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-buddhist-temple/|titlu=Largest Buddhist temple|sit=Guinness World Records|lingwa=en-gb|data-aċċess=2022-08-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|titlu=Guinness names Borobudur world’s largest Buddha temple {{!}} The Jakarta Post|data=2014-11-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141105191424/http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html|arkivju-data=2014-11-05|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/592/|titlu=Borobudur Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-12}}</ref> It-tempju jikkonsisti minn disa' pjattaformi mtarrġin, sitta kwadri u tlieta ċirkolari, b'stupa ċentrali fuq nett. It-tempju huwa mżejjen b'2,672 panew bir-riljievi u oriġinarjament b'504 [[statwa]] tal-[[Gautama Buddha|Buddha]]. L-istupa ċentrali hija mdawra bi 72 statwa tal-Buddha, kull waħda bilqiegħda fi ħdan stupa vojta minn ġewwa u bit-toqob minn barra.<ref>Soekmono (1976). ''Chandi Borobudur: A Monument of Mankind''. [[Pariġi]]: Unesco Press. ISBN <bdi>92-3-101292-4</bdi>. pp. 35-36.</ref>

{{stub}}

'''Arkitett''' huwa persuna li tippjana, tiddisinja u tissorvelja l-kostruzzjoni tal-binjiet.<ref>{{Ċita web|url=https://build.com.au/whats-difference-between-architect-and-building-designer|titlu=What's the difference between an architect and a building designer?|sit=BUILD|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-09}}</ref> Il-prattika tal-[[arkitettura]] tfisser li wieħed jipprovdi servizzi marbuta mad-disinn tal-binjiet u l-ispazju fi ħdan sit madwar il-binjiet li jkunu joqogħdu fihom il-bnedmin jew jintużaw minnhom prinċipalment.<ref>{{Ċita web|url=http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm|titlu=Architects Act|data=2011-07-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110731123641/http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm|arkivju-data=2011-07-31|url-status=bot: unknown}}</ref> Etimoloġikament, it-terminu “arkitett” joriġina mil-Latin ''architectus''<ref>{{Ċita web|url=https://www.archdaily.com/898648/etymology-in-architecture-tracing-the-language-of-design-to-its-roots|titlu=Etymology in Architecture: Tracing the Language of Design to its Roots|data=2018-07-30|sit=ArchDaily|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-07-09}}</ref>, li ġej mill-Grieg<ref>{{Ċita web|url=https://www.nedesignbuild.com/meaning-of-architect/|titlu=The Meaning of the Word Architect {{!}} The History of Design-Build|data=2019-10-24|sit=New England Design & Construction|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-07-09}}</ref> (''arkhi-'', kap/ewlieni + ''tekton'', bennej, jiġifieri, kap bennej jew bennej ewlieni).<ref>{{Ċita web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=architect|titlu=Online Etymology Dictionary|data=2011-04-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110424073152/http://www.etymonline.com/index.php?term=architect|arkivju-data=2011-04-24|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{stub|Arti}}

'''Cyrene''' (/saɪˈriːni/ ''sy-REE-nee'') jew '''Kyrene''' (/kaɪˈriːni/ ''ky-REE-nee''; bil-Grieg Antik: Κυρήνη, b'ittri Rumani: ''Kyrḗnē'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] standard: شحات, b'ittri Rumani: ''Shaḥāt'') jew '''Ċirene''' kienet belt [[Greċja|Griega]] antika u iktar 'il quddiem belt [[Imperu Ruman|Rumana]] qrib il-belt moderna ta' [[Shahhat]], il-[[Libja]]. Kienet l-iżjed belt importanti mill-ħames bliet Griegi fir-reġjun, magħrufa bħala l-pentapoli. Tat l-isem klassiku lil-Lvant tal-Libja, iċ-Ċirenajka, isem li nżamm saż-żminijiet moderni.

'''Norman Morrison''' (twieled fid-29 ta' Diċembru 1933 – miet fit-2 ta' Novembru 1965) kien Quaker (denominazzjoni ta' [[Kristjaneżmu|Kristjani]] [[Protestantiżmu|Protestanti]]) ta' [[Baltimore]] li baqa' magħruf l-iktar talli ta n-nar lilu nnifsu meta kellu 31 sena, sabiex jipprotesta kontra l-involviment tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] fil-Gwerra tal-[[Vjetnam]]. Morrison twieled f'[[Pennsylvania]] u ggradwa mill-Kulleġġ ta' Wooster fl-1956. Huwa kien miżżewweġ u kellu żewġt ibniet u iben.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/7lgK|titlu=Widow of Norman Morrison to Speak at The College of Wooster on Aug. 2…|data=2012-12-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-11-02}}</ref> Fit-2 ta' Novembru 1965, Morrison xarrab lilu nnifsu bil-pitrolju u ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tas-Segretarju tad-Difiża [[Robert McNamara]] fil-Pentagon.<ref>{{Ċita web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|titlu=The Pacifists - TIME|data=2008-04-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080422072951/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|arkivju-data=2008-04-22|url-status=dead}}</ref> Jaf iddeċieda jagħmel dan l-att wara li [[Thích Quảng Đức]] u patrijiet [[Buddiżmu|Buddisti]] oħra taw in-nar lilhom infushom u mietu bħala protesta kontra r-repressjoni tal-gvern tan-Nofsinhar tal-Vjetnam immexxi mill-President [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] [[Ngo Dinh Diem]].<ref>Tucker, Spencer C. (2011). ''Encyclopedia of the Vietnam War, The: A Political, Social, and Military History'' (2nd ed.). ABC-CLIO. p. 775. ISBN <bdi>978-1-85109-960-3</bdi>.</ref>

'''Agostino Carracci''' (jew '''Caracci'''; twieled fis-16 ta' Awwissu 1557 – miet fit-22 ta' Marzu 1602) kien pittur, litografu, disinjatur tat-tapizzeriji u [[għalliem]] tal-[[arti]] [[Italja|Taljan]]. Flimkien ma' ħuh, [[Annibale Carracci]], u kuġinuh, [[Ludovico Carracci]], huwa kien wieħed mill-fundaturi tal-''Accademia degli Incamminati'' (l-Akkademja tal-Progressivi) f'[[Bolonja|Bologna]]. Din l-akkademja tat-tagħlim kienet tippromwovi t-tpinġija u l-[[pittura]] li l-Carracci kienu jenfasizzaw li kellha tinbet mill-ħajja. Kienet tippromwovi tendenzi progressivi fl-arti u kienet reazzjoni għad-distorsjoni Manjerista tal-[[anatomija]] u tal-ispazju.<ref>{{Ċita web|url=https://www.getty.edu/art/collection/person/103JXR|titlu=Agostino Carracci (The J. Paul Getty Museum Collection)|sit=The J. Paul Getty Museum Collection|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-16}}</ref> L-akkademja għenet biex tagħti spinta lill-pitturi tal-Iskola ta' Bologna sabiex isiru prominenti.

'''Mramorje''' (biċ-Ċirilliku Serbjan: Мраморје) jew '''Bagruša''' (Багруша) hija nekropoli [[Medjuevu|Medjevali]] li tinsab f'Perućac, is-[[Serbja]], u hija fost l-aqwa nekropoli ppreservati tar-reġjun. In-nekropoli nbniet fis-seklu 14 u hija estiża bejn ix-xmara Drina u t-triq prinċipali tul ix-xmara, fid-daħla tal-insedjament fil-qrib. Is-sit huwa protett mir-Repubblika tas-Serbja bħala [[Monument]] tal-[[Kultura]] ta' Importanza Eċċezzjonali<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=525|titlu=Споменици културе у Србији|sit=spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>, iżda minkejja dan jinsab mhedded mix-xmara Drina fuq naħa u mit-tkabbir kontinwu tar-raħal ta' Perućac fuq in-naħa l-oħra. L-istećci tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala sit transnazzjonali fl-2016; tliet komponenti minnu jinsabu fis-Serbja, u n-nekropoli ta' Mramorje hija waħda mill-komponenti.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1504/|titlu=Ste&#x107;ci Medieval Tombstone Graveyards|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref>

{{stub|Letteratura}}
]]

'''Tino''' hija gżira [[Italja|Taljana]] li tinsab fil-[[Baħar Liguri]], fl-iżjed punt fil-Punent tal-Golf ta' [[La Spezia]]. Hija parti minn [[arċipelagu]] ta' tliet gżejjer qrib ħafna ta' xulxin li sseparaw min-Nofsinhar tal-art kontinentali tal-Italja f'[[Portovenere]]. L-ikbar gżira minnhom it-tlieta, [[Palmaria]], tinsab fit-Tramuntana u l-iżgħar gżira jew gżejra, Tinetto, tinsab fin-Nofsinhar.

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum sufi ta' Derby''', magħruf xjentifikament bħala ''Caluromys derbianus'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni b'firxa min-Nofsinhar tal-[[Messiku]] sat-Tramuntana tal-[[Ekwador]].

{{Automatic taxobox}}
'''Caenolestidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i (l-[[opossum bugeddum|opossumi bugdiedem]]), fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]] (il-marsupjali), fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], b'żewġ sottofamilji [[Pichipilinae]] u [[Caenolestinae]] u bit-tlitt ġeneri, ''[[Caenolestes]]'', ''[[Lestoros]]'' u ''[[Rhyncholestes]]'' biss li għadhom rappreżentati b'seba' speċijiet ħajjin.

'''L-intelliġenza artifiċjali''' ('''IA''') hija [[intelliġenza]] — li tipperċepixxi, tisintetizza, u tiddeduċi informazzjoni — murija mill-[[Magna|magni]], għall-kuntrarju tal-[[intelliġenza]] naturali murija mill-[[Konjizzjoni tal-annimali|annimali]] u [[Intelliġenza umana|bnedmin]]. Eżempji ta' kompiti li fihom jintuża IA jinkludu r-[[rikonoxximent awtomatiku tad-diskors mitkellem]], l-[[vista tal-kompjuter]], u t-[[traduzzjoni awtomatika]] bejn lingwi (naturali).

Il-'''Gżira Inaċċessibbli''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Inaccessible Island'') hija gżira vulkanika li tinsab fin-Nofsinhar tal-[[Oċean Atlantiku]], 31 kilometru (19-il mil) fil-Lbiċ ta' Tristan da Cunha. L-ogħla punt tal-gżira, il-Muntanja ta' Swale (bl-Ingliż: ''Swale's Fell''), huwa 581 metru (1,906 piedi) 'il fuq mil-livell tal-baħar, u l-gżira għandha erja ta' 12.65 km<sup>2</sup> (4.88 mili kwadri). Il-vulkan kien attiv l-aħħar darba sitt miljun sena ilu u attwalment huwa estint.<ref>{{Ċita web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1869|titlu=Inaccessible Island {{!}} Ramsar Sites Information Service|sit=rsis.ramsar.org|data-aċċess=2023-08-19}}</ref>

'''Hahoe''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 안동하회마을) huwa villaġġ [[Folklor|folkloristiku]] tradizzjonali ta' żmien id-dinastija Joseon, li jinsab f'[[Andong]], Gyeongsangbuk-do, il-[[Korea t'Isfel]]. Il-prefiss "Ha" fl-isem tal-villaġġ hija verżjoni mqassra tat-terminu għal "xmara" u s-suffiss "hoe" jfisser "li ddur lura jew tirritorna".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Tourism|isem=Korean Culture and Information Service Ministry of Culture, Sports and|data=2010|titlu=Let’s Go Korea|url=https://books.google.com/books?id=QjZvBgAAQBAJ&q=andong+hahoe+village&pg=PA56|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=길잡이미디어}}</ref>

'''Martinu I ta' Sqallija''', magħruf ukoll bħala '''Martinu ż-Żgħir''' jew '''Martinu d'Aragona''' (twieled f'[[Barċellona]] fl-1374 – miet f'[[Cagliari]] fil-25 ta' Lulju 1409), kien re konsorti ta' [[Sqallija]] (jew ta' Trinacria) mill-1390 sal-1401 u re ta' Sqallija mill-1401 sal-1409.<ref>Francesco Aprile: Della cronologia universale della Sicilia, Palermo, 1725, p.207.</ref>

Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]]. 

Il-'''Kavallier ta'''' '''Madara''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Мадарски конник, ''Madarski konnik'')<ref>Donchev, Slavi (1981). ''The Madara Horseman'' (PDF). Vol. 23–24. ICOMOS. pp. 41–46.</ref> huwa riljiev [[Medjuevu|Medjevali]] bikri kbir imnaqqax fuq il-Promontorju ta' Madara fil-Lvant ta' [[Shumen]] fil-Grigal tal-[[Bulgarija]], qrib il-villaġġ ta' Madara. Il-[[monument]] imur lura għall-aħħar nett tas-seklu 7<ref name=":0">Petkov, Kiril (2008). ''The Voices of Medieval Bulgaria, Seventh-Fifteenth Century: The Records of a Bygone Culture''. Brill. ISBN <bdi>9789004168312</bdi>. p. 5.</ref> jew il-bidu nett tas-seklu 8, matul ir-renju tal-mexxej Bulgaru [[Tervel]].<ref>Fiedler, Uwe (2008). "Bulgars in the Lower Danube region: A survey of the archaeological evidence and of the state of current research". In Curta, Florin; Kovalev, Roman (eds.). ''The Other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars and Cumans''. Brill. pp. 151–236. ISBN <bdi>9789004163898</bdi>. p. 202.</ref> Fl-1979, il-monument tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/43/|titlu=Madara Rider|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-09}}</ref>

Il- '''moviment Brownjan''' hu deskrizzjoni matematika ta' moviment każwali ta' partiċella "tqila" mgħaddsa fi fluwidu u li m'għandhiex fuqha interazzjonijiet oħra ħlief il-ħbit fuqha tal-molekuli "ħfief" tal-fluwidu ta' madwarha. Minn dan jirriżulta li l-partiċella t-tqila timxi b'moviment irregolari ħafna, li ġie deskritt għall-ewwel darba fl-1827 mill-botanista [[Robert Brown (botanista)|Robert Brown]] waqt li kien qiegħed josserva ċ-ċaqlieq ta' partiċelli fil-fluwidu fil-ġewwieni ta' trab tal-pollin<ref>Robert Brown ; ''A brief account of microscopical observations made in the months of June, July and August, 1827, on the particles contained in the pollen of plants; and on the general existence of active molecules in organic and inorganic bodies.'', Philosophical Magazine 4 (1828), 161-173. Wieħed jista' jaraha fil-format pdf fuq dan is-sit [http://sciweb.nybg.org/science2/pdfs/dws/Brownian.pdf]</ref>. 

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

{{infobox city}}
'''Holašovice''' ([ˈɦolaʃovɪtsɛ], bil-[[Ġermanja|Ġermaniż]]: ''Hollschowitz'' jew ''Holschowitz'') huwa villaġġ storiku żgħir li jinsab fin-Nofsinhar tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], 16-il kilometru fil-Punent ta’ [[České Budějovice]] u 24 km fit-Tramuntana ta’ [[Český Krumlov]]. Il-villaġġ jagħmel parti mill-muniċipalità ta’ Jankov u mir-reġjun tal-Boemja tan-Nofsinhar tar-Repubblika Ċeka. Fin-Nofsinhar ta’ Holašovice hemm żona ta’ pajsaġġ protett tal-[[Foresta ta’ Blanský]]. Il-villaġġ ġie abbandunat wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], u b’hekk il-pjanta [[Medjuevu|Medjevali]] u l-binjiet vernakolari tiegħu bl-istil tal-Barokk Rurali jew bl-istil folkloristiku Barokk tal-Boemja tan-Nofsinhar waslu sa żminijietna qawwijin u sħaħ. Il-villaġġ ġie rrestawrat u ripopolat mill-1990, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/861/|titlu=Holašovice Historic Village|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

L-'''Għar ta' Optymistychna''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Оптимістична; li tfisser "Għar tal-Ottimiżmu"; magħruf ukoll bħala '''Peschtschera Optimistitscheskaya'''*)<ref>Herb, Jan Conn (1977). ''The Jewel Cave Adventure: Fifty Miles of Discovery under South Dakota''. p. 230. ISBN <bdi>0-914264-20-6</bdi>.</ref> huwa għar tal-ġipsum li jinsab qrib il-villaġġ [[Ukrajna|Ukren]] ta' Korolivka, fid-distrett ta' Chortkiv, fl-Oblast ta' Ternopil.<ref>White, William Blaine; Culver, David C. (2012). ''Encyclopedia of Caves''. Academic Press. p. 830. ISBN <bdi>9780123838322</bdi>.</ref> Fi ħdan l-għar ġew immappjati madwar 264 kilometru (164 mil) ta' passaġġi. Għaldaqstant, dan huwa l-itwal għar fl-[[Ewropa]] u s-seba' l-itwal għar fid-[[Id-Dinja|dinja]], wara l-Għar tal-Mammut, is-Sistema ta' Sac Actun, l-Għar Ġojjell, Shuanghedong u s-Sistema ta' Ox Bel Ha. Barra minn hekk, dan huwa l-itwal għar tal-ġipsum fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.caverbob.com/|titlu=สล็อตเว็บตรง FAFA678 เว็บสล็อต ระบบดี บริการครบวงจรที่สุด|sit=www.caverbob.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-04-15}}</ref>

Il-'''Gżira ta'''' '''Fraser''' (bil-lingwa tal-Batjala: ''K'gari'', bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Fraser Island'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] u gżira li tinsab tul il-kosta tax-Xlokk fir-reġjun tal-Bajja Wiesgħa–Burnett, Queensland, l-[[Awstralja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.qld.gov.au/environment/land/title/place-names/queensland-place-names-search|titlu=Queensland place names search {{!}} Place names|kunjom=Queensland;|isem=c=AU; o=The State of|sit=www.qld.gov.au|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/630/|titlu=K&rsquo;gari &#x28;Fraser Island&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref> Il-gżira tinsab madwar 250 km (160 mil) fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] tal-istat, [[Brisbane]], u fi ħdan iż-żona tal-gvern lokali tar-Reġjun tal-Kosta ta' Fraser. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi l-gżira, l-ilmijiet tal-madwar u partijiet mill-art kontinentali fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://statements.qld.gov.au/statements/93269|titlu=World Heritage Area renamed K’gari after long campaign by Butchulla people|sit=Ministerial Media Statements|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-21}}</ref>

'''Dizzjunarju''' huwa ġabra ta' kliem b'[[lingwa]] speċifika waħda jew iktar, li spiss tkun organizzata f'ordni alfabetika jew bir-radikali u d-daqqa tal-pinna għal-lingwi ideografiċi, u li tista' tinkludi informazzjoni dwar id-definizzjonijiet, l-użu, l-[[Etimoloġija|etimoloġiji]], il-pronunzji, it-traduzzjoni, eċċ. jew [[ktieb]] ta' kelmiet b'lingwa waħda u bl-ekwivalenti tagħhom, li xi kultant jissejjaħ [[lessiku]].<ref>Webster's New World College Dictionary, Fourth Edition, 2002.</ref> Dizzjunarju huwa referenza lessikoloġika li turi l-interrelazzjonijiet fost id-''data''.<ref>Nielsen, Sandro (2008). "The Effect of Lexicographical Information Costs on Dictionary Naming and Use". ''Lexikos''. '''18''': 170–189. ISSN 1684-4904.</ref>

Il-'''Kuruna tal-Avvent''' hi tradizzjoni [[Kristjaneżmu|Nisranija]] li tissimbolizza l-[[Avvent]]. 

Il-'''Foresti Irkanjani''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: جنگل های هیرکانی; bl-Ażerbajġani: ''Hirkan meşələri'') huma żona ta' artijiet baxxi miksijin bis-siġar u bil-foresti muntanjużi u jkopru madwar 55,000 kilometru kwadru (21,000 mil kwadru) qrib ix-xtut tal-[[Baħar Kaspju]] fl-[[Iran]] u fl-[[Ażerbajġan]]. Iż-żona forestali ngħatat isem ir-reġjun antik ta' Irkanja. Il-Fond Dinji għan-Natura jirreferi għall-ekoreġjun bħala l-foresti mħallta Irkanjani tal-Kaspju. Mill-5 ta' Lulju 2019, il-Foresti Irkanjani fl-Iran saru [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]],<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://financialtribune.com/articles/travel/98765/irans-hyrcanian-forests-added-to-unesco-world-heritage-list|titlu=Iran's Hyrcanian Forests Added to UNESCO World Heritage List|kunjom=https://plus.google.com/113403756129291503583|data=2019-07-05|sit=Financial Tribune|lingwa=En|data-aċċess=2023-10-05}}</ref> u f'Settembru 2023, is-sit ġie estiż biex jinkorpora l-Foresti Irkanjani fl-Ażerbajġan.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1584/|titlu=Hyrcanian Forests|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-05}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum bugeddum
| image = Lestoros inca.jpg
| image_caption = [[Opossum bugeddum Peruvjan]] jew  [[Opossum bugeddum]] ''[[Lestoros inca]]''
| image_width = 250px
| fossil_range = Tard fl- [[Oligocene]] - Reċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Paucituberculata]]
| ordo_authority = [[Ameghino]], 1894
| familia = [[Caenolestidae]]
| familia_authority = [[Trouessart]], 1898
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
*''[[Caenolestes]]''
*''[[Lestoros]]''
*''[[Rhyncholestes]]''
| range_map = 
| range_map_caption = 
| range_map_width = 
}}

{{stub|ġeografija}}
[[File:Isola del Liri - From bridge.jpg|[[Isola del Liri]], Wied il-Latini|thumb|300px]]'''Wied il-Latini''' (''Valle Latina'') hija reġjun ġeografiku u storiku Taljan li jibda min-nofsinhar ta' [[Ruma]] u jasal sa [[Cassino]]<ref>Giuseppe Ponzi, ''[https://books.google.it/books?id=xiY-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Osservazioni geologiche fatte lungo la Valle Latina]'', Roma, 1849</ref> u jaqbel man-naħa tal-Lvant ta' dik li kienet [[Latium]] Rumana.

Il-'''Kastelli ta' Bellinzona''' huma grupp ta' fortifikazzjonijiet li jinsabu madwar ir-raħal ta' [[Bellinzona]], il-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-kanton [[Żvizzera|Żvizzeru]] ta' Ticino. Il-grupp ta' fortifikazzjonijiet jinsabu fil-widien u fl-għoljiet ta' qabel l-[[Alpi]], u huma magħmula minn swar iffortifikati u tliet kastelli: ''Castelgrande'', ''Montebello'' u ''Sasso Corbaro''. Castelgrande jinsab fuq irdum tal-blat b'veduta panoramika tal-wied kollu, u b'sensiela ta' swar li jħarsu l-belt antika u jikkollegawh ma' Montebello. Sasso Corbaro, l-ogħla wieħed mit-tliet kastelli, jinsab fuq promontorju tal-blat iżolat lejn ix-Xlokk meta mqabbel maż-żewġ kastelli l-oħra. Il-Kastelli ta' Bellinzona bis-swar difensivi tagħhom tniżżlu fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/884/|titlu=Three Castles, Defensive Wall and Ramparts of the Market-Town of Bellinzona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-13}}</ref>

L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>

'''Tekniku''' jew '''teknixin''' huwa ħaddiem [[Professjoni|professjonali]] fil-qasam tat-teknoloġija li jispeċjalizza f’ħila u/jew f’teknika partikolari<ref>{{Ċita web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/technician|titlu=technician|sit=dictionary.cambridge.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-14}}</ref>, u li jkollu fehim relattivament prattiku tal-prinċipji teoriċi.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/technician|titlu=Definition of technician {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-14}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Venezwela
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Sylvilagus]]''
| speċi = '''''S. varynaensis'''''
| binominali = ''Sylvilagus varynaensis''
| awtorità_binominali = (Durant u Guevara, 2000)
| mappa_firxa = Venezuelan Lowland Rabbit area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa ta' Sylvilagus varynaensis
}}
Il-'''Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela''', magħruf xjentifikament bħala ''Sylvilagus varynaensis'', huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tad-[[Dinja l-Ġdida]] u membru tal-familja [[Leporidae]] (leporidu), fl-ordni [[Lagomorpha]] (lagomorfu). 

{{Automatic taxobox}}
'''Macroscelididae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] li tiġbor fiha 'l hekk imsejħa [[senġi]]jiet. Dawn it-tmintax-il speċi ta' [[mammiferu|mammiferi]] żgħar qegħdin miġburin f'erba' [[ġeneru (tassonomija)|ġeneri]]. Din il-familja, flimkien mal-familja estinta [[Microhyidae]], jiffurmaw l-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] sħiħa tal-[[Macroscelidea]].

Il-'''Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice''' (magħruf ukoll bħala ż-żona ta’ Lednice-Valtice; biċ-Ċek: ''Lednicko-valtický areál'') huwa pajsaġġ kulturali u naturali ta’ 283.09 kilometri kwadri fiż-żoni ta’ [[Lednice]] u ta’ [[Valtice]] fir-Reġjun tal-[[Moravja tan-Nofsinhar]], ħdejn [[Břeclav]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]].

Il-'''Ġnien Storiku tas-Sur tal-Imsida''', magħruf ukoll bħala ċ-'''Ċimiterju tas-Sur tal-Imsida''' jew '''Ġnien il-Mistrieħ tal-Imsida''' (bl-Ingliż: '''Garden of Rest''') jinstab fejn kien hemm [[ċimiterju]] [[Protestantiżmu|Protestant]]  fil-[[Furjana]], [[Malta]], bejn l-1806 u l-1856. Il-post ġie restawrat u reġa’ nfetaħ bħala ġnien fl-2002. Huwa mniżżel fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali fil-Gżejjer Maltin taħt in-numru 52, bħala Monument ta’ Grad 1.

'''Ras'ken' Ozks''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]] u bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: Раськень Озкс) jew '''Rasjken Ozks''' hija btala Erżjana tradizzjonali li ssir kull tliet snin, u huwa jum nazzjonali statali tal-[[folklor]] fil-Mordovja. Il-btala ilha tiġi ċċelebrata mill-1999 fil-villaġġ ta' Chukaly. Qabel din id-data, kienet ġiet iċċelebrata fil-25 ta' Settembru 1629, u mbagħad ġiet ipprojbita.<ref>{{Ċita web|url=https://inyazoro.info/?p=694&lang=en|titlu=Russian authorities massively involved FSB operatives to prevent Ras’ken’ Ozks – The chief elder of Erzya people|data=2022-07-14|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-04-16}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}{{Iċċita| ''Usus fructus est ius alienis rebus utendi fruendi salva rerum substantia.''|Diġest 7.1.1, Paulus, 3 ad Vitellium}}

Il-'''Koran''' jew l-'''Quran''', (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] القرآن, ''al-Qur'ān'') huwa l-ktieb l-imqaddes tal-[[Iżlam]]. Il-[[Misilmin]] iqisu l-Koran bħala "Il-Kelma t'[[Alla]]". Dan il-ktieb huwa differenti minn testi [[reliġjon|reliġjużi]] oħra fis-sens li l-[[Misilmin]] jaħsbu li hu miktub direttament minn Alla, permezz tal-[[profeta]] [[Muħammed]]. It-tieni sors għall-Misilmin wara l-Koran huwa l-[[Ħadit]], ir-rapporti ddokumentati ta’ kliem mill-Profeta [[Muħammed]]. It-tnejn li huma jintużaw bħal sors fil-liġijiet Islamiċi, ix-[[Xarija]]. 

'''Johann III Bernoulli''' (4 ta' Novembru 1744, Basel – 13 ta' Lulju 1807, Berlin-Köpenick) kien [[matematiku]] u [[fiżiku]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]. Missieru kien [[Johann II Bernoulli]] u nannuh [[Johann Bernoulli]]. 
== Bijografija ==
Studja f'Basel u Neuchâtel. Meta kellu tlettax-il sena ħa dottorat fil-filosofija. Ta' 19-il sena nħatar astronomu rjali ta' Berlin. Xi snin war żar il-[[Ġermanja]], [[Franza]] u l-[[Ingilterra]] u wara l-[[Italja]], ir-[[Russja]] u l-[[Polonja]]. Meta mar lura Berlin, inħatar direttur tad-dipartiment tal-matematika tal-Akkademja. 

Il-'''Palazz Irjali ta' Aranjuez''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Palacio Real de Aranjuez'') huwa wieħed mir-residenzi uffiċjali tal-familja rjali Spanjola. Jinsab 50 kilometru fin-Nofsinhar ta' [[Madrid]] fir-raħal ta' [[Aranjuez]], [[Spanja]].

{{stub|ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Sydney''' hija l-akbar belt fl-[[Awstralja]] u l-[[Nofsinhar Ġdid Wales]].

'''Alois Dryák''' (twieled fl-24 ta' Frar 1872 f'[[Olšany]] – miet fis-6 ta' Ġunju 1932 fi [[Praga]]) kien [[arkitett]] u professur Ċek tad-disinn ornamentali.

{{stub|Lingwistika}}
Il-'''fonoloġija''' hija fergħa fil-[[lingwistika]] li tistudja l-[[ħoss|ħsejjes]] lingwistiċi mil-lat tal-funzjoni tagħhom u tal-organizzazzjoni tagħhom fil-kliem. Tradizzjonalment, din tiffoka fuq l-istudju ta' sistemi ta' [[fonema|fonemi]] f'lingwi partikolari, imma tista' tkopri wkoll kwalunkwe analisi lingwistika.

{{Nebbieta|Reliġjon}}
[[File:Salt Lake Temple, Utah - Sept 2004-2.jpg|197px|thumb|It-[[Tempju ta' Salt Lake]].]]

Fil-mediċina, '''kważi naturali''' huma [[mod ta' mewt]] meta l-mewta hija attribwita lil mard jew falliment intern fil-funzjonijiet tal-ġisem. 

Il-'''Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] naturali transkonfinali tal-[[UNESCO]] li jinkorpora foresti fi 12-il pajjiż [[Ewropa|Ewropew]] (l-[[Albanija]], l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], il-[[Bulgarija]], il-[[Kroazja]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], ir-[[Rumanija]], is-[[Slovakkja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Ukrajna]]).<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{stub|informatika}}

'''Werrej''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Table of Contents'' jew ''TOC'') huwa lista li ġeneralment tkun tinsab fuq paġna jew iktar qabel il-bidu ta’ xogħol bil-miktub, bit-titli, bil-kapitli, bit-taqsimiet u bil-paġni fejn dawn ikunu jinsabu.<ref name=":0">Gerald J. Alred; Charles T. Brusaw; Walter E. Oliu (2003). Handbook of Technical Writing. <nowiki>ISBN 0-312-30923-6</nowiki>.</ref>

L-'''Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Запорізька атомна електростанція, b'ittri Rumani: ''Zaporizʹka atomna elektrostantsiya'') fix-Xlokk tal-[[Ukrajna]] huwa l-ikbar impjant nukleari fl-[[Ewropa]] u fost l-ikbar 10 fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Kien inbena mill-[[Unjoni Sovjetika]] ħdejn il-belt ta' [[Enerhodar]], tul ix-xatt tan-Nofsinhar tal-Ġibjun ta' Kakhovka fix-xmara [[Dnieper]]. Jitħaddem minn Energoatom, li topera wkoll it-tliet impjanti nukleari l-oħra tal-Ukrajna.

{{stub|kimika}}

'''Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón''' jew '''Frida Kahlo''' twieldet fis-[[6 ta' Lulju]] [[1907]] ġewwa Coyoacan, il-Belt tal-Messiku u mietet fit-[[13 ta' Lulju]] [[1954]]. Hija kienet [[pittura|pittriċi]] li kellha sehem importanti fil-moviment artistiku Messikan ta' żmienha. 

Il-'''Pirinej-Monte Perdido''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Pyrénées-Mont Perdu''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Pirineos-Monte Perdido'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.mecd.gob.es/redirigeme/|titlu=redirigeme|sit=www.mecd.gob.es|lingwa=es|data-aċċess=2023-04-26}}</ref> huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] fil-fruntiera bejn [[Spanja]] u [[Franza]] fil-katina muntanjuża tal-[[Pirinej]]. Il-quċċata ta' [[Monte Perdido]] (bil-Franċiż: ''Mont Perdu'') tinsab fin-naħa Spanjola tal-fruntiera. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997 u ġie estiż lejn it-Tramuntana fl-1999 biex jiġi inkluż il-Komun ta' Gèdre fi Franza.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-26}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum sufi  
| stampa = Woolly opossum.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = Caluromys b'ferħ
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Caluromyinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Kirsch, 1977)
| ġeneru = ''[[Caluromys]]''
| awtorità_ġeneru = (J.A. Allen, 1900)
| awtorità_binominali = (Sanborn, 1951)
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
* ''[[Caluromys derbianus]]''
* ''[[Caluromys lanatus]]''
* ''[[Caluromys philander]]''
}}
L-'''opossum sufi''' (''Caluromys'') jista' jkun wieħed minn 3 [[speċi]] ta' [[opossum]]i magħrufin xjentifikament bħala ''[[Caluromys sp.]]'' (l-i[[speċi]] fil-[[ġeneru]] ''[[Caluromys]]''). Dawn huma mammiferi marsupjali tas-[[sottofamilja]] [[Caluromyinae]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu|didelfidi]]), tal-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju|didelfimorfji]]), nattivi tal-kontinenti [[Amerika]]ni u huma mifruxin minn Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika ta' fuq]], san-Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]]. 

Is-'''Siti Penitenzjarji Awstraljani''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Australian Convict Sites'') huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul mill-fdalijiet ta' 11-il sit penitenzjarju li oriġinarjament kienu nbnew mill-[[Imperu Brittaniku]] matul is-sekli 18 u 19 fuq meded għammiela tul il-kosta Awstraljana f'[[Sydney]], f'[[Tasmania]], fil-[[Gżira ta' Norfolk]], u f'[[Fremantle]]; li issa jirrappreżentaw "...l-aqwa eżempji eżistenti ta' trasport fuq skala kbira ta' persuni għal raġunijiet penitenzjarji u l-espansjoni kolonjali tas-setgħat [[Ewropa|Ewropej]] permezz tal-preżenza u x-xogħol tal-persuni fis-siti penitenzjarji".<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1306/|titlu=Australian Convict Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-28}}</ref>

{{stub|Matematika}}
[[File:Axel_Helsted_-_Geometri_-_(gentagelse).png|thumb|Axel Helsted, "Geometrija"]]

{{Nebbieta|Bijografija}}

'''Ġerusalemm''' (/dʒəˈruːsələm/; bl-[[Ebrajk]]: יְרוּשָׁלַיִם <small>''Yerushaláyim''</small>; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: القُدس ''Al‑Quds'') hija belt fil-Punent tal-[[Asja]]. Tinsab fuq promontorju fil-muntanji ta' Ġudea bejn il-[[Mediterran]] u l-[[Baħar Mejjet]], u hija waħda mill-eqdem bliet fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Titqies bħala belt imqaddsa għat-tliet [[Reliġjon|reliġjonijiet]] [[Abram|Abramiċi]] ewlenin: il-[[Ġudaiżmu]], il-[[Kristjaneżmu]] u l-[[Iżlam]]. Kemm [[Iżrael]] kif ukoll il-[[Palestina]] jsostnu li Ġerusalemm hi l-[[belt kapitali]] tagħhom peress li Iżrael għandha l-istituzzjonijiet governattivi primarji hemmhekk u l-Palestina finalment tipprevediha bħala s-sede tal-poter tagħha. Minħabba dan it-tilwim, ma hemm l-ebda rikonoxximent internazzjonali wiesa' li jxaqleb lejn naħa jew oħra.

Is-'''Sassi ta' Matera''' huma żewġ distretti (''Sasso Caveoso'' u ''Sasso Barisano'') tal-belt [[Italja|Taljana]] ta' [[Matera]] fir-reġjun ta' [[Basilicata]], magħrufa sew għad-djar antiki fl-għerien li ilhom abitati mill-[[preistorja]], eżattament mill-perjodu Paleolitiku. Flimkien mal-kwartier ta' Civita (mibni f'xifer l-irdum li jissepara ż-żewġ Sassi), jikkostitwixxu ċ-ċentru storiku tal-belt. Is-Sassi ġew deskritti kemm-il darba bħala "wieħed mill-iżjed pajsaġġi uniċi fl-[[Ewropa]]".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Fodor's|data=2011-03-22|titlu=Fodor's Southern Italy|url=https://books.google.it/books?id=DdaXX0IyFKUC&pg=PT195&dq=basilicata+%22one+of+the%22&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwj9g_bSg-nYAhWJ-6QKHaiQA9IQ6AEIcDAJ#v=onepage&q=matera%20%22one%20of%20the%20most%20unique%20landscapes%20in%20Europe%22%22&f=false|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Fodor's Travel}}</ref> Iż-żewġ Sassi u l-park tal-knejjes rupestri ġew imniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-05}}</ref>

[[File:0698 - PA - La Zisa - Iscrizione funebre quadrilingue - Foto G. Dall'Orto1.jpg|daqsminuri|Epitafju [[Kristjaneżmu|Kristjan]] f'''[[Palazz ta' Zisa|La Zisa]]'' f'[[Palermo]], datat mill-1149 sena, miktub b'erba' lingwi: [[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (fuq), [[Ebrajk]] (qiegħ), [[Lingwa Griega|Grieg]] [[Biżantini|Biżantin]] (lemin) u [[Lingwa Latina|Latin]] (xellug).]]
Id-djalett ta' '''Għarbi Sqalli''' jew '''Sikulo-Għarbi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: اللَّهْجَة الْعَرَبِيَّة الصِّقِلِّيَّة, b'ittri Latini: ''al-lahġa l-Għarabija ṣ-Siqillija'') huwa t-terminu użat għall-varjetajiet tal-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] li kienu mitkellma fl-Imaret l-[[Sqallija|Isqallija]] (jew l-[[Emirat ta' Sqallija]] li kien jinkludi [[Malta]]) mis-seklu 9, u qed jibqa' taħt il-ħakma Normanna sussegwenti sas-seklu 13.<ref>{{Ċita web|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2008/2008-039.pdf|titlu=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change to ISO 639-3 Language Code}}</ref> Kien ġej mill-Għarbi wara l-konkwista Għabbasija fi Sqallija fis-seklu 9 u żgħar bil-mod wara l-[[Konkwista Normanna tan-Nofsinhar tal-Italja|konkwista Normanna]] fis-seklu 11.

, il-[[Piramida ta' Kafre]] u l-[[Piramida ta' Kufu|Piramida l-Kbira ta' Kufu]]. It-tliet piramidi iżgħar fit-tagħrif miksub huma strutturi sussidjarji assoċjati mal-piramida ta' Menkawre.]]
Il-'''piramidi Eġizzjani''' huma strutturi antiki tal-ġebel f'forma ta' [[Piramida (ġeometrija)|piramida]] li jinsabu fl-[[Eġittu]]. Minn Novembru 2008, is-sorsi jikkwotaw 118 jew 138 bħala n-numru ta' piramidi Eġizzjani identifikati.<ref name="shadow">{{Ċita aħbar |url=https://www.nytimes.com/2008/11/17/world/middleeast/17cairo.html |kunjom1=Slackman |isem1=Michael |titlu=In the Shadow of a Long Past, Patiently Awaiting the Future |pubblikazzjoni=The New York Times |data=2008-11-16 |lingwa=en}}</ref><ref name="complete-pyramids">{{Ċita ktieb|kunjom1=Lehner|isem1=Mark|data=2008|titlu=The Complete Pyramids|lingwa=en|pubblikatur=Thames & Hudson|isbn=9780500285473}}</ref> Ħafna nbnew bħala oqbra għall-[[Faragħun|faragħuni]] tal-pajjiż u l-konsorti tagħhom matul il-perjodi tar-Renju l-Qadim u Nofsani.<ref name="shadow" /><ref name="reuters1">{{Ċita aħbar |kunjom1=Rasmussen |isem1=Will |titlu=Egypt says has found pyramid built for ancient queen |pubblikazzjoni=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-egypt-pyramid/egypt-says-has-found-pyramid-built-for-ancient-queen-idUSTRE4AA3ID20081111 |data=2008-11-11 |lingwa=en}}</ref><ref name="Ritter2003">{{Ċita web |kunjom1=Ritter |isem1=Michael |titlu=Dating the Egyptian Pyramids: A Problem of Earth-Sun Relations |sit=University of Wisconsin Stevens Point - The Physical Environment |url=http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/connections/connections_dating_pyramids.html |data=2006 |arkivju-data=2007-02-10 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070210145939/http://www.uwsp.edu/geo/faculty/ritter/geog101/textbook/connections/connections_dating_pyramids.html |lingwa=en}}</ref>

Is-'''Sassi ta' Matera''' huma żewġ distretti (''Sasso Caveoso'' u ''Sasso Barisano'') tal-belt [[Italja|Taljana]] ta' [[Matera]] fir-reġjun ta' [[Basilicata]], magħrufa sew għad-djar antiki fl-għerien li ilhom abitati mill-[[preistorja]], eżattament mill-perjodu Paleolitiku. Flimkien mal-kwartier ta' Civita (mibni f'xifer l-irdum li jissepara ż-żewġ Sassi), jikkostitwixxu ċ-ċentru storiku tal-belt. Is-Sassi ġew deskritti kemm-il darba bħala "wieħed mill-iżjed pajsaġġi uniċi fl-[[Ewropa]]".<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Fodor's|data=2011-03-22|titlu=Fodor's Southern Italy|url=https://books.google.it/books?id=DdaXX0IyFKUC&pg=PT195&dq=basilicata+%22one+of+the%22&hl=it&sa=X&ved=0ahUKEwj9g_bSg-nYAhWJ-6QKHaiQA9IQ6AEIcDAJ#v=onepage&q=matera%20%22one%20of%20the%20most%20unique%20landscapes%20in%20Europe%22%22&f=false|lingwa=en|iktar=|pubblikatur=Fodor's Travel}}</ref> Iż-żewġ Sassi u l-park tal-knejjes rupestri ġew imniżżlin fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-05}}</ref>

'''Alois Dryák''' (twieled fl-24 ta' Frar 1872 f'[[Olšany]] – miet fis-6 ta' Ġunju 1932 fi [[Praga]]) kien [[arkitett]] u professur Ċek tad-disinn ornamentali.

{{stub|Bijografija}}
 (1620).]]
{{kwota|Tuni punt t'appoġġ u nerfgħalkom id-dinja!|Arkimede}}

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''L-Istazzjon tal-Ferrovija ta’ Haapsalu''' (Estonian ''Haapsalu raudteejaam'' ) huwa bini storiku li serva bħala l-istazzjon tal-ferrovija prinċipali fil-belt tal-mistrieħ ta' mal-baħar ta' Ħaapsalu, li tinsab fuq il-kosta tal-punent tal [[Estonja|-Estonja]].

Il-'''Medina ta' Sousse''' hija l-kwartier tal-medina f'[[Sousse]], il-Governorat ta' Sousse, it-[[Tuneżija]]. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988 u hija eżempju tipiku tal-arkitettura tal-ewwel sekli tal-[[Iżlam]] fil-[[Magreb]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/498/|titlu=Medina of Sousse|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-05}}</ref> Tinkludi l-''Kasbah'', fortifikazzjonijiet u l-Moskea l-Kbira ta' Sousse. Illum il-ġurnata l-Medina tospita l-[[Mużew]] [[Arkeoloġija|Arkeoloġiku]] ta' Sousse. Għadd ta' steli [[Gwerer Puniċi|Puniċi]] ġew skoperti fil-Medina, bejn ir-''Ribat'' u l-Moskea l-Kbira, fis-sekli 19 u 20.

[[File:Ishak_Paşa_Sarayı.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ishak_Pa%C5%9Fa_Saray%C4%B1.jpg|daqsminuri|350x350px|Il-Palazz ta' Ishak Paşa.]]
Il-'''Palazz ta' Ishak Paşa''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''İshak Paşa Sarayı'') huwa palazz u kumpless amministrattiv nofs irvinat li jinsab fid-distrett ta' Doğubeyazıt tal-provinċja ta' Ağrı fil-Lvant tat-[[Turkija]].

{{stub|ġeografija}}
</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 125 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 2,773,479<ref>{{cite web|titlu=Final Results of Census 2010|url=http://www.ncsi.gov.om/documents/Census_2010.pdf|pubblikatur=National Center for Statistics & Information|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130518190005/http://www.ncsi.gov.om/documents/Census_2010.pdf|arkivju-data=2013-05-18}}</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2010
|densità_popolazzjoni_km2    = 15
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 38.8
|poż_densità_popolazzjoni    = 214 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2018
|PGD_PSX                     = $203.959 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=64&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=449&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|titlu=World Economic Outlook Database, October 2019|pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 67
|PGD_PSX_per_capita          = $47,366<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 23
|sena_IŻU                    = 2018
|IŻU                         = {{increase}} 0.834<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|titlu=Human Development Report 2019|lingwa=Ingliż|data=2019-12-10|pubblikatur=United Nations Development Programme|format=pdf}}</ref>
|poż_IŻU                     = 47
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#008900;">għoli</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Il-migrazzjoni tat-tribù Azd
|data_stabbilit1             = 130
|avveniment_stabbilit2       = Al-Julanda
|data_stabbilit2             = 629
|avveniment_stabbilit3       = Immat imwaqqaf
|data_stabbilit3             = 751
|avveniment_stabbilit4       = Dinastija Nabhani
|data_stabbilit4             = 1145
|avveniment_stabbilit5       = Dinastija Yaruba
|data_stabbilit5             = 1624
|avveniment_stabbilit6       = Dar ta' Al Said
|data_stabbilit6             = 1744
|avveniment_stabbilit7       = Muscat u Oman
|data_stabbilit7             = 8 ta' Jannar 1820
|avveniment_stabbilit8       = Gwerra Jebel Akhdar
|data_stabbilit8             = 1954–1959
|avveniment_stabbilit9       = Rebeljoni Dhofar
|data_stabbilit9             = 9 ta' Ġunju 1965 - 11 ta' Diċembru 1975
|avveniment_stabbilit10      = Sultanat tal-Oman
|data_stabbilit10            = 9 ta' Awwissu 1970
|avveniment_stabbilit11      = Ammess għan-Nazzjonijiet Uniti
|data_stabbilit11            = 7 ta' Ottubru 1971
|avveniment_stabbilit12      = Kostituzzjoni kurrenti
|data_stabbilit12            = 6 ta' Novembru 1996
|valuta                      = [[Rial]]
|kodiċi_valuta               = OMR
|żona_ħin                    = [[Ħin standard tal-Golf Persjan|ĦSG]]
|differenza_ħku              = +4
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = .om, عمان.
|kodiċi_telefoniku           = +968
|sena_PGD_nominali           = 2018
|PGD_nominali                = $76.609 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 66
|PGD_nominali_per_capita     = $17,791<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 43
|nota1                       
}}
[[File:Oman admin divisions.png|daqsminuri|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:L'Arabie(cropped).jpg|daqsminuri|Mappa tal-Għarabja t'Isfel]]
'''Oman''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: عمان ''ʻumān''), uffiċjalment '''Sultanat tal-Oman''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: سلطنة عُمان‎ ''salṭanat ʿumān'') huwa pajjiż fl-Asja tal-Punent bil-belt kapitali tagħha tkun Muscat. Il-pajjiż huwa mdawwar mill-[[Emirati Għarab Magħquda]], l-[[Arabja Sawdija]] u il-[[Jemen]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija stmata li tikkonsisti 4-il miljun ċittadin. Huwa l-akbar sebgħin-il pajjiż fid-dinja, it-territorju tiegħu jkopri erja ta' 309,500 kilometru kwadru (119,500 mi kw).

<noinclude>
{{ħassar}}
{{traduzzjoni|Template:Microsoft APIs|FLSC=en|lingwa=Ingliża}}
</noinclude>

In-Nutar '''Marie Louise Coleiro Preca''' ([[Ħal Qormi|Ħal-Qormi]], Malta, 7 ta' Diċembru 1958) kienet id-disa' [[President ta' Malta|President tar-Repubblika]], u t-tieni mara f'din l-ogħla kariga tal-pajjiż, u saret l-iżgħar President fl-età, 55 sena. Hija ħadet il-ħatra nhar l-4 ta' April 2014 wara li tlett ijiem qabel għadda vot unanimu mill-Parlament. Sa dakinhar hija kienet Ministru tal-Familja u Solidarjetà Soċjali u Deputat [[Partit Laburista (Malta)|Laburista]] fil-Parlament Malti. Il-kariga tagħha ta' President intemmet fl-4 ta' April 2019.

Il-'''Palazz ta'''' '''Golestan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کاخ گلستان, ''Kākh-e Golestān''), trażlitterat ukoll bħala l-'''Palazz ta' Gulistan''' u xi kultant tradott bħala l-'''Palazz tal-Ġnien tal-Ward''' mil-lingwa Persjana,<ref>{{Ċita web|url=https://curate.nd.edu/show/8s45q814713|titlu=Gulistan Palace: Part of the palace complex with water garden|kunjom=cie|isem=G. Massiot &|sit=curate.nd.edu|data-aċċess=2023-12-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/202844447028/10152245891902029|titlu=Iran Traveling Center on Facebook {{!}} Ghostarchive|sit=ghostarchive.org|data-aċċess=2023-12-30}}</ref> inbena fis-seklu 16, ġie rinnovat fis-seklu 18 u finalment ġie rikostruwit fl-1865. Huwa l-eks kumpless irjali uffiċjali tal-Qajar f'[[Tehran]], l-[[Iran]].

'''Luigi Pirandello''' (pronunzja bit-Taljan: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]; twieled fit-28 ta' Ġunju 1867 – miet fl-10 ta' Diċembru 1936) kien drammaturgu, rumanzier, [[poeta]] u [[kittieb]] tan-novelli [[Italja|Taljan]] u l-ikbar kontributi tiegħu kienu d-drammi li kiteb.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/pirandello/biographical/|titlu=The Nobel Prize in Literature 1934|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-06-29}}</ref> Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għal-Letteratura fl-1934 "għall-poter kważi maġiku tiegħu li jittrasforma l-analiżi psikoloġika fi dramm tajjeb għat-teatru".<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/ceremony-speech/|titlu=The Nobel Prize in Literature 1934|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-06-29}}</ref> Huwa kien nazzjonalist Taljan u kien jappoġġa l-[[Faxxiżmu]] b'mod moderat, saħansitra darba minnhom ta l-medalja tal-Premju Nobel tiegħu lill-gvern Faxxist biex tiddewweb bħala parti mill-kampanja tal-1935 tal-Oro alla Patria (Deheb lill-Patrija) matul it-Tieni Gwerra Italo-[[Etjopja|Etjopjana]].<ref>WINEGARTEN, RENEE (1994). "The Nobel Prize for Literature". ''The American Scholar''. '''63''' (1): 63–75. ISSN 0003-0937.</ref> Ix-xogħlijiet ta' Pirandello jinkludu r-rumanzi, mijiet ta' novelli, u xi 40 dramm, uħud minnhom miktuba bl-[[Sqalli|Isqalli]]. Il-farsi traġiċi ta' Pirandello sikwit jitqiesu bħala l-pijunieri tat-Teatru tal-Assurd.

{{stub}}

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum ta' żaqqu griża''' jew '''opossum far ta' żaqqu griża''', magħruf xjentifikament bl-isem ta' ''Caenolestes caniventer'', huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] notturn ta' daqs żgħir, nattiv tal-[[Amerika t'Isfel]] li jippreferi l-foresti ta' altitudni għolja qalb l-[[Andi]]. 

'''Luttu nazzjonali''' hija ġurnata li gvern ta' pajjiż jiddekreta li tkun uffiċjalment immarkata b'[[luttu]] u attivitajiet ta' tifkira jiġu osservati flimkien mal-maġġoranza tal-poplu tal-pajjiż. Ġranet bħal dawn jinkludu dawk li mmarkaw il-[[mewt]] jew il-[[funeral]] ta' figura jew figuri rinomata minn dak il-pajjiż, jew l-anniversarju mill-mewt jew imwiet ta' dawn, jew tifkira ta' [[diżastru naturali|diżastri naturali]], etċ.

L-'''Esperantoloġija''' (jew l-'''istudji tal-Esperanto''') hija studju tal-lingwistika speċjali tal-[[Esperanto]] li tistudja l-kostruzzjoni tal-kliem, l-assemblaġġ tal-kliem, l-introduzzjoni tal-kliem fil-lingwa u t-traskrizzjoni ta’ termini “umbrella” u ismijiet proprji. Il-prinċipji tal-Esperantoloġija tal-kostruzzjoni tal-kliem huma eżemplari tal-prinċipji tal-ħtieġa u tas-suffiċjenza li għandhom l-għan li joħolqu bilanċ bejn kemm kelma tkun konċiża u kemm tkun tinftiehem b’mod ċar.<ref name=":0">Wüster: Esperantologiaj principoj (E-Germana Vortaro). Neergard: Fremdvortoj en E. Tie oni trovas ankaŭ bibliografian liston. KALOCSAY.</ref> Fir-rigward tal-għerq tal-kliem, l-Esperantoloġija tistabbilixxi dawn il-prinċipji:

{{stub|Astronomija}}
. ]]
'''Toqba sewda''' hija oġġett ċelestali tant [[densità|dens]] li l-qawwa gravitazzjonali tagħha żżomm kull tip ta' radjazzjoni milli taħrab inkluż id-dawl. Minħabba dan il-fatt l-oġġett isir inviżibbli.

{{Automatic taxobox}}
It-'''Telescopus fallax''' huwa serp Ewropew, magħruf ukoll bħala '''serp Teleskopu''' jew '''serp Soosan''', inkella f'Malta anke sempliċiment bħala [[Serp|serp.]] It-Teleskopu huwa tip ta' serp kolubrid velenuż endemiku għar-reġjuni tal-[[Mediterran]] u tal-[[Kawkasu]].

{{Nebbieta|Politika}}
'''John F. Marks''' ([[Isla]], 26 ta' Ġunju 1894 - [[Tas-Sliema]], 14 ta' Settembru 1954)<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Għaqda tal-Kittieba tal-Malti|isem1=|data=|titlu=John F. Marks|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/55572|rivista=|lingwa=mt}}</ref> kien wieħed mill-intellettwali ewlenin li kellu l-[[Partit Laburista]] fil-bidu tiegħu fis-snin 20, li ta sehem kbir biex Jum il-Ħaddiem fl-1 ta' Mejju jiġi ċċelebrat f’[[Malta]].

'''Prambanan''' (bl-[[Lingwa Indoneżjana|Indoneżjan]]: '''''Candi Prambanan''''', bil-Ġavaniż: ꦫꦫꦗꦺꦴꦁꦒꦿꦁ, b'ittri Rumani<small>:</small> '''''Rara Jonggrang''''') huwa kumpless ta' tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] tas-seklu 9 fir-Reġjun Speċjali ta' [[Yogyakarta]], fin-Nofsinhar ta' [[Ġava]], l-[[Indoneżja]], iddedikati lit-Trimūrti, l-espressjoni ta' alla l-ħallieq (Braħma), il-preservatur (Vixnu) u l-qerried (Xiva). Il-kumpless tat-tempji jinsab madwar 17-il kilometru (11-il mil) fil-Grigal tal-belt ta' Yogyakarta fil-konfini bejn il-provinċji ta' Ġava Ċentrali u ta' Yogyakarta.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/642/|titlu=Prambanan Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-24}}</ref>

{{stub|Botanika}}
'''Injam''' huwa materjal organiku furmat bħalha "Xylem" sekondarju fiz-zkuk tal-pjanti. F'Siġra ħajja ġġorr l-ilma u nutrijenti lill-weraq u f'affarijiet oħra ħajjin. L-Injam jaħdem bħalha funżjoni ta' sapport u b'hekk tikkontribwixxi sabiex l-pjanti jikbru f'qisien kbar. Injam jista' ukoll jirreferi għal materjali ta' pjanti oħrajn u affarijiet simili u għal materjal maħdum mill-injam.

{{stub|Storja}}

Il-'''Fortizza ta' San Nikola''' (bil-Kroat: ''Tvrđava sv. Nikole'') hija fortizza li tinsab fid-daħla tal-Fliegu ta' [[Sant'Antnin ta' Padova|Sant'Antnin]], qrib il-belt ta' [[Šibenik]] fid-Dalmazja ċentrali, il-[[Kroazja]].

'''Adrien de Wignacourt''' (1618 – 4 ta' Frar 1697) kien it-63 [[Kardinal|Prinċep]] u [[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Gran Mastru]] tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni ta' Malta]] mill-1690 sal-1697.<ref name="orderofmalta">{{Ċita web|url=https://www.orderofmalta.int/history/the-grand-masters/|titlu=The 79 Grand Masters|isem=|awtur=|awtur-ħolqa=|data=|pubblikatur=orderofmalta.int|format=web|doi=|data-aċċess=December 26, 2017}}</ref>

'''Merv''' (bit-Turkmen: ''Merw'', ''Мерв'', مرو; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: مرو, ''Marv''), magħrufa wkoll bħala l-'''Oażi ta'''' '''Merve''', li qabel kienet magħrufa bħala '''Lixandra''' (bil-Grieg: Ἀλεξάνδρεια), '''Antjokja f'Marġjana''' (bil-Grieg: Ἀντιόχεια ἡ ἐν τῇ Μαργιανῇ) u '''Marw al-Shāhijān''', kienet belt [[Iran|Iranjana]] ewlenija fl-[[Asja]] Ċentrali, tul it-[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan|Toroq tal-Ħarir]] storiċi, qrib il-belt attwali ta' [[Mary]], it-[[Turkmenistan]].<ref>Yakubovskii, A.Yu.; Bosworth, C.E. (2007). Bosworth, Clifford Edmund (ed.). ''Historic Cities of the Islamic World''. Brill. p. 401. ISBN <bdi>978-9004153882</bdi>.</ref> L-insedjamenti [[Bniedem|umani]] fis-sit ta' Merv kienu jeżistu mit-tielet millenju [[Ante Christum natum|Q.K]]. sas-seklu 18 [[WK|W.K]]. Ir-riedni tal-belt għaddew minn id għall-oħra kemm-il darba tul l-[[Storja|istorja]]. Taħt l-Imperu Akemenida, kienet iċ-ċentru tas-satrapija ta' Marġjana. Sussegwentement tmexxiet mill-Maċedoni tal-Qedem, mill-Partiċi, mis-Sassanidi, mill-[[Għarab]], mill-Gażnavidi, mis-Seljuk, mill-Kwarażmjani u mit-Timuridi, fost oħrajn.

Il-'''Foss ta' Messel''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Grube Messel'') hija barriera li ma għadhiex tintuża qrib il-villaġġ ta' [[Messel]] (Landkreis [[Darmstadt]]-[[Dieburg]], [[Hesse]]) madwar 35 kilometru (22 mil) fix-Xlokk ta' [[Frankfurt am Main]], il-[[Ġermanja]]. Ix-shale bituminuż kien jiġi estratt minn hawnhekk. Minħabba l-abbundanza ta' fossili ppreservati sew li jmorru lura għal nofs il-perjodu Eoċen, il-foss għandu importanza [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u [[Xjenza|xjentifika]] sinifikanti. Iktar minn 1,000 speċi ta' pjanti u ta' [[Annimal|annimali]] nstabu fis-sit. Wara li kważi s-sit kien sar miżbla, reżistenza lokali qawwija eventwalment waqqfu li l-pjanijiet li kien hemm u l-Foss ta' Messel tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-9 ta' Diċembru 1995.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/720/|titlu=Messel Pit Fossil Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-14}}</ref> Għadhom isiru skoperti xjentifiċi sinifikanti dwar l-[[evoluzzjoni]] bikrija tal-[[Mammiferu|mammiferi]] u tal-[[Għasfur|għasafar]] fil-Foss ta' Messel, u kulma jmur is-sit qed isir sit turistiku wkoll.

Il-'''ġebla tax-xewka''' hija l-ewwel ġebla stabbilita fil-kostruzzjoni ta' pedamenti ta' binja. Il-ġebel l-ieħor kollu jiġi imqiegħed b'referenza għal din il-ġebla, u b'hekk tiġi ddeterminata l-pożizzjoni tal- istruttura kollha.

'''Bing''' (qabel ''Live Search'', ''Windows Live Search'' u ''MSN Search'') hu s-''search engine'' preżenti ta’ [[Microsoft]]. Is-servizz ġie żvelat fit-28 ta’ Mejju, 2009 f’San Diego, l-[[Stati Uniti|iStati Uniti]], u ħareġ għall-ewwel darba fil-pubbliku fit-3 ta’ Ġunju, 2009, b’servizz bi prova jkun disponnibbli mill-1 ta’ Ġunju, 2009.

'''L-Artist tal-Poplu''' (Albanian: Artist i Popullit; Artiste e Popullit) kien titlu onorarju għal artisti tal-arti eċċellenti tar-[[Ir-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija|Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija]], li l-merti tagħhom kienu eċċezzjonali fl-isfera tal-iżvilupp tal-arti tal-ispettaklu ([[teatru]], [[mużika]], [[ċinema]] u [[arti]]). Ġie maħluq bil-liġi fl-1960 u emendat fl-1980. It-titlu m'għadux jingħata fl-[[Albanija]] wara li l-liġi ġiet emendata fl-1996. L-ekwivalenti tiegħu sar it-titlu "Gran Mastru tax-Xogħol", li ġie sostitwit ukoll bit-titlu "Gran Mastru" wara emenda tal-liġi tal-1996 tal-2001. 

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

Is-'''Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi''' huma sensiela ta’ insedjamenti [[Preistorja|preistoriċi]] (jew djar) bil-puntali fl-[[Alpi]] jew madwar iż-żona tal-Alpi li nbnew bejn il-5000 u l-500 Q.K. fix-xtut tal-lagi u tax-xmajjar jew fl-artijiet mistagħdra. Fl-2011, 111-il sit li jinsabu mifruxin fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (56), fl-[[Italja]] (19), fil-[[Ġermanja]] (18), fi Franza (11), fl-[[Awstrija]] (5), u fis-[[Slovenja]] (2) tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-04}}</ref> Fis-Slovenja, iż-żewġ siti preistoriċi kienu l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji kulturali.<ref>{{Ċita web|url=http://www.washington.embassy.si/fileadmin/user_upload/dkp_51_vwa/newsletter/october_2011/Embassy_s_Newsletter__2011_-_14_-_10_finale.pdf|titlu=Maša Štiftar de Arzu, ed. (14 October 2011). "Pile-dwellings in the Ljubljansko Barje on UNESCO List" (PDF). Embassy Newsletter.}}</ref>

{{Nebbieta|sport}}

Il-'''Bitcoin''' (simbolu: '''฿'''; kodiċi: '''BTC''' jew '''XBT''') hu munita elettronika maħluqa fl-2009 minn persuna jew persuni anonimi magħrufin bil-laqam [[Satoshi Nakamoto]]. L-isem Bitcoin jirreferi wkoll għas-[[software]] bis-sors miftuħ iddisinjat biex jimplementa l-protokol ta' komunikazzjoni u għax-xibka [[peer-to-peer]] li tirriżulta minnu. 

{{Automatic taxobox}}
It-'''tupaja tal-Filippini''' (''Urogale everetti'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] ta' daqs żgħir monotipiku (l-unika speċi fil-ġeneru ''[[Urogale]]'').

'''John Timothy Dunlap''' (imwieled fis-16 ta' April 1957) ilu l-[[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Prinċep u Gran Mastru]] u kap tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni Sovran Militari ta' Malta]] mit-3 ta' Mejju 2023. Huwa kien ilu Logutenent tal-Gran Mastru mit-13 ta' Ġunju 2022.

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}

'''Anne Le Fèvre Dacier''' (1647 - 17 ta’ Awwissu 1720), magħrufa aħjar bħala Madame Dacier, kienet akkademika Franċiża, traduttriċi, kummentatriċi u editriċi tal-klassiċi, fosthom tal-''[[Ilijade|Iliad]]'' u tal-[[Odissea|''Odyssey'']]. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Liguori.jpg
|desk_stampa=San Alfonsu Marija de Liguori
|data_twelid=27 ta' Settembru [[1696]]
|post_twelid=[[Marianella]], Renju ta' Napli
|data_mewt=1 ta' Awwissu [[1787]]
|post_mewt=[[Pagani]], Renju ta' Napli
|data_beatifikazzjoni=15 ta’ Settembru [[1816]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Piju VII]]
|data_kanonizzazzjoni=26 ta' Mejju [[1839]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Papa Gregorju XVI]]
|jum_festa=1 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=Fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]]
|attribut2=[[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'')
}}
'''Alfonsu Marija de Liguori''' ([[Marianella]], 27 ta' Settembru 1696 – [[Pagani]], 1 ta' Awwissu 1787)<ref>{{Ċita web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|titlu=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Alphonsus Liguori|data=2007-07-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-data=2007-07-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070705054414/http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> kien isqof [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] u [[kompożitur]] [[Italja|Taljan]], fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]], u [[Kittieb|awtur]] ta' diversi kitbiet teoloġiċi u ta' melodiji popolari tal-[[Milied]], fosthom ''Tu scendi dalle stelle''. Ġie pproklamat qaddis mill-[[Papa Gregorju XVI]] fl-1839 u [[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'') fl-1871 mill-[[Papa Piju IX]].

L-'''Abbazija ta’ Vézelay''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Abbaye Sainte-Marie-Madeleine de Vézelay'') hija [[monasteru]] [[Benedettini|Benedettin]] kif ukoll tal-Ordni Benedettina ta’ [[Cluny]] f’[[Vézelay]] fid-dipartiment [[Franza|Franċiż]] ċentrali tal-Lvant ta’ [[Yonne]]. Inbniet bejn l-1120 u l-1150. L-abbazija Benedettina, issa l-Bażilika ta’ [[Santa Marija Maddalena]], bil-programm kumpless ta’ immaġnijiet fil-[[Kapitell|kapitelli]] u fil-portali mnaqqxin, hija waħda mal-kapulavuri straordinarji tal-[[arti]] u tal-[[arkitettura]] [[Rumanesk|Rumaneska]] ta’ [[Bourgogne]]. Wara li r-rikkezzi tagħha nsterqu mill-[[Ugonotti]] ([[Protestanti]] Franċiżi tas-seklu 16) fl-1569, il-binja ġiet ittraskurata fis-[[Seklu 17|sekli 17]] u 18, u ġarrbet ħsara ulterjuri waqt il-perjodu tar-[[Rivoluzzjoni Franċiża]].<ref>Charles Porée, L’abbaye de Vézelay, Paris 1930, pp. 18-19.</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}
{{infobox city}}
'''Annaba''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: عنّابة), magħrufa formalment bħala ''Bon'', ''Bona'' u ''Bône'', hija belt b'port importanti fil-grigal tal-[[Alġerija]]. 

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Abu l-Ħasan Għali l-Ġeżnej''' (Għarbi: أبو الحسن علي الجزنائي, ''Abu l-Ħasan Għali al-Ġażnā'i'') kien [[storiku]] [[Marokk|Marokkin]] li għex fis-seklu 14 u [[awtur]] ta''’ Kitāb Tari<u>ħ</u> Madinaẗ Fās'' (Ktieb Storja [[Mdina (kwartier)|Mdina]] [[Fes]])'', al-Magħruf bi Żahraẗ al-As fi Bina Madinaẗ Fās'' jew sempliċiment ''Żahra l-As'' (Fjura tar-Riħan),<ref>French translation by Alfred Bel, Ali El Djaznai, ''La fleur du myrte, traitant de la fondation de la ville de Fès'', Arabic text, with annotated translation, Algiers, Jules Carbonel, 1923</ref> sors importanti dwar l-istorja ta' [[Fes]] fil-[[Marokk]] u l-abitanti tagħha.

]]
'''Artiġjan''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]] u bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''artisan'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''artigiano'') huwa ħaddiem tas-[[sengħa]] li permezz tal-ħiliet manwali tiegħu u bl-użu tal-għodod jirnexxilu jipproduċi jew joħloq oġġetti materjali. Dawn l-oġġetti jistgħu jkunu funzjonali jew għat-tiżjin biss, pereżempju għamara, [[L-Arti|arti]] dekorattiva, [[Skultura|skulturi]], ilbies, oġġetti tal-ikel, oġġetti tad-dar u għodod u mekkaniżmi bħall-moviment tal-arloġġ magħmul bl-idejn minn arloġġar. L-artiġjani jipprattikaw sengħa u permezz tal-esperjenza, tat-talent u tal-ħiliet jistgħu jilħqu livelli espressivi ta’ artist.

'''Ruġġieru I ta' Sqallija''' (1031-1101), li kien l-iżġħar iben ta' [[Tankredi ta' Altavilla|Tankredi ta' Hauteville fi Franza]].

'''Bidwi'''<ref>Dyer, Christopher (2007). "A suffolk farmer in the fifteenth century". ''Agricultural History Review''. '''55''' (1), p. 1.</ref> huwa xi ħadd li jaħdem fl-agrikoltura u jkabbar l-organiżmi ħajjin għall-ikel jew għall-materja prima. It-terminu s-soltu japplika għall-persuni li jkabbru l-għelejjel fl-għelieqi, iħawwlu s-siġar tal-[[frott]], jieħdu ħsieb l-għelieqi bid-dwieli, u jkabbru t-tjur jew [[Annimal|annimali]] ħajjin oħra. Bidwi jista’ jkun is-sid tar-raba’ jew jaħdem bħala ħaddiem fl-art ta’ oħrajn, iżda fl-ekonomiji avvanzati, bidwi s-soltu jkun is-sid ta’ razzett jew azjenda agrikola, filwaqt li l-impjegati jkunu magħrufa bħala ħaddiema agrikola. Madankollu, fl-imgħoddi mhux daqstant imbiegħed, bidwi kien dak li jippromwovi jew itejjeb it-tkabbir ta’ pjanti, għelejjel, annimali, eċċ. permezz tax-xogħol u l-attenzjoni.

'''Afag Bashirgyzy''' (bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşirqızı''), imwielda '''Afag Bashir gyzy oghlu Safarova''' (twieldet fl-1955, f'[[Baku]]; bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşir qızı Səfərova''), hija attriċi mill-[[Ażerbajġan]].

Il-'''Kastell ta'''' '''Kroměříž''' (biċ-Ċek: ''Zámek Kroměříž'' jew ''Arcibiskupský zámek'', bil-Ġermaniż: ''Schloss Kremsier'') fil-belt ta' [[Kroměříž]], ir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], kien jintuża bħala r-residenza prinċipali tal-isqfijiet ta' [[Olomouc]] fis-seklu 18 u mill-1777 bħala r-residenza tal-arċisqfijiet ta' Olomouc. Il-kastell flimkien mal-ġonna ta' Kroměříž tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/860/|titlu=Gardens and Castle at Kroměříž|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-27}}</ref>

'''Procavia''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (l-[[iraċ]]i), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Hyracoidea]], fil-[[familja]] [[Procaviidae]] ma' żewġ ġeneri oħra (''[[Dendrohyrax]]'' u ''[[Heterohyrax]]'') u bi speċi waħda biss ħajja.

L-'''Għerien ta' Ellora''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-distrett ta' Aurangabad ta' Maharashtra, l-[[Indja]]. Is-sit huwa wieħed mill-ikbar kumplessi ta' għerien-tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] mnaqqxa fil-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]], b'opri tal-arti li jmorru lura għall-perjodu 600-1000 [[WK|W.K]].<ref>Owen, Lisa (2012). ''Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora''. Brill Academic. ISBN <bdi>978-9004206298</bdi>. pp. 1-2.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/243/|titlu=Ellora Caves|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-10}}</ref> L-Għar nru 16 fih l-ikbar tħaffir monolitiku fil-blat fid-dinja, it-Tempju ta' Kailash, [[monument]] b'għamla ta' karru ddedikat lill-alla Shiva. It-Tempju ta' Kailash fih ukoll [[Skultura|skulturi]] ta' diversi divinitajiet Induisti kif ukoll panewijiet ta' riljievi li juru fil-qosor żewġ ġrajjiet epiċi Induisti ewlenin.

tal-artist Ġermaniż [[Max Volkhart]]).]]
'''Nutar''' huwa persuna li tkun awtorizzata twettaq atti fl-affarijiet ġuridiċi, b’mod partikolari tixhed għall-iffirmar tad-dokumenti. Il-professjoni notarili tvarja skont is-sistemi ġuridiċi lokali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalnotary.org/knowledge-center/about-notaries|titlu=Notary Basics {{!}} nationalnotary.org|sit=National Notary Association|data-aċċess=2021-07-06}}</ref>

'''Hypomnema''' (''bil-Grieg:'' ὑπόμνημα, plural ὑπομνήματα, ''hypomnemata''), spelluta ukoll '''hupomnema''' jew '''hipomnema''' (inkella '''ipomnema''') hija kelma [[Lingwa Griega antika|Griega]] b'diversi traduzzjonijiet għal-lingwi moderni, inklużi tfakkira, nota, rekord pubbliku, kummentarju, rekord aneddotali, abbozz, kopja, u varjazzjonijiet oħra fuq dawk it-termini.<ref>([https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%23108803 Liddell and Scott Greek-English Lexicon online])</ref>

Il-'''Fortizzi Tondi tal-Vikingi''', magħrufa wkoll bħala l-'''fortizzi tat-tip ta' Trelleborg''' jew anke '''trelleborgs''', huma tip ta' forti ċirkolari b'disinn speċjali, li nbnew fl-Iskandinavja matul Żmien il-[[Vikingi]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|titlu=A possible ring fort from the late Viking period in Helsingborg. Current Swedish Archaeology. 17.|kunjom=Weidhagen-Hallerdt|isem=Margareta|data=2009|data-aċċess=2023-10-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019214101/http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|arkivju-data=2014-10-19|url-status=dead}}</ref> Dawn il-fortizzi għandhom għamla strettament tonda, b'toroq u daħliet fl-erba' direzzjonijiet kardinali. Xi kultant mad-dawra tagħhom ikun hemm fortifikazzjonijiet avvanzati parzjali, għalkemm dawn mhux dejjem ikunu ċirkolari.

'''Dentist''', magħruf ukoll bħala '''kirurgu dentali''', huwa professjonista mediku li jispeċjalizza fid-dentistrija, fid-dijanjożi, fil-prevenzjoni, u fit-trattament ta' mard u ta' kundizzjonijiet fil-ħalq. It-tim ta' sostenn tad-dentist jgħinu fil-provvista tas-servizzi tas-saħħa orali. It-tim jinkludi l-assistenti dentali, l-iġjenisti dentali, it-tekniċi dentali, u xi kultant it-terapisti dentali.

{{Wikifikazzjoni}}
'''Marianne Lederer''' (twieldet fl-1934) hija studjuża [[Franza|Franċiża]] tat-traduzzjoni. Flimkien ma’ Danica Seleskovitch, li pproponiet it-Teorija Interpretattiva tat-Traduzzjoni, Lederer kompliet tiżviluppa din it-teorija. Lederer ippubblikat ukoll numru ta’ xogħlijiet dwar il-pedagoġija tat-traduzzjoni u l-interpretazzjoni. Ix-xogħlijiet tagħha influwenzaw b’mod partikulari r-riċerka u l-pedagoġija fil-qasam tal-interpretazzjoni u t-traduzzjoni fuq livell globali. 

'''L-istrateġija militari''' hija sett ta' ideat jew pjanijiet imfassla minn organizzazzjonijiet militari biex isegwu l-għanijiet strateġiċi mixtieqa.<ref>Gartner (1999), p. 163</ref> Imnissla mill-kelma Griega ''strategos'', it-terminu [[strateġija]] intuża matul is-seklu 18 u <ref>Carpenter (2005), p. 25</ref> kien meqjus fis-sens dejjaq tiegħu bħala l-"arti tal- ġenerali",<ref>Matloff (1996), p. 11</ref> jew "'l-arti tal-arranġament" tat-truppi. <ref>Wilden (1987), p. 235</ref> L-istrateġija militari tittratta l-ippjanar u t-tmexxija tal-kampanji, il-moviment u t-tqassim tal-forzi, u l-qerq tal-ghadu.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' erbat iswaba
| image = Sengi P.tetradactylus.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' erbat iswaba ''[[Petrodromus tetradactylus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Petrodromus]]''
}}
'''''Petrodromus''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra, ''[[Elephantulus]]'' u ''[[Macroscelides]]'' b'rappreżentanti ħajjin, u bi speċi waħda biss estanti (ħajja). 

{{dablink|Dan l-artiklu hu miktub bil-ħsieb li jipprovdi introduzzjoni aċċessibbli u mhux teknika għas-suġġett.}}

Is-'''Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: سازه‌های آبی شوشتر) hija sistema kumplessa tal-irrigazzjoni tal-belt-gżira ta' [[Shushtar]] minn żmien is-[[Sassanidi]]. Tikkonsisti minn 13-il diga, pont, kanal u struttura li jaħdmu flimkien bħala sistema idrawlika.

'''Gerbrand van den Eeckhout''' (twieled fid-19 ta' Awwissu 1621 – miet fid-29 ta' Settembru 1674)<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/MZsP|titlu=Begraafregisters voor 1811, Zoek|data=2012-05-30|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-08-19}}</ref><ref>Liedtke, W. (2007) Dutch Paintings in The Metropolitan Museum of Art, p. 185.</ref> kien pittur tal-Epoka tad-Deheb [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiża]] u student favorit ta' [[Rembrandt]].<ref>Robinson, William W. (2016). ''Drawings from the age of Bruegel, Rubens, and Rembrandt: Highlights from the collection of the Harvard Art Museums''. Cambridge, Mass.: Harvard Art Museums. p. 119. ISBN <bdi>9780300208047</bdi>.</ref> Huwa kien ukoll [[intaljatur]], inċiżur, [[poeta]] dilettant, kollezzjonista u konsulent tal-[[arti]].

Il-'''Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka''' (bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Kopalnia soli Wieliczka'') tinsab fir-raħal ta’ Wieliczka, fin-Nofsinhar tal-[[Polonja]], fiż-żona metropolitana ta’ [[Krakovja]].

'''Belém Tower''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Torre de Belém'', pronunzjat [ˈtoʁ(ɨ) dɨ bɨˈlɐ̃ȷ̃]), uffiċjalment it-'''Torri ta' San Vinċenz''' (bil-Portugiż: ''Torre de São Vicente'') huwa fortifikazzjoni tas-seklu 16 li jinsab f'[[Liżbona]] li serva bħala punt ta' imbarkazzjoni u ta' żbark għall-esploraturi Portugiżi u bħala daħla ċerimonjali għal Liżbona.<ref>''The Dock and Harbour Authority''. Foxlow Publications, Limited. 1969. p. 335.</ref> Inbena matul il-qofol tar-[[Rinaxximent]] Portugiż, u huwa eżempju tal-istil Manwelin Portugiż<ref>Donald F. Lach (1994). ''Asia in the making of Europe''. University of Chicago Press. pp. 57–64. ISBN <bdi>0-226-46730-9</bdi>.</ref>, iżda jinkorpora wkoll elementi ta' stili arkitettoniċi oħra.<ref>{{Ċita web|url=http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|titlu=Visit Portugal - Torre de Belém|data=2011-07-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-07-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110717090116/http://www.visitportugal.com/NR/exeres/9B1FEFC5-B5A7-46DB-8072-69E87F1D9E1F,frameless.htm|arkivju-data=2011-07-17|url-status=dead}}</ref> L-istruttura nbniet bil-[[ġebla tal-ġir]] ta' ''lioz'' u hija magħmula minn bastjun u minn torri ta' erba' sulari jew ta' 30 metru (98.4 pied).<ref>Walter Crum Watson (1908). ''Portuguese architecture''. A. Constable & Co. Ltd. pp. 181–182.</ref>

'''Castel del Monte''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]] litteralment tfisser "Kastell tal-Għolja"; bid-djalett ta' [[Bari]]: ''Castìdde du Monte'') huwa ċittadella u kastell tas-seklu 13 li jinsab fuq għolja f'[[Andria]] fir-reġjun ta' Puglia fix-Xlokk tal-[[Italja]]. Inbena fis-snin 40 tas-seklu 13 mir-re [[Federiku II]], li kien wiret l-artijiet fejn jinsab mingħand ommu Costanza ta' [[Sqallija]]. Fis-seklu 18, l-irħam ta' ġewwa l-kastell u l-bqija tal-għamara tneħħew. Ma għandux ħandaq jew pont sad-daħla tiegħu li jogħla u jinżel; fil-fatt uħud isostnu li qatt ma kien maħsub bħala fortizza tad-difiża.<ref name=":0">Castex, Jean (2008), ''Architecture of Italy'', ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6. p. 21.</ref> Madankollu, minn xogħol arkeoloġiku li sar ġie suġġerit li oriġinarjament kellu ħajt diviżorju madwaru.<ref name=":1">Hindley, Geoffrey (1968), ''Castles of Europe'', Great Buildings of the World, Feltham, Middlesex, England: Paul Hamlyn, p. 149, ISBN 978-0-600-01635-9.</ref> Is-sit ġie deskritt mill-''Enciclopedia Italiana'' bħala "l-iktar kastell tal-għaġeb li nbena minn Federiku II".<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)|titlu=CASTEL DEL MONTE in "Federiciana"|sit=www.treccani.it|lingwa=it-IT|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Castel del Monte huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-29}}</ref> Il-[[monument]] jidher ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-verżjoni Taljana taċ-ċenteżmu tal-[[ewro]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html|titlu=Images of Euro Coins - 1 Cent|sit=www.eurocoins.co.uk|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Kambodja]] rratifikat il-Konvenzjoni fit-28 ta' Novembru 1991, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/kh|titlu=Cambodia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-13}}</ref>

Il-'''moda''' hija espressjoni estetika popolari f'perjodu u f'post partikolari u f'kuntest speċifiku, speċjalment fl-ilbies, iż-żraben, l-istil tal-ħajja, l-aċċessorji, il-makeup, l-istil tax-xagħar, u l-proporzjonijiet tal-ġisem. Filwaqt li tendenza ħafna drabi tissuġġerixxi espressjoni estetika partikolari u li ma ddumx iktar minn staġun, il-moda hija espressjoni distintiva u sostnuta mill-industrija tradizzjonalment marbuta mal-istaġun u l-kollezzjonijiet tal-moda. L-istil huwa espressjoni li ddum bosta staġuni u ħafna drabi huwa konness ma' movimenti [[Kultura|kulturali]] u aspetti soċjali, simboli, klassi, u kultura (eż. il-Barokk, ir-Rokokò, eċċ.). Skont is-soċjologu [[Pierre Bourdieu]], il-moda tissuġġerixxi "l-aħħar moda, l-aħħar differenza".

'''Louisa May Alcott''' (/ˈɔːlkət, -kɒt/; 29 ta’ Novembru 1832 – 6 ta’ Marzu 1888) kienet rumanziera Amerikana, kittieba ta’ stejjer qosra, u poetessa. Hija magħrufa l-aktar bħala l-awtriċi tar-rumanz ''Little Women'' (1868) u r-rumanzi li jsegwuh f’din is-serje, ''Little Men'' (1871) u ''Jo's Boys'' (1886).<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Cullen-DuPont|isem=Kathryn|data=2000|titlu=Encyclopedia of women's history in America|url=https://www.worldcat.org/oclc/43060483|post=New York|pubblikatur=Facts On File|paġni=8-9}}</ref> Trabbiet f’New England minn Abigail May u Amos Bronson Alcott, li kienu ġenituri traxxendentali. May Alcott kibret fost ħafna intellettwali magħrufa ta’ dak iż-żmien, bħal Margaret Fuller<ref>{{Ċita web|url=https://www.americanheritage.com/humanity-said-edgar-allan-poe-divided-men-women-and-margaret-fuller|titlu=Humanity, Said Edgar Allan Poe, Is Divided Into Men, Women, And Margaret Fuller|sit=AMERICAN HERITAGE|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-23}}</ref>, Ralph Waldo Emerson, Nathaniel Hawthorne, Henry David Thoreau, u Henry Wadsworth Longfellow<ref>{{Ċita web|url=https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/masters/louisa-may-alcott/|titlu=Louisa May Alcott {{!}} American Masters {{!}} PBS|sit=American Masters|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-23}}</ref>.

{{stub|Sesswalità}}
[[File:1873_Pierre_Auguste_Cot_-_Spring.jpg|thumb|Pierre Auguste Cot (1873)]]

L-[[UNESCO]] ddeżinjat ir-Rotot ta' [[Santiago de Compostela]] fi [[Franza]] bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] f'Diċembru 1998 abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju". 

{{TaxoboxIng
| name = Marmosa
| image = Marmosa robinsoni.jpg
| image_caption = Robinson's mouse opossum (''Marmosa robinsoni'').
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| familia = [[Didelphidae]]
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| genus = '''''Marmosa'''''
| genus_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| type_species = ''[[Linnaeus's Mouse Opossum|Didelphis marina]]''
| type_species_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneri]]
| subdivision = 
* ''Marmosa''
* ''Micoureus''
}}
[[Marmosa]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

'''Wadi Rum''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي رم‎ ''Wādī Ramm''), magħruf ukoll bħala '''Wied il-[[Qamar]]''' (bl-Għarbi: وادي القمر‎ ''Wādī al-Qamar''), huwa wied maqtugħ fil-blat ramli u fil-granit b’pajsaġġ ta’ [[deżert]], li jinsab xi 60 kilometru fil-Lvant ta’ [[Aqaba]], fin-Nofsinhar tal-Ġordan. Wadi Rum huwa l-ikbar ''wadi'' (wied ġebli) fil-[[Ġordan]]<ref>Mannheim, Ivan (1 December 2000). ''Jordan Handbook''. Footprint Travel Guides. p. 293. ISBN <bdi>978-1-900949-69-9</bdi>.</ref> u sar [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu qasir
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| image = Elephantulus brachyrhynchus Smith 1839.jpg
| image_width = 
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Elephantulus]]''
| species = '''''E. brachyrhynchus'''''
| binomial = ''[[Elephantulus brachyrhynchus]]''
| binomial_authority = Smith, 1836
| range_map = Short-snouted Elephant Shrew area.png
| range_map_caption = Firxa tas-Senġi ta' wiċċu qasir ''[[Elephantulus brachyrhynchus]]''
}}

{{Automatic taxobox}}
Il-'''lamantini''' huma [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i [[erbivoru|erbivori]] kbar tal-ilma, magħrufa wkoll bħala l-[[baqra tal-baħar|baqar tal-baħar]] jew bl-isem ta' "manati" kelma [[Lingwa Spanjola|Spanjola]] li ġejja mill-Karibew li tfisser "sider" ta' mara.

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= 
|stampa=St Catherine. San Domenico2.jpg
|desk_stampa=''Santa Katerina ta' Siena'', affresk ta' [[Andrea Vanni]] fil-Bażilika ta' Duminku, [[Siena]], l-Italja
|data_twelid=25 ta' Marzu 1347
|post_twelid=Siena
|data_mewt=29 ta' April 1380
|post_mewt=Ruma
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=1461
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=Papa Piju II
|jum_festa=29 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Santwarju ta' Santa Katerina (Siena)
|attribut1=libsa tad-Dumnikani, [[Lilium candidum|ġilju abjad]], [[Iris germanica|ġilju ta' Santa Katerina]], ċurkett, ġrieħi
|patrun=L-Italja, l-Ewropa
}}
'''Santa Katerina ta' Siena''' (Siena 1347 – Ruma 1380) hija qaddisa tal-Knisja Kattolika bit-titlu ta' Verġni u Duttur tal-Knisja.

Is-'''Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa''' jew is-'''Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta'''' '''Kondoa Irangi''' huma sensiela ta' siti tal-qedem tat-tpittir fuq il-blat fit-[[Tanżanija|Tanzanija]] ċentrali. Is-siti tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2006 minħabba l-kollezzjoni impressjonanti ta' [[arti]] fuq il-blat.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1183/|titlu=Kondoa Rock-Art Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-10}}</ref><ref name=":1">Coulson, David; Borona, Gloria K. (2013). ''Rock Art of Kondoa Irangi and Other Attractions''. TARA (Trust for African Rock Art). ISBN <bdi>978-9966-7453-4-7</bdi>.</ref><ref>Netherlands National Commission for UNESCO (2004). ''World Heritage Papers 13''. [[Pariġi]], [[Franza]]: UNESCO World Heritage Centre. pp. 82-83.</ref> Dawn is-siti ssejħu bħala [[Monument|monumenti]] nazzjonali fl-1937 mid-Dipartiment tal-Antikitajiet tat-Tanzanija. Is-siti tat-tpittir fuq il-blat jinsabu bejn wieħed u ieħor disa' kilometri fil-Lvant tal-awtostrada prinċipali (T5) li tmur minn [[Dodoma]] għal [[Babati]], madwar 20 kilometru fit-Tramuntana tar-raħal ta' Kondoa, fid-Distrett ta' Kondoa tar-Reġjun ta' Dodoma, it-Tanzanija. Il-konfini tas-sit huma mmarkati b'arbli tal-konkos. Is-sit ġie rreġistrat bħala Sit [[Storja|Storiku]] Nazzjonali tat-Tanzanija.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maliasili.go.tz/uploads/ANTIQUITIES_SITES_LOCATION_AND_ACCESSBILITY.pdf|titlu=Siti tal-Qedem ta' Kondoa}}</ref>

Il-'''Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin''' (li qabel kienet magħrufa bħala '''PT Tambang Batubara Ombilin''' ('''TBO''')) hija minjiera tal-faħam qrib Sawahlunto, il-Punent ta' Sumatra, l-[[Indoneżja]]. Tinsab f'wied dejjaq tul il-muntanji ta' Bukit Barisan, fost l-għoljiet ta' Polan, Pari, u Mato, bejn wieħed u ieħor 70 kilometru (43 mil) fil-Grigal ta' Padang. Il-faħam ġie skopert f'nofs is-seklu 19 minn [[Willem Hendrik de Greve]], u l-estrazzjoni bdiet fl-inħawi fl-1876. Il-minjiera hija l-eqdem minjiera tal-faħam fix-Xlokk tal-[[Asja]].<ref>{{Ċita web|url=https://travel.kompas.com/read/2019/07/08/064729027/8-fakta-tambang-batubara-ombilin-sawahlunto-yang-baru-jadi-warisan-dunia|titlu=8 Fakta Tambang Batubara Ombilin Sawahlunto yang Baru Jadi Warisan Dunia|kunjom=Media|isem=Kompas Cyber|data=2019-07-07|sit=KOMPAS.com|lingwa=id|data-aċċess=2023-10-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.antaranews.com/news/128467/ombilin-coal-mine-makes-it-into-unesco-world-heritage-list|titlu=Ombilin coal mine makes it into UNESCO World Heritage list|kunjom=antaranews.com|sit=Antara News|data-aċċess=2023-10-17}}</ref>

Il-'''Porta Nigra''' (li bil-Latin tfisser letteralment "bieb iswed" jew "daħla sewda") hija daħla [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-belt ta' [[Trier]], il-[[Ġermanja]]. Illum il-ġurnata hija l-ikbar daħla Rumana fit-Tramuntana tal-[[Alpi]]. Hi waħda mid-disa' komponenti tas-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bit-titlu [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/367/|titlu=Roman Monuments, Cathedral of St Peter and Church of Our Lady in Trier|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>

, ''Tarsipes rostratus'', eżempju ta' mammiferu Nektarivoru]]

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg
|desk_stampa=Ġużeppi u l-Bambin Ġesù, pittura ta' [[Guido Reni]]. 
|jum_festa=19 ta' Marzu; <br />1 ta' Mejju, San Ġużepp ħaddiem
|l-ikbar_santwarju=

Il-'''Kunvent ta' Kristu f'Tomar''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Convento de Cristo/Mosteiro de Cristo em Tomar'') huwa eks kunvent [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'Tomar, il-[[Portugall]]. Oriġinarjament kienet fortizza tat-Templari tas-seklu 12, iżda meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-membri tal-fergħa Portugiża saru l-Kavallieri tal-Ordni ta' [[Ġesù|Kristu]], li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kumpless tal-kunvent u tal-kastell huwa [[monument]] [[Storja|storiku]] u [[Kultura|kulturali]] u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-04}}</ref>

Is-'''système universitaire de documentation''' jew '''SUDOC''' hija sistema użata mil-libreriji ta' universitajiet [[Franza|Franċiżi]] u instituzzjoniijiiet ta' edukazzjoni terzjarja biex jidentifikaw, jittraċċaw u jimmaniġġjaw id-dokumenti fil-pussess tagħhom. Il-katalgu, li fih kważi 13-il miljun referenza, jippermetti lill-istudenti u r-riċerkaturi jfittxu informazzjoni biblijografika u dwar il-post f'aktar minn 3,400 ċentru ta' dokumentazzjoni. Is-sistema hija miżmuma mill-Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (ABES).

Il-Professur Edward Scicluna (Rabat, 12 ta' Ottubru 1946) huwa l-Ministru tal-Finanzi tal-Gvern Laburista li rebaħ l-[[Elezzjonijiet Ġenerali 2013]]. Kien membru Parlamentari Ewropew f'isem il-[[Partit Laburista]] u Viċi-President tal-Kumitat għall-Affarijiet Ekonomiċi u Monetarji tal-Parlament. Kien elett fl-Elezzjonijiet Ġenerali tal-2013 f'isem il-Partit Laburista.<ref>http://www.europarl.europa.eu/meps/en/96671/EDWARD_SCICLUNA/history/7</ref>

'''Ludmila tal-Boemja''' jew '''Santa Ludmila tal-Boemja''' (twieldet għall-ħabta tat-860 – mietet fil-15 ta' Settembru 921) hija qaddisa u martri [[Ċekja|Ċeka]] meqjuma mill-[[Knisja Ortodossa Russa|Ortodossi]] u mill-[[Knisja Kattolika|Kattoliċi]] Rumani. Hija twieldet f'[[Mělník]] bħala bint il-prinċep tas-Sorbi Slavibor.<ref>{{Ċita web|url=http://www.moraviamagna.cz/legendy/l_ludmp1.htm|titlu=MM - legendy - Prolog o sv. Ludmile (JVajs)|sit=www.moraviamagna.cz|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Santa Ludmila kienet in-nanna ta' San Wenceslaus, li ġeneralment huwa magħruf l-iktar bħala r-Re t-Twajjeb Wenceslaus. Santa Ludmila ġiet kanonizzata ftit wara [[Mewt|mewtha]]. Bħala parti mill-proċess ta' kanonizzazzjoni fid-925, Wenceslaus ċaqlaq il-fdalijiet tagħha lejn il-[[Bażilika ta' San Ġorġ]] fi [[Praga]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Ludmila|titlu=Saint Ludmila {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-03}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum irqiq ta' rasu dejqa''' jew '''Opossum irqiq ta' wiċċu rqiq''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops cracens'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

'''Weimar Klassika''' (bil-Ġermaniż: ''Klassisches Weimar'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]<nowiki/>magħmul minn 11-il komponent fil-belt ta' [[Weimar]], il-[[Ġermanja]], u qribha. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-2 ta' Diċembru 1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/00846/|titlu=Classical Weimar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-01}}</ref> Il-ħdax-il komponent kollha huma xhieda tal-influwenza ta' Weimar bħala ċentru [[Kultura|kulturali]] tal-Illuminazzjoni matul is-seklu 18 u l-bidu tas-seklu 19. Għadd ta' [[Kittieb|kittieba]] u [[Filosfi tas-Seklu XIX|filosfi]] notevoli għexu f'Weimar bejn l-1772 u l-1805, inkluż [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Johann Gottfried Herder]], [[Friedrich Schiller]] u [[Christoph Martin Wieland]]. Dawn il-figuri kienu midħla u parteċipanti tal-moviment tal-Klassiċiżmu ta' Weimar, u l-arkitettura tas-siti madwar il-belt tirrifletti l-iżvilupp kulturali rapidu ta' żmien Weimar Klassika.

It-'''Torri ta' Erkole''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Torre de Hércules'') huwa l-iktar [[fanal]] antik li għadu jeżisti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għandu oriġini [[Imperu Ruman|Rumana antika]] u jinsab f'peniżola xi 2.4 km miċ-ċentru ta' [[A Coruña]], fil-[[Galizja]], fil-Majjistral ta' [[Spanja]]. Sas-seklu 20, il-fanal kien magħruf bħala '''''Farum Brigantium'''''. Il-kelma bil-[[Lingwa Latina|Latin]] ''farum'' toriġina mill-[[Lingwa Griega|Grieg]] Φάρος, ''Pharos'', li kienet tintuża għall-[[Fanal ta' Lixandra]]. It-Torri ta' Erkole huwa għoli 55 metru u jinsab fix-xifer tal-kosta [[Oċean Atlantiku|Atlantika]] tat-Tramuntana ta' Spanja. Inbena fl-ewwel seklu W.K. u ġie rinnovat għalkollox fl-1791.<ref>{{Ċita web|titlu=Las leyendas de la Torre de Hércules|url=https://www.lavanguardia.com/participacion/las-fotos-de-los-lectores/20200703/482060668997/amanecer-pesquero-norte-torre-hercules-leyendas-mitos.html|data=2020-07-03|data-aċċess=2021-03-10|lingwa=es|sit=La Vanguardia}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Comarca de Coruña - Escudo y Bandera de Coruña - Apoya a la Torre como Patrimonio de la Humanidad de la UNESCO!|url=http://www.bandeiragalega.com/es/comarca/coruna.htm|data-aċċess=2021-03-10|sit=www.bandeiragalega.com}}</ref>

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Monarch Butterfly Biosphere Reserve''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Reserva de Biosfera de la Mariposa Monarca'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-biċċa l-kbira tas-siti li fihom il-popolazzjoni tal-Lvant tal-[[friefet monarki]] jpassu u jibqgħu hemmhekk għax-xitwa. Ir-riżerva tinsab fl-ekoreġjun tal-foresti tal-ballut u taż-żnuber tal-Medda Vulkanika Trans-[[Messiku|Messikana]] mal-fruntiera ta' [[Michoacán]] u l-Istat tal-Messiku, 100 kilometru 'l bogħod (62 mil) mill-[[Belt tal-Messiku]] fil-Majjistral. Miljuni ta' friefet monarki jaslu fir-riżerva kull sena. Il-friefet monarki jgħixu biss f'frazzjon tas-56,000 ettaru tar-riżerva minn Ottubru sa Marzu. Il-missjoni tal-bijosfera hi li tipproteġi din l-ispeċi ta' friefet u l-ħabitat tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/|titlu=México Desconocido|sit=México Desconocido|lingwa=es|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

'''Selma Rıza''' (5 ta' Frar 1872 - 5 ta' Ottubru 1931) kienet l-ewwel [[Ġurnalist|ġurnalista]] mara mit-[[Turkija]]. Kienet ukoll waħda mir-rumanzieri bikrija tat-[[Turkija]]. Wara l-mewt tagħha, il-qraba tagħha assumew il-kunjom ''Feraceli''; għalhekk xi kultant hi magħrufa wkoll bħala ''Selma Rıza Feraceli''. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

'''Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán''', magħrufa wkoll bħala '''Casa Luis Barragán''', hija l-eks residenza tal-[[arkitett]] [[Luis Barragán]] fid-distrett ta' Miguel Hidalgo, fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]].<ref>{{Ċita web|url=https://sic.cultura.gob.mx/ficha.php?table=museo&table_id=478|titlu=La Casa Luis Barragán|sit=Secretaría de Cultura/Sistema de Información Cultural|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-14}}</ref> Is-sjieda hija tal-Fundación de Arquitectura Tapatía u tal-Gvern tal-Istat ta' [[Jalisco]]. Issa hija [[mużew]] fejn jintwera x-xogħol ta' Barragán u tintuża wkoll minn arkitetti li jżuru l-belt.<ref>{{Ċita web|url=http://www.casaluisbarragan.org/main.html|titlu=Casa Barragan|data=2010-09-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-11-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100924032916/http://www.casaluisbarragan.org/main.html|arkivju-data=2010-09-24|url-status=dead}}</ref> Fiha għad hemm l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán. Dawn jinkludu kollezzjoni tal-[[arti]] l-iktar Messikana tas-sekli 16 sa 20, b'xogħlijiet ta' [[Pablo Picasso|Picasso]], [[Diego Rivera]], [[José Clemente Orozco]], [[Jesús Reyes Ferreira]] u [[Miguel Covarrubias]].

'''Göbekli Tepe''' (bit-Tork: [gœbecˈli teˈpe]; magħruf bħala ''Girê Mirazan'' jew ''Xirabreşkê'' bil-Kurd) huwa sit arkeoloġiku [[Neolitiku]] qrib il-belt ta' [[Şanlıurfa]] fix-Xlokk tal-[[Anatolja]], it-[[Turkija]]. Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar, bejn wieħed u ieħor għall-ħabta tad-9500 u s-7000 [[Ante Christum natum|Q.K]]., u jikkonsisti minn għadd ta' strutturi ċirkolari kbar mirfuda minn pilastri enormi tal-ġebel – l-eqdem ħaġriet megalitiċi magħrufa fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Bosta minn dawn il-pilastri huma mżejna sew b'dettalji antropomorfiċi astratti, ilbies, u riljievi ta' [[Annimal|annimali]] selvaġġi, li jagħtu ħjiel rari lill-arkeologi dwar ir-[[reliġjon]] [[Preistorja|preistorika]] u l-ikonografija partikolari ta' dak iż-żmien. It-tumbata tat-tajn u tal-ħamrija għolja 15-il metru (50 pied), estiża fuq tmien ettari, tinkludi wkoll bosta binjiet rettangolari, barrieri, u ċisterni mħaffrin fil-ġebel min-Neolitiċi, kif ukoll xi traċċi ta' attività minn żminijiet li ġew wara.

Il-'''Gżira ta' Kunta Kinteh''', li qabel kienet tissejjaħ il-'''Gżira ta' Ġakbu''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''James Island'') u l-'''Gżira ta' Sant'Indrija''' (bl-Ingliż: ''St Andrew's Island''), hija gżira fix-xmara Gambja, 30 kilometru (19-il mil) mill-bokka tax-xmara u qrib Juffureh fir-Repubblika tal-[[Gambja]]. Il-Forti ta' Ġakbu jinsab fil-gżira. Tinsab inqas minn 3.2 kilometri (2 mili) minn Albreda fix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara. Bħala sit [[Storja|storiku]] importanti għall-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] tal-Punent tal-Afrika, il-gżira tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003, flimkien ma' siti relatati, inkluż [[kappella]] [[Portugall|Portugiża]] u maħżen kolonjali f'Albreda, il-Binja ta' Maurel Frères f'Juffureh, u l-Forti ta' Bullen u l-Batterija tas-Sitt Kanuni, li jinsabu fil-bokka tax-xmara Gambja.'''<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/761/|titlu=Kunta Kinteh Island and Related Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-22}}</ref>'''

Din hija '''lista ta' films prodotti jew miġbudin f'[[Malta]]'''.

In-'''Nekropoli ta' Monterozzi''' (bit-Taljan: ''Necropoli dei Monterozzi'') hija nekropoli tal-[[Etruski]] fuq għolja fil-Lvant ta' [[Tarquinia]] fir-reġjun ta' [[Lazjo|Lazio]], l-[[Italja]]. In-nekropoli fiha madwar 6,000 qabar, u l-eqdem wieħed minnhom imur lura għas-seklu 7 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Madwar 200 kompartiment tal-oqbra huma mżejna bl-affreski.<ref>{{Ċita web|url=http://www.etruscanplaces.net/index.php?option=com_content&view=article&id=59&Itemid=63&lang=en|titlu="Monterozzi, Etruscan Necropolis". Etruscanplaces.net.|data=2016-03-03|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-20|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160303215656/http://www.etruscanplaces.net/index.php?option=com_content&view=article&id=59&Itemid=63&lang=en|arkivju-data=2016-03-03|url-status=dead}}</ref>

L-'''Analisi komplessa''' (jew iżjed preċiż, it-'''teorija tal-funzjonijiet ta’ varjabbli komplessi''') hi dik il-fergħa ta’ l-[[analisi matematika]] li tapplika l-idejat tal-[[kalkulu infiniteżmali]] għall-[[Funzjonijiet (matematika)|funzjonijiet]] komplessi, jiġifieri għal funzjonijiet li għandhom bħala [[dominju (matematika)|dominju]] u [[kodominju]] settijiet ta’ [[numri komplessi]]. 

Il-'''Penny Black''' (bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: is-'''Sewda tas-Sold'''), l-ewwel [[bolla postali]] adeżiva minn [[sistema postali]] pubblika, inħarġet mir-[[Renju Unit]] tal-Gran Brittannja u l-Irlanda fl-1 ta' Mejju 1840 biex tintuża mis-6 ta' Mejju ta' dik is-sena. Filwaqt li l-uffiċċji postali kollha ta' [[Londra]] rċevew kopji tal-bolol ġodda, kien hemm uffiċċji oħra madwar ir-Renju Unit li ma rċevewhomx u għaldaqstant komplew jaċċettaw ħlas bi flus għas-servizz tal-posta għal xi żmien. Uffiċċji postali f'xi lokalitajiet oħra, bħal dawk fil-belt ta' [[Bath]], bdew joffru l-bolla b'mod mhux uffiċjali wara t-2 ta' Mejju.

Ir-'''Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinsab fil-[[Montenegro]] u li ġie ddeżinjat fl-1979. Iħaddan fih iċ-ċentru storiku ta' [[Kotor]] (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro), il-fortifikazzjonijiet [[Venezja|Venezjani]] ta' Kotor, u r-reġjun tal-madwar fuq ġewwa tal-[[Bajja ta' Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

'''Angela Piskernik''' (27 ta' Awwissu 1886 - 23 ta' Diċembru 1967) kienet [[ Botanika |botanista]] u [[ Moviment ta ’konservazzjoni |konservazzjonista]] Awstro-Jugoslava. 

'''Su Nuraxi''' huwa sit arkeoloġiku tan-''nuraghe'' (il-bini megalitiku tal-qedem prinċipali f'[[Sardenja]], l-[[Italja]], li ġie żviluppat bejn l-1900 u s-730 [[Ante Christum natum|Q.K.]]) li jinsab f'[[Barumini]], Sardenja, l-Italja. "Su Nuraxi" tfisser sempliċement "In-Nuraghe" bid-djalett ta' Campidanese, il-varjant lingwistiku tan-Nofsinhar tal-lingwa Sarda.

Iċ-'''Ċittadella ta'''' '''Erbil''', lokalment imsejħa '''Qelat''' (bil-Kurd: قەڵای ھەولێر , قەراتی هەولێرێ, ''Qelay Hewlêr'') hija għolja jew tumbata okkupata, u ċ-ċentru storiku tal-belt ta' Erbil fir-Reġjun tal-Kurdistan fl-[[Iraq]]. Iċ-ċittadella ġiet inkluża fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-21 ta' Ġunju 2014.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1437/|titlu=Erbil Citadel|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-30}}</ref>

{{stub|Annimal}}
{{Automatic taxobox}}

'''Tobias Michael Carel Asser''' (pronunzja bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]]: [ˈtoːbiɑs miˈʃɛl ˈkaːrəl ˈɑsər]; twieled fit-28 ta' April 1838 – miet fid-29 ta' Lulju 1913) kien [[avukat]] u ġurista Olandiż.

[[File:World_Heritage_Logo_global.svg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:World_Heritage_Logo_global.svg|daqsminuri|150x150px|Logo tal-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
Il-'''Kumitat tal-Wirt Dinji''' huwa kumitat tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) li jagħżel is-siti li jitniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], inkluż il-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji u l-Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu, jiddefinixxi l-użu tal-Fond tal-Wirt Dinji, u jalloka assistenza finanzjarja skont it-talbiet mill-istati li jkunu membri.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/committee/|titlu=The World Heritage Committee|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref> Huwa magħmula minn rappreżentanti minn 21 stat membru li jiġu eletti mill-Assemblea Ġenerali tal-Istati Membri għal mandat ta' erba' snin. Dawn il-membri jivvutaw fuq deċiżjonijiet u proposti marbuta mal-[[Konvenzjoni tal-Wirt Dinji]] u l-Lista tas-Siti ta' Wirt Dinji.

.]]
'''Astronomu''' huwa xjenzat fil-qasam tal-[[astronomija]] li jiffoka l-istudji tiegħu fuq kwistjoni jew qasam speċifiku barra mill-ambitu tad-[[Id-Dinja|Dinja]]. Huwa josserva [[Oġġett astronomiku|oġġetti astronomiċi]] bħal [[Stilla|stilel]], [[Pjaneta|pjaneti]], [[Satellita naturali|oqmra]], [[Kometa|kometi]] u [[Galaxy|galassji]] - jew fl-[[Osservazzjoni astronomija|osservazzjoni]] (billi janalizzaw id-''data'') jew fl-[[astronomija teoretika]]. Eżempji ta' suġġetti jew oqsma li jistudjaw l-astronomi jinkludu x-[[xjenza planetarja]], [[Xemx|l-astronomija solari]], l-oriġini jew l-evoluzzjoni tal-istilel, jew il-formazzjoni tal-galassji. Suġġett relatat, iżda differenti għalkollox huwa l-kożmoloġija fiżika, li tistudja l-[[univers]] kollu kemm hu.

L-'''Għerien u l-Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja''' huma ġabra ta' sitt għerien fin-Nofsinhar tal-[[Ġermanja]] li kienu jintużaw mill-[[Bniedem|bnedmin]] [[Preistorja|preistoriċi]] tal-Era Glaċjali għall-kenn madwar 33,000 sa 43,000 sena ilu. L-għerien jinsabu fil-Widien ta' Lone u Ach, fil-muntanji Jura tas-Swabja. F'dawn l-għerien instabu [[Statwa|statwetta]] b'għamla femminili, figurini mnaqqxin ta' [[Annimal|annimali]] (inkluż [[Iljun|iljuni]] tal-għerien, mammutijiet, [[Żiemel|żwiemel]] u bhejjem tal-ifrat), strumenti [[Mużika|mużikali]] u oġġetti ta' tiżjin personali. Uħud mill-figurini huma ta' ħlejqiet li huma nofshom annimali u nofshom bnedmin. Is-sitt għerien tniżżlu bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2017.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1527/|titlu=Caves and Ice Age Art in the Swabian Jura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-29}}</ref>

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Brabant Fjamming<br />([[Lingwa Olandiża|Olandiż]]:''Vlaams-Brabant'')'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Belġju}}
|-
|'''Reġjun'''
|{{bandiera|Reġjun Fjamming}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Leuven]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Lodewijk De Witte]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|2,106 km2 (813 mi kw)
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''<br />&nbsp;- Total: <br />&nbsp;- [[Densità tal-Popolazzjoni|Densità]]:
|<br />1,086,446<br />520/km2 (1,300/mi kw)
|-
|'''Websajt'''
|[https://web.archive.org/web/20050207134319/http://www.vlaamsbrabant.be/vlbrEn/homeEn.jsp?page=497 Sit Uffiċjali]
|}

'''Egon Schiele''' (twieled fit-12 ta' Ġunju 1890 – miet fil-31 ta' Ottubru 1918) kien pittur figurattiv importanti [[Awstrija]]k tas-seklu 20. Il-pitturi u d-disinji tiegħu magħrufa għall-intensità, mimlija forom u figuri mibrumin u mgħawġin, jagħmluh wieħed mill-aqwa esponenti tal-Espressjoniżmu. Minħabba din l-intensità f'xogħlu u l-mewt bikrija tiegħu, fl-immaġinazzjoni tal-poplu sar jissimbolizza "l-artista ttormentat". Schiele pinġa xi mitt ritratt tiegħu nnifsu.

Il-'''Ġebla ta' Rosetta''' (jew '''Ġebla ta' Rożetta''') hija stele tal-granodijorit imnaqqxa bi tliet verżjonijiet ta' digriet maħruġ f'Memphis, l-[[Eġittu]], fis-sena 196 Q.K. matul id-dinastija Tolemajka f'isem ir-Re Tolomew V Epifani. It-testi ta' fuq u tan-nofs huma bl-Eġizzjan Antik bil-kitba [[Ġeroglifiċi Eġizzjani|ġeroglifika]] u bil-[[Eġizzjan demotiku|kitba demotika]] rispettivament, filwaqt li t-test ta' taħt huwa bil-Grieg Antik. Id-digriet fih differenzi żgħar bejn it-tliet verżjonijiet, u dan wassal biex il-Ġebla ta' Rosetta kienet il-muftieħ biex jiġu ddeċifrati l-kitbiet Eġizzjani.

'''Vitaliy Oleksandrovich Kim''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Віталій Олександрович Кім; twieled fit-13 ta' Marzu 1981) huwa negozjant u [[politiku]] [[Ukrajna|Ukren]] ta' dixxendenza [[Korea t'Isfel|Koreana]] li kien ilu Gvernatur tal-Oblast ta' [[Mykolaiv]] Oblast mill-2020. Huwa wkoll wieħed mill-figuri ewlenin fl-[[invażjoni Russa tal-Ukrajna fl-2022]].

'''Willem de Sitter''' (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]].

Iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Cercles mégalithiques de Sénégambie'') jew iċ-'''Ċrieki tal-Ġebel ta'''' '''Wassu'''<ref>Matt, Phillips; Andrew, David; Bainbridge, James; Bewer, Tim; Bindloss, Joe; Carillet, Jean-Bernard; Clammer, Paul; Cornwell, Jane; Crossan, Rob; et al. (Authors) (Settembru 2007). ''The Africa Book: A Journey Through Every Country in the Continent''. Coordinated by Matt Phillips. Footscray, l-[[Awstralja]]: Lonely Planet. p. 63. ISBN <bdi>978-1-74104-602-1</bdi>.</ref> huma gruppi ta' ċrieki tal-ġebel megalitiċi li jinsabu fit-Tramuntana ta' Janjanbureh, il-[[Gambja]], u fis-[[Senegal]] ċentrali. Mifruxa f'erja ta' 30,000 km<sup>2</sup> (12,000 mil kwadru),<ref>Laport et al. 2012, p. 410.</ref> xi kultant jinqasmu fiċ-ċrieki tal-ġebel ta' Wassu (il-Gambja) u ta' Sine-Saloum (is-Senegal), iżda din hija diviżjoni purament nazzjonali. Iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja fihom iktar minn 1,000 ċirku tal-ġebel u tumbati tal-ħamrija mifruxa f'erja twila 350 kilometru (220 mil) u wiesgħa 100 kilometru (62 mil), u huma l-ikbar konċentrazzjoni ta' ċrieki tal-ġebel fid-[[Id-Dinja|dinja]] u pajsaġġ sagru estensiv li ntuża għal iktar minn 1,500 sena.<ref>''Stone Circles of Senegambia'' [in] Alvarez, Melissa, ''Earth Frequency: Sacred Sites, Vortexes, Earth Chakras, and Other Transformational Places'', pp. 152-153, Llewellyn Worldwide (2019), ISBN 9780738755410.</ref> B'hekk iċ-Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2006.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1226/|titlu=Stone Circles of Senegambia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-11}}</ref>

Il-'''Palazz Mariinskyi''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Маріїнський палац, ''Mariïnsjkyj palac'') huwa r-residenza uffiċjali tal-President tal-[[Ukrajna]]. Il-palazz Barokk Eliżabettan jinsab max-xatt tax-lemin tax-xmara [[Dnipro]] fi [[Kiev]], l-Ukrajna, maġenb il-binja Neo-Klassika tal-Verkhovna Rada, il-parlament tal-Ukrajna.

[[Category:Pholidota]]
[[Manidae]] hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], b'żewġ sottofamilji ([[Eurotamandua]] u [[Maninae]]), b'ħames ġeneri ([[Eurotamandua]], [[Eomanis]], [[Necromanis]], [[Patriomanis]] u [[Manis]]) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji [[Epoicotheriidae]], [[Escavadodontidae]] u [[Metacheiromyidae]] jiffurmaw l-ordni Pholidota.

'''Anders Jonas Ångström''' ([ˈânːdɛʂ ˈjûːnas ˈɔ̂ŋːstrœm]; twieled fit-13 ta' Awwissu 1814 – miet fil-21 ta' Ġunju 1874) kien fiżiku [[Żvezja|Żvediż]] u wieħed mill-fundaturi tax-[[xjenza]] tal-[[Spettroskopija|ispettroskopija]].<ref>Murdin, P. (November 2000). "Angstrom". ''Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics''. ISBN <bdi>0333750888</bdi>.</ref>

'''Bajjad''' huwa ħaddiem tas-sengħa li jieħu ħsieb ibajjad il-binjiet u forsi jżejjinhom minn barra skont ir-rikjesti tal-klijenti tiegħu.<ref name=":0">Alf Fulcher (2005). ''Painting and Decorating''. Blackwell Publishing. ISBN <bdi>1-4051-1254-9</bdi>.</ref><ref name=":1">''The Modern Painter and Decorator,'' volum 1, 1921, Caxton.</ref> Ix-xogħol tal-bajjad inġenerali jkun meħtieġ biex tittejjeb id-dehra ta’ binja u biex tkun protetta minn xi ħsara minħabba l-ilma, is-sadid, l-insetti, il-moffa, il-maltemp, eċċ. Ix-xogħol tal-bajjad jista’ jkun ukoll forma ta’ espressjoni artistika u/jew kulturali bħax-xogħol ta’ Ndebele.

Din hija lista ta' pajjiżi maħruġa mill-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni bil-kodiċi '''ISO 3166-1'''.

{{Nebbieta|ġeografija}}

Il-'''Kavallier ta'''' '''Madara''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Мадарски конник, ''Madarski konnik'')<ref>Donchev, Slavi (1981). ''The Madara Horseman'' (PDF). Vol. 23–24. ICOMOS. pp. 41–46.</ref> huwa riljiev [[Medjuevu|Medjevali]] bikri kbir imnaqqax fuq il-Promontorju ta' Madara fil-Lvant ta' [[Shumen]] fil-Grigal tal-[[Bulgarija]], qrib il-villaġġ ta' Madara. Il-[[monument]] imur lura għall-aħħar nett tas-seklu 7<ref name=":0">Petkov, Kiril (2008). ''The Voices of Medieval Bulgaria, Seventh-Fifteenth Century: The Records of a Bygone Culture''. Brill. ISBN <bdi>9789004168312</bdi>. p. 5.</ref> jew il-bidu nett tas-seklu 8, matul ir-renju tal-mexxej Bulgaru [[Tervel]].<ref>Fiedler, Uwe (2008). "Bulgars in the Lower Danube region: A survey of the archaeological evidence and of the state of current research". In Curta, Florin; Kovalev, Roman (eds.). ''The Other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars and Cumans''. Brill. pp. 151–236. ISBN <bdi>9789004163898</bdi>. p. 202.</ref> Fl-1979, il-monument tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/43/|titlu=Madara Rider|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-09}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray,1843) 
| speċi = '''''T. venustus'''''
| binominali = ''Thylamys venustus''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1902)
| mappa_firxa = Buff-bellied Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ts' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys venustus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Id-dieta tiegħu tikkonsisti minn waħda [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.

'''Giorgia Meloni''' (twieldet fil-15 ta' Jannar 1977) hija [[Ġurnalist|ġurnalista]] u [[Politiku|politika]] [[Italja|Taljana]]. Ilha l-kap tal-partit politiku konservattiv nazzjonali Fratelli d'Italia (litteralment l-Aħwa tal-Italja) mill-2014 u l-President tal-Konservattivi u r-Riformisti Ewropej mill-2020. Ilha membru tal-Kamra tad-Deputati tal-Italja mill-2006.<ref>{{Ċita web|url=https://storia.camera.it/organi/ufficio-presidenza-15-1#nav|titlu=XV Legislatura della Repubblica italiana / Ufficio di Presidenza / Organi / Camera dei deputati - Portale storico|sit=storia.camera.it|data-aċċess=2022-09-07}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.corriere.it/politica/20_settembre_29/giorgia-meloni-erc-party-2dfa49f8-01c0-11eb-af0b-6e1669518b1a.shtml|titlu=Giorgia Meloni al vertice dei conservatori Ue: è la prima italiana a guidare un partito europeo|kunjom=Caro|isem=Paola Di|data=2020-09-29|sit=Corriere della Sera|lingwa=it|data-aċċess=2022-09-07}}</ref>

'''San Robertu Bellarmino''', (1542-1621), qassis u studjuż [[Italja|Taljan]], kien wieħed mill-mexxejja ewlenin ta' dik li tissejjaħ il-Kontro-Riforma, jiġifieri l-ħidma biex il-[[Knisja Kattolika]] tiġġedded, bi tweġiba għall-Protestanti.

[[File:Division administrativa del Líbano.svg|daqsminuri|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Satellite image of Lebanon in March 2002.jpg|daqsminuri|Veduta]]
[[File:Lebanon location map Topographic.png|daqsminuri|Mappa]]
[[File:Lebanon adm location map.svg|daqsminuri|]]

{{Taxobox
| isem = ''Proeulagus''
| stampa = Liepru ta' Tolai- Lepus tolai.jpg
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Liebru ta' Tolai]] (''Lepus tibetanus'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Lepus]]''
| sottoġeneru = ''[[Proeulagus]]''
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni = 
*''[[Lepus californicus]]''
*''[[Lepus callotis]]''
*''[[Lepus capensis]]''
*''[[Lepus flavigularis]]''
*''[[Lepus insularis]]''
*''[[Lepus saxatilis]]''
*''[[Lepus tibetanus]]''
*''[[Lepus tolai]]''
}}
'''''Proeulagus''''' huwa [[sottoġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Liebru|liebri]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], fil-ġeneru ''[[Lepus]]'' ma' tmien sottoġeneri oħra (''[[Lepus (sottoġeneru)|Lepus]]'', ''[[Macrotolagus]]'', ''[[Poecilolagus]]'', ''[[Eulagos]]'', ''[[Sabanalagus]]'', ''[[Indolagus]]'', ''[[Sinolagus]]'', ''[[Tarimolagus]]'') bi tmien speċi ħajjin.

'''Ġwanni Kriżostmu''' jew '''Ġwanni t'Antijokja''' ([[Antijokja]], [[344]]/[[354]] – [[Comana Pontica]], [[14 ta' Settembru]] [[407]]) kien reliġjuż Nisrani, [[Patrijarka ekumeniku ta' Kostantinopli|patrijarka ta' Kostantinopli]], u miżmum mill-[[Knisja Kattolika]] bħala wieħed mill-ikbar erba' [[Missirijiet tal-Knisja]] tal-Lvant.

'''Hideki Yukawa''' ForMemRS<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Kemmer|isem1=Nicholas|data=1983-11-01|titlu=Hideki Yukawa, 23 January 1907 - 8 September 1981|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1983.0023|rivista=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society|volum=29|paġni=660–676}}</ref> FRSE (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 湯川 秀樹, ''Yukawa Hideki'', twieled fit-23 ta' Jannar 1907 – miet fit-8 ta' Settembru 1981) kien fiżiku teoriku [[Ġappun|Ġappuniż]] u l-ewwel rebbieħ Ġappuniż tal-[[Premju Nobel]] għat-tbassir tiegħu tal-pi meson jew pjon.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1949/yukawa/facts/|titlu=The Nobel Prize in Physics 1949|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-08}}</ref>

'''Luigi Pirandello''' (pronunzja bit-Taljan: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]; twieled fit-28 ta' Ġunju 1867 – miet fl-10 ta' Diċembru 1936) kien drammaturgu, rumanzier, [[poeta]] u [[kittieb]] tan-novelli [[Italja|Taljan]] u l-ikbar kontributi tiegħu kienu d-drammi li kiteb.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/pirandello/biographical/|titlu=The Nobel Prize in Literature 1934|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-06-29}}</ref> Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għal-Letteratura fl-1934 "għall-poter kważi maġiku tiegħu li jittrasforma l-analiżi psikoloġika fi dramm tajjeb għat-teatru".<ref>{{Ċita web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/ceremony-speech/|titlu=The Nobel Prize in Literature 1934|sit=NobelPrize.org|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-06-29}}</ref> Huwa kien nazzjonalist Taljan u kien jappoġġa l-[[Faxxiżmu]] b'mod moderat, saħansitra darba minnhom ta l-medalja tal-Premju Nobel tiegħu lill-gvern Faxxist biex tiddewweb bħala parti mill-kampanja tal-1935 tal-Oro alla Patria (Deheb lill-Patrija) matul it-Tieni Gwerra Italo-[[Etjopja|Etjopjana]].<ref>WINEGARTEN, RENEE (1994). "The Nobel Prize for Literature". ''The American Scholar''. '''63''' (1): 63–75. ISSN 0003-0937.</ref> Ix-xogħlijiet ta' Pirandello jinkludu r-rumanzi, mijiet ta' novelli, u xi 40 dramm, uħud minnhom miktuba bl-[[Sqalli|Isqalli]]. Il-farsi traġiċi ta' Pirandello sikwit jitqiesu bħala l-pijunieri tat-Teatru tal-Assurd.

]]
Il-'''Villa d'Este''' jew il-'''Villa tal-familja d'Este''' hija villa tas-seklu 16 f'[[Tivoli]], ħdejn [[Ruma]], famuża għall-ġnien [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] [[Taljan]] tagħha f'għolja mtarrġa u speċjalment għall-bosta funtani tagħha. Illum il-ġurnata hija [[mużew]] statali [[Italja|Taljan]] u tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-16}}</ref>

{{Nebbieta|ekonomija}}

{{stub|Annimal}}
{{Taxobox
| isem = Għasafar
| stampa = Passer hispaniolensis.jpg
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = [[Għammiel tal-Bejt]] (''Passer hispaniolensis'')
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = '''Aves'''
| awtorità_klassi = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni =
Superordni [[Paleognathae]]:
* [[Struthioniformes]]
* [[Tinamiformes]]
Superordni [[Neognathae]]:
* [[Anseriformes]]
* [[Galliformes]]
* [[Gaviiformes]]
* [[Podicipediformes]]
* [[Procellariiformes]]
* [[Sphenisciformes]]
* [[Pelecaniformes]]
* [[Ciconiiformes]]
* [[Phoenicopteriformes]]
* [[Falconiformes]]
* [[Gruiformes]]
* [[Charadriiformes]]
* [[Pteroclidiformes]]
* [[Columbiformes]]
* [[Psittaciformes]]
* [[Cuculiformes]]
* [[Strigiformes]]
* [[Caprimulgiformes]]
* [[Apodiformes]]
* [[Coraciiformes]]
* [[Piciformes]]
* [[Trogoniformes]]
* [[Coliiformes]]
* [[Passeriformes]]
}}

għassa tal-fdalijiet ta' Assur fl-2008.]]
'''Assur''' jew '''Aššur''' (/ˈæsʊər/; bis-Sumerjan: 𒀭𒊹𒆠 AN.ŠAR<sub>2</sub><sup>KI</sup>, bl-Assirjan kunejformi:  ''Aš-šur<sup>KI</sup>'', "il-Belt tal-Alla Aššur";<ref>{{Ċita web|url=http://oracc.iaas.upenn.edu/epsd2/cbd/sux/A.html|titlu=A|sit=oracc.iaas.upenn.edu|data-aċċess=2023-10-29}}</ref><ref>Pongratz-Leisten, Beate (2015). ''Religion and Ideology in Assyria''. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 110. ISBN <bdi>978-1-61451-426-8</bdi>.</ref> bis-Sirjan: ܐܫܘܪ ''Āšūr''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]] Antik: 𐎠𐎰𐎢𐎼 ''Aθur'', bil-Persjan: آشور: ''Āšūr''; bl-[[Ebrajk]]: אַשּׁוּר, ''ʾAššūr'', bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: اشور), magħrufa wkoll bħala '''Ashur''' jew '''Qal'at Sherqat''', kienet il-[[belt kapitali]] tal-belt-stat Assirjana tal-qedem (2025-1364 [[Ante Christum natum|Q.K]].), l-[[Imperu Assirjan]] Nofsani (1363-912 Q.K.), u għal xi żmien, tal-Imperu Neo-Assirjan (911-609 Q.K.). Il-fdalijiet tal-belt jinsabu tul ix-xatt tal-Punent tax-xmara [[Tigris]], fit-Tramuntana tal-konfluwenza tat-tributarja tagħha, iż-Zab iż-Żgħira, fit-territorju li issa jagħmel parti mill-[[Iraq]], iktar preċiżament fid-Distrett ta' al-Shirqat tal-Governorat ta' Saladin.

'''Carolina "Carla" Fracci''' ([ˈkarla ˈfrattʃi]; twieldet fl-20 ta' Awwissu 1936 – mietet fis-27 ta' Mejju 2021)<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Brug|isem=Manuel|data=2021-05-28|titlu=Zum Tod der Primaballerina Carla Fracci|url=https://www.welt.de/kultur/klassik/article231417711/Zum-Tod-der-Primaballerina-Carla-Fracci.html|lingwa=de|data-aċċess=2021-12-06}}</ref> kienet ballerina klassika, attriċi u direttur taż-[[żfin]] klassiku [[Italja|Taljana]]. Hija meqjusa bħala waħda mill-aqwa ballerini tas-seklu 20<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Harss|isem=Marina|data=2021-05-28|titlu=Carla Fracci, Expressive Doyenne of Italian Ballet, Dies at 84|url=https://www.nytimes.com/2021/05/28/arts/dance/carla-fracci-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-12-06}}</ref>, u kienet żeffiena ewlenija (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''prima ballerina'') tat-[[Teatru La Scala]] f'[[Milan]], l-Italja, u mbagħad ħadmet għal rasha ma' kumpaniji internazzjonali, fosthom ir-Royal Ballet ta' [[Londra]], l-[[Stuttgart|iStuttgart]] Ballet, ir-Royal [[Żvezja|Swedish]] Ballet u l-[[Stati Uniti|American]] Ballet Theatre. Fracci kienet magħrufa għall-interpretazzjoni tagħha ta' karattri ewlenin f'diversi żifniet klassiċi Romantiċi, bħal ''La Sylphide'', ''Giselle'', ''Swan Lake'', u ''[[Romeo u Ġuljetta]]''. Ħadet sehem f'żifniet klassiċi bħal ''Nijinsky'' u ''Complete Bell Telephone Hour Performances: Erik Bruhn 1961–1967''. Hija żifnet flimkien ma' ballerini rġiel bħal [[Erik Bruhn]], [[Rudolf Nureyev]] u [[Mikhail Baryshnikov]]. Iktar 'il quddiem, idderiġiet diversi kumpaniji taż-żfin klassiku fl-Italja, fosthom it-Teatru San Carlo ta' [[Napli]] u t-Teatru tal-Opri ta' [[Ruma]].

'''Ortografija''' hija sett ta' konvenzjonijiet għall-kitba ta' lingwa, fosthom  ir-regoli ta' kif tispelli, il-kapitalizzazzjoni, u l-punteġġjatura .

'''Wachau''' (ippronunzjata bil-Ġermaniż: [vaˈxaʊ]) huwa wied [[Awstrija|Awstrijaku]] b’pajsaġġ pittoresk iffurmat mix-xmara [[Danubju]]. Il-wied huwa wieħed mid-destinazzjonijiet turistiċi l-iktar prominenti tal-[[L-Awstrija l-Baxxa|Awstrija t’Isfel]], li tinsab f’nofs triq bejn l-irħula ta’ [[Melk]] u [[Krems an der Donau|Krems]], u jattira wkoll lill-esperti tal-inbejjed ta’ kwalità għolja u lil dawk li jħobbu qatra nbid tajba.<ref>{{Ċita web|url=https://www.wine-searcher.com/regions-wachau|titlu=Wachau Wine Region|sit=Wine-Searcher|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-17}}</ref> Il-wied ta’ Wachau huwa twil 36 kilometru<ref>{{Ċita web|url=https://www.donau.com/en/wachau-nibelungengau-kremstal/information-service/getting-there/|titlu=Getting there|sit=Wachau Nibelungengau Kremstal|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-17}}</ref> u diġà kien insedjat fi żminijiet [[Preistorja|preistoriċi]]. X’aktarx li wieħed mill-iktar postijiet magħrufa fi ħdan Wachau huwa l-attrazzjoni turistika ta’ [[Dürnstein]], fejn ir-Re [[Rikkardu I]] tal-[[Ingilterra]] kien inżamm priġunier mid-Duka [[Leopoldu V]] tal-Awstrija u ta’ [[Steiermark]]. L-eleganza arkitettonika tal-monasteri antiki ta’ Wachau (l-Abbazija ta’ Melk u l-Abbazija ta’ Göttweig), il-kastelli u l-fdalijiet flimkien mal-arkitettura urbana tal-irħula u tal-villaġġi tiegħu, kif ukoll il-kultivazzjoni tad-dwieli bħala prodott agrikolu importanti huma l-karatteristiċi dominanti tal-wied.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/970.pdf|titlu="Wachau (Austria) No 970" (PDF). Unesco.org. pp. 22–26.}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.donau.com/en/wachau-nibelungengau-kremstal/|titlu=Wachau-Nibelungengau-Kremstal|sit=Wachau Nibelungengau Kremstal|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-17}}</ref>

{{Klassifikazzjoni xjentifika}}
Fix-xjenzi bijoloġiċi, il-'''klassifikazzjoni''' hu kunċett li jirreferi għal kif il-bijoloġiċi jiggruppaw, jissistemaw u jikkategorizzaw id-diversi entitajiet tal-organiżmi ħajjin u tal-fossili.

'''Amerigo Vespucci''' (pronunzja bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: [ameˈriːɡo veˈsputtʃi]; twieled fid-9 ta' Marzu 1451 – miet fit-22 ta' Frar 1512) kien merkant, esploratur u navigatur [[Italja|Taljan]] mir-Repubblika ta' [[Firenze]], u li minn ismu oriġina isem l-"Amerka" [[L-Amerika ta' Fuq|ta' Fuq]] u [[L-Amerika t'Isfel|t'Isfel]]).

'''Hollókő''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈholloːkøː]) huwa villaġġ etnografiku tal-Palóc fl-[[Ungerija]] u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Isem il-villaġġ bl-Ungeriż ifisser "ħaġra taċ-ċawlun".

Il-'''Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga''' (bl-Olandiż: ''Koninklijk Eise Eisinga Planetarium'') huwa planetarju tas-seklu 18 fi Franeker, Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Attwalment jintuża bħala [[mużew]] u huwa miftuħ għall-pubbliku. Il-planetarju ilu elenkat fost l-aqwa siti ta' wirt Olandiż mill-1990 u f'Diċembru 2011 tqiegħed fuq lista proviżorja bħala sit indikattiv. F'Settembru 2023 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1683/|titlu=Eisinga Planetarium in Franeker|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref> Is-sit huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-dinja.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Abbot|isem1=Alison|data=2008|titlu=Hidden treasures: Eise Eisinga Planetarium|url=https://www.nature.com/articles/4511057a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=451|numru=7182|paġni=1057–1057}}</ref>

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $11,800<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.791<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Ġnus Magħquda |data-aċċess=2011-11-05|lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 52
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Avvenimenti
|avveniment_stabbilit1       = [[Duklja]] kienet vassal tal-Imperu Biżantin fis-
|data_stabbilit1             = Seklu 6
|avveniment_stabbilit2       = [[Storja tal-Montenegro#Duklja|Duklja saret semi-indipendenti]]
|data_stabbilit2             = Seklu 9
|avveniment_stabbilit3       = Rikonoxximent tar-[[Renju ta' Zeta]] 
|data_stabbilit3             = 1077
|avveniment_stabbilit4       = Dukat Indipendenti tal-Montenegro stabbilita
|data_stabbilit4             = 1356
|avveniment_stabbilit5       = Dukat Indipendenti tal-Montenegro stabbilita mill-ġdid
|data_stabbilit5             = 1441 
|avveniment_stabbilit6       = [[Prinċipat tal-Montenegro|Prinċipalità]] fondata
|data_stabbilit6             = 1 ta' Jannar 1852
|avveniment_stabbilit7       = Rikonoxximent mill-[[Imperu Ottoman]]
|data_stabbilit7             = <br />1878
|avveniment_stabbilit8       = [[Renju tal-Montenegro|Renju]] pproklamat
|data_stabbilit8             = 28 ta' Awwissu 1910
|avveniment_stabbilit9       = [[Referendum tal-indipendenza Montenegrina (2006)|Indipendenza]] mis-<br />[[Serbja u Montenegro]]
|data_stabbilit9             = <br />3 ta' Ġunju 2006
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.me]]
|kodiċi_telefoniku           = +382
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $4.280 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $6,881<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Titolu onorarju.
}}

{{infobox city}}
'''Český Krumlov''' (pronunzja biċ-Ċek:[ˈtʃɛskiːˈkrumlof]; bil-Ġermaniż: ''Krumau'' jew ''Böhmisch Krumau'') hija belt fir-Reġjun tan-Nofsinhar tal-[[Boemja]] taċ-[[Ċekja]]. Iċ-ċentru storiku tal-belt, iċċentrat madwar il-[[kastell]], ilu meqjus bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1992 u ngħata dan l-istatus flimkien mad-distrett storiku tal-belt kapitali [[Praga]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Historic Centre of Český Krumlov|url=https://whc.unesco.org/en/list/617/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

Il-[[Griegi]] tal-[[Każakistan]] huma prinċipalment dixxendenti tal-[[Griegi tal-Pont|Grieg tal-Pont]] li kienu deportati hemm minn [[Ġużeppi Stalin]] mill-[[Krimea]], in-nofsinhar tar-[[Russja]] u l-[[Kawkażu]] bejn l-1944 u l-1950.<ref>[https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C&printsec=frontcover&hl=en Ethnic cleansing in the USSR 1937 - 49] pġ 122</ref><ref>[http://www.pontos.org/index.htm?/englsh/istoria/fotiad1.htm Short Synopsis of the Pontian-Greek History]</ref><ref>Agtzidis, The Persecution of Pontic Greeks in the Soviet Union
 ''Journal of Refugee Studies'', 1991, 4, pġ 372-381.</ref> In-numru ta' deportati kien madwar 60,000 persuna.<ref>[https://books.google.com/books?id=SnLANpCfDn4C&printsec=frontcover&hl=en Ethnic cleansing in the USSR 1937 - 49] pġ 123, 126</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Vjetnam]] irratifika l-Konvenzjoni fid-19 ta' Ottubru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/vn|titlu=Viet Nam - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-14}}</ref>

{{TaxoboxIng
| image = Rhynchocyon petersi one.JPG
| image_caption = ''[[Rhynchocyon petersi]]''
| name = ''Rhynchocyon''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| subfamilia = [[Rhynchocyoninae]]
}}
	
[[Rhynchocyoninae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi ġgant|senġijiet ġganti]])'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' ħames [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Macroscelidinae]] u [[Myohyracinae]]. 
	
[[Rhynchocyoninae]] bħala [[sottofamilja]] hija waħda żgħira b' [[ġeneru]] wieħed biss, u b' erba' [[speċi]]jiet ħajjin kollha fil-periklu ta' estinzjoni.
	
==Lista tal-[[ġeneru|ġeneri]] u ta' l-[[speċi|ispeċijiet]] tas-[[sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]==	
*[[Sottofamilja]] [[Rhynchocyoninae]]	
**[[Ġeneru]] ''[[Rhynchocyon]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon clarkei]]'' (Butler & Hopwood, 1957) (estinta)	
***''[[Rhynchocyon chrysopygus]]'' (Günther, 1881)	
***''[[Rhynchocyon cirnei]]'' (Peters, 1847)	
***''[[Rhynchocyon petersi]]'' (Bocage, 1880)
***''[[Rhynchocyon pliocaenicus]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon rusingae]]'' (Butler, 1969) (estinta)
***''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
	
==Referenzi==	
*[https://web.archive.org/web/20120722051528/http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl The Paleobiology Database].	
*[http://www.geocities.com/mammal_taxonomy/nederlands2.html Tassonomija tal-Mammiferi].
* McKenna, M.C. & Bell, S.K. 1997. Classification of mammals: above the species level. New York: Columbia University Press, 631 pp. ISBN 978-0-231-11013-6
* Rathbun, G.B. 1979. Rhynchocyon chrysopygus. Mammalian Species 117:1-4.
* Schlitter, D.A. 2005. Order Macroscelidea. Pp. 82-85 in Wilson, D.E. & Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference. 3rd ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2 vols., 2142 pp. ISBN 978-0-8018-8221-0
	
==Ħoloq Esterni==	
*[http://www.awf.org/wildlives/72 Elephant Shrew: Wildlife summary from the African Wildlife & Reptiles Foundation]

{{stub|bijografija}}

'''Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel''' (bil-[[Lingwa Koreana|Korean]]: 산사; bil-Hanja: 山寺) huma tip ta' monasteri [[Buddiżmu|Buddisti]] tal-muntanji fil-[[Korea t'Isfel]]. Seba' minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2018.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1562/|titlu=Sansa, Buddhist Mountain Monasteries in Korea|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-17}}</ref> Hemm bosta ''sansa'' Buddisti fit-territorju muntanjuż tal-pajjiż.

'''L-intelliġenza artifiċjali''' ('''IA''') hija [[intelliġenza]] — li tipperċepixxi, tisintetizza, u tiddeduċi informazzjoni — murija mill-[[Magna|magni]], għall-kuntrarju tal-[[intelliġenza]] naturali murija mill-[[Konjizzjoni tal-annimali|annimali]] u [[Intelliġenza umana|bnedmin]]. Eżempji ta' kompiti li fihom jintuża IA jinkludu r-[[rikonoxximent awtomatiku tad-diskors mitkellem]], l-[[vista tal-kompjuter]], u t-[[traduzzjoni awtomatika]] bejn lingwi (naturali).

Il-'''Palazz ta’''' '''Djoklezjanu''' (bil-Kroat: ''Dioklecijanova'' ''palača'', ippronunzjat [diɔklɛt͡sijǎːnɔʋa pǎlat͡ʃa]) huwa palazz antik li kien inbena għall-[[Imperu Ruman|Imperatur Ruman]] [[Djoklezjanu]] fil-bidu tar-raba’ seklu W.K., li llum jirrappreżenta madwar nofs iċ-ċentru storiku ta’ [[Split, Kroazja|Split]], il-[[Kroazja]]. Filwaqt li huwa msemmi bħala “palazz” minħabba l-użu maħsub tiegħu bħala r-residenza għall-irtirar ta’ Djoklezjanu, it-terminu jista' jqarraq b’dak li jkun peress li l-istruttura hija tassew enormi u tixbaħ iktar xi fortizza kbira. Madwar nofs il-palazz kien allokat għall-użu personali ta’ Djoklezjanu, filwaqt li l-bqija kienet tintuża għall-gwarniġjon militari.

Il-'''Lagi ta'''' '''Willandra''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fir-reġjun tal-Punent Imbiegħed ta' New South Wales, l-[[Awstralja]]. Ir-Reġjun tal-Lagi ta' Willandra huwa l-post tradizzjonali fejn jiltaqgħu t-tribujiet [[Aboriġini]] Muthi Muthi, Ngiyampaa u Barkinji. Iż-żona ta' 240,000 ettaru (590,000 akru) tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-ħames sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji fl-1981.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/167/|titlu=Willandra Lakes Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

Il-fdalijiet tal-'''Kastell ta'''' '''Spiš''' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]: ''Spišský hrad''; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Szepesi vár''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek Spiski''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Zipser Burg'') fil-Lvant tas-[[Slovakkja]] jiffurmaw wieħed mill-ikbar kastelli fl-[[Ewropa Ċentrali]]. Il-kastell jinsab fuq għolja 'l fuq mir-raħal ta' [[Spišské Podhradie]] u l-villaġġ ta' [[Žehra]], fir-reġjun magħruf bħala Spiš (bl-Ungeriż: ''Szepes'', bil-Ġermaniż: ''Zips'', bil-Pollakk: ''Spisz'', bil-Latin: ''Scepusium''). Fl-1993 ġie inkluż fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien ma' komponenti oħra bħall-[[Kunvent ta' Spiš]]. Bħala erja (41,426 m²) il-kastell huwa wieħed mill-ikbar fl-[[Ewropa]]. Jiġi amministrat mill-[[Mużew]] ta' Spiš f'[[Levoča]], li huwa parti mill-Mużew Nazzjonali tas-Slovakkja.

{{wikifikazzjoni}}

0.929
|poż_IŻU                     = 2
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] (mir-[[Renju Unit]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Kostituzzjoni tal-Awstralja|Kostituzzjoni]]
|avveniment_stabbilit2       = [[Statut tal-Westminster 1931|Istatut tal-Westminster]]
|avveniment_stabbilit3       = [[Statut tal Adozzjoni Westminster Att 1942|Istatut tal-Att Adozzjoni Westminster]]
|avveniment_stabbilit4       = [[Awstralja Att 1986|Awstralja Att]]
|data_stabbilit1             = 1 ta Jannar, 1901
|data_stabbilit2             = 11 ta Diċembru, 1931 
|data_stabbilit3             = 9 t'Ottubru, 1942 (b'effett mit-3 ta Settembru, 1939)
|data_stabbilit4             = 3 ta Marzu, 1986
|valuta                      = [[Dollaru Awstraljan]]
|kodiċi_valuta               = AUD
|żona_ħin                    = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_ħku              = +8 għal +10.5
|żona_ħin_legali             = [[Ħin fl-Awstralja|Varji]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +8 għal +11.5
|cctld                       = [[.au]]
|kodiċi_telefoniku           = +61
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.487 triljun
|poż_PGD_nominali            = 12
|PGD_nominali_per_capita     = $66,371
|poż_PGD_nominali_per_capita = 5
|noti                        = 
}}
[[File:Australia (+overseas +Antarctica), administrative divisions - de - colored (zoom).svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]

'''Hryhorii Kvitka-Osnovianenko''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Григорій Квітка-Основ'яненко, twieled fid-29 ta' Novembru 1778 – miet fl-20 ta' Awwissu 1843) kien [[kittieb]], [[ġurnalist]] u drammaturgu [[Ukrajna|Ukren]]. Huwa kien il-fundatur tal-proża klassiċista Ukrena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Ukraine|titlu=Ukraine {{!}} History, Flag, Population, President, Map, Language, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-24}}</ref> Twieled qrib [[Kharkiv]].

{{stub|Astronomija}}
{{wikifikazzjoni}}

{{stub|Reliġjon}}]]
]]

{{Taxobox
| isem = ''Pronolagus''
| stampa = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Smith (P.rupestris).JPG
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith, ''Pronolagus rupestris''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklssi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = '''''Pronolagus'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Pronolagus crassicaudatus]]''
*''[[Pronolagus randensis]]''
*''[[Pronolagus rupestris]]''
*''[[Pronolagus saundersiae]]''
}}
'''''Pronolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Fenek aħmar|fniek ħomor]] jew [[liebru l-ġebel|liebri l-ġebel]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin (''[[Bunolagus]]'', ''[[Nesolagus]]'', ''[[Romerolagus]]'', ''[[Brachylagus]]'', ''[[Sylvilagus]]'', ''[[Poelagus]]'', ''[[Oryctolagus]]'', ''[[Lepus]]'', ''[[Pentalagus]]'',  u ''[[Caprolagus]]'') u b'erba' speċi estanti.

{{użioħra}}

'''Gebel Barkal''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: جبل بركل, b'ittri Rumani: ''Jabal Barkal'', spelluta wkoll '''Jebel Barkal''' jew '''Ġebel Barkal''') huwa għolja tal-blat, madwar 400 kilometru fit-Tramuntana tal-[[belt kapitali]] [[Khartoum]], qrib Karima fl-Istat tat-Tramuntana tas-[[Sudan]], max-xmara [[Nil]], fir-reġjun li xi kultant jissejjaħ Nubja. Gebel Barkal huwa għoli 104 metri, għandu quċċata ċatta, u beda jkollu importanza [[Reliġjon|reliġjuża]] kemm għall-abitanti ta' Kux kif ukoll għall-abitanti tal-[[Eġittu]] Antik. Fl-2003, l-għolja, flimkien mas-sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] estensiv eżatt taħtha (Napata tal-qedem), tniżżlu bħala l-qalba ta' [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1073/|titlu=Gebel Barkal and the Sites of the Napatan Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-17}}</ref> Fl-inħawi ta' Gebel Barkal hemm ukoll il-[[Mużew]] ta' Gebel Barkal.

'''L-Artist tal-Poplu''' (Albanian: Artist i Popullit; Artiste e Popullit) kien titlu onorarju għal artisti tal-arti eċċellenti tar-[[Ir-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija|Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija]], li l-merti tagħhom kienu eċċezzjonali fl-isfera tal-iżvilupp tal-arti tal-ispettaklu ([[teatru]], [[mużika]], [[ċinema]] u [[arti]]). Ġie maħluq bil-liġi fl-1960 u emendat fl-1980. It-titlu m'għadux jingħata fl-[[Albanija]] wara li l-liġi ġiet emendata fl-1996. L-ekwivalenti tiegħu sar it-titlu "Gran Mastru tax-Xogħol", li ġie sostitwit ukoll bit-titlu "Gran Mastru" wara emenda tal-liġi tal-1996 tal-2001. 

{| class="wikitable floatright" style="width: 250px; margin:1em 1em;;"
|+Tempji Megalitiċi<br />ta' Malta u Għawdex
! colspan="2" |Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO
|-
| colspan="2" |
|-
!Post
|Malta
|-
!Li jinkludi t-tempji li ġejjin:
|
# Ġgantija
# Ħaġar Qim
# Mnajdra
# Ta' Hagrat
# Skorba
# Tarxien
|-
!Kriterju
|(iv)
|-
!Referenza
|132ter
|-
!Iskrizzjoni
|1980 (ir-raba' sessjoni)
|-
!Estensjonijiet tas-sit
|1992, 2015
|-
!Erja
|3.155 ha
|-
!Żona ta' lqugħ
|167 ha
|-
| colspan="2" |
|}
It-'''Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex''', magħrufa wkoll bħala t-'''Tempji Megalitiċi ta' Malta''', huma għadd ta' tempji preistoriċi, u sitta minnhom ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] wieħed tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/travelnews/10999939/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of.html|titlu=21 World Heritage Sites you have probably never heard of|pubblikatur=Daily Telegraph|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> Dawn it-tempji megalitiċi nbnew fi tliet perjodi distinti bejn wieħed u ieħor bejn is-sena 3600 Q.K. u s-sena 2500 Q.K. f'[[Malta]] u f'[[Għawdex]]. Kien jingħad li huma l-iktar istrutturi antiki wieqfa mingħajr tkaħħil fid-dinja, għall-inqas sal-iskoperta ta' [[Göbekli Tepe]], fit-[[Turkija]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.bradshawfoundation.com/malta/|titlu=The Prehistoric Archaeology of the Temples of Malta|pubblikatur=Bradshaw Foundation|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> L-arkeologi jemmnu li dawn il-kumplessi megalitiċi huma frott l-innovazzjonijiet lokali fi proċess ta' evoluzzjoni kulturali.<ref>Blouet, ''The Story of Malta'', p. 22</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.art-and-archaeology.com/malta/malta.html|titlu=Prehistoric Temples of Malta|sit=art-and-archaeology.com|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref> Dan il-proċess wassal biex jinbnew diversi tempji fil-fażi ta' [[Ġgantija]] (3600-3000 Q.K.), sakemm intlaħaq l-iktar livell kkumplikat bil-kumpless kbir tat-Tempji ta' [[Ħal Tarxien]], li baqa' jintuża sas-sena 2500 Q.K.. Wara din id-data, il-kultura tal-bini tat-tempji fil-Gżejjer Maltin għebet għalkollox.<ref>Blouet, ''The Story of Malta'', p. 28</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sacredsites.com/europe/malta/temples_malta.html|titlu=Malta: Ancient Home to Goddesses and Fertility Cults|data-aċċess=2021-02-01|lingwa=en}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
In-'''Notoryctemorphia''' huwa ordni ta' [[mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament it-[[talpa marsupjal|talpi marsupjali]], li qiegħed ikklassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Australidelphia]]. Għandu familja waħda, in-[[Notoryctidae]], u ġeneru wieħed biss, ''[[Notoryctes]]'', b'żewġ speċi ħajjin. 

{{stub|Ġeografija}}

. Arma tal-Istat u Bandiera ta' l-Istat tal-Ukraina" 1992]]L-i'''stemma tal-Ukrajna''' (magħrufa kominament bħala l-'''Arma tal-Ukrajna''') hija [[Skutru (araldika)|tarka]] blu b'trident tad-deheb. Hija magħrufa b'mod kolokwali bħala '''''t-tryzub''''' bl-Ukren li litteralment tfisser<span style="white-space: nowrap;">&#x2009;</span><nowiki>'</nowiki><span>trident</span>&#x27;.

{{Wikifikazzjoni}}

{{Wikifikazzjoni}}

'''Professjoni''' hija okkupazzjoni stabbilita permezz ta’ taħriġ edukattiv speċjalizzat, bl-għan li jingħataw pariri u jiġi pprovdut servizz b’mod oġġettiv u mingħajr kunflitt ta’ interessi lill-oħrajn, għal kumpens dirett u definit, lil hinn għalkollox mill-aspettattiva ta’ gwadann kummerċjali ieħor.<ref>{{Ċita web|url=https://www.professions.org.au/what-is-a-professional|titlu=What is a Profession? {{!}} Professions Professionals Professionalism - Australian Council of Professions (ACoP)|sit=www.professions.org.au|data-aċċess=2021-07-05}}</ref> It-tradizzjoni [[Medjuevu|Medjevali]] u moderna bikrija kienet tirrikonoxxi tliet professjonijiet biss: id-divinità, il-[[mediċina]] u d-[[dritt]], li kollettivament kienu jissejħu l-“professjonijiet tal-imgħallma”.<ref>Popat, Nitin. ''Introduction to Accounting''. ISBN <bdi>9781329911642</bdi>.</ref><ref>Perks, R.W.(1993): ''Accounting and Society''. Chapman & Hall (London); <nowiki>ISBN 0-412-47330-5</nowiki>. p. 2.</ref><ref>Fisher, Redwood, ed. (August 1846). "Statistics of the State of New-York". ''Fisher's National Magazine and Industrial Record''. '''3''' (3): 234.</ref> Professjoni mhix sengħa u mhix [[industrija]].<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Colman|isem1=Richard|data=2021-07-05|titlu=Medicine is a profession not a trade.|url=https://www.bmj.com/rapid-response/2011/10/28/medicine-profession-not-trade|lingwa=en}}</ref><ref>The Industrial and Labour Law Digest, 1926-1959, Annotated 668; Sharma and Goyal, Hospital Administration And Human Resource Management, 5th Ed, PHI Learning, p. 445.</ref>

{{Nebbieta|ġeografija}}'''Messina''' hija belt Taljana, kapitali tal-[[provinċja ta' Messina]] fi [[Sqallija]]. 

Il-'''Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Monasterios en las faldas del Popocatépetl'') huma ħmistax-il monasteru tas-seklu 16 li nbnew mill-Wistinjani, mill-Franġiskani u mid-Dumnikani sabiex jevanġelizzaw l-inħawi fin-Nofsinhar u fil-Lvant tal-vulkan [[Popocatépetl]] fil-[[Messiku]] ċentrali. Dawn il-monasteri ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994, peress li servew bħala mudell għall-monasteri u għall-knejjes bikrin kif ukoll għall-isforzi ta' evanġelizzazzjoni fil-Messiku u f'xi punti lil hinn mill-Amerka Latina.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/702/|titlu=Earliest 16th-Century Monasteries on the Slopes of Popocatepetl|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-16}}</ref> Dawn il-monasteri kważi b'mod uniformi huma kkaratterizzati minn atriju kbir ħafna quddiem knisja b'navata waħda u b'''capilla abierta'' jew [[kappella]] miftuħa. L-atriju kien jiffunzjona bħala punt fejn kienu jiltaqgħu l-popli indiġeni u l-patrijiet missjunarji, u l-quddies għall-persuni li jkunu għadhom kemm ikkonvertew kienet issir barra minflok ġewwa l-knisja. Dan l-arranġament ġie ripetut f'inħawi oħra tal-Messiku evanġelizzati mill-patrijiet.

'''[[Liechtenstein]]''' prova jidħol fil-[[Eurovision Song Contest]] darbtejn; fl-[[Festival tal-Eurovision 1969|1969]] u fl-[[Festival tal-Eurovision 1976|1976]]. Dan, minkejja il-fatt li mhumiex membri tal-[[European Broadcasting Union]], regola fundamentali biex tipparteċipa. Fl-1969 il-kanzunetta tagħhom kienet mistennija li tkun "Un Beau Matin", kantata minn Vetty, però illum indunaw li din kienet ċajta minn kumpanija [[Franza|Franċiża]] li għamlet [[Compact Disc|kompilazzjoni (CD)]].

{{Wikifikazzjoni}}

Id-'''Dar ta’ Rietveld Schröder''' (bl-Olandiż: ''Rietveld Schröderhuis'') f’[[Utrecht]] (Prins Hendriklaan 50), in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], inbniet fl-1924 mill-arkitett Olandiż [[Gerrit Rietveld]] għas-Sinjura [[Truus Schröder-Schräder]] u tliet ulied tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/18329|titlu=18329 Prins Hendriklaan 50 3583 EP te Utrecht|data=2017-12-06|sit=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed|lingwa=nl|data-aċċess=2021-06-25}}</ref>

'''Risco Caído''' huwa formazzjoni [[Ġeoloġija|ġeoloġika]] u sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fuq il-gżira ta' [[Gran Canaria]], [[Spanja]]. Is-sit jinkludi abitazzjonijiet [[Preistorja|preistoriċi]] fl-għerien, tempji u fosos fejn kien jinħażen il-qamħ li ġew attribwiti lill-[[kultura]] pre-Ispanika tal-[[Gżejjer Kanarji]]. Is-sit jitqies ukoll li ntuża bħala osservatorju [[Astronomija|astronomiku]] minn nies Aboriġini. F'Lulju 2019, is-sit ta' Risco Caído tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/new-unesco-world-heritage-sites-2019|titlu=UNESCO’s new World Heritage sites 2019|data=2019-07-10|sit=Travel|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1578/|titlu=Risco Caido and the Sacred Mountains of Gran Canaria Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Ġie rikonoxxut ukoll mill-UNESCO bħala Pajsaġġ Kulturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/culturallandscape/|titlu=Cultural Landscapes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-25}}</ref> Huwa l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tal-gżira ta' Gran Canaria u tal-provinċja ta' Las Palmas u r-raba' tal-Gżejjer Kanarji.<ref>{{Ċita web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/cultura/risco-caido-montanas-sagradas-gran-canaria-patrimonio-mundial-unesco-baku-azerbaiyan_1_1449537.html|titlu=Risco Caído y las Montañas Sagradas de Gran Canaria ya son Patrimonio Mundial|sit=elDiario.es|lingwa=es|data-aċċess=2022-12-25}}</ref>

'''Carl David Anderson''' (twieled fit-3 ta' Settembru 1905 – miet fil-11 ta' Jannar 1991) kien fiżiku [[Stati Uniti|Amerikan]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta tiegħu tal-pożitron fl-1932, kisba li għaliha ngħata l-[[Premju Nobel għall-Fiżika]] fl-1936, u tal-muon fl-1936.

{{stub}}
{{wikifikazzjoni}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Nickelodeon Amerika'''
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
| width="130px"|  ||
|-
|}
|-
|'''Launch'''
| 1ta' Deċembru 1977
|-
|'''Owners'''
| [[MTV Networks]]
|-
| '''Lingwi'''
| [[Ingliż]]
|-
|'''Pajjiż'''
| [[Stati Uniti]]
|-
|'''Website'''
|[http://www.nickelodeon.com Website]
|-
|}

{{wikifikazzjoni}}
{{L-ewwel bil-Malti}}

'''Kolomenskoye''' (bir-Russu: Коло́менское) hija eks proprjetà rjali li tinsab diversi kilometri lejn ix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt ta’ [[Moska]], ir-[[Russja]], fit-triq antika li twassal għar-raħal ta’ [[Kolomna]] (minn fejn oriġina l-isem). Iż-żona xenika hija kbira 390 ettaru u tħares lejn ix-xtut weqfin tax-xmara [[Moskva]]. Kolomenskoye saret parti minn Moska fis-snin 60 tas-seklu 20. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/634/|titlu=Church of the Ascension, Kolomenskoye|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">Dixon, Simon. ''Catherine the Great (Profiles in Power)''. Harlow, UK: Longman, 2001, <nowiki>ISBN 0-582-09803-3</nowiki>.</ref><ref name=":2">{{Ċita web|url=http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|titlu=Kolomenskoye Estate Museum, Russia|data=2014-01-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140124181204/http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|arkivju-data=2014-01-24|url-status=dead}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum sufi  
| stampa = Woolly opossum.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = Caluromys b'ferħ
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Caluromyinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Kirsch, 1977)
| ġeneru = ''[[Caluromys]]''
| awtorità_ġeneru = (J.A. Allen, 1900)
| awtorità_binominali = (Sanborn, 1951)
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
* ''[[Caluromys derbianus]]''
* ''[[Caluromys lanatus]]''
* ''[[Caluromys philander]]''
}}
L-'''opossum sufi''' (''Caluromys'') jista' jkun wieħed minn 3 [[speċi]] ta' [[opossum]]i magħrufin xjentifikament bħala ''[[Caluromys sp.]]'' (l-i[[speċi]] fil-[[ġeneru]] ''[[Caluromys]]''). Dawn huma mammiferi marsupjali tas-[[sottofamilja]] [[Caluromyinae]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu|didelfidi]]), tal-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju|didelfimorfji]]), nattivi tal-kontinenti [[Amerika]]ni u huma mifruxin minn Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika ta' fuq]], san-Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]]. 

{{stub|Lingwistika}}
'''Tibdil fil-Lingwa''' wkoll magħruf bħala '''Drift''' (tkarkir, xejra, xeħta), fil-[[lingwistika]] jirreferi għat-tibdil, jew tendenza ta' tibdil bil-mod f'lingwa jew djalett, li eventwalment jwassal għall tibdil ta' l-istruttura. Għalkemm, dan it-tibdil jidher, li jsir b'mod każwali, ħafna drabi jiġbed f'ċerta direzzjoni. Eżempju ta' dan il-proċess huwa spostament tal-vokali (''vowel shift''). L-iżvilupp fl-użu tal-kliem ukoll juri ċerta direzzjoni fit-tifsir tal-kliem li jingħataw tifsira iktar dejqa jew tifsira iktar wiesgħa.

{{stub|Ġeografija}}

Din hi '''lista tal-ispeċi tal-għasafar li jidhru f'Malta'''. L-avifawna ta' [[Malta]] fiha 384 speċi b'kollox, li minnhom 167 jidhru kultant. In-numru ta' għasafar li jbejtu Malta hu limitat; hemm 21 li jbejtu regularment u 17 li jbejtu kultant. Madankollu, billi l-gżejjer Maltin qegħdin fuq rotta importanti ta' [[migrazzjoni tal-għasfar|migrazzjoni]] ħafna speċi oħra jgħaddu minnhom matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa.

'''Júlia Sigmond''' (twieldet fil-11 ta' Lulju 1929 – mietet fit-23 ta' Marzu 2020) kienet attriċi bil-pupazzi [[Ungerija|Ungeriża]]-[[Rumanija|Rumena]], u [[Kittieb|kittieba]] u editriċi bl-[[Esperanto]]. Hija twieldet f'Turda, ir-Rumanija, u mietet fi [[Piacenza]], l-[[Italja]], bil-marda tal-[[coronavirus]].<ref>{{Ċita web|url=https://sezonoj.ru/2020/03/nekrologo-44/|titlu=Júlia Sigmond forpasis|kunjom=redakcio|isem=La|data=2020-03-23|sit=La Ondo de Esperanto|lingwa=eo|data-aċċess=2022-04-19}}</ref>

'''Val di Noto''' jew '''Vallo di Noto'''<ref>Tommaso Fazello, "''Della Storia di Sicilia - Deche Due''", Volum 1, [[Palermo]], p. 547.</ref> (litteralment "il-Wied ta' Noto") hija żona [[Storja|storika]] u [[Ġeografija|ġeografika]] li tinkludi t-tarf tax-Xlokk tal-[[gżira]] ta' [[Sqallija]], dominata mill-promontorju tal-[[ġebla tal-ġir]] tal-għoljiet Iblei. Storikament, din iż-żona kienet waħda mit-tliet widien ta' Sqallija.

It-'''Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]] li jkopri n-network ta' rotot tal-kuritur ta' Chang'an-[[Tian Shan|Tianshan]] tat-Toroq tal-Ħarir antiki, flimkien mas-siti storiċi tul ir-rotta. Fit-22 ta' Ġunju 2014, l-UNESCO ddeżinjat 5,000 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir miċ-[[Ċina]] sar-reġjun ta' Zhetysu tal-[[Asja]] Ċentrali bħala Sit ta' Wirt Dinji. Il-kuritur jgħaddi miċ-Ċina, mill-[[Każakistan]] u mill-[[Kirġiżistan|Kirgiżistan]] u jinkludi 33 sit ġdid u diversi siti oħra li diġà kienu mniżżlin fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għal raġunijiet oħra.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1442/|titlu=Silk Roads&#x3a; the Routes Network of Chang&#x27;an-Tianshan Corridor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-16}}</ref>

{{coord|31|46|20.56|N|35|12|16.29|E|display=title}}

{{Nebbieta|teknoloġija}}

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Is-[[Slovenja]], wara d-dikjarazzjoni tal-indipendenza mill-[[Jugoslavja]] fil-25 ta' Ġunju 1991, ratified the convention on 5 November 1992.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/SI/|titlu=Slovenia - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-01-13|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200113103716/http://whc.unesco.org/en/statesparties/SI/|arkivju-data=2020-01-13|url-status=bot: unknown}}</ref>

It-'''[[Tuneżija]]''' rreġistra li jipparteċipa fil-[[Festival tal-Eurovision 1977]], ospitat ġewwa [[Londra]]. Minkejja li kienu f'post numru erbgħa biex ikantaw, it-Tuneżija rtiraw għal raġunijiet mhux ċari. Hemm għajdut li d-deċiżjoni biex jirtiraw kien minħabba li l-Iżrael kienu wkoll fil-festival. Sal-ġurnata tal-lum, l-uniku pajjiż [[Afrika]]n li ħa sehem fil-Eurovision hu l-[[Marokk]], li għamel l-ewwel dehra fil-[[Festival tal-Eurovision 1980]].

Iz-'''zona ekonomika esklussiva''' hi qatgħa baħar tmiss mal-ibħra territorjali li fuqha Stat tal-kosta jkollu s-sovranità għall-ġestjoni tar-riżorsi naturali, ġurisdizzjoni fi kwestjonijiet ta’ installazzjoni u użu ta’ strutturi artifiċjali jew fissi, riċerka xjentifika, protezzjon u konservazzjoni tal-ambjent tal-baħar.

{{Taxobox
| isem = Sminthopsinae 
| stampa = Ant lucp.jpg
| deskrizzjoni_stampa = ''[[Sminthopsis leucopus]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = '''Sminthsopsinae'''
| awtorità_familja = Archer, 1982
| grad_sottodiviżjoni = [[Tribù (bijoloġija)|Tribujiet]] u [[Ġeneru|Ġeneri]]
| sottodiviżjoni = 
[[Sminthopsini]]
*''[[Antechinomys]]''
*''[[Ningaui]]''
*''[[Sminthopsis]]''
[[Planigalini]]
*''[[Planigale]]''
| mappa_firxa = Firxa ta' l-ispeċi dasjuromorfji.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tas-sottofamilja Sminthopsinae
}}
'''Sminthopsinae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i. Din is-sottofamilja tiġbor fiha żewġ [[tribù (bijoloġija)|tribujiet]], is-[[Sminthopsini]] u l-[[Planigalini]], u bosta [[ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] u [[speċi]] kemm estinti kif ukoll estanti. 

'''Il-Jum Dinji tar-Radju''' (''bl-Ingliż:'' World Radio Dary; ''bil-Franċiż:'' Le jour mondial de la radio) huwa [[Lista ta' osservanzi sekulari minuri|jum internazzjonali]] ċċelebrat fit-13 ta' Frar ta' kull sena. Il-ġurnata ġiet deċiża mill-[[UNESCO]] fit-3 ta’ Novembru 2011 waqt is-36 konferenza tagħha.

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Is-[[Serbja]] ffirmat il-Konvenzjoni fil-11 ta' Settembru 2001, wara l-isfaxxar tal-Jugoslavja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/rs|titlu=Serbia - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-08-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200822145733/https://whc.unesco.org/en/statesparties/rs|arkivju-data=2020-08-22|url-status=bot: unknown}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Montenegro]], li ddikjara l-indipendenza tiegħu fl-2006 wara x-xoljiment tal-[[Jugoslavja]] u s-[[Serbja]] u l-Montenegro, iffirma l-Konvenzjoni fit-3 ta' Ġunju 2006.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/me|titlu=Montenegro - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-12-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171219135401/https://whc.unesco.org/en/statesparties/me|arkivju-data=2017-12-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Amedeo Clemente Modigliani''' (twieled fit-12 ta' Lulju 1884 – miet fl-24 ta' Jannar 1920) kien [[pittur]] u [[skultur]] [[Italja|Taljan]], li l-ħadem l-iżjed fi [[Franza]]. 

L'''-ofanim''' (''bl-Ebrajk:'' אוֹפַנִּים ''ʼōp̄annīm'', ; singular: {{Lang|he|אוֹפָן}} ''ʼōp̄ān''), alternattivament spelluta '''auphanim''' jew '''ofanim''', u msejjaħ ukoll '''galgalim''' (''bl-Ebrajk:''  גַּלְגַּלִּים galgallīm; singular: {{Lang|he|גַּלְגַּל}}  galgal), tirreferi għar-roti li dehru lil [[Eżekjel]] fil-viżjoni tal-karru (''bl-Ebrajk'': {{Lang|he-Latn|[[merkabah]]}}), deskritti Ezekiel 1:15–21. Wieħed mill-[[manuskritti tal-Baħar Mejjet]] (4Q405) jinterpretahom bħala anġli; sezzjonijiet lejn l-aħħar tal-[[Ktieb ta’ Ħenok|Ktieb ta' Ħenok]] (61:10, 71:7) jippreżentawhom bħala klassi ta' ħlejjaq [[Ġenna|ċelestjali]] li (flimkien mal-[[Kerubim|Kerubini]] u [[Serafini]]) qatt ma jorqdu, iżda jħarsu t-[[Tron ta’ Alla|tron ta 'Alla]]. Fl- [[anġoloġija Kristjana]], huma wieħed mill-korijiet (klassijiet) tal-anġli, u jissejħu wkoll '''Troni'''.

Il-'''Knisja tal-Injam ta'''' '''Urnes''' (bin-Norveġiż: ''Urnes stavkyrkje'') hija knisja tal-[[injam]] tas-seklu 12 f'Urnes, tul il-Lustrafjord fil-muniċipalità ta' Luster, fil-kontea ta' Vestland, in-[[Norveġja]].

'''Nino Shalvovna Ramishvili''' (bil-Georgjan: ნინო შალვას ასული რამიშვილი, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Нино Шалвовна Рамишвили; twieldet fid-19 ta' Jannar 1910 - mietet fis-6 ta' Settembru 2000) kienet żeffiena klassika, koreografa u l-konfundatriċi Georgjana taż-[[Żfin]] Klassiku Georgjan ta' Sukhishvili. Hi l-iżjed żeffiena Georgjana famuża tal-pajjiż.

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

{{Nebbieta|ġeografija}}

{{Wikifikazzjoni}}

Il- '''linja oranġjo''' (jew linja 2) hija waħda mill-erba 'linji tal- [[metro ta' Montreal]] . Hija l-aktar linja importanti fin-netwerk f'termini tat-tul tagħha, ir-rikkieba tagħha u n-numru ta 'stazzjonijiet tagħha. Parti min-netwerk inizjali tal-1966, il-linja oranġjo ġiet estiża fl -1980, l-1986 u [[2007|l-2007]] . Bil- linja safra, hija t-tieni linja li tmur lil hinn mit-territorju tal- gżira ta' Montreal, u b'hekk tippermetti servizz lejn il-belt ta' [[Laval (Quebec)|Laval]] . Il-linja oranġjo sservi l-distretti ta’ Montreal ta’ Ahuntsic, Villeray, Little Italy, La Petite-Patrie, Plateau Mont-Royal, Centre-Sud, Vieux-Montréal, Downtown, Little Burgundy, Saint-Henri, Notre-Dame- de-Grâce, Côte-des-Neiges u Saint-Laurent . Il-linja sservi wkoll id-distretti ta' Laval ta' Pont-Viau u Laval-des-Rapides .

Il-'''Hagia Sophia''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ayasofya''; bil-Grieg Koinē: Ἁγία Σοφία, b'ittri Rumani: ''Hagía Sophía''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Sancta Sophia'', litteralment "Għerf Imqaddes"), magħrufa uffiċjalment bħala l-'''Gran Moskea Nobbli tal-Hagia Sophia''' (bit-Tork: ''Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'')<ref>Eyice, Semavi (1991). "Ayasofia" [Hagia Sophia]. ''Islam Ansiklopedisi'' (bit-Tork). Vol. 4. Istanbul: Turkish Diyanet Foundation. pp. 206–210.</ref> u preċedentement bħala l-'''Knisja tal-Għerf Imqaddes''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας, b'ittri Rumani: ''Naós tis Ayías tou Theoú Sofías'')<ref>Hamm, Jean S. (2010). ''Term Paper Resource Guide to Medieval History''. ABC-CLIO. p. 39. ISBN <bdi>978-0-313-35967-5</bdi>.</ref>, hija post ta' qima tal-aħħar ta' żmien il-qedem f'[[Istanbul]], it-[[Turkija]], u ġiet iddisinjata mill-ġeometri Griegi Isidore ta' Miletus u Anthemius ta' Tralles.<ref>Kleiner, Fred S.; Christin J. Mamiya (2008). ''Gardner's Art Through the Ages: Volume I, Chapters 1–18'' (12th ed.). Mason, OH: Wadsworth. p. 329. ISBN <bdi>978-0-495-46740-3</bdi>.</ref> Inbniet fil-537 bħala l-[[katidral]] patriarkali tal-[[belt kapitali]] imperjali ta' Kostantinopli, u kienet l-ikbar knisja [[Kristjaneżmu|Kristjana]] tal-[[Imperu Ruman]] tal-Lvant (l-[[Biżantini|Imperu Biżantin]]) u tal-Knisja Ortodossa tal-Lvant, għajr matul l-[[Imperu Latin]] mill-1204 sal-1261, meta temporanjament saret katidral [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Ruman. Fl-1453, wara l-Waqgħa ta' Kostantinopli f'idejn l-[[Imperu Ottoman]], ġiet ikkonvertita f'moskea. Fl-1935, ir-Repubblika tat-Turkija stabbiliet [[mużew]] minflok, u baqgħet tintuża hekk għal 85 sena sa meta l-istatus tal-binja ġie annullat u reġgħet ġiet ikkonvertita f'moskea fl-2020.<ref>Emerson, William; van Nice, Robert L. (1950). "Hagia Sophia and the First Minaret Erected after the Conquest of Constantinople". ''American Journal of Archaeology''. '''54''' (1): 28–40. ISSN 0002-9114.</ref><ref>Curta, Florin; Holt, Andrew (2016). ''Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History [3 volumi]''. ABC-CLIO. p. 299. ISBN <bdi>978-1-61069-566-4</bdi>.</ref> Il-binja hija parti mis-[[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] taż-Żoni Storiċi ta' Istanbul li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/356/|titlu=Historic Areas of Istanbul|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

'''Mackenyu Maeda''' (imwieled fis-16 ta' Novembru, 1996) huwa attur Ġappuniż. Huwa iben [[Sonny Chiba]] u [[Tamami Chiba]].<ref>{{Ċita web|url=https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|titlu=Mackenyu: Movies, Age, Photos, Family, Wife, Height, Birthday, Biography, Facts, Filmography, Upcoming Movies, TV, OTT, Social Media, Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp, Google YouTube & More » Celtalks|kunjom=Team|isem=Celtalks|data=2022-01-04|sit=Celtalks|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20231030065212/https://celtalks.com/celebs/mackenyu?ID=41755|arkivju-data=2023-10-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tvinsider.com/people/mackenyu/|titlu=Mackenyu - Actor|data=2023-08-30|sit=TV Insider|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-10-31}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://myanimelist.net/people/56267/Mackenyu_Arata|titlu=Mackenyu Arata|sit=MyAnimeList.net|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-31}}</ref>

{{stub|Sesswalità}}
[[File:1873_Pierre_Auguste_Cot_-_Spring.jpg|thumb|Pierre Auguste Cot (1873)]]

'''San Robertu Bellarmino''', (1542-1621), qassis u studjuż [[Italja|Taljan]], kien wieħed mill-mexxejja ewlenin ta' dik li tissejjaħ il-Kontro-Riforma, jiġifieri l-ħidma biex il-[[Knisja Kattolika]] tiġġedded, bi tweġiba għall-Protestanti.

Il-'''Qabar Traċjan ta' Kazanlak''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Казанлъшка гробница, ''Kazanlǎška grobnica'') huwa qabar bil-volti b'għamla ta' miġbħa (''tholos'') li jinsab qrib ir-raħal ta' Kazanlak fil-[[Bulgarija]] ċentrali.

{{stub|lingwistika}}
L-Affiss hu morfema li tinhemeż ma' morfema biex tiġi ffurmata kelma. Hemm affissi derivattivi, bħal dawk tal-[[Lingwa Maltija|Malti]] ''-ità'' (veru - ver'''ità''') jew ''diż-'' (onest - '''diż'''onest), jew inflettivi, bħal dawk tal-plural fil-Malti ''-ijiet'' (bank - bank'''ijiet''') jew tal-ewwel (jew tat-tieni) persuna singular fil-perfett ''-t'' (kiteb - ktib'''t''').

{{Nebbieta|Storja}}

L-'''Abbazija ta' Corvey''' (bil-Ġermaniż: ''Fürststift Corvey jew Fürstabtei Corvey'') hija eks abbazija Benedittina u prinċipat ekkleżjastiku li issa tinsab fin-Nord Rhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Hija waħda minn nofs tużżana abbaziji b'awtogovernanza ta' prinċep-isqof tal-[[Imperu Ruman]] Sagru mill-aħħar tal-[[Medjuevu|Medju Evu]] sal-1792, meta Corvey ġiet elevata għal prinċipat-veskovat. Corvey, li kellha territorju estiż fuq żona kbira, ġiet lajċizzata fl-1803 matul il-medjatizzazzjoni Ġermaniża u ġiet assorbita fil-Prinċipat ġdid ta' Nassau-Orange-Fulda. Fl-2014, l-Abbazija ta' Corvey tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].

Ir-'''Rivoluzzjoni Industrijali''' ġabet bidliet kbar fl-[[Ewropa]]. L-akbar bidla kienet dik ta’ klassi ta’ nies li l-ġid tagħhom ma bdewx jagħmluh minn fuq il-prodotti agrikoli, iżda mill-manifattura. Dan wassal għall-ftuħ ta’ diversi fabbriki li bdew jattiraw għadd ta’ nies mill-kampanja li jmorru jaqilgħu l-għixien fl-ibliet. Id-differenza kienet li għall-ħidma li kienu qiegħed jagħmlu bdew jitħallsu. Għall-ewwel darba diversi nies bdew jaraw il-flus f’idejhom, u anke jekk ma kinux ħafna, setgħu jtejbu xi ftit il-kundizzjonijiet tal-għixien tagħhom. 

{{coord|31|46|20.56|N|35|12|16.29|E|display=title}}

'''Theano Fotiou''' ( Greek Θεανώ Φωτίου ; imwieled fl-10 ta 'Mejju 1946 [[Ateni|f'Ateni]] ) hija perit [[Greċja|Griega]] u politikant tal-[[ Koalizzjoni tax-Xellug Radikali |Koalizzjoni tax-Xellug Radikali]] (Syriza). Minn Jannar 2015 ilha sservi bħala [[ Ministeru tax-Xogħol u Solidarjetà Soċjali (il-Greċja) |Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali]] . [[File:Theano Fotiou 2014 cropped.jpg|thumb|Theano Fotiou fl'2014 ]]

{{infobox city}}
'''Holašovice''' ([ˈɦolaʃovɪtsɛ], bil-[[Ġermanja|Ġermaniż]]: ''Hollschowitz'' jew ''Holschowitz'') huwa villaġġ storiku żgħir li jinsab fin-Nofsinhar tar-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], 16-il kilometru fil-Punent ta’ [[České Budějovice]] u 24 km fit-Tramuntana ta’ [[Český Krumlov]]. Il-villaġġ jagħmel parti mill-muniċipalità ta’ Jankov u mir-reġjun tal-Boemja tan-Nofsinhar tar-Repubblika Ċeka. Fin-Nofsinhar ta’ Holašovice hemm żona ta’ pajsaġġ protett tal-[[Foresta ta’ Blanský]]. Il-villaġġ ġie abbandunat wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], u b’hekk il-pjanta [[Medjuevu|Medjevali]] u l-binjiet vernakolari tiegħu bl-istil tal-Barokk Rurali jew bl-istil folkloristiku Barokk tal-Boemja tan-Nofsinhar waslu sa żminijietna qawwijin u sħaħ. Il-villaġġ ġie rrestawrat u ripopolat mill-1990, u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/861/|titlu=Holašovice Historic Village|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-26}}</ref>

Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>

'''David Sanjek''' (3 ta’ Settembru 1952 &#x2013; 29 ta’ Novembru 2011) kien Professur tal-Mużika Popolari u Direttur taċ-Centru għar-Riċerka Mużikali fl-Università ta’ Salford, f'Greater Manchester, [[Ingilterra|l-Ingilterra]]. Flimkien ma’ missieru, Russell Sanjek, ipproduċew l-ewwel storja komprensiva miktuba dwar l-industrija tal-mużika Amerikana; ''American Popular Music and Its Business: The First Four Hundred Years.''