'''Marcinkonys''' huwa raħal fid-distrett ta' Varėna, fil-[[Litwanja]], li jinsab fix-Xlokk ta' [[ Merkinė |Merkinė]]. Huwa ċ-ċentru amministrattiv tal-Park Nazzjonali ta' [[ Marsa Čepkeliai |Dzūkija]] u tal- Marsh Čepkeliai. Skont iċ-ċensiment tal-2001, dan kellu 765 resident.  [[File:Marcinkonys church 2.jpg|thumb|Knisja f'Marcinkonys  ]]

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ta' denbu qasir tat-tlett strixxi ta' Nofsinhar''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis theresa'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma adattati għal ħajja fis-siġar. Għandu distribuzzjoni fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]] u jinsab mifrux mal-foresti u l-artijiet tal-ħaxix fil-Lvant tal-[[Brażil]] u fuq l-Andi fil-[[Perù]].

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

{{Wikifikazzjoni}}{{Għall-aġġornament}}

Il-'''Fruntieri Rumani tad-Danubju''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Donaulimes''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Danube Limes'') jirreferu għall-fruntiera militari Rumana jew ''limes'' tul ix-xmara [[Danubju]] fl-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] tal-[[Bavarja]], fl-[[Awstrija]], fis-[[Slovakkja]], fl-[[Ungerija]], fil-[[Kroazja]], fis-[[Serbja]], fil-[[Bulgarija]] u fir-[[Rumanija]].

'''Ani''' (bl-[[Lingwa Armena|Armen]]: Անի; bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Ἄνιον, ''Ánion'';<ref>Garsoïan, Nina G.; Taylor, Alice (1991), "Ani", in Kazhdan, Alexander (ed.), ''The Oxford Dictionary of Byzantium'', Oxford University Press, ISBN 9780195046526.</ref> bil-Latin: ''Abnicum'';<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Anni|url=https://en.wikisource.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Ninth_Edition/Anni|data-aċċess=2022-04-05|volum=II}}</ref> bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ani'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.hurriyet.com.tr/building-a-dialogue-atop-old-ruins-of-ani-11425264|titlu=Building a dialogue atop old ruins of Ani|data=2016-07-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160712164926/http://www.hurriyet.com.tr/building-a-dialogue-atop-old-ruins-of-ani-11425264|arkivju-data=2016-07-12|url-status=bot: unknown}}</ref> hija belt [[Medjuevu|Medjevali]] Armena<ref name=":0">Barthold, W. & Minorsky, V. (1960). "Ānī". In Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B. & Pellat, Ch. (eds.). ''The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B''. Leiden: E. J. Brill.</ref> li issa tinsab f'qagħda ta' fdalijiet fil-provinċja ta' [[Kars]], it-[[Turkija]], qrib il-fruntiera magħluqa mal-[[Armenja]].

{{stub|Teknoloġija}}
[[File:Volkswagen Logo history.svg|thumb|upright=1.5]]
'''Volkswagen''' (imqassra '''VW''') hija ditta Ġermaniża tal-karozzi u hi l-marka oriġinali u l-iktar li tagħmel bejgħ tal-[[Volkswagen Group]], illum proprjetarja wkoll tal-marki [[Audi]], [[Bentley]], [[Bugatti Automobiles|Bugatti]], [[Lamborghini]], [[SEAT]], u [[Škoda Auto|Škoda]], kif ukoll tal-manifattur tat-trakkijiet [[Scania (kumpanija)|Scania]].<ref>{{ċita web |url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/content/en/brands_and_products.html |titlu=Volkswagen Group – Brands and Products |data=2010-12-31 |data-aċċess=2011-06-26 |lingwa=en |sit=volkswagenag.com |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110702060033/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/content/en/brands_and_products.html |arkivju-data=2011-07-02 |url-status=dead }}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=San Giuseppe Moscati.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=25 ta' Lulju [[1880]]
|post_twelid=Benevento
|data_mewt=12 ta' April [[1927]]
|post_mewt=Napli
|data_beatifikazzjoni=[[16 ta' Novembru]] [[1975]]
|post_beatifikazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|beatifikat_minn=[[Papa Pawlu VI]]
|data_kanonizzazzjoni= [[25 ta' Ottubru]] [[1987]]
|post_kanonizzazzjoni=[[Bażilika ta' San Pietru]]
|kanonizzat_minn=[[Papa Ġwanni Pawlu II]]
|jum_festa=12 ta' April
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' Gesù Nuovo, Napoli
|attribut1=Tabib tal-foqra<ref>Antonio Tripodoro, Giuseppe Moscati: il medico dei poveri, Edizioni Paoline, 2004 - ISBN 88-315-2713-4</ref>
|attribut2=
}}
'''San Giuseppe Moscati''' (25 ta' Lulju, 1880 – 12 ta' April, 1927) kien [[tabib]] [[Italja|Taljan]], riċerkatur xjentifiku, professur universitarju magħruf bħala pijunier fil-qasam [[biokimika|biokimiku]] u għall-qdusija tiegħu. Moscati kien iddikjarat qaddis mill-[[Knisja Kattolika]] fl-1987; it-tifkira tiegħu ssir fis-16 ta' Novembru.<ref>Beatrice Immediata, Giuseppe Moscati un uomo un medico un santo, Paoline Editoriale Libri, 2008 - ISBN 88-315-3421-1</ref>

Il-'''Grupp Wagner''' huwa organizzazzjoni paramilitari [[Russja|Russa]], deskritta minn xi wħud bħala kumpanija militari privata (jew aġenzija kontraenti militari privata) li l-kuntratturi tagħha jingħad li kienu involuti f’diversi kunflitti, inklużi operazzjonijiet fil-Gwerra Ċivili Sirjana fuq in-naħa tal-gvern Sirjan, kif ukoll fil-gwerra tal-2014-2015 f’[[Donbass]] fl-[[Ukrajna]] biex jgħinu lill-forzi separatisti tar-Repubbliki tal-Poplu ta’ Donetsk u Luhansk iddikjarati lilhom infushom.<ref>{{Ċita web|url=https://bloknot.ru/obshhestvo/uvazhayut-nashih-voinov-istorik-grigorov-o-vozvrashhenii-letchikov-antonova-i-nikishina-v-grobah-s-flagami-rf-i-chvk-vagner-1029595.html|titlu=Уважают наших воинов: историк Григоров о возвращении летчиков Антонова и Никишина в гробах с флагами РФ и ЧВК «Вагнер»|kunjom=Кирьянова|isem=Кристина|data=2022-12-14|sit=Блокнот Россия|data-aċċess=2023-06-24}}</ref>

'''L-arkitettura Maltija''' għandha l-oriġini tagħha fil-preistorja, u wħud mill-eqdem strutturi indipendenti fid-Dinja – serje ta' [[Tempji Megalitiċi ta' Malta|tempji megalitiċi]] – jistgħu jinstabu fuq [[Malta]]. Il-gżejjer ġew ikkolonizzati mill-[[Feniċja]]ns u aktar tard mir-[[Ruma l-Antika|Rumani]], li stabbilixxew il-bliet ta' [[Melite (belt antika)|Melite]] u [[Victoria, Għawdex|Gaulos]]. Għalkemm dawn kienu insedjamenti sostanzjali u huma magħrufa li kellhom bosta tempji, knejjes u palazzi, ftit fdalijiet baqgħu ħajjin minbarra xi frammenti arkitettoniċi.

'''Astrid Ivask''' (imwielda '''Astrīde Helēna Hartmane''' ; 7 ta' Awwissu, 1926 – 24 ta' Marzu, 2015)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.worldliteraturetoday.org/blog/literary-tributes/tribute-astrid-ivask-literary-light|titlu=A Tribute to Astrid Ivask: A Literary Light|sit=World Literature Today|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-13}}</ref> kienet poeta Latvjana-Amerikana.

{{Nebbieta|annimal}}{{Automatic taxobox}}

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

Il-'''Konvenzjoni ta' Vjenna dwar id-Dritt tat-Trattati''' hija [[trattat]] internazzjonali dwar id-[[Dritt Internazzjonali Konswetudinarju]] (jew mhux skritt), b'mod partikolari dwar it-trattati bejn l-istati. It-trattat ġie adottat nhar it-22 ta' Mejju 1969 u nfetaħ għall-firem nhar it-23 ta' Mejju. Il-Konvenzjoni daħlet fis-seħħ nhar is-27 ta' Jannar 1980. Sa Novembru 2010 it-trattat kien jorbot 111-il stat. [[Malta]] aċċediet f'Settembru 2012.

Il-'''Kumpless tal-Kastell ta' Mir''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Мірскі замак, b'ittri Rumani: ''Mirski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Мирский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Zamek w Mirze'') huwa kastell iffortifikat storiku u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Belarussja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/625/|titlu=Mir Castle Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=2016-02-04|titlu=21 amazing World Heritage Sites you've probably never heard of|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/21-World-Heritage-Sites-you-have-probably-never-heard-of/|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-08-27}}</ref> Il-kastell jinsab fir-raħal ta' Mir, fid-Distrett ta' Karelichy tar-Reġjun ta' Hrodna, 29 kilometru (18-il mil) fil-Majjistral minn Sit ta' Wirt Dinji ieħor, il-[[Kastell ta' Nesvizh]]. Il-Kumpless tal-Kastell ta' Mir jinsab 164 metru (538 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena bil-brikks fis-seklu 16 bl-istil [[Gotiku]] Aħħari, u huwa wieħed mill-ftit [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi li għad fadal mill-eks [[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] bejn il-[[Polonja]] u l-[[Litwanja]] fil-Belarussja kontemporanja.

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

{{infobox city}}
'''Toruń''' (/'tɒrʊnjə/<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/torun|titlu=TORUŃ {{!}} Definition of TORUŃ by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of TORUŃ|sit=Lexico Dictionaries {{!}} English|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210503160852/https://www.lexico.com/definition/torun|arkivju-data=2021-05-03|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Torun|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Torun|kunjom=Company|isem=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/torun|titlu=Toruń definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|sit=www.collinsdictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Toru%C5%84|titlu=Definition of TORUŃ|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref>, bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [ˈTɔruj̃]; bil-Ġermaniż: ''Thorn'') huwa raħal storiku max-xmara [[Vistula]] fil-[[Polonja]] Ċentrali u tat-Tramuntana u huwa wkoll [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]]. Il-popolazzjoni tar-raħal kienet tammonta għal 197,812 abitant f’Diċembru 2021.<ref>{{Ċita web|url=https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/teryt/jednostka|titlu=GUS - Bank Danych Lokalnych|sit=bdl.stat.gov.pl|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Preċedentement, kien il-kapitali tad-Distrett ta’ Toruń (1975-1998) u tad-Distrett tal-Pomeranja (1921-1945). Mill-1999, Toruń huwa sede tal-gvern awtonomu tad-Distrett ta’ Kujavja u tal-Pomeranja u huwa wieħed miż-żewġ kapitali tad-distrett, flimkien ma’ [[Bydgoszcz]]. Il-bliet u l-kontej ġirien jiffurmaw iż-żona metropolitana ġemellata ta’ Bydgoszcz–Toruń.

'''Lima''' (/ˈliːmə/ ''LEE-mə''; pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈlima]), li oriġinarjament ġiet stabbilita bħala '''Ciudad de Los Reyes''' (Belt ir-Rejiet) hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-[[Perù]]. Tinsab fil-widien tax-xmajjar Chillón, Rímac u Lurín, fiż-żona tad-deżert tal-parti kostali ċentrali tal-pajjiż, faċċata tal-[[Oċean Paċifiku]]. Flimkien mal-belt kostali ta' Callao, tifforma żona urbana kontigwa magħrufa bħala ż-Żona Metropolitana ta' Lima. B'popolazzjoni ta' iktar minn 9.7 miljun ruħ fiż-żona urbana tagħha u ta' iktar minn 11-il miljun fiż-żona metropolitana tagħha, Lima hija waħda mill-ikbar bliet fl-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=http://m.inei.gob.pe/prensa/noticias/la-poblacion-de-lima-supera-los-nueve-millones-y-medio-de-habitantes-12031/|titlu=Instituto Nacional de Estadistica e Informatica|data=2022-04-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-07|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220408145330/http://m.inei.gob.pe/prensa/noticias/la-poblacion-de-lima-supera-los-nueve-millones-y-medio-de-habitantes-12031/|arkivju-data=2022-04-08|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: راه‌آهن سراسری ایران, b'ittri Rumani: ''Râh-âhan Sarâsari Irân'') kienet proġett ta' kostruzzjoni tal-linja ferrovjarja ewlenija li nbeda fl-[[Iran]] ta' żmien Pahlavi fl-1927 u tlesta fl-1938, taħt it-tmexxija tal-monarka Iranjan ta' dak iż-żmien [[Reza Shah]]. Il-linja nbniet kollha b'kapital intern u tikkollega l-[[belt kapitali]] ta' [[Tehran]] ma' Bandar Shahpur (issa magħrufa bħala Bandar-e Emam Khomeyni) fil-Golf Persjan fin-Nofsinhar u ma' Bandar Shah (issa magħrufa bħala Bandar Torkaman) fil-[[Baħar Kaspju]] fit-Tramuntana, billi tgħaddi minn Ahvaz u Ghom.<ref>Wright, p. 367.</ref> Fl-1961, taħt iben Reza Shah, [[Mohammad Reza Pahlavi]], il-linja ferrovjarja ġiet estiża minn Bandar Shah sa terminus ġdid f'Gorgan.<ref>De Planhol, X. (1988). "Bandar-e Šāh". ''Encyclopaedia Iranica''. Vol. III. pp. 688-689.</ref> Matul ir-riformi tal-art ta' Mohammad Reza Pahlavi fl-1963, bħala parti mir-"Revoluzzjoni l-Bajda", il-Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana ġiet estiża biex tikkollega Tehran ma' Mashhad, ma' [[Tabriz]] u ma' [[Esfahan]].<ref>Abrahamian, p. 133.</ref>

, li tidher hawn fuq fl-istampa, hu [[sport tat-tim]], u għandu importanza soċjali.]]
{{quote|L-importanti mhuwiex li tirbaħ, imma li tipparteċipa biex tkun tista' tirbaħ.|[[Pierre de Coubertin]]}}

[http://www.pordata.pt/Portugal Pordata, "Base de Dados Portugal Contemporâneo"]. Miġjuba fis-16 ta' Diċembru 2011.</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 77 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|ċensiment_popolazzjoni      = 10,562,178
|densità_popolazzjoni_km2    = 115
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 298
|poż_densità_popolazzjoni    = 96 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $246.523 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=16&sy=2012&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=182&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |titlu=Portugal |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-01 |lingwa=en}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $23,385<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.816<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-04-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 43
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Portugall|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Kontea tal-Portugall#L-ewwel kontea|Fondazzjoni]]
|data_stabbilit1             = 868
|avveniment_stabbilit2       = [[Kontea tal-Portugall#It-tieni kontea|Re-fondazzjoni]]
|data_stabbilit2             = 1095
|avveniment_stabbilit3       = [[Battalja ta' São Mamede|Sovranità]]
|data_stabbilit3             = 24 ta' Ġunju 1128
|avveniment_stabbilit4       = [[Renju tal-Portugall|Renju]]
|data_stabbilit4             = 25 ta' Lulju 1139
|avveniment_stabbilit5       = [[Trattat ta' Zamora|Rikonoxxuta]]
|data_stabbilit5             = 5 ta' Ottubru 1143
|avveniment_stabbilit6       = [[Manifestis Probatum|Rikonoxximent papali]]
|data_stabbilit6             = 23 ta' Mejju 1179
|avveniment_stabbilit7       = [[Rivoluzzjoni tal-5 ta' Ottubru 1910|Repubblika]]
|data_stabbilit7             = 5 ta' Ottubru 1910
|avveniment_stabbilit8       = [[Rivoluzzjoni tal-Qronfol|Demokrazija]]
|data_stabbilit8             = 25 ta' April 1974
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa tal-Punent|WET]]
|differenza_ħku              = +0
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tal-Ewropa tal-Punent tas-sajf|WEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +1
|cctld                       = [[.pt]]
|kodiċi_telefoniku           = +351
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $212.720 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $20,178<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}

'''Luigi Galvani''' (pronunzja: [luˈiːdʒi ɡalˈvaːni];<ref>{{Ċita web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=Galvani|titlu=The American Heritage Dictionary entry: Galvani|kunjom=Publishers|isem=HarperCollins|sit=www.ahdictionary.com|data-aċċess=2022-09-09}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|titlu=Galvani, Luigi {{!}} Definition of Galvani, Luigi in US English by Oxford Dictionaries|data=2019-05-31|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-09-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190531144301/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/Galvani,_Luigi|arkivju-data=2019-05-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Galvani|titlu=Definition of GALVANI|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-09}}</ref> bil-Latin: ''Aloysius Galvanus''; twieled fid-9 ta' Settembru 1737 – miet fl-4 ta' Diċembru 1798) kien [[tabib]], fiżiku, bijologu u filosfu Taljan, li studja l-elettriku fl-[[Annimal|annimali]]. Fl-1780, hu u martu [[Lucia Galeazzi Galvani]] skoprew li l-muskoli tas-saqajn taż-żrinġijiet mejtin kienu jiċċaqilqu meta kienu jintmessu bi sparkjatura elettrika.<ref>Whittaker, E. T. (1951), ''A History of the Theories of Aether and Electricity. Vol 1'', Nelson, [[Londra]], pp. 67-71.</ref> Dan kien l-istudju bikri tal-bijoelettriku, skont esperimenti ta' [[John Walsh]] u [[Hugh Williamson]].

{{Wikifikazzjoni}}

Il-'''Qala''' hija unità amministrattiva [[Malta|Maltija]] fil-gżira ta' [[Għawdex (stat indipendenti)|Għawdex]]. Il-popolazzjoni tar-raħal f'Settembru 2019 kienet tammonta għal 1,929 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.gov.mt/en/Government/DOI/Government%20Gazette/PA%20GN/Documents/2019/Government%20Gazette%20-%203rd%20September.pdf|titlu=The Malta Government Gazette. Government of Malta.}}</ref> Fil-qrib hemm Ħondoq ir-Rummien, xatt tal-baħar bis-salini u bl-għerien.

Il-'''Kastell ta'''' '''Kroměříž''' (biċ-Ċek: ''Zámek Kroměříž'' jew ''Arcibiskupský zámek'', bil-Ġermaniż: ''Schloss Kremsier'') fil-belt ta' [[Kroměříž]], ir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]], kien jintuża bħala r-residenza prinċipali tal-isqfijiet ta' [[Olomouc]] fis-seklu 18 u mill-1777 bħala r-residenza tal-arċisqfijiet ta' Olomouc. Il-kastell flimkien mal-ġonna ta' Kroměříž tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1998.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/860/|titlu=Gardens and Castle at Kroměříž|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-27}}</ref>

L-'''istat kostrutt''' hu għamla partikolari ta' żewg nomi li flimkien jesprimu stat ta' rabta bejniethom. L-ewwel nom, li ġeneralment jiġi ddeterminat jew speċifikat b'artiklu, hawn jinkiteb mingħajr artiklu biswit nom ieħor. It-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed u jesprimi relazzjoni ġenitiva, jiġifieri relazzjoni jew pussess tat-tieni nom fuq l-ewwel wieħed. B'hekk, dan l'istat huwa wiehed mill-possibilitajiet kif il-[[ġenitiv]] jista jiġi rrealizzat. <!--elaborate case vs. state-->
L-istat Kostrutt iseħħ f'ilsna semitiċi bħall-Għarbi, l-Ebrew, u l-Eġizzjan antik.

L-'''Għeriern ta'''' '''Ajanta''' huma madwar 30 għar imħaffer fil-blat li jitqiesu bħala [[Monument|monumenti]] tal-[[Buddiżmu]] li jmorru lura mis-seklu 2 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tal-480 [[WK|W.K]]., fid-distrett ta' [[Aurangabad]] fl-istat ta' [[Maharashtra]] fl-[[Indja]].<ref>Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (ed.). ''India through the ages''. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 173.</ref> L-għerien jinkludu [[Pittura|pitturi]] u [[Skultura|skulturi]] mħaffra fil-blat li ġew deskritti bħala fost l-ifjen eżempji eżistenti ta' [[arti]] Indjana antika, b'mod partikolari l-pitturi espressivi li jqanqlu l-emozzjonijiet permezz tal-ġesti, il-pożi u l-forom.<ref>Ring, Trudy; Watson, Noelle; Schellinger, Paul (2012). ''Asia and Oceania''. Routledge. pp. 17, 14–19. ISBN <bdi>978-1-136-63979-1</bdi>.</ref><ref>Honour, Hugh; Fleming, John (2005). ''A World History of Art''. Laurence King. pp. 228–230. ISBN <bdi>978-1-85669-451-3</bdi>.</ref><ref>Michell, George (2009), ''The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', Penguin Books, ISBN 978-0-14-008144-2. p. 336.</ref>

Il-'''Wied ta' Kathmandu''' (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-'''Wied tan-Nepal''' jew il-'''Wied tan-Nepa''', jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent [[Indja|Indjan]] u l-kontinent [[Asja|Asjatiku]] usa', u fih mill-inqas 130 [[monument]] importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-[[Ħinduiżmu|Induisti]] u għall-[[Buddiżmu|Buddisti]]. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/121/|titlu=Kathmandu Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref>

'''Kunya-Urgench''' (bit-Turkmen: ''Köneürgenç / Көнеүргенч''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: کهنه گرگانج, ''Kuhna Gurgānj'', litteralment "Gurgānj Antika"), magħrufa wkoll bħala '''Urgench Antika''', '''Urganj''' jew '''Konye-Urgench''', hija belt ta' madwar 30,000 ruħ fit-Tramuntana tat-[[Turkmenistan]], kemm kemm fin-Nofsinhar tal-fruntiera mal-[[Użbekistan]]. Hija wkoll is-sit fejn kienet ġiet stabbilita l-belt antika ta' Gurgānj, fejn hemm il-fdalijiet tal-[[belt kapitali]] ta' Khwarazm. L-abitanti tal-belt abbandunawha fil-bidu tas-seklu 18 sabiex jiżviluppaw insedjament ġdid, u Kunya-Urgench baqgħet mhux mimsusa minn dak iż-żmien. Fl-2005, il-fdalijiet ta' Urgench Antika tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1199/|titlu=Kunya-Urgench|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-17}}</ref>

'''Jum Zamenhof''' (bl-[[Esperanto]]: ''Zamenhofa Tago'', bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Dzień Zamenhofa''), imsejjaħ ukoll '''Jum il-Kotba bl-Esperanto'''<ref>{{Ċita web|url=http://www.linguistic-rights.org/zamenhof-tago/2017/Zamenhof_Day_Esperanto_Book_Day_15_December_2017_EN.html|titlu=Zamenhof-Day / Esperanto Book Day, 15 December {{!}} Zamenhof-Tago - Esperanta Libro-Tago|sit=www.linguistic-rights.org|data-aċċess=2023-04-14}}</ref>, jiġi ċċelebrat fil-15 ta' Diċembru, jum twelid il-ħallieq tal-Esperanto [[Ludwik Lejzer Zamenhof]]. Huwa l-iżjed jum iċċelebrat fil-[[kultura]] tal-Esperanto. F'dan il-jum, l-[[Esperantoloġija|Esperantisti]] jorganizzaw sessjonijiet ta' tagħrif u avvenimenti kulturali biex jippromwovu l-letteratura bl-Esperanto.<ref>{{Ċita web|url=http://esperanto.cri.cn/1/2004/12/22/1@18820.htm|titlu=china radio international|sit=esperanto.cri.cn|data-aċċess=2023-04-14}}</ref>

{{stub|Arti}}

Ix-'''Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Ljubljana]], il-[[belt kapitali]] tas-[[Slovenja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1643/|titlu=The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref> Is-sit jinkludi wħud mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-[[arkitett]] Sloven [[Jože Plečnik]] f'Ljubljana. Matul il-perjodu bejn il-gwerer, Plečnik ħadem biex jittrasforma l-belt ta' Ljubljana minn belt provinċjali għall-belt kapitali tas-Slovenja billi ħoloq sensiela ta' spazji pubbliċi u istituzzjonijiet pubbliċi, u integrahom fin-nisġa urbana li kienet diġà teżisti qabilhom. Ix-xogħlijiet jinkludu l-Knisja ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]] f'[[Črna Vas]], u x-xogħlijiet li ġejjin f'Ljubljana: il-mogħdija tal-mixi tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]] u l-pontijiet min-naħa għall-oħra tax-xmara, il-"Mogħdija tal-Mixi Ekoloġika": Triq Vegova bil-Librerija Nazzjonali u l-Librerija Universitarja mill-[[Pjazza]] tar-Rivoluzzjoni [[Franza|Franċiża]] sal-Pjazza tal-Kungressi u l-Park tal-Istilla, il-Pont ta' Trnovo, il-Ħitan [[Imperu Ruman|Rumani]] f'[[Mirje]], il-Knisja ta' [[San Franġisk t'Assisi]], u l-Ġnien tal-Qaddisin Kollha fiċ-Ċimiterju ta' Žale.<ref name=":0" />

{{stub|mużika}}

'''Harry Belafonte''' (imwieled '''Harold George Bellanfanti Jr.'''; twieled fl-1 ta' Marzu 1927 – miet fil-25 ta' April 2023) kien [[kantant]], attur u attivist [[Ġamajka|Ġamajkan]]-[[Stati Uniti|Amerikan]], li ppopolarizza l-[[mużika]] calypso mal-udjenzi internazzjonali fis-snin 50 tas-seklu 20. Belafonte huwa wieħed mill-ftit artisti tal-ispettaklu li ngħataw Emmy, Grammy, Oscar, u Tony (EGOT). L-iżvolta fil-karriera tiegħu waslet permezz tal-album ''Calypso'' (1956), li kien l-ewwel LP ta' artist solista li bigħ miljun kopja.

Il-'''grammatika tal-Interlingua''' hija bbażata fil-biċċa l-kbira fuq dik tal-[[lingwi Rumanzi]], iżda simplifikata, primarjament taħt l-influwenza tal-Ingliż. Madankollu, il-lingwi ta' kontroll kollha, inklużi l-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u r-[[Lingwa Russa|Russu]], ġew ikkonsultati fl-iżvilupp tal-grammatika. Karatteristiċi grammatikali assenti minn xi waħda mil-lingwi ta' kontroll primarji (Ingliż, Franċiż, Taljan, Spanjol u Portugiż) tneħħew. Pereżempju, la hemm qbil aġġettiv (Ispanjol/Portugiż gatos negros 'qtates suwed'), peress li din il-karatteristika hija nieqsa fl-Ingliż, u lanqas ħinijiet verbali kontinwi (l-Ingliż qed naqra), peress li huma assenti bil-Franċiż. Bil-maqlub, Interlingua għandha artikli, b'differenza mir-Russu, peress li r-Russu huwa lingwa ta' kontroll sekondarja.

'''Avukat''' huwa persuna li tipprattika d-[[dritt]] b'diversi rwoli bħal pereżempju avukat tad-difiża, avukat tal-akkuża, avukat prokuratur jew prokuratur legali, avukat kanonku, [[nutar]] tad-dritt ċivili, avukat konsulent, aġent eżekuttiv legali, jew uffiċjal pubbliku li jħejji, jinterpreta u japplika d-dritt, iżda mhux bħala uffiċjal paralegali jew segretarju eżekuttiv.<ref>Henry Campbell Black, ''Black's Law Dictionary'', 5th ed. (St. Paul: West Publishing Co., 1979), 799.</ref> Ix-xogħol ta' avukat jinvolvi l-applikazzjoni prattika ta' teoriji ġuridiċi u għarfien ġuridiku astratti biex jiġu solvuti problemi speċifiċi individwalizzati, jew biex javvanza l-interessi ta' dawk li jqabbdu lill-avukat jaħdem għalihom biex iwettaq servizzi ġuridiċi. Ir-rwol tal-avukat ivarja ħafna bejn il-ġurisdizzjonijiet legali differenti.<ref>Geoffrey C. Hazard, Jr. & Angelo Dondi, ''Legal Ethics: A Comparative Study'' (Stanford: Stanford University Press, 2004, <nowiki>ISBN 0-8047-4882-9</nowiki>), 20–23.</ref><ref>John Henry Merryman and Rogelio Pérez-Perdomo, ''The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America'', 3rd ed. (Stanford: Stanford University Press, 2007),102–103.</ref>

'''L-Imġarr''' huwa belt u port fix-Xlokk ta’ [[Għawdex]], [[Malta]].

'''Ta' Bakkja''' hija żona f'[[Malta]], fil-limiti ta' [[Ħaż-Żebbuġ]].

Il-'''Fdalijiet ta' Loropéni''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Ruines de Loropéni'') huma sit ta' wirt [[Medjuevu|Medjevali]] qrib ir-raħal ta' Loropéni fin-Nofsinhar tal-[[Burkina Faso]]. Tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2009.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1225/|titlu=Ruins of Lorop&eacute;ni|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-19}}</ref> Dawn il-fdalijiet kienu l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-pajjiż. Is-sit ikopri erja ta' 1,113-il ettaru (2.75 akri) u jinkludi għadd ta' ħitan tal-ġebel li kienu jiffurmaw fortizza Medjevali, l-iżjed waħda ppreservata minn għaxra fl-inħawi. Il-fdalijiet imorru lura mill-inqas xi elf sena. L-insedjament kien okkupat mill-poplu Lohron jew Kulango u gawda perjodu ta' prosperità bis-saħħa tal-kummerċ tad-deheb trans-[[Saħara|Saħarjan]]. Laħaq il-quċċata tiegħu bejn is-sekli 14 u [[Seklu 17|17]] u mbagħad ġie abbandunat fil-bidu tas-seklu 19.<ref name=":0" />
[[File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Loropéni_Ruins_nr.Loropéni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016.05-441-134ap_archeology,excavation_Lorop%C3%A9ni_Ruins_nr.Lorop%C3%A9ni(Poni_Prv.),BF_sun15may2016-1119h.jpg|daqsminuri|L-iskavi [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] tal-fdalijiet f'Mejju 2016.]]

{{Nebbieta|Politika}}
'''John F. Marks''' ([[Isla]], 26 ta' Ġunju 1894 - [[Tas-Sliema]], 14 ta' Settembru 1954)<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Għaqda tal-Kittieba tal-Malti|isem1=|data=|titlu=John F. Marks|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/55572|rivista=|lingwa=mt}}</ref> kien wieħed mill-intellettwali ewlenin li kellu l-[[Partit Laburista]] fil-bidu tiegħu fis-snin 20, li ta sehem kbir biex Jum il-Ħaddiem fl-1 ta' Mejju jiġi ċċelebrat f’[[Malta]].

{{nebbieta|liġi}}
It-terminu '''dritt''' jintuża b'modi differenti:

'''Wales''' (bil-Welsh: ''Cymru'' [ˈkəm.rɨ]) huwa pajjiż li jagħmel parti mir-[[Renju Unit]]. Bħala fruntieri jmiss mal-Ingilterra fil-Lvant, mal-Baħar Irlandiż fit-Tramuntana u fil-Punent, mal-Baħar Ċeltiku fil-Lbiċ u mal-Fliegu ta' Bristol fin-Nofsinhar. Bħala parti miċ-ċensiment tal-2021, il-pajjiż kellu popolazzjoni ta' 3,107,494 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nomisweb.co.uk/sources/census_2021/report?compare=W92000004|titlu=Custom report - Nomis - Official Census and Labour Market Statistics|sit=www.nomisweb.co.uk|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Għandu erja totali ta' 21,218 km<sup>2</sup> (8,192 mil kwadru) u iżjed minn 1,680 mil (2,700 kilometru) ta' kosti.<ref>{{Ċita web|url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-2021-for-administrative-areas-in-the-united-kingdom-v2/about|titlu=Standard Area Measurements (2021) for Administrative Areas in the United Kingdom (V2)|sit=geoportal.statistics.gov.uk|lingwa=en-us|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Fil-biċċa l-kbira huwa muntanjuż, bl-ogħla qċaċet tiegħu fit-Tramuntana u fiż-żoni ċentrali, inkluż [[Snowdon]] (''Yr Wyddfa''), l-ogħla quċċata.<ref>{{Ċita web|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160108051201/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|titlu=UK Government Web Archive|sit=webarchive.nationalarchives.gov.uk|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Il-pajjiż jinsab fi ħdan iż-żona miti tat-Tramuntana u għandu klima marittima varjabbli. Il-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt hija [[Cardiff]].

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

{{stub}}
{{ottubru}}
1898 - Is-Soċjetà Filarmonika Victory - Xagħra (Banda Victory) ġiet twaqqfet uffiċjalment u kienet l-ewwel banda mwaqqfa fl-irħula kollha t’Għawdex.

Il-'''Mużew tal-Arti Kontemporanja''' (Kroat: ''Muzej suvremene umjetnosti'', spiss imqassar għal '''MSU''') huwa mużew tal-arti kontemporanja li jinsab fi Vjal Dubrovnik [[Żagreb|f'Żagreb]], [[Kroazja|il-Kroazja]] . Huwa l-akbar u l-aktar mużew modern fil-pajjiż.<ref name="jut1">{{Ċita aħbar|kunjom=Mamić|isem=Tomislav|data=6 October 2009|titlu=Nakon otvaranja MSU na redu su drugi muzeji|url=http://www.jutarnji.hr/nakon-otvaranja-msu-na-redu-su-drugi-muzeji/319782/|pubblikazzjoni=[[Jutarnji list]]|lingwa=hr|data-aċċess=4 March 2010}}</ref><ref name="msu">{{Ċita web|url=http://www.msu.hr/#/hr/14391/|titlu=MSU otvorenje: osnovne informacije|sit=msu.hr|pubblikatur=Museum of Contemporary Art, Zagreb|lingwa=hr|data-aċċess=4 March 2010}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem= San Bażilju l-Kbir
|stampa=Basil of Caesarea.jpg
|desk_stampa=
|data_twelid=329
|post_twelid=Ċesarea fil-Kappadoċja
|data_mewt=1 ta' Jannar, 379
|post_mewt=Ċesarea fil-Kappadoċja 
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=1 ta' Jannar fil-Lvant, 2 ta' Jannar fil-Punent
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=ilbies ta' iskof Grieg
|patrun=l-ordni tal-patrijiet Bażiljani, ħaddiema fl-isptarijiet, riformaturi, il-Kappadoċja
}}
'''San Bażilju l-Kbir''' (Kappadoċja, 330 w.K. - 379 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri Insara tal-[[Knisja Kattolika|Knisja]] tal-Lvant.

]]
'''Tabib''' jew '''prattikant mediku''' huwa professjonist li jipprattika l-[[mediċina]], u xogħlu hu li jippromwovi u jissorvelja s-saħħa jew ifejjaq lill-pazjenti permezz tal-istudju, id-dijanjożi, il-pronjożi u t-trattament tal-mard, tal-feriti, u ta’ problemi fiżiċi u mentali oħra. It-tobba, fil-prattika tagħhom, jistgħu jiffukaw fuq ċertu kategoriji ta’ mard, tipi ta’ pazjenti, u metodi ta’ trattament—magħruf bħala speċjalizzazzjonijiet—jew jassumu r-responsabbiltà għall-għoti tal-kura medika kontinwa u komprensiva lill-individwi, lill-familji u lill-komunitajiet—magħrufa bħala prattika ġenerali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.who.int/hrh/statistics/Health_workers_classification.pdf?ua=1|titlu=Classifying health workers|kunjom=L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa}}</ref> Il-prattika medika tirrikjedi kemm għarfien dettaljat tad-dixxiplini akkademiċi, bħall-[[anatomija]] u l-[[fiżjoloġija]], il-mard sottostanti u t-trattament tiegħu—ix-[[Xjenza|''xjenza'']] tal-mediċina—kif ukoll kompetenza deċenti fil-prattika applikata tagħha—[[L-Arti|l-arti]] u s-[[sengħa]] tal-mediċina.

, l-[[Italja]]]]
L-'''arkeoloġija''' hija l-istudju xjentifiku tal-attività [[Bniedem|umana]] permezz tal-irkupru u l-analiżi tal-[[kultura]] materjali. Reġistru arkeoloġiku jikkonsisti mill-artefatti, l-[[arkitettura]], il-bijofatti jew l-ekofatti, is-siti, u l-pajsaġġi kulturali. L-arkeoloġija tista' titqies kemm bħala [[Xjenzi soċjali|xjenza soċjali]] kif ukoll bħala fergħa tal-umanitajiet.<ref>Renfrew u Bahn (2004 [1991]:13)</ref><ref>Sinclair A (2016), "The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language", ''Internet Archaeology'' (42).</ref> Fl-[[Ewropa]] spiss titqies jew bħala dixxiplina jew inkella bħala sottoqasam ta' dixxiplini oħra, filwaqt li f[[L-Amerika ta' Fuq|l-Amerka ta' Fuq]] l-arkeoloġija hija sottoqasam tal-[[Antropoloġija|antopoloġija]].<ref>Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2010), ''Cultural Anthropology: The Human Challenge'' (13th ed.), Cengage Learning, ISBN 978-0-495-81082-7. pp. 7, 14.</ref>

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

Il-'''Pont ta'''' '''Vizcaya''' (bil-[[Lingwa Baska|Bask]]: ''Bizkaiko Zubia'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Puente de Vizcaya'') huwa pont trasportatur li jikkollega l-irħula ta' [[Portugalete]] u [[Las Arenas]] (parti minn [[Getxo]]) fil-provinċja ta' Biskajja ta' [[Spanja]], min-naħa għall-oħra tal-bokka tax-xmara [[Nervion]].

Il-'''Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg''' (bl-[[Lingwa Żvediża|Iżvediż]]: ''Engelsbergs bruk''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Engelsberg Ironworks'') hija fabbrika tal-[[ħadid]] li tinsab f'[[Ängelsberg]], li huwa villaġġ fil-Muniċipalità ta' Fagersta f'Västmanland, l-[[Żvezja|Iżvezja]]. Inbniet fl-1681 minn [[Per Larsson Gyllenhöök]] (1645-1706) u ġiet żviluppata f'waħda mill-iżjed fabbriki tal-ħadid moderni fid-[[Id-Dinja|dinja]] fil-perjodu 1700-1800. Il-fabbrika tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/556/|titlu=Engelsberg Ironworks|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-09}}</ref>

'''Werrej''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Table of Contents'' jew ''TOC'') huwa lista li ġeneralment tkun tinsab fuq paġna jew iktar qabel il-bidu ta’ xogħol bil-miktub, bit-titli, bil-kapitli, bit-taqsimiet u bil-paġni fejn dawn ikunu jinsabu.<ref name=":0">Gerald J. Alred; Charles T. Brusaw; Walter E. Oliu (2003). Handbook of Technical Writing. <nowiki>ISBN 0-312-30923-6</nowiki>.</ref>

{{stub|Sesswalità}}
[[File:1873_Pierre_Auguste_Cot_-_Spring.jpg|thumb|Pierre Auguste Cot (1873)]]

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Forrest''' (''Ochotona forresti'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Ochotonidae]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Lagomorpha]] mifruxa fl-[[Asja]] f'ambjent ta' rdum mal-ġnub tal-muntanji li jħarsu lejn ix-xemx f'għoli ta' mhux inqas minn 2,600 [[metru]] u mhux aktar minn 4,400 m.

{{Automatic taxobox}}

Id-'''Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell''' huma erbat idjar f'[[Brussell]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Belġju]], li ġew imniżżla flimkien bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1005/|titlu=Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-23}}</ref> L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-[[arkitett]] Belġjan [[Victor Horta]] (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-''[[Art Nouveau]]'' matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.

{{wikifikazzjoni}}
{{Nebbieta|Bijoloġija}}
{{Automatic taxobox}}
'''''Lepisma saccharina''''' huwa [[insett]] żgħir li jibża' mid-dawl u m'għandux ġwienaħ. ''Lepisma saccharina'' hija magħrufa wkoll bħala l-''ħuta fiddiena'', u dan minħabba l-kulur griż fiddien li għandha fuq ġisimha. Dan l-insett jgħix fuq il-[[karboidrati]] bħaz-[[zokkor]], li jispjega l-oriġini tal-isem xjentifiku.

Il-'''Gżira ta' Kunta Kinteh''', li qabel kienet tissejjaħ il-'''Gżira ta' Ġakbu''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''James Island'') u l-'''Gżira ta' Sant'Indrija''' (bl-Ingliż: ''St Andrew's Island''), hija gżira fix-xmara Gambja, 30 kilometru (19-il mil) mill-bokka tax-xmara u qrib Juffureh fir-Repubblika tal-[[Gambja]]. Il-Forti ta' Ġakbu jinsab fil-gżira. Tinsab inqas minn 3.2 kilometri (2 mili) minn Albreda fix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara. Bħala sit [[Storja|storiku]] importanti għall-kummerċ tal-[[Skjavitù|iskjavi]] tal-Punent tal-Afrika, il-gżira tniżżlet bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003, flimkien ma' siti relatati, inkluż [[kappella]] [[Portugall|Portugiża]] u maħżen kolonjali f'Albreda, il-Binja ta' Maurel Frères f'Juffureh, u l-Forti ta' Bullen u l-Batterija tas-Sitt Kanuni, li jinsabu fil-bokka tax-xmara Gambja.'''<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/761/|titlu=Kunta Kinteh Island and Related Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-22}}</ref>'''

'''Nicolas-Joseph Cugnot''' (twieled fis-26 ta' Frar 1725 – miet fit-2 ta' Ottubru 1804) kien inventur [[Franza|Franċiż]] li bena l-ewwel vettura tal-art sħiħa, mekkanika u awtopropulsiva fid-[[Id-Dinja|dinja]], imsejħa l-"Fardier à vapeur" — li effettivament kienet l-ewwel [[karozza]] fid-dinja.

|label2=Organizzazzjonijiet reġjonali ewlenin|data2=[[Unjoni Afrikana]], [[Lega Għarbija]], [[Magreb Għarbi Unjoni]], [[COMESA]], [[Komunità Stati Saħel-Saħara]], [[Unjoni għall-Mediterran]]|label3=Populazzjoni|data3=105,095,436 (2021*)<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |titlu=COUNTRY COMPARISON :: POPULATION |websajt=[[The World Factbook]] |pubblikatur=Central Intelligence Agency |lingwa=en |data-aċċess=6 Awwissu 2018 |arkivju-data=2011-09-27 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref>|label4=Densità tal-popolazzjoni|data4={{#expr:101095436/6045741 round 2}}/km<sup>2</sup>|label5=Erja|data5=6,045,741km<sup>2</sup>|label6=PGD PPP|data6=$1.299 triljun (2020)|label7=PGD PPP per capita|data7=$12,628 (2020)|label8=PGD nominali|data8=$382.780 biljun (2020)|label9=PGD nominali per capita|data9=$3,720 (2020)|label10=Lingwi|data10={{plainlist|
*[[Għarbi]] ([[Għarbi Magrebi]])
*[[Lingwi Berberi]]
*[[Lingwa Franċiż|Franċiż]]
*[[Lingwa Spanjol|Spanjol]]
*[[Haketia]]
*[[Korandje]]
}}|label11=Reliġjon|data11=[[Iżlam Sunni]], [[Kristjaneżmu]] u [[Ġudaiżmu]]|label12=Żoni tal-Ħin|label15=[[ISO 3166|ISO 3166 kodiċi]]|data15=}}Il-'''Magreb''' jew il-'''Magħreb''' (/ˈmaɡrəb/; [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), magħruf ukoll bħala l-'''Magreb l-Għarbi''' (Għarbi: المغرب العربي, <small>rum.</small> ''al-Magħrib al-Għarabi'') u l-'''Majjistral tal-Afrika''',<ref>[http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html English for Students: Northwest Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721192413/http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html|date=21 July 2018}} english-for-students.com</ref> hija l-parti tal-punent tad-[[dinja Għarbija]]. Ir-reġjun jinkludi l-punent u ċ-ċentru tal-[[L-Afrika ta' Fuq|Afrika ta' Fuq]], inklużi l-[[Alġerija]], il-[[Libja]], il-[[Mawritanja]], il-[[Marokk]] u t-[[Tuneżija]]. Il-Magreb jinkludi wkoll it-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] (ikkontrollat l-aktar mill-Marokk u parzjalment mir-[[Repubblika Għarbija Demokratika Sahrawi|Repubblika Għarbija Saħrawija Demokratika]]). Mill-2018, ir-reġjun kellu popolazzjoni ta' aktar minn 100 miljun ruħ.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Hortobágy''' (pronunzja bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [ˈhortobaːɟ]) huwa park nazzjonali b'erja ta' 800 km<sup>2</sup> fil-Lvant tal-[[Ungerija]], li huwa rikk fil-[[folklor]] u fl-[[Storja|istorja]] [[Kultura|kulturali]]. Il-park, li huwa parti mill-Pjanura l-Kbira ta' Alföld, ġie ddeżinjat bħala park nazzjonali fl-1973 (l-ewwel wieħed fl-Ungerija), u tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/474/|titlu=Hortob&aacute;gy National Park - the &lt;i&gt;Puszta&lt;&#x2f;i&gt;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-21}}</ref> Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa l-ikbar żona protetta fl-Ungerija u l-ikbar bur tal-ħaxix seminaturali fl-[[Ewropa]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.whcmeeting.hu/hu/information/venue.html|titlu=A Vilagorokseg Bizottsag 26. Ulese|data=2007-12-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071209021004/http://www.whcmeeting.hu/hu/information/venue.html|arkivju-data=2007-12-09|url-status=dead}}</ref>

{{Novembru}}
It-'''22 ta' Novembru''' hija it-326 ġurnata tal-[[Kalendarju Gregorjan]] (it-327 fis-[[sena bisestili|snin bisestili]]). Hemm 39-il jum li jifdal sa l-aħħar tas-sena.
==Ġrajjiet==
* [[498]] &ndash; Wara l-mewt ta' [[Pope Anastasius II|Anastasius II]], [[Popa Symmachus|Symmachus]] kien elett Papa fil-[[Palazz Lateran]], filwaqt li [[Antipope Laurentius|Laurentius]] ġie elett Papa f'[[Basilica di Santa Maria Maggiore|Santa Maria Maggiore]].
* [[845]] &ndash; L-ewwel Re tal-[[Brittanja]], [[Nominoe]] għeleb lir-Re Frank [[Charles the Bald]] fil-[[Battalja ta' Ballon]] qrib [[Redon]].
*[[1286]] &ndash; Il-qtil tar-Re [[Eric V tad-Danimarka]], il-qtil tal-aħħar monarkija Daniża.
*[[1307]] &ndash; [[Papa Klement V]] ħareġ il-barri papali ''[[Pastoralis Praeeminentiae]]'' li struzzjona il-Monarki kristjani kollha fl-Ewropa u arresta lit-[[Templari]] kollha u ħatfu l-assi tagħhom.
*[[1573]] &ndash; Instabet Il-Belt [[Brażil]]jana [[Niterói]].
*[[1574]] &ndash; Skoperti l-[[Gżejjer Juan Fernández]] taċ-[[Ċili]].
*[[1635]] &ndash; [[Formosa Olandiża|Forzi kolonjali Olandiżi]] fit-[[Tajwan]] tniedew [[kampanja paċifika Olandiż fuq Formosa|kampanja paċifika]] kontra [[Aboriġini Tajwaniżi|irħula indiġeni]], jirriżulta kontroll Olandiż tan-nofs u tan-nofsinhar tal-gżira.
*[[1718]] &ndash; Barra mill-kosta ta' [[North Carolina]], il-pirat [[Renju tal-Gran Brittanja|Britaniku]] Edward Teach (aħjar magħruf bħala "[[Blackbeard]]") jinqatel f'battalja minn parti, mmexxija mill-[[Flotta Rjali]] Logutenent [[Robert Maynard]].
*[[1812]] &ndash; [[Gwerra tal-1812]]: 17-il Gwardjani Indjani jinqatlu fil-[[Battalja ta' Wild Cat Creek]].
*[[1837]] &ndash; [[Ġurnalist]] u [[politiku]] [[Kanada|Kanadiż]] [[William Lyon Mackenzie]] jitlob għal [[ribelljoni]] kontra r-[[Renju Unit]] fl-esej tiegħu "To the People of Upper Canada", li kient ippubblikata fil-gazzetta tiegħu ''The Constitution''.
*[[1858]] &ndash; [[Denver|Denver, Colorado]] instabet.
*[[1864]] &ndash; [[Gwerra Ċivili Amerikana]]: [[Marzu ta' Sherman għall-Baħar]]: [[L-Istati konfederiti tal-Amerika| konfederit]] Ġenerali [[John Bell Hood]] invada lil-[[Tennessee]] f'tentattiv mingħajr suċċess biex ġibed [[L-Istati Uniti|Unjoni]] Ġenerali [[William T. Sherman]] mill-[[Ġorgja (stat tal-S.U.)|Ġorgja]].
*[[1869]] &ndash; Ġewwa [[Dumbarton]], [[Skozja]], il-''[[clipper]]'' ''[[Cutty Sark]]'' ġie mniedi &ndash; wieħed mill-aħħar ''clippers'' li ġew mibnija, u l-unika wieħed li għadu ħaj illum.
*[[1908]] &ndash; Il-[[Kungress tal-Monastir]] jstabbilixxa l-[[alfabett Albaniż]].
*[[1928]] &ndash; L-ewwel prestazzjoni tal-''[[Boléro]]'' ta' [[Maurice Ravel|Ravel]]  ħadet post f'[[Pariġi]].
*[[1935]] &ndash; Iċ-''[[China Clipper]]'', huwa l-ewwel tras-posta paċifiku u s-servizz tal-passiġġieri, telaq minn [[Alameda, California]] għal-ewwel titjira kummerċjali tagħha. Ġimgħa wara, huwa wasal fid-destinazzjoni tiegħu, [[Manila]].
*[[1940]] &ndash; [[It-Tieni Gwerra Dinjija]]: Wara l-bidu [[Gwerra Griega-Taljana|invażjoni Taljana]], it-truppi [[Renju tal-Greċja|Grieg]] għamlu kontra attack lil [[Albanija taħt Italja|okkupati-Taljani Albanija]] u qabdu lil-[[Korytsa]].
*[[1942]] &ndash; It-Tieni Gwerra Dinjija: [[Battalja ta' Stalingrad]] &ndash; Il-Ġeneral [[Friedrich Paulus]] bagħat [[telegramma]] lil [[Adolf Hitler]] li qalet li s-sitt armata Ġermaniża hija mdawra.
*[[1943]] &ndash; It-Tieni Gwerra Dinjija: [[Gwerra Paċifika|Gwerra fil-Paċifiku]] &ndash; Il-President tal-[[L-Istati Uniti|I.S.]] [[Franklin D. Roosevelt]], Il- Prim Ministru Brittaniku [[Winston Churchill]] u l-mexxej Ċiniż [[Chiang Kai-Shek]] jiltaqgħu f'[[Kajr]], fl-[[Eġittu]], biex jiddiskutu modi biex jelgħbu lil-[[Ġappun]]. 
*  1943   &ndash; Il-[[Libanu]] kisbu l-indipendenza minn [[Franza]].
*[[1954]] &ndash; Il-[[Soċjetà Umana tal-Istati Uniti]] instabet.
*[[1963]] &ndash; F'[[Dallas|Dallas, Texas]], Il-President Amerikan [[John F. Kennedy]] huwa [[assassinju ta' John F. Kennedy|assassinat]] u l-Gvernatur ta' [[Texas]] [[John B. Connally]] huwa serjament midrub. Is-Suspett fuq [[Lee Harvey Oswald]] huwa tard maqbud u akkużat bil-qtil ta' kemm il-President u l-[[uffiċjal tal-pulizija]] [[J. D. Tippit]]. Oswald kien maqtul wara jumejn minn [[Jack Ruby]] sakemm kien fil-kustodja tal-pulizija.
*[[1967]] &ndash; [[Sigurtà tal-UN Kunsill tal-Riżoluzzjoni 242]] huwa adottat mill-[[Sigurtà tal-Kunsill tal-UN]], tistabbilixxi sett ta' prinċipji ta' gwida mmirata lejn in-negozjati għal-ftehim ta' paċi bejn l-[[Għarab]] u l-[[Iżraeljani]].
*[[1969]] &ndash; Fil-[[Futbol Amerikan]], l-[[Michigan Wolverines football|Università ta' Michigan]] qalbet għal-[[Ohio State Buckeyes football|Università Statali ta' Ohio]], 24-12, l-ewwel staġun ta' [[Bo Schembechler]] bħala kowċ ta' Michigan. Ir-rebħa tpaċi l-Gwerra ta' għaxar Snin bejn Schembechler u [[Woody Hayes]].
*[[1973]] &ndash; [[Ordine Nuovo]] jitneħħa mill-organizzazzjoni Faxxista Taljana.
*[[1974]] &ndash; The [[Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti]] tagħti stat ta' osservatur lil-[[Organizzazzjoni Liberja tal-Palestina]].
*[[1975]] &ndash; [[Juan Carlos ta' Spanja|Juan Carlos]] jiġi ddikjarat ir-[[Lista ta' rejiet Spanjoli|Re ta' Spanja]] wara l-mewt ta' [[Francisco Franco]].
*[[1977]] &ndash; Il-''[[British Airways]]'' tinawgura servizz regolari supersoniċi tal-[[Concorde]] mill-[[Londra]] sa [[New York]].
*[[1986]] &ndash; [[Mike Tyson]] rebaħ lil-[[Trevor Berbick]] biex sar l-iżgħar ċampjin fl-istorja tal-boksing.

Il-'''Knejjes tal-Moldavja''' huma tmien knejjes Ortodossi Rumeni rappreżentattivi (minn għadd ferm ikbar) li jinsabu fil-Kontea ta’ [[Suceava]], fit-Tramuntana tal-[[Moldavja]], ir-[[Rumanija]], u nbnew bejn l-1487 u l-1583. 

'''Ħamrun Spartans Football Club''' hu [[klabb tal-futbol]] [[Malta|Malti]] bbażat il-[[Ħamrun]]. It-tim rebaħ l-[[L-Ewwel Diviżjoni Maltija|Ewwel Diviżjoni Maltija]] fl-2007. Wara l-promozzjoni għal-[[Premier League Malti]] lis-Spartans spiċċaw fis-6 post fl-2008 u rnexxielhom jibqgħu fl-ogħla diviżjoni s'issa.

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}
== Proprjetajiet ==

Il-'''Maltin''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maltese'', bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''Maltesi'') huma nazzjon u grupp etniku indiġenu ta’ [[Malta]] li jitkellmu bil-[[Lingwa Maltija|Malti]], lingwa [[Semitiku|Semitika]]. Malta hija gżira f’nofs il-[[Baħar Mediterran]]. Inklużi fil-grupp etniku definit mill-Maltin hemm ukoll l-''Għawdxin'' (bl-Ingliż: ''Gozitans'', bit-Taljan: ''Gozitani'') li jgħixu fil-gżira ta’ [[Għawdex]].

'''Peri-Khan Sofieva''' (bl-Ażerbajġani: ''Pərixan Sofiyeva'', bil-Georgian: ფერიხან სოფიევა; twieldet fl-1884 – mietet fl-1953) kienet l-ewwel mara [[Iżlam|Musulmana]] li ġiet eletta.

'''Venera 7''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Венера-7, litteralment<small> </small>"[[Venere (pjaneta)|Venere]] 7") kien inġenju spazjali [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]], li kien parti mill-programm Venera ta' sondi lejn Venere. Meta l-inġenju niżel fuq wiċċ il-[[pjaneta]] Venere fil-15 ta' Diċembru 1970, sar l-ewwel inġenju spazjali li niżel bil-galbu fuq pjaneta oħra u l-ewwel wieħed li ttrażmetta ''data'' minn hemmhekk għad-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html|titlu=Onward from Venus - TIME|data=2008-12-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20081221214000/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,909834,00.html|arkivju-data=2008-12-21|url-status=dead}}</ref><ref>Siddiqi 2018, pp. 1, 3.</ref>

Il-'''Qutb Minar''', spellut ukoll '''Qutub Minar''' u '''Qutab Minar''', huwa minaret u "torri tal-vitorja" li jifforma parti mill-kumpless ta' Qutb, li jinsab fis-sit tal-eqdem belt iffortifikata ta' [[New Delhi|Delhi]], Lal Kot, stabbilita mir-Rajput ta' Tomara.<ref>{{Ċita web|url=https://www.wmf.org/publication/qutb-minar-complex-and-its-surroundings|titlu=Qutb Minar Complex and its Surroundings|sit=World Monuments Fund|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref> Il-kumpless tal-Qutb Minar huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-inħawi ta' Mehrauli fin-Nofsinhar ta' Delhi, l-[[Indja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/233/|titlu=Qutb Minar and its Monuments, Delhi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref><ref>Singh (2010). ''Longman History & Civics ICSE 7''. Pearson Education India. p. 42. ISBN <bdi>978-81-317-2887-1</bdi>.</ref> Huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fil-belt, u nbena l-iktar bejn l-1199 u l-1220.<ref>{{Ċita web|url=http://qutubminardelhi.com/quwwat-ul-islam-mosque/|titlu=Quwwat-ul-Islam Mosque - Qutub Minar|data=2015-07-25|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-23|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150725164517/http://qutubminardelhi.com/quwwat-ul-islam-mosque/|arkivju-data=2015-07-25|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>Ali Javid; ʻAlī Jāvīd; Tabassum Javeed (1 July 2008). ''World Heritage Monuments and Related Edifices in India''. pp. 14, 105, 107, 130. ISBN <bdi>9780875864846</bdi>.</ref>

{{wikifikazzjoni}}
</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 52
|PGD_PSX_per_capita          = $37,657<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 20
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.901<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf  |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 15
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Konsolidazzjoni
|nota_sovranità              = Seklu 8
|valuta                      = [[Krone Daniż]]
|kodiċi_valuta               = DKK
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.dk]]
|kodiċi_telefoniku           = +45
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $313.637 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 32
|PGD_nominali_per_capita     = $56,202<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 8
|nota1                       = 
}}

'''Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón''' jew '''Frida Kahlo''' twieldet fis-[[6 ta' Lulju]] [[1907]] ġewwa Coyoacan, il-Belt tal-Messiku u mietet fit-[[13 ta' Lulju]] [[1954]]. Hija kienet [[pittura|pittriċi]] li kellha sehem importanti fil-moviment artistiku Messikan ta' żmienha. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Ir-[[Rumanija]] aċċettat il-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji fis-16 ta' Mejju 1990, u b'hekk is-siti storiċi u naturali tagħha saru eliġibbli biex jiżdiedu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/RO|titlu=Romania - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120419094446/http://whc.unesco.org/en/statesparties/hr|arkivju-data=2012-04-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum ġurdien ta' denbu oħxon komuni''' jew l-'''opossum ta' denbu oħxon komuni''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys pusillus'', huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]], nattiv fil-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].

'''Trojja''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Τροία; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy'') jew '''Ilium''' (bil-Grieg: Ίλιον) kienet belt antika li kienet tinsab f'[[Hisarlik]], illum il-ġurnata fit-[[Turkija]], 30 kilometru fil-Lbiċ ta' [[Çanakkale]]. Il-belt hija magħrufa bħala l-post fejn hija ambjentata l-ġrajja tal-[[mitoloġija Griega]] tal-[[Gwerra ta' Trojja]]. 

{{stub|Informatika}}

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''Wadi Rum''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: وادي رم‎ ''Wādī Ramm''), magħruf ukoll bħala '''Wied il-[[Qamar]]''' (bl-Għarbi: وادي القمر‎ ''Wādī al-Qamar''), huwa wied maqtugħ fil-blat ramli u fil-granit b’pajsaġġ ta’ [[deżert]], li jinsab xi 60 kilometru fil-Lvant ta’ [[Aqaba]], fin-Nofsinhar tal-Ġordan. Wadi Rum huwa l-ikbar ''wadi'' (wied ġebli) fil-[[Ġordan]]<ref>Mannheim, Ivan (1 December 2000). ''Jordan Handbook''. Footprint Travel Guides. p. 293. ISBN <bdi>978-1-900949-69-9</bdi>.</ref> u sar [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.

'''Frank Donald Drake''' (twieled fit-28 ta' Mejju 1930 – miet fit-2 ta' Settembru 2022) kien astronomu u astrofiżiku [[Stati Uniti|Amerikan]]. Drake wettaq studji bir-radju sinifikanti tal-pjaneti u kien involut b'mod notevoli fl-ewwel tfittxija għal intelliġenza ekstraterrestri, inkluż fl-ewwel tentattivi ta' osservazzjoni ta' detezzjoni tal-komunikazzjoni ekstraterrestri fl-1960 fil-Proġett Ozma, u żviluppa l-ekwazzjoni ta' Drake, bħala l-ħallieq tal-messaġġ ta' Arecibo, kodifikazzjoni diġitali ta' deskrizzjoni astronomika u bijoloġika tad-[[Id-Dinja|Dinja]] u l-ħlejjaq li jgħixu fiha għal trażmissjoni fl-univers, u bħala wieħed mill-ewwel fiduċjarji tal-Istitut SETI.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Overbye|isem=Dennis|data=2022-09-05|titlu=Frank Drake, Who Led Search for Life on Other Planets, Dies at 92|url=https://www.nytimes.com/2022/09/05/science/space/frank-drake-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-09-07}}</ref>

'''Il-Kastell ta’ Lida''' ( Belarusian: Лідскі замак, Lithuania: ''Lydos pilis'') kienet waħda minn diversi ċitadelli li nbniet mill-[[Gran Duka]] [[ Gediminas |Gediminas]] tal-[[Litwanja]] fis-seklu 14 kmieni biex tiddefendi l-artijiet tiegħu kontra l-espansjoni tal-Kavallieri Teutoniċi. Rabtiet oħra f'din il-katina tad-difiża kienu jinkludu [[ Kastell Hrodna Qadim |Hrodna]], [[ Kastell Navahrudak |Navahrudak]], [[ Kastell Kreva |Kreva]], [[ Kastell Medininkai |Medininkai]] u [[ Kastell tal-Peniżola Trakai |Trakai]]. Il-belt moderna ta' [[ Lida |Lida]], il-[[Bjelorussja|Belarussja]] kibret madwar dan il-kastell. Il-Kastell ta’ Lida hu {{Convert|141|m|ft}} il-fuq mil-livell tal-baħar. <ref>[http://elevationmap.net/castle-of-lida-lida-belarus?latlngs=%2853.8874691,25.303354799999966%29 Lida Castle Altitude and Position]</ref>

Il-'''Palazzi Rjali ta'''' '''Abomey''' huma 12-il palazz mifruxa f'erja ta' 40 ettaru (100 akru) fil-qalba tar-raħal ta' [[Abomey]] fil-[[Benin]], li qabel kien il-[[belt kapitali]] tar-Renju ta' Dahomey tal-Punent tal-[[Afrika]]. Ir-renju ġiet stabbilit fl-1625 mill-poplu Fon li żviluppah f'imperu militari u kummerċjali setgħan, li kellu dominanza fil-kummerċ mal-merkanti [[Ewropa|Ewropej]] tal-[[Skjavitù|iskjavi]] tul il-Kosta tal-Iskjavi sal-aħħar tas-seklu 19, li kienu jbigħulhom il-priġunieri tal-gwerra tagħhom. Fil-quċċata tar-renju, il-palazzi kienu jesgħu sa 8,000 ruħ. Il-palazz tar-re kien jinkludi binja ta' żewġ sulari magħrufa bħala d-"dar tal-molluski" jew ''akuehue''.<ref>Stiansen, Endre; Guyer, Jane I. (1999). ''Credit, currencies, and culture: African financial institutions in historical perspective''. Nordic Africa Institute. p. 30. ISBN <bdi>978-91-7106-442-4</bdi>.</ref> Taħt is-suċċessjoni tat-tnax-il re mill-1625 sal-1900, ir-renju stabbilixxa ruħu bħala wieħed mill-iktar setgħana tal-kosta tal-Punent tal-Afrika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/323bis.pdf|titlu=Evalwazzjoni UNESCO}}</ref><ref>Swadling, Mark (1992). ''Masterworks of man & nature: preserving our world heritage''. Harper-MacRae. ISBN <bdi>978-0-646-05376-9</bdi>.</ref><ref>''Royal Palaces of Abomey, Benin'' Save Our History, The History Channel.</ref>

{{Grammatika}}

'''Greenland''', xi kultant magħrufa wkoll bħala l-'''Groenlandja''', (bil-lingwa ta' Greenland: ''Kalaallit Nunaat'', pronunzjata: [kalaːɬːit nʉnaːt]; bid-[[Lingwa Daniża|Daniż]]: ''Grønland'', pronunzjata: [ˈkʁɶnˌlænˀ]) hija territorju awtonomu fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] tar-Renju tad-[[Danimarka]].<ref>Dallen J. Timothy (2020). ''Tourism in European Microstates and Dependencies: Geopolitics, Scale and Resource Limitations''. CABI. p. 94. ISBN <bdi>978-1-78924-310-9</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.gfbv.it/3dossier/eu-min/autonomy.html|titlu=The working autonomies in Europe. Territorial autonomy as a means of minority protection and conflict solution in the European experience - An overview and schematic comparison, 19.6.2006|sit=www.gfbv.it|data-aċċess=2023-08-19}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|titlu=Greenland|data=2019-08-30|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190830110832/http://www.world-autonomies.info/tas/Greenland/Pages/default.aspx|arkivju-data=2019-08-30|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/index_en|titlu=International Partnerships|data=2023-08-11|sit=international-partnerships.ec.europa.eu|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-19}}</ref> Hi wieħed minn tliet territorji li jiffurmaw ir-Renju tad-Danimarka; l-oħrajn huma l-art kontinentali [[Ewropa|Ewropea]] tad-Danimarka u l-[[Gżejjer Faroe]]. Iċ-ċittadini ta' dawn it-tliet territorji huma ċittadini tad-Danimarka u ċittadini tal-[[Unjoni Ewropea]]. Il-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt ta' Greenland hija [[Nuuk]].<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Greenland|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/|data-aċċess=2023-08-19|lingwa=en|data=2023-07-25|pubblikatur=Central Intelligence Agency}}</ref> Greenland tinsab bejn l-[[Oċean Artiku]] u l-[[Oċean Atlantiku]], fil-Lvant tal-Arċipelagu Artiku [[Kanada|Kanadiż]]. Hija l-ikbar gżira fid-[[Id-Dinja|dinja]], kif ukoll l-iżjed territorju fit-Tramuntana tad-dinja – il-Gżira ta' Kaffeklubben lil hinn mill-kosta tat-Tramuntana hija l-iżjed art fit-Tramuntana tad-dinja, u l-Kap Morris Jesup fuq l-art kontinentali tat-territorju kien maħsub li kien l-iżjed art fit-Tramuntana tad-dinja sas-snin 60 tas-seklu 20.

Is-'''Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca''' jinsab fil-provinċja ta' [[Burgos]] fit-Tramuntana ta' [[Spanja]] u huwa notevoli għall-evidenza li nstabet fih ta' okkupazzjoni [[Bniedem|umana]] [[Preistorja|preistorika]] bikrija. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/989/|titlu=Archaeological Site of Atapuerca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref>

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Fjandri tal-Punent<br />([[Lingwa Olandiża|Olandiż]]:''West-Vlaanderen'')'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 
|-
|'''Pajjiż'''
|{{bandiera|Belġju}}
|-
|'''Reġjun'''
|{{bandiera|Reġjun Fjamming}}
|-
| '''Kapital'''
| [[Bruges]]
|-
|'''Gvernatur'''
|[[Carl Decaluwé]]
|-
|'''[[Erja]]'''
|3,125 km2 (1,207 mi kw)
|-
|'''[[Popolazzjoni]]'''<br />&nbsp;- Total: <br />&nbsp;- [[Densità tal-Popolazzjoni|Densità]]:
|<br />1,164,967<br />370/km2 (970/mi kw)
|-
|'''Websajt'''
|[https://web.archive.org/web/20091030164749/http://www.west-vlaanderen.be/EN/Pages/default.aspx Sit Uffiċjali]
|}

{{wikifikazzjoni}}

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 112 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 5,180,000
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2000
|densità_popolazzjoni_km2    = 16
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 41
|poż_densità_popolazzjoni    = 201 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $197.476 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=65&pr.y=7&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=172&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Finlandja |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2013-04-17}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $36,395<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.892<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14}}</ref>
|poż_IŻU                     = 21
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tal-Finlandja|Indipendenza]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Gran Dukat tal-Finlandja|Awtonomija]]<br />mar-<small>[[Russja]]</small>
|data_stabbilit1             = 29 ta' Marzu 1809
|avveniment_stabbilit2       = [[Dikjarazzjoni Finlandiża tal-Indipendenza|Indipendenza]]<br /><small>mir-[[Federattiva Sovjetika Repubblika Soċjalista Russa|Russja Sovjetika]]</small>
|data_stabbilit2             = 6 ta' Diċembru 1917
|avveniment_stabbilit3       = Rikonoxxuta<br />mir-<small>Russja Sovjetika</small>
|data_stabbilit3             = 4 ta' Jannar 1918
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin Ewropew tal-Lvant|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = [[Ħin Ewropew tal-Lvant tas-Sajf|EEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +3
|cctld                       = [[.fi]]{{,}}[[.ax]]&nbsp;<sup>1</sup>
|kodiċi_telefoniku           = +358
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $250.126 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $46,098<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = Id-dominju [[.eu]] hija wkoll użata, din hija maqsuma ma' membri stati tal-[[Unjoni Ewropea]]. Id-dominju [[.ax]] hija riżervata għall-provinċja awtonoma tal-[[Gżejjer Åland]].
}}

Il-'''Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: ''Тро́ице-Се́ргиева ла́вра''; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Trinity Lavra of St. Sergius'') hija l-iżjed monasteru importanti tar-[[Russja]] u ċ-ċentru spiritwali tal-[[Knisja Ortodossa Russa]]. Il-''[[lavra]]'' (tip partikolari ta' monasteru) tinsab fir-raħal ta' [[Sergiyev Posad]], madwar 70 kilometru fil-Grigal tal-[[belt kapitali]] [[Moska]] fid-direzzjoni tat-triq li twassal sa [[Yaroslavl]], u attwalment tospita iżjed minn 300 patri.

'''''Anomotherium''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti (il-baqar tal-baħar), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Trichechidae]], fis-sottofamilja [[Miosireninae]], ma' ġeneru ieħor estint (''[[Miosiren]]'') u bi speċi waħda biss estinta.

{{stub|ġeografija}}
{{Lokalità
|isemlokalità= Madrid
|emblema= Escudo de Madrid.svg
|isemuffiċjali= Madrid
|isemabitanti = 
|mappa = CiudadMadridPosicion.PNG
|latitudni = 40°25′08″N
|lonġitudni = 3°41′31″O
|erja = 605.77
|popolazzjoni= 3 182 981 (2017)
|densità =5265,91
|konfini = 
|kap titlu = Manuela Carmena (Ahora Madrid)
|isem patrun = 
|datapatrun = 
}}
'''Madrid''' hija l-[[belt kapitali]] ta' [[Spanja]]. Sa l-2016, fiha kienu joqgħodu 3,182,981 -il persuna. Hija muniċipalità u belt fi Spanja. Il-belt, bil-kategorija storika ta’ belt,9​ hija l-kapitali tal-Istat​ u tal-Komunità ta' Madrid. Fiż-żona muniċipali tagħha, l-aktar popolata fi Spanja, 3,280,782 persuna huma rreġistrati (INE 2022), li jagħmilha t-tieni l-aktar belt popolata fl-Unjoni Ewropea, kif ukoll iż-żona metropolitana tagħha, b'6,779,888 abitant reġistrat.

'''Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati''' ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/620/|titlu=Levoča, Spišský Hrad and the Associated Cultural Monuments|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref> Inizjalment is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi biss il-[[Kastell ta' Spiš]] iżda mbagħad ġie estiż fl-2009 biex jinkludi l-komponenti l-oħra inkluż il-[[Kunvent ta' Spiš]]. Il-fdalijiet tal-Kastell ta' Spiš Castle huma wieħed mill-ikbar siti ta' kastelli fl-[[Ewropa Ċentrali]]. Il-kastell jinsab fuq għolja qrib ir-raħal ta' Spišské Podhradie u l-villaġġ ta' [[Žehra]]. Flimkien mal-kunvent-ċittadella ta' Spiš, dawn kollha huma komponenti tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fl-2009, permezz tal-estensjoni tas-sit, ġie inkluż ukoll l-artal famuż ta' Pawlu ta' Levoča u ċ-ċentru storiku ta' Levoča b'bosta binjiet [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] ppreservati.<ref name=":0" />

{{stub|Storja}}

{{stub|Ambjent}}

{{stub|Ġeografija‎ }}
'''Croagh Patrick''', ''Cruach Phádraig'' bil-Gejliku, hija l-muntanja meqjusa bħala qaddisa fl-[[Irlanda]]. Hija tinsab tmien kilometri 'l bogħod minn [[Westport (Irlanda)]]. Imsejjħa wkoll '''The Reek''', hija marbuta mas-sawma ta' erbgħin jum li għamel fuqha fis-sena 441 W.K. San Patrizju, il-patrun spiritwali ta' l-Irlanda.

Il-'''Monasteru ta' Maulbronn''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Kloster Maulbronn'') huwa eks abbazija tal-Ċisterċensi u eks stat ekkleżjastiku fl-[[Imperu Ruman]] Sagru li jinsab f'Maulbronn, Baden-Württemberg.<ref>Mueller, Carla; Stober, Karin (2009). ''Maulbronn Monastery''. Deutscher Kunstverlag. ISBN <bdi>978-3-422-02054-2</bdi>. p. 3.</ref> Il-kumpless tal-monasteru, wieħed mill-iżjed ippreservati fl-[[Ewropa]], sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/546/|titlu=Maulbronn Monastery Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-03}}</ref>

'''Banca Agricola Popolare di Ragusa (Bapr)''' hija kumpanija koperattiva Taljana għal ishma b'responsabbiltà limitata mwaqqfa fl- 1889, b'kaital ġenerali f'Ragusa u sussidjarji li joperaw fl-oqsma ta' Ragusa, Siracusa, Catania, Messina, Enna, Palermo u Milan.<ref name=":2024">{{Ċita web|url=https://www.bapr.it/mappa-filiali/ |titlu=Dove Siamo |lingwa=it |sit=Banca Agricola Popolare di Ragusa}}</ref>

ta’ [[Abel Grimmer]], pittur Fjamming, 1607]]
'''Ġardinar''' huwa xi ħadd li jieħu ħsieb il-ġonna, professjonalment jew bħala passatemp.

{{Navbox
|name  = DotNET
|state = {{{state|<noinclude>expanded</noinclude>}}}
|title = [[Struttura .NET]]

{{Wikidata Infobox}}

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

{{nebbieta|ġeografija}}'''Oran''' hija t-tieni l-akbar belt fl- [[Alġerija]] <ref>{{Ċita web|url=http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|titlu=Géographie et climat d'Algérie|data=5 janvier 2010|sena=2010|data-aċċess=2024-01-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110823121032/http://www.visoterra.com/article-geographie-et-climat-d-algerie.html|arkivju-data=2011-08-23|url-status=dead}}.</ref> u waħda mill-aktar bliet importanti fil-Magreb. Hija belt port fuq il- [[Mediterran|Baħar Mediterran]], li tinsab fil-majjistral tal-Alġerija, {{unité|432|km}}  mill-kapitali [[Alġiers|Algiers]], u l-kapitali tal- wilaya tal-istess isem, fit-tarf tal- Golf ta 'Oran . 

'''Enċiklopedija''' hija xogħol ta' referenza jew kompendju li jipprovdi sommarji ta' għarfien jew mill-fergħat kollha jew minn qasam jew dixxiplina partikolari.<ref>{{ċita web|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070803182506/http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e%20Encyclopedia |arkivju-data=2007-08-03|url=http://library.rcc.edu/riverside/glossaryoflibraryterms.htm#e%20Encyclopedia |titlu= Glossary of Library Terms|sit= Riverside City College, Digital Library/Learning Resource Center |lingwa=en |data=2006}}</ref> L-enċiklopediji huma maqsuma f'artikoli jew entrati li ħafna drabi huma rranġati [[Ordni alfabetiku|alfabetikament]] skont l-isem tal-artikolu<ref name="DOLencyclopedia">{{Ċita ktieb|ISBN=978-0-415-14143-7|titlu=Dictionary of Lexicography|sena=2002|pubblikatur=Taylor & Francis|editur-kunjom1=Hartmann|editur-isem1=R. R. K.|editur-kunjom2=James|editur-isem2=Gregory|lingwa=en}}</ref> u xi kultant skont kategoriji tematiċi. L-entrati tal-enċiklopedija huma itwal u aktar dettaljati minn dawk fil-biċċa l-kbira [[dizzjunarju|tad-dizzjunarji]]. Ġeneralment, b'differenza mill-entrati tad-dizzjunarju - li jiffokaw fuq informazzjoni [[lingwistika]] dwar [[kelma|kliem]], bħall-[[etimoloġija]], it-tifsira, il-pronunzja, l-użu u l-forom grammatikali tagħhom - l-artikoli tal-enċiklopedija jiffokaw fuq informazzjoni [[Fatt|fattwali]] li tikkonċerna s-suġġett imsemmi fit-titlu tal-artikolu.<ref name="bejoint">{{Ċita ktieb|kunjom1=Béjoint|isem1=Henri|data=2000|titlu=Modern Lexicography: An Introduction|paġni=30–31|pubblikatur=Oxford University Press|ISBN=0-19-829951-6|lingwa=en}}</ref><ref name="DOLencyclopedia">{{Ċita ktieb|ISBN=978-0-415-14143-7|titlu=Dictionary of Lexicography|sena=2002|pubblikatur=Taylor & Francis|editur-kunjom1=Hartmann|editur-isem1=R. R. K.|editur-kunjom2=James|editur-isem2=Gregory|lingwa=en}}</ref>

Il-'''Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro''' fil-[[Messiku]] huma ħames knejjes tal-missjoni li nbnew bejn l-1750 u l-1760. L-istabbiliment tal-missjonijiet huwa attribwit lil [[Junípero Serra]], li stabbilixxa wkoll l-iżjed missjonijiet importanti f'California. Il-ħames knejjes tal-missjoni tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2003.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1079/|titlu=Franciscan Missions in the Sierra Gorda of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-01-15}}</ref>

Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]]. 

{{TaxoboxIng
| image = Rhynchocyon petersi one.JPG
| image_caption = ''[[Rhynchocyon petersi]]''
| name = ''Rhynchocyon''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = '''''Rhynchocyon'''''
| genus_authority = [[Wilhelm Peters|Peters]], 1847
| subdivision_ranks = Speċi 
| subdivision =''[[Rhynchocyon chrysopygus]]''<br />
''[[Rhynchocyon cirnei]]''<br />
''[[Rhynchocyon petersi]]''<br />
''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
}}
'''''Rhynchocyon''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]] ma' tliet ġeneri oħra (''[[Elephantulus]]'', ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'') u l-uniku wieħed fis-sottofamilja [[Rhynchocyoninae]] b' erba' speċijiet ħajjin u minn tal-anqas tlieta estinti. Dan il-ġeneru bħala numru ta' speċijiet huwa it-tieni l-aktar ta' suċċess fl-ordni [[Macroscelidea]].

'''Ludmila tal-Boemja''' jew '''Santa Ludmila tal-Boemja''' (twieldet għall-ħabta tat-860 – mietet fil-15 ta' Settembru 921) hija qaddisa u martri [[Ċekja|Ċeka]] meqjuma mill-[[Knisja Ortodossa Russa|Ortodossi]] u mill-[[Knisja Kattolika|Kattoliċi]] Rumani. Hija twieldet f'[[Mělník]] bħala bint il-prinċep tas-Sorbi Slavibor.<ref>{{Ċita web|url=http://www.moraviamagna.cz/legendy/l_ludmp1.htm|titlu=MM - legendy - Prolog o sv. Ludmile (JVajs)|sit=www.moraviamagna.cz|data-aċċess=2023-04-03}}</ref> Santa Ludmila kienet in-nanna ta' San Wenceslaus, li ġeneralment huwa magħruf l-iktar bħala r-Re t-Twajjeb Wenceslaus. Santa Ludmila ġiet kanonizzata ftit wara [[Mewt|mewtha]]. Bħala parti mill-proċess ta' kanonizzazzjoni fid-925, Wenceslaus ċaqlaq il-fdalijiet tagħha lejn il-[[Bażilika ta' San Ġorġ]] fi [[Praga]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Ludmila|titlu=Saint Ludmila {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-03}}</ref>

It-'''''Tserkva'' ta' Santa Marija, Owczary''' hija knisja [[Gotiku|Gotika]] tal-[[injam]] tas-[[Seklu XVII|seklu 17]] li tinsab fil-villaġġ ta' [[Owczary]], il-[[Polonja]], u flimkien ma' 15-il [[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna|''tserkva'' (knisja) tal-injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] oħra hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref>

{{stub|Arkitettura}}
[[Image: Upper_belvedere.jpg|thumb|200px|Upper Belvedere]]

<span id="coordinates" class="plainlinksneverexpand">
Koordinati: {{coord|35|50|30|N|14|32|41|E|type:city}}
</span>

[[File:Cake_quarters.svg|daqsminuri|Kejk bi kwart maqtugħ minnha (ir-raba’ kwart imneħħi). Tlieta mill-erbgħa li fadal issa huma viżibbli.Hemm ukoll dawk it-tikek imxerrda, li jindikaw fejn il-kejk għandu jinqata 'f'biċċiet ugwali.Il-kwantità ta' kull kejk hija espressa bħala frazzjoni 1/4 .]]{{Nebbieta|matematika}}
'''Frazzjoni''' tirrappreżenta sħaħ jew, kollha kemm hi, kwalunkwe numru ta' naħat ugwali għall-ħaġa in kwistjoni. Fl-Ingliż ta' kuljum, frazzjoni tiddeskrivi kemm hemm partijiet ta' ċerta kwantità. per eżempju, nofs jew nofs, wieħed tmien, tliet kwarti. Frazzjoni ''komuni'', ''vulgari'', jew ''sempliċi'' (eżempji: <nowiki><math>\frac{1}{2}</math></nowiki> u 17/3) għandha '''numeratur''' sħiħ, fuq (jew qabel) il-linja orizzontali, filwaqt li l-linja mhux żero integer y '''denominatur''' jidher taħt (jew wara) il-linja.Numeraturi u denominaturi jintużaw ukoll għal frazzjonijiet mhux ''komuni'', inklużi frazzjonijiet komposti, frazzjonijiet kumplessi, u numri mħallta.

'''Teotihuacan''' (pronunzjata /teɪˌoʊtiːwəˈkɑːn/<ref>{{Ċita web|url=https://languages.oup.com/|titlu=Oxford Languages {{!}} The Home of Language Data|sit=languages.oup.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2022-11-07}}</ref> u spelluta wkoll '''Teotihuacán''') hija belt antika Mesoamerikana li tinsab f'sottowied tal-Wied tal-[[Messiku]], li jinsab fl-Istat tal-Messiku, madwar 40 kilometru (25 mil) fil-Grigal tal-[[Belt tal-Messiku]] moderna. Teotihuacan illum il-ġurnata hija magħrufa bħala s-sit fejn hemm bosta mill-iżjed piramidi Mesoamerikani sinifikanti mill-puntdivista arkitettoniku li nbnew fl-Amerki pre-[[Kolombja|Kolumbjani]], fosthom il-Piramida tax-[[Xemx]] u l-Piramida tal-[[Qamar]]. Fl-aqwa tagħha, x'aktarx fl-ewwel nofs tal-ewwel millenju (1 [[WK|W.K.]] sal-500 W.K.), Teotihuacan kienet l-ikbar belt fl-Amerki, b'popolazzjoni li huwa stmat li kienet tlaħħaq il-125,000 jew iktar<ref>{{Ċita web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/teot/hd_teot.htm|titlu=MET Museum|sit=www.metmuseum.org|data-aċċess=2022-11-07}}</ref><ref>Millon, p. 18.</ref>, u b'hekk kienet mill-inqas is-sitt l-ikbar belt fid-[[Id-Dinja|dinja]] dak iż-żmien.<ref>Millon, p. 17.</ref>

{{Nebbieta|xjenza}}{{Automatic taxobox}}

[[File:0698 - PA - La Zisa - Iscrizione funebre quadrilingue - Foto G. Dall'Orto1.jpg|daqsminuri|Epitafju [[Kristjaneżmu|Kristjan]] f'''[[Palazz ta' Zisa|La Zisa]]'' f'[[Palermo]], datat mill-1149 sena, miktub b'erba' lingwi: [[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (fuq), [[Ebrajk]] (qiegħ), [[Lingwa Griega|Grieg]] [[Biżantini|Biżantin]] (lemin) u [[Lingwa Latina|Latin]] (xellug).]]
Id-djalett ta' '''Għarbi Sqalli''' jew '''Sikulo-Għarbi''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: اللَّهْجَة الْعَرَبِيَّة الصِّقِلِّيَّة, b'ittri Latini: ''al-lahġa l-Għarabija ṣ-Siqillija'') huwa t-terminu użat għall-varjetajiet tal-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] li kienu mitkellma fl-Imaret l-[[Sqallija|Isqallija]] (jew l-[[Emirat ta' Sqallija]] li kien jinkludi [[Malta]]) mis-seklu 9, u qed jibqa' taħt il-ħakma Normanna sussegwenti sas-seklu 13.<ref>{{Ċita web|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2008/2008-039.pdf|titlu=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change to ISO 639-3 Language Code}}</ref> Kien ġej mill-Għarbi wara l-konkwista Għabbasija fi Sqallija fis-seklu 9 u żgħar bil-mod wara l-[[Konkwista Normanna tan-Nofsinhar tal-Italja|konkwista Normanna]] fis-seklu 11.

Il-'''waqgħa tal-Avro Lancaster f'Ħal Luqa tal-1952''' kienet inċident tal-avjazzjoni militari li seħħ [[Kolonja ta' Malta|f'Malta]] fit-30 ta' Diċembru 1952 meta bomber tat-tip Avro Lancaster ġġarraf ftit wara t-tluq mill-ajruport tal-RAF Luqa f'żona residenzjali f'Ħal [[Ħal Luqa|Luqa]]. Tlieta mill-erba’ membri tal-ekwipaġġ abbord l-ajruplan u nies oħra fl-art inqatlu. It-tiġrif ikkawża wkoll ħsarat estensivi fil-proprjetà. Il-kawża tal-inċident kienet ħsara fil-magna.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Mammiferi
| fossil_range = Tard fit-[[Triassiku]] - Reċenti
| image = Panthera tigris sumatran subspecies.jpg
| image_width = 310px
| image_caption = [[Tigra]] (''Panthera tigris'')
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| subphylum = [[Vertebrata]]
| classis = [[Mammalia]]
| classis_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = Ordnijiet
| subdivision =
(ordnijiet estinti esklużi) 
* Sottoklassi [[Prototheria]]
** [[Monotremata]]
* Sottoklassi [[Theria]] 
** Infraklassi [[Metatheria]]
*** [[Dasyuromorphia]]
*** [[Didelphimorphia]]
*** [[Diprotodontia]]
*** [[Microbiotheria]]
*** [[Notoryctemorphia]]
*** [[Paucituberculata]]
*** [[Peramelemorphia]]
** Infraklassi [[Eutheria]] 
*** [[Afrosoricida]]
*** [[Artiodactyla]]
*** [[Carnivora]]
*** [[Cetacea]]
*** [[Chiroptera]]
*** [[Cingulata]]
*** [[Dermoptera]]
*** [[Erinaceomorpha]]
*** [[Hyracoidea]]
*** [[Lagomorpha]]
*** [[Macroscelidea]]
*** [[Perissodactyla]]
*** [[Pholidota]]
*** [[Pilosa]]
*** [[Primate]]s
*** [[Proboscidea]]
*** [[Rodentia]]
*** [[Scandentia]]
*** [[Sirenia]]
*** [[Soricomorpha]]
*** [[Tubulidentata]]
}}
Il-'''Mammiferi''' ([[klassi]] '''Mammalia''') huma [[Klassi|klassi bijoloġika]] ta' [[annimal]]i [[vertebrat]]i, ikkaratterizzati bil-preżenza ta' glandoli tal-għaraq (inklużi dawk il-glandoli tal-għaraq li fin-nisa huma mmodifikati b'tali mod li jipproduċu l-[[ħalib]], 'l hekk imsejjħa [[glandoli mammarji]]), [[xagħar]] ([[suf]], [[pil]] jew [[fer]]), tliet għadmiet fil-widna nofsanija (li huma wżati fis-smigħ), u b'parti fil-moħħ imsejħa in-neokortiċi. 

{{Databox}}

[[File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kortrijk_-_Beguinage_and_Sint-Maartenskerk.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Béguinage ta' Kortrijk.]]
'''Béguinage''' (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]] u bil-Fjamming: ''Begijnhof'') hija kumpless arkitettoniku maħluq mill-''beguines'' domestiċi, li kienu nisa reliġjużi lajċi li kienu jgħixu f'komunità mingħajr ma jieħdu l-voti jew jirtiraw mid-[[Id-Dinja|dinja]].

'''Santiago de Querétaro''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]<small>:</small> [sanˈtjaɣo ðe keˈɾetaɾo]; bl-Otomi: Dähnini Maxei), magħrufa sempliċement bħala l-'''Belt ta'''' '''Querétaro''' (bl-Ispanjol: ''Ciudad de Querétaro''), hija l-[[belt kapitali]] u l-ikbar belt tal-istat ta' Querétaro, fil-[[Messiku]] ċentrali. Tagħmel parti mill-makroreġjun ta' Bajío.<ref>{{Ċita web|url=http://t21.com.mx/opinion/bitacora/2013/08/16/bajio-nuevo-milagro-mexicano|titlu=Bajío, el nuevo milagro mexicano|sit=t21.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Tinsab 213-il kilometru (132 mil) fil-Majjistral tal-Belt tal-Messiku, 63 kilometru (39 mil) fix-Xlokk ta' [[San Miguel de Allende]] u 200 kilometru (120 mil) fin-Nofsinhar ta' [[San Luis Potosí]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.elclima.com.mx/santiago_queretaro.htm|titlu=Santiago, Querétaro|sit=www.elclima.com.mx|lingwa=es|data-aċċess=2022-11-18}}</ref> Hija wkoll is-sede tal-muniċipalità ta' Querétaro, li hija maqsuma f'seba' distretti. Fl-1996, iċ-ċentru storiku ta' Querétaro tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/792/|titlu=Historic Monuments Zone of Quer&eacute;taro|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-11-18}}</ref>

{{Wikidata Infobox}}

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Pika ta' Moupin
| status = 
| status_ref =
| image =
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika ta' Moupin]] ''[[Ochotona thibetana]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. thibetana'''''
| binomial = ''[[Ochotona thibetana]]''
| binomial_authority = Argyropulo, 1948 
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Ochotona thibetana nagqenica]]''  
*''[[Ochotona thibetana osgoodi]]''  
*''[[Ochotona thibetana sacraria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana sikimaria]]'' 
*''[[Ochotona thibetana thibetana]]'' 
}}

'''Lumbini''' (bin-Nepaliż u bis-Sanskritu: लुम्बिनी; ippronunzjata [ˈlumbini], li tfisser "is-sabiħa") hija sit tal-pellegrinaġġi [[Buddiżmu|Buddisti]] fid-Distrett ta' Rupandehi tal-Provinċja ta' Lumbini fin-[[Nepal]]. Hija l-post fejn, skont it-tradizzjoni Buddista, ir-Reġina Mahamayadevi welldet lil [[Gautama Buddha|Siddhartha Gautama]] għall-ħabta tal-563 Q.K. Gautama, li kiseb l-Illuminazzjoni lejn il-528 Q.K.<ref>Cousins, LS (1996). "The Dating of the Historical Buddha: A Review Article". ''Journal of the Royal Asiatic Society''. '''6''' (1): 57-63.</ref><ref>Schumann, Hans Wolfgang (2003). ''The Historical Buddha: The Times, Life, and Teachings of the Founder of Buddhism''. Motilal Banarsidass Press. pp. 10-13. ISBN <bdi>8120818172</bdi>.</ref>, sar il-Buddha u stabbilixxa l-Buddiżmu.<ref>{{Ċita web|url=https://www.unz.com/|titlu=The Unz Review|kunjom=Rhys-Davids|isem=T. W.|sit=The Unz Review|data-aċċess=2021-08-04}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.booksie.com/posting/myoma-myint-kywe/the-buddha-bc-623-bc-543-301001|titlu=The Buddha (BC 623-BC 543)|sit=www.booksie.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-04}}</ref> Lumbini hija waħda mill-bosta ta' siti tal-pellegrinaġġi li ġew stabbiliti fil-postijiet li kienu ċentrali fil-ħajja tal-Buddha.

{{TaxoboxIng
| regnum = [[Animalia]]
| color = pink
| name = Opossum ġurdien ta' Guajira
| image = 
| status = VU
| status_system = iucn3.1
| image_caption = [[Opossum ġurdien ta' Guajira]] ''[[Marmosa xerophila]]''
| image_width = 250px
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Marmosa]]''
| genus_authority = (Gray,1821)
| species = '''''M. xerophila'''''
| binomial = ''[[Marmosa xerophila]]''
| binomial_authority = (Handley & Gordon,1979) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
| range_map = Firxa Marmosa xerophila.PNG
| range_map_caption = Firxa ta' l-[[Opossum ġurdien ta' Guajira]] ''[[Marmosa xerophila]]''
| range_map_width = 250px
}}
L-[[Opossum ġurdien ta' Guajira]] jew [[Opossum ġurdien tal-art xotta]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Marmosa xerophila]]'' huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]]. Dan il-mammiferu marsupjal, qiegħed ikklassifikat fit-[[tribù]] [[Metachirini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]) u fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]). Dan l-opossum huwa nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika ta' isfel]].
  
== Dieta ==
L-[[Opossum ġurdien ta' Guajira]] huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar oħra. 

{{Stub|ġeografija}}
It-terminu "'''Pied-Noir'''" jirreferi b'mod informali għall-[[Franza|Franċiż]] ta' oriġini [[Ewropa|Ewropea]] stabbilita fl-[[Afrika ta' Fuq]], prinċipalment fl-[[Alġerija]], sa l-indipendenza u r-ripatrijazzjoni tagħhom lejn Franza.

{{Wikifikazzjoni}}{{grammatika}}

Il-'''Park Nazzjonali ta' Teide''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque nacional del Teide'', <small>pronunzjata</small> [ˈpaɾke naθjoˈnal de ˈtejðe]) huwa park nazzjonali li jinsab f'[[Tenerife]], il-[[Gżejjer Kanarji]], [[Spanja]].

Il-'''Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Italja]], magħmul minn diversi binjiet tal-[[arkitett]] [[Andrea Palladio]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|url=https://whc.unesco.org/en/list/712/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-17|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> B'kollox hemm 47 binja tal-arkitett Palladio li huma parti minn dan is-Sit ta' Wirt Dinji fil-Veneto.

'''Muħammed''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: مُحَمَّد ٱبْن عَبْد ٱللَّٰه‎, <small>bl-ittri Rumani:</small> ''Muħammad ibn Għabd Allāh''; pronunzjat bl-Għarbi Klassiku: [muˈħammad]; pronunzjat bil-[[Lingwa Maltija|Malti]] l-iktar bħala [muˈħammed] jew [moˈħammed] jekk mhux ''verbatim'' bħall-Għarbi Klassiku; twieled għall-ħabta tal-570 – miet fit-8 ta' Ġunju 632)<ref>''The End of Muhammad's Life and the Beginnings of Islam,'' p. 248, University of Pennsylvania Press, 2011.</ref> kien mexxej Għarbi reliġjuż, soċjali u [[politiku]], u fundatur tar-[[reliġjon]] dinjija tal-[[Iżlam]]. Skont it-tagħlim Iżlamiku, huwa kien profeta, imnebbaħ b'mod divin biex jipprietka u jikkonferma t-tagħlimiet monoteistiċi ta' [[Adam]], [[Abram]], [[Mosè]], [[Ġesù]], u profeti oħra.<ref>Esposito (2002b), pp. 4-5.</ref><ref>Peters, F.E. (2003). ''Islam: A Guide for Jews and Christians''. Princeton University Press. p. 9. ISBN <bdi>978-0-691-11553-5</bdi>.</ref><ref>Esposito, John (1998). ''Islam: The Straight Path (3rd ed.)''. Oxford University Press. pp. 9, 12. ISBN <bdi>978-0-19-511234-4</bdi>.</ref> Huwa l-profeta finali ta' Alla skont il-fergħat prinċipali kollha tal-Iżlam, għalkemm xi denominazzjonijiet moderni ma jaqblux ma' dan it-twemmin. Muħammed għaqqad lill-Arabja f'entità Musulmana waħda, bil-[[Koran]] kif ukoll bit-tagħlimiet u prattiki tiegħu bħala l-bażi tat-twemmin reliġjuż Iżlamiku.
]]
Muħammed twieled bejn wieħed u ieħor fil-570 (is-Sena tal-[[Iljunfant]]) fil-[[Mekka]]. Huwa kien iben [[Abdullah ibn Abd al-Muttalib]] u [[Amina bint Wahb]]. Missieru kien iben il-mexxej tribali tal-Qurajx Abd al-Muttalib ibn Hashim, u Abdullah miet ftit xhur qabel twieled Muħammed. Ommu Amina mietet meta kellu sitt snin, u ħallietu orfni.<ref>{{Ċita web|url=https://www.al-islam.org/life-muhammad-prophet-sayyid-saeed-akhtar-rizvi/early-years|titlu=Early Years|data=2012-10-18|sit=Al-Islam.org|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-03}}</ref> Huwa trabba ma' nannuh, Abd al-Muttalib, u ma' zijuh min-naħa ta' missieru, Abu Talib.<ref>Watt (1974), p. 7.</ref> Iktar 'il quddiem, huwa kien perjodikament joqgħod għalih f'għar fil-muntanji msejjaħ Hira għal diversi ljieli ta' [[talb]]. Meta kellu 40 sena, Muħammed sostna li żaru [[Gabrijel]] fl-għar<ref>Conrad, Lawrence I. (1987). "Abraha and Muhammad: some observations apropos of chronology and literary topoi in the early Arabic historical tradition1". ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies''. '''50''' (2): 225–40.</ref><ref>Sherrard Beaumont Burnaby (1901). Elements of the Jewish and Muhammadan calendars: with rules and tables and explanatory notes on the Julian and Gregorian calendars. G. Bell. p. 465.</ref> u li tah l-ewwel rivelazzjoni minn [[Alla l-Missier|Alla]]. Fis-613<ref>Howarth, Stephen. ''Knights Templar.'' 1985. <nowiki>ISBN 978-0-8264-8034-7</nowiki> p. 199.</ref>, Muħammed beda jipprietka dawn ir-rivelazzjonijiet pubblikament, u beda jipproklama li tewħid (Alla hu wieħed), li s-"sottomissjoni" (iżlam) sħiħa lill-Alla kienet l-istil ġust tal-ħajja (''dīn'')<ref>{{Ċita web|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102|titlu=Dīn - Oxford Islamic Studies Online|data=2017-12-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171205093241/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t236/e1102|arkivju-data=2017-12-05|url-status=bot: unknown}}</ref>, u li hu kien profeta u messaġġier ta' Alla, bħal profeti oħra fl-Iżlam.<ref>F.E. Peters (2003), p. 9.</ref><ref>Esposito (1998), p. 12; (1999) p. 25; (2002) pp. 4-5.</ref><ref>Buhl, F.; Welch, A.T. (1993). "Muḥammad". ''Encyclopaedia of Islam''. '''7''' (2nd ed.). Brill. pp. 360-376. ISBN <bdi>978-90-04-09419-2</bdi>.</ref>
 Iżlamika ta' Thuluth]]
Is-segwaċi ta' Muħammed inizjalment kont tgħoddhom fuq ponot subgħajk, u esperjenzaw ostilità mill-politeisti tal-Mekka għal 13-il sena. Sabiex jaħrab il-persegwitazzjoni kontinwa, huwa bagħat lil uħud mis-segwaċi tiegħu lejn l-Abissinja fis-615, qabel ma hu u s-segwaċi tiegħu ma marrux mill-Mekka għal Medina (dak iż-żmien magħrufa bħala Jatrib) iktar 'il quddiem fis-622. Dan l-avveniment, il-''Hiġra'', jimmarka l-bidu tal-[[kalendarju Iżlamiku]], magħruf ukoll bħala l-kalendarju Hijri. F'Medina, Muħammed għaqqad it-tribujiet taħt il-Kostituzzjoni ta' Medina. F'Diċembru 629, wara tmien snin ta' ġlied intermittenti mat-tribujiet tal-Mekka, Muħammed ġabar armata ta' 10,000 ikkonvertit Musulman u assedja l-belt tal-Mekka. Il-ħakma bilkemm kienet ikkontestata u Muħammed ħataf il-belt bi ftit tixrid tad-[[demm]]. Fis-632, ftit xhur wara li rritorna mill-Pellegrinaġġ tat-Tluq, huwa marad u miet. Sal-mument ta' [[Mewt|mewtu]], il-biċċa l-kbira tal-[[Peniżola]] tal-Arabja kienet ikkonvertiet għall-Iżlam.

(Bozen), Tirol N.; Lienz, Tirol L.; Abfaltersbach, Tirol L.; Kaltern, Tirol N.; Jenesien, Tirol N. (kmandanti)]]

{| class="wikitable floatright" style="width: 250px; margin:1em 1em;;"
|+Ipoġew ta' Ħal Saflieni
| colspan="2" |
|-
| colspan="2" |
|-
!Ismijiet alternattivi
|Ipoġew Preistoriku ta' Ħal Saflieni (isem uffiċjali) jew Ipoġew
|-
!Post
|Ħal Saflieni, Malta (qrib Raħal Ġdid)
|-
!Koordinati
|35°52′10.5″N 14°30′24.5″E
|-
!Erja
|500m<sup>2</sup>
|-
! colspan="2" |[[Storja]]
|-
!Materjal
|[[Franka]]
|-
!Stabbilit
|xi 4000 Q.K. (l-iktar fdalijiet bikrin)
|-
!Abbandunat
|xi 2500 Q.K.
|-
!Perjodu Preistoriku
|il-fażi ta' Ħal Saflieni
|-
! colspan="2" |Noti dwar is-sit
|-
!Dati tal-iskavi
|1903-1908, 1990-1993
|-
!Arkeologi
|[[Manwel Magri|Manuel Magri]][[Temi Zammit]]
|-
!Kundizzjoni
|Preservat u rrestawrat l-aħħar fl-2017
|-
!Sjieda
|[[Gvern ta' Malta|Gvern ta' Malta]]
|-
!Ġestjoni
|Heritage Malta<ref>{{Ċita web|url=https://heritagemalta.org/|titlu=Heritage Malta|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref>
|-
!Aċċess pubbliku
|Iva (limitat)
|-
!Sit Web
|Heritage Malta
|-
! colspan="2" |
|-
! colspan="2" |Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO
|-
!Isem uffiċjali
|“Ħal Saflieni Hypogeum” (Ipoġew ta' Ħal Saflieni)
|-
!Tip
|Kulturali
|-
!Kriterju
|iii
|-
!Deżinjazzjoni
|1980 <small>(ir-raba' sessjoni)</small>
|-
!Nru ta' Referenza
|130
|-
!Reġjun
|L-[[Ewropa]] u l-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]]
|}
L-'''Ipoġew ta' Ħal Saflieni''' huwa struttura Neoltika taħt l-art li tmur lura għal żmien magħruf bħala l-fażi ta' Ħal Saflieni, jiġifieri 3300 – 3000 Q.K., fil-[[preistorja]] Maltija, u jinsab proprju f'Ħal Saflieni, qrib [[Raħal Ġdid]]. Sikwit huwa magħruf sempliċement bħala l-Ipoġew (jew Hypogeum bl-[[Ingliż]]), li litteralment huwa terminu li ġej mill-Grieg li jfisser ‘taħt l-art'. Jingħad li l-Ipoġew kien jintuża bħala santwarju u bħala nekropoli. L-arkeologi ddokumentaw il-fdalijiet ta' xi 7,000 persuni.<ref name=":0">Sagona, Claudia (2015). ''The Archaeology of Malta: From the Neolithic through the Roman Period''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>978-1107006690</bdi>.</ref> L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni jitqies bħala fost l-aqwa eżempji ppreservati tal-kultura tal-bini tat-tempji fil-Gżejjer Maltin li pproduċiet ukoll it-[[Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] u ċ-[[Ċirku tax-Xagħra]].
== Storja ==
L-Ipoġew ġie skopert b'kumbinazzjoni fl-1902 waqt li xi ħaddiema li kienu qed iwettqu xi xogħlijiet biex jgħaddu l-ilma għal proġett ta' żvilupp residenzjali ġdid, laqtu s-saqaf tas-sit.<ref name=":1">McDonald, Neil (2016). ''Malta & Gozo A Megalithic Journey''. lulu.com. ISBN <bdi>978-1326598358</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/52805|titlu=Vella, Fiona. "Hypogeum skulls to be studied". Times of Malta. p. 13.|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Għall-ewwel, il-ħaddiema ppruvaw jaħbu t-tempju, iżda eventwalment instab. L-istudju tal-istruttura twettaq l-ewwel minn Manuel Magri, li minn Novembru 1903 iddirieġa l-iskavi f'isem il-Kumitat tal-Mużewijiet.<ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/45738/1/Il-Għerien%20ta%27%20Ħal%20Saflieni.pdf|titlu=“Il-Għerien ta' Ħal Saflieni”|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Matul l-iskavi, parti mill-kontenuti tal-Ipoġew, inkluż fdalijiet tad-dfin u fdalijiet umani, ġew żvujtati u skartati mingħajr ma ġew katalogati kif suppost.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.scientificamerican.com/article/the-death-cults-of-prehistoric-malt-2005-01/|titlu="The Death Cults of Prehistoric Malta". Scientific American.|aċċess=31-01-2021|kunjom=|isem=|koawturi=}}</ref> Biex tkompli tgħaxxaq, Magri miet fl-1907 waqt li kien qed jagħmel xogħol tal-missjoni fit-Tuneżija u r-rapport tiegħu dwar l-Ipoġew intilef.<ref name=":1" />

'''Egon Schiele''' (twieled fit-12 ta' Ġunju 1890 – miet fil-31 ta' Ottubru 1918) kien pittur figurattiv importanti [[Awstrija]]k tas-seklu 20. Il-pitturi u d-disinji tiegħu magħrufa għall-intensità, mimlija forom u figuri mibrumin u mgħawġin, jagħmluh wieħed mill-aqwa esponenti tal-Espressjoniżmu. Minħabba din l-intensità f'xogħlu u l-mewt bikrija tiegħu, fl-immaġinazzjoni tal-poplu sar jissimbolizza "l-artista ttormentat". Schiele pinġa xi mitt ritratt tiegħu nnifsu.

<noinclude>
{{ħassar}}
{{traduzzjoni|Template:Microsoft APIs|FLSC=en|lingwa=Ingliża}}
</noinclude>

Il-'''Monasteru ta' Poblet''', magħruf ukoll bħala l-'''Monasteru Rjali ta'''' '''Santa Maria de Poblet''' (bil-[[Lingwa Katalana|Katalan]]: ''Reial Monestir de Santa Maria de Poblet''), huwa monasteru tal-Ordni taċ-[[Ċisterċensi]] li ġie stabbilit fl-1151, u li jinsab qabel il-muntanji Prades, fil-''comarca'' ta' [[Conca de Barberà]], fil-[[Katalonja]], [[Spanja]]. Ġie stabbilit mill-patrijiet Ċisterċensi minn [[Franza]]. L-[[arkitett]] prinċipali tal-binja kien [[Arnau Bargués]].

</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 45.8
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 120.8
|poż_densità_popolazzjoni    = 142 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $146.745 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=913&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=103&pr.y=5 |titlu=Belarussja|editur=International Monetary Fund |=17 ta' April 2013}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $15,633<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{profitt}} 0.793<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |editur=Ġnus Magħquda Development Programme |data= 14 ta' Marzu 2013 |aċċessdata= 14 ta' Marzu 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 50
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] {{nobold|(mill-[[Unjoni Sovjetika]])}}
|avveniment_stabbilit1       = Iddikjarata
|data_stabbilit1             = 27 ta' Lulju 1990
|avveniment_stabbilit2       = Stabbilita
|data_stabbilit2             = 25 ta' Awwissu 1991
|avveniment_stabbilit3       = Kompluta
|data_stabbilit3             = 25 ta' Diċembru 1991
|valuta                      = [[rublu Belarussu|rublu]]
|kodiċi_valuta               = BYR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa tal-Lvant|FET]]<ref>{{ċita web |url=http://www.timeanddate.com/news/time/belarus-eternal-dst.html |titlu=Eternal Daylight Saving Time (DST) in Belarus |data=19 ta' Settembru 2011 |aċċessdata=26 ta' Novembru 2011 |xogħol=timeanddate.com}}</ref>
|differenza_ħku              = +3
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.by]]
|kodiċi_telefoniku           = +375
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $63.259 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $6,739<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|noti                        = 
}}

'''Jum l-Indipendenza''' hija waħda mill-ħames [[festa nazzjonali|festi nazzjonali]] li għandha [[Malta]]. Dan il-jum ifakkar il-kisba tal-indipendenza tal-gżejjer Maltin mir-[[Renju Unit]] nhar il-21 ta' Settembru 1964.

{{Wikifikazzjoni}}

{{Automatic taxobox}}
Is-'''Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù''' (''Macroscelides proboscideus'') huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] [[insettivoru]] ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni [[Macroscelidea]]. 

'''Lyubov Mykhailivna Panchenko''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Любов Михайлівна Панченко; twieldet fit-2 ta' Frar 1938 – mietet fit-30 ta' April 2022)<ref>{{Ċita web|url=https://bigkyiv.com.ua/ne-zlamav-kdb-ale-ne-perezhyla-rosijskyh-okupantiv-pomerla-vidoma-hudozhnyczya-lyubov-panchenko/|titlu=Не зламав КДБ, але не пережила російських окупантів: померла відома художниця Любов Панченко - Новини Києва {{!}} Big Kyiv|data=2022-04-30|sit=Великий Київ|lingwa=uk|data-aċċess=2023-03-26}}</ref> kienet artista viżiva u disinjatriċi tal-[[moda]] [[Ukrajna|Ukrena]].<ref>{{Ċita web|url=https://kpi.ua/1131-5|titlu=Карпатські мелодії [виставка акварелей Любові Панченко] {{!}} КПІ ім. Ігоря Сікорського|sit=kpi.ua|data-aċċess=2023-03-26}}</ref> Hija kienet membru tal-Unjin tan-Nisa Ukreni.<ref>{{Ċita web|url=https://bucha.com.ua/index.php?newsid=1151067117|titlu=Любов Панченко – жива легенда української творчості » Бучанський міський сайт|kunjom=область|isem=Бучанский сайт Буча Киевская|sit=Бучанський міський сайт|lingwa=ua|data-aċċess=2023-03-26}}</ref> Kienet parti mis-Sixtiers, grupp ta' artisti tas-snin 60 tas-seklu 20 li reġa' qanqal il-[[kultura]] Ukrena matul l-Illaxkar ta' Khrushchev.<ref>{{Ċita web|url=http://slovoprosvity.org/2010/02/15/ne-pid-chuzhu-dudku-a-pid-svoiu/|titlu=НЕ ПІД ЧУЖУ ДУДКУ, А ПІД СВОЮ – Слово Просвіти|lingwa=uk|data-aċċess=2023-03-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191229143652/http://slovoprosvity.org/2010/02/15/ne-pid-chuzhu-dudku-a-pid-svoiu/|arkivju-data=2019-12-29|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Kosovo''' hu pajjiż fl-[[Ewropa]]. Il-belt kapitali tiegħu hija [[Prixtina|Pristina]].

{{infobox bijografija}}
Il-'''[[Kardinal]] Prospero Grech''' ([[Birgu]], 24 ta' Diċembru, 1925 - Ruma, Italja, 30 ta' Diċembru, 2019), imwieled Stanley Grech, kien it-tieni [[Kardinal]] Malti fl-istorja tal-[[Knisja Kattolika]].

Is-'''Sinagoga Antika''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Alte Synagoge'') f'[[Erfurt]], il-[[Ġermanja]], hija waħda mill-iżjed sinagogi [[Medjuevu|Medjevali]] ppreservati sew fl-[[Ewropa]], u l-iżjed partijiet antiki tagħha jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 11. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet tal-binja jmorru lura għall-ħabta tal-1250-1320. Minħabba l-fatt li s-saqaf tagħha għadu sħiħ, huwa maħsub li hija l-eqdem binja ta' sinagoga intatta fl-Ewropa u fid-[[dinja]].

]]
Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> B'kollox, it-[[Turkija]] għandha 21 Sit ta' Wirt Dinji, 19 kulturali u tnejn imħallta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/tr|titlu=Turkey - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-08}}</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Kolombja]] rratifikat il-Konvenzjoni fl-24 ta' Mejju 1983, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/co|titlu=Colombia - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-22}}</ref>

'''Safranbolu''' (bil-Grieg: Σαφράμπολις, '''Saframpolis''') huwa raħal u distrett tal-Provinċja ta' [[Karabük]] fir-reġjun tal-[[Baħar l-Iswed]] fit-[[Turkija]]. Jinsab madwar disa' kilometri fit-Tramuntana tal-belt ta' Karabük, 200 kilometru fit-Tramuntana ta' [[Ankara]] u madwar 100 kilometru fin-Nofsinhar tal-kosta tal-Baħar l-Iswed. L-ismijiet storiċi tar-raħal bil-Grieg kienu '''''Theodoroupolis''''' (Θεοδωρούπολις, jiġifieri l-belt ta' Teodoru jew Teodora) u iktar 'il quddiem ''Saframpolis'' (Σαφράμπολις). L-ismijiet preċedenti bit-Tork kienu '''''Zalifre''''' u '''''Taraklıborlu'''''. Ir-raħal kien parti mill-Provinċja ta' [[Kastamonu]] sal-1923 u mill-Provinċja ta' [[Zonguldak]] bejn l-1923 u l-1995.

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' Reig
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = Gill, 1872
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = Gray, 1821
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = Gray, 1821
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = Burnett, 1830
| speċi = '''''M. reigi'''''
| binominali = ''Monodelphis reigi''
| awtorità_binominali = Lew u Pérez-Hernández, 2004
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' Reig''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis reigi'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]] l-inqas fost l-[[opossum]]i li huma addattati għal ħajja fis-siġar, nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
 
Dan l-opossum huwa annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra. ''Monodelphis reigi'' għandu distribuzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel u huwa speċi endemika tal-[[Veneżwela]]. Dan il-marsupjal kien skopert għal ewwel darba fl-2004 f'Paso del Alto La Escalera, 134km 'il bogħod minn El Dorado-Santa Elena de Uairen, Sierra de Lema, fl-istat ta' [[Bolívar (stat)|Bolívar]], f'elevazjoni ta' madwar 1300 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg
|desk_stampa=Ġużeppi u l-Bambin Ġesù, pittura ta' [[Guido Reni]]. 
|jum_festa=19 ta' Marzu; <br />1 ta' Mejju, San Ġużepp ħaddiem
|l-ikbar_santwarju=

'''Muhammad al-Idrisi''' jew '''Muħammed al-Idrisi''' jew '''Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti''', jew sempliċement '''al-Idrisi''' (pronunzja: /ælɪˈdriːsiː/; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: أبو عبد الله محمد الإدريسي القرطبي الحسني السبتي; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Dreses''; 1100-1165), kien ġeografu u kartografu [[Iżlam|Musulman]] li qeda dmiru fil-qorti tar-Re [[Ruġġieru II]] f'[[Palermo]], [[Sqallija]], l-[[Italja]]. Muhammed al-Idrisi twieled f'[[Ceuta]], li dak iż-żmien kienet proprjetà tad-[[Almoravidi|dinastija Almoravida]]. Huwa ħoloq it-''Tabula Rogeriana'', waħda mill-iżjed mapep dinjin [[Medjuevu|Medjevali]] avvanzati.

It-'''Tinqix fuq il-Blat f'Alta''' (bin-[[Lingwa Norveġiża|Norveġiż]]: ''Helleristningene i Alta'') jinsab fil-muniċipalità ta' [[Alta]] u fl-inħawi, fil-kontea ta' [[Finnmark]] fit-Tramuntana tan-[[Norveġja]]. Minn meta ġie skopert l-ewwel tinqix fl-1973, instabu iktar minn 6,000 tinqixa f'diversi siti fl-inħawi ta' Alta. L-ikbar lokalità, f'Jiepmaluokta madwar ħames kilometri minn Alta, fiha eluf ta' tinqix individwali u ġiet ikkonvertita f'[[mużew]] fil-beraħ. Is-sit, flimkien mas-siti ta' Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes u Transfarelv, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fit-3 ta' Diċembru 1985. Huwa l-unika Sit ta' Wirt Dinji tal-[[preistorja]] fin-Norveġja.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/352/|titlu=Rock Art of Alta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-26}}</ref>

{{Isma'|type=music|filename='Rule, Britannia!' (United States Army Strings).oga|title="Rule, Britannia!"|description=Interpretata mill-[[United States Army]]
|filename2=Rule, Britannia.ogg|title2="Rule, Britannia!"|description2=[[Ċilindru fonografiku]] rrekordjat  minn Albert Farrington fl-1914 għal [[Edison Records]]}}"'''Rule, Britannia!'''" hija [[Patrijottiżmu|għanja patrijottika]] Brittanika, li toriġina mill-poeżija tal-1740 "Rule, Britannia" ta' James Thomson u mużikata minn Thomas Arne fl-istess sena.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Scholes|isem=Percy A|sena=1970|titlu=[[The Oxford Companion to Music]]|edizzjoni=tenth|pubblikatur=[[Oxford University Press]]|paġni=897}}</ref> Hija l-aktar assoċjata b'mod dirett mar-[[Royal Navy]], iżda tintuża wkoll mill- Armata Brittanika.<ref>{{Ċita web|url=http://www.norfolkbc.fsnet.co.uk/rule_britannia.htm|titlu=Rule Britannia|data=2002|sit=The Britannia and Castle: Norfolk Section|data-aċċess=16 July 2015|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091122170956/http://www.norfolkbc.fsnet.co.uk/rule_britannia.htm|arkivju-data=22 November 2009}}</ref> 

'''Peter Serracino Inglott''' ([[Valletta]], 26 t'April, 1936 - 16 ta' Marzu, 2012), magħruf komunament bħala ''Father Peter'', kien saċerdot, filosfu, professur, u eks-Rettur tal-[[Università ta' Malta]]. Huwa kien ċentrali fir-rikostruzzjoni tas-sistema edukattiva Maltija wara l-1987.  
 
== Ħajja ==

L-'''Imperu Kushan''' (ċ. [[Seklu I]]–[[Seklu III]]) kien stat li fl-aqwa tiegħu, bejn l-[[105]]–[[Snin 250|250]], kien jifrex minn [[Tajikistan]] sal-[[Baħar Kaspjan]] sa l-[[Afganistan]] u l-isfel fil-wied tax-[[Xmara Ganges]]. L-imperu inħoloq mit-tribù Kushan ta' l[[Yuezhi]], li kien poplu mill-[[Xinjiang]] moderna, [[Ċina]], possibilment relatat mat-[[Tocharians]]. Kellhom kuntatti diplomatiċi ma' [[Ruma]], [[Imperu Persjan|Persja]] [[Sassanju|Sassanja]] u [[Ċina]], u għal ħafna sekli kienu fiċ-ċentru ta' skambji bejn il-Lvant u l-Punent.

{{Coord|31|47|57.22|N|34|38|31.39|E|region:IL|display=title}}
{{Nebbieta|kultura}}
Il-'''Mużew tal-Kultura Filistina'''  ('''המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture''') huwa mużew arkeoloġiku f'[[Ashdod]], l-[[Iżrael]]. Fih hemm esplorazzjoni tal-kultura tal-[[Filistin]] li storikament għexu f'parti minn din l-istess belt. Dan il-mużew huwa l-uniku wieħed fid-dinja ddedikata għall-kultura Filisintina. Dan kienet l-ewwel mużew li nfetaħ f'Ashdod fl-1990.

'''Quedlinburg''' (pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈkveːtlɪnbʊʁk]) huwa raħal li jinsab fit-Tramuntana tal-muntanji Harz, fid-distrett ta' Harz fil-Punent ta' Sachsen-Anhalt, il-[[Ġermanja]]. Fl-1994, iċ-ċentru storiku tar-raħal li jinkludi l-kastell u l-knisja ewlenija, ġie miżjud fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/535/|titlu=Collegiate Church, Castle and Old Town of Quedlinburg|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-06}}</ref>

Il-'''Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]] magħmul minn sitt komponenti differenti li huma assoċjati mal-moviment tad-disinn, tal-arkitettura u tal-[[arti]] tal-Bauhaus. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996 b'erba' komponenti inizjali, u mbagħad fl-2017 żdiedu żewġ komponenti oħra.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/729/|titlu=Bauhaus and its Sites in Weimar, Dessau and Bernau|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-27}}</ref>

L-'''Esperantoloġija''' (jew l-'''istudji tal-Esperanto''') hija studju tal-lingwistika speċjali tal-[[Esperanto]] li tistudja l-kostruzzjoni tal-kliem, l-assemblaġġ tal-kliem, l-introduzzjoni tal-kliem fil-lingwa u t-traskrizzjoni ta’ termini “umbrella” u ismijiet proprji. Il-prinċipji tal-Esperantoloġija tal-kostruzzjoni tal-kliem huma eżemplari tal-prinċipji tal-ħtieġa u tas-suffiċjenza li għandhom l-għan li joħolqu bilanċ bejn kemm kelma tkun konċiża u kemm tkun tinftiehem b’mod ċar.<ref name=":0">Wüster: Esperantologiaj principoj (E-Germana Vortaro). Neergard: Fremdvortoj en E. Tie oni trovas ankaŭ bibliografian liston. KALOCSAY.</ref> Fir-rigward tal-għerq tal-kliem, l-Esperantoloġija tistabbilixxi dawn il-prinċipji:

L-'''analisi armonika''' hi l-fergħa tal-[[matematika]] li tistudja r-rappreżentazzjoni tal-funzjonijiet u tas-sinjali bħala sovrappożizzjoni ta' mewġ fundamentali. Il-mewġ fundamentali jgħidulhom "[[armonika|armoniċi]]", minn fejn ġej l-isem "analisi armonika". Fl-analisi armonika ninvestigaw u niġġeneralizzaw l-idejat tas-[[serje ta' Fourier]] u t-[[Trasformata ta' Fourier|trasformata ta' Fourier]]. Fl-aħħar żewġ sekli l-analisi armonika saret suġġett vast ħafna b'applikazzjonijiet f'bosta oqsma bħall-[[elaborazzjoni numerika tas-sinjali]], il-[[mekkanika kwantistika]] u n-[[newroxjenzi]].

{{stub|kimika}}
{{wikifikazzjoni}}

'''Claudine Picardet''' (xebba Poullet, imbagħad Guyton de Morveau) twieldet fis-7 ta' Awissu 1735 u mietet fl-4 ta' Ottubru 1820. Hija kienet xjentista tal-kimika, mineraloġista, meteoroloġista u traduttriċi [[Xjenza|xjentifika]]. Picardet tispikka fost ix-xjentisti tal-kimika Franċiżi tal-aħħar tas-seklu tmintax għat-traduzzjonijiet estensivi tagħha  dwar il-letteratura xjentifika. Ittraduċiet mill-Iżvediż, l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u t-[[Lingwa Taljana|Taljan]] għall-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]. Picardet hi magħrufa wkoll għat-traduzzjonijiet ta' tliet kotba u eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi, li ġew ippubblikati u ċċirkulati f'forma ta' manuskritt. Ospitat laqgħat xjentifiċi u letterarji f'[[Dijon]] u f'[[Pariġi]], u kienet parteċipanta attiva fil-kollezzjoni ta' ''data'' meteroloġika. Hija għenet sabiex tistabbilixxi Dijon u Pariġi bħala ċentri xjentifiċi. Dan wassal għat-tixrid tal-għarfien xjentifiku matul perjodu kritiku fir-rivoluzzjoni [[kimika]]. 
== Traduzzjoni ==
Picardet ittraduċiet eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi li ħafna minnhom kienu miktuba mix-xjentisti ewlenin ta' dak iż-żmien. Ittraduċiet testi minn diversi lingwi li mbagħad ġew ippubblikati bil-Franċiż.  Xogħolha jista' jiġi meqjus fil-kuntest tat-tranżizzjoni fit-traduzzjoni xjentifika li tbiegħdet minn dik ta' "tradutturi solitarji".<ref name=":0">{{Ċita rivista|kunjom1=Bret|isem1=Patrice|data=2016-04-02|titlu=The letter, the dictionary and the laboratory: translating chemistry and mineralogy in eighteenth-century France|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00033790.2015.1034780|rivista=Annals of Science|lingwa=en|volum=73|numru=2|paġni=122–142}}</ref>

{{stub|Ambjent}}
L-'''Abjad''' hu kulur. Minnu nnifsu magħmul mill-kuluri kollha l-oħra. Infatti, jekk tgħaddi faxx ta' dawl abjad minn go [[priżma]], il-faxx jinqasam fil-kuluri kollha.

L-'''Amazigh Marokkin Standard''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Standard Moroccan Amazigh;'' ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ; bl-[[Għarbi]]: الأمازيغية المعيارية), magħrufa wkoll bħala '''Tamazight Marokkin Standard''' jew '''Berberu Marokkin''' '''Standard''', hija [[lingwa]] standardizzata mill-Istitut Irjali tal-[[Kultura]] Amazigh (IRCAM) fil-[[Marokk]] li tħaddan karatteristiċi tat-Tashelhit, tat-Tamazight tal-Atlas Ċentrali, tat-Tarifit, it-tliet lingwi Amazigh ewlenin fil-Marokk.<ref>Alalou, Ali (2018-04-03). "The question of languages and the medium of instruction in Morocco". ''Current Issues in Language Planning''. '''19''' (2): 6–8.</ref> Ilha lingwa uffiċjali tal-Marokk mill-2011.<ref>Alalou, Ali (2018-04-03). "The question of languages and the medium of instruction in Morocco". ''Current Issues in Language Planning''. '''19''' (2): 136–160.</ref>

{{ infobox
| bodyclass  = vcard
| title      = Pitagora
| abovestyle = {{#if:{{{kulur|}}}|background-color:{{{kulur}}}}}
| above      = {{#if:{{{reġjun|}}}|{{{reġjun}}}}}{{#if:{{{era|}}}|<br /><small>{{{era}}}</small>}}
| image      = 
| caption    = Bust ta' Pitagora. Kopja Rumana ta' oriġinal Grieg. Musei Capitolini, Ruma.
| label1     = Isem sħiħ
| class1     = fn
| data1      = {{{isemsħiħ|{{{isem|}}}}}}
| label2     = Twelid
| data2      = Samos, madwar 580 QK
| label3     = Mewt
| data3      = madwar 495 QK
| label4     = Skola/tradizzjoni
| data4      = Skola Pitagorika
| label5     = Interessi prinċipali
| data5      = Etika, Loġika,[[Matematika]], [[Mużika]], [[Filosofija]], [[Politika]]
| label6     = Ideat
| data6      = [[Skala Pitagorika]], [[Armonija tal-Isferi]], [[Numru tad-deheb]], [[Teorema ta' Pitagora]]
| label7       = Influwenzat minn
| data7     = Skola ta' Miletu
| label8   = Influwenza lil
| data8           = [[Platon]], [[Archytas de Tarente]], [[Cicéron]], [[Porphyre de Tyr|Porphyre]], [[Jamblique]], [[Jean Pic de la Mirandole|Pic de la Mirandole]]
}}
'''Pitagora''' (bil-[[Grieg antik]] Πυθαγόρας, ''Pythagóras'') kien riformatur reliġjuż u [[filosfu]] presokratiku li twieled madwar il-580 QK. f'[[Samos]], gżira fil-[[Baħar Eġew]] fil-Lbiċ tal-belt ta’ [[Ateni]]; ġie stabbilit li miet madwar l-495 QK, fl-età ta’ 85 sena. Kien ukoll [[matematiku]] u [[xjenzat]] skont it-tradizzjoni tardiva. L-isem ta' Pitagora (etimoloġikament, ''Pyth-agoras'': "dak li kien imħabbar minn [[Pizja]]"), ġej mit-tħabbira tat-twelidu li għamlet lil missieru waqt vjaġġ lejn [[Delfi]].

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán''' hija żona naturali protetta li tinsab fix-Xlokk tal-[[Messiku]]. L-isem oriġina miż-żewġ komponenti ewlenin tar-riżerva: Cuicatlán u Tehuacán. F'dan tal-aħħar hemm l-uffiċċji amministrattivi tar-riżerva. Ir-riżerva tal-bijosfera tkopri 490,186 ettaru mifruxa fost 21 muniċipalità fl-istati ta' [[Puebla]] u [[Oaxaca]].

{{użioħra}}

{{Taxobox
| isem = ''Pichipilus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| familja = [[Caenolestidae]]
| awtorità_familja = (Trouessart, 1898)
| sottofamilja = [[Pichipilinae]]
| awtorità_sottofamilja = 
| ġeneru = '''''Pichipilus'''''
| awtorità_ġeneru = (Ameghino, 1890)
}}
'''''Pichipilus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti (dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum bugeddum|opossumi bugdiedem]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja [[Caenolestidae]], fis-sottofamilja [[Pichipilinae]] ma' ġeneri oħra estinti u mingħajr ebda rappreżentant ħaj.

L-'''Awstraljani Maltin''' huma [[Awstraljani]] ta’ dixxendenza [[Maltija]] jew persuni mwielda [[Malta]] li jgħixu fl-[[Awstralja]].

'''Alġiers''' (/ælˈdʒɪərz/; [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: الجزائر, <small>b'ittri Latini:</small> ''al-Ġażāʾir'', <small>litteralment:</small> "il-Gżejjer"), imlaqqam ''El-Bahdja'' (“il-Ferħa"), ''El-Mahrussa'' ("il-Mħares") jew ''El-Beida'' ("il-Bajda"), hija l-[[Belt kapitali|kapitali]] tal-[[Alġerija]] u l-belt bl-aktar popolata tagħha.

'''Shaken Kenzhetaiuly Aimanov''' (bil-Każak: Шәкен Кенжетайұлы Айманов; imwieled '''Shahkarim Kenzhetaiuly Aimanov''', bil-Każak: Шаһкерім Кенжетайұлы Айманов;<ref>{{Ċita web|url=https://www.orexca.com/kazakhstan/culture/names.htm|titlu=Kazakh names :: Kazakh culture and national traditions|sit=www.orexca.com|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> twieled fil-15 ta' Ottubru 1914 – miet fit-23 ta' Diċembru 1970) kien attur u reġista tal-films [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiku]] mill-[[Każakistan]].<ref>Peter Rollberg (2016). ''Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema''. [[Stati Uniti|L-Istati Uniti]]: Rowman & Littlefield. pp. 33–34. ISBN <bdi>1442268425</bdi>.</ref> Huwa jitqies bħala missier iċ-ċinematografija tal-Każakistan, kif ukoll reġista u attur ikoniku tal-films.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20190527133919/https://www.euronews.com/2014/09/18/eurasia-film-festival-celebrates-shaken-aimanov|titlu=Eurasia film festival celebrates Shaken Aimanov {{!}} Euronews|data=2019-05-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-18}}</ref> Huwa kien ir-reġista ta' ħdax-il film bejn l-1954 u l-1970.

{{Taxobox
| isem = ''Gomphos''
| stampa = Gomphos Lagomorfu primitiv.jpg
| daqs_stampa = 225px
| deskrizzjoni_stampa = Rikostruzzjoni ta' ''[[Gomphos elkema]]'' speċi ta' lagomorfu fil-familja ''[[Mimotonidae]]''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Mimotonidae]]
| ġeneru = '''''Gomphos'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Gomphos elkema]]'' 
}}
'''''Gomphos''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] estint ta' [[mammiferi]] [[lagomorfu|lagomorfi]] fil-klassi [[Mammiferu|Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Mimotonidae]] (lagomorfi primitivi), ma' bosta ġeneri u speċi kollha estinti.

{{nebbieta|ġeografija}}
'''Xi'an''' ( {{chinois|c=[[wikt:西|西]][[wikt:安|安]]|p=Xī'ān|l=Paix-de-l'Ouest|efeo=Si-ngan-fou}}    ; {{IPA|/ɕí.án/}}  ) hija l-kapitali tal -provinċja ta' Shaanxi fiċ [[Ċina|-Ċina]] . Hija għandha l-istatus ta ' belt sub-provinċjali .

{{titlu bil-korsiv}}
{{Taxobox
| isem = ''Chulpasia''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = (Ameghino, 1894)
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| familja = †[[Caroloameghiniidae]]
| ġeneru = '''''Chulpasia'''''
| awtorità_ġeneru = Crochet u Sigé, 1993
}}
'''''Chulpasia''''' huwa ġeneru ta' [[mammiferu]] [[marsupjal]] estint, relatati mal-[[opossum ġurdien|opossumi ġrieden]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]. Dan huwa klassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni †[[Polydolopimorphia]], fl-infrordni †[[Simpsonitheria]], fis-superfamilja †[[Caroloameghinioidea]], fil-familja [[Caroloameghiniidae]] u bla ebda speċi ħajja.

"'''Il Canto degli Italiani'''" (li tfisser "Il-Kant tat-Taljani") huwa l-[[innu nazzjonali]] tal-[[Italja]] miktub minn [[Goffredo Mameli]] b'kompożizzjoni ta' [[Michele Novaro]]. Fost it-Taljani l-innu huwa aħjar magħruf bħala l-'''''Inno di Mameli''''' (L-Innu ta' Mameli), wara l-awtur tal-lirika, jew '''''Fratelli d'Italia''''' (L-Aħwa tal-Italja), frażi meħuda mill-ewwel vers.

L-'''Arċipelagu ta' Vega''' (bin-Norveġiż: ''Vegaøyan'') huwa grupp ta' gżejjer fil-Baħar [[Norveġja|Norveġiż]] li bejn wieħed u ieħor jikkorrispondi għall-muniċipalità ta' Vega. L-[[arċipelagu]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2004.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1143/|titlu=Vega&oslash;yan &ndash; The Vega Archipelago|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref> Dan ir-raggruppament ta' madwar 6,500 gżira żgħira fil-kontea ta' Nordland, kemm kemm fin-Nofsinhar taċ-Ċirku Artiku, jinsab madwar il-gżira prinċipali ta' Vega u ilu abitat minn [[Neolitiku|Żmien il-Ħaġar]]. Gżejjer oħra fir-raggruppament jinkludu Igerøya, Ylvingen u Søla.

'''Songo Mnara''' huwa insedjament storiku Swahili li jinsab fuq il-Gżira ta' Songo Mnara f'Pande Mikoma, fid-Distrett ta' Kilwa tar-Reġjun ta' Lindi tat-[[Tanżanija|Tanzanija]]. Il-gżira tospita raħal tal-ġebel Swahili [[Medjuevu|Medjevali]]. Ir-raħal tal-ġebel kien okkupat mis-sekli 14 sa 16.<ref>Stoetzel, Jack (2011). "Field Report: Archaeological Survey of Songo Mnara Island". ''Nyame Akuma''. '''76''': 9–14.</ref> Songo Mnara tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]], flimkien mar-raħal tal-ġebel ta' [[Kilwa Kisiwani]] fil-qrib.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/144/|titlu=Ruins of Kilwa Kisiwani and Ruins of Songo Mnara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-10}}</ref><ref>Welham, K.; Fleisher, J.; Cheetham, P.; Manley, H.; Steele, C.; Wynne-Jones, S. (2014). "Geophysical Survey in Sub-Saharan Africa: Magnetic and Electromagnetic Investigation of UNESCO World Heritage Site of Songo Mnara, Tanzania". ''Archaeological Prospection''. '''21''' (4): 255–262.</ref> B'kollox, l-arkeologi sabu sitt moskej, erba' ċimiterji u tnax-il blokka ta' djar flimkien ma' spazji miftuħa inkorporati fil-gżira.<ref>Fleisher, Jeffrey; Wynne-Jones, Stephanie (2012). "Finding Meaning in Ancient Swahili Spatial Practices". ''African Archaeological Review''. '''29''' (2–3): 171–207.</ref> Songo Mnara nbena bil-qroll grezz u t-tkaħħil.<ref>{{Ċita web|url=http://kinder.rice.edu/uploadedFiles/Kinder_Institute_for_Urban_Research/People/Research_Fellows/Fleisher%20Kinder%20White%20Paper.pdf|titlu=How Public Space is Used in Ancient Cities: The Case of Songo Mnara, a Medieval Swahili City in Tanzania|kunjom=Fleisher|isem=Jeffery|data-aċċess=2024-01-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141222094305/http://kinder.rice.edu/uploadedFiles/Kinder_Institute_for_Urban_Research/People/Research_Fellows/Fleisher%20Kinder%20White%20Paper.pdf|arkivju-data=2014-12-22|url-status=dead}}</ref> Dan ir-raħal tal-ġebel inbena bħala wieħed mill-bosta rħula kummerċjali fl-[[Oċean Indjan]]. Is-sit huwa rreġistrat bħala Sit Storiku Nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maliasili.go.tz/uploads/ANTIQUITIES_SITES_LOCATION_AND_ACCESSBILITY.pdf|titlu=Siti tal-Qedem tat-Tanzanija}}</ref>

'''Landier''' huwa xi ħadd li jipproduċi jew li jsewwi l-affarijiet tal-landa jew ta’ metalli ħfief oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://thehuntmagazine.com/life-style/whitesmithing/|titlu=Whitesmithing|data=2013-01-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-20}}</ref> Il-professjoni speċjalizzata tal-landier xi kultant issir mill-[[Ħaddied|ħaddieda]]. B’estensjoni, it-terminu “landier” ġieli jintuża biex wieħed jirreferi għal kummerċjant tal-oġġetti tal-landa. Il-professjoni tal-landier kienet okkupazzjoni komuni fiż-żminijiet preindustrijali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/tinsmith|titlu=Definition of tinsmith {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-20}}</ref>

{{stub|Mediċina}}

It-'''''Tserkva'' ta' Santa Marija, Owczary''' hija knisja [[Gotiku|Gotika]] tal-[[injam]] tas-[[Seklu XVII|seklu 17]] li tinsab fil-villaġġ ta' [[Owczary]], il-[[Polonja]], u flimkien ma' 15-il [[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna|''tserkva'' (knisja) tal-injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] oħra hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424/|titlu=Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-22}}</ref>

{{Taxobox
| isem = ''Pronolagus''
| stampa = Liepru tal-ġebel aħmar ta' Smith (P.rupestris).JPG
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = Liebru l-ġebel aħmar ta' Smith, ''Pronolagus rupestris''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklssi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = '''''Pronolagus'''''
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Pronolagus crassicaudatus]]''
*''[[Pronolagus randensis]]''
*''[[Pronolagus rupestris]]''
*''[[Pronolagus saundersiae]]''
}}
'''''Pronolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-[[Fenek aħmar|fniek ħomor]] jew [[liebru l-ġebel|liebri l-ġebel]]), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin (''[[Bunolagus]]'', ''[[Nesolagus]]'', ''[[Romerolagus]]'', ''[[Brachylagus]]'', ''[[Sylvilagus]]'', ''[[Poelagus]]'', ''[[Oryctolagus]]'', ''[[Lepus]]'', ''[[Pentalagus]]'',  u ''[[Caprolagus]]'') u b'erba' speċi estanti.

Il-'''Pjazza tal-Mirakli''' (bit-[[Taljan]]: ''Piazza dei Miracoli'' [pjattsa dei miˈraːkoli]), li formalment hija magħrufa bħala l-Pjazza tal-[[Katidral]] (bit-Taljan ''Piazza del Duomo''), hija pjazza ta' 8.87 ettari mdawra b'ħitan [[Medjuevu|Medjevali]] f'[[Pisa]], it-[[Toskana]], l-[[Italja]]. Il-pjazza hija rikonoxxuta bħala ċentru importanti tal-[[arti]] Medjevali Ewropea u tħaddan wieħed mill-ifjen kumplessi arkitetturali fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name=":0">{{ċita ktieb |kunjom=Renzulli |isem=Melanie |sena=2010 |editur=Rachel Mills |titlu=The Green Guide: Italy |pubblikatur=Michelin |post=Greenville, SC |paġni=328 |isbn=9781907099571 |lingwa=en}}</ref> Il-pjazza titqies ikkonsagrata mill-[[Knisja Kattolika]], li għandha s-sjieda tagħha, u fiha erba' binjiet reliġjużi mill-aqwa: il-Katidral ta' Pisa, il-[[Battisterju]] ta' Pisa, il-[[Kampnar]], u ċ-[[Ċimiterju]] Monumentali. Parti mill-pjazza fiha rqajja' bil-ħaxix aħdar u parti minnha ġiet pavimentata. Fil-Pjazza tal-Mirakli hemm ukoll il-binja tal-Isptar il-Ġdid tal-[[Spirtu s-Santu|Ispirtu s-Santu]] li issa fiha l-Mużew tal-Abbozzi ta' Tpinġijiet u l-Mużew tal-Katidral.

{{stub|Bijoloġija}}

'''Takht-e Soleymān''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: تخت سلیمان, litteralment it-"Tron ta' Salamun") jew '''Adur Gushnasp''' huwa sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] fil-Provinċja tal-Punent tal-Ażerbajġan, l-[[Iran]], li jmur lura għal żmien l-Imperu tas-[[Sassanidi]]. Jinsab f'nofs triq bejn Urmia u Hamadan, qrib ħafna tar-raħal modern ta' Takab, u 400 kilometru (250 mil) fil-Punent ta' [[Tehran]].

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 125
|PGD_PSX_per_capita          = $27,022<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 32
|sena_IŻU                    = 2019
|IŻU                         = {{profitt}}0.895<ref name=HDI>{{ċita rapport |titlu=Human Development Report 2013 - The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World |pubblikatur=United Nations Development Programme |data=2013 |isbn=978-92-1-126340-4 |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130319002613/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-data=2013-03-19 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 28
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Indipendenza
|avveniment_stabbilit1       = mir-[[Renju Unit]]
|data_stabbilit1             = 21 ta' Settembru, 1964
|avveniment_stabbilit2       = Repubblika
|data_stabbilit2             = 13 ta' Diċembru, 1974
|avveniment_stabbilit3       = Ħelsien
|data_stabbilit3             = 31 ta' Marzu, 1979
|valuta                      = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])<sup>2</sup>[[Lista ta' banek f'Malta|Banek]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.mt]]<sup>3</sup>
|kodiċi_telefoniku           = 356
|sena_PGD_nominali           = 2019
|PGD_nominali                = $16,476&nbsp;biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 125
|PGD_nominali_per_capita     = $32,021<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 32
|noti                        = <sup>1</sup> Il-popolazzjoni totali tinkludi wkoll lir-residenti barranin. Il-popolazzjoni ta' residenti Maltin fl-2004 kien ta' madwar 389,764. Kull data uffiċjali ta' popolazzjoni hi pprovduta mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO).<ref>{{ċita rapport |awtur=National Statistics Office |titlu=Census of Population and Housing 2005: Preliminary Report |data=2006 |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |isbn=978-99909-73-38-9 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070311025208/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |arkivju-data=2007-03-11 |lingwa=en}}</ref><br /><sup>2</sup>Qabel l-2008: [[Lira Maltija]]<br /><sup>3</sup> Ukoll [[.eu]], li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-[[Unjoni Ewropea]].
}}

{{Taxobox
| isem = Tlacuatzin canescens
| stampa = Tlacuatzin canescens.jpg
| stat = LC
| sistema_stat = IUCN3.1
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Tlacuatzin'''''
| awtorità_ġeneru = Voss & Jansa, 2003
| speċi = '''''T. canescens'''''
| binominali = ''Tlacuatzin canescens''
| awtorità_binominali = ([[Joel Asaph Allen|J. A. Allen]], 1893)
| mappa_firxa = Grayish Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Tlacuatzin canescens
}}
'''Tlacuatzin''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Il-'''Katidral ta' Köln''' (bil-Ġermaniż: ''Kölner Dom'', uffiċjalment ''Hohe Domkirche Sankt Petrus'', bil-[[Lingwa Maltija|Malti]]: '''Katidral ta' San Pietru''')<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.cologne-tourism.com/see-experience/poi/cologne-cathedral/|titlu=Cologne Cathedral: Hohe Domkirche Sankt Petrus {{!}} Cologne Tourism|kunjom=KölnDeutschl|isem=Cologne CathedralDompropstei Margarethenkloster 550667|kunjom2=Fax: +49221 1642 1700EmailWebsite|isem2=Phone: +49221 179 40-100|sit=www.cologne-tourism.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> huwa [[katidral]] [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] f'[[Köln]], Nordrhein-Westfalen, il-[[Ġermanja]]. Huwa s-sede tal-Arċisqof ta' Köln u tal-amministrazzjoni tal-Arċidjoċesi ta' Köln. Huwa [[monument]] tal-Kattoliċiżmu Ġermaniż u tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]] u ġie ddikjarat bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1996.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/292/|titlu=Cologne Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-30}}</ref> Huwa l-iktar attrazzjoni turistika ikonika tal-Ġermanja li tattira turisti, b'medja ta' 20,000 ruħ kuljum.<ref name=":2">{{Ċita web|url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|titlu=Offizielle Webseite des Kölner Doms {{!}} The offical Movie|data=2010-09-14|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100914162626/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=19247&L=1|arkivju-data=2010-09-14|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-katidral huwa għoli 157 metru, u attwalment huwa t-tieni l-itwal knisja b'żewġ spiri fl-[[Ewropa]] wara dik ta' [[Ulm]], u t-tielet l-itwal knisja fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|titlu=Interesting issues|data=2019-04-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-07-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190417123118/https://www.koelner-dom.de/interessantes/interesting-issues/?L=1|arkivju-data=2019-04-17|url-status=dead}}</ref> Il-katidral huwa l-ikbar knisja Gotika fit-Tramuntana tal-Ewropa u għandu t-tieni l-itwal spiri. Permezz tat-torrijiet biż-żewġ spiri, il-katidral għandu l-ikbar faċċata ta' kwalunkwe knisja fid-dinja. Il-kor għandu l-ikbar proporzjon bħala għoli u wisa', 3.6:1, ta' kwalunkwe knisja [[Medjuevu|Medjevali]].<ref>Fletcher, Banister (1905). ''A History of Architecture on the Comparative Method''. Scribner's Sons.</ref>

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Montenegro]], li ddikjara l-indipendenza tiegħu fl-2006 wara x-xoljiment tal-[[Jugoslavja]] u s-[[Serbja]] u l-Montenegro, iffirma l-Konvenzjoni fit-3 ta' Ġunju 2006.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/me|titlu=Montenegro - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-12-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171219135401/https://whc.unesco.org/en/statesparties/me|arkivju-data=2017-12-19|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
'''''Hypolagus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] estint ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[lagomorfu|lagomorfi]], fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha]], fil-familja [[Leporidae]], ma' bosta ġeneri oħra estinti u ma' għaxar ġeneri oħra b'rappreżentanti ħajjin.

'''Sputnik 5''', magħrufa wkoll fil-Lvant bħala '''Korabl-Sputnik 2''' (bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Корабль-Спутник 2, litteralment "Vapur-Satellita 2") kienet satellita artifiċjali [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]], u t-tielet titjira tal-ittestjar tal-inġenju spazjali Vostok.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.astronautix.com/craft/vostok.htm|titlu=Vostok|data=2011-06-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110629092837/http://www.astronautix.com/craft/vostok.htm|arkivju-data=2011-06-29|url-status=bot: unknown}}</ref> Kienet l-ewwel titjira spazjali fejn intbagħtu l-[[Annimal|annimali]] fl-orbita u ġew irritornati lura fid-[[Id-Dinja|Dinja]] qawwijin u sħaħ. Varata fid-19 ta' Awwissu 1960, wittiet it-triq għall-ewwel titjira orbitali umana, [[Vostok 1]], li ġiet varata inqas minn tmien xhur wara.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.heavens-above.com/orbit.aspx?satid=00055|titlu=Korabl'-Sputnik-2 - Orbit|sit=www.heavens-above.com|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Nicolau Coelho''' (twieled għall-ħabta tal-1460 f’[[Felgueiras]] – miet fl-1502, tul il-kosta tal-[[Możambik|Mozambique]]) kien navigatur u esploratur [[Portugall|Portugiż]] espert matul żmien l-iskoperti. Huwa pparteċipa fl-iskoperta tar-rotta lejn l-[[Indja]] minn [[Vasco da Gama]] fejn idderieġa l-ewwel karavella, Berrio, li rritornat; kien il-kaptan ta’ vapur fil-flotta mmexxija minn [[Pedro Álvares Cabral]] li wasal il-[[Brażil]]. Huwa miet fuq il-baħar, x’aktarx tul il-kosta tal-Mozambique, fil-vjaġġ tar-ritorn mill-Indja fil-ħames Armada Portugiża ma’ [[Francisco de Albuquerque]].

Il-'''Park Nazzjonali ta' Simien''' jew il-'''Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Simien''' huwa l-ikbar park nazzjonali fl-[[Etjopja]]. Jinsab fit-Tramuntana taż-Żona ta' Gondar tar-Reġjun ta' Amhara, u t-territorju tiegħu jkopri l-ogħla partijiet tal-Muntanji ta' Simien u jinkludi Ras Dashan, l-ogħla punt fl-Etjopja.

{{Taxobox
| isem = Opossum nanu mistur ta' Rio Grande do Sul
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = Gill, 1872
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = Gray,1821
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = Gray, 1821
| ġeneru = ''[[Cryptonanus]]''
| awtorità_ġeneru = Voss et al., 2005
| speċi = '''''C. guahybae'''''
| binominali = '''''Cryptonanus guahybae'''''
| awtorità_binominali = Tate, 1931
| mappa_firxa = Firxa Cryptonanus guahybae.PNG
| daqs_mappa_firxa = 250px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Cryptonanus guahybae''
}}
L-'''Opossum nanu mistur ta' Rio Grande do Sul''' jew '''Opossum grazzjuż ta' Rio Grande do Sul''', magħruf xjentifikament bħala ''Cryptonanus guahybae'', huwa [[mammiferu]] marsupjal, tat-[[tribù (bijoloġija)|tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum nanu mistur huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b'attività minima matul il-ġurnata. ''Cryptonanus guahybae'' jgħix f'abitat varjat minn foresti subtropikali u tropikali umdi għal foresti b'siġar li jwaqgħu l-weraq u artijiet tal-ħaxix. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jinżel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċja.

'''Valerie Sybil Wilmer''' (imwielda fis-7 ta' Diċembru 1941) hija [[Fotografu|fotografa]] u kittieb Ingliża<ref>{{Ċita web|url=http://womensliberationmusicarchive.co.uk/w/|titlu=Val Wilmer – Journalist, historian and photographer|awtur=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|data=10 October 2010|pubblikatur=The Women's Liberation Music Archive|data-aċċess=1 September 2014}}</ref> li tispeċjalizza fil-mużika u l-kultura [[jazz|tal-jazz]], [[mużika gospel|gospel]], [[blues]], u mużika [[Afrikani tal-Karibew Brittaniċi|Afrikana tal-Karibew Brittanika]]. Il-kotba notevoli tagħha jinkludu ''Jazz People'' (1970) u ''As Serious As Your Life'' (1977), it-tnejn ippubblikati għall-ewwel darba minn Allison u Busby.<ref>{{Ċita web|url=http://themissingchapter.co.uk/public-events/|titlu=Public Events {{!}} Black Chronicles {{!}} ' As Serious As Your Life': Val Wilmer In Conversation With Margaret Busby|data=2014|pubblikatur=[[Autograph ABP]]|data-aċċess=23 October 2021|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211023105931/http://themissingchapter.co.uk/public-events/|arkivju-data=23 October 2021|url-status=dead}}</ref> [[awtobijografija|L-awtobijografija]] ta’ Wilmer, ''Mama Said There'd Be Days Like This: My Life in the Jazz World'', ġiet ippubblikata fl-1989.

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Tate
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| awtorità_ġeneru = (Gray, 1843) 
| speċi = '''''T. tatei'''''
| binominali = ''Thylamys tatei''
| awtorità_binominali = (Handley, 1957)
| mappa_firxa = Thylamys tatei area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa ta' ''Thylamys tate'' 
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Tate''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys tatei'', huwa mammiferu marsupjal tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]] nattiv tal-kontinent tal-[[L-Amerika t'Isfel|Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). 

{{TaxoboxIng | color = pink
| name = Pika tal-isteppa
| status = 
| status_ref =
| image = 
| image_width = 
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. pusilla'''''
| binomial = ''[[Ochotona pusilla]]''
| binomial_authority = Pallas, 1769
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision = 
* ''[[Ochotona pusilla aktogaiensis]]'' 
* ''[[Ochotona pusilla angustifrons]]'' 
* ''[[Ochotona pusilla occidentalis]]'' 
* ''[[Ochotona pusilla pusilla]]'' 
* ''[[Ochotona pusilla spelea]]'' 
}}
Il-'''Pika tal-isteppa''' (''Ochotona pusilla'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]], [[erbivoru]], tal-[[familja]] [[Ochotonidae]] fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]].

L-'''Ilijade''' hi ambjentata fl-aħħar sena tal-[[Gwerra ta' Trojja]]. Dil-gwerra hija l-[[plott]] ċentrali tan-nisġa dwar ir-rabja tal-[[eroj]] Grieg [[Akille]] wara li l-kap tiegħu, [[Agamennone]], jinsulentah waqt il-gwerra.  [[Akille]] jitlaq mill-kamp tal-battalja u jħalli lil sħabu jitqabdu mat-Trojjani, li jegħlbuhom aktar minn darba. Il-ħabib tiegħu, [[Patroklu]], li jitqabbad imexxi t-truppi minfloku, waqt taqbida minnhom jisfa maqtul bi ħruxija liema bħalha.  Mimli rabja u rimors, [[Akille]] jinfexx b’ruħu u b’ġismu kontra t-Trojjani. Biex ipatti għall-kuxjenza tniggżu, joqtol lill-mexxej tagħhom, [[Ettore]], iben ir-re Priamu, fi ġlieda wieħed kontra wieħed. 

Il-'''Katidral ta' Šibenik''' jew il-'''Katidral ta' San Ġakbu''' (bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Katedrala sv. Jakova'') f'[[Šibenik]], il-[[Kroazja]] huwa bażilika [[Knisja Kattolika|Kattolika]] b'navata tripla bi tliet apsidi u koppla ta' 32 metru minn ġewwa. Il-[[katidral]] huwa s-sede episkopali tad-djoċesi ta' Šibenik, fid-[[Dalmazja]] ċentrali. Il-katidral huwa wkoll l-iktar [[monument]] arkitettoniku importanti tar-[[Rinaxximent]] fil-pajjiż kollu. Mis-sena 2000 'l hawn, il-katidral tniżżel fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=The Cathedral of St James in Šibenik|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-13|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

It-'''Teatru Ruman ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Théâtre antique d'Orange'') huwa teatru [[Imperu Ruman|Ruman]] li jinsab f'[[Orange]], Vaucluse, [[Franza]]. Inbena fil-bidu tas-seklu 1 W.K. L-istruttura hija ta' sjieda tal-muniċipalità ta' Orange u fis-sajf tospita l-festival tal-opri magħrufa bħala ''Chorégies d'Orange''.

Boomerang huwa stazzjon mil-Cartoon Network li ixandar Kartoons iktar antiki.

L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 98 [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO fil-Punent tal-[[Asja]], li hawnhekk tirreferi għal 18-il pajjiż/stat membru: l-[[Armenja]], l-[[Ażerbajġan]], il-[[Baħrejn|Bahrain]], [[Ċipru]], il-[[Ġeorġja|Georgia]], l-[[Iran]], l-[[Iraq]], [[Iżrael]], il-[[Ġordan]], il-[[Libanu]], l-[[Oman]], il-[[Palestina]], l-[[Arabja Sawdija]], is-[[Sirja]], it-[[Turkija]], l-[[Emirati Għarab Magħquda]], il-[[Qatar]] u l-[[Jemen]]. Filwaqt l-[[Eġittu]] huwa parzjalment fil-Punent tal-Asja, is-Siti ta' Wirt Dinji tiegħu huma elenkati fl-Afrika minflok. Il-[[Kuwajt]] huwa l-unika pajjiż fir-reġjun li ma għandu l-ebda Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-'''Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil''' (bil-[[Iran|Persjan]]: مجموعه آرامگاه و خانقاه شیخ صفی‌الدین) huwa l-qabar tax-Xejikk Safi-al-din f'[[Ardabil]], l-[[Iran]]. Fl-2010 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1345/|titlu=Sheikh Safi al-din Kh&#x101;neg&#x101;h and Shrine Ensemble in Ardabil|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref>

Il-'''Maison Carrée''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [mɛzɔ̃ kaʁe]; li litteralment tfisser "dar kwadra") hija tempju Ruman antik f'[[Nîmes]], fin-Nofsinhar ta' [[Franza]]. It-tempju huwa wieħed mill-iżjed tempji Rumani ppreservati sew u li għadu jeżisti fit-territorju tal-eks [[Imperu Ruman]]. Huwa tempju provinċjali ta' daqs nofsani ta' żmien l-Imperatur [[Awgustu]], magħruf ukoll bħala ''caesareum''.

{{Nebbieta|ġeografija}}'''Messina''' hija belt Taljana, kapitali tal-[[provinċja ta' Messina]] fi [[Sqallija]]. 

'''Pietru Caxaro''' (m. 1400, L-[[Imdina]] - 1485, ir-[[Rabat (Malta)|Rabat]] (Malta)) huwa magħruf fil-[[letteratura Maltija]] bħala l-ewwel [[poeta]] li kiteb bil-[[Lingwa Maltija|Malti]].

'''Lingwa speċjali''' hija varjetà diafasika ta' lingwa <ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/linguaggi-settoriali_%28Enciclopedia_dell%27Italiano%29/ Scheda] sui linguaggi settoriali, in treccani.it.</ref> użata minn "minoranza ta' esperti" f'suġġett jew qasam ta' xogħol speċifiku bil-għan li l-komunikazzjoni u l-kollaborazzjoni bejn il-membri tal-grupp isiru aktar ċari, aktar mgħaġġla, aktar preċiżi u aktar effettivi. <ref name="serianni">Serianni, ''Italiani scritti'', ed. cit.</ref>

Il-'''Minjiera tar-Ram ta' Falun''' (bl-Iżvediż: ''Falu Gruva'') kienet minjiera f'[[Falun]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], li tħaddmet għal millenju mis-seklu 10 sal-1992.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.falugruva.se/en/|titlu=Falu Gruva - Upptäck tusen år av historia|sit=Falu Gruva|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-09-01}}</ref> Il-minjiera pproduċiet saħansitra żewġ terzi tal-ħtieġa ta' [[ram]] tal-[[Ewropa]] u għenet biex tiffinanzja ħafna mill-gwerer tal-Iżvezja fis-[[Seklu XVII|seklu 17]]. L-iżviluppi teknoloġiċi fil-minjiera kellhom influwenza enormi fuq ix-xogħol fil-minjieri globalment għal żewġ sekli.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1027.pdf|titlu=Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun - Advisory Body Evaluation|kunjom=ICOMOS|sit=p. 2.}}</ref> Il-minjiera issa hija [[mużew]] u fl-2001 ġiet imniżżla fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1027/|titlu=Mining Area of the Great Copper Mountain in Falun|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-01}}</ref>

'''Tian Shan''', magħrufa wkoll bħala '''Tengri Tagh'''<ref>Prichard, James (1844), ''History of the Asiatic Nations, 3rd ed., Vol.IV'', p. 281.</ref> jew '''Tengir-Too'''<ref>{{Ċita web|url=https://www.akdn.org/akmp/performance/ensemble-tengir-too|titlu=Ensemble Tengir-Too {{!}} Aga Khan Development Network|sit=www.akdn.org|data-aċċess=2021-07-03}}</ref>, (bit-Tork Antik: 𐰴𐰣 𐱅𐰭𐰼𐰃‎, bl-Uighur: تەڭرىتاغ, biċ-Ċiniż: 天山) jiġifieri l-“Muntanji tal-Ġenna”, hija sistema kbira ta’ ktajjen muntanjużi li tinsab fl-[[Asja]] Ċentrali. L-ogħla quċċata ta’ Tian Shan hija Jengish Chokusu, b’għoli ta’ 7,439 metru. L-iktar punt baxx tas-sistema hija d-Depressjoni ta’ Turpan, li tinsab 154 metru taħt il-livell tal-baħar.<ref name=":0">Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 378. ISBN <bdi>978-0-89577-087-5</bdi>.</ref>

Il-'''Ħitan Rumani ta'''' '''Lugo''' (bl-Ispanjol u bil-Galizjan: ''Muralla Romana de Lugo'') inbnew fis-seklu 3 u għadhom pjuttost intatti. Huma estiżi għal iktar minn żewġ kilometri madwar iċ-ċentru storiku tal-belt ta' [[Lugo]] fil-[[Galizia|Galizja]],[[Spanja]]. Il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-aħħar tas-sena 2000<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/987/|titlu=Roman Walls of Lugo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-12-01}}</ref> u huma attrazzjoni turistika popolari.

.]]
'''Astronomu''' huwa xjenzat fil-qasam tal-[[astronomija]] li jiffoka l-istudji tiegħu fuq kwistjoni jew qasam speċifiku barra mill-ambitu tad-[[Id-Dinja|Dinja]]. Huwa josserva [[Oġġett astronomiku|oġġetti astronomiċi]] bħal [[Stilla|stilel]], [[Pjaneta|pjaneti]], [[Satellita naturali|oqmra]], [[Kometa|kometi]] u [[Galaxy|galassji]] - jew fl-[[Osservazzjoni astronomija|osservazzjoni]] (billi janalizzaw id-''data'') jew fl-[[astronomija teoretika]]. Eżempji ta' suġġetti jew oqsma li jistudjaw l-astronomi jinkludu x-[[xjenza planetarja]], [[Xemx|l-astronomija solari]], l-oriġini jew l-evoluzzjoni tal-istilel, jew il-formazzjoni tal-galassji. Suġġett relatat, iżda differenti għalkollox huwa l-kożmoloġija fiżika, li tistudja l-[[univers]] kollu kemm hu.

{{Nebbieta|ġeografija}}
'''Ħajfa''' jew '''Haifa''' hija belt kostali fl-[[Iżrael]] li tinsab fuq ix-xtut tal-[[Mediterran|Baħar Mediterran]]. L-oriġini ta’ isimha għadha mhix magħrufa, għalkemm ġiet proposta l-kelma Ebrajka ''hof'' (kosta), jew aktar reċentement il-kontrazzjoni tal-kliem ''hof yafe'' (kosta sabiħa).

Il-'''Baħar l-Iswed''' huwa baħar marġinali fil-[[Mediterran]] li jinsab bejn l-[[Ewropa]] u l-[[Asja]], fil-Lvant tal-Balkani, fin-Nofsinhar tal-Pjanura tal-[[Ewropa tal-Lvant|Lvant tal-Ewropa]], fil-Punent tal-Kawkasu, u fit-Tramuntana tal-Anatolja. Huwa kkonfinat mill-[[Bulgarija]], mill-[[Georgia]], mir-[[Rumanija]], mir-[[Russja]], mit-[[Turkija]], u mill-Ukrajna. Il-Baħar l-Iswed huwa fornut minn xmajjar ewlenin, b'mod prinċipali d-[[Danubju]], [[Dnieper]] u [[Dniester]]. B'hekk, filwaqt li sitt pajjiżi għandhom kosta mal-baħar, il-baċir tad-drenaġġ tiegħu jinkludi partijiet minn 24 pajjiż fl-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=http://blacksea-education.ru/e2.shtml|titlu=::: Black Sea ::: Geography, Oceanography, Ecology - Basic Information|data=2018-02-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-04-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180222094304/http://blacksea-education.ru/e2.shtml|arkivju-data=2018-02-22|url-status=bot: unknown}}</ref>

It-'''Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk''' (bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Донецький академічний обласний драматичний театр, bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Донецкий академический областной драматический театр) kien teatru f'[[Mariupol]] fin-Nofsinhar tal-[[Ukrajna]]. It-teatru modern kien inbena fl-1960 bejn wieħed u ieħor fil-post fejn qabel kien hemm il-Knisja tal-Marija Maddalena.<ref>{{Ċita web|url=https://mrpl.city/blogs/view/tserkov-sv-marii-magdaliny|titlu=Церковь св. Марии Магдалины|sit=MRPL.CITY|lingwa=ru|data-aċċess=2022-03-31}}</ref> It-teatru nqered kważi għalkollox mill-attakki mill-ajru [[Russja|Russi]] fis-16 ta' Marzu 2022.<ref>{{Ċita web|url=https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|titlu=Ukraine: Mariupol city council claims Russia destroys crowded theater — live updates {{!}} News {{!}} DW {{!}} 16.03.2022|data=2022-03-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220316174736/https://www.dw.com/en/ukraine-mariupol-city-council-claims-russia-destroys-crowded-theater-live-updates/a-61140204|arkivju-data=2022-03-16|url-status=bot: unknown}}</ref>

'''Cinco de Mayo''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]] għall-"5 ta' Mejju") hija vaganza nazzjonali fil-[[Messiku]], primarjament iċċelebrata fl-istat ta' [[Puebla]], b'rikonoxximent żgħir f'partijiet oħra tal-Messiku.<ref name="NatGeo">{{ċita web |url=https://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/0505_060505_cinco_de_mayo.html |titlu=Cinco de Mayo, From Mexican Fiesta to Popular U.S. Holiday |pubblikatur=National Geographic |data-aċċess=2009-05-05 |lingwa=Ingliż }}</ref> Din il-btala tikkommemora r-rebħa mhux mistennija tal-armata Messikana fuq il-qawwiet [[Franza|Franċiżi]] fil-[[Battalja ta' Puebla]] ta' nhar il-[[5 ta' Mejju]] [[1862]], taħt il-kmand tal-Ġeneral Messikan [[Ignacio Zaragoza Seguín]].

{{wikifikazzjoni}}

<small>([[transliterazzjoni]])</small><br />"ⴰⴽⵓⵛ, ⴰⵎⵓⵔ, ⴰⴳⵍⵍⵉⴷ"<br />"''Alla - Patria - Re''"</span>
|innu_nazzjonali             = "[[Al-naxid al-xarif|An-Naxid ax-Xarif]]" <br /><small>"L-Innu x-Xarif"{{spazji|1}}<small>([[transliterazzjoni]])
|lingwi_uffiċjali            = [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]<ref>[http://www.pogar.org/publications/other/constitutions/mrc-constitution-96-e.pdf Kostituzzjoni Marokkina, 1996]</ref>
[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]]<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2019-12-28 |titlu=Archive copy |url=http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111003192853/http://www.maroc.ma/NR/rdonlyres/EE8E1B01-9C86-449B-A9C2-A98CC88D7238/8650/bo5952F.pdf |arkivju-data=2011-10-03 |url-status=dead }}</ref>
|kapitali                    = [[Rabat (Marokk)|Rabat]]
|latd=34 |latm=02 |latNS=N |lonġd=6 |lonġm=51 |lonġEW=W
|l-ikbar_belt                = [[Casablanca]]
|tip_gvern                   = [[Monarkija kostituzzjonali]]
|titlu_kap1                  = [[Re tal-Marokk|Re]]
|isem_kap1                   = [[Moħammed VI]]
|titlu_kap2                  = [[Prim Ministru tal-Marokk|Prim Ministru]]
|isem_kap2                   = [[Aziz Akhannouch]]<ref>[https://www.mapnews.ma/am/activites-royales/%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%9C%E2%B5%89-%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B1-%E2%B5%8F-%E2%B5%A1%E2%B4%B0%E2%B4%B7%E2%B4%B7%E2%B5%93%E2%B5%94-%E2%B5%8E%E2%B4%B0%E2%B5%99%E2%B5%99-%E2%B5%84%E2%B4%B0%E2%B5%A3%E2%B5%89%E2%B5%A3-%E2%B4%B0%E2%B5%85%E2%B5%8F%E2%B5%93%E2%B5%9B-%E2%B4%B0%E2%B4%B7-%E2%B5%89%E2%B4%B3-%E2%B4%B0%E2%B5%8F%E2%B5%99%E2%B5%99%E2%B5%89%E2%B5%85%E2%B4%BC-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C-%E2%B5%89%E2%B5%99%E2%B5%8E%E2%B4%B3%E2%B5%8D%E2%B5%9C-%E2%B5%99-%E2%B5%9C%E2%B5%93%E2%B4%B3%E2%B5%89-%E2%B5%8F-%E2%B5%9C%E2%B5%8F%E2%B4%B1%E2%B4%B0%E2%B4%B9%E2%B5%9C (lingwa taxelħita) ⵉⵙⵜⵉ ⴱⴰⴱ ⵏ ⵡⴰⴷⴷⵓⵔ ⵎⴰⵙⵙ ⵄⴰⵣⵉⵣ ⴰⵅⵏⵓⵛ ⴰⴷ ⵉⴳ ⴰⵏⵙⵙⵉⵅⴼ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵉⵙⵎⴳⵍⵜ ⵙ ⵜⵓⴳⵉ ⵏ ⵜⵏⴱⴰⴹⵜ ⵜⴰⵎⴰⵢⵏⵓⵜ] </ref>
|tip_sovranità               = Unifikazzjoni
|nota_sovranità              = 1554
|avveniment_stabbilit1       = Unifikata mid-[[Dinastija Sagħdija]]
|data_stabbilit1             = 1554
|avveniment_stabbilit2       = [[Dinastija Għalawija]] (preżenti)
|data_stabbilit2             = 1666
|avveniment_stabbilit3       = [[Independenza]] minn Franza
|data_stabbilit3             = 2 ta' Marzu, 1956
|avveniment_stabbilit4       = [[Independenza]] minn Spanja
|data_stabbilit4             = 7 ta' April, 1956
|poż_erja                    = 57
|erja_km2                    = 446,300
|erja_mi_kw                  = 172,414
|perċentwal_ilma             = 250km² (0.056%)
|sena_stima_popolazzjoni     = 2009
|stima_popolazzjoni          = 31,993,000<ref name=unpop>[http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf ''World Population Prospects, Table A.1''], [[Nazzjonijiet Uniti]], 2008.</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 37
|ċensiment_popolazzjoni      = 29,680,069<ref name=hcp>[https://web.archive.org/web/20080821033855/http://www.hcp.ma/Profil.aspx Recensement général de la Population et de l'Habitat 2004], Haut-Commissariat Au Plan, 2004</ref>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2004
|densità_popolazzjoni_km2    = 71.6
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 185.5
|poż_densità_popolazzjoni    = 122
|sena_PGD_PSX                = 2008
|PGD_PSX                     = $137.126 biljun<ref name=imf2>{{ċita web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=686&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=43&pr.y=3 |titlu=Morocco|editur=Fond Monetarju Internazzjonali|aċċess=01-10-2009|lingwa=Ingliż}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 57
|PGD_PSX_per_capita          = $4,362<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 115
|sena_IŻU                    = 2007
|IŻU                         = {{profitt}} 0.654
|poż_IŻU                     = 130
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0;">medju</span>
|valuta                      = [[Dirham Marokkin]]
|kodiċi_valuta               = MAD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa tal-Punent|WET]]
|differenza_ħku              = +0
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa tal-Punent|WEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +1
|cctld                       = [[.ma]]
|kodiċi_telefoniku           = 212
|sena_PGD_nominali           = 2008
|PGD_nominali                = $88.879 biljun<ref name=imf2/>>
|poż_PGD_nominali            = 61
|PGD_nominali_per_capita     = $2,827<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 109
}}
Il-'''Marokk''' (bl-[[Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), uffiċjalment ir-Renju tal-Marokk, huwa pajjiż fir-reġjun tal-[[Magreb]] fl-[[Afrika ta’ Fuq]]. Tinjora l-Baħar Mediterran lejn it-tramuntana u l-Oċean Atlantiku lejn il-punent, u għandha fruntieri fuq l-art mal-[[Alġerija]] fil-lvant, u t-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] fin-nofsinhar. Il-Marokk jippretendi wkoll il-komunità awtonoma [[Spanja|Spanjoli]] ta' [[Ceuta]], [[Melilla]] u [[Peñón de Vélez de la Gomera]], u diversi gżejjer żgħar ikkontrollati mill-Ispanjol lil hinn mill-kosta tiegħu.<ref>{{cite news|sena=2018|titlu=Ceuta, Melilla profile|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14114627|lingwa=en-GB|pubblikatur=BBC News|data-aċċess=13 Novembru 2018}}</ref> Mifrux fuq medda ta’ 446,300 km<sup>2</sup> (172,300 sq mi)<ref name="BBC country profile" /> jew 716,550 km<sup>2</sup> (276,660 sq mi),<ref name="CIA Factbook" />{{ref label|Territory|b|}}, u b’popolazzjoni ta’ madwar 37 miljun ċittadin. Ir-reliġjon uffiċjali u predominanti tagħha hija l-[[Iżlam|Islam]], u l-lingwi uffiċjali huma l-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] u l-[[Amazigh Marokkin Standard|Berberu]] (Tamazight); il-Franċiż u d-djalett [[Marokkin tal-Għarbi]] (l-Għarbija l-Magħribija d-Dariġa) huma wkoll mitkellma ħafna. L-identità u l-kultura Marokkina hija taħlita ta’ kulturi [[Għarab]], [[Berber]], [[Afrikani]] u [[Ewropa|Ewropej]]. Il-kapitali tagħha hija [[Rabat (Marokk)|Rabat]], filwaqt li l-akbar belt tagħha hija [[Casablanca]].<ref name="Abun-Nasr19873">{{cite book|awtur=Jamil M. Abun-Nasr|data=20 Awwissu 1987|titlu=A History of the Maghrib in the Islamic Period|url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC|pubblikatur=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33767-0}}</ref> Il-bliet importanti ieħor tinkludi [[Agadir]], [[Fes]], [[Meknès]], [[Marrakesh|Marrakexx]], u [[Uġda]].

'''Leptis''' jew '''Lepcis Magna''', magħrufa wkoll b'ismijiet oħra fl-antikità, kienet belt prominenti tal-[[Kartaġni|Imperu Kartaġiniż]] u tal-[[Libja]] [[Imperu Ruman|Rumana]] fil-bokka ta' Wadi Lebda fil-[[Mediterran]].

[[Chacodelphys]] huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

Dan l-artiklu jiġbor it'''-timijiet nazzjonali tal-futbol li huma champions tad-dinja tal-[[:en:FIFA|FIFA]] (''Fédération Internationale de Football Association)'''''. Iż-żewġ kompetizzjonijiet li jwasslu għat-titlu ta' champions tad-dinja huma ż-żewġ Tornej Olimpiċi tal-1924 u l-1928 (organizzati mill-Kumitat Olimpiku flimkien il-[[FIFA]]) u t-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] attwali tal-FIFA, mill-1930.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|titlu=London 2012: “No doubts exist. Uruguay are four time FIFA World Champions”.|data=2013-03-15|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130315093948/http://www.lacelesteblog.com/?p=6538|arkivju-data=2013-03-15|url-status=dead}}</ref> 

.]]
'''Rammelsberg''' hija muntanja żgħira, b'għoli ta' 635 metru (2,083 pied), li tinsab fit-tarf tat-Tramuntana tal-katina muntanjuża ta' Harz, fin-Nofsinhar tar-raħal storiku ta' [[Goslar]] fl-istat federali [[Ġermanja|Ġermaniż]] ta' Niedersachsen. Fil-qalba tal-muntanja hemm minjiera importanti tal-fidda, tar-ram u taċ-ċomb. Meta ngħalqet fl-1988, kienet l-unika minjiera li baqgħet taħdem b'mod kontinwu għal iktar minn elf sena. Minħabba l-istorja twila tagħha fix-xogħol tal-estrazzjoni bħala xhieda tal-avvanz u tal-iskambju tat-teknoloġija matul bosta sekli, il-minjiera ta' Rammelsberg tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1992 flimkien ma' Goslar u s-sistema tal-ġestjoni tal-ilma fin-naħa ta' fuq tal-katina muntanjuża ta' Harz.<ref>Knolle, Friedhart et al. (2007). ''Geopark Harz, Braunschweiger Land, Ostfalen – Landmark 3 – Rammelsberg'', Regionalverband Harz e.V., Koch-Druck Halberstadt.</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/623/|titlu=Mines of Rammelsberg, Historic Town of Goslar and Upper Harz Water Management System|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-15}}</ref>

Is-'''Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-[[Awstralja]] magħmul minn żewġ siti differenti magħrufa għall-fdalijiet estensivi ta' fossili li nstabu fihom.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = ''Dermotherium''
| fossil_range =  Eocen tard – Oligoċen tard
|regnum=[[Animalia]]
|phylum=[[Chordata]]
|classis=[[Mammalia]]
|ordo=[[Dermoptera]]
|familia=[[Cynocephalidae]]
|genus='''''Dermotherium'''''
|genus_authority=Ducrocq et al., 1992
|type_species=''Dermotherium major''
|type_species_authority=Ducrocq et al., 1992
|subdivision_ranks=Speċi
|subdivision=
*''Dermotherium chimaera'' <small>Marivaux et al., 2006</small>
*''Dermotherium major'' <small>Ducrocq et al., 1992</small>
}}
''[[Dermotherium]]'' huwa [[ġeneru]], ta' [[mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament il-[[kolugi]] tal-kontinent ta' l-[[Asja]]. Dan il-[[ġeneru]] huwa relatat fil-qrib ħafna kemm ma' l-antenati kif ukoll maż-2 [[speċi]] estanti. 

{{Taxobox
| isem = ''Phonodromus''
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| filu = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| familja = [[Caenolestidae]]
| awtorità_familja = [[Édouard Louis Trouessart|Trouessart]], 1898
| sottofamilja = [[Pichipilinae]]
| ġeneru = '''''Phonocdromus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*''[[Phonocdromus gracilis]]''
*''[[Phonocdromus patagonicus]]''
}}
'''''Phonocdromus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi [[marsupjal]]i estinti (dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdiem ta' geddumu twil|opossumi ġriedem ta' geddumhom twil]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-[ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja [[Caenolestidae]], fis-sottofamilja [[Pichipilinae]] ma' ġeneri oħra estinti u bl-ebda rappreżentanti ħajjin. 

{{stub|Bijoloġija}}

'''Kolomenskoye''' (bir-Russu: Коло́менское) hija eks proprjetà rjali li tinsab diversi kilometri lejn ix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt ta’ [[Moska]], ir-[[Russja]], fit-triq antika li twassal għar-raħal ta’ [[Kolomna]] (minn fejn oriġina l-isem). Iż-żona xenika hija kbira 390 ettaru u tħares lejn ix-xtut weqfin tax-xmara [[Moskva]]. Kolomenskoye saret parti minn Moska fis-snin 60 tas-seklu 20. Is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1994.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/634/|titlu=Church of the Ascension, Kolomenskoye|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">Dixon, Simon. ''Catherine the Great (Profiles in Power)''. Harlow, UK: Longman, 2001, <nowiki>ISBN 0-582-09803-3</nowiki>.</ref><ref name=":2">{{Ċita web|url=http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|titlu=Kolomenskoye Estate Museum, Russia|data=2014-01-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140124181204/http://best-museums.com/russia/74-kolomenskoye-estate-museum.html|arkivju-data=2014-01-24|url-status=dead}}</ref>

Il-'''Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil''' (bil-[[Iran|Persjan]]: مجموعه آرامگاه و خانقاه شیخ صفی‌الدین) huwa l-qabar tax-Xejikk Safi-al-din f'[[Ardabil]], l-[[Iran]]. Fl-2010 is-sit tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1345/|titlu=Sheikh Safi al-din Kh&#x101;neg&#x101;h and Shrine Ensemble in Ardabil|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref>

'''Patri Emmanwel Magri''' (Valletta, 27 ta' Frar 1851 - Sfax, 29 ta' Marzu 1907) kien etnografu, arkeologu u kittieb Malti.

{{infobox city}}
'''Vjenna''' (/viˈɛnə/ ''vee-EN-ə'';<ref>Wells, John C. (2008), ''Longman Pronunciation Dictionary'' (3rd ed.), Longman, ISBN 978-1-4058-8118-0.</ref><ref>Roach, Peter (2011), ''Cambridge English Pronouncing Dictionary'' (18th ed.), Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-15253-2.</ref> bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Wien'' [viːn]; bl-Awstro-Bavarjan: ''Wean'' [veɐ̯n]) hi l-belt kapitali u l-ikbar belt tal-[[Awstrija]], u hija waħda mid-disa' stati tal-pajjiż. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,897,491 ruħ (sal-2019) u hija waħda mill-iżjed bliet popolati tal-Awstrija, b'madwar żewġ miljun abitant<ref>{{Ċita web|url=http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html|titlu=Bevölkerung zu Jahres-/Quartalsanfang|sit=www.statistik.at|data-aċċess=2022-04-21}}</ref> (2.6 miljun abitant fiż-żona metropolitana, kważi terz tal-popolazzjoni tal-pajjiż)<ref>{{Ċita web|url=http://www.vcoe.at/start.asp?ID=4176&b=92|titlu=VCÖ - VCÖ-Studie: Ballungsraume wachsen stark, aber Verkehr kann sich verringern|data=2011-07-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110706095150/http://www.vcoe.at/start.asp?ID=4176&b=92|arkivju-data=2011-07-06|url-status=dead}}</ref>, u hija ċ-ċentru [[Kultura|kulturali]], ekonomiku u [[Politika|politiku]] tal-Awstrija. Vjenna hija s-sitt l-ikbar belt bħala popolazzjoni fil-limiti tal-bliet fl-[[Unjoni Ewropea]].

'''''Incertae sedis''''' (bil-[[Lingwa Latina|Latin]] għal "ta' pożizzjoni mhux ċerta") huwa terminu li jiġi wżat biex ikun definit grupp tassonomiku li r-relazzjonijiet wisgħin tiegħu mhumiex magħrufa jew mhumiex definiti.

{{Automatic taxobox}}
Il-'''Pika tax-xofftejn suwed''' (''Ochotona curzoniae'') hija speċi ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]].

'''Is-Swar tal-Kottonera''' (''bl-Ingliż:'' Cottonera Lines) magħrufa wkoll bħala '''Is-Swar ta' Valperga''' huma linja ta' fortifikazzjoni f'[[Bormla]] u l-[[Birgu]], [[Malta]]. Dawn inbnew fis-sekli 17 u 18 fuq art ogħla u aktar 'il barra mil-linja ta' fortifikazzjonijiet preċedenti, magħrufa bħala s-sur ta' Santa Margherita jew Firenzuola, li jdawru Bormla.

{{wikifikazzjoni}}
{{grammatika}}

'''Xanthos''' jew '''Xanthus''' (bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Ksantos'', bil-Liċjan: 𐊀𐊕𐊑𐊏𐊀 ''Arñna'', bil-Grieg: Ξάνθος, bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Xanthus''), magħrufa wkoll fost l-istudjużi bħala '''''Arna''''', l-isem tal-belt bil-Liċjan,<ref>Fried, Lisbeth S. (2004). ''The Priest and the Great King: Temple-palace Relations in the Persian Empire''. Eisenbrauns. ISBN <bdi>978-15750-6-090-3</bdi>. p. 145.</ref> kienet belt antika qrib il-villaġġ attwali ta' Kınık, fil-Provinċja ta' Antalya, it-[[Turkija]]. Il-fdalijiet jinsabu fuq għolja fix-xatt tax-xellug tax-xmara Xanthos. L-għadd u l-kwalità tal-oqbra eżistenti fi Xanthos huma karatteristika notevoli tas-sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]], li flimkien ma' [[Letoon]] fil-qrib, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1988.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/484/|titlu=Xanthos-Letoon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-24}}</ref>

It-'''Teatru tal-Opri ta' Sydney''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Sydney Opera House'') huwa binja li tħaddan fiha diversi positijiet fejn jittellgħu l-ispettakli ta[[L-Arti|l-arti]] f'[[Sydney]], l-[[Awstralja]]. Il-binja tinsab fuq in-naħa ta' quddiem tax-xatt tal-Port ta' Sydney, u titqies b'mod wiesa' bħala waħda mill-iżjed binjiet famużi u li jintgħarfu fid-dinja kif ukoll kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20.<ref>{{Ċita web|url=http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|titlu=Sydney Opera House - World Heritage Values - World Heritage Places|data=2016-05-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-01-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160510212625/http://www.environment.gov.au/heritage/places/world/sydney-opera-house/values|arkivju-data=2016-05-10|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.timeout.com/sydney/attractions/seven-alternative-sydney-opera-house-designs-that-never-saw-the-light-of-day|titlu=7 rejected Sydney Opera House designs that never saw the light of day|sit=Time Out Sydney|lingwa=en-AU|data-aċċess=2023-01-12}}</ref>

'''Klara Zamenhof''' (kunjomha xebba '''Silbernik'''; 6 ta' Ottubru 1863 – 6 ta' Diċembru 1924) kienet Esperantista Pollakka. Kienet miżżewwġa lil [[L. L. Zamenhof]], li ħoloq il-lingwa tal-[[Esperanto]].

</ref><br /> [[monarkija]]-[[saċerdotali]];<ref name=pages>{{ċita web |url=http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |titlu=Vatican City |sit=catholic-pages.com |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110623191417/http://www.catholic-pages.com/vatican/vatican_city.asp |arkivju-data=2011-06-23}}</ref><br />[[monarkija assoluta]];<ref>{{ċita web |url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |titlu=State Departments |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2011-07-09 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20111001192545/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/StateDepartments/index.htm |arkivju-data=2011-10-01}}</ref> [[monarkija elettiva]];<ref>{{ċita ktieb |url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&pg=PA1009 |isem=Gerhard |kunjom=Robbers |titlu=Encyclopedia of World Constitutions |pubblikatur=Infobase Publishing |sena=2006 |isbn=978-0-8160-6078-8 |paġna=1009 |lingwa=en}}</ref><br />[[theokratika]] elettiva.<ref>{{ċita ktieb |url=http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/theocracy.pdf |titlu=International Encyclopedia of Human Geography |isem=Nick |kunjom=Megoran |volum=11 |sena=2009 |paġna=226 |pubblikatur=Elsevier |lingwa=en |isbn=978-0-08-044911-1}}</ref>
|titlu_kap1                  = [[Lista ta' sovrani tal-Istat tal-Belt tal-Vatikan|Sovran]]
|titlu_kap2                  = [[President tal-Kummissjoni Pontifiċja għall-Istat tal-Belt tal-Vatikan|President tal-<br />Governatorat]]
|isem_kap1                   = [[Papa Franġisku|Franġisku]]
|isem_kap2                   = <br />[[Giuseppe Bertello]]<ref>{{ċita web |titlu=Governorate |url=http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |pubblikatur=L-Istat tal-Vatikan |data-aċċess=2013-08-12 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130515001716/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/stato-e-governo/struttura-del-governatorato/organigramma/governatorato.html |arkivju-data=2013-05-15 }}</ref>
|poż_erja                    = 250
|erja_km2                    = 0.44
|erja_mi_kw                  = 0.17
|perċentwal_ilma             = 
|sena_stima_popolazzjoni     = 
|stima_popolazzjoni          = 
|poż_stima_popolazzjoni      = 240 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 836<ref name="factbook" />
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2012
|densità_popolazzjoni_km2    = 1877
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 4859
|poż_densità_popolazzjoni    = 6
|sena_PGD_PSX                = 
|PGD_PSX                     = 
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = 
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 
|IŻU                         = 
|poż_IŻU                     = 
|kategorija_IŻU              = 
|tip_sovranità               = Indipendenza {{nobold|mir-[[Renju tal-Italja (1861–1946)|Renju tal-Italja]]}}
|avveniment_stabbilit1       = [[Trattat Lateran]]
|data_stabbilit1             = 11 ta' Frar 1929
|valuta                      = Ewro (€)
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.va]]
|kodiċi_telefoniku           = +379
|sena_PGD_nominali           = 
|PGD_nominali                = 
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = 
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}

[[File:Nokota_Horses_cropped.jpg|thumb|upright=1.5]]
Iż-'''żwiemel''' ilhom fid-dinja ħafna qabel l-umani. Meta il-[[Bniedem Prestoriku]] beda jgħix fl-għerien, iż-żwiemel kienu ilhom diġa fid-dinja madwar miljun sena.

{{Taxobox
| isem = Proboscidea
| stampa = AfricanElephant.jpg
| daqs_stampa = 300px
| deskrizzjoni_stampa = [[Iljunfant Afrikan tas-savana]], ''Loxodonta africana''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Afrotheria]]
| ordni = '''Proboscidea'''
| awtorità_ordni = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811
}}
'''Proboscidea''' hija [[Ordni (bijoloġija)|ordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[planċentat]]i, eżattament l-[[iljunfant]]i, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fis-superordni [[Afrotheria]], u fil-Klad [[Paenungulata]]. 

'''Amedeo Clemente Modigliani''' (twieled fit-12 ta' Lulju 1884 – miet fl-24 ta' Jannar 1920) kien [[pittur]] u [[skultur]] [[Italja|Taljan]], li l-ħadem l-iżjed fi [[Franza]]. 

{{stub|trasport}}

Il-'''Golf ta' Biskaja''' (Spanjol: ''Golfo de Vizcaya''; Franċiż: ''Golfe de Gascogne''; Bask: ''Bizkaiko golkoa''; Breton: ''Pleg-mor Gwaskogn''; Gaskon: ''Golf de Gasconha'') hu golf fil-grigal tal-[[Oċean Atlantiku]], l-isfel mill-[[Baħar Ċeltiku]]. Jimxi max-xatt tal-punent ta' [[Franza]] minn Brest l-isfel sal-fruntiera [[Spanja|Spanjola]], u mal-kosta tat-tramuntana ta' Spanja lejn il-punent sa Kap Ortegal.  Imsemmi għall-provinċja ta' [[Biskaja]] (Spanjol: Vizcaya; Bask u uffiċjalment: Bizkaia), fil-Pajjiżi Baski Spanjoli.

'''Alfred Bernhard Nobel''' (/noʊˈbɛl/ ''noh-BEL'', bl-Iżvediż: [ˈǎlfrɛd nʊˈbɛlː]; twieled fil-21 ta' Ottubru 1833 – miet fl-10 ta' Diċembru 1896) kien kimiku, inġinier, inventur, negozjant u filantropu [[Żvezja|Żvediż]]. Huwa baqa' magħruf l-iktar talli ħalla l-wirt tiegħu biex jiġi stabbilit il-[[Premju Nobel]], għalkemm ta ukoll diversi kontributi importanti għax-[[xjenza]],  u matul ħajtu rnexxielu jikseb 355 privattiva. L-iktar invenzjoni famuża ta' Nobel kienet id-dinamit, mezz iktar sikur u faċli biex wieħed jisfrutta l-qawwa splussiva tan-nitrogliċerina; ingħata l-privattiva fl-1867 u f'qasir żmien id-dinamit beda jintuża fid-[[Id-Dinja|dinja]] kollha għax-xogħol fil-minjieri u għall-iżilupp tal-infrastruttura.

{{stub|intrapriża}}

{{Grammatika}}{{Wikifikazzjoni}}
'''Newro-onkoloġija''' hija speċjalizzazzjoni fil- [[Mediċina|mediċina]] li tgħaqqad in-newroloġija u l-onkoloġija.

'''Pablo Neruda''' (/nəˈruːdə/; pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: [ˈpaβlo neˈɾuða]; imwieled '''Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto'''; twieled fit-12 ta' Lulju 1904 – miet fit-23 ta' Settembru 1973) kien [[poeta]]-diplomatiku u [[politiku]] [[Ċili|Ċilen]] li rebaħ il-[[Premju Nobel]] għal-Letteratura fl-1971. Neruda sar magħruf bħala poeta meta kellu 13-il sena u kiteb b'varjetà ta' stili, fosthom [[Poeżija|poeżiji]] [[Surrealiżmu|surrealisti]], ġrajjiet epiċi storiċi, manifesti [[Politika|politiċi]], awtobijografija prożastika, u poeżiji tal-imħabba bħal dawk tal-kollezzjoni tiegħu ''Twenty Love Poems and a Song of Despair'' (1924).

{{stub|kimika}}
{{Element Kimiku kaxxa
|IsemElem = Ossiġenu
|NruAtomiku = 8
|Simbolu = O
|PAtom = 15.9994
|Kulur = #a0ffa0
}}
L-'''Ossiġenu''' hu l-[[element kimiku]] tat-[[tavla perjodika]] tal-elementi, li għandu simbolu O u numru atomiku 8. L-isem ġej mill-[[Lingwa Griega|Grieg]]: οξύς (oksis) (aċtu) u γείνομαι (géinomai) "nissiel". L-element hu komuni u jinstab mhux biss fuq l-[[Art]] imma mal-[[univers]] kollu. L-ossiġenu ħieles, kif jinstab fuq l-Art, hu termodinamikament instabbli, imma jeżisti minħabba l-azzjoni tal-fotosintesi tax-xtieli. L-ossiġenu hu l-element kimiku l-iżjed komuni tal-qoxra tad-dinja hu jagħmel xi 47% tal-massa, waqt li l-atmosfera hi 21% ossiġenu.

{{infobox bijografija}}
Il-Professur '''Vito Volterra''' KBE FRS(For) HFRSE<ref>Whittaker, E. T. (1941). "Vito Volterra. 1860-1940". ''Obituary Notices of Fellows of the Royal Society''. '''3''' (10): 690–729.</ref> ([ˈviːto volˈtɛrra]; twieled fit-3 ta’ Mejju 1860 – miet fil-11 ta’ Ottubru 1940) kien matematiku u fiżiku [[Taljan]], u huwa magħruf għall-kontributi tiegħu fil-[[bijoloġija]] [[matematika]] u fl-ekwazzjonijiet integrali<ref>{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Volterra/|titlu=Vito Volterra - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mathgenealogy.org/id.php?id=33908|titlu=Vito Volterra at the Mathematics Genealogy Project}}</ref>, kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-analiżi funzjonali.<ref>Accardi, Luigi (1992), "Vito Volterra and the development of functional analysis", in Amaldi, E.; Amerio, L.; Fichera, G.; Gregory, T.; Grioli, G.; Martinelli, E.; Montalenti, G.; Pignedoli, A.; Salvini, Giorgio; Scorza Dragoni, Giuseppe (eds.), ''Convegno internazionale in memoria di Vito Volterra (8–11 ottobre 1990)'' [''International congress in memory of Vito Volterra (October 8–11, 1990)''], Atti dei Convegni Lincei, '''92''', Roma: Accademia Nazionale dei Lincei, pp. 151–181, ISSN 0391-805X.</ref>

'''Rosa Judge''' [[Midalja għall-Qadi tar-Repubblika|MQR]] (née '''Micallef'''; 1919 &#x2013; 6 ta’ Settembru 2017) <ref>{{Ċita web|url=http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/217194/judge|titlu=JUDGE - Death Announcement|data=2017|data-aċċess=2023-11-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180627144319/http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/217194/judge|arkivju-data=2018-06-27|url-status=dead}}</ref> kienet [[Mużika|mużiċista]] [[Malta|Maltija]]. Irċiviet l-edukazzjoni tagħha fl-Iskola St Catherine f'Tas-[[Tas-Sliema|Sliema, Malta]].

'''Mixodectidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] plaċentati estinti, eżattament mammiferi relatati fil-qrib mal-[[kolugi]] (il-mammiferi plaċentati li jipplanaw tal-kontinent tal-[[Asja]] mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer).

{{stub|Lingwistika}}
Il-'''fonoloġija''' hija fergħa fil-[[lingwistika]] li tistudja l-[[ħoss|ħsejjes]] lingwistiċi mil-lat tal-funzjoni tagħhom u tal-organizzazzjoni tagħhom fil-kliem. Tradizzjonalment, din tiffoka fuq l-istudju ta' sistemi ta' [[fonema|fonemi]] f'lingwi partikolari, imma tista' tkopri wkoll kwalunkwe analisi lingwistika.

{{Nebbieta|matematika}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir  
| stampa = Monodelphis domestica.jpg
| deskrizzjoni_stampa = ''[[Monodelphis domestica]]'', eżempju ta' speċi ta' Opossum ta' denbu qasir
| daqs_stampa = 250px
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821)
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Monodelphis adusta]]''
*''[[Monodelphis americana]]''
*''[[Monodelphis brevicaudata]]''
*''[[Monodelphis dimidiata]]''
*''[[Monodelphis domestica]]''
*''[[Monodelphis emiliae]]''
*''[[Monodelphis glirina]]''
*''[[Monodelphis iheringi]]''
*''[[Monodelphis kunsi]]''
*''[[Monodelphis maraxina]]''
*''[[Monodelphis osgoodi]]''
*''[[Monodelphis palliolata]]''
*''[[Monodelphis reigi]]''
*''[[Monodelphis ronaldi]]''
*''[[Monodelphis rubida]]''
*''[[Monodelphis scalops]]''
*''[[Monodelphis sorex]]''
*''[[Monodelphis theresa]]''
*''[[Monodelphis umbristriata]]''
*''[[Monodelphis unistriata]]''
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir''' jista' jkun wieħed minn għoxrin [[speċi]] ta' [[opossum]] magħrufin xjentifikament bħala ''Monodelphis'' (l-ispeċi fil-ġeneru ''Monodelphis''). Dawn huma mammiferi marsupjali, membri tat-tribù [[Monodelphini]], fis-sottofamilja [[Didelphinae]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidi), tal-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfji), nattivi tal-kontinent [[Amerika]]n u mifruxin min-Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika ta' Fuq]] san-Nofsinhar tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]]. 

'''Marian Smoluchowski''' (pronunzja bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: [ˈmarjan smɔluˈxɔfski]; twieled fit-28 ta' Mejju 1872 – miet fil-5 ta' Settembru 1917) kien fiżiku [[Polonja|Pollakk]] li ħadem fit-territorji Pollakki tal-Imperu [[Awstrija|Awstrijak]]-[[Ungerija|Ungeriż]]. Huwa kien pijunier tal-fiżika statistika u xabbatur akkanit tal-muntanji.

{{Stub|Ġeografija}}

{{storjafilosofija}}

{{stub|Lingwistika}}
{{Lingwa
|isem = Sileżjanu
|isemuffiċjali = ślōnskŏ gŏdka<br>ślůnsko godka
|kulur = lawngreen
|pajjiżi = 
|reġjuni = [[Ewropa]]
|kelliema = 510,000
|rank =
|familja = [[Lingwi Slavi]]
|nazzjon = 
|aġenzija = 
|iso1 = -
|iso2 = -
|iso3 = szl
|sil = 	
|mappa = 
|test = 
}}
Il-'''lingwa Sileżjana''' (bis-Sileżan: ''ślůnsko godka'', ''ślůnski'', u xi kultant ukoll ''pů našymu'') hija lingwa mitkellma min-nies fir-Reġjun tas-Sileżja ta' Fuq fil-Polonja, imma anke fir-[[Repubblika Ċeka]] u fil-[[Ġermanja]]. Fl-2011 xi 509 000<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> persuna iddikjaraw s-Sileżjan bħala l-lingwa nattiva tagħhom, imma n-numru ta' kelliema huwa estimat li huwa 1 250 000.

{{Automatic taxobox}}
'''Muribacinus gadiyuli''' hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] estint, il-marsupjali karnivori (id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]]), eżattament il-[[lupu marsupjal|lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''Prambanan''' (bl-[[Lingwa Indoneżjana|Indoneżjan]]: '''''Candi Prambanan''''', bil-Ġavaniż: ꦫꦫꦗꦺꦴꦁꦒꦿꦁ, b'ittri Rumani<small>:</small> '''''Rara Jonggrang''''') huwa kumpless ta' tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] tas-seklu 9 fir-Reġjun Speċjali ta' [[Yogyakarta]], fin-Nofsinhar ta' [[Ġava]], l-[[Indoneżja]], iddedikati lit-Trimūrti, l-espressjoni ta' alla l-ħallieq (Braħma), il-preservatur (Vixnu) u l-qerried (Xiva). Il-kumpless tat-tempji jinsab madwar 17-il kilometru (11-il mil) fil-Grigal tal-belt ta' Yogyakarta fil-konfini bejn il-provinċji ta' Ġava Ċentrali u ta' Yogyakarta.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/642/|titlu=Prambanan Temple Compounds|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-05-24}}</ref>

'' membru fil-ġeneru Parantechinus]]
'''Parantechinus''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]], il-[[marsupjali]] karnivori, eżattament id-[[Dibbler]] (magħruf ħafna ukoll bħala d-[[Dibbler tan-Nofsinhar]]), tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

'''''Tupaia''''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Scandentia]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Tupaiidae]] ma' tliet ġeneri oħra bi 15-il speċi. Fil-fatt, dan il-ġeneru huwa l-iktar wieħed ta' suċċess fl-ordni [[Scandentia]] bl-akbar numru tà speċi.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Senġi ta' wiċċu griż
| image = Rhynchocyon udzungwensis Tanzania F. Rovero.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' wiċċu griż ''[[Rhynchocyon udzungwensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassi = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Rhynchocyon]]''
| species = '''''R. udzungwensis'''''
| binomial = ''Rhynchocyon udzungwensis''
| binomial_authority = F. Rovero and G. Rathbun, 2008
| synonyms = 
| range_map = Grey-faced Sengi area.png
| range_map_caption = Grey-faced sengi range
}}

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Monarch Butterfly Biosphere Reserve''; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Reserva de Biosfera de la Mariposa Monarca'') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinkludi l-biċċa l-kbira tas-siti li fihom il-popolazzjoni tal-Lvant tal-[[friefet monarki]] jpassu u jibqgħu hemmhekk għax-xitwa. Ir-riżerva tinsab fl-ekoreġjun tal-foresti tal-ballut u taż-żnuber tal-Medda Vulkanika Trans-[[Messiku|Messikana]] mal-fruntiera ta' [[Michoacán]] u l-Istat tal-Messiku, 100 kilometru 'l bogħod (62 mil) mill-[[Belt tal-Messiku]] fil-Majjistral. Miljuni ta' friefet monarki jaslu fir-riżerva kull sena. Il-friefet monarki jgħixu biss f'frazzjon tas-56,000 ettaru tar-riżerva minn Ottubru sa Marzu. Il-missjoni tal-bijosfera hi li tipproteġi din l-ispeċi ta' friefet u l-ħabitat tagħha.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.mexicodesconocido.com.mx/|titlu=México Desconocido|sit=México Desconocido|lingwa=es|data-aċċess=2022-08-19}}</ref>

{{TaxoboxIng
|name = Prorastomidae
|fossil_range = Eoċen
| image = Prorastomus BW.jpg
| image_width = 200px
| image_caption = ''[[Prorastomus|Prorastomus sirenoides]]''
|regnum = [[Animalia]]
|phylum = [[Chordata]]
|classis = [[Mammalia]]
|ordo = [[Sirenia]]
|familia = Prorastomidae (estinta)
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
†''[[Pezosiren]]''<br />
†''[[Prorastomus]]''
}}
'''Prorastomidae''' hija [[familja]] estinta ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] (il-[[baqar tal-baħar]]), fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Sirenia]], ma' 4 [[familja|familji]] oħra ([[Dugongidae]] u [[Trichechidae]] li għadhom rappreżentati bi speċi ħajjin u [[Protosirenidae]] u [[Rhytinidae]] li huma estinti), u bl' ebda [[ġeneru]] jew [[speċi]] ħajja.

.]]
Il-'''Barokk''' huwa stil ta' arkitettura, [[mużika]], [[żfin]], [[pittura]], [[skultura]], [[poeżija]] u [[L-Arti|arti]] oħra li ffjorixxa fl-[[Ewropa]] mill-bidu tas-seklu 17 sa nofs is-seklu 18.<ref>{{Ċita web|url=https://www.baroque.org/baroque|titlu=About the Baroque Period - Music of the Baroque|sit=www.baroque.org|data-aċċess=2023-08-16}}</ref> Ġie wara l-arti [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] u l-[[Manjeriżmu]] u qabel ir-[[Rokokò]] (fl-imgħoddi spiss imsejjaħ bħala l-"Barokk Aħħari") u n-[[Neoklassiku]]. Ġie mħeġġeġ mill-[[Knisja Kattolika]] bħala mezz biex jikkuntrasta s-sempliċità u l-awsterità tal-arkitettura, tal-art u tal-mużika tal-[[Protestantiżmu]], għalkemm l-arti Barokka [[Luteraniżmu|Luterana]] żviluppat f'partijiet mill-Ewropa wkoll.<ref>Heal, Bridget (1 December 2011). "'Better Papist than Calvinist': Art and Identity in Later Lutheran Germany". ''German History''. German History Society. '''29''' (4): 584–609.</ref>

'''Quseir Amra''' jew '''Qusayr 'Amra''', litteralment "''qasr'' (kastell/palazz) żgħir ta' 'Amra", xi kultant spellut ukoll '''Qasr Amra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصر عمرة / ALA-LC: ''Qaṣr ‘Amrah'') huwa l-iżjed wieħed magħruf fost il-kastelli tad-deżert li llum il-ġurnata jinsabu fil-Lvant tal-[[Ġordan]]. Inbena f'xi żmien bejn is-723 u s-743 minn [[Walid Ibn Yazid]], il-kaliff futur tal-Umajjad [[Walid II]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.wmf.org/project/qusayr-amra|titlu=Qusayr 'Amra|sit=World Monuments Fund|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref>, li d-dominanza tiegħu tar-reġjun kienet qed tikber ġmielha dak iż-żmien. Jitqies bħala wieħed mill-iżjed eżempji importanti tal-[[arti]] u tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] bikrija.

</ref> 
|poż_stima_popolazzjoni      = 96 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 19,685,000<ref name=yearbook2011/>
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2004
|densità_popolazzjoni_km2    = 44.7
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 115.7
|poż_densità_popolazzjoni    = 160 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $57.966 biljun<ref name=imf2>{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=1&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=474&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Jemen |pubblikatur=Fond Monetarju Internazzjonali |data-aċċess=2012-04-24}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $2,306<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{increase}} 0.462<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2011 |sena=2011 |pubblikatur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-01-25 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 154
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#e0584e;white-space:nowrap;">bax</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Indipendenza tal-[[Jemen ta' Fuq]] mill-[[Imperu Ottoman]]
|data_stabbilit1             = <br />1 ta' Novembru 1918
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza tal-[[Jemen t'Isfel]] mill-[[Imperu Ottoman]]
|data_stabbilit2             = <br />30 ta' Novembru 1967
|avveniment_stabbilit3       = [[Unifikazzjoni tal-Jemen|Unifikazzjoni]]
|data_stabbilit3             = 22 ta' Mejju 1990
|valuta                      = [[Rijal tal-Jemen|Rijal]] 
|kodiċi_valuta               = YER
|żona_ħin                    = 
|differenza_ħku              = +3
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  = 
|cctld                       = [[.ye]], [[اليمن.]]
|kodiċi_telefoniku           = +967
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $33.675 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $1,340<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 
|nota1                       = 
}}
[[File:Regions of Yemen map-es.svg|daqsminuri|Organizzazzjoni territorjali ta' Yemen]]
[[File:Yemen relief location map.jpg|daqsminuri|Mappa Topografika ta' Yemen]]
[[File:Yemen pol 2002.jpg|daqsminuri|Mappa Topografika ta' Yemen]]
[[File:Yemen relief.jpg|daqsminuri|Mappa ta' Yemen]]
[[File:Haraz 200612 Yemen-117 (353667919).jp|daqsminuri|Il-muntanja Nabi Schuayb bit-3680 metru għoli tagħha hija l-ogħla punt tal-Peniżola Għarbija.]]
[[File:L'Arabie(cropped).jpg|daqsminuri|Mappa tal-Għarabja t'Isfel]]
[[File:MaribCity001.jpg|daqsminuri|Marib City fl-2021]]
[[File:Jemen1988-022 hg.jpg|thumb|Fdalijiet tad-Diga Għolja ta' Marib]]
[[File:Baynun.jpg|daqsminuri|Baynun fid-Distrett ta' Al-Hada' tal-Gvernatur ta' Dhamar]]
[[File:Map of Arabia 600 AD.svg|thumb|Mappa tal-Għarabja fis-sena 600 AD.]]

Il-'''Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد جامع اصفهان; ''Masjid-e-Jāmeh Isfahān''), magħruf ukoll bħala l-'''Moskea ta'''' '''Atiq''' (bil-Persjan: مسجد عتیق), hija moskea kongregazzjonali storika (''Jāmeh'') ta' [[Esfahan]], l-[[Iran]]. Il-moskea hija frott kostruzzjoni, rikostruzzjoni, żidiet u rinnovazzjonijiet kontinwi fis-sit mill-ħabta tas-771 [[WK|W.K]]. sal-aħħar tas-seklu 20. Is-Suq il-Kbir ta' Esfahan jinsab lejn in-naħa tal-Lbiċ tal-moskea. Il-moskea tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2012.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1397/|titlu=Masjed-e J&#x101;m&eacute; of Isfahan|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ir|titlu=Iran (Islamic Republic of) - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-12-29}}</ref> Hija wieħed mill-ikbar [[Monument|monumenti]] u fost l-iżjed importanti tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] fl-Iran.<ref>M. Bloom, Jonathan; S. Blair, Sheila, eds. (2009). "Isfahan". ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture''. Oxford University Press. ISBN <bdi>9780195309911</bdi>.</ref>

'''Ċess veloċi''', magħruf ukoll bħala '''Speed chess''', huwa tip ta' [[ċess]] li fih kull plejer jingħata inqas ħin biex jikkunsidra l-movimenti tiegħu milli jippermettu l- kontrolli normali tal-ħin tat-turnew . Iċ-ċess mgħaġġel huwa maqsum, billi jonqsu l-kontrolli tal-ħin, f'ċess rapidu, ċess blitz, u ċess bullet. Iċ-ċess Armageddon huwa varjazzjoni partikolari taċ-ċess veloċi li fiha japplikaw regoli differenti għal kull wieħed miż-żewġ plejers.

{{Taxobox
| isem = ''Marmosops''
| stampa = Gracilinanus microtarsus.JPG
| deskrizzjoni_stampa = ''Marmosops incanus''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = '''''Marmosops'''''
| awtorità_ġeneru = [[Paul Matschie|Matschie]], 1916
| tip_speċi = ''[[Gray Slender Opossum|Didelphis incana]]''
| awtorità_tip_speċi = [[Peter Wilhelm Lund|Lund]], 1840
}}
'''''Marmosops''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinent [[Amerika]]n. 

'''Avukat''' huwa persuna li tipprattika d-[[dritt]] b'diversi rwoli bħal pereżempju avukat tad-difiża, avukat tal-akkuża, avukat prokuratur jew prokuratur legali, avukat kanonku, [[nutar]] tad-dritt ċivili, avukat konsulent, aġent eżekuttiv legali, jew uffiċjal pubbliku li jħejji, jinterpreta u japplika d-dritt, iżda mhux bħala uffiċjal paralegali jew segretarju eżekuttiv.<ref>Henry Campbell Black, ''Black's Law Dictionary'', 5th ed. (St. Paul: West Publishing Co., 1979), 799.</ref> Ix-xogħol ta' avukat jinvolvi l-applikazzjoni prattika ta' teoriji ġuridiċi u għarfien ġuridiku astratti biex jiġu solvuti problemi speċifiċi individwalizzati, jew biex javvanza l-interessi ta' dawk li jqabbdu lill-avukat jaħdem għalihom biex iwettaq servizzi ġuridiċi. Ir-rwol tal-avukat ivarja ħafna bejn il-ġurisdizzjonijiet legali differenti.<ref>Geoffrey C. Hazard, Jr. & Angelo Dondi, ''Legal Ethics: A Comparative Study'' (Stanford: Stanford University Press, 2004, <nowiki>ISBN 0-8047-4882-9</nowiki>), 20–23.</ref><ref>John Henry Merryman and Rogelio Pérez-Perdomo, ''The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America'', 3rd ed. (Stanford: Stanford University Press, 2007),102–103.</ref>

Il-'''Park Nazzjonali ta' Vatnajökull''' (bl-[[Lingwa Iżlandiża|Iżlandiż]]: ''Vatnajökulsþjóðgarður'' [ˈvahtnaˌjœːkʏlsˌθjouðˌkarðʏr̥]) huwa wieħed mit-tliet parks nazzjonali fl-[[Iżlanda]]. Il-park jinkorpora l-glaċier kollu ta' Vatnajökull u l-inħawi estensivi tal-madwar. Dawn jinkludu l-parks nazzjonali li qabel kienu jeżistu fi Skaftafell fil-Lbiċ u f'Jökulsárgljúfur fit-Tramuntana.

Iċ-'''Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Padova]], l-[[Italja]], mill-2021.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-02}}</ref>

Il-'''Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li jinkludi varjetà ta' binjiet f'Hōryū-ji u f'Hokki-ji, f'Ikaruga, il-Prefettura ta' Nara, il-[[Ġappun]]. Dawn il-binjiet [[Buddiżmu|Buddisti]] tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 flimkien mal-pajsaġġ tal-madwar taħt għadd ta' kriterji.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/660/|titlu=Buddhist Monuments in the Horyu-ji Area|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-17}}</ref> L-istrutturi li jagħmlu parti mis-sit huma fost l-eqdem binjiet tal-[[injam]] li għadhom eżistenti fid-[[Id-Dinja|dinja]], u jmorru lura għas-sekli 7 u 8 [[WK|W.K]]. Ħafna mill-[[Monument|monumenti]] huma wkoll Teżori Nazzjonali tal-Ġappun, u jirriflettu era importanti ta' influwenza Buddista fil-Ġappun. L-istrutturi jinkludu 21 binja fit-Tempju tal-Lvant ta' Hōryū-ji, disa' binjiet fit-Tempju tal-Punent ta' Hōryū-ji, 17-il monasteru u binjiet oħra, u l-pagoda f'Hokki-ji.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/660.pdf|titlu=Advisory Body Evaluation. ICOMOS.}}</ref>

{{Nebbieta|teknoloġija}}
{{wikifikazzjoni}}
{{grammatika}}

'''Claudine Picardet''' (xebba Poullet, imbagħad Guyton de Morveau) twieldet fis-7 ta' Awissu 1735 u mietet fl-4 ta' Ottubru 1820. Hija kienet xjentista tal-kimika, mineraloġista, meteoroloġista u traduttriċi [[Xjenza|xjentifika]]. Picardet tispikka fost ix-xjentisti tal-kimika Franċiżi tal-aħħar tas-seklu tmintax għat-traduzzjonijiet estensivi tagħha  dwar il-letteratura xjentifika. Ittraduċiet mill-Iżvediż, l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u t-[[Lingwa Taljana|Taljan]] għall-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]. Picardet hi magħrufa wkoll għat-traduzzjonijiet ta' tliet kotba u eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi, li ġew ippubblikati u ċċirkulati f'forma ta' manuskritt. Ospitat laqgħat xjentifiċi u letterarji f'[[Dijon]] u f'[[Pariġi]], u kienet parteċipanta attiva fil-kollezzjoni ta' ''data'' meteroloġika. Hija għenet sabiex tistabbilixxi Dijon u Pariġi bħala ċentri xjentifiċi. Dan wassal għat-tixrid tal-għarfien xjentifiku matul perjodu kritiku fir-rivoluzzjoni [[kimika]]. 
== Traduzzjoni ==
Picardet ittraduċiet eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi li ħafna minnhom kienu miktuba mix-xjentisti ewlenin ta' dak iż-żmien. Ittraduċiet testi minn diversi lingwi li mbagħad ġew ippubblikati bil-Franċiż.  Xogħolha jista' jiġi meqjus fil-kuntest tat-tranżizzjoni fit-traduzzjoni xjentifika li tbiegħdet minn dik ta' "tradutturi solitarji".<ref name=":0">{{Ċita rivista|kunjom1=Bret|isem1=Patrice|data=2016-04-02|titlu=The letter, the dictionary and the laboratory: translating chemistry and mineralogy in eighteenth-century France|url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00033790.2015.1034780|rivista=Annals of Science|lingwa=en|volum=73|numru=2|paġni=122–142}}</ref>

'''Jongmyo''' (bil-[[Hangul]]: 종묘; bil-[[Hanja]]: 宗廟) huwa santwarju tal-[[Konfuċjaniżmu]] ddedikat għaċ-ċelebrazzjoni perpetwa ta’ servizzi ta’ mafkar għar-rejiet u għall-irġejjen tal-imgħoddi tad-dinastija Koreana [[Joseon]] (1392-1897). Is-santwarju huwa l-ewdem santwarju rjali tal-Konfuċjaniżmu u l-iktar wieħed awtentiku. Fih jinħażnu t-tavli bit-tagħlim tal-membri tal-eks familja rjali. Fis-santwarju għadhom isiru ċerimonji bir-ritwali li jorbtu flimkien il-[[mużika]], il-[[kant]] u ż-[[żfin]] li ilhom isiru tradizzjonalment mis-seklu 14. Tali santwarji kienu jeżistu fi żmien it-Tliet Renji tal-Korea bejn is-snin 57 u 688, iżda dawn inqerdu u ma waslux sa żminijietna. Is-santwarju ta’ Jongmyo żdied mal-lista ta’ [[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1995.<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Jongmyo Shrine|url=https://whc.unesco.org/en/list/738/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-10|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

Il-'''[[Montenegro]]''' ddebutta fil-[[Festival tal-Eurovision]] fl-2007. Dan il-pajjiż ħa sehem qabel taħt il-[[Jugożlavja]]. Fl-[[2004]] u l-[[2005]], il-Montenegro daħlet fil-Eurovision bħala unjoni tas-[[Serbja u Montenegro]], imma fl-2006 huma rtiraw minħabba li ma kienx hemm qbil fuq liema kandidat li kien se jintgħażel.

{{Wikifikazzjoni}}

Is-'''subak''' hija s-sistema ta' ġestjoni tal-ilma (irrigazzjoni jew tisqija) għall-għelieqi tar-ross fil-gżira ta' [[Bali]], l-[[Indoneżja]]. Ġiet żviluppata fis-seklu 9 [[WK|W.K]]. Għaċ-ċittadini ta' Bali, l-irrigazzjoni mhux biss sistema li tipprovdi l-ilma għall-għeruq tal-pjanti. L-ilma jintuża wkoll għall-kostruzzjoni ta' ekosistema artifiċjali mtarrġa kumplessa.<ref>Lansing, J.S. (1987). "Balinese "Water Temples" and the Management of Irrigation". ''American Anthropologist''. '''89''' (2): 326–341.</ref> Is-sistema tikkonsisti minn ħames għelieqi mtarrġa tar-ross u tempji tal-ilma li jkopru kważi 20,000 ettaru (49,000 akru). It-tempji huma l-qofol ta' din is-sistema kooperattiva tal-ġestjoni tal-ilma magħrufa bħala s-''subak''. Fl-2012, is-sistema tas-subak fil-pajsaġġ kulturali tal-provinċja ta' Bali ġiet imniżżla fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala manifestazzjoni tal-filosofija tat-''Tri Hita Karana''.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1194/|titlu=Cultural Landscape of Bali Province&#x3a; the &lt;em&gt;Subak&lt;&#x2f;em&gt; System as a Manifestation of the &lt;em&gt;Tri Hita Karana&lt;&#x2f;em&gt; Philosophy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-30}}</ref>

'''It-traduzzjoni multimedjali''', magħrufa wkoll bħala traduzzjoni awdjoviżiva, hija fergħa speċjalizzata ta’ traduzzjoni li titratta t-trasferiment ta’ testi multimodali u multimedjali f’lingwa u/jew f’kultura oħra.<ref>González, Luis Pérez. "Audiovisual Translation", in Baker, Mona and Gabriela Saldanha (eds.), ''Routledge Encyclopedia of Translation Studies'', London, 2009, p. 13.</ref> Dan jimplika l-użu ta’ sistema multimedjali elettronika fil-proċess ta’ traduzzjoni jew ta’  trażmissjoni.

'''Ludwik Lejzer Zamenhof''' (twieled fil-15 ta' Diċembru 1859 – miet fl-14 ta' April 1917) kien oftalmologu li għex il-biċċa l-kbira ta' ħajtu f'[[Varsavja]], il-[[Polonja]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq tal-[[Esperanto]], l-iżjed lingwa awżiljarja internazzjonali kostruwita li tintuża b'mod mifrux.<ref>{{Ċita web|url=http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|titlu=The history of invented languages - Failure magazine|data=2017-01-23|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170123202016/http://failuremag.com/feature/article/discouraging_words|arkivju-data=2017-01-23|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur ta' Chacoan
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] ''[[Cryptonanus chacoanensis]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. chacoensis'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus chacoensis]]''
| binomial_authority = (Moojen,1943)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Cryptonanus chacoensis]]'']]
L-[[Opossum nanu mistur ta' Chacoan]] jew [[Opossum grazzjuż ta' Chacoan]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus chacoensis]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b' abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus chacoensis]]'' jgħix f' abitat varjat minn foresti subtropikali u tropiklai umdi, foresti temperati u foresti bl-arbuxelli tax-xewk imsejħin '''"Caatinga"''' u artijiet tal-ħaxix b' arbuxelli u siġar imdaqsa imsejħin '''"Cerrado"'''. Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħzel ma' l-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fniek
| image = Sylvilagus audubonii.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] (''[[Sylvilagus audubonii]]'')
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| subdivision_ranks =  [[Ġeneri]]
| subdivision = 
* ''[[Pentalagus]]''
* ''[[Bunolagus]]''
* ''[[Nesolagus]]''
* ''[[Romerolagus]]''
* ''[[Brachylagus]]''
* ''[[Sylvilagus]]''
* ''[[Oryctolagus]]''
* ''[[Poelagus]]''
* ''[[Pronolagus]]''
* ''[[Caprolagus]]''
}}

{{Taxobox
| isem = Fenek ta' Assam
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Leporidae]]
| ġeneru = ''[[Caprolagus]]''
| speċi = '''''C. hispidus'''''
| binominali = ''Caprolagus hispidus''
| awtorità_binominali = (Pearson, 1839) 
}}
Il-'''fenek ta' Assam''' jew '''liebru ispidu''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''Caprolagus hispidus'', huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Leporidae]] (leporidu), fl-ordni [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nattiv tal-kontinent tal-[[Asja]] u għalkemm xi kultant jissejjaħ liebru dan huwa kkunsidrat bħala speċi ta' fenek. 

Il-'''fortifikazzjonijiet ta’ Kotor''' (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: Cattaro) huma sistema integrata ta’ fortifikazzjonijiet storiċi li jħarsu r-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] ta’ [[Kotor]] (magħrufa fl-imgħoddi bħala ''Cattaro la veneziana'') u jinkludu swar, torrijiet, ċittadelli, bibien, daħliet, fortijiet, ċisterni, kastell, u binjiet u strutturi anċillari oħra. Jinkorporaw arkitettura militari, l-iktar ta’ [[Venezja]], iżda anke ta’ [[Illirija]], [[Biżantini|Biżanzju]], u l-[[Awstrija]]. Flimkien maċ-ċentru storiku ta’ Kotor u l-pajsaġġ naturali tal-madwar, il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979 bħala parti mir-[[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref>

{{Stub|filatelija}}
, b'numri jindikaw diversi partijiet differenti tal-bolla:<br />1. Stampa<br />2. Perforazzjoni<br />3. Prezz<br />4. Isem tal-pajjiż]]
'''Bolla postali''' hija biċċa karta li teħel fuq ittra jew pakkett biex turi li t-tariffa tal-posta ġiet imħallsa. L-ewwel bolla, il-''[[Penny Black]]'', ħarġet mir-[[Renju Unit]] f'Mejju tal-1840. Wara r-Renju Unit, diversi pajjiżi bdew joħorġu l-bolli tagħhom, u l-ewwel kienu [[Zurich]] fl-[[Żvizzera|Iżvizzera]] u l-[[Brażil]] fl-1843. L-ewwel bolla ta' Malta inħarġet fl-1 ta' Diċembru 1860.

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Afganistan]] irratifika l-Konvenzjoni fl-20 ta' Marzu 1979, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/af|titlu=Afghanistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-09}}</ref>

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ta' Emilia
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi= '''''G. emiliae'''''
| binominali = ''Gracilinanus emiliae''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1909)
| mappa_firxa = Emilia's Gracile Mouse Opossum area.png
}}
L-'''opossum grazzjuż ta' Emilia''' (''Gracilinanus emiliae'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi ġrazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna (attiv bil-lejl) b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus emiliae'' jippreferi jgħix f'foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħażel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċa.

'', eżempju ta'  annimal '''Diġitigrad''' tal-familja [[Canidae]]]]
, ''[[Canis lupus]]'', annimal '''Diġitigrad''']]

tal-1778]]
'''''Xprunara''''' ([[Lingwa Ingliża|Ingliż]] speronara, [[Lingwa Franċiża|French]]: spéronare) kienet tip ta’ inġenju tal-[[Vapur merkantili|merkanzija]] żgħir li oriġina minn [[Malta]] li kien jintuża fil-[[Mediterran]] mis-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 20. Il-bastimenti ġeneralment ma kellhomx gverta u kellhom arblu wieħed biss, ħafna drabi b'qlugħ Latin jew [[Spritsail|tarkija]]. Xi bastimenti akbar kellhom nofs gverta jew sa tliet arbli.

{{nebbieta|ġeografija}}
{{databox}}

'''Moskea tat-Tatari''' hija moskea b'minaret fuq il-bejt li hija tip komuni ta' moskea fost it-[[Tatari tal-Krimea|Tatari]] [[Iżlam|Musulmani]] u l-[[Baxkiri]] fit-Tatarstan u f'żoni oħra mal-Volga li huma popolati bit-Tatari. Okkażjonalment jinstabu f'reġjuni oħra tar-[[Russja]]. L-arkitettura [[Reliġjon|reliġjuża]] moderna tat-Tatari ġiet żviluppata fl-aħħar tas-seklu 18 u kisbet il-popolarità fl-inħawi ta' Idel-Ural fis-seklu 19.

.]]
'''Astronomu''' huwa xjenzat fil-qasam tal-[[astronomija]] li jiffoka l-istudji tiegħu fuq kwistjoni jew qasam speċifiku barra mill-ambitu tad-[[Id-Dinja|Dinja]]. Huwa josserva [[Oġġett astronomiku|oġġetti astronomiċi]] bħal [[Stilla|stilel]], [[Pjaneta|pjaneti]], [[Satellita naturali|oqmra]], [[Kometa|kometi]] u [[Galaxy|galassji]] - jew fl-[[Osservazzjoni astronomija|osservazzjoni]] (billi janalizzaw id-''data'') jew fl-[[astronomija teoretika]]. Eżempji ta' suġġetti jew oqsma li jistudjaw l-astronomi jinkludu x-[[xjenza planetarja]], [[Xemx|l-astronomija solari]], l-oriġini jew l-evoluzzjoni tal-istilel, jew il-formazzjoni tal-galassji. Suġġett relatat, iżda differenti għalkollox huwa l-kożmoloġija fiżika, li tistudja l-[[univers]] kollu kemm hu.

{{Taxobox
| isem = Metetheria
| stampa = Fuchskusus (Phalangista vulpina).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Possum ta' denbu xkupilja]] (''Trichosurus vulpecula'') speċi fis-superordni [[Australidelphia]]
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| grad_sottodiviżjoni = Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
*Superordni [[Ameridelphia]]
**Ordni [[Didelphimorphia]]
**Ordni [[Paucituberculata]]
*Superordni [[Australidelphia]]
**Ordni [[Microbiotheria]]
**Ordni [[Dasyuromorphia]]
**Ordni [[Peramelemorphia]]
**Ordni [[Notoryctemorphia]]
**Ordni [[Diprotodontia]]
| mappa_firxa = Firxa ta' speċi marsupjali.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-infraklassi Metatheria
| daqs_mapp_firxa = 250px
}}
, jew opossum tal-ilma (''Chironectes minimus'') speċi fis-superordni Ameridelphia]]

'''Zabid''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: زَبِيد; spelluta wkoll '''Zabīd''', '''Zabeed''' u '''Zebid''') hija belt b'popolazzjoni urbana ta' madwar 52,590 ruħ, li tinsab fil-pjanura kostali tal-Punent tal-[[Jemen]]. Hija waħda mill-eqdem bliet fil-Jemen, u ilha fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1993.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/611/|titlu=Historic Town of Zabid|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-11-01}}</ref> Madankollu, fis-sena 2000, is-sit tqiegħed fil-lista tas-siti fil-periklu.

'''Anna Sychravová''' (twieldet fis-7 ta' Lulju 1873 – mietet fit-22 ta' Frar 1925) kienet [[Għalliem|għalliema]] u [[politiku]] [[Ċekoslovakkja|Ċekoslovakka]]. Fl-1920 ġiet eletta fil-Kamra tad-Deputati u saret waħda mill-ewwel grupp ta' membri nisa, u l-unika mara mis-[[Slovakkja]], li ġew eletti.<ref>Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín (2012), ''The Struggle for Female Suffrage in Europe'', p. 237.</ref>

'''Machu Picchu''' hija ċittadella tas-seklu 15 tal-[[Imperu tal-Inka]], li tinsab fil-''Cordillera'' tal-Lvant fin-Nofsinhar tal-[[Perù]], fuq art muntanjuża ta' 2,430 metru. Iċ-ċittadella tinsab fid-Distrett ta' Machupicchu fi ħdan il-Provinċja ta' [[Urubamba]] iktar 'il fuq mill-[[Wied Sagru]] tal-[[Inka]], li qiegħed xi 80 kilometru fil-Majjistral ta' [[Cusco]]. Ix-xmara Urubamba tgħaddi mill-''Cordillera'' ta' madwarha u toħloq kanjon bi klima muntanjuża tropikali.<ref>Carlotto et al. 2009</ref>

{{stub|Bijoloġija}}

{{Taxobox
| isem = Cryptonanus
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| tribù = [[Thylamyini]]
| ġeneru = '''''Cryptonanus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Robert Voss|Voss]] et al., 2005
| tip_speċi = ''[[Cryptonanus chacoensis|Marmosa agilis chacoensis]]''
| awtorità_tip_speċi = [[George Henry Hamilton Tate|Tate]], 1931
| grad_sottodiviżjoni = Speċi
| sottodiviżjoni =
*''[[Cryptonanus agricolai]]''
*''[[Cryptonanus chacoensis]]''
*''[[Cryptonanus guahybae]]''
*†''[[Cryptonanus ignitus]]''
*''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| mappa_firxa =Distribution Cryptonanus.jpg
| daqs_mappa_firxa = 250px
}}
'''''Cryptonanus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

{{stub|Annimal}}
{{Automatic taxobox}}

[[File:Helmertturm2008.JPG|daqsminuri|Helmert Tower f'Potsdam]]
'''ED50''' huwa datum ġeodetiku definit wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] bil-għan li jiġu standardizzati n-netwerks ġeodetiċi ta’ diversi pajjiżi tat-Tramuntana tal-Ewropa li dak iż-żmien kienu inkompatibbli u għalhekk ikkumplikaw id-definizzjoni ta’ fruntieri rikonoxxuti reċiprokament.

'''Mahmoud Fahmi Abboud,''' (bl-Għarbi: محمود فهمي عبود) Pittur [[Iraq|Iraqi]] mwieled f'Babil , fl-1962. 

Il-'''Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan''' jirrappreżenta l-flora u l-fawna, il-kaċċa, l-istili ta' ħajja u l-[[kultura]] tal-[[preistorja]] u tal-[[Medjuevu|Medju Evu]] f'Gobustan, l-[[Ażerbajġan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1076/|titlu=Gobustan Rock Art Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> It-tinqix fuq il-blat juri rġiel primittivi, żfin ritwali, irġiel bil-lanez f'idejhom, [[Annimal|annimali]], ġlied tal-barrin, karovani tal-iġmla, u rappreżentazzjonijiet tax-[[xemx]] u tal-[[Stilla|istilel]]. Dan it-tinqix fuq il-blat imur lura għal 5,000-20,000 sena ilu.<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/Gobustan+Rock+Art|titlu=Gobustan Rock Art {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> Dan is-sit sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2007.<ref name=":0" />

'''Svetlana Antonovska''' (Светлана Антоновска, twieldet fis-6 ta' April 1952 – mietet fis-7 ta' Ottubru 2016) kienet matematika u ħaddiema Maċedona fil-qasam tal-istatistika. Hija kienet il-kap tal-Uffiċċju Statali tal-Istatistika tar-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq]] mill-istabbiliment tiegħu fl-1991 sal-2001. Barra minn hekk, hija ħadmet biex dak l-uffiċċju jikkomunika ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin fil-qasam tal-istatistika, u stabbiliet l-ewwel ċensiment tar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq.<ref>{{Ċita web|url=https://www.ohridnews.com/pochina-svetlana-antonovska-osnovopolozhnik-na-sovremenata-statistika-vo-samostojna-makedonija/|titlu=Почина Светлана Антоновска,основоположник на современата статистика во самостојна Македонија|kunjom=Tanja|data=2016-10-07|sit=OhridNews|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

{{TaxoboxIng
| name = Coccinellidae
| image = Psyllobora.vigintiduopunctata.6920.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''[[Coccinella septempunctata]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[beetle|Coleoptera]]
| superfamilia = [[Cucujoidea]]
| familia = '''Coccinellidae'''
| familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1807
| subdivision_ranks = Sottofamilji
| subdivision =
*[[Chilocorinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccidulinae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Coccinellinae]] <small>Latreille, 1807</small>
*[[Epilachninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Hyperaspidinae]] <small>Duverger, 1989</small>
*[[Scymninae]] <small>Mulsant, 1846</small>
*[[Sticholotidinae]] <small>Weise, 1901</small>
}}
Il-familja Coccinellidae hija familja bijoloġika ta' [[insett]]i, magħrufa aħjar bħala dik tan-nannakoli. Fiha tiġbor 'il fuq minn 5,000 speċi ta' nannakoli minn madwar id-dinja kollha. F’Malta nsibu madwar tletin speċi. 

{{Wikifikazzjoni}}

'''Johannes Wilhelm''' "'''Hans'''" '''Geiger''' (/ˈɡaɪɡər/; <small>pronunzja bil-Ġermaniż:</small> [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku [[Ġermanja|Ġermaniż]]. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu [[Rudolf Geiger]].

Il-'''Vilel u Ġonna tal-Familja Medici''' huma sensiela ta' kumplessi ta' binjiet rurali fir-reġjun tat-[[Toskana]] fl-[[Italja]] li kienu proprjetajiet ta' membri tal-[[familja Medici]] bejn is-seklu 15 u s-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Il-vilel kellhom diversi funzjonijiet: kienu l-palazzi fil-kampanja tal-familja Medici, imqassmin fit-territorju kollu fejn kienu jmexxu, bħala turija tas-setgħa u tar-rikkezzi tagħhom. Kienu wkoll postijiet rikreattivi għad-divertiment u l-intratteniment tas-sidien tagħhom; u b'mod iktar prożajku, kienu ċ-ċentru ta' attivitajiet agrikoli fl-artijiet tal-madwar. Fl-2013, il-vilel u l-ġonna tal-familja Medici ġew miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/175/|titlu=Medici Villas and Gardens in Tuscany|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-02-27}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|titlu=Ville e Giardini Medicei - Regione Toscana|data=2017-12-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-02-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171229015842/http://www.regione.toscana.it/ville-e-giardini-medicei|arkivju-data=2017-12-29|url-status=dead}}</ref>

Ir-'''Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa''' (bil-Maċedonjan: Прекуграничен биосферен резерват „Охрид-Преспа“,  b’ittri Rumani: ''Prekugraničen biosferen rezervat „Ohrid-Prespa“''; bl-Albaniż: ''Oher – Prespe, Rezerve Ndërkufitare Biosfere'') hija riżerva ta’ bijosfera li tinkludi ż-żoni tal-[[Lag ta’ Ohrid]] u tal-[[Lag ta’ Prespa]] fil-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta’ Fuq]] u fl-[[Albanija]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/albaniathe-former-yugoslav-republic-of-macedonia/ohrid-prespa/|titlu=Ohrid-Prespa {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|sit=www.unesco.org|data-aċċess=2021-03-30}}</ref>

{{stub|Arkitettura}}
[[Image: Upper_belvedere.jpg|thumb|200px|Upper Belvedere]]

0.883<ref name="HDI">{{ċita ktieb |editur=Nazzjonijiet Uniti |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf |titlu=Rapport tal-Iżvilupp Uman 2010 |sena=2010 |data-aċċess=2010-11-04 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20101108160356/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf |arkivju-data=2010-11-08 |url-status=live }}</ref>
|poż_IŻU                     = 24
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Indipendenza]] bħala [[prinċipalità]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Paċi ta' Pressburg (1805)|Trattat ta' Pressburg]]
|data_stabbilit1             = 1806
|avveniment_stabbilit2       = Indipendenza mill-<br/>[[Konfederazzjoni Ġermaniża]]
|data_stabbilit2             = 1866
|valuta                      = [[frank Żvizzeru]]
|kodiċi_valuta               = CHF
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.li]]
|kodiċi_telefoniku           = +423
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $3.545 biljun<ref name="Liechfigures"/><ref name="wdi"/>
|poż_PGD_nominali            = 163
|PGD_nominali_per_capita     = $98,432<ref name="Liechpop"/><ref name="Liechfigures"/><ref name="wdi"/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 2
|nota1                       = 
}}
[[File:Liechtenstein - Gemeinden mit Exklaven.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
'''Liechtenstein''', uffiċjalment il-'''Prinċipat ta' Liechtenstein''' ({{awdjo|en-us-Liechtenstein.ogg|ˈlɪktənstaɪn}}; [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]:''Fürstentum Liechtenstein''), hu [[pajjiż interkjuż]] fl-[[Ewropa Ċentrali]],<ref>{{ċita ġurnal |doi=10.1007/BF00273120 |ġurnal=GeoJournal |volum=28 |titlu=IGU regional conference on environment and quality of life in central Europe|sena=1992 }}</ref> imiss mal-[[Żvizzera|Iżvizzera]] lejn il-punent u n-nofsinhar u l-[[Awstrija]] lejn il-Lvant u t-Tramuntana. Iż-żona koperta minn dan il-pajjiż hija ta' ftit aktar minn 160 kilometru kwadru (62 mi kw), u għandu popolazzjoni stmata ta' 37,468 (2015). Il-belt kapitali hija [[Vaduz]] u l-akbar belt hija [[Schaan]].Liechtenstein għandu l-[[Lista ta' pajjiżi skont il-PGD (PSX) per capita|ogħla prodott gross domestiku għal kull persuna fid-dinja]] meta jiġi aġġustat bix-[[xiri tal-parità tas-saħħa]],<ref>[https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html CIA – The World Factbook – Country Comparison :: GDP – per capita (PPP)]. Cia.gov. 2011-12-24.</ref> u għandu wkoll l-[[Lista ta' pajjiżi minn dejn estern|inqas dejn estern]] fid-dinja. Liechtenstein huwa wieħed mill-aktar pajjiżi li għandu [[Lista ta' pajjiżi skont ir-rata tal-qgħad|rata tal-qgħad]] baxxa fid-dinja, b'1.5%.

{{stub|lingwistika}}
'''Proġett ta' traduzzjoni''' huwa proġett li jittratta l-attività tat-[[traduzzjoni]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' denbu qotni tad-deżert
| status = 
| status_system = 
| image = Desert cottontail.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] jew [[Denb qotni tad-deżert]], ''[[Sylvilagus insonus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| species = '''''S. audubonii'''''
| binomial = ''[[Sylvilagus audubonii]]''
| binomial_authority = Baird, 1858
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru]]
| subdivision = 
* ''[[Sylvilagus audubonii arizonae]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii audubonii]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii baileyi]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii confinis]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii goldmani]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii minor]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii warreni]]'' 
}}

{{stub|Militar}}

'''Lascaux''' ([ɡʁɔt də lasko]; bil-Franċiż magħrufa wkoll bħala ''Grotte de Lascaux'', jiġifieri l-'''Għar ta' Lascaux''')<ref>{{Ċita web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/lascaux|titlu=Lascaux definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|sit=www.collinsdictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-12}}</ref> huwa network ta' għerien ħdejn il-villaġġ ta' [[Montignac]], fid-dipartiment ta' [[Dordogne]] fil-Lbiċ ta' [[Franza]]. Iżjed minn 600 [[pittura]] ġew impittra mal-ħitan interni u s-saqaf tal-għar. It-tpittir jirrappreżenta primarjament [[Annimal|annimali]] kbar, tipikament fawna kontemporanja lokali li tikkorrispondi mal-fossili ddokumentati fiż-żona mill-aħħar tal-era Paleolitika. Dawn huma [[frott]] l-isforz konġunt ta' ħafna ġenerazzjonijiet u, b'dibattitu kontinwu, issa huwa stmat li t-tpittir sar madwar 17,000 sena ilu (fil-bidu tal-era Magdalenjana).<ref>{{Ċita web|url=http://www.visual-arts-cork.com/prehistoric/lascaux-cave-paintings.htm|titlu=Lascaux Cave Paintings: Layout, Meaning, Photographs|sit=www.visual-arts-cork.com|data-aċċess=2021-09-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/871930.stm|titlu=BBC News {{!}} SCI/TECH {{!}} Ice Age star map discovered|sit=news.bbc.co.uk|data-aċċess=2021-09-12}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Whitehouse|isem=David|kunjom2=Whitehouse|isem2=&#32;David|data=2000-08-09|titlu=Ice Age star map discovered|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/871930.stm|pubblikatur=BBC News}}</ref> Lascaux tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1979, bħala element ewlieni tas-Siti Preistoriċi u l-Għerien Iddekorati tal-Wied ta' Vézère.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/85/|titlu=Prehistoric Sites and Decorated Caves of the Vézère Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-12}}</ref>

'''Krak des Chevaliers''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [kʁak de ʃ(ə)valje]; bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة الحصن, b'ittri Rumani: ''Qalʿat al-Ḥiṣn'' [ˈqalʕat alˈħisˤn]; bil-Franċiż Antik: ''Crac des Chevaliers'' jew ''Crac de l'Ospital'', <abbr>litteralment</abbr> "''karak'' [fortizza] tal-isptar") huwa kastell [[Medjuevu|Medjevali]] fis-[[Sirja]] u wieħed mill-iżjed kastelli Medjevali ppreservati importanti fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Is-sit ġie abitat għall-ewwel darba fis-seklu 11 minn truppi [[Kurdi]] stazzjonati fi gwarniġjon hemmhekk mill-[[Mirdasidi]]. Fl-1142 ingħata minn [[Raymond II]], il-Konti ta' Tripoli, lill-[[Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri ta' San Ġwann|Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri]]. Baqa' okkupat minnhom sal-ħakma mill-ġdid mill-[[Iżlam|Musulmani]] fl-1271.

[[File:95Thesen facsimile colour.png|197px|right|thumb|Ħamsa u Disgħin Teżi.]]
Ir-'''Riforma Protestanta''' kienet moviment ewlieni fi ħdan il-[[Kristjaneżmu]] tal-Punent fl-[[Ewropa]] tas-seklu 16 li ħoloq sfida reliġjuża u politika għall-[[Knisja Kattolika]] u b’mod partikolari għall-awtorità [[Papa|papali]], li rriżulta minn dawk li kienu pperċepiti bħala żbalji, abbużi u diskrepanzi mill-Knisja Kattolika. Ir-Riforma kienet il-bidu tal-[[Protestantiżmu]] u l-qasma tal-Knisja tal-Punent fi Protestantiżmu u dik li llum hija l-Knisja Kattolika Rumana. Huwa wkoll meqjus bħala wieħed mill-ġrajjiet li jfissru t-tmiem tal-[[Medjuevu]] u l-bidu tal-perjodu bikri tal-modern fl-Ewropa.

'''Choirokoitia''' (xi kultant spelluta '''Khirokitia'''; bil-Grieg: Χοιροκοιτία [çiɾociˈti.a] li jingħad li tfisser mandra tal-[[Ħanżir|ħnieżer]] peress li χοίρος tfisser ħanżir jew faħal, u κοιτίς tfisser post tal-oriġini jew fejn wieħed joqgħod u allura mandra fil-każ tal-ħnieżer; bit-Tork: ''Hirokitya'') hija sit arkeoloġiku fil-gżira ta’ [[Ċipru]] li jmur lura għaż-Żmien [[Neolitiku]]. 

'''Yeni-Kale''' (bl-Ukren: Єні-Кале; bir-Russu: Еникале; bit-Tork: ''Yenikale''; bit-Tatar tal-[[Krimea]]: Yeñi Qale, spelluta wkoll ''Yenikale, Eni-Kale, Yeni-Kaleh'' jew ''Yéni-Kaleb'') hija fortizza max-xatt tal-[[Strett ta’ Kerch|Istrett ta’ Kerch]] fil-belt ta’ [[Kerch]] fil-Krimea.

'''Sanchi''' huwa kumpless [[Buddiżmu|Buddist]], famuż bħall-Istupa l-Kbira, fuq il-quċċata ta' għolja fir-raħal ta' Sanchi fid-Distrett ta' Raisen tal-Istat ta' Madhya Pradesh, l-[[Indja]]. Jinsab madwar 23 kilometru mir-raħal ta' Raisen, il-kapitali tad-distrett, u 46 kilometru (29 mil) fil-Grigal ta' Bhopal, il-[[belt kapitali]] ta' Madhya Pradesh.

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray,1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray,1821) 
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| speċi = '''''M. scalops'''''
| binominali = ''Monodelphis scalops''
| awtorità_binominali = ([[Oldfield Thomas|Thomas]], 1888)
| mappa_firxa = Firxa Monodelphys scalops.PNG
| daqs_mappa_firxa = 250px
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' imnieħru twil''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis scalops'', huwa [[mammiferu]] marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]], li huma adattati għal ħajja fis-siġar.
  
Dan l-opossum ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti subtropikali u tropikali umdi, kif ukoll f'artijiet bil-ħaxix subtropikali u f'artijiet tropikali baxxi. Hu hu annimal [[omnivoru]] u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar oħra.

{{stub|Sport}}

</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 75
|PGD_PSX_per_capita          = $18,191<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 48
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.805<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |pubblikatur=Nazzjonijiet Uniti |data-aċċess=2013-03-14 |lingwa=en}}</ref>
|poż_IŻU                     = 47
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = [[Prinċipalità tad-Kroazja Dalmazja|Prinċipalità]]
|data_stabbilit1             = Seklu 8
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tal-Kroazja (medjevali)|Renju]]
|data_stabbilit2             = 925
|avveniment_stabbilit3       = [[Kroazja fl-unjoni personali mal-Ungerija|Unjoni mal-Ungerija]]
|data_stabbilit3             = 1102
|avveniment_stabbilit4       = Il-pajjiż issieħeb mal-[[Kroazja fl-Imperu Habsburg|Imperu Habsburg]]
|data_stabbilit4             = 1 ta' Jannar 1527
|avveniment_stabbilit5       = [[Stat tal-Isloveni, Kroati u Serbi|SHS]] seċessjoni mill-<br />[[Awstrija–Ungerija]]
|data_stabbilit5             = 29 ta' Ottubru 1918
|avveniment_stabbilit6       = [[Ħolqien tal-Jugożlavja|Ħolqien tar-<br />Renju tas-Serbi,<br />Kroati u Sloveni<br />(Jugożlavja)]]
|data_stabbilit6             = 4 ta' Diċembru 1918
|avveniment_stabbilit7       = Il-[[Demokratika Federali tal-Jugożlavja|Jugożlavja]]<br />saret [[repubblika]]
|data_stabbilit7             = 29 ta' Novembru 1943
|avveniment_stabbilit8       = [[Indipendenza tal-Kroazja|Deċiżjoni dwar l-indipendenza]]
|data_stabbilit8             = 25 ta' Ġunju 1991
|avveniment_stabbilit9       = Dikjarazzjoni tal-indipendenza
|data_stabbilit9             = 8 ta' Ottubru 1991
|valuta                      = [[Ewro]]
|kodiċi_valuta               = EUR
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.hr]]
|kodiċi_telefoniku           = +385
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $63.842 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 65
|PGD_nominali_per_capita     = $14,457<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 44
|nota1                       = 
}}
[[File:Croatia, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|Organizzazzjoni territorjali]]
[[File:Erdut Dvorac.JPG|thumb|Kastell ta' Adamovich-Cseh, Erdut (Post fejn kien iffirmat it-trattat ta' Erdut fl-1995 li temm il-gwerra fil-Kroazja)]]
[[File:Dinara Cetina.JPG|thumb|Dinara hija muntanja li tinsab ħdejn il-fruntiera bejn il-Kroazja, il-Bożnja u Ħerzegovina. Ismu bil-Latin huwa Adrian Oros. L-isem attwali tiegħu huwa maħsub li ġej mill-isem ta 'tribù Illyrian antik li għexet fuq l-għoljiet tal-Lvant tal-muntanji. Hija l-ogħla quċċata u l-post fil-Kroazja.]]
[[File:Plitvice lakes.JPG|thumb|Il-Park Nazzjonali tal-Lagi Plitvice (Kroat: Nacionalni park Plitvička jezera, b'mod kolokwali Plitvice) huwa wieħed mill-akbar u l-eqdem parks nazzjonali fil-Kroazja. Fl-1979, il-Park Nazzjonali tal-Lagi ta' Plitvice kien iskritt fil-lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, minħabba s-serje eċċezzjonali u pittoresk ta' lagi tat-tufa u għerien konnessi minn kaskati. Il-park nazzjonali twaqqaf fl-1949 u jinsab fiż-żona muntanjuża tal-karst tal-Kroazja ċentrali, fuq il-fruntiera mal-Bożnja u Ħerzegovina. L-awtostrada importanti tat-tramuntana-nofsinhar permezz taż-żona tal-park nazzjonali tgħaqqad l-intern tal-Kroazja mar-reġjun kostali Adrijatiku. Iż-żona protetta testendi fuq 296.85 kilometru kwadru (73,350 acres). Madwar 90% ta' din iż-żona hija parti mill-Kontea ta' Lika-Senj, filwaqt li l-10% li jifdal huma parti mill-Kontea ta' Karlovac. Aktar minn miljun viżitatur huma rreġistrati kull sena, jagħmlu l-park nazzjonali l-aktar attrazzjoni turistika popolari fil-Kroazja. Id-dħul huwa suġġett għal ħlasijiet varjabbli, sa 300 kuna jew madwar €39 għal kull adult kuljum fis-sajf tal-2022.]]
[[File:Logo Plitvice Lakes National Park.png|thumb|Logo ta' Il-Park Nazzjonali tal-Lagi Plitvice (Kroat: Nacionalni park Plitvička jezera, b'mod kolokwali Plitvice)]]
[[File:Zgrada HRT Zagreb.jpg|thumb|Kwartieri ġenerali tal-HRT fi Prisavlje, Żagreb fl-2008]]
[[File:Hrvatska Radiotelevizija logo.svg|thumb|Hrvatska radiotelevizija (Hrvatska Radiotelevizija, imqassar HRT), jew Croatian Radio Television, hija l-kumpanija tax-xandir pubbliku tal-Kroazja. Topera diversi stazzjonijiet tar-radju u tat-televiżjoni, kemm permezz ta' netwerk nazzjonali ta' xandir kif ukoll permezz tas-satellita. HRT hija maqsuma fi tliet impriżi konġunti: Radju Kroat (radju Hrvatski), Televiżjoni Kroata (Hrvatska televizija) u Produzzjoni Mużikali (Glazbena proizvodnja), li tinkludi tliet orkestri (Sinfonija, Jazz u Tamburitza) u kor. Il-fundatur tal-HRT hija r-Repubblika tal-Kroazja, li teżerċita d-drittijiet tal-fundatur tagħha permezz tal-Gvern Kroat. Ir-Radju Kroat (dak iż-żmien Radju Zagreb) ġie mwaqqaf fil-15 ta' Mejju, 1926. Din id-data hija meqjusa bħala d-data ta' twaqqif ta' HRT. Television Zagreb (illum Televiżjoni Kroata) beda jxandar fis-7 ta’ Settembru 1956. B'liġi promulgata mill-Parlament Kroat fid-29 ta' Ġunju, 1990, Radio Television Zagreb ingħata l-isem ġdid ta' Croatian Radio Television.]]
[[File:Sljeme (31374028193).jpg|thumb|It-Torri Sljeme tal-OIV huwa torri tar-radju u tat-televiżjoni b'għoli ta' 169 metru (563 pied) mibni minn konkrit rinfurzat fuq is-samit tal-quċċata Sljeme ta' 1,035 metru (3,450 pied) tal-Muntanja Medvednica fit-tramuntana ta' Zagreb, il-Kroazja. It-Torri tat-Televiżjoni ta' Żagreb inbena fl-1973. Mhux miftuħ għall-pubbliku, għalkemm f'livell ta' 75 metru (246 pied) hemm spazju ppjanat għal ristorant fit-torri.]]
[[File:Trsat, 24.6.2006. (1).jpg|thumb|Kastell ta' Trsat (Gradina Trsat) fl-Rijeka]]
[[File:Balkans850.png|thumb|L-Ewropa tax-Xlokk c. 850; Id-Dukat tal-Kroazja huwa roża sfumat.]]
Il-'''Kroazja''', uffiċjalment ir-'''Repubblika tal-Kroazja''' ([[Lingwa Kroata|Kroat]]:''Republika Hrvatska''), hija [[repubblika parlamentari]] unitarja demokratika f'salib it-toroq tal-[[Ewropa Ċentrali]], il-[[Balkani]], u l-[[Mediterran]]. Il-[[Belt kapitali]] u l-akbar belt hija [[Żagreb]]. Il-pajjiż huwa maqsum f'[[Kontej tal-Kroazja|20 kontej]] u l-belt ta' Żagreb. Il-Kroazja tkopri f'56,594 kilometru kwadru (21,851 mil kwadru) u għandha diversi, aktar [[klima kontinentali]] u [[Klima Mediterranja|Mediterranja]]. Il-kosta Kroata tal-[[Baħar Adrijatiku]] fiha [[Lista ta' gżejjer tal-Kroazja|aktar minn elf gżira]]. Il-popolazzjoni tal-pajjiż hija 4.19&nbsp;miljun, li ħafna minnhom huma [[Kroati]], l-aktar denominazzjoni reliġjuża hi l-[[Kattoliċiżmu Ruman]]. Il-Kroazja hi l-aktar membru ġdid tal-[[Unjoni Ewropea]] peress li ngħaqdet fl-1 ta' Ġunju 2013.

'''Element kimiku''' huwa sustanza pura magħmula minn tip wieħed ta’ [[atomu|atomi]], li jikkaratterizzawh u jiddistingwuh mill-elementi l-oħra bin-[[numru atomiku]] (Z).<br /> 

Il-'''Park ta' Muskau''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Muskauer Park'', uffiċjalment ''Fürst-Pückler-Park Bad Muskau''; bil-[[Lingwa Pollakka|Pollakk]]: ''Park Mużakowski'') huwa park pajsaġġistiku fir-reġjun ta' [[Oberlausitz]] fil-[[Ġermanja]] u ta' ''Łużyce Górne'' fil-[[Polonja]]. Huwa l-ikbar ġnien [[Ingliż]] fl-Ewropa Ċentrali u wieħed mill-iktar ġonna Ingliżi famużi, li huwa estiż tul iż-żewġ naħat tal-fruntiera Ġermaniża-Pollakka tul ix-xmara ''Lausitzer Neiße / Nysa Łużycka''. Il-park ġie mqassam mill-1815 'il quddiem skont l-ordnijiet tal-Prinċep [[Hermann von Pückler-Muskau]] (1785-1871), iċċentrat fuq ir-residenza tiegħu ta' Schloss Muskau (il-Kastell ta' Muskau).<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.muskauer-park.de/?lang_pref=en|titlu=Muskauer Park|lingwa=de-DE|data-aċċess=2021-05-16}}</ref><ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Parma|isem=Christian|sena=2018|titlu=Poland UNESCO World Heritage Sites|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Parma Press|paġni=142-149|isbn=978-8377771556}}</ref>

L-'''Akkwedott ta' Padre Tembleque''' jew l-'''Akkwedott ta'''' '''Tembleque''' huwa akkwedott [[Messiku|Messikan]] li jinsab bejn l-irħula ta' [[Zempoala]], fl-istat ta' [[Hidalgo]], u [[Otumba]] fl-istat tal-[[Belt tal-Messiku]].

'''Elaine Feinstein''' (imwielda Elaine Cooklin; 24 ta’ Ottubru 1930 - 23 ta’ Settembru 2019)<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2019/10/04/books/elaine-feinstein-dead.html?mc_cid=5c578d716d&mc_eid=b73e319a34|titlu=Elaine Feinstein, Poet, Novelist and Biographer, Dies at 88|kunjom=Genzliger|isem=Neil|lingwa=en|data-aċċess=}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/elaine-feinstein|titlu=Elaine Feinstein|sit=British Council Literature|lingwa=en}}</ref> kienet poetessa, rumanziera, kittieba ta’ novelli, drammaturga, bijografa u traduttriċi. Hija ngħaqdet mal-Kunsill tar-[[:en:Royal_Society_of_Literature|Royal Society of Literature]] fl-2007.

'''L-ewwel Konċilju ta' Niċea''' kien l-ewwel Konċilju ta' isqfijiet Kristjani li ġew imlaqqa fil-belt ta' [[Niċea]] biex jaqtgħu ċerti deċiżjonijiet dwar il-fidi Kattolika. Dan il-Konċilju ġie msejjaħ mill-Imperatur [[Kostantinu I|Kostantinu il-Kbir]] u għalih attendew madwar 318-il rappreżentant mill-[[Imperu Ruman|Imperu]] kollu. Qabel il-Konċilju, l-isqfijiet kellhom jagħmlu konċilji reġjonali, bħal ma kien eżempju l-[[Konċilju ta' Ġerusalemm]], l-ewwel Konċilju Reġjonali li nsibu tagħrif fuqu fl-[[Atti tal-Appostli]] (Atti Kap 15). Il-Konċilju Niċen kellu jagħti deċiżjoni finali fuq l-ereżija ta' [[Arju]], li kien presbiteru Libjan u Ażjatiku, u qassis ta' reġjun f'[[Lixandra]], li kien jgħallem li [[Ġesù|Kristu]] huwa l-Iben ta' Alla, li twieled minn Alla l-Missier, u huwa distint mill-Missier (għalhekk subordinat lejh), imma l-Iben huwa wkoll l-Iben ta' Alla iżda mhux ko-etern ma' Alla l-Missier. L-[[Arjaniżmu]] huwa duttrina Kristoloġika mhux trinitarja.

'''Quseir Amra''' jew '''Qusayr 'Amra''', litteralment "''qasr'' (kastell/palazz) żgħir ta' 'Amra", xi kultant spellut ukoll '''Qasr Amra''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قصر عمرة / ALA-LC: ''Qaṣr ‘Amrah'') huwa l-iżjed wieħed magħruf fost il-kastelli tad-deżert li llum il-ġurnata jinsabu fil-Lvant tal-[[Ġordan]]. Inbena f'xi żmien bejn is-723 u s-743 minn [[Walid Ibn Yazid]], il-kaliff futur tal-Umajjad [[Walid II]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.wmf.org/project/qusayr-amra|titlu=Qusayr 'Amra|sit=World Monuments Fund|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-23}}</ref>, li d-dominanza tiegħu tar-reġjun kienet qed tikber ġmielha dak iż-żmien. Jitqies bħala wieħed mill-iżjed eżempji importanti tal-[[arti]] u tal-arkitettura [[Iżlam|Iżlamika]] bikrija.

, 1856]]
Il-'''pittura''' hija [[L-Arti|l-arti]] li fiha pigmenti jiġu applikati ma' karta, tila, ċeramika, [[injam]] jew saħansitra ma' ħajt.<ref>{{Ċita web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/paint|titlu=Definition of PAINT|sit=www.merriam-webster.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-13}}</ref> Il-proċess bażikament jikkonsisiti f'li jiddellek il-kulur ma' wiċċ. Ir-riżultat ta' dan jaf ikollu l-għan li jimita r-realtà ta' madwarna jew li jirraffigura elementi metafiżiċi jew astratti.<ref>Perry, Lincoln (Summer 2014). "The Music of Painting". ''The American Scholar''. '''83''' (3): 85.</ref>

It-'''Torri tax-Xebba''' (bl-Ażerbajġani: ''Qız qalası''; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: قلعه دختر; bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Maiden Tower'') huwa [[monument]] tas-seklu 12 li jinsab fiċ-ċentru storiku ta' [[Baku]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ażerbajġan]]. Flimkien mal-[[Palazz tax-Shirvanshah]] tas-seklu 15 jifforma grupp ta' monumenti storiċi li fl-2001 tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/958/|titlu=Walled City of Baku with the Shirvanshah&#x27;s Palace and Maiden Tower|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref><ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/958.pdf|titlu=Rapport ta' Evalwazzjoni}}</ref> It-torri huwa wieħed mill-iżjed monumenti nazzjonali ikoniċi tal-Ażerbajġan u jidher fuq il-karti tal-flus u d-dokumenti uffiċjali tal-Ażerbajġan.

Il-'''Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana''' (bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: راه‌آهن سراسری ایران, b'ittri Rumani: ''Râh-âhan Sarâsari Irân'') kienet proġett ta' kostruzzjoni tal-linja ferrovjarja ewlenija li nbeda fl-[[Iran]] ta' żmien Pahlavi fl-1927 u tlesta fl-1938, taħt it-tmexxija tal-monarka Iranjan ta' dak iż-żmien [[Reza Shah]]. Il-linja nbniet kollha b'kapital intern u tikkollega l-[[belt kapitali]] ta' [[Tehran]] ma' Bandar Shahpur (issa magħrufa bħala Bandar-e Emam Khomeyni) fil-Golf Persjan fin-Nofsinhar u ma' Bandar Shah (issa magħrufa bħala Bandar Torkaman) fil-[[Baħar Kaspju]] fit-Tramuntana, billi tgħaddi minn Ahvaz u Ghom.<ref>Wright, p. 367.</ref> Fl-1961, taħt iben Reza Shah, [[Mohammad Reza Pahlavi]], il-linja ferrovjarja ġiet estiża minn Bandar Shah sa terminus ġdid f'Gorgan.<ref>De Planhol, X. (1988). "Bandar-e Šāh". ''Encyclopaedia Iranica''. Vol. III. pp. 688-689.</ref> Matul ir-riformi tal-art ta' Mohammad Reza Pahlavi fl-1963, bħala parti mir-"Revoluzzjoni l-Bajda", il-Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana ġiet estiża biex tikkollega Tehran ma' Mashhad, ma' [[Tabriz]] u ma' [[Esfahan]].<ref>Abrahamian, p. 133.</ref>

[[Kategorija:Listi ta' speċi ta' mammiferi]]
[[Kategorija:2006]]
Din hija il-lista ta' l-ispeċi tal-mammiferi il-ġodda li ġew deskritti xjentifikament fis-sena 2006. It-terminu "mammiferi" hawn jinkludi l-ispeċi klassifikati fil-"[[Mammaliaformes]]" ([[Docodonta]], [[Haramiyida]], [[Morganucodonta]] u xi ġeneri oħrajn) ukoll.

Il-'''Monasteri ta' Yuso u ta' Suso''' '''huma żewġ monasteri''' li jinsabu fil-villaġġ ta' [[San Millán de la Cogolla]], [[La Rioja]], [[Spanja]]. Il-Monasteru ta' Suso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Suso, inbena fis-seklu 6, filwaqt li l-Monasteru ta' Yuso, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' San Millán de Yuso, inbena fis-seklu 11. Iż-żewġ monasteri ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji|Sit ta' Wirt Dinj]]<nowiki/>i tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-18}}</ref>

L-'''Għar ta'''' '''Karain''' (bit-Tork: '''''Karain Mağarası''''') huwa sit arkeoloġiku Paleolitiku li jinsab fil-villaġġ ta' Yağca, 27 kilometru fil-Majjistral tal-belt ta' [[Antalya]] fir-reġjun [[Mediterran]] tat-[[Turkija]].

| l-aktar_rebħiet = {{fb|Messiku}} (6 titli)
| sit_elettroniku = [http://www.goldcup.org/page/GoldCup/Home/0,,12802,00.html www.goldcup.org]
| staġun_attwali  = CONCACAF Gold Cup 2013
}}
Il-'''CONCACAF Gold Cup''' hija l-kompetizzjoni prinċipali għat-[[Lista ta' timijiet nazzjonali tal-futbol tal-irġiel|timijiet nazzjonali]] tal-[[futbol]] tal-irġiel mill-konfederazzjoni tal-[[CONCACAF]], li tinkorpora ż-żoni tal-[[Amerika ta' Fuq]] u t'[[Amerika t'Isfel|Isfel]] u l-[[Karibew]]. 

L-'''Iskola ta’ Drama Nazzjonali tal-Greċja''' ([[Greece National Theatre|GNT]] Drama School) twaqqfet fl-1930, fejn ghal dawn is-snin kollha ħadmet id f’id mat-Teatru Nazzjonali tal-[[Greċja]].

{{stub|Bijoloġija}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> L-[[Użbekistan]] irratifika l-Konvenzjoni fit-13 ta' Jannar 1993, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/uz|titlu=Uzbekistan - UNESCO World Heritage Convention|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-26}}</ref> L-Użbekistan għandu seba' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, ħamsa kulturali u tnejn naturali.

Il-'''Kastell ta’ Litomyšl''' (biċ-Ċek: ''Zámek Litomyšl'') huwa wieħed mill-ikbar kastelli [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] fir-[[Ċekja|Repubblika Ċeka]]. Huwa proprjetà tal-istat Ċek u jinsab fir-raħal ta’ Litomyšl. Il-kastell tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji|Siti ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1999.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/901/|titlu=Litomyšl Castle|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-04-05}}</ref> Il-Kastell ta’ Litomyšl huwa eżempju straordinarju ta’ kastell bl-arkati, li huwa tip ta’ kastell li ġie żviluppat għall-ewwel darba fl-[[Italja]] u li ġie mmodifikat fir-Repubblika Ċeka sabiex tinħoloq forma evoluta ta’ kwalità arkitettonika speċjali. Fis-seklu 18 ġew miżjuda karatteristiċi Barokki.<ref name=":1">{{Ċita ktieb|kunjom=Sváček|isem=Libor|sena=2015|titlu=UNESCO|paġni=84-91|isbn=978-80-7339-067-9}}</ref>

"''"From Sea to Sea!"'' <br />(traduzzjoni: ""Mill-Baħar għal Baħar!"")
|innu_nazzjonali             = "[[O Kanada]]"
|lingwi_uffiċjali            = [[Kanadiż Ingliż|Ingliż]], [[Kanadiż Franċiż|Franċiż]]
|gruppi_etniċi               = 
|kapitali                    = [[Ottawa]]
|latd=45 |latm=24 |latNS=N |lonġd=75 |lonġm=40 |lonġEW=W
|l-ikbar_belt                = [[Toronto]]
|tip_gvern                   = [[Federaliżmu|Federali]] [[Sistema parlamentari|Demokrazija parlamentari]] u [[Monarkija kostituzzjonali]]
|titlu_kap1                  = [[Monarkija tal-Kanada|Monarkija]]
|titlu_kap2                  = [[Gvernatur Ġenerali tal-Kanada|Gvernatur Ġenerali]]
|titlu_kap3                  = [[Prim Ministru tal-Kanada|Prim Ministru]]
|titlu_kap4                  = [[Prim Imħallef tal-Kanada|Prim Imħallef]]
|isem_kap1                   = [[Karlu III]]
|isem_kap2                   = [[Mary Simon]]
|isem_kap3                   = [[Justin Trudeau]]
|isem_kap4                   = [[Beverley McLachlin]] ??
|poż_erja                    = 28 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|erja_km2                    = 1,098,581
|erja_mi_kw                  = 424,163
|perċentwal_ilma             = 1.29
|sena_stima_popolazzjoni     = 2012
|stima_popolazzjoni          = 34,983,000
|ċensiment_popolazzjoni      = 33,476,688
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011
|poż_stima_popolazzjoni      = 35
|poż_ċensiment_popolazzjoni  =  <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|densità_popolazzjoni_km2    = 3.41
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 8.3
|poż_densità_popolazzjoni    = 228 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2011
|PGD_PSX                     = $1.396 triljun
|poż_PGD_PSX                 = 14
|PGD_PSX_per_capita          = $40,541
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 12
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{profitt}} 0.908
|poż_IŻU                     = 6
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli&nbsp;ħafna</span>
|tip_sovranità               = [[Konfederazzjoni Kanadiża|Stabbiliment]] (minn [[Renju Unit]])
|avveniment_stabbilit1       = [[Att Kostituzzjoni ,1867]]
|data_stabbilit1             = 1 ta Lulju, 1867
|avveniment_stabbilit2       = [[Statut tal Westminster 1931|Istatut ta 'Westminster]]
|data_stabbilit2             = 11 ta Diċembru, 1931
|avveniment_stabbilit3       = [[Att Kanadiż 1982|Att Kanadiż]]
|data_stabbilit3             = 17 t'April, 1982
|valuta                      = [[dollaru Kanadiż]]
|kodiċi_valuta               = CAD
|żona_ħin                    = −3.5 to −8
|differenza_ħku              = −2.5 to −7
|cctld                       = [[.ca]]
|kodiċi_telefoniku           = +1
|sena_PGD_nominali           = 2011
|PGD_nominali                = $1.736 triljun
|poż_PGD_nominali            = 10
|PGD_nominali_per_capita     = $50,436
|poż_PGD_nominali_per_capita = 9
|noti                        = 
}}
[[File:Geopolitical map of Canada.png|thumb|Organizzazzjoni territorjali (10 Federal Provinces and 3 Federal Territorys]]
[[File:Alberta-Provincial-Legislature-Building-Edmonton-Alberta-Canada-01.jpg|thumb|Bini tal-Leġiżlatura ta' Alberta]]
[[File:Edmonton Montage 2020.jpg|thumb|Edmonton]]
[[File:Calgary Montage 2020.jpg|thumb|Calgary]]
[[File:CBC Centre.JPG|thumb|Iċ-Ċentru tax-Xandir Kanadiż, magħruf ukoll bħala ċ-Ċentru tax-Xandir ta' Toronto CBC (Canadian Broadcasting Centre, also known as the CBC Toronto Broadcast Centre)]]
[[File:Mount Logan.jpg|thumb|Il-Muntanja Logan (Mount Logan), bil-5,959 metru ta' altitudni tagħha]]
[[File:Cadborobay2.jpg|thumb|Veduta mill-ajru ta' Saanich u Cadboro Bay]]
[[File:Oak Bay.jpg|thumb|Oak Bay]]
[[File:Canadian passport.jpg|thumb|Il-qoxra tal-passaport Kanadiż bijometriku maħruġ mis-sajf tal-2023.]]
[[File:CBC logo.svg|thumb|Il-logo kurrenti ta' CBC Television (magħruf ukoll bħala CBC TV) huwa netwerk Kanadiż ta' xandir televiżiv bil-lingwa Ingliża proprjetà tal-Korporazzjoni tax-Xandir Kanadiż, ix-xandar pubbliku nazzjonali. In-netwerk beda jaħdem fis-6 ta' Settembru 1952. Il-kontroparti tiegħu bil-lingwa Franċiża hija Ici Radio-Canada Télé.]]
[[File:Cbctv.svg|thumb|CBC logo (2001 u 2009)]]
[[File:CBC logo alternate.svg|thumb|CBC 1960s logo]]
[[File:Ruperts land.svg|thumb|Rupert's Land, żona li tinkludi l-baċin tad-drenaġġ tal-Bajja ta' Hudson]]
[[File:Collage of Tourist Spots in Hamilton, Ontario, Canada.jpg|thumb|Hamilton, Ontario]]
Il-'''Kanada''' hija pajjiż fl-[[Amerika]] li tikkonsisti [[Provinċji u t-territorji tal-Kanada|10 provinċji u t-territorji]]. Dawn jinsabu fil-parti tat-Tramuntana tal-kontinent, li testendi mill-Oċean Atlantiku għall-Oċean Paċifiku u tramuntana lejn l-Oċean Artiku. Il-Kanada hija t-[[Lista ta 'pajjiżi u territorji mbiegħda mill-erja totali|tieni l-akbar pajjiż minn żona totali]] fid-dinja, u l-[[Kanada - L-Istati fruntiera Uniti|fruntiera komuni]] mal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] hija l-itwal [[art fruntiera]] tad-dinja. L-Kanada għandha l-fruntiera marittima tagħha ma' [[Greenland]] ([[Danimarka]]), li hija wkoll l-art fuq il-Gżira Hans (Hans Island) minn-14 ta' Ġunju, 2022, qabel dik id-data, il-gżira ġiet mitluba fl-intier tagħha kemm mill-Kanada kif ukoll mid-[[Danimarka]].

'''Miosireninae''' hija [[sottofamilja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i (il-[[baqar tal-baħar]]) estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]], fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Trichechidae]] ma' sottofamilja oħra ([[Trichechinae]]) bil-ġeneri kollha estinti magħrufa biss minn speċi fossili.

'''Theano Fotiou''' ( Greek Θεανώ Φωτίου ; imwieled fl-10 ta 'Mejju 1946 [[Ateni|f'Ateni]] ) hija perit [[Greċja|Griega]] u politikant tal-[[ Koalizzjoni tax-Xellug Radikali |Koalizzjoni tax-Xellug Radikali]] (Syriza). Minn Jannar 2015 ilha sservi bħala [[ Ministeru tax-Xogħol u Solidarjetà Soċjali (il-Greċja) |Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali]] . [[File:Theano Fotiou 2014 cropped.jpg|thumb|Theano Fotiou fl'2014 ]]

Il-'''Katidral ta' Santa Sofija''', fi [[Kiev]], il-[[belt kapitali]] tal-[[Ukrajna]], huwa [[monument]] arkitettoniku tar-Rus ta' Kiev. L-eks katidral huwa wieħed mill-iżjed binjiet ikoniċi magħrufa tal-belt u l-ewwel sit storiku fl-Ukrajna li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien mal-kumpless tal-Monasteru tal-Għar ta' Kiev.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|titlu=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/lIve8|titlu=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World He…|data=2013-06-24|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Apparti l-binja prinċipali, il-kumpless tal-[[katidral]] jinkludi wkoll ġabra ta' strutturi oħra bħat-torri tal-kampnar u l-Binja Metropolitana. Fl-2011 is-sit storiku ġie riassenjat mill-ġurisdizzjoni tal-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Ukrajna għal dik tal-Ministeru għall-[[Kultura]] tal-Ukrajna.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/fsLZ|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-21|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archive.ph/xgmO|titlu=Міністерство культури України|data=2012-07-16|sit=archive.ph|data-aċċess=2022-04-01}}</ref> Waħda mir-raġunijiet li wasslet għal din il-bidla kienet li l-Katidral ta' Santa Sofija u l-Monasteru (Lavra) ta' Pechersk ta' Kiev ġew rikonoxxuti flimkien mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed, filwaqt li fl-Ukrajna ż-żewġ siti kienu amministrati minn entitajiet differenti tal-gvern. Attwalment il-binja tospita [[mużew]].

]]
Mill-għoti tas-suffraġju universali kien hemm tmintax-il okkażjoni fejn setgħu jikkontestaw '''nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ [[Malta]]'''. Minkejja dan, 73 mara biss ikkontestaw f’dawn l-elezzjonijiet ġenerali. Min-naħa l-oħra, l-għadd ta’ rġiel li kkontestaw qabeż l-1,000 ruħ.

[[Category:Pholidota]]
[[Manidae]] hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni (bijoloġija)|ordni]] [[Pholidota]], b'żewġ sottofamilji ([[Eurotamandua]] u [[Maninae]]), b'ħames ġeneri ([[Eurotamandua]], [[Eomanis]], [[Necromanis]], [[Patriomanis]] u [[Manis]]) u bi tmien speċi estanti. Il-familja Manidae flimkien mal-familji [[Epoicotheriidae]], [[Escavadodontidae]] u [[Metacheiromyidae]] jiffurmaw l-ordni Pholidota.

'''Hideki Shirakawa''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 白川 英樹, ''Shirakawa Hideki'', twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' [[Tsukuba]], il-[[Ġappun]], u tal-Università ta' [[Zhejiang]], iċ-[[Ċina]]. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-[[Premju Nobel]] għall-[[Kimika]] b'mod konġunt flimkien ma' [[Alan MacDiarmid]] u [[Alan Heeger]].

'''Krzemionki''', magħruf ukoll bħala '''Krzemionki Opatowskie''', huwa kumpless [[Neolitiku]] u ta’ Żmien il-Bronż Bikri ta’ minjieri taż-[[żnied]] għall-estrazzjoni taż-żnied bl-istrixxi tal-[[Ġurassiku]] Superjuri, li jinsabu xi tmien kilometri fil-Grigal tal-belt ta’ [[Ostrowiec Świętokrzyski]] fil-[[Polonja]]. Huwa wieħed mill-ikbar kumplessi magħrufa ta’ minjiera taż-żnied preistoriċi fl-Ewropa flimkien ma’ [[Grimes Graves]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] u [[Spiennes]] fil-[[Belġju]].<ref>Sałaciński S. & Zalewski M., 1987: Krzemionki. Wydawnictwa Geologiczne, p. 9.</ref>

Il-'''Palazz ta' Fontainebleau''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[fɔ̃tɛnblo]; bil-Franċiż: ''Château de Fontainebleau''), jinsab 55 kilometru (34 mil) fix-Xlokk taċ-ċentru ta' [[Pariġi]], fil-komun ta' [[Fontainebleau]], u huwa wieħed mill-ikbar palazzi-kastelli rjali (bil-Franċiż: ''Château'') ta' [[Franza]]. Il-kastell [[Medjuevu|Medjevali]] u l-palazz sussegwenti ntużaw bħala r-residenza għall-monarki Franċiżi minn [[Lwiġi VII]] sa [[Napuljun III]]. [[François I]] u Napuljun kienu l-monarki li kellhom l-ikbar influwenza fuq il-palazz kif inhu llum il-ġurnata.<ref>{{Ċita web|url=https://www.parisdigest.com/france/fontainebleau.htm|titlu=Fontainebleau, the royal castle and forest near Paris|data=2019-12-26|sit=Paris Digest|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Sar [[mużew]] nazzjonali fl-1927 u fl-1981 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] għall-arkitettura unika u għall-importanza storika tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/160/|titlu=Palace and Park of Fontainebleau|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

'''Karlu VI''', (1 ta’ Ottubru, 1685, [[Vjenna]], l-[[Awstrija]] - 20 ta’ Ottubru, 1740, [[Vjenna]]), kien Imperatur Ruman Imqaddes mill-1711 u, bħala Karlu III, kien arċiduka tal-Awstrija u re tal-[[Ungerija]]. Bħala pretendent għat-tron ta' [[Spanja]] (bħala Karlu III), huwa pprova mingħajr suċċess jerġa' jistabbilixxi l-imperu globali tal-antenat tiegħu tas-seklu 16, [[Karlu V]]. Kien l-awtur tas-[[Sanzjoni Pragmatika]], maħsub biex jippermetti lil bintu [[Marija Tereża]] tirnexxi wara l-estinzjoni tal-linja maskili diretta tad-Dar ta’ Asburgu.

L-'''Istmu Kuronjan''' (bil-Litwan: ''Kuršių nerija''; bir-Russu: Ку́ршская коса́ (b’ittri Rumani: Kurshskaya kosa); bil-Ġermaniż: ''Kurische Nehrung;'' bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Curonian Spit'') huwa istmu twil 98 kilometru, irqiq u f’għamla ta’ kurva, magħmul mid-duni tar-ramel, li jissepara l-[[Laguna Kuronjana]] mill-kosta tal-[[Baħar Baltiku]]. Il-parti tan-Nofsinhar tiegħu tagħmel parti mill-Oblast ta’ [[Kaliningrad]], ir-[[Russja]], filwaqt li l-parti tat-Tramuntana tiegħu tagħmel parti mil-Lbiċ tal-Kontea ta’ [[Klaipėda]], il-[[Litwanja]]. L-istmu huwa [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] transnazzjonali, kondiviż bejn iż-żewġ pajjiżi.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/994/|titlu=Curonian Spit|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-28}}</ref>

'''Eileen Chang''' (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 張愛玲; biċ-Ċiniż issimplifikat: 张爱玲; pinyin: ''Zhāng Àilíng''; Wade–Giles: ''Chang<sup>1</sup> Ai<sup>4</sup>-ling<sup>2</sup>''; twieldet fit-30 ta' Settembru 1920 – mietet fit-8 ta' Settembru 1995), magħrufa wkoll bħala '''Chang Ai-Ling''' , '''Zhang Ai Ling''', jew bil-psewdonimu tagħha '''Liang Jing''' (梁京), kienet esejista, rumanziera u [[Kittieb|kittieba]] tal-films. Hija kienet ta' nazzjonalità [[Stati Uniti|Amerikana]] iżda mwielda ċ-[[Ċina]]. Chang hija kittieba femminista tal-letteratura Ċiniża, magħrufa għar-rappreżentazzjoni tal-ħajja f'[[Shanghai]] u f'[[Hong Kong]] fis-snin erbgħin tas-seklu 20.

{{Taxobox
| isem = Eutheria
| firxa_fossili = Ġurassiku tard - riċenti
| stampa = Eomaia scansoria.JPG
| deskrizzjoni_stampa = Fossilu ta' ''Eomaia scansoria''
| daqs_stampa = 
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = '''Eutheria'''
| grad_sottodiviżjoni= Superordnijiet u Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
Ara [[#Klassifikazzjoni|hawn taħt]]
}}
'''Eutheria''' (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija [[infraklassi]] ta' [[mammiferi]] fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]] u fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]].

Il-'''Fabbrika ta' Fagus''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Fagus Fabrik'' jew ''Fagus Werk'') hija fabbrika tal-forom tal-[[injam]] għall-produzzjoni taż-żraben f'[[Alfeld]] max-xmara [[Leine]], Niedersachsen, il-[[Ġermanja]], u hija eżempju importyant ta' arkitettura moderna bikrija. Ġiet ikkummissjonata mis-sid [[Carl Benscheidt]] li ried struttura radikali biex juri li l-kumpanija nqatgħet mill-imgħoddi. Il-fabbrika ġiet iddisinjata minn [[Walter Gropius]] u [[Adolf Meyer]]. Inbniet bejn l-1911 u l-1913, b'xi żidiet minn barra u minn ġewwa kkompletati fl-1925. Tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1368/|titlu=Fagus Factory in Alfeld|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-05-09}}</ref>

'''Martinu I ta' Sqallija''', magħruf ukoll bħala '''Martinu ż-Żgħir''' jew '''Martinu d'Aragona''' (twieled f'[[Barċellona]] fl-1374 – miet f'[[Cagliari]] fil-25 ta' Lulju 1409), kien re konsorti ta' [[Sqallija]] (jew ta' Trinacria) mill-1390 sal-1401 u re ta' Sqallija mill-1401 sal-1409.<ref>Francesco Aprile: Della cronologia universale della Sicilia, Palermo, 1725, p.207.</ref>

Il-'''Wied ta'''' '''Loire''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Val de Loire'', pronunzjata: [val də lwaʁ]; bil-Breton: ''Traoñ al Liger''), b'tul ta' 280 kilometru (170 mil), huwa wied li jinsab fil-parti tan-nofs tax-xmara [[Loire]] fiċ-ċentru ta' [[Franza]], fiż-żewġ reġjuni amministrattivi ta' Pays de la Loire u ta' Centre-Val de Loire. Il-Wied ta' Loire għandu erja ta' madwar 800 kilometru kwadru (310 mili kwadri).<ref>Tockner, Klement; Uehlinger, Urs; Robinson, Christopher T. (2009). ''Rivers of Europe''. Academic Press. p. 183. ISBN <bdi>978-0-12-369449-2</bdi>.</ref> Ġieli ssir referenza għalih bħala n-''Nieqa tal-Franċiżi'' u l-''Ġnien ta' Franza'' minħabba l-abbundanza ta' għelieqi bid-dwieli, għelieqi bis-siġar tal-[[frott]] (bħaċ-ċirasa), u għelieqi tal-qaqoċċ u tas-spraġ, tul ix-xtut tax-xmara.<ref>Williams, Nicola; Boone, Virginie (1 May 2002). ''The Loire''. Lonely Planet. pp. 7–10. ISBN <bdi>978-1-86450-358-6</bdi>.</ref> Il-wied huwa magħruf għall-irħula storiċi, għall-arkitettura u għall-inbejjed. Il-Wied ta' Loire ilu abitat mill-Paleolitku Nofsani. Fis-sena 2000, il-parti ċentrali tal-Wied ta' Loire ġiet miżjuda fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/933/|titlu=The Loire Valley between Sully-sur-Loire and Chalonnes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-31}}</ref>

[[Kategorija:Pika]]
{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Pika ta' Gaoligong
| status = 
| status_ref =
| image = 
| image_width = 240px
| image_caption = [[Pika ta' Gaoligong]] ''[[Ochotona gaoligongensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Ochotonidae]]
| genus = ''[[Ochotona]]''
| species = '''''O. gaoligongensis'''''
| binomial = ''[[Ochotona gaoligongensis]]''
| binomial_authority = Wang, Gong & Duan, 1988
| subdivision_ranks =
| subdivision = 
}}

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Is-[[Slovenja]], wara d-dikjarazzjoni tal-indipendenza mill-[[Jugoslavja]] fil-25 ta' Ġunju 1991, ratified the convention on 5 November 1992.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/SI/|titlu=Slovenia - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-01-13|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200113103716/http://whc.unesco.org/en/statesparties/SI/|arkivju-data=2020-01-13|url-status=bot: unknown}}</ref>

{{Taxobox
| isem = †Caroloameghiniidae
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| sottofajlum = [[Vertebrata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| sottordni = †[[Simpsonitheria]]
| superfamilja = †[[Caroloameghinioidea]]
| awtorità_superfamilja = 
| familja = †'''Caroloameghiniidae'''
| awtorità_familja =  
| grad_sottodiviżjoni = [[Ġeneru|Ġeneri]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*†''[[Caroloameghinia]]''
*†''[[Chulpasia]]''
*†''[[Procaroloameghinia]]''
*†''[[Robertbutleria]]''
}}
'''Caroloameghiniidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Polydolopimorphia]], fl-infrordni [[Simpsonitheria]], fis-superfamilja [[Caroloameghinioidea]], ma' familja oħra (†[[Glasbiidae]]), mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja. 

L-'''Irdumijiet ta'''' '''Bandiagara''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: منحدرات باندياغارا الصخرية, bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''falaise de Bandiagara'') jinsabu fl-art tad-Dogoni fil-[[Mali]]. L-irdumijiet tal-ġebel ramli huma għoljin madwar 500 [[metru]] (1,600 pied) 'il fuq mill-artijiet ċatti bir-ramel lejn in-Nofsinhar. L-irdumijiet huma twal madwar 200 kilometru (120 mil), huma orjentati min-Nofsinhar għall-Grigal, u huma estiżi tal-katina muntanjuża ta' Grandamia. Tmiem l-irdumijiet huwa mmarkat b'Hombori Tondo, l-ogħla quċċata tal-Mali b'għoli ta' 1,155 metru (3,789 pied).

Il-'''Palazz ta' Versailles''' (pronunzja: /vɛərˈsaɪ, vɜːrˈsaɪ/ ''vair-SY, vur-SY'';<ref>{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/versailles|titlu=Definition of Versailles {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Château de Versailles'' [ʃɑto d(ə) vɛʁsɑj]) huwa eks residenza rjali li nbena mir-Re [[Lwiġi XIV ta' Franza|Lwiġi XIV]] u li jinsab f'[[Versailles]], madwar 12-il mil (19-il kilometru) fil-Punent ta' [[Pariġi]], [[Franza]]. Is-sjieda tal-palazz hija tar-Repubblika Franċiża u mill-1995 ġie ġestit, taħt it-tmexxija tal-Ministeru Franċiż għall-[[Kultura]], mill-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz tal-[[Mużew]] u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles.<ref>{{Ċita web|url=https://en.chateauversailles.fr/public-establishment|titlu=The Public Establishment|data=2016-10-31|sit=Palace of Versailles|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Kull sena, bħala medja, 15,000,000 ruħ iżuru l-palazz, il-park jew il-ġonna ta' Versailles, għaldaqstant huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruh nies fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://us.france.fr/en/paris/article/palace-versailles-chateau-versailles|titlu=Palace of Versailles (Château de Versailles)|sit=us.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-25}}</ref> Minħabba l-[[pandemija tal-COVID-19]], l-għadd ta' viżitaturi li ħallsu l-biljett biex iżuru l-Palazz ta' Versailles naqas b'75 % minn tmien miljuni fl-2019 għal żewġ miljuni fl-2020. It-tnaqqis kien partikolarment qawwi fost il-viżitaturi barranin, li jirrappreżentaw tmenin fil-mija tal-viżitaturi li jħallsu l-biljett.<ref>{{Ċita web|url=https://chroniques.amisdeversailles.com/le-rapport-dactivite-2020-du-chateau-est-en-ligne/|titlu=Le rapport d'activité 2020 du château est en ligne|kunjom=benedicte|data=2021-07-24|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2022-08-25}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum irqiq ta' rasu dejqa''' jew '''Opossum irqiq ta' wiċċu rqiq''', magħruf xjentifikament bħala ''Marmosops cracens'', huwa mammiferu marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum irqiq|opossumi irqaq]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].

{{coord|31|46|20.56|N|35|12|16.29|E|display=title}}

'''Edward Sexton''' (twieled fid-9 ta' Novembru 1942 – miet fit-23 ta' Lulju 2023) kien [[ħajjat]], disinjatur tal-moda u konsulent tal-manifattura [[Renju Unit|Brittaniku]] ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=https://wwd.com/eye/people/savile-row-tailor-edward-sexton-dies-1235753928/|titlu=Savile Row Tailor Edward Sexton Dies at 80|kunjom=Mohammed|isem=Samantha Conti,Hikmat|kunjom2=Conti|isem2=Samantha|kunjom3=Mohammed|isem3=Hikmat|data=2023-07-26|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-07-29}}</ref> Sexton hu meqjus bħala wieħed min-nies l-aktar importanti fl-istorja ta' Savile Row.<ref>{{Ċita web|url=http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|titlu=Edward Sexton|data=2011-02-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-07-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110217005659/http://www.edwardsexton.co.uk/film.aspx|arkivju-data=2011-02-17|url-status=dead}}</ref>

'''Staka Skenderova''' (1831-26 ta' Mejju 1891) kienet għalliema [[Bożnija u Ħerżegovina|Bosnijaka]], ħaddiema soċjali, kittieba u folklorista.<ref>Pokop.ba. "Sveti Arhangeli Georgije i Gavrilo" (in Bosnian). Retrieved 2019-07-12.</ref> Hija stabbiliet l[[Sarajevo|-]]<nowiki/>ewwel skola għal-bniet f'’[[Sarajevo]] fid-19 ta’ Ottubru 1858.<ref>Žene iz priča i legendi BiH - Staka Skenderova". Federalna. 11 May 2014. Retrieved 11 September 2014.</ref> Is-sena ta' wara, hija saret l-ewwel awtur mara ppubblikata fil-Bosnja moderna.

{{Nebbieta|kultura}}

'''San Ġwann Appostlu u Evanġelista''' (Galilija, bidu l-ewwel seklu - Efesu, tmiem l-ewwel seklu) kien l-iżgħar Appostlu ta' [[Ġesù]].  Magħruf mit-tradizzjoni Kristjana bħala l-awtur tar-[[Raba' Vanġelu]], San Ġwann kien bin [[Żebedew]] u [[Salomè]], ħu [[Ġakbu l-Kbir]].  Qabel ma kien segwaċi ta' [[Ġesù]], Ġwanni kien dixxiplu ta' [[Ġwanni l-Battista]].  Ġwanni jiġi attribwit rwol importanti permezz tat-tradizzjoni Biblika, fejn Ġwanni huwa mejqus bħala ''"id-dixxiplu l-maħbub"''.  Ir-rwol ta' Ġwanni huwa fundamentali għaliex kien ix-xhieda tal-avvenimenti<ref>''Theissen, Gerd and Annette Merz. The historical Jesus: a comprehensive guide''. Fortress Press. 1998.).</ref> li akkumpanjaw ħajjet Kristu, mill-għażla tat-tnax il-Appostlu sal-mewt fuq is-salib, fejn Ġwanni kien l-uniku wieħed mill-appostli preżenti.  Għaldaqstant, Ġwanni kien dak li permezz tar-rakkont tiegħu fil-Vanġelu, daħal fil-fond tal-misteru ta' Kristu.  

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' Bunyoro
| status = 
| status_system = 
| image = 
| image_caption = [[Fenek ta' Bunyoro]], ''[[Poelagus marjorita]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Poelagus]]''
| species = '''''S. marjorita'''''
| binomial = ''[[Poelagus marjorita]]''
| binomial_authority = (St. Leger, 1929) 
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
Il-'''Fenek ta' Bunyoro''' jew '''Liebru tal-ħaxix tal-Uganda''', li hu magħruf xjentifikament bħala ''[[Poelagus marjorita]]'' huwa [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Leporidae]] (leporidu), fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]] (lagomorfu) u nativa tal-kontinent ta' l-[[Afrika]] u għalkemm xi kulltant jissejjaħ '''''"Liebru"''''' dan huwa kkunsidrat [[speċi]] ta' [[fenek]]. 

'''Carolina "Carla" Fracci''' ([ˈkarla ˈfrattʃi]; twieldet fl-20 ta' Awwissu 1936 – mietet fis-27 ta' Mejju 2021)<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Brug|isem=Manuel|data=2021-05-28|titlu=Zum Tod der Primaballerina Carla Fracci|url=https://www.welt.de/kultur/klassik/article231417711/Zum-Tod-der-Primaballerina-Carla-Fracci.html|lingwa=de|data-aċċess=2021-12-06}}</ref> kienet ballerina klassika, attriċi u direttur taż-[[żfin]] klassiku [[Italja|Taljana]]. Hija meqjusa bħala waħda mill-aqwa ballerini tas-seklu 20<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Harss|isem=Marina|data=2021-05-28|titlu=Carla Fracci, Expressive Doyenne of Italian Ballet, Dies at 84|url=https://www.nytimes.com/2021/05/28/arts/dance/carla-fracci-dead.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-12-06}}</ref>, u kienet żeffiena ewlenija (bit-[[Lingwa Taljana|Taljan]]: ''prima ballerina'') tat-[[Teatru La Scala]] f'[[Milan]], l-Italja, u mbagħad ħadmet għal rasha ma' kumpaniji internazzjonali, fosthom ir-Royal Ballet ta' [[Londra]], l-[[Stuttgart|iStuttgart]] Ballet, ir-Royal [[Żvezja|Swedish]] Ballet u l-[[Stati Uniti|American]] Ballet Theatre. Fracci kienet magħrufa għall-interpretazzjoni tagħha ta' karattri ewlenin f'diversi żifniet klassiċi Romantiċi, bħal ''La Sylphide'', ''Giselle'', ''Swan Lake'', u ''[[Romeo u Ġuljetta]]''. Ħadet sehem f'żifniet klassiċi bħal ''Nijinsky'' u ''Complete Bell Telephone Hour Performances: Erik Bruhn 1961–1967''. Hija żifnet flimkien ma' ballerini rġiel bħal [[Erik Bruhn]], [[Rudolf Nureyev]] u [[Mikhail Baryshnikov]]. Iktar 'il quddiem, idderiġiet diversi kumpaniji taż-żfin klassiku fl-Italja, fosthom it-Teatru San Carlo ta' [[Napli]] u t-Teatru tal-Opri ta' [[Ruma]].

'''Alessandru Manju''' (bil-[[Lingwa Griega|Grieg]]: Αλέξανδρος ο Μέγας jew Μέγας Aλέξανδρος<ref>{{ċita web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=Alexander&searchmode=none|titlu=Alexander|editur=etymonline.com|lingwa=Ingliż|aċċess=}}</ref>, magħruf ukoll bħala '''Alessandru III tal-Maċedonja'''), kien [[ġeneral]] kbir li ġie mill-[[Maċedonja]] fin-naħa ta' fuq tal-[[Greċja]], u kiseb imperu kbir. Dan l-imperu kien jibda mill-Maċedonja, jinżel fl-[[Asja Minuri]], jgħaddi mal-baħar sakemm jasal fl-[[Eġittu]], u jispiċċa max-xmara [[Jhelum]], li kienet timmarka l-bidu tan-nazzjon tal-[[Indja]].

{{stub|Astronomija|Organizzazzjoni}}

{{wikifikazzjoni}}
{{Automatic taxobox}}
Il-[[Pika ta' Tsing-ling]] (''Ochotona huangensis'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-[[familja]] [[Ochotonidae]] fl-[[ordni]] [[Lagomorpha]].

'''Vlkolínec''' huwa villaġġ li jiġi amministrat mir-raħal ta' Ružomberok fis-[[Slovakkja]]. Madankollu, storikament kien villaġġ separat. L-ewwel darba li l-villaġġ jissemma fid-dokumenti hu fl-1376 u wara l-1882 sar parti minn Ružomberok. Isem il-villaġġ x'aktarx li oriġina mill-kelma Slovakka "vlk" li tfisser "lupu".

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' denbu qotni tad-deżert
| status = 
| status_system = 
| image = Desert cottontail.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tad-deżert]] jew [[Denb qotni tad-deżert]], ''[[Sylvilagus insonus]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| species = '''''S. audubonii'''''
| binomial = ''[[Sylvilagus audubonii]]''
| binomial_authority = Baird, 1858
| subdivision_ranks = [[Sottoġeneru]]
| subdivision = 
* ''[[Sylvilagus audubonii arizonae]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii audubonii]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii baileyi]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii confinis]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii goldmani]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii minor]]'' 
* ''[[Sylvilagus audubonii warreni]]'' 
}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| familja = [[Didelphidae]]
| ġeneru = ''[[Thylamys]]''
| speċi = '''''T. karimii'''''
| binominali = ''Thylamys karimii''
| awtorità_binominali = Petter, 1968
| mappa_firxa = Karimi's Fat-tailed Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi
}}
L-'''Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi''', magħruf xjentifikament bħala ''Thylamys karimii'', huwa [[mammiferu]] marsupjal tat-tribù [[Thylamyini]], fil-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-[[opossum ġurdien ta' denbu oħxon|opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon]].
  
Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). ''Thylamys karimii'' huwa marsupjal b' dieta primarjament [[insettivora]], għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll. Din l-ispeċi għandha distribuzzjoni fil-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]], mifruxa fil-[[Brażil]] u endemika ta' dan il-pajjiż.

{{stub|Bijografija}}

|label2=Organizzazzjonijiet reġjonali ewlenin|data2=[[Unjoni Afrikana]], [[Lega Għarbija]], [[Magreb Għarbi Unjoni]], [[COMESA]], [[Komunità Stati Saħel-Saħara]], [[Unjoni għall-Mediterran]]|label3=Populazzjoni|data3=105,095,436 (2021*)<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |titlu=COUNTRY COMPARISON :: POPULATION |websajt=[[The World Factbook]] |pubblikatur=Central Intelligence Agency |lingwa=en |data-aċċess=6 Awwissu 2018 |arkivju-data=2011-09-27 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref>|label4=Densità tal-popolazzjoni|data4={{#expr:101095436/6045741 round 2}}/km<sup>2</sup>|label5=Erja|data5=6,045,741km<sup>2</sup>|label6=PGD PPP|data6=$1.299 triljun (2020)|label7=PGD PPP per capita|data7=$12,628 (2020)|label8=PGD nominali|data8=$382.780 biljun (2020)|label9=PGD nominali per capita|data9=$3,720 (2020)|label10=Lingwi|data10={{plainlist|
*[[Għarbi]] ([[Għarbi Magrebi]])
*[[Lingwi Berberi]]
*[[Lingwa Franċiż|Franċiż]]
*[[Lingwa Spanjol|Spanjol]]
*[[Haketia]]
*[[Korandje]]
}}|label11=Reliġjon|data11=[[Iżlam Sunni]], [[Kristjaneżmu]] u [[Ġudaiżmu]]|label12=Żoni tal-Ħin|label15=[[ISO 3166|ISO 3166 kodiċi]]|data15=}}Il-'''Magreb''' jew il-'''Magħreb''' (/ˈmaɡrəb/; [[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: المغرب, <small>rum.</small> ''al-Magħrib''), magħruf ukoll bħala l-'''Magreb l-Għarbi''' (Għarbi: المغرب العربي, <small>rum.</small> ''al-Magħrib al-Għarabi'') u l-'''Majjistral tal-Afrika''',<ref>[http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html English for Students: Northwest Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721192413/http://www.english-for-students.com/Northwest-Africa.html|date=21 July 2018}} english-for-students.com</ref> hija l-parti tal-punent tad-[[dinja Għarbija]]. Ir-reġjun jinkludi l-punent u ċ-ċentru tal-[[L-Afrika ta' Fuq|Afrika ta' Fuq]], inklużi l-[[Alġerija]], il-[[Libja]], il-[[Mawritanja]], il-[[Marokk]] u t-[[Tuneżija]]. Il-Magreb jinkludi wkoll it-territorju kkontestat tas-[[Saħara tal-Punent]] (ikkontrollat l-aktar mill-Marokk u parzjalment mir-[[Repubblika Għarbija Demokratika Sahrawi|Repubblika Għarbija Saħrawija Demokratika]]). Mill-2018, ir-reġjun kellu popolazzjoni ta' aktar minn 100 miljun ruħ.

'''Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb''' ([[Lingwa Ingliża|Bl-Ingliż]]: ''National Book Council'') hija entità pubblika [[Malta|Maltija]] ddedikata għall-promozzjoni tal-industrija tal-kotba [[Malta|f’Malta]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.gov.mt/en/Government/Government%20of%20Malta/Ministries%20and%20Entities/Officially%20Appointed%20Bodies/Pages/Councils/National-Book-Council.aspx|titlu=National Book Council|sit=www.gov.mt|data-aċċess=2021-08-29}}</ref>

'''Nika Križnar''' (twieldet fid-9 ta' Marzu 2000) hija atleta [[Slovenja|Slovena]] tal-qbiż bl-iskis.<ref>{{Ċita web|url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=jp&competitorid=185807&type=result|titlu=KRIZNAR Nika - Athlete Information|sit=www.fis-ski.com|data-aċċess=2023-06-20}}</ref>

{{Taxobox
|isem = Myrmecobiidae
|stampa = Numbat.jpg
|daqs_stampa = 250px
|deskrizzjoni_stampa = ''[[Myrmecobius fasciatus]]'' membru tal-familja Myrmecobiidae
|renju = [[Annimal|Animalia]]
|fajlum = [[Chordata]]
|klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
|sottoklassi = [[Theria]]
|infraklassi = [[Metatheria]]
|superordni = [[Australidelphia]]
|ordni = [[Dasyuromorphia]]
|familja = '''Myrmecobiidae'''
|awtorità_familja = [[George Robert Waterhouse|Waterhouse]], 1841
|ġeneru = ''[[Myrmecobius]]''
|awtorità_ġeneru = [[George Robert Waterhouse|Waterhouse]], 1836
|mappa_firxa = Firxa tan-Numbat.PNG
|deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-familja Myrmecobiidae
}}
'''Myrmecobiidae''' hija [[familja (bijoloġija)|familja]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i żgħar speċjalizzati, eżattament in-[[numbat]], l-uniku membru ta' din il-familja. 

Il-'''Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan''' jirrappreżenta l-flora u l-fawna, il-kaċċa, l-istili ta' ħajja u l-[[kultura]] tal-[[preistorja]] u tal-[[Medjuevu|Medju Evu]] f'Gobustan, l-[[Ażerbajġan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1076/|titlu=Gobustan Rock Art Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> It-tinqix fuq il-blat juri rġiel primittivi, żfin ritwali, irġiel bil-lanez f'idejhom, [[Annimal|annimali]], ġlied tal-barrin, karovani tal-iġmla, u rappreżentazzjonijiet tax-[[xemx]] u tal-[[Stilla|istilel]]. Dan it-tinqix fuq il-blat imur lura għal 5,000-20,000 sena ilu.<ref>{{Ċita web|url=https://www.worldheritagesite.org/list/Gobustan+Rock+Art|titlu=Gobustan Rock Art {{!}} For UNESCO World Heritage Travellers|sit=www.worldheritagesite.org|data-aċċess=2023-04-11}}</ref> Dan is-sit sar [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2007.<ref name=":0" />

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum nanu mistur tal-Bolivja
| image = 
| image_caption = [[Opossum nanu mistur tal-Bolivja]] ''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| ordo_authority = (Gill,1872)
| familia = [[Didelphidae]]
| familia_authority = (Gray,1821)
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| subfamilia_authority = (Gray,1821) 
| genus = ''[[Cryptonanus]]''
| genus_authority = (Voss et al.,2005) 
| species = '''''C. unduaviensis'''''
| binomial = ''[[Cryptonanus unduaviensis]]''
| binomial_authority = (Tate, 1931)
| subdivision_ranks = 
| subdivision =
}}
 ''[[Cryptonanus unduaviensis]]'']]
L-[[Opossum nanu mistur tal-Bolivja]] jew [[Opossum grazzjuż tal-Bolivja]], magħruf xjentifikament bħala ''[[Cryptonanus unduaviensis]]'', huwa mammiferu marsupjal, tat-[[tribù]] [[Thylamyini]], fil-[[familja]] [[Didelphidae]] ([[didelfidu]]), fl-ordni [[Didelphimorphia]] ([[didelfimorfju]]) u huwa wieħed mill-[[opossum nanu mistur|opossumi nani mistura]], nativ tal-kontinent ta' l-[[Amerika ta' isfel]].
  
Dan l-[[opossum nanu mistur]] huwa marsupjal b' abitudni notturna (attiv bil-lejl) b' attivita minima matul il-ġurnata. ''[[Cryptonanus unduaviensis]]'' jippreferi jgħix f' abitat ta' foresti tax-xita kemm subtropikali kif ukoll tropiklai umdi kif ukoll f' artijiet mistgħadra ("wetlands"). Dan huwa mammiferu primarjament arborju (jgħix fis-siġar), għalkemm jingħżel ma' l-art biex jiekol xi frott u jikaċċa l-insetti u biex jistkenn f' bejtiet fi zkukk vojta, fi xquq jew taħt il-ġebel u f' ħofor ġewwa l-bejtiet tan-nemel il-bojod jew termiti li huma magħmulin minn għoljiet tal-ħamrijja.

{{infobox bijografija}}

L-'''Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon''' huma 40 qabar ta' membri tal-familja Yi, li rrenjat fil-Korea (fid-dinastija magħrufa bħala [[Dinastija Joseon|Joseon]], u iktar 'il quddiem bħala l-[[Imperu Korean]]) bejn l-1392-1910. Dawn l-oqbra huma mifruxa f'18-il post differenti fil-[[Peniżola]] Koreana. Dawn inbnew biex jagħtu ġieħ u rispett lill-antenati u l-kisbiet tagħhom, filwaqt li jasserixxu l-awtorità rjali tagħhom. L-oqbra ġew irreġistrati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2009.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1319/|titlu=Royal Tombs of the Joseon Dynasty|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-09-27}}</ref> Żewġ oqbra rjali oħra tad-dinastija Joseon, li jinsabu f'Kaesong, il-[[Korea ta' Fuq]], ġew proposti iżda ma ġewx inklużi fil-lista.

[[Kategorija:Fenek]]
{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Fenek ta' denbu qotni tal-foresta
| status = 
| status_system = 
| image = AudubonMarshHareS.jpg
| image_caption = [[Fenek ta' denbu qotni tal-foresta]] ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| ordo = [[Lagomorpha]]
| familia = [[Leporidae]]
| genus = ''[[Sylvilagus]]''
| species = '''''S. brasiliensis'''''
| binomial = ''[[Sylvilagus brasiliensis]]''
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = [[Sottospeċi]]
| subdivision =
*''[[Sylvilagus brasiliensis andinus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis apollinaris]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis brasiliensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis capsalis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis caracasensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis chillae]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis chotanus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis defilippi]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis fulvescens]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis gabbi]]''
*''[[Sylvilagus brasiliensis gibsoni]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis inca]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis kelloggi]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis meridensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis minensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis paraguensis]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis peruanus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis sanctamartae]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis surdaster]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis tapetillus]]'' 
*''[[Sylvilagus brasiliensis truei]]'' 
}}

{{Taxobox
| isem = Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Monodelphis]]''
| awtorità_ġeneru = (Burnett, 1830)
| speċi = '''''M. unistriata'''''
| binominali = ''Monodelphis unistriata''
| awtorità_binominali = ([[Johann Andreas Wagner|Wagner]], 1842)
| mappa_firxa = Firxa Monodelphys unistriata.PNG
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-''Monodelphis unistriata''
}}
L-'''Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda''', magħruf xjentifikament bħala ''Monodelphis unistriata'', huwa [[mammiferu]] marsupjal, tal-familja [[Didelphidae]], fl-ordni [[Didelphimorphia]] u huwa wieħed mill-[[opossum ta' denbu qasir|opossumi ta' denbhom qosra]], l-inqas fost l-[[opossum|opossumi]] li huma addattati għal ħajja fis-siġar.
  
Dan l-opossum ta' denbu qasir ġeneralment jippreferi jgħix f'abitat kemm ta' foresti subtropikali u tropikali umdi, kif ukoll f'artijiet bil-ħaxix subtropikali u f'artijiet tropikali baxxi. Minħabba li dan l-opossum huwa annimal [[omnivoru]], id-dieta tiegħu hija bbażata fuq frott, insetti u annimali vertebrati żgħar oħra.

'''Masjed Soleyman''' ([[Lingwa Persjana|Persjan]]: مسجد سلیمان‎) Rumaniżżata ukoll bħala '''Masjedsoleimān''', '''Masjed-e Soleymān''', '''Masjed Soleiman''', u '''Masjid-i-Sulaiman''') hija belt u kapitali tal-Kontea ta’ Masġed Solejman, Provinċja ta’ Khużestan, l-[[Iran]]. Fiċ-ċensiment tal-2006, il-popolazzjoni tagħha kienet 206,121, f'51,530 familja. Masjed Soleiman hija belt storika li tmur lura għall-Imperu Achaemenid. Din il-belt hija reġjun għani f'termini ta' ġibjuni taż-żejt u ħażniet tal-gass, b'viċinat max-Xmara Karoon u xenarji spettakolari. Fis-26 ta' Mejju 1908, l-ewwel tħaffir għaż-żejt laħaq riserva taż-żejt taħt l-art fl-inħawi ta' Nafton. Din l-iskoperta taż-żejt bidlet kompletament il-ħajja ekonomika u soċjali tal-Iran u l-Lvant Nofsani. Minn dan it-tħaffir, ġew estratti 36,000 litru żejt kuljum. Matul l-għexieren ta' snin ta' wara, saru aktar minn 300 tħaffira għaż-żejt  f'dan il-qasam sabiex jiġu sfruttati r-riżervi li kien hemm fiha. Din saret l-ewwel belt industrijali tal-Iran, u kellha rwol vitali fl-ekonomija, l-industrija u l-modernizzazzjoni tal-Iran.

'''L-altruwiżmu ineffettiv''' huwa l-prassi ta’ donazzjonijiet ineffettivi u jirreferi għal meta l-isforzi biex isir il-ġid billi wieħed jagħti l-flus lilll-karità ma jipproduċux l-impatt pożittiv maħsub.<ref name=":0">Caviola, Lucius; Schubert, Stefan; Greene, Joshua D. (July 2021). "The Psychology of (In)Effective Altruism". ''Trends in Cognitive Sciences''. '''25''' (7): 596–607. doi:10.1016/j.tics.2021.03.015. ISSN 1364-6613. <nowiki>PMID 33962844</nowiki>.</ref> Huwa kunċett li għandu l-oriġini tiegħu fil-[[psikoloġija soċjali]],<ref name=":3">Berman, Jonathan Z.; Barasch, Alixandra; Levine, Emma E.; Small, Deborah A. (May 2018). "Impediments to Effective Altruism: The Role of Subjective Preferences in Charitable Giving". ''Psychological Science''. '''29''' (5): 834–844. doi:10.1177/0956797617747648. ISSN 0956-7976. <nowiki>PMID 29659341</nowiki>. S2CID 4901791 – via Association for Psychological Science.</ref> [[psikoloġija morali]],<ref name=":12">{{Ċita ktieb|kunjom=Greene|isem=Joshua|sena=2013|titlu=Moral Tribes: Emotion, Reason, and the Gap Between Us and Them|lingwa=en|post=New York, NY|pubblikatur=Penguin Press|isbn=978-0-14-312605-8}}</ref> [[filosofija]]<ref name=":7">{{Ċita ktieb|kunjom=Singer|isem=Peter|sena=2009|titlu=The Life You Can Save: Acting Now to End World Poverty|lingwa=en|edizzjoni=1st|post=United States|pubblikatur=Random House|isbn=978-1-4000-6710-7}}</ref> u [[Karità (prattika)|l-għoti ta' karità]]. Il-bnedmin huma motivati biex jagħmlu affarijiet tajbin fid-dinja, kemm jekk permezz ta' donazzjonijiet għall-karità, ħin ta' volontarjat għal xi kawża, jew sempliċiment biex jagħtu daqqa t'id lil xi ħadd li għandu bżonn l-għajnuna.<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-research/wgi_report_2023_final.pdf?sfvrsn=402a5447_2|titlu=CAF World Giving Index 2023|awtur-ħolqa=Charities Aid Foundation|data=2023|sit=Charities Aid Foundation (CAF)|data-aċċess=14 November 2023}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-research/caf_world_giving_index_2022_210922-final.pdf|titlu=World Giving Index 2022: A global view of giving trends|awtur-ħolqa=Charities Aid Foundation|data=2022|sit=Charities Aid Foundation (CAF)|data-aċċess=10 November 2023}}</ref> Fl-2022, madwar 4.2 biljun ruħ taw il-flus, il-ħin tagħhom, jew għenu lil xi ħadd li ma jafux.<ref name=":4" /> Id-donazzjonijiet li jmorru għall-karità huma sostanzjali. Pereżempju, madwar 2% tal-[[PGD tal-Istati Uniti|PDG tal-Istati Uniti]] jmur għal organizzazzjonijiet tal-karità - total ta 'aktar minn $450 biljun f'donazzjonijiet annwali.<ref>{{Ċita ktieb|sena=2020|titlu=Giving USA 2020: The Annual Report on Philanthropy for the Year 2019.|pubblikatur=Giving USA Foundation|isbn=9780998746654}}</ref> Minkejja din it-tendenza umana biex wieħed jagħti jew jgħin billi jeżibwixxi imġieba [[Imġieba altruistika|altruista]], ir-riċerka qiegħda turi li l-bniedem għandu wkoll motivazzjoni inugwali biex jagħti b'mod effettiv.<ref name=":0" /><ref name=":1">Burum, Bethany; Nowak, Martin A.; Hoffman, Moshe (December 2020). "An evolutionary explanation for ineffective altruism". ''Nature Human Behaviour''. '''4''' (12): 1245–1257. doi:10.1038/s41562-020-00950-4. ISSN 2397-3374. <nowiki>PMID 33046859</nowiki>. S2CID 222318993.</ref>

Il-'''Pjanura ta’ Stari Grad''', li tagħmel parti mir-raħal ta’ [[Stari Grad]] fil-gżira ta’ [[Hvar]], il-[[Kroazja]], hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti tal-[[Greċja]] Antika fis-seklu 4 Q.K., u li għadu jintuża sa llum fil-forma oriġinali tagħha. 

"Il-bieraħ f’Palermo, kien dikjarat Beatu Don Giuseppe Puglisi, saċerdot u martri, maqtul mill-mafja fl-1993.  Don Puglisi kien saċerdot eżemplari, dedikat speċjalment għall-pastorali taż-żgħażagħ. Eduka lit-tfal skont l-Evananġelju u neħħihom mid-dinja tal-kriminalità, u din fittxet li tegħlbu billi qatluh. Fil-verità, però, kien huwa li rebaħ, ma’ Kristu Irxoxt." - Papa Franġisku, Angelus, 26 ta' Mejju 2013

{{Wikifikazzjoni}}
'''Instagram''' (komunement imqassar għal IG jew Insta) huwa servizz ta' networking soċjali [[Stati Uniti|Amerikan]] li jaqsam ir-ritratti u l-filmati u huwa proprjetà ta' [[Facebook]]. Is-servizz ġie maħluq minn [[Kevin Systrom]] u [[Mike Krieger]] u oriġinarjament ġie mniedi fuq iOS f'Ottubru 2010. Il-verżjoni [[Android]] ġiet rilaxxata f'April 2012, segwita minn interfaċċa tad-desktop limitata għall-karatteristiċi f'Novembru 2012, app għall-Fire OS f'Ġunju 2014, u app għall-[[Windows]] 10 f'Ottubru 2016. L-app tippermetti lill-utenti jtellgħu midja li tista' tiġi editjata b'filtri u organizzata b'hashtags u b’markaturi ġeografiċi. Il-midja li tittella'  tinqasam pubblikament jew ma' segwaċi approvati minn qabel. L-utenti jistgħu jibbrawżjaw il-kontenut ta' utenti oħra bit-tags u l-postijiet u jaraw l-iktar kontenut popolari. L-utenti jistgħu juru li ritratt ikun għoġobhom u jistgħu jsegwu utenti oħra biex malli jżidu l-kontenut tagħhom jiġu infurmati. Din il-funzjoni jidher li twaqqfet minn Settembru 2020. Tista' saħansitra tħallas apposta biex tixtri għadd ta' segwaċi ta' Instagram biex issaħħaħ in-negozju tiegħek.

{{Nebbieta|teknoloġija}}
'''Space Shuttle Challenger (OV-099)''' kien [[Space Shuttle|orbiter Space Shuttle]] manifatturat minn [[Rockwell International]] u operat min-[[NASA]]. Imsemmi għal[[l-bastiment kmandanti]] ta’ [[spedizzjoni xjentifika tas-seklu dsatax]] li vvjaġġa mad-dinja, Challenger kien it-tieni orbiter Space Shuttle li tar fl-ispazju wara [[Space Shuttle Columbia|Columbia]], u tnieda [[It-titjira tal-ewwel|fit-titjira tal-ewwel]] tiegħu f’April 1983. Inqered f’Jannar 1986 ftit wara t-tlugħ f’[[inċident]] li qatel is-seba’ membri tal-ekwipaġġ li kienu abbord. Inizjalment manifatturat bħala oġġett tat-test mhux maħsub għat-titjir fl-ispazju, kien utilizzat għall-ittestjar fuq l-art tad-disinn strutturali tal-orbiter tal-Ispace Shuttle. Madankollu, wara li n-NASA sabet li l-pjan oriġinali tagħhom biex jaġġornaw l-[[Space Shuttle Enterprise|Enterprise]] għal titjiriet spazjali jkun jiswa aktar mill-aġġornament ta’ Challenger, l-orbiter ġie ppressat fis-servizz operattiv fil-[[programm Space Shuttle]]. It-tagħlimiet meħuda mill-ewwel titjiriet orbitali ta 'Columbia wasslu biex id-disinn ta' Challenger kellu inqas madum [[Is-sistema tal-protezzjoni termali|tas-sistema tal-protezzjoni termali]] u fuselage u ġwienaħ eħfef. Dan wassal biex kien 1,000 kilogramma (2,200 libbra) eħfef minn Columbia, għalkemm xorta 2,600 kilogramma (5,700 libbra) itqal minn [[Space Shuttle Discovery|Discovery]].

{{Nebbieta|filosofija}}

'''''Hyperdidelphys''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[marsupjal]]i estinti, eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

'''Calakmul''' (/ˌkɑːlɑːkˈmuːl/; spelluta wkoll '''Kalakmul''' u b'varjanti inqas frekwenti) hija belt antika tal-[[Maja]] u sit arkeoloġiku fl-istat [[Messiku|Messikan]] ta' [[Campeche]], fil-qalba tal-ġungli tar-reġjun il-kbir tal-Baċir ta' Petén. Il-belt antika tinsab 35 kilometru (22 mil) mill-fruntiera mal-[[Gwatemala]]. Calakmul kienet waħda mill-ikbar bliet antiki fl-artijiet baxxi tal-Maja u waħda mill-iżjed setgħana li qatt ġew żvelati.

{{Nebbieta|politika|bijografija}}

Il-'''Pont du Gard''' huwa l-ogħla pont u akkwedott [[Imperu Ruman|Ruman]] u wieħed mill-aħjar li ġie ppreservat, tant li fl-1985 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] għall-importanza storika tiegħu.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/344/|titlu=Pont du Gard (Roman Aqueduct)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-31}}</ref>
, 1875<ref>{{Ċita web|url=https://www.france.fr/en/occitanie-south-of-france/article/pont-gard-0|titlu=The Pont du Gard|sit=www.france.fr|lingwa=en|data-aċċess=2021-07-31}}</ref>]]
Għal xi żmien kien jingħad li l-Pont du Gard inbena madwar is-sena 19 [[QK|Q.K.]] Imma, skavi ġodda wrew li l-bini sar f'nofs l-ewwel seklu [[W.K]]. Ix-xogħol tal-bini huwa attribwit lil [[Marcus Vipsanius Agrippa]], l-assistent ta' [[Ċesri Awgustu]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.pontdugard.fr/fr/le-pont-du-gard-un-ouvrage-antique|titlu=Le Pont du Gard, un ouvrage antique {{!}} Site du Pont du Gard|sit=www.pontdugard.fr|data-aċċess=2021-07-31}}</ref>

'''Franz Kafka''' jew '''František Kafka'''<ref>{{Ċita web|url=http://dictionary.reference.com/browse/kafka|titlu=Kafka {{!}} Define Kafka at Dictionary.com|data=2014-12-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141226161214/http://dictionary.reference.com/browse/kafka|arkivju-data=2014-12-26|url-status=bot: unknown}}</ref> (twieled fit-3 ta' Lulju 1883 – miet fit-3 ta' Ġunju 1924) kien rumanzier u [[kittieb]] tal-istejjer qosra mill-Boemja li jitkellem il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] li kien ibbażat fi [[Praga]],<ref>{{Ċita web|url=http://www.kohoutikriz.org/priloha/kafka.php|titlu=Franz Kafka - Kohoutikriz.org|data=2017-09-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170919195519/http://www.kohoutikriz.org/priloha/kafka.php|arkivju-data=2017-09-19|url-status=bot: unknown}}</ref> u jitqies b'mod mifrux bħala wieħed mill-figuri ewlenin tal-letteratura tas-seklu 20. Ix-xogħol tiegħu fih fużjoni ta' elementi ta' realiżmu u fantastiċi. Tipikament tinkludi protagonisti iżolati li jiffaċċjaw diffikultajiet strambi jew surreali u setgħat soċjoburokratiċi mhux komprensibbli. Ix-xogħol tiegħu ġie interpretat bħala wieħed li jesplora t-temi tal-aljenazzjoni, l-ansjetà eżistenzjali, il-ħtija u l-assurdità.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/biography/Franz-Kafka|titlu=Franz Kafka {{!}} Biography, Books, The Metamorphosis, The Trial, & Facts {{!}} Britannica|data=2023-05-30|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-03}}</ref> L-iżjed xogħlijiet magħrufa tiegħu jinkludu n-novella ''Il-Metamorfosi'' u r-rumanzi ''Il-Proċess'' u ''Il-Kastell''. It-terminu ''Kafkesk'' jew ''Kafkjan'' daħal fil-[[Lingwa Maltija|Malti]] biex jiddeskrivi sitwazzjonijiet assurdi bħal dawk deskritti fil-kitba tiegħu.<ref>Steinhauer, Harry (Ħarifa 1983). "Franz Kafka: A World Built on a Lie". ''The Antioch Review''. Yellow Springs, Ohio. '''41''' (4): 390–408. doi:10.2307/4611280. JSTOR 4611280. pp. 390-408.</ref>

Il-'''pożati''' jinkludu kwalunkwe għodda tal-idejn li tintuża meta jiġi ppreparat u meta jisserva l-ikel, kif ukoll
speċjalment biex jittiekel l-ikel fil-kultura tal-Punent. Persuna li tagħmel, tbigħ jew issewwi l-pożati huwa magħruf bħala tal-pożati. Il-belt ta’ [[Sheffield]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] ilha famuża għall-produzzjoni tal-pożati mis-[[Seklu XVII|seklu 17]] u [[ferrovija]] – il-''Master Cutler'' – li kienet tmur minn Sheffield għal [[Londra]] ġiet imsemmija għall-industrija tal-produzzjoni tal-pożati.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britishpathe.com/video/the-master-cutler|titlu=The Master Cutler|kunjom=Pathé|isem=British|sit=www.britishpathe.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-04-29}}</ref> L-azzar inossidabbli ġie żviluppat f’Sheffield fil-bidu tas-seklu 20, u b’hekk il-pożati bdew jiġu prodotti bi prezz raġonevoli għall-mases.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b0bpz4ks|titlu="Made in Great Britain, Series 1, Steel". BBC.|sit=www.bbc.co.uk|data-aċċess=2021-04-29}}</ref>

Il-bandiera tas-[[Sorbi]] għandha tliet strixxi orizzontali ugwali. L-istrixxa ta' fuq hija [[blu]], tan-nofs [[aħmar|ħamra]], u ta' isfel [[abjad|bajda]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|titlu=serbske banty - tekst|sit=www.posol.de|lingwa=hsb|data-aċċess=2021-05-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210508031943/http://www.posol.de/serbsce/zasle_wudaca/njedzelu_26042009/serbske_banty_-_tekst|arkivju-data=2021-05-08|url-status=dead}}</ref> Il-bandiera għandha proporzjonijiet ta' 3:5.<ref>{{Ċita web|url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/de_sorbs.html|titlu=Sorb People (Brandenburg and Saxony)|sit=www.crwflags.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

'''Ryhor Janavič Baradulin''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Рыго́р Янавіч Бараду́лін; 24 ta' Frar 1935 – 2 ta' Marzu 2014) kien [[poeta]], [[kittieb]] u traduttur Belarussu.

{{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]].

{{Automatic taxobox}}
Il-'''pika ta' Kozlov''' (''Ochotona koslowi'') hija [[speċi]] ta' [[mammiferu]] [[plaċentat]] tal-familja [[Ochotonidae]], fl-ordni [[Lagomorpha]] u tinsab fl-[[Asja]] u tippreferi ambjent ta' tundra qalb l-għolijiet.

Ir-'''Residenzi tal-Familja Savoia''' huma grupp ta' binjiet f'[[Torino]] u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' [[Piemonte]], fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-[[familja Savoia]] ġew iddeżinjati bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1997.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-06}}</ref>

'''Dieudonné Sylvain Guy Tancrède de Gratet de Dolomieu''', li s-soltu huwa magħruf bħala '''Déodat de Dolomieu,''' (pronunzja bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ​[deɔda də dɔlɔmjø]; twieled fit-23 ta' Ġunju 1750 – miet fit-28 ta' Novembru 1801) kien ġeologu [[Franza|Franċiż]]. Il-mineral u l-blata tad-[[dolomit]] u l-ikbar krater fil-quċċata tal-[[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] [[Piton de la Fournaise]] ssemmew għalih.

'''Mikiel Spiteri''' (magħruf bħala '''Kilin'''; twieled fl-20 ta' Awwissu 1917 – miet fit-8 ta' Lulju 2008) kien [[kittieb]] [[Malta|Malti]].<ref>{{ċita web |url=http://www.grajjietmalta.com/Malta%20titlef%20wiehed%20mill%20pijunieri%20tal%20Letteratura.html |titlu=Malta titlef wieħed mill-pijunieri tal-Letteratura: Kilin imut fl-eta' ta' 90 sena |pubblikatur=Ġrajjiet Malta |data=2008-07-09 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140815155845/http://www.grajjietmalta.com/Malta%20titlef%20wiehed%20mill%20pijunieri%20tal%20Letteratura.html |arkivju-data=2014-08-15 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=20275&l=1 |titlu=Mikiel Spiteri (Kilin) |pubblikatur=L-Akkademja tal-Malti |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160319204810/http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=20275&l=1 |arkivju-data=2016-03-19 }}</ref><ref>{{ċita web |url=http://fionavella.com/features/2014/06/ipitter-bil-kliem-u-bil-kuluri/ |titlu=Ipitter bil-kliem u bil-kuluri |isem=Fiona |kunjom=Vella |sit=fionavella.com }}</ref>

Il-'''Forti ta' Ġesù''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Forte Jesus de Mombaça'', bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Fuerte de Jesús'') huwa forti li jinsab fil-Gżira ta' Mombasa, il-[[Kenja]]. Ġie ddisinjat mill-[[arkitett]] [[Italja|Taljan]] [[Giovanni Battista Cairati]]<ref>Parker, Geoffrey (18 April 1996). ''The Military Revolution: Military Innovation and the Rise of the West, 1500-1800''. Cambridge University Press. ISBN <bdi>9780521479585</bdi>.</ref> u nbena bejn l-1593 u l-1596 skont l-ordni tar-Re [[Filippu II]] ta' [[Spanja]], li rrenja wkoll bħala r-Re Filippu I tal-[[Portugall]] u tal-[[Algarve]], sabiex jiddefendi l-Port l-Antik ta' [[Mombasa]]. Il-Forti ta' Ġesù kien l-uniku forti ġestit mill-Portugiżi tul il-kosta Swahili, u huwa rikonoxxut bħala xhieda tal-ewwel tentattiv li rnexxa ta' setgħa tal-Punent li tistabbilixxi l-influwenza fuq il-kummerċ fl-[[Oċean Indjan]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1295/|titlu=Fort Jesus, Mombasa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2024-01-17}}</ref>

ta' Sarmizegetusa Regia.]]
Il-'''Fortizzi ta' ''Dacia'' fil-Muntanji Orăștie''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Cetăți dacice din Munții Orăștiei'') huma sitt fortizzi mibnija bl-istil ''murus dacicus'' fir-[[Rumanija]]. Dawn inbnew bejn is-seklu 1 [[Ante Christum natum|Q.K.]] u s-seklu 1 [[WK|W.K]]. għall-protezzjoni kontra l-ħakma tar-[[Imperu Ruman|Rumani]], u kellhom rwol importanti matul il-gwerer bejn [[Ruma]] u ''[[Dacia]]''.

'''Ninu Cremona''' ([[Rabat (Għawdex)|Rabat]], [[Għawdex]], 27 ta' Mejju 1880 – 4 ta' Jannar 1972) kien [[lingwista]] u [[kittieb]] [[Malti]].

Il-'''Knejjes tal-Moldavja''' huma tmien knejjes Ortodossi Rumeni rappreżentattivi (minn għadd ferm ikbar) li jinsabu fil-Kontea ta’ [[Suceava]], fit-Tramuntana tal-[[Moldavja]], ir-[[Rumanija]], u nbnew bejn l-1487 u l-1583. 

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Gregor-Chora.jpg
|desk_stampa=''Ikona ta' San Girgor''<br />[[Affresk]] minn [[Karije Kamii]], Istanbul, it-Turkija
|data_twelid=329
|post_twelid=[[Nażjanu]], il-[[Kappadoċja]]
|data_mewt=389
|post_mewt=Nażjanu, il-Kappadoċja
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=pre-kongregazzjoni
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat_minn=
|jum_festa=Knisja Ortodossa: il-25 ta' Jannar u t-30 ta' Jannar<br />Knisja Kattolika: it-2 ta' Jannar u l-25 ta' Jannar
|l-ikbar_santwarju=Knisja ta' San Ġorġ, Istanbul
|attribut1=Libsa bajda ta' iskof mingħajr mitra. Spiss ikun akkumpanjat minn [[San Bażilju]].
|patrun=Poeti Nsara
}}
'''San Girgor Nażjanżenu''' (329 - 389 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri tal-Lvant.

'''Val di Noto''' jew '''Vallo di Noto'''<ref>Tommaso Fazello, "''Della Storia di Sicilia - Deche Due''", Volum 1, [[Palermo]], p. 547.</ref> (litteralment "il-Wied ta' Noto") hija żona [[Storja|storika]] u [[Ġeografija|ġeografika]] li tinkludi t-tarf tax-Xlokk tal-[[gżira]] ta' [[Sqallija]], dominata mill-promontorju tal-[[ġebla tal-ġir]] tal-għoljiet Iblei. Storikament, din iż-żona kienet waħda mit-tliet widien ta' Sqallija.

'''Barċellona''' hi belt [[Spanja|Spanjola]]. Barċellona hi l-[[belt kapitali]] tar-reġjun ta' [[Katalunja]], reġjun awtonomu fi Spanja. Hija l-belt bl-ikbar popolazzjoni f'dan ir-reġjun u t-tieni l-ikbar f'pajjiżha, b'1,605,600 ruħ fl-2006, filwaqt bl-inħawi metropolitani b'kollox fiha 3,161,000 ruħ.

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Opossum bugeddum
| image = Lestoros inca.jpg
| image_caption = [[Opossum bugeddum Peruvjan]] jew  [[Opossum bugeddum]] ''[[Lestoros inca]]''
| image_width = 250px
| fossil_range = Tard fl- [[Oligocene]] - Reċenti
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Metatheria]]
| superordo = [[Ameridelphia]]
| ordo = [[Paucituberculata]]
| ordo_authority = [[Ameghino]], 1894
| familia = [[Caenolestidae]]
| familia_authority = [[Trouessart]], 1898
| subdivision_ranks = Ġeneri
| subdivision = 
*''[[Caenolestes]]''
*''[[Lestoros]]''
*''[[Rhyncholestes]]''
| range_map = 
| range_map_caption = 
| range_map_width = 
}}

{{TaxoboxIng
| name = Macroscelididae
| image = Elephant shrew. (6915984721).jpg
| image_caption = ''Macroscelides proboscideus''
| image_width = 
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subclassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| ordo_authority = [[Butler (żoologo)|Butler]], 1956
| familia = [[Macroscelididae]]
| familia_authority = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838
| subfamilia = '''Macroscelidinae'''
}}
[[Macroscelidinae]] hija [[sottofamilja]], ta' [[mammiferi]] ''(is-[[senġi]]jiet)'', fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-[[ordni]] [[Macroscelidea]], fil-[[familja]] [[Macroscelididae]] ma' 5 [[sottofamilja|sottofamilji]] oħra [[Herodotiinae]], [[Mylomygalinae]], [[Metoldobotinae]], [[Myohyracinae]] u [[Rhynchocyoninae]], u għandha bosta [[ġeneru|ġeneri]] li 3 minnhom ''[[Elephantulus]]'', ''[[Macroscelides]]'' u ''[[Petrodromus]]'' għadhom rappreżentati b' 14-il [[speċi]] ħajja. 

Il-'''Forti ta' Bahla''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: قلعة بهلاء‎; traslitterat: Qal'at Bahla) huwa wieħed minn erba' fortijiet storiċi (flimkien ma' dawk ta' [[Nizwa]], [[Rustaq]] u [[Izki]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/433/|titlu=Bahla Fort|data-aċċess=2021-02-28|pubblikatur=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en}}</ref>) li jinsabu taħt il-muntanji ta' Hajar Al Gharbiyah u l-[[Jebel Akhdar]] fl-Oman u l-uniku [[forti]] fil-lista ta' [[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] mill-[[Oman]] li ġie miżjud fl-1987.<ref>{{Ċita web|url=https://www.onceinalifetimejourney.com/once-in-a-lifetime-journeys/middle-east/visiting-bahla-fort-omans-only-unesco-fort/|titlu=Visiting Bahla Fort, Oman's only UNESCO fort|pubblikatur=Once In A Lifetime Journey|data-aċċess=2021-02-28|lingwa=en|data=2018-01-11}}</ref>

Is-'''Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden''' huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-kontea ta' Vestfold u Telemark, in-[[Norveġja]], li nħoloq biex jiġi protett il-pajsaġġ industrijali madwar il-Lag ta' Heddalsvatnet u l-Wied ta' Vestfjorddalen. Il-pajsaġġ huwa ċċentrat fuq l-impjant li nbena mill-kumpanija Norsk Hydro għall-produzzjoni tal-fertilizzanti tan-nitrat tal-kalċju min-[[nitroġenu]] [[Atmosfera|atmosferiku]] permezz tal-proċess ta' Birkeland-Eyde. Il-kumpless jinkludi wkoll l-impjanti tal-enerġija idroelettrika, il-linji ferrovjarji, il-linja tat-trażmissjoni, il-fabbriki, l-akkomodazzjoni tal-ħaddiema u l-istituzzjonijiet soċjali fl-irħula ta' [[Notodden]] u [[Rjukan]].

{{TaxoboxIng
| name = ''Eomanis''
| fossil_range = Eoċen kmieni
| image = Eomanis NT.jpg
| image_caption = ''Eomanis waldi''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Pholidota]]
| familia = [[Manidae]]
| genus = [[extinction|†]]'''''Eomanis'''''
| genus_authority = [[Gerhard Storch|Storch]], 1978
}}
'''Eomanis''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Pholidota]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Manidae]] u fis-[[sottofamilja]] [[Maninae]], ma' tliet ġeneri oħra, li huma ''[[Necromanis]]'' estint, ''[[Patriomanis]]'' estint u ''[[Manis]]''.

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina. Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

[[File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Erzyanj_shtatol_100_2518.jpg|daqsminuri|212x212px|Xtatol f'[[mużew]] fil-[[Mordovja]].]]
'''Xtatol''', imsejħa wkoll '''xtatol Erżjana''' (bl-[[Lingwa Erżjana|Erżjan]]: ''Štatol'', ''ěrzäń štatol'') hija xemgħa tax-xama' li tinżamm f'reċipjent ornamentali tal-[[injam]] li jintuża fir-ritwali tradizzjonali Erżjani (''erzja Ineškipazněń Kemema'').<ref>{{Ċita web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/rol-rodovogo-kollektiva-v-obryadnosti-finno-ugorskih-narodov/viewer|titlu=Роль родового коллектива в обрядности финно-угорских народов|sit=cyberleninka.ru|data-aċċess=2023-04-07}}</ref>

Il-'''Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc''', fiċ-[[Ċekja]] hija [[monument]] [[Barokk]] li nbena bejn l-1716 u l-1754. L-iskop ewlieni kien li jiġu ċċelebrati l-[[Knisja Kattolika]] u l-fidi Kattolika, parzjalment bħala turija ta’ gratitudni għal tmiem il-[[Pesta s-sewda|pesta]] li kienet laqtet il-[[Moravja]] (illum iċ-Ċekja) bejn l-1713 u l-1715. Il-kolonna kienet ukoll titqies bħala espressjoni tal-patrijottiżmu lokali, ladarba l-artisti u l-artiġjani ewlenin kollha li ħadmu fuq dan il-monument kienu ċittadini ta’ [[Olomouc]], u kważi l-qaddisin kollha li ntwerew fil-monument kienu marbuta b’xi mod jew b’ieħor mal-belt ta’ Olomouc, fil-provinċja tal-Lvant tal-Moravja, fiċ-Ċekja.

Il-pittura li qiegħda tispiċċa f’dan ir-ritratt turi s-sengħa li kienet kisbet f’din l-età.]]
'''Eva Gonzalès'''  (19 ta' April 1849, Pariġi – 5 ta' Mejju 1883, Pariġi) kienet pittriċi [[impressjoniżmu|impressjonista]] Franċiża.

Il-'''Knisja tal-Injam ta'''' '''Urnes''' (bin-Norveġiż: ''Urnes stavkyrkje'') hija knisja tal-[[injam]] tas-seklu 12 f'Urnes, tul il-Lustrafjord fil-muniċipalità ta' Luster, fil-kontea ta' Vestland, in-[[Norveġja]].

'''Eise Jeltes Eisinga''' (twieled fil-21 ta' Frar 1744 – miet fis-27 ta' Awwissu 1828) kien astronomu dilettant li bena l-Planetarju ta' Eise Eisinga f'daru fi [[Franeker]], Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Il-planetarju għadu jeżisti u huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-[[Id-Dinja|dinja]].

Il-'''Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi''' (bil-Każakistani: Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, ''Qoja Ahmet Iassaýı kesenesi'') huwa mawżolew fil-belt ta’ [[Turkestan]], fin-Nofsinhar tal-[[Każakistan]]. L-istruttura ġiet ikkummissjonata fl-1389 minn [[Timur]], li kien il-mexxej taż-żona bħala parti mill-[[Imperu Timurid|Imperu Timurida]]<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|titlu="Timurid architecture in Samarkand" (PDF). Arkivjat 07-06-2011.|kunjom=Dickens|isem=Mark|data-aċċess=2021-04-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110607163218/http://www.oxuscom.com/Timurid_Architecture.pdf|arkivju-data=2011-06-07|url-status=dead}}</ref>, biex tissostitwixxi mawżolew iżgħar tas-seklu 12 tal-poeta famuż u mistiku tas-[[Sufiżmu]]<ref name=":1">Ro'i, Yaacov (2000). ''Islam in the Soviet Union: From the Second World War to Perestroika''. New York: Columbia University Press. p. 373. ISBN <bdi>0-231-11954-2</bdi>.</ref>, [[Khoja Ahmed Yasawi]] (1093-1166). Madankollu, il-kostruzzjoni waqfet ħesrem mal-[[mewt]] ta’ Timur fl-1405.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1103.pdf|titlu="ICOMOS Evaluation of Mausoleum of Khawaja Ahmed Yasawi World Heritage Nomination" (PDF)}}</ref>

'''Afag Bashirgyzy''' (bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşirqızı''), imwielda '''Afag Bashir gyzy oghlu Safarova''' (twieldet fl-1955, f'[[Baku]]; bl-Ażerbajġani: ''Afaq Bəşir qızı Səfərova''), hija attriċi mill-[[Ażerbajġan]].

{{Nebbieta|liġi}}
Mill-1935 sal-inkorporazzjoni tal-[[Estonja]] fl-[[Unjoni Sovjetika]] fl-1940, ħabsin ikkundannati għall-mewt mill-qrati ċivili ngħataw għażla li jmutu jew b' suwiċidju kkaġunat mill-velenu jew bil-forka, kif deskritt fil-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali (li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar 1935): ''“Siegħa qabel il-ħin skedat tal-eżekuzzjoni, il-kundannat għandu jittieħed f’ ċella tal-mewt, fejn il-prosekutur tal-istat jaqra s-sentenza tal-mewt u jistaqsi lill-priġunier jekk hux lest li jagħmel suwiċidju.'' ''Jekk it-tweġiba tkun fl-affermattiv, il-prosekutur jagħti lill-ikkundannat tazza velenu—it-tip ta’ velenu li għandu jiġi determinat mill-Bord Nazzjonali tas-Saħħa.'' ''Jekk ir-raġel iddestinat jonqos milli jieħu l-velenu fi żmien ħames minuti jiġi mgħallaq.”'' <ref>{{Ċita aħbar|data=Nov 5, 1934|titlu=ESTONIA: Authorized Suicides|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|url-status=dead|pubblikazzjoni=Time|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20091019045610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,882558,00.html|arkivju-data=19 October 2009}}</ref> L-eżekuzzjonijiet militari saru minn skwadra tal-isparar .

República Federativa do Brasil''
|isem_komuni                 = Brażil
|stampa_bandiera             = Flag of Brazil.svg
|stampa_emblema              = Coat of arms of Brazil.svg
|stampa_mappa                = Brazil (orthographic projection).svg
|deskrizzjoni_mappa          = Il-Brażil hija mmarkata bl-<span style="color:#090;">aħdar</span>
|ħolqa_bandiera              = Bandiera ta' Brażil
|ħolqa_emblema               = Emblema ta' Brażil
|ħolqa_demografija           = Demografija ta' Brażil
|mottu_nazzjonali            = "Ordem e Progresso"<br />''Ordni u Progress''
|innu_nazzjonali             = ''[[Hino Nacional Brasileiro]]''

{{stub}}

{{Nebbieta|letteratura}}

'''Sighișoara''' (bir-[[Lingwi Rumena|Rumen]]<small>:</small> [siɡiˈʃo̯ara]; bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: ''Segesvár'' [ˈʃɛɡɛʃvaːr]; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Schäßburg'' [ˈʃɛsbʊʁk];<ref>{{Ċita web|url=https://www.siebenbuerger.de/ortschaften/schaessburg/|titlu=Schäßburg|sit=www.siebenbuerger.de|lingwa=de|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> bis-Sassonu tat-Transilvanja: ''Schäsbrich'', ''Šesburχ'', jew ''Scheeßprich''; bil-Yiddish: שעסבורג, b'ittri Rumani<small>:</small> ''Shesburg''; bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Castrum Sex'' jew ''Saxoburgum'') hija muniċipalità max-xmara Târnava Mare fil-Kontea ta' Mureș, fir-[[Rumanija]] ċentrali, li tinsab fir-reġjun storiku tat-Transilvanja. Għandha popolazzjoni ta' 28,102 abitant skont iċ-ċensiment tal-2011. Hija destinazzjoni turistika popolari għaċ-ċentru storiku antik ippreservat sew li tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/902/|titlu=Historic Centre of Sighi&#x15f;oara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-16}}</ref> Ir-raħal jamministra seba' villaġġi: Angofa, Aurel Vlaicu, Hetiur, Rora, Șoromiclea, Venchi u Viilor.

It-tournament taċ-ċess '''ta’ New York tal-1927''' kien turnament tal-elite taċ-ċess li sar fil-[[Belt ta' New York|Belt ta’ New York]] mid-19 ta’ Frar sat-23 ta’ Marzu, 1927. Il-logħob sar fl-inħawi magnífiċi tas-Sala tal-Banquet tal-Kummerċ tal-Lukanda, ġewwa Manhattan Square. Julius Finn kien il-president tal-avveniment. Il-premjijiet kienu fuq skala kbira: $2,000 għar-rebbieħ, $1,500 għat-tieni post, u $1,000 għat-tielet post. Dawk li ma kinux rebbieħa tal-premjijiet irċevew $50 għal kull logħba mirbuħa u $25 għal kull tlugħ.<ref>{{Ċita web|url=https://www.kingpinchess.net/2011/10/new-york-1927-pen-portraits-by-george-currie/|titlu=Kingpin Chess Magazine » New York 1927: Pen-portraits by George Currie|kunjom=Treisveizs|isem=Jothaeff|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-27}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Himeji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 姫路城, ''Himeji-jō'') huwa kumpless ta' kastell Ġappuniż fuq il-quċċata ta' għolja<ref>{{Ċita web|url=http://sansenya.com/castle_area.html|titlu=Experience the wonders of Japan with sansen-ya|sit=sansenya.com|data-aċċess=2022-09-01}}</ref> fil-belt ta' [[Himeji]] li tinsab fil-Prefettura ta' Hyōgo, il-[[Ġappun]]. Il-kastell jitqies bħala l-ifjen eżempju eżistenti tal-arkitettura prototipika ta' kastell Ġappuniż, u jinkludi network ta' 83 kamra b'sistemi avvanzati ta' difiża mill-perjodu fewdali. Il-kastell spiss huwa magħruf ukoll bħala ''Hakuro-jō'' jew ''Shirasagi-jō'' ("Kastell tal-Agrett Abjad" jew "Kastell tar-Russett Abjad") minħabba l-kulur abjad jgħajjat tiegħu minn barra u li suppost jixbah lil [[għasfur]] qed itir.<ref>Bornoff, Nicholas (2000). ''The National Geographic Traveler: Japan''. [[Washington D.C.|Washington]]: National Geographic Society. pp. 256–257. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref><ref>''Eyewitness Travel Guides: Japan''. New York: Dorling Kindersley Publishing. 2000. pp. 200–203. ISBN <bdi>0-7894-5545-5</bdi>.</ref>

'''''Anomotherium''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti (il-baqar tal-baħar), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Sirenia]], fil-familja [[Trichechidae]], fis-sottofamilja [[Miosireninae]], ma' ġeneru ieħor estint (''[[Miosiren]]'') u bi speċi waħda biss estinta.

{{Taxobox
| image = Southern ningaui captured in the Middleback Ranges.jpg
| image_caption = ''Ningauis yvonneae''
| isem = Ningauis
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| infraklassi = [[Marsupialia]]
| ordni = [[Dasyuromorphia]]
| familja = [[Dasyuridae]]
| sottofamilja = [[Sminthopsinae]]
| tribù = [[Sminthopsini]]
| ġeneru = '''''Ningaui'''''
| awtorità_ġeneru = [[Mike Archer|Archer]], 1975
| tip_speċi = ''[[Ningaui timealeyi]]''
| awtorità_tip_speċi = [[Mike Archer|Archer]], 1975
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]]jiet
| sottodiviżjoni = 
* ''[[Wongai Ningaui|N. ridei]]''
* ''[[Pilbara Ningaui|N. timealeyi]]''
* ''[[Southern Ningaui|N. yvonneae]]''
}}
'''Ningaui''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]], eżattament in-[[Ningawi]]jiet, tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

{{Taxobox
| isem = Opossum grazzjuż ħafif
| stampa = 
| daqs_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Didelphimorphia]]
| awtorità_ordni = (Gill, 1872)
| familja = [[Didelphidae]]
| awtorità_familja = (Gray, 1821)
| sottofamilja = [[Didelphinae]]
| awtorità_sottofamilja = (Gray, 1821) 
| ġeneru = ''[[Gracilinanus]]''
| awtorità_ġeneru = (Gardner u Creighton, 1989) 
| speċi = '''''G. agilis'''''
| binominali = ''Gracilinanus agilis''
| awtorità_binominali = ([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1854)
| mappa_firxa = Agile Gracile Mouse Opossum area.png
| deskrizzjoni_mappa_firxa = Firxa tal-opossum grazzjuż ħafif
}}
L-'''opossum grazzjuż ħafif''' (''Gracilinanus agilis'') huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] u huwa wieħed mill-[[opossum grazzjuż|opossumi grazzjużi]] nattiv tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].
  
Dan l-opossum grazzjuż huwa marsupjal b'abitudni notturna b'attività minima matul il-ġurnata. ''Gracilinanus agilis'' jippreferi jgħix f'abitat ta' foresti subtropikali u tropikali umdi u huwa mammiferu normalment li jħobb jgħix fis-siġar, għalkemm jingħzel mal-art biex jiekol xi frott u jikaċċja.

'''Fuji''' (bil-[[Lingwa Ġappuniża|Ġappuniż]]: 富士山, ''Fujisan'', <small>Japanese:</small> [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew '''Fugaku''', hija hija l-ogħla muntanja u [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkan]] fil-gżira ta' Honshū, il-[[Ġappun]], u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-[[Asja]] (wara [[Kerinci]] fil-gżira ta' [[Sumatra]], l-[[Indoneżja]]), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|titlu=富士山情報コーナー|sit=www.cbr.mlit.go.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|titlu=Information inspection service of the Triangulation station|sit=sokuseikagis1.gsi.go.jp|data-aċċess=}}</ref> Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708.<ref>{{Ċita web|url=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|titlu=Active Volcano Map|sit=gbank.gsj.jp|data-aċċess=2022-08-28}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|titlu=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, & Eruptions {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-28}}</ref> Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-[[belt kapitali]] [[Tokjo]] u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona [[Kultura|kulturali]] tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-[[arti]] u fil-[[fotografija]], u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.<ref>Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). ''Natural Wonders of the World''. United States: Reader's Digest Association. p. 153. ISBN <bdi>0-89577-087-3</bdi>.</ref>

'''Martin Heidegger''' (twieled fis-26 ta' Settembru 1889 – miet fis-26 ta' Mejju 1976) kien filosfu influwenti [[Ġermanja|Ġermaniż]]. L-iktar xogħol magħruf tiegħu, ''[[Essri u Żmien]]'', hu ġeneralment meqjus fost l-iktar xogħlijiet filosofiċi importanti tas-seklu 20. Heidegger jibqa' karattru kontroversjali minħabba l-involviment tiegħu man-[[Nazi|Naziżmu]].

Il-'''Feniċiżmu''' huwa tip ta ’nazzjonaliżmu li jenfasizza l-oriġini [[Feniċi]] tal-[[Libanu|Libaniżi]]. Dan il-fenomenu jaffettwa wkoll it-[[Tuneżija]] permezz tal-wirt [[Kartaġni|Kartaġiniż]] tagħha.

Il-'''Park Nazzjonali ta' Garajonay''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Parque nacional de Garajonay'', ippronunzjata [ˈpaɾke naθjoˈnal de ɣaɾaxoˈnaj]) jinsab fiċ-ċentru u fit-Tramuntana tal-gżira ta' [[La Gomera]], waħda mill-[[Gżejjer Kanarji]] ([[Spanja]]). Ġie ddikjarat bħala park nazzjonali fl-1981 u bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1986.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/380/|titlu=Garajonay National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-11-27}}</ref> Jokkupa erja ta' 40 km<sup>2</sup> u huwa estiż f'kull waħda mis-sitt muniċipalitajiet tal-gżira.

{{stub|reliġjon}}

'''''Rawd il-Qirtas''''' (bl-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]]: روض القرطاس, ''Rawḍ al-Qirṭās'', li tfisser Ġnien il-Paġna) huwa t-titlu qasir għaIl-''Ktieb tal-Kumpann Divertenti bi Ġnien il-Paġna f'Aħbarijiet ta' Rejiet il-Magreb u storja tal-Belt ta' Fes'' (الأنيس المطرب بروض القرطاس في أخبار ملوك المغرب وتاريخ مدينة فاس'', al-ānīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī ākhbār mulūk al-magħrab wa tārīħ madīnaẗ Fās'')<ref name="Rodríguez-Gómez">{{Ċita web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/christian-muslim-relations-i/al-anis-al-mutrib-bi-rawd-al-qirtas-fi-akhbar-muluk-al-maghrib-wa-tarikh-madinat-fas-COM_24735?s.num=33&s.rows=50|titlu=Al-anīs al-muṭrib bi-rawḍ al-qirṭās fī akhbār mulūk al-Maghrib wa-taʾrīkh madīnat Fās|isem=María Dolores|awtur=Rodríguez-Gómez|data=24 Mar 2010|sit=Brill|data-aċċess=1 Nov 2022}}</ref><ref name="Ronald A. Messier, James A. Miller">{{Ċita ktieb|kunjom=Ronald A. Messier, James A. Miller|sena=2015|titlu=The Last Civilized Place Sijilmasa and Its Saharan Destiny|url=https://books.google.com/books?id=iut1BwAAQBAJ&pg=PA251|pubblikatur=University of Texas Press|paġni=251|isbn=978-0-292-76665-5}}</ref> u huwa ktieb li jiddeskrivi l-ħakkiema tal-[[Magreb]], u l-[[Storja|istorja]] lokali tal-belt ta' [[Fes]].<ref name="Rodríguez-Gómez" />

{{Automatic taxobox}}
L-'''Opossum bugeddum tat-Tramuntana''' (''Caenolestes convelatus''), huwa [[mammiferu]] [[marsupjal]] [[notturnu]] u solitarju, pjuttost rari, li jgħix fin-naħa ta' fuq tal-kontinent tal-[[Amerika t'Isfel]].    

'''Nisa''' (bil-[[Grieg antik]]: Νῖσος jew Νίσα jew Νίσαιον<ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § iota.578.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/iota/578|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=SOL Search - Suda Encyclopedia, § nu.425.|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/nu/425|data-aċċess=2021-03-07|sit=www.cs.uky.edu}}</ref> u bit-[[Lingwa Turkmena|Turkmen]]: Nusaý) kienet il-belt kapitali antika tal-[[Imperu Partiku]], li tinsab 18-il kilometru ’l bogħod miċ-ċentru ta’ [[Ashgabat]], il-belt kapitali tat-[[Turkmenistan]]. Nisa tiġi deskritta minn uħud bħala l-ewwel sede tal-[[Imperu tal-Arsaċidi]]. Tradizzjonalment, jingħad li Nisa ġiet stabbilita minn [[Arsaces I]] (li rrenja mill-250 Q.K.-211 Q.K.) u kienet ukoll ir-residenza rjali tar-rejiet Partiċi, għalkemm għadu ma ġiex stabbilit b’ċertezza jekk il-fortizza ta’ Nisa kinitx residenza rjali jew [[mawżolew]].<ref name=":0">{{Ċita ktieb|titlu=“Turkmenistan”|sena=1996|editur=Centro Studi Ricerche Ligabue|paġni=74-75}}</ref>

{{Wikifikazzjoni}}

'''Krzemionki''', magħruf ukoll bħala '''Krzemionki Opatowskie''', huwa kumpless [[Neolitiku]] u ta’ Żmien il-Bronż Bikri ta’ minjieri taż-[[żnied]] għall-estrazzjoni taż-żnied bl-istrixxi tal-[[Ġurassiku]] Superjuri, li jinsabu xi tmien kilometri fil-Grigal tal-belt ta’ [[Ostrowiec Świętokrzyski]] fil-[[Polonja]]. Huwa wieħed mill-ikbar kumplessi magħrufa ta’ minjiera taż-żnied preistoriċi fl-Ewropa flimkien ma’ [[Grimes Graves]] fl-[[Renju Unit|Ingilterra]] u [[Spiennes]] fil-[[Belġju]].<ref>Sałaciński S. & Zalewski M., 1987: Krzemionki. Wydawnictwa Geologiczne, p. 9.</ref>

'''Krisztina Tóth''' (twieldet fil-5 ta' Diċembru 1967 f'[[Budapest]], l-[[Ungerija]]) hija [[Kittieb|kittieba]], [[poeta]] u [[Traduttur|traduttriċi]] Ungeriża.<ref>{{Ċita web|url=https://www.munzinger.de/search/go/document.jsp?id=00000030056|titlu=Krisztina Tóth - Munzinger Biographie|sit=www.munzinger.de|data-aċċess=2024-04-09}}</ref><ref>Zsuzsanna Ozsváth; Frederick Turner (2014). ''Light within the Shade: Eight Hundred Years of Hungarian Poetry''. Syracuse University Press. p. 251. ISBN <bdi>978-0-8156-5274-8</bdi>.</ref>

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Skwadra Marittima tal-Forzi Armati ta' Malta'''</big>
| align="center" colspan="2"|
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9; text-align:center;"
|align=left width=130px| 
|align=right width=130px| 
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | <br> Patrol boats tal-klassi ''Protector'' waqt missjoni kontra l-piraterija fl-2011.
|-
|'''Pajjiż'''
|[[Malta]]
|-
|'''Attiv'''
|1970-llum
|-
|'''Parti minn'''
|[[Forzi Armati ta' Malta]]
|-
|'''Tip'''
|[[Forza navali]]
|-
|'''Daqs'''
|9 patrol boats u 6 dgħajjes
|-
|'''Bażi'''
|[[Xatt it-Tiben]], [[Furjana]]
|-
|}

'''Il-Ballett ta' Kosovo''' ġie stabbilit fl-1972. Mill-bidu tagħha, kien hemm żewġ ġenerazzjonijiet ewlenin tal-kumpanija. Huma magħrufa bħala l-"Ewwel Ġenerazzjoni" u t-"Tieni Ġenerazzjoni", li hija magħrufa wkoll bħala l-ġenerazzjoni l-ġdida. L-Ewwel Ġenerazzjoni tirreferi għall-membri fundaturi tal-Ballet tal-Kosovo li żifnu mal-kumpanija sal-iżmantellament sfurzat tagħha. It-Tieni Ġenerazzjoni tirreferi għall-grupp ta' żeffiena li tħarrġu taħt Ahmet Brahimaj biex jirriformaw il-Ballet tal-Kosovo wara l-Gwerer Jugoslavi. 

u [[Marie Curie]]]]
Il-'''Premju Nobel għall-Fiżika''' huwa wieħed mill-ħames [[Premju Nobel|Premjijiet Nobel]] li jingħata kull sena mill-[[Akkademja Rjali Żvediża tax-Xjenzi]]. L-ewwel rebbieħ ta' dan l-unur kien il-Ġermaniż [[Wilhelm Conrad Röntgen]] fl-1901. Dan il-premju jiġi mogħti f'ċerimonja annwali ġewwa [[Stokkolma]] nhar l-10 ta' Diċembru, l-anniversarju tal-mewt ta' [[Alfred Nobel]], li għalih huma msemmijin dawn il-premjijiet.

{{stub|Storja}}
{{għal2|ll-artiklu dwar is-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija|Soċjetà tad-Duttrina Nisranija}}
, [[Brażil]]]]
'''Mużew''' huwa post fejn jinżammu diversi oġġetti relatati u ħafna drabi wieħed ikun jista' jara kif dawn l-affarijiet inbidlu maż-żmenijiet.

{{Wikifikazzjoni}}

Din hi '''lista tal-ispeċi tal-għasafar li jidhru f'Malta'''. L-avifawna ta' [[Malta]] fiha 384 speċi b'kollox, li minnhom 167 jidhru kultant. In-numru ta' għasafar li jbejtu Malta hu limitat; hemm 21 li jbejtu regularment u 17 li jbejtu kultant. Madankollu, billi l-gżejjer Maltin qegħdin fuq rotta importanti ta' [[migrazzjoni tal-għasfar|migrazzjoni]] ħafna speċi oħra jgħaddu minnhom matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa.

Is-Serbja u il-Montenegro kienet nazzjon fl-[[Ewropa]]. F' Ġunju 2006 wara referendum il-[[Montenegro]] ħareġ stat għalih, u is-[[Serbja]] ħareġ stat għalih.

{{Taxobox
| isem = ''Phonodromus''
| stampa = 
| deskrizzjoni_stampa = 
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| filu = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Metatheria]]
| superordni = [[Ameridelphia]]
| ordni = [[Paucituberculata]]
| awtorità_ordni = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| familja = [[Caenolestidae]]
| awtorità_familja = [[Édouard Louis Trouessart|Trouessart]], 1898
| sottofamilja = [[Pichipilinae]]
| ġeneru = '''''Phonocdromus'''''
| awtorità_ġeneru = [[Florentino Ameghino|Ameghino]], 1894
| grad_sottodiviżjoni = [[Speċi]] estinti
| sottodiviżjoni = 
*''[[Phonocdromus gracilis]]''
*''[[Phonocdromus patagonicus]]''
}}
'''''Phonocdromus''''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' mammiferi [[marsupjal]]i estinti (dawk relatati fil-qrib mal-[[opossum ġurdiem ta' geddumu twil|opossumi ġriedem ta' geddumhom twil]] jew l-[[opossum far|opossumi firien]]), u qiegħed ikklassifikat fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Metatheria]], fis-superordni [[Ameridelphia]], fl-[ordni [[Paucituberculata]], fis-sottordni [[Caenolestoidea]], fil-familja [[Caenolestidae]], fis-sottofamilja [[Pichipilinae]] ma' ġeneri oħra estinti u bl-ebda rappreżentanti ħajjin. 

Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-[[Nazzjonijiet Uniti]] għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> [[Iżrael]] irratifika l-Konvenzjoni fis-6 ta' Ottubru 1999, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

{{stub|bijografija|politika}}

</ref>
|poż_stima_popolazzjoni      = 15 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|ċensiment_popolazzjoni      = 72,798,000
|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2006
|densità_popolazzjoni_km2    = 84
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 218
|poż_densità_popolazzjoni    = 126 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss-->
|sena_PGD_PSX                = 2012
|PGD_PSX                     = $533.739 biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=83&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=469&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |titlu=Eġittu |editur=International Monetary Fund |data-aċċess=April 18, 2012}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 
|PGD_PSX_per_capita          = $6,594<ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 
|sena_IŻU                    = 2011
|IŻU                         = {{increase}} 0.644<ref name="HDI">{{ċita web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf |titlu= Rapport tal-Iżvilupp Uman 2013|sena=2013|editur=Programm ta' Żvilupp tan-Nazzjonijiet Uniti|data-aċċess=Novembru 5, 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 113
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#fc0">medju</span>
|tip_sovranità               = Stabbiliment
|avveniment_stabbilit1       = Unifikazzjoni tal-[[Eġittu ta' Fuq u t'Isfel|Eġittu ta' Fuq<br/>u t'Isfel]]<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Goldschmidt |isem1=Arthur |titlu=Modern Egypt: The Formation of a Nation-State |url=http://books.google.com/books?id=YmZyAAAAMAAJ&q=state |sena=1988 |editur=Westview Press |post=Boulder, CO |isbn=978-0-86531-182-4 |paġna=5 |kwotazzjoni=Fost il-popli tal-qedem Lvant Qarib, l-Eġizzjani biss baqgħu fejn kienu u baqgħu dak li kienu, għalkemm huma bidlu lingwa tagħhom darba u r-reliġjon tagħhom darbtejn. F'ċertu sens, dawn jikkostitwixxu l-eqdem nazzjon fid-dinja. Għal ħafna mill-istorja tagħhom, l-Eġittu kien stat, iżda biss fis-snin riċenti ma kienx verament stat-nazzjon, bi gvern jitlob il-lealtà ta' suġġetti tiegħu abbażi fuq identità komuni.}}</ref><ref name="U.S.Dept of State/Egypt">{{ċita web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5309.htm |titlu=Background Note: Egypt |data=Novembru 10, 2010 |editur= Dipartiment ta' Stat tal-Istati Uniti, Uffiċċju tal-Affarijiet tal-Lvant Qarib |data-aċċess=Marzu 5, 2011}}</ref>
|data_stabbilit1             = [[ċirka|c.]] 3200 QK
|avveniment_stabbilit2       = Inawgurat [[Muhammad Ali Dynasty]] 
|data_stabbilit2             = 9 ta' Lulju 1805<ref name="Crabitès">{{ċita ktieb |awtur=Pierre Crabitès |titlu=Ibrahim of Egypt |url=http://books.google.com/books?id=1NbCRckI3EoC&pg=PA1 |data-aċċess=Frar 10, 2013 |sena=1935 |editur=Routledge |isbn=978-0-415-81121-7 |paġna=1 |kwotazzjoni=...&nbsp;fid-9 ta' Lulju, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo&nbsp;...}} {{en}}</ref>
|avveniment_stabbilit3       = [[Dikjarazzjoni Unilaterali tal-Indipendenza Eġizzjana|Indipendenza]] mir-<br/>[[Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda|Renju Unit]]
|data_stabbilit3             = 28 ta' Frar 1922
|avveniment_stabbilit4       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-1952|Repubblika ddikjarata]]
|data_stabbilit4             = 18 ta' Ġunju 1953
|avveniment_stabbilit5       = [[Rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011|Jum ir-rivoluzzjoni]]
|data_stabbilit5             = 25 ta' Jannar 2011
|valuta                      = [[lira Eġizzjana]]
|kodiċi_valuta               = EGP
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Lvant Ewropej|EET]]
|differenza_ħku              = +2
|żona_ħin_legali             = 
|differenza_żona_ħin_legali  =
|cctld                       = [[.eg]]{{,}}[[مصر.]]
|kodiċi_telefoniku           = +20
|sena_PGD_nominali           = 2012
|PGD_nominali                = $252.458 biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 
|PGD_nominali_per_capita     = $3,118<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita =
|nota1                       = L-[[Għarbi Standard Modern|Għarbi letterarju]] hija l-lingwa uffiċjali unika. L-[[Għarbi Eġizzjan]] hija l-lingwa mitkellma nazzjonali. Djaletti oħra u ilsna minoritarji huma mitkellma reġjonalment.
}}
[[File:Governorates of Egypt.svg|thumb|Governoratis]]
[[File:Egypt Nile Delta location map.svg|thumb|Post fid-Delta tan-Nil]]
[[File:Marina egypt haddara.jpg|thumb|Il-kosta tal-Mediterran tal-Eġittu fl-Marina]]
[[File:Porto Marina 4.JPG|thumb|Lukandi Porto Marina, waħda mill-aktar destinazzjonijiet turistiċi lokali famużi fl-Eġittu]]
[[File:Suez Canal, Port Said - ISS 2.jpg|thumb|Port Said, fid-daħla tal-Kanal ta' Suez mill-Mediterran.]]
[[File:Marina lake haddara.jpg|thumb|Lag ta' Marina fis-sajf, Marina, ukoll Marina El Alamein (Għarbi: مارينا العلمين), Leukaspis tal-qedem jew Antiphrae, hija belt resort lussuża li tagħti l-ikel prinċipalment għall-klassi għolja Eġizzjana. Hija tinsab fuq il-kosta tat-Tramuntana tal-Eġittu, b'bajja twila 11 km (6.8 mi), madwar 300 km (190 mi) mill-Kajr, fiż-żona ta 'El Alamein.]]
[[File:Mount of Saint Catherine.jpg|thumb|Mount Catherine jew Catherine (bl-Għarbi: جبل كاثرين), l-ogħla punt fl-Eġittu.]]
[[File:National Bank of Egypt.svg|thumb|Logo tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:National Bank of Egypt-2020.jpg|thumb|Kwartieri ġenerali tal-Bank Nazzjonali tal-Eġittu]]
[[File:Kingtutcoinobv without background.png|thumb|Faċċata ta' munita moderna E£1]]
[[File:EGP 200 Pounds Apr 2007 (Back).jpg|thumb|Il-maqlub tal-karta tal-flus tal-200 lira Eġizzjana (April 2007)]]
[[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Piramidi (ħdejn il-Kajr)]]
[[File:Kheops-Pyramid.jpg|thumb|Il-Piramida kbira ta' Giza (ħdejn il-[[Kajr]])]]
[[File:Cairo, wikala di al-ghouri_02.jpg|thumb|Il-Wikala tas-Sultan al-Ghuri (1504-05), wieħed mill-eżempji l-aħjar ippreservati fil-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:Wikala-sabil-kuttab of Qaitbay 03.jpg|thumb|Il-portal tad-dħul tal-Wikala tas-Sultan Qaytbay, li jmur mill-1477, fin-Nofsinhar tal-Moskea Al-Azhar, il-[[Kajr]], kienu bini maġenb it-triq fejn il-vjaġġaturi (karavanners) setgħu jistrieħu u jirkupraw mill-vjaġġ tal-ġurnata.]]
[[File:CairoAbbasiyaMarkEntrance.jpg|thumb|Katidral Ortodoss Koptiku ta' San Mark, il-[[Kajr]]]]
[[File:Cathedral of Our Lady of Egypt.jpg|thumb|Katidral tal-Madonna tal-Eġittu, il-[[Kajr]]]]
[[File:Aswan_Souq.jpg|thumb|Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku) hija belt fin-Nofsinhar tal-Eġittu, u hija l-kapitali tal-Gvernatur ta' Aswan.]]
[[File:Old Monastery of St. Simeon west Aswan.jpg|thumb|Monasteru ta' San Simeon, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File: معبد فيلة ..اسوان.jpg|thumb|Il-kumpless tat-tempju ta' Philae, Aswan أسوان (Għarbi) Ⲥⲟⲩⲁⲛ (Kottiku)]]
[[File:Egypt.A2003036.0840.jpg|thumb|Lag Bardawil fil-kosta tat-tramuntana tal-Peniżola tas-Sinai. Il-Lag Bardawil huwa twil madwar 30 kilometru (19-il mi) u wiesa' 14-il kilometru (8.7 mi) (fil-parti l-aktar wiesgħa tiegħu). Huwa meqjus bħala wieħed mit-tliet lagi ewlenin tal-Peniżola tas-Sinai, flimkien mal-Lag Great Bitter u l-Lag Little Bitter]]
[[File:Great Bitter Lake, Egypt.jpg|thumb|Il-Lag Great Bitter mill-orbita baxxa (tramuntana lejn ix-xellug), Il-Lag Great Bitter (Għarbi: البحيرة المرة الكبرى; translitterat: al-Buḥayrah al-Murra al-Kubrā) huwa lag kbir tal-ilma mielaħ fl-Eġittu li jifforma parti mis-Suez. Kanal. Qabel ma nbena l-kanal fl-1869, il-Lg Great Bitter kien wied jew baċin tal-melħ niexef. Referenzi għall-Great Bitter Lake huma magħmula fit-Testi Piramidi tal-qedem. Il-kanal jgħaqqad il-Great Bitter Lake mal-Baħar Mediterran u l-Baħar l-Aħmar. Il-kanal jgħaqqadha wkoll mal-Little Bitter Lake (Għarbi: البحيرة المرة الصغرى; translitterat: al-Buhayrah al-Murra as-Sughra). Vapuri li jivvjaġġaw mill-Kanal ta' Suez jużaw il-Great Bitter Lake bħala "korsija ta' qabża", fejn jistgħu jaqbżu vapuri oħra jew iduru.]]
[[File:Abdeen Palace.jpg|thumb|Id-Distrett ta' Abdeen huwa d-dar tal-Palazz ta' Abdeen (Għarbi: قصر عابدين), palazz tal-Kajr tas-seklu 19 mibni minn Khedive Ismail u li serva bħala s-sede tal-gvern tal-Eġittu mill-1874 sar-Rivoluzzjoni ta' Lulju tal-1952. Minn dakinhar Huwa wieħed minn il-palazzi presidenzjali. Il-palazz huwa ċċentrat fid-distrett eponimu, amministrattivament parti miż-żona tal-punent tal-Kajr, u parti miż-żona tal-valur Khedival tal-Kajr fil-punent tal-Kajr storiku.]]
[[File:TahrirSQ-2020(1).jpg|thumb|Tahrir Pjazza Diċembru 2020), hija Pjazza tal-belt pubblika fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-pjazza kienet il-post u l-fokus tad-dimostrazzjonijiet politiċi. Ir-rivoluzzjoni Eġizzjana tal-2011 u r-riżenja tal-President Hosni Mubarak seħħew fi Pjazza Tahrir.]]
[[File:Kasr Al Nile Bridge.JPG|thumb|Il-Pont Qasr el Nil (oriġinarjament imsejjaħ Khedive Ismail Bridge, l-Għarbi Eġizzjan: Asr el Nil Bridge), huwa struttura storika ta' pont swing li tmur mill-1931 li ħa post l-ewwel pont li qasam ix-Xmara Nil fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Tgħaqqad il-Pjazza Tahrir fiċ-ċentru tal-Kajr, fuq ix-xatt tal-lvant tax-xmara, mal-ponta tan-nofsinhar tal-Gżira Gezira/Zamalek. Fl-avviċinamenti tal-lvant u tal-punent għall-pont hemm erba' statwi kbar tal-iljuni tal-bronż; Huma xogħlijiet mill-aħħar tas-seklu 19 ta' Henri Alfred Jacquemart, skultur u animalist Franċiż.]]
[[File:Zamalek Arial.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tħares lejn in-nofsinhar, bid-distretti ta' Zamalek u Gezira fuq il-gżira ta' Gezira, imdawra bin-Nil.]]
[[File:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|thumb|Dgħajsa fuq in-Nil fl-inħawi ta' Zamalek.]]
[[File:Cairo opera house.jpg|thumb|Il-Kajr Opera House ([[Għarbi]]: دار الأوبرا المصرية, Dār el-Opera el-Masreyya; litteralment "Opra Eġizzjana"), parti miċ-Ċentru Kulturali Nazzjonali tal-Kajr, hija l-post ewlieni tal-arti tal-ispettaklu tal-kapitali Eġizzjana. Dar għall-biċċa l-kbira tal-aqwa gruppi mużikali tal-Eġittu, tinsab fin-naħa t’isfel tal-Gżira Gezira fuq ix-Xmara Nil, fid-distrett ta' Zamalek, ħdejn iċ-ċentru tal-Kajr.]]
[[File:Ile de Gezira.jpg|thumb|Gezira hija gżira fin-Nil, fiċ-ċentru tal-Kajr, l-Eġittu. Il-parti tan-nofsinhar tal-gżira fiha d-Distrett ta' Gezira u t-terz tat-tramuntana fih id-Distrett ta' Zamalek.]]
[[File:6th October Bridge.png|thumb|Veduta ta' sezzjoni żgħira tal-Pont tas-6 ta' Ottubru ħdejn l-Istazzjon ta' Ramses u l-Mużew Eġizzjan, madwar ix-Xmara Nil sal-gżira ta' Gezira bit-Torri tal-Kajr fl-isfond. Il-pont ta' 20.5 kilometru (12.7 mi) u l-kauseway jaqsmu n-Nil darbtejn mis-subborgi tal-bank tal-punent, lejn il-lvant tul il-Gżira Gezira saċ-ċentru tal-Kajr, u mbagħad biex jgħaqqdu l-belt ma' toroq oħra li jwasslu għall-Ajruport Internazzjonali tal-Kajr lejn il-Lvant.]]
[[File:جامع_محمد_علي.JPG|thumb|Il-Moskea Muhammad Ali jew Moskea tal-Alabastru (Għarbi: مسجد محمد علي) (Koordinati: 30.028611°N 31.259722°E) hija moskea li tinsab fiċ-Ċittadella tal-Kajr fl-Eġittu u kienet ikkummissjonata minn Muhammad Ali Pasha bejn il-quċċata u 1848. taċ-ċittadella, din il-moskea Ottomana, l-akbar li nbniet fl-ewwel nofs tas-seklu 19, hija, bis-siluwett vivaċi tagħha u l-minaretti ġemellati tagħha, l-aktar moskea viżibbli fil-Kajr. Il-moskea nbniet b'tifkira ta' Tusun Pasha, l-iben il-kbir ta' Muhammad Ali, li miet fl-1816. Din il-moskea, flimkien maċ-Ċittadella tal-Kajr fil-qrib, huma waħda mill-postijiet familjari u attrazzjonijiet turistiċi tal-Kajr.]]
[[File:Spelterini Cairo Necropolis.jpg|thumb|Mokattam Il-Kajr, f'veduta mill-ajru tal-1904 minn Eduard Spelterini minn bużżieqa tal-arja sħuna.]]
[[File:St. No.8-Mokattam.JPG|thumb|Saint No.8-Mokattam, Il-Mokattam (Għarbi Eġizzjan: المقطم, spjegat ukoll Muqattam), magħruf ukoll bħala Mukattam Mountain jew Hills, huwa l-isem ta 'plateau tad-deżert tal-Lvant, kif ukoll id-distrett mibni fuqu fin-Nofsinhar. żona mill-Kajr. Eġittu.]]
[[File:Referendum in the desert.jpg|thumb|Distrett ta' Mokattam f'jum l-elezzjoni 2011.]]
[[File:مدينة_العريش.jpg|thumb|Il-bajja fil-belt ta' El Arish, El Arish jew el-ʻArīsh (Għarbi: العريش al-ʿArīš) hija l-belt kapitali u l-akbar (b'164,830 abitant fl-2012) tal-Governarat tat-Tramuntana tas-Sinai tal-Eġittu, kif ukoll l-akbar belt fl-Eġittu. il-Peniżola tas-Sinai, li tinsab fuq il-kosta tal-Mediterran, 344 kilometru (214 mi) fil-grigal tal-Kajr u 45 kilometru (28 mi) fil-punent tal-fruntiera bejn l-Eġittu u Gaża. Fl-Antikità u fil-Medju Evu Bikri l-belt kienet magħrufa bħala Rinokoroura (Grieg Antik: Ῥινοκόρουρα, Koptu: ϩⲣⲓⲛⲟⲕⲟⲣⲟⲩⲣⲁ). Arīsh tinsab fil-bokka ta' Wadi el-ʻArīsh, kanal tal-ilma effimeru twil 250 kilometru (160 mi). Il-Protettorat ta' Azzaraniq jinsab fuq in-naħa tal-lvant ta' ʻArīsh.]]
[[File:ISS023-E-37904 - View of Earth.jpg|thumb|L-Ajruport Internazzjonali ta' El Arish ([[Għarbi]]: مطار العريش الدولي) (IATA: AAC, ICAO: HEAR) huwa ajruport fin-nofsinhar ta' El Arish, Eġittu.]]
[[File:Welcome to El Gorah sign - Canadian RWAU.JPG|thumb|El Gorah hija lokalità fil-grigal tas-Sinaj, l-Eġittu, madwar 16-il kilometru mill-fruntiera Iżraeljana u 37 km fix-Xlokk ta' El Arish. Iż-żona hija ftit popolata minn nomadi u bdiewa li jieħdu ħsieb ġonna żgħar.El Gorah hija dar għall-unità Kanadiża tal-avjazzjoni bil-ġwienaħ li jdur tal-MFO (fl-Ajruport ta' El Gorah (ICAO: HEGR) huwa ajruport li jaqdi l-belt minn El Gorah, fit-Tramuntana tas-Sinai). Governatorat tal-Eġittu, 10 mil (16 km) mill-fruntiera ma' Iżrael u 13-il mil (21 km) mill-ponta tan-nofsinhar tal-Medda ta' Gaża.), 1989]]
[[File:Fostat-329.jpg|thumb|Tpinġija ta' Fustat, mill-Istorja tal-Eġittu ta' Rappoport, Fustat (Għarbi: الفُسطاط, romanizzat: al-Fusṭāṭ), ukoll Fostat, kienet l-ewwel kapitali tal-Eġittu taħt il-ħakma Musulmana u ċ-ċentru storiku tal-Kajr modern. Inbniet ħdejn dak li llum hu magħruf bħala l-Kajr il-Qadim mill-ġeneral Musulman Rashidun 'Amr ibn al-'As immedjatament wara l-konkwista Musulmana tal-Eġittu fis-sena 641 AD, u kien fih il-Moskea Amr, l-ewwel moskea mibnija fl-Eġittu. Kapitali tal-Eġittu, 641–750, 905–1168]]
[[File:Flickr_-_HuTect_ShOts_-_Citadel_of_Salah_El.Din_and_Masjid_Muhammad_Ali_قلعة_صلاح_الدين_الأيوبي_ومسجد_محمد_علي|thumb|Dehra taċ-Ċittadella tal-Kajr (Ċittadella tal-Kajr jew Ċittadella ta' Saladin ([[Għarbi]]: قلعة صلاح الدين, romanizzat: Qalaʿat Salāḥ ad-Dīn) hija fortifikazzjoni medjevali tal-era Iżlamika fil-Kajr, l-Eġittu, mibnija minn Salah ad-Dīn Din (Saladin) u aktar tard. żviluppat minn ħakkiema Eġizzjani aktar tard.Kienet is-sede tal-gvern tal-Eġittu u r-residenza tal-ħakkiema tiegħu għal kważi 700 sena, mis-seklu 13 sal-bini tal-Palazz Abdeen fis-seklu 19. Il-post tiegħu fi promontorju ta 'Mokattam Hills qrib iċ-ċentru tal-Kajr ), bil-Bieb Bab al-'Azab tal-era Ottomana u l-Moskea Muhammad Ali tas-seklu 19.]]
[[File:ميادين_وسط_البلد_02.jpg|thumb|Bini shurbagi, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt")]]
[[File:CairoTalaatHarbToEast.jpg|thumb|Talaat Harb Square, il-qalba taċ-ċentru tal-Kajr (Għarbi Eġizzjan: وسط البلد Wust al-Balad, "ċentru tal-belt") huwa l-isem kolokwali mogħti lill-espansjoni tal-punent tas-seklu 19 tal-kapitali tal-Eġittu, il-Kajr, bejn il-Kajr medjevali storiku u n-Nil. , li saret iċ-ċentru kummerċjali tal-belt matul is-seklu 20. Minħabba l-wirt arkitettoniku għani tiegħu mill-era Khedive Ismail, ġie msemmi uffiċjalment Khedival Il-Kajr u ddikjarat mill-gvern bħala Żona ta 'Valur protetta, u ħafna mill-binjiet tiegħu huma kkunsidrati wkoll protetti. Amministrattivament, Wust al-Balad ikopri żoni tal-Qasr al-Nil qism u d-distretti ta' Abdeen u Ezbekia. Il-Khedival Kairo protett ikopri żona akbar li testendi fin-nofsinhar sa Sayida Zeinab.]]
[[File:Egypt, Esbekiyeh Palace, Cairo.jpg|thumb|Ġnien tal-Palazz Azbakeya, Il Kajr]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera_House, BAP 25178.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera fl-1869]]
[[File:ModernEgypt, Khedivial Opera House, BAP 25803.jpg|thumb|Il-Khedivial Opera jew Royal Opera kienet opra fil-Kajr, l-Eġittu, l-eqdem teatro tal-opra fl-Afrika kollha. Infetħet fl-1 ta' Novembru, 1869 u nħarqet fit-28 ta' Ottubru 1971. Id-dar tal-opra nbniet b'ordni ta' Khedive Ismail biex jiċċelebra l-ftuħ tal-Kanal ta' Suez. Il-perit Taljan Pietro Avoscani (forsi megħjun minn wieħed Mario Rossi) iddisinja l-bini. Jista' jpoġġa madwar 850 ruħ u kien magħmul primarjament mill-injam. Kien jinsab bejn id-distretti ta' Azbakeya u Ismailyya fil-kapitali tal-Eġittu.
L-opra Rigoletto ta' Verdi kienet l-ewwel opra li saret fid-dar tal-opra fl-1 ta' Novembru 1869. Ismail ippjana wirja akbar għat-teatru l-ġdid tiegħu. Wara xhur ta’ dewmien minħabba li faqqgħet il-Gwerra Franko-Prussjana, l-opra l-ġdida ta' Verdi, Aida (ambjentata fir-Renju il-Qadim tal-Eġittu), kellha l-premiere dinjija tagħha fl-Opra Khedivial fl-24 ta' Diċembru, 1871.]]
[[File:Mosque Amr ibn Al-As Entrance.jpg|thumb|Il-Moskea Amr ibn al-As hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu. Il-moskea, imsemmija wara l-kmandant Għarbi Musulman Amr ibn al-As, inbniet oriġinarjament bejn is-641 u s-642 AD. bħala ċ-ċentru tal-kapitali ġdida tal-Eġittu, Fustat. L-istruttura oriġinali kienet l-ewwel moskea li qatt inbniet fl-Eġittu u waħda mill-ewwel fl-Afrika. Għal 600 sena, il-moskea kienet ukoll ċentru importanti ta' tagħlim Iżlamiku sakemm il-Moskea Al-Azhar ta' al-Muizz fil-Kajr Iżlamiku ħaditlu postha. Matul is-seklu 20, kienet ir-raba' l-akbar moskea fid-dinja Iżlamika.]]
[[File:Al Azhar Mosque (cropped).jpg|thumb|Moskea al-Azhar bħal al-Azhar, hija moskea fil-Kajr, l-Eġittu, fil-qalba Iżlamika storika tal-belt. Ikkummissjonata bħala l-kapitali l-ġdida tal-Kalifat Fatimid fl-970, kienet l-ewwel moskea stabbilita f’belt li eventwalment kisbet il-laqam “il-belt ta' elf minaret”. Isimha ġeneralment huwa maħsub li ġej minn az-Zahrāʾ (litteralment, ‘il-għajb’), titlu mogħti lil Fatima, bint Muhammad. Wara d-dedikazzjoni tagħha fl-972, u bl-awtoritajiet tal-moskea jimpjegaw 35 studjuż fl-989, il-moskea żviluppat bil-mod għal dak li hi llum.]]
[[File:GD-EG-Caire-Copte074.JPG|thumb|Fortizza Babilonjana mal-wasla tal-Imperatur Awgustu fl-Eġittu, fuq ix-xatt tal-lvant tad-Delta tan-Nil, li tinsab fiż-żona magħrufa llum bħala l-Kajr Koptu. Hija tinsab fiż-żona tal-qedem Heliopolitan Nome, fuq ix-xatt tal-lvant tan-Nil, f'latitudni 30°N, qrib il-bidu tal-Kanal Faraoniku (imsejjaħ ukoll il-Kanal ta' Ptolemy u l-Kanal ta' Trajan), min-Nil sal-Baħar l-Aħmar. Kien fuq il-konfini bejn l-Eġittu t'isfel u l-Eġittu Nofsani, fejn il-bastimenti tax-xmara kienu jħallsu pedaġġ meta telgħu jew jinżlu n-Nil.Djodoru jattribwixxi l-kostruzzjoni tal-ewwel forti lill-jasar Assirjani ribellużi matul ir-renju ta' Sesostris, u Ctesias iddataha mal- żmien Semiramis; imma Ġużeppi, aktarx, jattribwixxi l-istruttura tiegħu lil xi segwaċi Babiloniżi ta' Cambyses, fis-sena 525 QK. Ir-Rumani bnew fortizza ġdida eqreb tax-xmara, b'ġebel tipikament Ruman aħmar u abjad. Fi ħdan l-art tal-fortizza hemm il-Mużew Koptu, kunvent u diversi knejjes, fosthom il-Knisja ta' San Ġorġ u l-Knisja Mdendla.]]
[[File:Kairo Hanging Church BW 1.jpg|thumb|Knisja Kopta Ortodossa tal-Verġni Mqaddsa Marija ⲃⲩⲗⲟⲛ ⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ Knisja tal-Qaddisa Marija Omm Alla fil-Babilonja Eġizzjana), magħrufa wkoll bħala l-Knisja Mdendla (Għarbi: الكنيسة المعلقة المعلقة المعلقة,ʳanīsaقة:ʉīsaقة:ʉīsa ⲕⲕⲗⲏⲥⲓⲁ ⲉⲥⲓϣⲓ), hija waħda mill-eqdem knejjes fl-Eġittu li tmur lura għas-seklu 3. Jappartjeni għall-Knisja Kopta Ortodossa ta' Lixandra.]]
[[File:Inside and outside the Church of St. George and Hanging Church 07.JPG|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Church of St. George (Cairo)(1).jpg|thumb|Knisja ta' San Ġorġ Hija parti mill-Monasteru Patrijarkali Mqaddes ta' San Ġorġ taħt il-Patrijarkat Grieg Ortodoss ta' Lixandra u l-Afrika kollha. Il-knisja tmur lura għas-seklu 10 (jew qabel). L-istruttura attwali reġgħet inbniet wara nar fl-1904, il-kostruzzjoni tlestiet fl-1909. Mill-2009, l-abbati tal-monasteru għandu l-grad ta' isqof bit-titlu Isqof Babylonos (“Isqof ta' Babilonja”).]]
[[File:Kairo - Altkairo 05.jpg|thumb|Il-Mużew Koptiku huwa mużew fil-Kajr Koptiku, l-Eġittu, bl-akbar kollezzjoni ta' artifatti Kristjani Kopti fid-dinja. Din twaqqfet minn Marcus Simaika fl-1908 biex tilqa' l-antikitajiet Kopti. Il-mużew isegwi l-istorja tal-Eġittu mill-bidu tiegħu sal-lum. Din twaqqfet fuq biċċa art ta' 8,000 metru kwadru offruta mill-Knisja Kopta Ortodossa, taħt it-tutela tal-Papa Ċirillu V. Il-Mużew Koptu fih l-aktar eżempji importanti tad-dinja ta' arti Kopta.]]
[[File:CairoCoptMuseumGateAmrIbnAs.jpg|thumb|Il-Kajr il-Qadim, dehra tal-bieb Ruman taħt il-Knisja Mdendlin, il-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة, romanizzat: Miṣr al-Qadīma, pronunzja Eġizzjana: Maṣr El-ʾAdīma) hija żona storika fil-Kajr, l-Eġittu, li tinkludi s-sit ta' fortizza ta' l-era Rumana, l-insedjament Kristjan tal-Kajr Koptu. u insedjamenti tal-era Musulmana qabel it-twaqqif tal-Kajr proprju fl-969 AD. Hija parti minn dak li hu magħruf bħala l-Kajr Storiku, iddikjarat Sit ta' Wirt Dinji mill-UNESCO. Miṣr al-Qadīma huwa wkoll distrett amministrattiv modern fiż-żona tan-Nofsinhar tal-Kajr, li jinkludi ż-żona mill-Akwadott tal-Kajr fit-tramuntana, saċ-Ring Road fin-Nofsinhar, u miċ-Ċimiterju ta' Khalifa fil-lvant, sat-Nil. Corniche fil-punent, kif ukoll il-gżira ta' Roda, jew Manial al-Roda. Kellu 250,313-il resident skont iċ-ċensiment tal-2017.]]
[[File:Les fouilles dEl-Fostat (le Caire) (3278025469).jpg|thumb|Il-fdalijiet skavati ta' Fustat fl-2009]]
[[File:Egypt, Cairo, Panorama_of Islamic Cairo, also Medieval Cairo.jpg|thumb|Il-Kajr Iżlamiku ([[Għarbi]]: قاهرة المعز, romanizzat: Qāhira al-Muʿizz, lit.  'Al-Mu'izz Il-Kajr'), jew il-Kajr Medjevali, uffiċjalment Il-Kajr Storiku (القاهرة التاريخية التاريخية al-Qīkhira, prinċipalment jirreferu għaż-żoni ta' Cairo tārīkhira), Eġittu li nbnew mill-konkwista Musulmana fis-sena 641 E.K. sal-espansjoni moderna tal-belt fis-seklu 19 matul il-ħakma ta 'Khedive Ismail, jiġifieri: il-partijiet ċentrali fi ħdan il-belt antika b'ħitan, iċ-ċimiterji storiċi, iż-żona madwar il-Kajr. Ċittadella, partijiet minn Bulaq u l-Kajr il-Qadim (Għarbi: مصر القديمة‎, litteralment 'Misr al-Qadima'), li tmur lura għal żmien ir-Rumani u tinkludi monumenti Kristjani Kopti importanti. L-isem "Iżlamiku" tal-Kajr ma jirreferix għal prominenza akbar tal-Musulmani fiż-żona iżda pjuttost għall-istorja u l-wirt għani tal-belt sa mit-twaqqif tagħha fil-perjodu bikri tal-Islam, filwaqt li jiddistingwiha mis-siti Eġizzjani tal-Qedem fil-qrib ta’ Giza u Memphis. . Din iż-żona hija dar għal waħda mill-akbar u l-aktar densi konċentrazzjonijiet ta 'arkitettura storika fid-dinja Iżlamika. :7 Hija kkaratterizzata minn mijiet ta’ moskej, oqbra, madrasas, mansions, caravanserais u fortifikazzjonijiet li jmorru lura għall-era Iżlamika kollha tal-Eġittu. Fl-1979, il-UNESCO pproklamat il-Kajr Storiku bħala Sit ta’ Wirt Kulturali Dinji, bħala “waħda mill-eqdem bliet Iżlamiċi fid-dinja, bil-moskej, madrassas, hammams u funtani famużi tagħha” u “iċ-ċentru l-ġdid tad-dinja Iżlamika, li laħaq id-deheb tagħha. età fis-seklu 14”.]]
[[File:Ancient Egypt map-en.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, li turi bliet u siti ewlenin tal-perjodu dinastiku (c. 3150 QK sa 30 QK)]]
[[File:كورنيش_النيل.jpg|thumb|Damietta jew Damieta (Għarbi: دمياط Dumyāt) Il-belt moderna għandha 203,187 abitant (Nov. 2006).]]
[[File:Sinai (997008872701105171.jpg|thumb|Bedouins fir-reġjun tas-Sinaj, 1967]]
[[File:Dromedary Race (1878) - TIMEA.jpg|thumb|1878 Camel racing in Egypt]]
[[File:Capturing Damiate.jpg|thumb|Attakk fuq il-port ta' Damietta waqt il-kruċjati. Pittura taż-żejt minn Cornelis Claesz. van Wieringen.]]
[[File:Nomos bajo egipto 2.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu t'isfel.]]
[[File:NaqadaI.svg|thumb|Mappa tal-Eġittu tal-qedem, magħmula bl-Inkscape. Il-mappa turi lokalitajiet, fejn ġiet skoperta Naqada I. kultur]]
[[File:Egypt NK edit.svg|thumb|Territorju Eġizzjan taħt ir-Renju Ġdid (c. 1550-1544 QK – c. 1069 QK), ċ. seklu 15 QK]]
[[File:Deir el-Medina, Luxor, Egipto, 2022-04-03, DD 18.jpg|thumb|Set Maat "Il-Post tal-Verità": fdalijiet tar-raħal tal-artiġjani, bħalissa Deir el-Medina (Kunvent tal-Belt) huwa raħal Eġizzjan imwaqqaf minn Thutmose I, faragħun tat-18-il dinastija. Fid-daħla tal-Wied tar-Reġnijiet u ħdejn il-Wied tar-Rejiet, hemm il-fdalijiet ta' dik li kienet l-aktar belt prospera ta' ħaddiema u artiġjani fl-Eġittu tal-Qedem: Set Maat "Il-Post tal-Verità" (isem Eġizzjan), Deir. el -Medina (isem Għarbi), belt li tinsab f'wied żgħir fir-reġjun ta' Teban, ħdejn l-għolja ta' Qurnet Mura, fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebe, illum Luxor. Wirt Dinji tal-UNESCO.]]
[[File:Statuetta di Kha KTO 0087 detail.tif|thumb|Statwa tal-Qabar intatt ta' Kha u Mertu (Mużew ta' Turin)]]
[[File:Ra slays Apep (tomb scene in Deir el-Medina).jpg|thumb|Ra joqtol lil Apep (xena tal-qabar f'Deir el-Medina)]]
[[File:Deir el-Medina9.JPG|thumb|Qabar fid-daħla ta' Deir el-Medina]]
[[File:Tempel der Hatschepsut (Deir el-Bahari).jpg|thumb|Necroplis Thabatean ta' Deir el-Bahari mat-Tempju ta' Hatshepsut, Tempju ta' Thutmose III u Mentuhotep II, Tebe tal-Punent, l-Eġittu]]
[[File:S10.08 Deir-El-Bahari, image 9931.jpg|thumb|Deir el-Bahari]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-FULL-Overview-039.jpg|thumb|In-Nekropoli Tebana hija nekropoli fuq ix-xatt tal-punent tan-Nil, biswit Tebes (Luxor) fl-Eġittu ta' Fuq. Kienet użata għal dfin ritwali matul ħafna mill-perjodu Faraoniku, speċjalment matul ir-Renju Ġdid.]]
[[File:Hititas 1300 adC.svg|thumb|L-Imperu Eġizzjan taħt Ramesses II (aħdar) li jmiss mal-Imperu Ħittit (aħmar) fl-eqqel tas-setgħa tiegħu f'ċ. 1279 QK]]
[[File:Temple de Louxor 68.jpg|thumb|Pilastri tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Temple de Louxor 53.jpg|thumb|Kolonnis tas-Sala l-Kbira Ipostila tal-Magħluq Amun-Re, Il-Kumpless tat-Tempju ta' Karnak, komunement magħruf bħala Karnak jinkludi taħlita wiesgħa ta' tempji, piloni, kappelli u bini ieħor qrib Luxor, l-Eġittu. Il-kostruzzjoni tal-kumpless bdiet matul ir-renju ta' Senusret I (saltan 1971–1926 QK) fir-Renju Nofsani (c. 2000–1700 QK) u kompliet fir-Renju Ptolemajk (305–30 QK), għalkemm ħafna minn il-binjiet eżistenti jmorru mir-Renju Ġdid (1570 - 1069 QK).]]
[[File:Tomb of Nakht (6).jpg|thumb|Il-Festival sabiħ tal-Wied impinġi fil-Qabar ta' Nakht]]
[[File:The great Sesostris (Rameses II) in the Battle of Khadesh.jpg|thumb|Ramses II fil-Battalja ta' Khadesh.]]
[[File:Battle scene from the Great Kadesh reliefs of Ramses II on the Walls of the Ramesseum.jpg|thumb|Xena ta 'battalja mill-eżenzjonijiet il-Kbir Kadesh ta' Ramses II fuq il-ħitan tar-Ramesseum]]
[[File:RamesseumPM10.jpg|thumb|El jeħles oriġinali del Ramesseum.]]
[[File:SFEC AEH -ThebesNecropolis-2010-RamsesII-021.jpg|thumb|Veduta mill-ajru tar-Ramesseum f'Tebes, li turi piloni u bini sekondarju.]]
[[File:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|It-trattat ta' paċi bejn l-Eġizzjani u l-Ħitti, li jinsab għall-wiri fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Istanbul, huwa maħsub li huwa l-eqdem eżempju ta’ kwalunkwe ftehim internazzjonali bil-miktub ta' kwalunkwe tip.]]
L-'''Eġittu''' ([[Lingwa Għarbija|Għarbi]]:مصر ''Miṣr''), uffiċjalment ir-'''Repubblika Għarbija tal-Eġittu''' (Għarbi: {{awdjo|ar-Gumhuriyat_Misr_al-Arabiyah.ogg|جمهورية مصر العربية}}), huwa [[pajjiż transkontinentali]] li jkopri mar-[[Afrika ta' Fuq|rokna tal-grigal tal-Afrika]] u fir-[[Asja tal-lbiċ|rokna tal-lbiċ tal-Asja]] permezz ta' [[pont tal-art]] iffurmat mill-[[Peniżola Sinaj]]. Ħafna mit-territorju ta' 1,010,000 kilometru kwadru (390,000 mi kw) jinsab fl-[[Afrika ta' Fuq]] u huwa mdawwar mill-[[Baħar Mediterran]] lejn it-tramuntana, il-[[Medda ta' Gaża]] u l-[[Iżrael]] għall-grigal, il-[[Baħar l-Aħmar]] lejn il-lvant, is-[[Sudan]] fin-nofsinhar u l-[[Libja]] lejn il-punent.

{{Automatic taxobox}}
'''[[Ankotarinja]]''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]] tal-kontinent ta' l-[[Awstralja]]. 

{{TaxoboxIng
| name = Philander
| image = Cuica verdadeira2.jpg
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Marsupialia]]
| ordo = [[Didelphimorphia]]
| familia = [[Didelphidae]]
| subfamilia = [[Didelphinae]]
| genus = '''''Philander'''''
| genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762
| type_species = ''[[Gray Four-eyed Opossum|Didelphis opossum]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = [[Speċi]]
| subdivision = Ara t-test
}}
'''Philander''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]]. Il-membri ta' dan il-ġeneru għandhom tikka kbira bajda fuq kull għajn u għalhekk mill-bogħod jidhru qishom għandhom erba' għajnejn. 

Ir-'''Royal Exhibition Building''' (jew il-Binji Rjali tal-Wirjiet) hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'[[Melbourne]], [[Victoria]], l-[[Awstralja]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1131/|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-02-09}}</ref> Il-binja nbniet fl-1879-1880 bħala parti mill-moviment tal-wirjiet internazzjonali, fejn ġew ippreżentati iktar minn 50 wirja bejn l-1851 u l-1915 madwar id-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-binja għandha superfiċe ta' madwar 26 ettaru (64 akru), twila 150 metru (490 pied) u hija mdawra b'erba' toroq tal-belt. Tinsab f'9 Nicholson Street fil-Ġonna ta' Carlton, u tmiss ma' Victoria Street, Carlton Street u Rathdowne Street, fit-tarf tal-Grigal tad-distrett kummerċjali ċentrali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/uploads/nominations/1131bis.pdf|titlu=Royal Exhibition building and Carlton Gardens}}</ref> Inbniet biex tospita l-Wirja Internazzjonali ta' Melbourne fl-1880-1881, u mbagħad ospitat il-Wirja Internazzjonali Ċentenarja ferm ikbar fl-1888, u l-ftuħ formali tal-ewwel Parlament tal-Awstralja fl-1901. Il-binja tirrappreżenta l-flus u l-prestiġju li kellha Victoria fis-snin 70 tas-seklu 19.<ref>{{Ċita web|url=https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|titlu=Royal Exhibition Building and Carlton Gardens, World Heritage Management Plan|data-aċċess=2023-02-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200309092002/https://www.heritage.vic.gov.au/__data/assets/pdf_file/0022/55228/Vol-2-AppABC-2013.pdf|arkivju-data=2020-03-09|url-status=dead}}</ref> Matul is-seklu 20 sezzjonijiet u naħat iżgħar tal-binja kienu soġġetti għat-twaqqigħ u għan-nirien; madankollu, il-binja prinċipali, magħrufa bħala s-Sala l-Kbira, baqgħet teżisti sa żminijietna.

{{nebbieta|ġeografija}}'''Attika''' huwa r-reġjun ta' madwar [[Ateni]]. Jifforma waħda mit-tlettax-il periferija tal-Greċja (reġjun amministrattiv), kif ukoll waħda mis-seba’ djoċesijiet deċentralizzati maħluqa mill- programm Kallikratis f’{{date-|janvier 2011}}, data li fiha ġie maqsum fi tmien distretti reġjonali :

{{Redirect|Tabella Perjodika}}
It-'''Tavla perjodika tal-elementi kimiċi''' hija metodu tabulari użat biex jintwerew l-[[Element kimiku|elementi kimiċi]]. Għalkemm jeżistu prekursuri għal din it-tavla, l-invenzjoni tagħha hija ġeneralment kreditata lill-[[kimiku]] [[Russja|Russu]] [[Dmitri Mendeleev]] fl-[[1869]]. Mendeleev xtaq li it-tavla turi t-tendenzi rikurrenti ("perjodiċi") fil-proprjetajiet tal-elementi. Id-dehra tat-tavla ġiet irfinuta u estiża matul iż-żmien, hekk kif elementi ġodda ġew skoperti, u mudelli teoretiċi ġodda ġew żviluppati biex l-imġiba kimika tiġi spjegata.

{{Nebbieta|Ġeografija}}

Il-'''Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte''' huwa park nazzjonali li jinsab ħdejn [[Naracoorte]] fir-reġjun turistiku tal-Kosta tal-Ġebla tal-Ġir (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Limestone Coast'') fix-Xlokk tal-istat tan-Nofsinhar tal-[[Awstralja]]. Ġie rikonoxxut uffiċjalment fl-1994 għall-ġabra estensiva ta' fossili meta tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] flimkien ma' [[Riversleigh]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/698/|titlu=Australian Fossil Mammal Sites &#x28;Riversleigh &#x2f; Naracoorte&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref> Il-park jippreserva 6 km<sup>2</sup> ta' veġetazzjoni, bi 28 għar fi ħdan iż-żona ta' lqugħ ta' 3.05 km<sup>2</sup>. Mit-28 għar magħruf fil-park, erba' biss huma miftuħin għall-pubbliku. L-għerien l-oħra mhumiex miftuħin għall-pubbliku peress li huma importanti għar-riċerka xjentifika u anke għall-protezzjoni tal-għerien stess u tal-kontenut tagħhom. Ħafna mill-għerien fihom stalaktiti u stalagmiti spettakolari.<ref>{{Ċita web|url=https://www.naracoortecaves.sa.gov.au/plan-your-visit/about-naracoorte-caves|titlu=Naracoorte Caves {{!}} About Naracoorte Caves|sit=Naracoorte Caves|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-27}}</ref>

{{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]].

Il-'''Kastell ta' Paphos''' jinsab fit-tarf tal-Punent tal-port tal-belt ta' Paphos, f'[[Ċipru]]. Oriġinarjament kien fortizza [[Biżantini|Biżantina]] li nbniet biex tħares il-port. Illum il-ġurnata min iżuru jista' jara t-Torri tal-Punent tal-Franki biż-żidiet [[Venezja|Venezjani]] kif irrestawrat mill-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] fl-1592, skont kitba mnaqqxa rilevanti fuq id-daħla tal-kastell. Din il-kitba tinsab fuq plakka tal-irħam abjad ta' 150 cm b'40 cm fuq id-daħla tat-torri u tirreferi għar-rikostruzzjoni fl-1592 mill-gvernatur [[Turkija|Tork]] ta' Ċipru [[Ahmet Pasha]] (1589-1593).

'''Athos''' jew il-'''Muntanja Athos''' (pronunzja: /ˈæθɒs/; bil-Grieg: Ἄθως [ˈa.θos]) hija muntanja fil-[[peniżola]] ta' Athos fil-Grigal tal-[[Greċja]]. Hija ċentru importanti tal-monastiċiżmu [[Knisja Ortodossa Russa|Ortodoss tal-Lvant]]. Il-muntanja u l-biċċa l-kbira tal-peniżola ta' Athos huma rregolati bħala reġjun awtonomu fil-Greċja mill-komunità monastika tal-Muntanja Athos, li ekkleżjastikament taqa' taħt il-ġurisdizzjoni diretta tal-Patriarka Ekumeniku ta' [[Kostantinopli]]. Il-bqija tal-peniżola tifforma parti mill-muniċipalità ta' Aristotelis. Skont il-[[Dritt|liġi]] u t-tradizzjoni [[Reliġjon|reliġjuża]] tal-Greċja, in-[[Mara|nisa]] ma jistgħux jidħlu fiż-żona rregolata mill-komunità monastika.<ref>{{Ċita aħbar|data=2016-05-26|titlu=Why are women banned from Mount Athos?|url=https://www.bbc.com/news/magazine-36378690|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-04-20}}</ref>

{{Automatic taxobox}}
L-'''opossum sufi ta' Derby''', magħruf xjentifikament bħala ''Caluromys derbianus'', huwa mammiferu marsupjal tal-familja [[Didelphidae]] (didelfidu), fl-ordni [[Didelphimorphia]] (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti [[Amerika]]ni b'firxa min-Nofsinhar tal-[[Messiku]] sat-Tramuntana tal-[[Ekwador]].

'''Politiku''' jew '''kap politiku''' huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' [[elezzjoni]], [[kolp ta' stat]], ħatra, [[frodi elettorali]], konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.

{{Mudell:Infobox qaddis
|stampa=Liguori.jpg
|desk_stampa=San Alfonsu Marija de Liguori
|data_twelid=27 ta' Settembru [[1696]]
|post_twelid=[[Marianella]], Renju ta' Napli
|data_mewt=1 ta' Awwissu [[1787]]
|post_mewt=[[Pagani]], Renju ta' Napli
|data_beatifikazzjoni=15 ta’ Settembru [[1816]]
|post_beatifikazzjoni=Ruma
|beatifikat_minn=[[Papa Piju VII]]
|data_kanonizzazzjoni=26 ta' Mejju [[1839]] 
|post_kanonizzazzjoni=Ruma
|kanonizzat_minn=[[Papa Gregorju XVI]]
|jum_festa=1 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=
|attribut1=Fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]]
|attribut2=[[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'')
}}
'''Alfonsu Marija de Liguori''' ([[Marianella]], 27 ta' Settembru 1696 – [[Pagani]], 1 ta' Awwissu 1787)<ref>{{Ċita web|url=http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|titlu=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Alphonsus Liguori|data=2007-07-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-03|arkivju-data=2007-07-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070705054414/http://www.newadvent.org/cathen/01334a.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> kien isqof [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] u [[kompożitur]] [[Italja|Taljan]], fundatur tal-[[Kongregazzjoni]] tar-[[Redentoristi]], u [[Kittieb|awtur]] ta' diversi kitbiet teoloġiċi u ta' melodiji popolari tal-[[Milied]], fosthom ''Tu scendi dalle stelle''. Ġie pproklamat qaddis mill-[[Papa Gregorju XVI]] fl-1839 u [[Duttur tal-Knisja]] (''Doctor Zelantissimus'') fl-1871 mill-[[Papa Piju IX]].

Il-'''Fortizzi Tondi tal-Vikingi''', magħrufa wkoll bħala l-'''fortizzi tat-tip ta' Trelleborg''' jew anke '''trelleborgs''', huma tip ta' forti ċirkolari b'disinn speċjali, li nbnew fl-Iskandinavja matul Żmien il-[[Vikingi]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|titlu=A possible ring fort from the late Viking period in Helsingborg. Current Swedish Archaeology. 17.|kunjom=Weidhagen-Hallerdt|isem=Margareta|data=2009|data-aċċess=2023-10-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141019214101/http://www.arkeologiskasamfundet.se/csa/Dokument/Volumes/csa_vol_17_2009/csa_vol_17_2009_s187-204_weidhagen-hallerdt.pdf|arkivju-data=2014-10-19|url-status=dead}}</ref> Dawn il-fortizzi għandhom għamla strettament tonda, b'toroq u daħliet fl-erba' direzzjonijiet kardinali. Xi kultant mad-dawra tagħhom ikun hemm fortifikazzjonijiet avvanzati parzjali, għalkemm dawn mhux dejjem ikunu ċirkolari.

{{stub}}

Il-'''''Climats'' u t-''Terroirs'' ta' Bourgogne''' huma pajsaġġ [[Kultura|kulturali]] u sensiela ta' siti li jirrappreżentaw il-prattiki tal-vitikultura tar-reġjun tal-inbejjed ta' [[Bourgogne]], [[Franza]]. Il-''climats'' huma rqajja' tal-art żgħar u delimitati bir-reqqa li jvarjaw bejniethom bħala mikroklima, [[ġeografija]], ħamrija u tip ta' għeneb. Il-''climats'' ta' Bourgogne huma l-post fejn twieldet is-sistema tat-''terroirs'' tal-inbid Franċiż, fejn kull reġjun ġeografiku għandu l-inbid uniku tiegħu stess. Ir-reġjun tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2015 minħabba l-importanza storika tiegħu u l-importanza li għandu fil-produzzjoni u fl-iżvilupp tal-inbid.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1425/|titlu=The Climats, terroirs of Burgundy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-07}}</ref>

Il-'''Loġġa tal-Ħarir''' (bid-djalett ta' [[Valencia]]: ''Llotja de la Seda;'' il-pronunzja bid-djalett ta' Valencia: [ˈʎɔdʒa ðe la ˈseða]; bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Lonja de la Seda'') hija binja ċivika tal-aħħar tal-istil [[Gotiku]] ta' Valencia, li tinsab fil-belt ta' Valencia, [[Spanja]]. Hija attrazzjoni turistika prinċipali fil-belt u [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/782/|titlu=La Lonja de la Seda de Valencia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-28}}</ref>

'''Johann Bernoulli''' ([[Bażel]], [[27 ta' Lulju]] [[1667]] – [[Bażel]], [[1 ta' Jannar]] [[1748]]; magħruf ukoll bħala ''Jean'') kien [[matematika|matematiku]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]  u wieħed mill-aktar matematiċi prominenti fil-[[familja Bernoulli]]. Hu magħruf għall-kontribuzzjonijiet tiegħu fil-[[Derivata|kalkulu infiniteżmali]] u għallem lil [[Leonhard Euler]] f'żgħożitu.

'''Norman Morrison''' (twieled fid-29 ta' Diċembru 1933 – miet fit-2 ta' Novembru 1965) kien Quaker (denominazzjoni ta' [[Kristjaneżmu|Kristjani]] [[Protestantiżmu|Protestanti]]) ta' [[Baltimore]] li baqa' magħruf l-iktar talli ta n-nar lilu nnifsu meta kellu 31 sena, sabiex jipprotesta kontra l-involviment tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] fil-Gwerra tal-[[Vjetnam]]. Morrison twieled f'[[Pennsylvania]] u ggradwa mill-Kulleġġ ta' Wooster fl-1956. Huwa kien miżżewweġ u kellu żewġt ibniet u iben.<ref>{{Ċita web|url=http://archive.ph/7lgK|titlu=Widow of Norman Morrison to Speak at The College of Wooster on Aug. 2…|data=2012-12-15|sit=archive.ph|data-aċċess=2021-11-02}}</ref> Fit-2 ta' Novembru 1965, Morrison xarrab lilu nnifsu bil-pitrolju u ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tas-Segretarju tad-Difiża [[Robert McNamara]] fil-Pentagon.<ref>{{Ċita web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|titlu=The Pacifists - TIME|data=2008-04-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-11-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080422072951/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,834576,00.html|arkivju-data=2008-04-22|url-status=dead}}</ref> Jaf iddeċieda jagħmel dan l-att wara li [[Thích Quảng Đức]] u patrijiet [[Buddiżmu|Buddisti]] oħra taw in-nar lilhom infushom u mietu bħala protesta kontra r-repressjoni tal-gvern tan-Nofsinhar tal-Vjetnam immexxi mill-President [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] [[Ngo Dinh Diem]].<ref>Tucker, Spencer C. (2011). ''Encyclopedia of the Vietnam War, The: A Political, Social, and Military History'' (2nd ed.). ABC-CLIO. p. 775. ISBN <bdi>978-1-85109-960-3</bdi>.</ref>

{{Taxobox
| isem = Tupaji
| firxa_fossili = Tard fil-[[Paleocene]] - Riċenti
| stampa = Anathana ellioti.jpg
| daqs_stampa = 220px
| deskrizzjoni_stampa = [[Tupaja ta' Madras]] (''Anathana ellioti'')
| renju = [[Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Scandentia]]
| awtorità_ordni = [[Johann Andreas Wagner|Wagner]], 1855
| grad_sottodiviżjoni = Familiji
| sottodiviżjoni =
* [[Tupaiidae]] 
* [[Ptilocercidae]]
}}
 ''[[Tupaia tana]]''|292px]]

'''Ālenush Teriān''' (bl-[[Lingwa Armena|Armen]]: Ալենուշ Տէրեան; bil-[[Lingwa Persjana|Persjan]]: آلنوش طریان; jew آلنوش تریان; twieldet fid-9 ta' Novembru 1920 – miet fl-4 ta' Marzu 2011) kienet astronomu u fiżiku [[Iran|Iranjana]]-[[Armenja|Armena]] u ġiet imsejħa "Omm l-[[Astronomija]] Iranjana Moderna".<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/03/110307_l03_terian_dies|titlu=پیکر 'مادر نجوم ایران' تشییع شد|data=2011-03-07|sit=BBC News فارسی|lingwa=fa|data-aċċess=2022-04-25}}</ref>

{{Mudell:Infobox qaddis
|isem=Santa Kjara ta' Assisi
|stampa=Santa Chiara d'Assisi.jpg
|desk_stampa=''Santa Klara u stejjer minn ħajjitha'', pittura tas-seklu XIII minn Umbrijan anonimu
|data_twelid= [[1193]]
|post_twelid= [[Assisi]]
|data_mewt=11 ta' Awwissu [[1253]]
|post_mewt=
|data_beatifikazzjoni=
|post_beatifikazzjoni=
|beatifikat_minn=
|data_kanonizzazzjoni=[[1255]]
|post_kanonizzazzjoni=
|kanonizzat minn=
|jum_festa=11 ta' Awwissu
|l-ikbar_santwarju=Basilka ta' Santa Klara f'Assisi
|attribut1=[[ġilju]], [[Ostja (liturġija)|ostja]]
|patrun=[[televiżjoni]], telekomunikazzjoni.
}}
Santa Klara jew Kjara (Assisi, 1193 - Assisi, 11  ta' Awwissu, 1253), kienet soru Taljana li flimkien ma' [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk ta' Assisi]] waqqfet is-Sorijiet Klarissi li llum ilaħħqu mal-20,000 imxerrdin mad-dinja. 

'''Figolla''' hija tip ta' ħelu [[Maltin|Malti]] b'mili qisu marżipan li tittiekel fi żmien l-[[Għid]].<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/|titlu=M3P : Malta Media Memory Preservation|sit=www.m3p.com.mt|data-aċċess=2023-04-08}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.grouprecipes.com/66232/maltese-figolli---easter-characters.html|titlu=Maltese Figolli - Easter Characters Recipe|sit=www.grouprecipes.com|data-aċċess=2023-04-08}}</ref> Spiss il-figola tingħata forma ta' [[qalb]], salib, [[stilla]], ħuta, [[fenek]], u kwalunkwe simbolu b'rabta mal-[[Kristjaneżmu]], b'mod partikolari l-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu]], iżda dan l-aħħar saret tingħata kull tip ta' forma skont il-gosti ta' dak li jkun.

'', minn [[Gerard van Honthorst]], 1622, [[Wallraf-Richartz Museum]]]]
Il-'''Milied''' hija festa vaganza ċċelebrata l-iktar fil-[[25 ta' Diċembru]] biex tfakkar it-[[Twelid ta' Ġesù|twelid]] ta' [[Ġesù]], il-figura ċentrali tal-[[Kristjaneżmu|Kristjanità]]. Mhuwiex magħruf jekk din il-ġurnata hix tassew il-ġurnata tat-twelid ta' Ġesù imma jista' jkun li ħadet post il-festa qadima tas-solistizju tax-xitwa fil-kalendarju antik Ruman. Minkejja li l-Milied hija predominantement festa Nisranija, din tiġi ċċelebrata minn ħafna nies li mhumiex ta' twemmin Nisrani. Fost id-drawwiet popolari marbuta mal-Milied insibu l-għoti tar-rigali, il-[[Father Christmas]], il-mużika u l-għanjiet tal-Milied, kartolini b'xewqat, ċelebrazzjonijiet reliġjużi bħall-quddies ta' nofs il-lejl, ikel speċjali, u dekorazzjonijiet varji bħas-[[siġra tal-Milied]], dwal, girlandi, ''mistletoes'', [[presepju|presepji]], u l-''holly''.  

{{infobox city}}
'''Nikkō''' (日光市, ''Nikkō-shi'', <small>IPA:</small> [ɲiꜜkkoːɕi]) hija belt li tinsab fil-Prefettura ta' Tochigi, il-[[Ġappun]]. Fit-2 ta' Diċembru 2020, ġie stmat li l-belt kellha popolazzjoni ta' 80,239 ruħ f'36,531 unità domestika, u densità tal-popolazzjoni ta' 55 persuna kull kilometru kwadru. L-erja totali tal-belt hija 1,449.83 kilometru kwadru.<ref>{{Ċita web|url=https://www.city.nikko.lg.jp/shimin/jinkou/index.html|titlu=人口|kunjom=日光市|sit=日光市|lingwa=ja|data-aċċess=2021-08-06}}</ref> Nikkō hija destinazzjoni popolari mat-turisti Ġappuniżi u internazzjonali. Fost l-attrazzjonijiet tagħha hemm il-mawżolew tax-''shōgun'' [[Tokugawa Ieyasu]] (Nikkō Tōshō-gū) u dak tan-neputi tiegħu Iemitsu (Iemitsu-byō Taiyū-in), u s-Santwarju ta' Futarasan, li jmur lura għas-767 W.K. Hemm ukoll bosta fawwara jaħarqu (''onsen'') fiż-żona. L-elevazzjonijiet ivarja minn 200 metru sa 2,000 metru.<ref>{{Ċita web|url=http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|titlu=Nikko City/Location, Topography & History of Nikko City|data=2006-10-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20061005192124/http://www.city.nikko.lg.jp/fl/english/introduction/cityinfo.html|arkivju-data=2006-10-05|url-status=dead}}</ref> Il-[[qawl]] Ġappuniż 日光を見ずして結構と言うなかれ, "Qatt tgħid "kekkō" sa ma tara lil Nikkō"—fejn ''kekkō'' tfisser sabiħ, tal-għaġeb jew "Jien sodisfatt"—huwa riflessjoni tas-sbuħija tas-siti f'Nikkō.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Lohr|isem=Steve|data=1983-09-11|titlu=SHRINE OF THE SHOGUN|url=https://www.nytimes.com/1983/09/11/travel/shrine-of-the-shogun.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-06}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|titlu=Nikko/Aizu – Challenging {{!}} Oka Tours|data=2019-07-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190709175501/https://www.okatours.com/challenging/nikko-aizu/|arkivju-data=2019-07-09|url-status=bot: unknown}}</ref>

Il-'''Kastell ta' Nesvizh''' jew il-'''Kastell ta'''' '''Nyasvizh''' (bil-[[Lingwa Belarussa|Belarussu]]: Нясвіжскі замак, b'ittri Rumani: ''Niasvižski zamak''; bir-[[Lingwa Russa|Russu]]: Несвижский замок; bil-[[Lingwa Pollakka|Polakk]]: ''zamek w Nieświeżu''; bil-[[Lingwa Litwana|Litwan]]: ''Nesvyžiaus pilis'') huwa kastell residenzjali tal-[[familja Radziwiłł]] f'Nyasvizh (Nesvizh), il-[[Belarussja]]. Il-kastell jinsab 183 metru (600 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Inbena fis-sekli 16 u [[Seklu 17|17]], u kien proprjetà tal-familja Radziwiłł sal-1939. Il-kastell u l-Knisja tal-Corpus Christi fil-qrib kienu strumentali fl-iżvilupp tal-arkitettura [[Russja|Russa]] u [[Ewropa Ċentrali|Ewropea Ċentrali]].<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-27|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2005, il-kastell, il-knisja u l-ambjent tal-madwar tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1196/|titlu=Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-27}}</ref>

</ref>|sena_ċensiment_popolazzjoni = 2013
|densità_popolazzjoni_km2    = 91.9
|densità_popolazzjoni_mi_kw  = 238
|poż_densità_popolazzjoni    = 112
|sena_PGD_PSX                = 2013
|PGD_PSX                     = $96.76&nbsp;biljun<ref name="imf2">{{ċita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2015&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=942&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CPCPI%2CPCPIPCH%2CPCPIE%2CPCPIEPCH%2CLP%2CBCA%2CBCA_NGDPD&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=6|titlu=Serbja|editur=International Monetary Fund |aċċessdata=April 2013}}</ref>
|poż_PGD_PSX                 = 76
|PGD_PSX_per_capita          = $13,004<small>(eskluża l-Kosovo)</small><ref name=imf2/>
|poż_PGD_PSX_per_capita      = 82
|sena_IŻU                    = 2013
|IŻU                         = {{increase}} 0.769<ref name="HDI">{{ċita web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf |titlu=Human Development Report 2013 |sena=2013 |editur=Nazzjonijiet Uniti |aċċessdata=14 ta' Marzu 2013}}</ref>
|poż_IŻU                     = 64
|kategorija_IŻU              = <span style="color:#090;">għoli</span>
|tip_sovranità               = [[Storja tas-Serbja|Formazzjoni]]
|avveniment_stabbilit1       = [[Raška (stat)|L-Ewwel Stat]]
|data_stabbilit1             = 768
|avveniment_stabbilit2       = [[Renju tas-Serbja (medjevali)|Renju \ Imperu]]
|data_stabbilit2             = 1217  \  1346
|avveniment_stabbilit        = [[Imperu Serb|Imperu]]
|data_stabbilit              = 1346
|avveniment_stabbilit3       = [[Assedju ta' Belgrad (1521)|Waqgħa ta' Belgrad]]
|data_stabbilit3             = 1521
|avveniment_stabbilit4       = [[Prinċipalità tas-Serbja|Monarkija Suzerina]]
|data_stabbilit4             = 1817
|avveniment_stabbilit5       = [[Trattat ta' Berlin (1878)|Rikonoxxuta]]
|data_stabbilit5             = 1878
|avveniment_stabbilit6       = [[Gwerer Balkaniċi|Unifikazzjoni tas-Serbja]]
|data_stabbilit6             = 1912&ndash;1918
|avveniment_stabbilit7       = Repubblika indipendenti 
|data_stabbilit7             = 2006
|valuta                      = [[dinar Serb]]
|kodiċi_valuta               = RSD
|żona_ħin                    = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]]
|differenza_ħku              = +1
|żona_ħin_legali             = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]]
|differenza_żona_ħin_legali  = +2
|cctld                       = [[.rs]]<br />[[.срб]]
|kodiċi_telefoniku           = +381
|sena_PGD_nominali           = 2013
|PGD_nominali                = $53.1&nbsp;biljun<ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali            = 79
|PGD_nominali_per_capita     = $7,136<small>(eskluża l-Kosovo)</small><ref name=imf2/>
|poż_PGD_nominali_per_capita = 92
|nota1                       = 
}}

'''Palenque''' (pronunzja bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]<small>:</small> [pa'leŋke]; bil-Maja tal-[[Yucatan]]: ''Bàakʼ'' [ɓaːkʼ]), magħrufa fl-antik ukoll bil-lingwa Itza bħala '''Lakamhaʼ''' (li tfisser litteralment "Ilma Kbir jew Ilmijiet Kbar")<ref>Stuart, David; Houston, Stephen D. (1994). ''Classic Maya Place Names''. Dumbarton Oaks. pp. 30–31. ISBN 978-0-88402-209-1.</ref><ref>Liendo-Stuardo, Rodrigo (2020). "Lakamha: The Place of "Big Waters" | The archaeology of the ancient city of Palenque, Mexico". In Hutson, Scott R.; Ardren, Traci (eds.). ''The Maya World''. Routledge. p. 369. ISBN <bdi>978-1-351-02956-8</bdi>.</ref>, kienet belt-stat tal-[[Maja]] fin-Nofsinhar tal-[[Messiku]] li spiċċat fix-xejn fis-seklu 8. Il-fdalijiet ta' Palenque jmorru lura għall-226 [[Ante Christum natum|Q.K]]. sal-ħabta tas-799 W.K. Wara d-deklin tagħha, il-belt inħakmet mill-ġungla ta' siġar taċ-ċedru, tal-kawba u tas-sapodilla, iżda mbagħad ġiet skavata u rrestawrata.<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/meso_america/palenque.html|titlu=Palenque|data=2004-01-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-08-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100606035225/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/meso_america/palenque.html|arkivju-data=2010-06-06|url-status=dead}}</ref> Tinsab qrib ix-xmara [[Usumacinta]] fl-istat Messikan ta' [[Chiapas]], madwar 130 kilometru (81 mil) fin-Nofsinhar ta' [[Ciudad del Carmen]], 150 metru (490 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Ikollha medja ta' xi 2,160 millimetru (85 pulzier) ta' xita fis-sena u temperatura umduża ta' 26 °C (79 °F).<ref name=":0" />

'''Professjoni''' hija okkupazzjoni stabbilita permezz ta’ taħriġ edukattiv speċjalizzat, bl-għan li jingħataw pariri u jiġi pprovdut servizz b’mod oġġettiv u mingħajr kunflitt ta’ interessi lill-oħrajn, għal kumpens dirett u definit, lil hinn għalkollox mill-aspettattiva ta’ gwadann kummerċjali ieħor.<ref>{{Ċita web|url=https://www.professions.org.au/what-is-a-professional|titlu=What is a Profession? {{!}} Professions Professionals Professionalism - Australian Council of Professions (ACoP)|sit=www.professions.org.au|data-aċċess=2021-07-05}}</ref> It-tradizzjoni [[Medjuevu|Medjevali]] u moderna bikrija kienet tirrikonoxxi tliet professjonijiet biss: id-divinità, il-[[mediċina]] u d-[[dritt]], li kollettivament kienu jissejħu l-“professjonijiet tal-imgħallma”.<ref>Popat, Nitin. ''Introduction to Accounting''. ISBN <bdi>9781329911642</bdi>.</ref><ref>Perks, R.W.(1993): ''Accounting and Society''. Chapman & Hall (London); <nowiki>ISBN 0-412-47330-5</nowiki>. p. 2.</ref><ref>Fisher, Redwood, ed. (August 1846). "Statistics of the State of New-York". ''Fisher's National Magazine and Industrial Record''. '''3''' (3): 234.</ref> Professjoni mhix sengħa u mhix [[industrija]].<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Colman|isem1=Richard|data=2021-07-05|titlu=Medicine is a profession not a trade.|url=https://www.bmj.com/rapid-response/2011/10/28/medicine-profession-not-trade|lingwa=en}}</ref><ref>The Industrial and Labour Law Digest, 1926-1959, Annotated 668; Sharma and Goyal, Hospital Administration And Human Resource Management, 5th Ed, PHI Learning, p. 445.</ref>

'''Charles-Édouard Jeanneret''' (twieled fis-6 ta' Ottubru 1887 – miet fis-27 ta' Awwissu 1965), magħruf bħala '''Le Corbusier''' (/lə kɔːrˈbjuːzieɪ/ ''lə kor-BEW-zee-ay'',<ref>{{Ċita web|url=https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|titlu=LE CORBUSIER {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com|data=2022-01-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-10-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220126075540/https://www.lexico.com/definition/le_corbusier|arkivju-data=2022-01-26|url-status=dead}}</ref> bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: [lə kɔʁbyzje]),<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Rose|isem=Steve|data=2008-07-16|titlu=The many contradictions of Le Corbusier|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/jul/17/architecture|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-10-17}}</ref> kien [[arkitett]], disinjatur, pittur, pjanifikatur urban u [[kittieb]] [[Żvizzera|Żvizzeru]]-[[Franza|Franċiż]], u kien wieħed mill-pijunieri ta' dik li issa titqies bħala l-arkitettura moderna. Huwa twieled fl-Iżvizzera u sar ċittadin Franċiż fl-1930. Il-karriera tiegħu damet ħames deċennji, fejn huwa ddisinja binjiet fl-[[Ewropa]], fil-[[Ġappun]], fl-[[Indja]], kif ukoll fl-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] u fl-[[L-Amerika t'Isfel|Amerka t'Isfel]].<ref>Birksted, Ian (2009). ''Le Corbusier and the Occult''. Cambridge, Mass.: MIT Press. ISBN <bdi>9780262026482</bdi>.</ref> Huwa kien tal-fehma li "l-għeruq tal-arkitettura moderna nibtu minn Viollet-le-Duc".<ref>Froissart, Rossella (2011). ''Avant-garde et tradition dans les arts du décor en France. Lectures critiques autour de Guillaume Janneau'' (bil-Franċiż). Université de Provence - Aix-Marseille. p. 73.</ref>

{{Nebbieta|Ambjent}}
'''No Cav''' huwa terminu ġurnalistiku użat <ref name=":5">{{Ċita web|url=https://www.iltirreno.it/massa/cronaca/2014/05/18/news/salviamo-le-apuane-i-no-cav-occupano-il-monte-carchio-1.9252452|titlu=«Salviamo le Apuane», i No Cav “occupano” il monte Carchio|sit=Il Tirreno|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21.<ref name=":13">{{Ċita web|url=https://it.ejatlas.org/conflict/la-devastazione-delle-alpi-apuane-a-causa-dellescavazione-del-marmo|titlu=La distruzione delle Alpi Apuane a causa dell'estrazione del marmo {{!}} EJAtlas|kunjom=EJOLT|sit=Environmental Justice Atlas|lingwa=it|data-aċċess=2022-08-08}}</ref> Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-[[Barriera|barrieri]] tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.

'''Johann II Bernoulli''' (18 ta' Mejju 1710, [[Basel]] – 17 ta' Lulju 1790, Basel), magħruf ukoll bħala '''Jean''', kien matematiku [[Żvizzera|Żvizzeru]], l-iżgħar mit-tliet ulied subien ta' [[Johann Bernoulli]]. 

'''Luttu nazzjonali''' hija ġurnata li gvern ta' pajjiż jiddekreta li tkun uffiċjalment immarkata b'[[luttu]] u attivitajiet ta' tifkira jiġu osservati flimkien mal-maġġoranza tal-poplu tal-pajjiż. Ġranet bħal dawn jinkludu dawk li mmarkaw il-[[mewt]] jew il-[[funeral]] ta' figura jew figuri rinomata minn dak il-pajjiż, jew l-anniversarju mill-mewt jew imwiet ta' dawn, jew tifkira ta' [[diżastru naturali|diżastri naturali]], etċ.

'''Lingwa Awżiljari Internazzjonali''' magħrufa ukoll bħala '''Lingwa Awżiljari''' (fil-qosor '''IAL'''), hija lingwa maħluqa għall-komunikazzjoni bejn nies ta' nazzjonijiet differenti li m'għandhomx l-istess lingwa, biex tiġi mitkelma bħala t-tieni lingwa ta' għajnuna komunikattiva internazzjonali. Għalkemm idea antika ħafna, l-IAL tqieset għall l-ewwel darba fuq bażi teoretika serja mil-Lingwisti [[Edward Sapir]] u [[Otto Jespersen]] fil-bidu tas seklu li għadda. B'mod speċjali, il-ħsibijiet ta' Sapir għadhom siewja sa llum. L-argumenti tal-[[konstruttivismu|filosofija konstruttivista]] ikomplu jsaħħu dawn il-ħsibijiet. Dan l-artiklu jagħmel emfasi fuq ir-rwol tal-[[krejattività]] konxja fil-lingwa. Fl-istess waqt irid jingħadd li, minħabba il-kumplessità tal-Lingwa, il-lingwisti saru joqgħodu ħafna aktar attenti li ma jagħmlux dikjarazzjonijiet daqshekk ġenerali. Fil-fatt ħafna kliem użat hawn huwa problematiku, per eżempju, għadd mhemmx definizjoni ċara fuq x'inhi "sempliċità" u "loġika" fil-lingwa (ara [[#Evalwazzjoni|Evalwazzjoni]]).

Ir-'''Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz''' (bil-Ġermaniż: ''Dessau-Wörlitzer Gartenreich'') huwa [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fil-[[Ġermanja]], li jinsab bejn il-belt ta' [[Dessau]] u r-raħal ta' [[Wörlitz]] fiċ-ċentru tal-Ġermanja. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/534/|titlu=Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-19}}</ref> Huwa l-ewwel u l-ikbar park [[Renju Unit|Ingliż]] fil-Ġermanja u l-[[Ewropa]] kontinentali. Inħoloq fl-aħħar tas-seklu 18 taħt ir-reġġenza tad-Duka [[Leopold III]] ta' Anhalt-Dessau (1740-1817), wara vjaġġ twil lejn l-[[Italja]], in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]], l-Ingilterra fir-[[Renju Unit]], Franza u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] li kien għamel ma' sieħbu l-[[arkitett]] [[Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff]]. Influwenzati bil-kbir mill-ideali tal-[[Illuminiżmu]], huma kellhom l-għan li jitbiegħdu mill-kunċett tal-ġonna formali tal-era Barokka, favur pajsaġġ naturalistiku, bħalma kienu raw fil-Ġonna ta' Stourhead u f'Ermenonville. Illum il-ġurnata l-pajsaġġ kulturali ta' Dessau-Wörlitz jinkludi erja ta' 142 km<sup>2</sup> fi ħdan ir-Riżerva tal-Bijosfera tan-Nofs tal-Elbe fl-istat Ġermaniż ta' Sachsen-Anhalt.

{{stub|Mużika}}

L-'''analisi matematika''' bdiet mill-formulazzjoni rigoruża tal-[[kalkulu infiniteżmali]]. Hija fergħa tal-[[matematika]] li tikkonċentra fuq l-idea tal-[[limitu (matematika)|limitu]]: il-[[limitu ta' suċċessjoni]] jew il-[[limitu ta' funzjoni]]. Tinkludi wkoll it-teoriji tad-[[Derivata|differenzazzjoni]], [[Integral|integrazzjoni]] u [[Meżura (matematika)|meżura]], [[Serje (matematika)|serje infiniti]], u [[funzjoni analitika|funzjonijiet analitiċi]]. L-istudju ta' dawn it-teoriji ħafna drabi jsir fil-kuntest tan-[[numru reali|numri reali]], [[numru kompless|numri komplessi]], u [[Funzjonijiet (matematika)|funzjonijiet]] reali u komplessi. Madankollu, nistgħu niddefinixxu u nistudjaw dawn it-teoriji f'kull [[spazju#Matematika u spazju|spazju]] ta' oġġetti matematiċi li fih hu possibbli li nagħtu definizzjoni ta' "distanza" ([[spazju metriku]]) jew iżjed ġenerali ta' "qrubija" ([[spazju topoloġiku]]).

{{stub|Storja}}

[[Thylamyini]] hija [[tribù]] ta' [[mammiferi]] [[marsupjali]], eżattament l-[[opossum]]i tal-kontinenti [[Amerika]]ni. 

{{TaxoboxIng
| name = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| image = Macroscelides. proboscideus.6869.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
| regnum = [[Annimal|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammiferu|Mammalia]]
| subcklassis = [[Theria]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Afrotheria]]
| ordo = [[Macroscelidea]]
| familia = [[Macroscelididae]]
| genus = ''[[Macroscelides]]''
| genus_authority = Smith, 1829
}}
'''Macroscelides''' huwa [[ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] (is-[[senġi]]jiet), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Macroscelidea]], fil-familja [[Macroscelididae]], fis-sottofamilja [[Macroscelidinae]] ma' żewġ ġeneri oħra ([[Elephantulus]] u [[Petrodromus]]). Dan il-ġeneru sa l-2013 kien meqjus bħala wieħed monotipiku iżda llum iħaddan fih tlett speċijiet estanti (ħajjin). 

{{Wikifikazzjoni}}

{{infobox city}}
'''Český Krumlov''' (pronunzja biċ-Ċek:[ˈtʃɛskiːˈkrumlof]; bil-Ġermaniż: ''Krumau'' jew ''Böhmisch Krumau'') hija belt fir-Reġjun tan-Nofsinhar tal-[[Boemja]] taċ-[[Ċekja]]. Iċ-ċentru storiku tal-belt, iċċentrat madwar il-[[kastell]], ilu meqjus bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] mill-1992 u ngħata dan l-istatus flimkien mad-distrett storiku tal-belt kapitali [[Praga]].<ref name=":0">{{Ċita web|titlu=Historic Centre of Český Krumlov|url=https://whc.unesco.org/en/list/617/|isem1=UNESCO World Heritage|kunjom1=Centre|data-aċċess=2021-03-16|lingwa=en|sit=UNESCO World Heritage Centre}}</ref>

{{Nebbieta|teknoloġija}}
'''Space Shuttle Challenger (OV-099)''' kien [[Space Shuttle|orbiter Space Shuttle]] manifatturat minn [[Rockwell International]] u operat min-[[NASA]]. Imsemmi għal[[l-bastiment kmandanti]] ta’ [[spedizzjoni xjentifika tas-seklu dsatax]] li vvjaġġa mad-dinja, Challenger kien it-tieni orbiter Space Shuttle li tar fl-ispazju wara [[Space Shuttle Columbia|Columbia]], u tnieda [[It-titjira tal-ewwel|fit-titjira tal-ewwel]] tiegħu f’April 1983. Inqered f’Jannar 1986 ftit wara t-tlugħ f’[[inċident]] li qatel is-seba’ membri tal-ekwipaġġ li kienu abbord. Inizjalment manifatturat bħala oġġett tat-test mhux maħsub għat-titjir fl-ispazju, kien utilizzat għall-ittestjar fuq l-art tad-disinn strutturali tal-orbiter tal-Ispace Shuttle. Madankollu, wara li n-NASA sabet li l-pjan oriġinali tagħhom biex jaġġornaw l-[[Space Shuttle Enterprise|Enterprise]] għal titjiriet spazjali jkun jiswa aktar mill-aġġornament ta’ Challenger, l-orbiter ġie ppressat fis-servizz operattiv fil-[[programm Space Shuttle]]. It-tagħlimiet meħuda mill-ewwel titjiriet orbitali ta 'Columbia wasslu biex id-disinn ta' Challenger kellu inqas madum [[Is-sistema tal-protezzjoni termali|tas-sistema tal-protezzjoni termali]] u fuselage u ġwienaħ eħfef. Dan wassal biex kien 1,000 kilogramma (2,200 libbra) eħfef minn Columbia, għalkemm xorta 2,600 kilogramma (5,700 libbra) itqal minn [[Space Shuttle Discovery|Discovery]].

Il-'''Fortizza ta' San Nikola''' (bil-Kroat: ''Tvrđava sv. Nikole'') hija fortizza li tinsab fid-daħla tal-Fliegu ta' [[Sant'Antnin ta' Padova|Sant'Antnin]], qrib il-belt ta' [[Šibenik]] fid-Dalmazja ċentrali, il-[[Kroazja]].

{{Nebbieta|politika}}

'''''Nimbacinus''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]]), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]]. 

f'Val d'Orcia]]
'''Val d'Orcia''' ([valˈdortʃa]) huwa reġjun fit-[[Toskana]], fl-[[Italja]] ċentrali, li huwa estiż mill-għoljiet fin-Nofsinhar ta' [[Siena]] sa Monte Amiata. Il-pajsaġġ pittoresk tal-għoljiet ikkultivati xi kultant jiġi interrott minn xi foss u mill-irħula u l-villaġġi pittoreski bħal [[Pienza]] (rikostruwita bħala "raħal ideali" fis-seklu 15 taħt il-patroċinju tal-[[Papa Piju II]])<ref>Haegen, Anne Mueller von der; Strasser, Ruth F. (2013). "Pienza". ''Art & Architecture: Tuscany''. Potsdam: H.F.Ullmann Publishing. pp. 394–395. ISBN <bdi>978-3-8480-0321-1</bdi>.</ref>, [[Radicofani]] (raħal twelid il-brigant eroj [[Ghino di Tacco]]) u [[Montalcino]] (minn fejn joriġina l-Brunello di Montalcino li huwa meqjus fost l-iktar inbejjed Taljani prestiġjużi).<ref>{{Ċita web|url=https://www.forbes.com/sites/tomhyland/2018/10/08/brunello-di-montalcino-thoughts-on-one-of-italys-greatest-red-wines/|titlu=Brunello Di Montalcino: Thoughts On One Of Italy's Greatest Red Wines|kunjom=Hyland|isem=Tom|sit=Forbes|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-26}}</ref> Il-pajsaġġ ta' Val d'Orcia ġie rrappreżentat f'bosta opri ta[[L-Arti|l-arti]] mill-[[pittura]] [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] sal-fotografija moderna.

'''Palmaria''' hija gżira [[Italja|Taljana]] li tinsab fin-naħa l-iktar fil-Punent tal-Golf ta' [[La Spezia]] fil-[[Baħar Liguri]]. Hija parti minn arċipelagu ta' tliet gżejjer qrib ħafna ta' xulxin li sseparaw min-Nofsinhar tal-art kontinentali tal-Italja f'[[Portovenere]]. Hija l-ikbar gżira minnhom it-tlieta, u l-iżgħar gżira jew gżejra hija [[Tinetto]].

{{TaxoboxIng
| color = pink
| name = Glires
| fossil_range = Kmieni fil-[[Palejoċen]] - Reċenti
| image = Berglemming-drawing.jpg
| image_width = 308px
| image_caption = Lemming tan-Norveġja ''[[Lemmus lemmus]]''
| regnum = [[Animalia]]
| classis = [[Mammal]]ia
| subclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Euarchontoglires]]
| clade = [[Glires]]
| subdivision_ranks = [[Ordni]]jiet
| subdivision = 
*[[Lagomorpha]]
*[[Rodentia]]
}}
 ''Ochotona princeps'' membru tal-klad Glires u speċi tal-ordni Lagomorpha]]
'''Glires''' huwa [[klad]] ta' [[mammiferi]] [[plaċentati]] li jiġbor fih ir-rodituri u l-lagomorfi. Dan il-klad qiegħed ikklasifikat, fil-[[klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]],  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]] u fis-[[superordni]] [[Euarchontoglires]]. 

'''Johan Ludwig William Valdemar Jensen''', magħruf l-iktar bħala '''Johan Jensen''' (twieled fit-8 ta’ Mejju 1859 – miet fil-5 ta’ Marzu 1925), kien matematiku u inġinier Daniż. Huwa kien il-President tal-Għaqda Daniża tal-[[Matematika]] mill-1892 sal-1903.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Jensen/|titlu=Johan Ludwig Jensen - Biography|sit=Maths History|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-08}}</ref>

{{Nebbieta|Ġeografija}}

'''Insettivoru''' (mil-[[Latin]] '''''"nsectum"''''' - '''insetti''' li tfisser insett u '''''"vorare"''''' - '''-voru''' li tfisser taħtaf u tibla l-ikel), huwa definit bħala [[annimal]] b' [[dieta]] li tkun tikkonsisti primarjament jew esklużivament mill-insetti u [[annimali]] żgħar oħrajn (eżempju [[brimba|brimb]] u [[skorpjun]]i). Annimali li jieklu primarjament jew esklużivament insetti, jissejħu '''insettivori obligati'''.

{{Taxobox
| isem = Mimotonidae
| stampa = Gomphos Lagomorfu primitiv.jpg
| daqs_stampa = 240px
| deskrizzjoni_stampa = Rikostruzzjoni ta' ''[[Gomphos elkema]]'', speċi ta' lagomorfu fil-familja Mimotonidae
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammiferu|Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = [[Euarchontoglires]]
| ordni = [[Lagomorpha]]
| familja = [[Mimotonidae]]
| grad_sottodiviżjoni = [[Ġeneru|Ġeneri]]
| sottodiviżjoni =
*''[[Anatolmylus]]''
*''[[Gomphos]]''				
*''[[Hypsimylus]]''
*''[[Mimotona]]''
}}
'''Mimotonidae''' hija familja estinta ta' [[mammiferu|mammiferi]] (il-lagomorfi), fil-klassi [[Mammalia]], fis-sottoklassi [[Theria]], fl-infraklassi [[Eutheria]] (il-plaċentati), fl-ordni [[Lagomorpha ma' erba' familji oħra ([[Mimolagidae]] u [[Prolagidae]] estinti u [[Ochotonidae]] u [[Leporidae]] rappreżentati b'bosta speċi ħajjin).

'''Gammelstad''', magħrufa wkoll bħala l-'''parroċċa ta' Gammelstad''', (bl-Iżvediż: '''''Gammelstads kyrkstad''''') hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] li tinsab ħdejn il-belt ta' [[Luleå]], l-[[Żvezja|Iżvezja]], fin-naħa tat-Tramuntana tal-[[Golf ta' Bothnia]]. Hija l-aqwa eżempju ppreservat tal-parroċċi li fl-imgħoddi kienu mifruxa kullimkien fit-Tramuntana tal-[[Skandinavja|Iskandinavja]].

{{coord|31|46|20.56|N|35|12|16.29|E|display=title}}

.]]
 li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.]]{{Nebbieta|Kultura}}
Il-'''kittieb '''huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-[[lingwa]]  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali. 

L-'''Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku''' jew l-'''UNAM''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Universidad Nacional Autónoma de México'', UNAM) hija università pubblika tar-riċerka fil-[[Belt tal-Messiku]], il-[[Messiku]]. B'mod konsistenti tiġi kklassifikata bħala waħda mill-aqwa universitajiet fl-Amerka Latina<ref>{{Ċita web|url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/latin-american-university-rankings/2023|titlu=QS Latin America University Rankings 2023|sit=Top Universities|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.forbes.com/sites/karstenstrauss/2017/10/10/the-top-10-universities-in-latin-america-in-2017/|titlu=The Top 10 Universities In Latin America In 2017|kunjom=Strauss|isem=Karsten|sit=Forbes|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.eluniversal.com.mx/english/unam-among-best-universities-world|titlu=The UNAM is among the best universities in the world|data=2019-06-19|sit=El Universal|lingwa=es|data-aċċess=2022-10-23}}</ref>, fejn hija wkoll l-ikbar f'termini ta' ammont ta' studenti.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Hollander|isem=Kurt|data=2008-01-27|titlu=A Campus Serves as a Needed Oasis in a Crowded City|url=https://www.nytimes.com/2008/01/27/travel/27heads.html|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Parti mill-kampus prinċipali tal-UNAM fil-Belt tal-Messiku, magħrufa bħala ''Ciudad Universitaria'' (Belt Universitarja), hija [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1250/|titlu=Central University City Campus of the &lt;i&gt;Universidad Nacional Aut&oacute;noma de M&eacute;xico&lt;&#x2f;i&gt; &#x28;UNAM&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Din il-parti ġiet iddisinjata minn uħud mill-iżjed [[Arkitett|arkitetti]] rinomati tal-Messiku tas-seklu 20 u ospitat il-[[Logħob Olimpiku tas-sajf]] tal-1968. Fil-kampus prinċipali ġew impittra affreski minn uħud mill-iżjed artisti rinomati fl-[[Storja|istorja]] tal-Messiku, fosthom [[Diego Rivera]] u [[David Alfaro Siqueiros]]. B'rati ta' aċċettazzjoni li normalment ikunu taħt l-10 %, l-UNAM hija magħrufa wkoll għall-proċess ta' aċċettazzjoni kompetittiv tagħha.<ref>{{Ċita web|url=https://blog.diegovalle.net/2014/04/analisis-exam-de-admision-unam.html|titlu=Analysis of the UNAM’s entrance exam|kunjom=Valle-Jones|isem=Diego|data=2014-04-07|sit=Diego Valle-Jones's Blog|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-23}}</ref> Ir-rebbieħa Messikani kollha tal-[[Premju Nobel]] kienu studenti jew għallmu fl-UNAM.<ref>{{Ċita web|url=https://canada.unam.mx/en/history/|titlu=History|lingwa=en-CA|data-aċċess=2022-10-23}}</ref>