{{Hûrek}}

{{Agahîdank komên etnîkî
| navê rastî         = Οι Κούρδοι στην Ελλάδα
| dîroka gelhe       = 
| gelhe              = 40,000 (texmînkirina sala 2016an)<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.institutkurde.org/kurdorama |sernav=Diaspora Kurde |tarîx=2016-09-16 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-04-25 |roja-arşîvê=2016-09-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160916130036/http://www.institutkurde.org/kurdorama |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref>
| ziman              = Bi zikmakî: [[Zimanê kurdî]] {{!}} Zimanê duyem: [[Zimanê yewnanî]]
| komên têkildar     = [[Yewnan]], [[Tirk]], [[Albanên Yewnanistanê]]
| dîn                = [[Îslam]]
}}

{{hezîran}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

{{Taxobox
| name = Silq, silk, pincar
| image =Beta_vulgaris_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-167.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = ''Beta vulgaris vulgaris''
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Caryophyllales]]
| familia = [[Chenopodiaceae]]
| genus = ''[[Beta]]''
| species = '''''B. vulgaris'''''
| binomial = ''Beta vulgaris''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]]
}}

{{Agahîdanka giştî}}
'''Pevçûna Îsraêl û Filistînê''', pirsgirêk, pevçûna leşkerî û siyasî ye ku li herêma Levantê (Şamê) berdewam e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/ |sernav=BBC NEWS |malper=news.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2023-10-09 }}</ref> Pirsgirêk di nîvê sedsala 20an de dest pê kiriye ku yek ji dirêjtirîn pevçûnên domdar ên cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://divinity.duke.edu/about/contact-duke-divinity-school/faculty/staff/chris-rice |sernav=Chris Rice {{!}} Duke Divinity School |tarîx=2016-02-06 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-10-09 |roja-arşîvê=2016-02-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160206181425/https://divinity.duke.edu/about/contact-duke-divinity-school/faculty/staff/chris-rice |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://polisci.columbia.edu/people/profile/78 |sernav=Virginia Page Fortna {{!}} Department of Political Science |tarîx=2016-01-31 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-10-09 |roja-arşîvê=2016-01-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160131022120/http://polisci.columbia.edu/people/profile/78 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=4CNVmZIen3AC&pg=PA8 |sernav=Fratricide in the Holy Land: A Psychoanalytic View of the Arab-Israeli Conflict |paşnav=Falk |pêşnav=Avner |tarîx=2005-02-17 |weşanger=Terrace Books |isbn=978-0-299-20253-8 |ziman=en }}</ref> Hewldanên cûrbecûr ji bo çareserkirina kêşeyê wekî beşek ji pêvajoya aştiyê ya Îsraêl-Filistîn, ligel hewildanên din ên ji bo çareserkirina nakokiya berfireh a ereb û îsraêlî hatine kirin. Daxuyaniyên giştî yên îdiayên li ser welatê cihûyan li [[Dewleta Filistînê|Filistînê]] ku di nav wan de yekemîn [[Kongreya Siyonîst]] a 1897 û Danezana Balfour a sala 1917an piştî pêlên koçberiya cihûyan a herêmê tengezariyên destpêkê daye destpêkirin. Piştî [[Şerê Cîhanî yê Yekem|Şerê Cîhanê yê Yekem]], di Mandaya Filistînê (cûreyek destûra bingehîn) ji bo ku "li Filistînê damezrandina maleke neteweyî ji bo gelê cihû" binbaritiyek mecbûrî cih digirt. Aloziyên di navbera cihû û ereban de ber bi nakokiyên mezhebî yên vekirî ve diçe. [[Plana Parçebûnê ya 1947an a Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Filistînê]] qet nekete meriyetê ev dibe sedema şerê Filistînê ya salên 1947-1949an.

'''Geliyê Sora''' ({{bi-tr|Güneli}}), gundekî girêdayî navçeya [[Mêrdîn]]ê [[Nisêbîn]]ê ye ku ji aliyê [[dewlet]]a [[tirk]] ve hatiye valakirin.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}

{{derbar|parçeya Kurdistanê ya ku dikeve sînorên Sûriyê|Ji bo Rêveberiya xweser a rojavayê|Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê}}
{{Kêm|tarîx=nîsan 2024}}
{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

'''Konên aşîtiyê''' an jî weke ku di nav xelkê de tê gotin "konên çareseriya demokratîk yên çareserkirina pirsgirêka kurd". Li [[Kurdistan]]ê di [[Newroz]]a 2011an de ji aliyê dayikên kurd yên aşîtiyê ve hatine avakirin. Dayikên kurd, ji bo ku pêşî li wî serê ku heya bigirin, hertimî di nav tevgerekê de bûn. Ew kirina wan ya dawiyê ya di 2011an de bû. Dewleta tirk, di wê newrozê de bidest operasyonan li ser gerîla kir û di roja komkujiya kurda roja Helebçê de roja 16 adarê 2011an de sê ciwanên kurd kuştin. Helîme Baş û Halît dag du ji wan ciwanên kurd bûn. Halît zewicî bû û bavê du keçan bû û ji [[Mahsertê]] bû. Kurdistaniyan ew weke ´pekrawanên newrozê´ himbêzkirin û wisa denezandin.

{{cudakirin}}
Pir manên '''J''' (ya '''J''') hene.
* Herfê '''J''', seke [[J (tîp)]].
* Berê di [[kîmya]] da '''J''' kurtenavê [[Îyod]] bû, îro kurtenavê xwe [[I]] ye.
* Di [[fîzîk]] da '''J''' kurtenavê [[Joule]] e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Marktoberdorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ostallgäu]]
}}
'''Marktoberdorf''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Henarey Serû
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlawe]]
| nahiye             = [[Herîr]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Henarey Serû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Henarey Serû''', gundekî bi ser [[Herîr]]a navçeya [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlaweyê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref><ref>http://krso.net</ref>.

{{Agahîdank gund
| nav                = Mehmûle
| navê_din           = Meḧmûle
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qerexan]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Mehmûleyî]], xelkê Mehmûlê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Mehmûle''', '''Meḧmûle''', gundekî bi ser [[Qerexan, Xaneqîn|Qerexana]] navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

'''Vahyazdata''' navê serhildêrekî persî bû ku di dema [[Daryûs I|Daryûsê Mezin]] de li [[Persiya]]yê serî hilda bû. Daryûs artêşeke ji medî û persiyan dişîne ser hêzên Vahyazdata. Serdarê ku Daryûs şandî, [[Artavardiya]] li bajarê [[Raxa]] ya Persiya bi Vahyazdata re şer dike. Artavardiya wî têk dibe lê ew direve. Piştre di şerekî din de ew dîl tê girtin. Hinga wî diênin ji Daryûs re, ew Vahyazdata bi îşkenceyê dikuje.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| esil               = [[Kurd]]
}}
 
'''Nalîn Pekgul''', (1967) siyasetmedarêkî [[swêd]]î ye ku li bajarê Batmanê li [[bakûrê Kurdistan]] ji dayik bû ye.

'''Cemiyeta Tealiya Kurd''', ([[tirkî]]: ''(Kürt) Kürdistan Teali Cemiyeti'') ango ''Komeleya Bilindbûna Kurd'', rêxistineke siyasî ya [[kurd]]an bû û di sala 1918 an 1919an de li [[Stembol]]ê hat damezrandin. Çend endamên wê berê endamên [[Cemiyeta Teawun û Teraqiya Kurd]] bûn. 

{{Agahîdank çiya|name=خان تەنگری|photo=Vue globale du versant N du khan Tengri.jpg|photo_caption=|map=Kyrgyzstan#Kazakhstan#China#China Xinjiang|map_caption=|location=ڕۆژئاوای [[چین]]، ڕۆژهەڵاتی [[قیرغیزستان]]، باشووری ڕۆژهەڵاتی [[کازاخستان]]|label_position=چەپ|elevation_m=٧٠١٠|elevation_ref=|prominence_m=١٦٨٥|prominence_ref=<ref name="peaklist">[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/StansP1500m.html "The Central Asian Republics: Ultra-Prominence Page"]. Peaklist.org. Retrieved 2014-05-26. This prominence figure is based on the elevation of 6995m.</ref>|listing=|range=[[تیان شان]]|coordinates={{Koord|42|12|39|N|80|10|30|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|topo=|coordinates_ref=|type=|age=|first_ascent=|easiest_route=|other_name=|koordînat={{Koord|42|12|39|N|80|10|30|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|wêne=Vue globale du versant N du khan Tengri.jpg|zincîreçiya=Tiyan Şan|bilindayî=7.010|cih=rojavayi [[çîn]]، rojhilati [[qirgizstan]]، başuri rojhilati [[qazaxistan]]}}

'''Silaxur''' herêmeke li Başurê kurdistanê ye. bajarên mezine yên vî herêmê [[Malayîr]], [[Nahavend]], [[Borujird]] in. 

{{Tîrmeh}}

{{Orphan|date=îlon 2021}}

'''Şukrî Gulmuş''' ''(navê fermî yê bi tirkî: Şükrü Gülmüş)'' yek ji nivîskar, û rojnamevanên [[Kurd]] e. Endamekî berê yê [[PKK]]ê bû. 

'''Weşanên Evra''' (bi almanî: EVRA VERLAG Druck & Vertrieb GmbH, Berlin) Di navbera salên '''2003-2007'''an de, li [[Berlîn]]ê pirtûkên [[kurdî]], [[tirkî]] û [[almanî]] diweşandin û ji zimanên din jî, gelek berhemên hêja li zimanê kurdî wergerandin. Wekî din, hinek nivîskar û wergerên kurd jî, di vê weşanxaneyê de ji bo wergerandina pirtûkan û nivîsandina bi awayê rast û edebî, ji aliyê mamosta Zeynel Abidîn Han û hevalên wî yên momosta ve hatin perwerde kirin. Hinek nivîskarên kurd jî, cara pêşîn bi saya vê weşanxaneyê derfet dîtin ku berhemên xwe bidin weşandin û bigihînin ber destê xwendekaran. Lê paşê, ji ber hinek sebebên aborî û taybet, Weşanxaneya Evra, di dawiya sala 2007an de, hat girtin. Xwediyê weşanxaneyê werger, nivîskar û helbestvanê kurd birêz [[Zeynel Abidîn Han]] bû. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wêneyê ala         = Flag of Yorkshire.svg
| wêneyê nexşe       = Yorkshire - British Isles.svg
| wikidata           = Q163
| navê binebeş2      = {{ala|Îngilistan}}
| awayê binebeş2     = Welat
}}{{Wergerîne|en|ziman2=de|ziman3=fr}}'''Yorkshire''' wîlayetek e li [[Înglistan]]ê. Yorkshire wîlayeta [[brîtanî]] ya herî mezin e.<gallery>
Wêne:2013 Rainbow over Washfold.jpg|{{Girêdan|Washfold|en}}
</gallery>

{{Taxobox
| name = Xurnûf
| image =Xurnûf.JPG
| image_width = 240px
| image_caption = Fêkiya xurnûfê
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Dicotyledon|Magnoliopsida]]
| ordo = [[Fabales]]
| familia = [[Fabaceae]]
| subfamilia = [[Mimosoideae]]
| tribus = [[Mimoseae]]
| genus = '''''Prosopis'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = 
}}

{{hezîran}}

'''Împerator Gaozu''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 漢高祖; pinyin: ''Gāo Huángdì''; [[Berî zayînê|B.Z.]] 256-1ê hezîrana 195 [[Berî zayînê|B.Z.]]) anjî navê ratîn '''Liu Bang''' (劉邦), damezrîner û yekem împaratorê [[xanedana Han]] ya [[Çîn]] e. Di navbera B.Z. 202 - B.Z. 195an de împeratorî kirîye. Gaozu di [[dîrok]]<nowiki/>a Çînî de yek ji wan çend damezrênerên xanedane ku bi eslê xwe [[gund]]<nowiki/>î ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/biography/Gaozu-emperor-of-Han-dynasty |sernav=Gaozu {{!}} emperor of Han dynasty |malper=Encyclopedia Britannica |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2020-05-28 }}</ref>

{{Bêçavkanî}}{{Quran}}
'''Cuz''', ([[erebî]]: جزء, gelejmar: اجزاء aczâ) ji beşên [[Quran]]ê re tê gotin.
Di bêhtirê Qur'anên çapkirî de yek cuz dibe 20 rûpel.

'''Xilyas yan kî Xizir û Rojeyê Xizirî'''

'''Rêzedîrok''' an jî '''Demname''' ({{bi-en|''Timeline''}}), riya dîmenkirinên lîsteya bûyeran li gor kronolojiyê, hin caran jî wekî berhemên projeya behs e. Ev bêhtirê nîşandanên forma grafîka barek dirêj a etîketa bi dîroka kêleka xwe û bi piranî bûyerên etîketa li ser xalên ku ew ê pêk hatin. 

{{Agahîdank xwedawend
| cure               = yewnan
| hevjîn             = [[Zeus]]
}}

{{Ev gotar|di derbarê  '''Çiyayê Nemrûdê''' de ye. Ji bo bikaranînên din hûn dikarin li [[Nemrûd (cudakirin)]] binêrin.}}
{{Agahîdank çiya
 | nav            = Nemrûd
 | nav1           = 
 | wêne           = Nemrut Dagi winter.jpg
 | wêne_sernav    = Dîmenek di dema zivistanê de ji korta volkana Çiyayê Nemrûdê.
 | bilindayî      = 2 948
 | cih            = [[Tetwan]], [[Bidlîs]], [[Bakurê Kurdistanê]]
 | zincîreçiya    = 
 | nexşeya_cihan  = #Bidlîs#Bakurê Kurdistanê#Rojhilata Navîn 
 | koordînat      = {{Koord|38|37|0|N|42|14|0|E|type:mountain|display=inline, title}}
 | cure           = [[Stratovolkan]]
 | çalakbûna_dawî = [[1692]]
}}
'''Çiyayê Nemrûdê''' yan jî '''Çiyayê Nemrûd a Bidlîsê''', yek ji stratovolkan û yek ji çiyayên herî bilind ên li [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku dikeve aliyê rojavayê navçeya [[Tetwan]]a [[Bidlîs]]ê û dikeve aliyê rojavayê [[Gola Wanê]]. Çiyayê Nemrûdê çiyayeke volkanîk ên razandî ye ku çalakiya herî dawî di sala 1692an de pêk hatiye. Bilindbûna çiyayê 2948 mêtre ye û bi sekana çalakiyên [[volkan]]îkî, bi daketina madeyên volkanê re kortaleke li serê çiyayê pêk hatiye û piştre bi barina [[baran]] û [[berf]]ê re veguheztiye goleke krater û [[Gola Nemrûdê|Gola Krater a Nemrûdê]] ya îro derketiye holê.

{{Agahîdank welat
 | nav               = Україна<br />Ukraina
 | navê_fermî        = 
 | navê_kurdî        = Ûkrayna
 | al                = Flag of Ukraine.svg
 | nîşan             = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | sirûda_netewî     = Ще не вмерла України ні слава, ні воля
 | cîh               = Europe-Ukraine (disputed territory).svg
 | zimanên_fermî     = [[Zimanê ûkraynî|Ûkraynî]]
 | zimanên_tev       = 
 | sîstema_siyasî    = 
 | serxwebûn         = 
 | paytext           = [[Kyîv]]
 | serok_komar   = [[Volodîmîr Zelenskî]] (Володимир Зеленський)
 | serok_wezîr       = [[Denys Shmygal]] (Денис Шмигаль)
 | rûerd             = 603.628
 | gelhe             = 46.372.700 (2008)
 | berbelavî         = 77
 | dirav             = Hryvnia ([[UAH]])
 | dem               = UTC+2
 | nîşana_înternetê  = .ua
 | koda_telefonê     = +380
 | nexşe             = 
 | nexşe_sernav      = 
}}
{{Wergerîne|es|ziman2=bs|ziman3=hr|bijartî=1}}
'''Ûkrayna''' (bi [[zimanê ûkraynî|ûkraynî]]: Україна, ''Ukraina'' [ukrɑˈjinɑ]) [[welat]]ekî li [[Ewropa]]ya [[Ewropaya Rojhilat|Rojhilat]] e. Yek ji dewletên berê yê [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst]] e. [[Paytext]]a wê [[Kyîv]] e.

{{Sêwî|tarîx=kanûna pêşîn 2020}}

'''Nirxandin.com''' malperek ser "[[Nirxandin]], danasîn û [[rexne|rexneyên]] [[wêje|wêjeyî]]" e. Nirxandin.com yekemîn û tekane malpera rexnegirî, danasîn û nirxandina wêjeya kurdî ye. Malper wekî  '''Atolyeya Wêjeya Kurdî'''  tê bikaranîn û endamên malperê xebatên xwe bi hev re dikin.

{{bêçavkanî}}
{{jînedank
| wêne               = George bernard shaw.jpg
| sernavê_wêne       = Shaw di sala 1915an de
| cihê_jidayikbûnê   = [[Portobello, Dublin|Portobello]], [[Dublin]], [[Îrlenda]]
| cihê_mirinê        = {{Ill|Ayot Saint Lawrence|en|Ayot St Lawrence}}, [[Herfordshire]], [[Înglistan]]
}}

{{Agahîdank bajar
 | nav           = Andorra la Vella
 | navê_fermî    = 
 | mertal        = Escut d'Andorra la Vella.svg
 | al            = Flag of Andorra la Vella.svg
 | nexşeya_cihan = Andorra
 | nc_relief     = erê
 | nc_firehî     =
 | koordînat     = {{Koord|42|30|00|N|1|30|00|E|display=inline, title}}
 | welat         = {{ala|Andorra}}
 | şaredar       = 
 | gelhe         = 23.505
 | gelhe_sal     = [[2010]]
 | berbelavî     = 1.959
 | rûerd         = 12
 | bilindayî     = 1.011 
 | dem           = 
 | koda_postayê  = 
 | koda_telefonê = 
 | nexşe         = Andorra-Andorra la Vella.png
 | nexşe_firehî  = 87px
 | nexşe_sernav  = Andorra la Vella di Andorra de
 | wêne          = LargeVue-Andorra.jpg
 | wêne_sernav   = Andorra la Vella
 | malper        = {{url|www.comuandorra.ad}}
}}
'''Andorra la Vella''' (bixwîne ''Endorre le Welye''), [[paytext]]a [[Andorra]]yê ye. [[Nifûs]]a bajêr 22.884 e. Rûerda wê 12&nbsp;km² ye û bilindahiya wê ya ji deryayê 1.409 m ye.

'''Zuhang''' ([[Zhuangî]]: Bouxcuengh; çînî: 壮族 Pinyin: Zhuàngzú) komek etnîkî ye, yek ji 56 komên etnîkî yên fermî ya [[Çîn]]<nowiki/>ê ye.  Ew komek mezin a etnîkî ye ku li Çînê li nêzîkî sînorê [[Viyetnam]]<nowiki/>ê li parêzgehên [[Guangxi]] û [[Yunnan]] dijîn.

{{Gulan}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1953|j=1}}
| roja_mirinê = {{Mirin|2|3|2007|1|1|1953|temen=erê}}
| wêne = Nedîm Dagdeviren 1998.JPG
| sernavê_wêne = Nedîm Dagdeviren ligel hevkarekê di sala 1998an de li Kitêbxaneya Kurdî ya Stokholmê
}}

'''Derûnnasiya kognîtîv''' ciwantirîn şaxa zanîstiya derûnnasiyê ye. Di salên 50î de derkete holê. Pêşketina [[sîbernetîk]] û zêdebûna înformasyonan bala psîkologa kişand ser mêjiyê mirov ka mirov dikare modelên sîbernetîkê di mejiyê mirov de bikarbîne an na.

{{Agahîdank gund
| nav                = Xefure
| navê_din           = Ẍefure
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Xefureyî]], xelkê Xefurê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Xefure''', '''Ẍefure''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Bêçavkanî}}

'''Stranbêj''' kesek e ku [[stran]]an dibêje. Navekê din ji bo stranbêjan jî "[[hozan]]" e.

{{Bêçavkanî}}

'''Heftbirrî''', '''heftqat''', '''heftpelik''' cureyekê [[kilor]]ê ye. Li [[Kurdistan]]ê pirranî di mehên [[payîz]] û [[zivistan]]ê de tên xwarin, lewra [[bihar]] û [[havîn]]ê kar heye û hezma heftbirriyê dijwar e. Li tevahiya herêmên [[Kurdistan]]ê, bi navên cuda bin jî tê xwarin.

'''Turhan Yapıştıran''', muzîkarekî [[kurd]] e. Li [[Dêrik]]a çiyayê mazî a girêdayî [[Mêrdîn]]ê [[1963]]'an de ji dayîk bûye. Li [[Navenda Çanda Mezopotamya]] li Stenbolê xebatê xwe di [[Koma Azad]] e didomîne.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}

'''Mahmûd Derwêş''' ({{bi-ar|محمود درويش}}, bi Fransewî Mahmoud Darvich) (jdb. {{jdb|13|adar|1941}} li [[El-Birwah]] a [[Celîl]]  m. {{mirin|9|tebax|2008}} li [[Houston]] ([[Texas]], [[Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê]])) yek ji navdartirîn helbestvanên [[filistînî]] bû.

{{Sernav bi îtalîk}}
Destana şiîrî ya mesnewî ya di salên 1586-1587an de [[Selim Silêman]] nivisiye [[Mele Mehmûdê Bazîdî]] kiriye çîrok. Di dawiya vê berhemê de Mele Mehmûdê Bazîdî dibêje mesnewiya Selîmê Silêman ya 1711 beytên pêkhatî girtiye. Kurdnasa rûs [[Margarita Borissowna Rudenko|Rudenko]] di sala 1963yan de teza xwe li ser vê destanê daye û 1970yî de weşandiye.<ref>Pîrbal, Ferhad: Mela Mehmûdê Bazîdî 1799-1867 Yekemîn Çîroknûs û Pexşanûsî Kurd, Weşanxaneya Aras, Hewlêr, 2000.</ref>

{{Înformasyon
|Danasîn=Wêneyek ji Mor Gabrîelê
|Çavkanî=Ishok Dîrokir
|Xwedî=Ishok Dîrokir
|Dîrok=2008
|Lîsans={{Cc-by-sa}}
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Şehîdxerabe
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Mutluca
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Şehîdxerabeyî]], xelkê Şehîdxerabê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Şehîdxerabe''' ({{1928|شهید خرابه‌ , "Chéhidkharabé" (Şehîdxerabe)}}, {{1946|Şehitharebe}}, {{bi-tr|Mutluca}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

'''Under Construction''' albûmê çarîyem yê rapvanê [[Missy Elliot]] e. Ew albûma di rojê [[12'ê sermawezê]] [[2002]] derket. Labelî [[Elektra Records]] ji wê ra ''Under Construction'' çêkir.

{{nîsan}}

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Îsahak Marogûlov
 | wêne = İsahak Marogulov.jpg
 | sernavê_wêne      = Îsahak Marogûlov
 | roja_jidayikbûnê = [[1868]]
 | cihê_jidayikbûnê = Divin ([[Împeratoriya Rûsî]])
 | roja_mirinê      = [[6'ê rezberê]] [[1933]] 
 | hevwelatî        = {{ala|Yekîtiya Sovyetan}}
 | netewe         = Suryanî
 | pîşe             = [[Zimannas]] û [[Nivîskar]]
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Elazar Menachem Men Shach''' (1 [[kanûna paşîn]] [[1899]] - 2 [[çiriya paşîn]] [[2001]]) rabiyekî navdar ê ultraortodoks bû ku ji destpêka salên 1970an heta mirina xwe serokatiya ortodoksên [[lîtvak]] ên [[nehasîdî]] kir. Wî wekî serokê encûmena [[Moetzes Gedolei HaTorah]] û wekî yek ji sê hevdekanên [[Yeşîvaya Ponevezhê]] li [[Bnei Brak]], li gel [[Shmuel Rozovsky]] û [[Dovid Povarsky]] kar kir. Ji ber cudahî wî yên bi serokatiya [[hasîdî]] ya partiya siyasî [[Agudat Yisrael]] re, bi [[Ovadia Yosef]] re hevalbendî kir û pê re [[partiya Shas]] di sala 1984an de damezrand.

'''Pirtik''' navê çend xwarinan e di [[pêjgeha kurd]] de. [[Kilor]]a wê jî heye. Wekî [[şîranî]] li [[Amed]]ê tê xwarin. Dîsa li [[Botan]] û herêma [[tolhildan]]ê jî ji hin şîraniyan re ''pirtik'' dibêjin. Herçendî hinekê cuda bin, jî têkela wan nêzîkê hevûdu ne.

'''Çiğdem Özgül''' (jdb.{{dîrok|21|çiriya pêşîn|1980}} li gundê [[Qeremêş]] a [[Gimgim]]ê - m. {{mirin|3|çiriya pêşîn|1994}} li heman cihê) keçikeka kurdperwer û zana bû û jiyana xwe bi destên xwe bidawî kir.

Babeta beşê '''jeomorfolojî''' yê erdnîgariyê, bûyerên li [[kada kevirîn]] ([[lîtosfer]]) e. Bûyerên hundir û derve ev in: [[Zelzele]], [[volqan]], [[bûyerên tektonîk]], [[çem]], [[cemed]], [[ba]], [[maşîna pêlan]] û hwd.
{{erd}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Jeomorfolojî| ]]
[[Kategorî:Zanistên Erdê]]
[[Kategorî:Erdnasî]]
[[Kategorî:Erdnîgariya fizîkî]]
[[Kategorî:Topografî]]
[[Kategorî:Sîsmolojî]]

'''Ogooué-Maritime''' parêzgeheke [[Gabon]]ê ye, rûerdê parêzgehê 22.890 km² ye.  Li gor hejmara 2006an nifûsa parêzgehê 137.993 kes e. 

{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}

'''Sedrenc''' (ji [[sanskrît]] ''catír anga'', "ji çar parçeyan pêkhatî anku, ji çar parçeyên leşkerî pêk tê: fîl, erebe, siwar û piyade)" <ref>[[Michael L. Chyet]]: Ferhenga kurmancî-înglîzî.</ref>, bi [[erebî]] û [[farisî]]: ''shatranj'') [[kişik]], [[şetrenc]] an jî [[şaxmat]] lîstikeke gelek kevn a ku ji Hindistanê hatî di sedsala şeşan de ji aliyê [[faris]] û [[ereb]]an ve li Kurdistan û Ewropayê hate belavkirin. Ev lîstik ji bo du kesan e û her yek ji yarîkeran bi 16 [[kevir]]an li ser texteyekî çargoşe dilîzin.

[[Perîdanka qîvaran]] (navê wê bi latînî: ''[[Vanessa cardui]]'', bi îngilîzî: ''[[Painted lady]]''), jê re [[xweşika biboyax]] jî dihê gotin. Dişibite [[Vanessa atalanta]] lê jê cuda ye.

Riwekên çolê hemû riwekên ku li çolê ji xwe berê, bê alîkariyan mîrovan, diçê ne. Riwek jî wek ajalên siftê li çolê ji xwe berê şîn dibûne lê paşê mîrovan çandin û lênêrîna wan hukiriye. Li çolê cureyên riwekan yên ku ji aliyê mîrovan tên bi kar anîn dîsa jî pirin.

'''Behîva tehl''' an '''ajik''' riwekeka bi fêkî ye. Behîva tehl ji behîva şîrin cuda ye. Behîva şîrin yê pelç kesk e; pelçê behîva tehl yê gewr in. Fêkiyên behîva tehl ku hîn yên ngîştî ne tên xwarin. Ku qert dibin dendikên xwe pir tehl dibin nên xwerinê. Behîva tehl yê bi strî ye. Striyê xwe wek pêçiyan drêj in.

{{Agahîdank mirov
 | navê_jidayikbûnê      = Tijen Karaş
 | sernavê_wêne      = Nivîsara [[Konseya Aştiyê ya Serbazî]] ku bi zordestî hate vexwendin 
 | roja_jidayikbûnê      = {{Roja bûyînê|1975|01|28}}
 | cihê_jidayikbûnê      = [[Enqere]], [[Tirkiye]]
 | hevwelatî        = {{TUR}}
 | netewe        = [[Tirk]]
 | pîşe             = Pêşkêşkara nûçeyê
 | televîzyon       = [[TRT1]]
 | perwerde         = [[Zanîngeha Hacettepe]]
 | tê_nasîn         = Ji danezana [[Hewldana derbeya leşkerî ya li Tirkiye 2016]]
}}
'''Tijen Karaş''' (z. {{Roja bûyînê|1975|01|28}}, li [[Enqere]], [[Tirkiye]]), pêşkêşkareke nûçeyan a televîzyona tirkî [[TRT 1]] e.

Navê rasteqîn yê nivîskar-wergervanê '''Resûlê Qereqoçanî''' [[Resûl Yildirim]] e. Li Gundê [[Miramed]] ya [[Kovancilar]] a [[Xarpêt]]ê hatiye dine. Xwendina xweyi pêşin li Miramedê ya navîn ji Li [[îmam Hatîp Lisesi]] ya [[Xarpêt]]ê kiriye. Jiber dîtin û ramanên xweyî polîtîk berî qedandina dibistanê, jê hatiye avêtin. Demekê li gundan feqîtiyê kiriye. Paşê bi awayeki dijwar, Li Germenîstanê bûye penaber.

'''Kefnas''' ({{bi-tr|Çayırlı}} ), gundekî navçe [[Midyad]]a bi ser [[Mêrdîn]]ê ve ye. Gundê ku îro şêniyê wê jê koçber kirine, gundekî ku Êzidîya ye.

{{bi zazakî|Algorîtma (kirmanckî)}}
'''Algorîtma''' awayekî çareserkirina pirsgirêkek taybetî an gihîştina armanceke taybetî ye.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank hunermend 
| navê_jidayikbûnê         = Tufan Derince
| cihê_jidayikbûnê =  [[Amed]], {{KUR}}
| paşbingeh           = solo_singer
| cure                = Muzîka gelêrî ya kurdî
| pîşe                = [[helbestvan]], [[stranbêj]], [[hilbestandin]]
| amûr              = [[Piyano]], [[tembûr]], [[bilûr]], [[def]]
| salên_çalak         = 2005- didome
| şirketa_muzîkê               = Aşanlar Muzik Yapım
}}

{{Agahîdank nivîskar
 | nav              = 
 | navê_rastî       = <!-- Navê bi zimanê zikmakî heke ji rûpelê cuda be-->
 | bernav           = 
 | wêne             = 
 | mezinahiya_wêne  = 
 | sernavê_wêne     = 
 | pîşe             = [[Nivîskar]] , [[helbestvan]]
 | navê_jidayikbûnê =
 | roja_jidayikbûnê = [[1961]]
 | cihê_jidayikbûnê = 
 | roja_mirinê      = 
 | cihê_mirinê      = 
 | koordînatên_cihê_goristanê =
 | netewe           = 
 | hevwelatî        = 
 | perwerde         = 
 | destûrname       = 
 | ziman            = <!-- Zimanê nivîsê -->
 | tevger           = <!-- Tevgera wêjeyî -->
 | şêwe             = <!-- Şêweya wêjeyî -->
 | serdem           = 
 | salên_çalak      = 
 | berhem           = <!-- Berhemên navdar -->
 | bandorbar        = 
 | bandorker        = 
 | hevjîn           = <!-- zewicî -->
 | partner          = <!-- nezewicî -->
 | bav              = 
 | dê               = 
 | zarok            = 
 | malper           = <!-- bi vî awayî: {{URL|mînak.com}} -->
 | şanenav          = <!-- îmze -->
 | mezinahiya_şanenavê =  
 | modul            = 
 | jêrenot          = <!-- Agahiyên din (bûyer, ...) -->
}}
'''Seyid Feysel Moctevî''' (1961) [[nivîskar]] û [[helbestvan]]ek e.

{{Agahîdank jînenîgarî2
}}
'''Ferdinand Edouard Buisson''' (jdb. {{jdb|20|kanûna pêşîn|1841}} li [[Parîs]] — m. {{mirin|16|sibat|1932}} li [[Parîs]]) [[pedagog]] û [[siyasetmedar]]ekî [[fransî]] bû.

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
'''Alfabeya kurdî ya latînî''' ji bo nivîsandina çend zaravayên kurdî tê bikaranîn.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Flörsheim-Dalsheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Flörsheim-Dalsheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Maneyên din|Mezra}}
{{Agahîdank gund
| nav                = Mezra
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Mezra
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Mezrayê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Mezra''' ({{1928|مزرعه‌ , "Mezréa" (Mezree)}}, {{1946|Mezraa}}, {{bi-tr|Mezra}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

{{Agahîdank navçe
|nav             = kakawend
|parizgeh        = luristan
|xêlek           =23000
|welat           = îran}}
'''Kakawen''' qezake ([[bexş]]) navçeya [[Dilfu]] ya li parêzgeha [[Luristan]]ê ye. Navê xwe ji eşîra lekan a [[kakawen]] girtiye. Gelheyê vê qezayê di sala 2006an de tevayî 23,598 kes bûye. Qeza li çar gundistanan belav dibe: [[Kakawena Rojhilatî]], [[Kakawena Rojavayî]], [[Îtîwena Bakurî]] û [[Îtîwena Başurî]]. Gelê qezayê hemû kurdên [[yarsan]] ên [[lekî]]axiv in. 
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Lekistan]]
[[Kategorî:Luristan]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Niederwinkling
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Straubing-Bogen]]
}}
'''Niederwinkling''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Straubing-Bogen]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

]]
'''Agnostîsîzm''' an jî '''nezanîparêzî''' bizaveke [[felsefe|felsefî]] ye ku di sedsala 19an de hatiye çêkirin. Li gorî boçûna vê felsefeyê mirov ji aliyê dînî ve nikare bizanibe ka Xweda heye yan na<ref>[http://skepdic.com/agnosticism.html Carroll, Robert (2009-02-22). "agnosticism" ''The Skeptic Dictionary''] skepdic.com. piştrastkirina çavkaniyê:13ê îlonê 2015.</ref> û ji aliyê zanistê ve jî nizane gerdûn çawa hatiye afirandin. Bi giştî ev felsefe bi awayekî gumanbar li tiştan dinêre. Ateîzm û agnostîsîzm ne heman tişt in. Ji ber ku boçûnek dibêje Xweda nîne, û ya din dibêje hebûn û nebûna Xwedê nikare were zanîn. Kesên xwediyê vê boçûnê weke agnostîk têne binavkirin. Gotina agnostîk, ji zimanê [[yewnanî]] tê û ew dikare weke "kesê/a bêzanebûn" were wergerandin. Gotina agnostîk cara yekem ji aliyê biyologê îngilîz [[Thomas Henry Huxley]] ve di sala 1869an de hatiye bikaranîn.<!--probably?--><!--
    --><ref name="Hepburn">{{Jêder-ensîklopedî |sernav=Agnosticism |pêşnav=Ronald W. |paşnav=Hepburn |weşanger=MacMillan Reference USA (Gale) |edîtor=Donald M. Borchert |sala-orîjînal=1967 |sal=2005 |çap=2 |ensîklopedî=[[Encyclopedia of Philosophy|The Encyclopedia of Philosophy]] |cild=1 |rûpel=92 |isbn=0-02-865780-2 |jêgirtin=In the most general use of the term, agnosticism is the view that we do not know whether there is a God or not. }} (page 56 in 1967 edition)</ref> Li gorî Huxley agnostîsîzm ne baweriyek e, lê rêbazek e û ew rêbaz jî girêdayî aqil e.

'''Neolîtîka berî Cervaniyê''' ({{bi-en|''Pre-Pottery Neolithic''}}; salên 10.000-6.500 {{bz}}) demên destpêka neolîtîkê li herêmên [[Levant|Levend]] û [[Mezopotamya|Mezopotamyaya jorîn]] a [[Hîlala Berhemdar]] temsîl dike.<ref name="MC">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=j3BQDwAAQBAJ&pg=PA197 |sernav=World Prehistory and Archaeology: Pathways Through Time |paşnav=Chazan |pêşnav=Michael |tarîx=2017 |weşanger=Routledge |isbn=9781351802895 |rûpel=197 |ziman=en }}</ref><ref name="PNAS09">{{Jêder-kovar |paşnav=Kuijt |pêşnav=I. |paşnav2=Finlayson |pêşnav2=B. |tarîx=Jun 2009 |sernav=Evidence for food storage and predomestication granaries 11,000 years ago in the Jordan Valley |kovar=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |cild=106 |hejmar=27 |rr=10966–10970 |bibcode=2009PNAS..10610966K |doi=10.1073/pnas.0812764106 |issn=0027-8424 |pmc=2700141 |pmid=19549877 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://antiquity.ac.uk/projgall/ozkaya/ |sernav=Körtik Tepe, a new Pre-Pottery Neolithic A site in south-eastern Anatolia |paşnav=Ozkaya |pêşnav=Vecihi |tarîx=June 2009 |weşanger=Antiquitey Journal, Volume 83, Issue 320 }}</ref><ref name="auto">Richard, Suzanne ''Near Eastern archaeology'' Eisenbrauns; illustrated edition (1 Aug 2004) {{ISBN|978-1-57506-083-5}} p.244 </ref> Neolîtîka berî Cervaniyê di nav Neolîtîka A ya berî Cervaniyê (10000 – 8800 bz) û Neolîtîka B ya berî Cervaniyê (8800 – 6500 bz) de hatiye teqsîmkirin.<ref name="MC2">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=j3BQDwAAQBAJ&pg=PA197 |sernav=World Prehistory and Archaeology: Pathways Through Time |paşnav1=Chazan |pêşnav1=Michael |tarîx=2017 |weşanger=Routledge |isbn=9781351802895 |rûpel=197 |ziman=en }}</ref><ref name="auto2">Richard, Suzanne ''Near Eastern archaeology'' Eisenbrauns; illustrated edition (1 Aug 2004) {{ISBN|978-1-57506-083-5}} p.244</ref> Piştî Neolîtîka berî Cervaniyê heyama [[Neolîtîka Cervaniyê]] dest pê dike.

{{bêçavkanî}}
 paytexta [[Fînlenda]]yê]]

ek kevirkana xwe bi kar tîne li dora 1900-1920]]
'''Kevirkan, kevkan, kevirkanî, kevkanî''' navê [[çek]] û pêlîstokek e. Gelek binavkirinên wê yên din jî hene. Ji bo zarokên mezin û kesên temenmezin e. Herwiha alaveke şer ê kevn e jî.

'''Ksîlem''' yan jî '''''xylem''''' ({{bi-ckb|زایلیم}}, ''zaylîm'' (bilevkirina îngilîzî ya peyva ''xylem'' e<ref>{{Jêder-malper |url=http://dictio.kurditgroup.org/dictio/xylem |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2017-01-17 |tarîxa-arşîvê=2020-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201022004124/https://dictio.kurditgroup.org/dictio/xylem |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>; {{bi-en|xylem}}), [[şane (biyolojî)|şaneyek]] di riwekan de ye. Xaşîleya xaneyên wê sext û stûr e. Şaneya ksîlem piştî çêbûnê heman dimire û di navenda darê de dibe dep (texte). Ev xaneyên mirî wekî boriyeke dep û navvala ne.

{{Agahîdank navçe
 | Nav                =   '''Yenişehir'''
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         = Yenişehir
 | Wêne               = 
 | Wêne_sernav        = 
 | Welat              =   [[Bakurê Kurdistanê]]<!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkîye]]
 | Parêzgeh           = [[Mêrsîn (parêzgeh)]]
 | Serbajar           = [[Mêrsîn]]
 | Qeymeqam           = 
 | Navê_nîştecihan    = 
 | Hejmara_nahiyan    =   <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      =   233.489<!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = 2014
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 
 | Berbelavî_navçe    = 
 | Gelhe_serbajar     =   955.106<!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= 2014
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 
 | Koda_postayê       = 
 | Koda_telefonê      = 
 | nexşeya_cihan      =
 | koordînat          = 
 | Nexşe              = 
 | Nexşe_sernav       = 
}}
'''Yenişehir''' navçeyeke ser [[Mêrsîn]]ê ye ku dikeve komara Tirkiyeyê.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Bajar-şitil}}
[[Kategorî:Mêrsîn]]
[[Kategorî:Navçeyên Mêrsînê]]

{{Agahîdank hunermend
| navê_jidayikbûnê = Faris
| roja_jidayikbûnê = {{Roja bûyînê û temen|1954|00|00}}
| cihê_jidayikbûnê = Rojava
| wêne             = Faris bavê  fîras
| mezinahiya_wêne  = 200px
| netewe           = Kurd
| cure             = Stlan klasîka kurdî
| pîşe             = Stranbêj
| salên_çalak      = 1981 heta niha
| malper           = 
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Spîgire
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlawe]]
| nahiye             = [[Hîran]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Spîgireyî]], xelkê Spîgirê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Spîgire''', gundekî bi ser [[Hîran]]a navçeya [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlaweyê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref><ref>http://krso.net</ref>.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank jînenîgarî2}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Goldberg-Mildenitz
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Goldberg-Mildenitz''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Kuling''', cureyek ji [[koling]]an e. Li [[Kurdistan]]ê cotyaran bikardianîn, pê gurzên gihayê û barên din dihatin piştkirin. Herwiha hin cureyên wê hebûn ku wekî çek jî dihatin bikaranîn. Nêçîrvanan jî bikaranîne.

[[File:Daniel Goleman - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|thumb|Goleman di sala 2011an de]]
'''Daniel Goleman''' (jdb. [[1946]], li [[Kalîforniya]], [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]]) yek ji derûnnasên navdar ên amerîkayî ye.

'''Dawidxan''' ({{1928|Davoud han (Davudxan)}}, {{bi-tr|Davuthan}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

'''ISBN''' kurtenavê "International Standard Book Number" e û wate '''"Jimara Standarda Navneteweyî ya Pirtûkê"'''. Hejmareke ko ji 10 jimara pêk têt û her [[E-Pirtûk]]ekê, [[pirtûk]]ekê yan berhemên wekî pirtûkan ISBN'eka xweser heye. Ji roja [[1ê kanûna paşîn]] [[2007]] nimrê ISBN bûn 13 pêjimar.<ref>''ISBN Handbuch - Die Internationale Standard-Buchnummer'', ISBN Agentur für Deutschland, [[Frankfurt am Main]], [[2005]], ISBN 978-3-7657-2781-8 [http://www.german-isbn.org/PDF/isbn_13_handbuch.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929021613/http://www.german-isbn.org/PDF/isbn_13_handbuch.pdf|date=2007-09-29}}</ref>

{{Bêçavkanî}}
'''Derûnnasiya gihîştinê''', şaxeke [[derûnnasî|derûnnasiyê]] ye. Derûnnasiya gihîştinê lêkolînên li ser gihîştina mirovan ji beriya jidayîkbûnê heta mirinê, ji xwe re dike mijar û armanc. Kaneke girîng e ji bo [[derûnnasiya klînîkê]]. Derûnnas gihîştinê li klînîkan, li wargehên zarokan, wargehên kala û pîran hwd kardikin. Wekî tê zanîn gihîştina mirovan xwedî taybetiyên girîng e. Derûnnas temenê mirovan di hin astan de digrin dest. Asta [[oral]], asta [[anal]], asta [[adolesan]] (temenê ku mirov ji zarokbûnê hêdî hêdî derdikeve), asta ciwaniyê, asta pîrbûnê hwd.

'''Zîlan''' (Dilek Küçüker) Muzîkzan, stranbêj û hunermendeka kurd e.

'''Pandomîm''', lîstika ku hest û histe mirov bi mîmîk û [[Jest|jestên]] bi [[Laş|laşê]] xwe bînîn [[ziman]] e. Ew teknik di nav [[Tiyatro|tiyatroyê]] de, teknika herî zor û heri devlemend e. Zorbûna wê ewe ku; hûn wek lîstîkvanekî her tiştê xwe bi zimanê laşê xwe tîne zimên û yanî li ser dike hertişt wî bedena wî ye. Lîstikvaniya pandomîmê dewlemend e; ji ber ku tiştek ji laşê mirov ne dewlementtir e. Hertişt di bedena mirov de jîn dibe û dîsa di bedana mirov de dimire.    
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Şano]]

[[File:Erster Benzin-Omnibus der Welt.jpg|thumb|Benz-Omnibus, 1896]]
'''Otobus''' an bi kurtî '''bus''' ({{Ziman-fr|autobus, bus}} – ji {{Bi-la|omnibus|wate=bo hemiyan}}) otoyeke mezin a veguhastinê ye. Li [[Kurdistan]]ê otoya sereke ya veguhastina di navbera bajaran de ye. Li [[Ewropa]] û gelek cihan veguhastin li ser [[rêhesin]]ê, bi trênan tên kirin, ango giranî li ser [[trên]]an e. Lê li welatên xizan, ji ber ku banên rêhesinê nînin an kêm in, giraniya veguhastinê dikeve ser otobusan.

{{sibat}}

{{Bisoranî|Elfûbêy turkî}}
'''Alfabeya tirkî''' [[Alfabeya latînî|elîfbêyeke latînî ye]] ku [[Zimanê tirkî|zimanî turkî]] pê tê nivîsîn. Ev [[elîfbê]] ji 29 tîpan pêk tê.

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}

{{sibat}}

'''Dermîs''', çîna serekê ya çermê mirov.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Weichering
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jorîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Neuburg-Schrobenhausen]]
}}
'''Weichering''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Neuburg-Schrobenhausen]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

'''Rojgirtin''' an jî '''Girtina Rojê''' bûyereke xwezayî ye ku di dema tevgera heyvê de , heyv dikeve navbera [[Roj]] û [[Cîhan]]ê de û lewma dîtina rojê parçeyek an jî bi tevahî tê girtin.

{{Taxobox
| name = Foka Birî
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Kovacs, K. & Lowry, L.|year=2008|id=8010|title=Erignathus barbatus|downloaded=28 January 2009}}</ref>
| image = Bearded Seal.jpg
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Carnivora]]
| familia = [[Phocidae]]
| genus = '''''Erignathus'''''
| genus_authority = [[Theodore Nicholas Gill|Gill]], 1866
| species = '''''E. barbatus'''''
| binomial = ''Erignathus barbatus''
| binomial_authority = [[Johann Christian Polycarp Erxleben|Erxleben]], 1777
| range_map = Erignathus barbatus habitat.png
| range_map_caption = Distribution of bearded seal
}}
'''Foka birî''' (''Erignathus barbatus''), [[cure]]yekî bi mezinahiyeke navinçî ji [[foka bêguh]] ye ku li nêzî [[okyanûs]]a [[Antartîka]]yê dijî.

'''Marc Forster''' di sala [[1969]]’an de li [[Almanya]]yê hatiye dinyê. [[Senarîst]] û derhênerek [[Swîsre]]yî ye. Ew ji xwe re dibê Swîsreyî. Dema ku 12 salî bûye li fîlmê bi navê [[Apocalypse Now]] de [[Francis Ford Coppola]] temaşe kiriye. Ji wê demê şûn de xem û xeyalen wî derhênerî bûye. Dema ciwaniya xwe li Swîsreyê derbas kiriye; bavê wî yê bijîjk û diya wî dijberê televizyonê bûne.

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Hûrek}}
{{Agahîdanka giştî
}}

'''Yun Hyon-seok''' (bi korêyî: 윤현석, z. [[7'ê gelawêjê|7'ê gelawêja]] [[1984]]'an [[Incheon]]/[[Koreya Başûr]] − m. [[26'ê avrêlê|26'ê avrêla]] [[2003]]'an, [[Sêûl]]) çalakvanê mafê mirovan, helbestvan û nivîskarê [[gey]] ya ji [[Koreya Başûr]] e. Bi bernavka '''Yukwudang''' (육우당) tê naskirin, .<ref>[http://www.newscham.net/news/view.php?board=news&id=36009 “내 혼은 꽃비 되어”] 참세상 2006.04.26 (bi korêyî)</ref> Di helbestên xwe de bernavkên '''Sulheon''' (설헌 雪軒) û '''Midong''' (미동 美童) jî bi kar dianî.

mehsereya tirî, dilok, Kurdistan
{{PD-self}}

{{Îtalîk sernav}}
{{Agahîdank pirtûk
 | sernav     = Ensabu'l-Ekrad - أنساب الأكراد‎
 | wêne       = 
 | binwêne    = 
 | nivîskar   = [[Dînewerî]]
 | pêşgotin   = 
 | şêwe       = Dîrok û nîjada kurdan
 | cih        = 
 | sernivîser = 
 | ziman      = [[Erebî|Zimanê erebî]]
 | dîrok      = 
 | weşanxane  = 
 | rûpel      = 
 | wêneçêker  = 
 | ISBN       = 
}}
'''Ensabu'l-Ekrad''' an jî '''Ensab Elekrad''' ([[erebî]]: أنساب الأكراد‎, ''Ansab al-Akrad'') ([[kurdî]]: "Jêderka Kurdan" an jî "Nifşê Kurdan") pirtûka dîroknasê kurd a [[Dînewerî]] ku li ser [[kurd]]an nivîsiye. Di derbarê [[Kurdnasî|kurdnasiyê]] de pirtûka herî pêşîn e.<ref>Dîroka Navdarên Kurd (Mîrek û Xanedan) Bergê Sêyem, Baba Merdûxê Rûhanî</ref>

{{Navbox
| name      = Sîmya û kîmya di îslamê de
| title     = Sîmya û kîmya di îslamê de
| listclass = hlist

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Butzow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Butzow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Gotara bê çavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Gotara salê}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Sîrwan
| navê_din           = Komelgeha Sîrwan<br>Komelgay Sîrwan
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = 
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 1.957
| sala_nifûsê        = 1978
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Sîrwan''' (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: ''Seerwan''), [[komelgeh]]eke [[Silêmanî|Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1978an de hatiye avakirin.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Langenselbold''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Main-Kinzig-Kreis (navçe)|Main-Kinzig-Kreisê]] li herêma [[Hesse]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Bacin
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Güven
| wêne               = Bacin1.jpeg
| sernavê_wêne       = Gundê êzdiyan ê Bacinê
| welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Mêrdîn (parêzgeh)|Mêrdîn]]
| navçe              = [[Midyad]]
| nahiye             = Midyad (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| nifûs              = 53<ref>{{Jêder |sernav=tuik, 2011 |url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=47&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html |roja-gihiştinê=2012-02-05 |roja-arşîvê=2012-07-12 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20120712213046/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=47&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| sala_nifûsê        = [[2011]]
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 950
| koda_postayê       = 47800
| koda_telefonê      = (+90) 482
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = {{Koord|37|21|27|N|41|23|25|E|display=inline, title}}
}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Alehî
| navê_din           = Komelgeha Alehî<br>Komelgay Alehî
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = 
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 3.650
| sala_nifûsê        = 1976
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Alehî''', '''Aleyî'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: ''Allahi''), [[komelgeh]]eke [[Silêmanî|Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1976an de hatiye avakirin.

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Navenda PEN a Kurd''', ango '''PENa Kurd''' yekîtiyeke nivîskar û rewşenbîrên kurd e ku ji bo bihêzkirina wêje û zimanê kurdî dixebite. Beşeke ji [[PENa Navneteweyî]] ye û ji sala 2013an û vir de di komîteya nûhilbijartî de nûneriya xwe ya her çar perçeyên welêt û zaravayên zimanê kurdî tê de reng girtine û sê jin di komîteya birêveber a giştî de cih girtine. Di 2013an de serokê PENa Kurd a Amedê [[Şêxmûs Sefer]] e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Hanau''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Main-Kinzig-Kreis]]ê li herêma [[Hesse]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Morfem''' an [[morfêm]], di [[zimanzanist]]î da, biçûktirîn yekîna zimanzanistî ye ko ji aliyê [[ramanzanist]]î anko sîmantîkê ve xwedî [[raman (zimannasî)|ramaneka]] xweser e. Di zimanê [[axivtin (zimannasî)|axivtinê]] da, morfem ji [[fonem]]an anko biçûktirîn parên denganî yên ko dihên vavartin pêk dihên.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Märkisch Buchholz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Dahme-Spreewald]]
}}
'''Märkisch Buchholz''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Dahme-Spreewald]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Tenîn''' anjî '''Tenîna Sindiya''' [[çiya]]yekî bilind e, dikeve [[bakurê Kurdistanê]]. Ev çiyaye kûstanin û zozanên Sindiyan in, lewra jêra dibêjin Tenîna Sindî ya, li havînan jî berf li aliyê nizarî dimîne heta peyîzê. Ji ber ku Sindî Kurd in, dewleta Tirk nabêje Tenîn a Sindî ya, tenê dibêje: Tenîn Dagî.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çiya]]
[[Kategorî:Çiyayên Kurdistanê]]

'''Dewliser''' navê xwarineke kurdî ye. Li hin deveran jê re ''kilora dewliserê'' jî dibêjin. Ji ber ku tê de [[şikeva]] jî heye wisa gotine. Helbet mirov dikare wekî [[kilor]]ekê jî binav bike. Çima gotine ''dewliser'' nayê zanîn. [[Dew]] nakeve vê xwarinê. 

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank jînenîgarî2}}
'''Horst Köhler''' (jdb. [[22ê sibatê|22ê sibata]] [[1943]]an li [[Skierbieszów]], [[Polonya]]) serokdewletê (Almanya) bû.

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

{{Gotara salê b.z.|3}}

{{Zazakî}}

Babez for Breakfast, albûma şeşem a [[Lordi]] e. Li 'yê di 2012'an da albûm derket. 

, [[Çîn]].]]

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}
{{Agahîdanka giştî
| wdneyîne           = wêne
| mînaka             = Dabeşkirina îdarî
}}

{{Bêçavkanî}}

{{ev gotar|li ser soundtrack'ê [[Eminem]] e. Ji filmê Eminem bi vê navê ra li [[8 Mile (fîlm)]] seke.}}
'''8 Mile''' (navî fermî: ''Music from and Inspired by the Motion Picture 8 Mile'') soundtrack'ê [[Eminem]] ji filmê xwe [[8 Mile (film)|8 Mile]] ra ye. Ew di bin labelî [[Shady Records]] û [[Interscope Records]] da hate belavkirin. 8 Mile di rojê [[8'ê kewçêrê]] [[2002]] derket.

{{Agahîdank çem
 | nav               = '''Çemê Thamesê'''
 | navê_din          = 
 | wêne              = London Thames Sunset panorama - Feb 2008.jpg
 | wêne_sernav       = Dîmenek ji Çemê Thamesê li bajarê Londonê 
 | herêm             = Başûrê Îngilîstanê
 | dewlet            = [[Keyaniya Yekbûyî]]
 | parêzgeh          = 
 | bajar             = [[Gloucestershire]], [[Wiltshire]], [[Oxfordshire]], [[Berkshire]], [[Buckinghamshire]], [[Surrey]], [[Londona Mezin]], [[Kent]], [[Essex]]
 | dirêjayî          = 346
 | tejane            = 
 | debî              = 
 | milên_wê          = 
 | cihderk           = [[Thames Head]], [[Gloucestershire]], [[Keyaniya Yekbûyî]] 
 | cihderk_cih       = 
 | cihderk_bilindayî = 
 | cihderk_hêlîpan   = 
 | cihderk_hêlîlar   = 
 | dev               = [[Thames Estuary]], [[Deryaya Bakur]] 
 | dev_cih           = 
 | dev_bilindayî     = 
 | dev_hêlîpan       = 
 | dev_hêlîlar       = 
 | nexşe             = Thames map.svg
 | nexşe_sernav      = Nexşeya Çemê Thamesê li başûrê Îngilîstanê
 | nexşe2            = 
 | nexşe_ser         = 
 | nexşe_ser_sernav  = 
}}
'''Thames,''' (bixwîne wek ''teymz'') çemeke li başûrê [[Înglistan|Îngilîstanê]] ye ku di nav bajarê [[London]]ê re diherike. Thames bi dirêjahiya 346 kîlomêtreyê çemê herî dirêjê li [[Înglistan|Îngilîstanê]] ye û piştî [[Çemê Severn]] duyemîn çemê dirêjtirîn a li [[Keyaniya Yekbûyî]] ye. Çem ji Thames Headê li [[Gloucestershire]] derdikeve û di nêzîkê bajarên [[Tilbury]], [[Essex]], [[Gravesend]] û [[Kent]]<nowiki/>ê ve derbas dibe û diherike [[Deryaya Bakur]].
== Dîrok ==
Çemê Thamesê di dîroka mirovahiyê de çend rolên giring lîstiye ku dîroka de wekî çavkaniyek aborî, rêya deryayî, sînor û wekî çavkaniya ava şirîn, hatiye bikaranîn. Di demên dawiyê de perava çem wek cihê bêhnvedanê tê bikaranîn.

'''Gelhenasî''' an '''demografî''' (ji yewnaniya kevn, δῆμος (dêmos) 'mirov, civak' û -γραφία (-graphía) 'nivîsandin, xêzkirin, ravekirin') lêkolîna statîstîkî ya [[Gelhe|nifûsê]] ye, nemaze [[Mirov|mirovan]].

{{îlon}}

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

'''Xweserî''' an jî '''otonomî''' rêbazekê rêvebirina civak û gelan e. Girêdayî dewletekêbûn û revebirinekê ne tev serbixwe ye. Wateyên wê cuda cuda ne, ne bi tenê sîstema dewletê de sîstemên din de jî Xweserîtî heye. [[Peyv]]ên wek otonom û otonomî ji peyvên [[yewnanî]] yên ''autos]'' (xwe) û ''nomos'' ([[zagon]]) pêk tên. Wateya wê ya orîjînal "serbixwe, xweser, xweger" e. Lê di dema nûjen de wateya wê weke têgîneke [[dadmendî]] û [[siyaseta navneteweyî]] ji bo xweserî û xweseriyên sînorkirî re tê bikaranîn.

{{çiriya pêşîn}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Sülm
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Sülm''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Agahîdanka giştî}}
'''Çuvaşistan''' (bi [[Zimanê çuvaşî|çuvaşî]]: Чӑваш Ен, ''Çăvaş Yen'' an jî Чӑваш Республики, ''Çăvaş Respûblîkî''; bi [[Zimanê rûsî|rûsî]] Чувашия, ''Çûvaşiya'' an jî Чувашская Республика, ''Çûvaşskaya Respûblîka''), komareke xweser e li beşa ewropî ya Rûsyayê. Paytexta Çuvaşistanê [[Çeboksarî]] ye.

{{Bêçavkanî}}
'''Feqîr''' di hiyerşiya dînî ya [[Êzdîtî|êzdiyan]] de piştî [[pîr]]an tê.

{{Reng box|#0000FF|Şîn|White|border=grey}}
 | stadyum        = Jonavos stadionas
 | zerengî        = 2.000
 | şampiyona      = [[A lyga]]
 | darayîvan      = 
 | serok          = Eisvinas Utyra
 | rahêner        = Rolandas Čepkauskas
 | malper         = [http://www.fkjonava.lt jonava.lt]
<!-- Xelat ---->
 | xelat_neteweyî = 
 | xelat_navneteweyî = 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Massen-Niederlausitz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Elbe-Elster]]
}}
'''Massen-Niederlausitz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Elbe-Elster]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Milîmetre kûp''' ya '''mm³''' dibêjin, çiqas di tiştekî da ye.<p>
Hindirê milîmetreyek
*<math>\frac{1}{1.000}</math> [[sentîmitirê kabik]] e.
*<math>\frac{1}{1.000.000}</math> [[dêsimitirê kabik]] e.
*<math>\frac{1}{1.000.000.000}</math> [[mitirê kabik]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Hindir]]
[[Kategorî:Yeke]]

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Digimon''' (japonî デジモン ''Dejimon'' an jî デジタルモンスター ''Dejitaru Monsutā'', „Digital Monster“ bi wateya Cinawirên Dijîtal)   sernavê tiştên bazirganî  pargîdaniya [[Bandai]] ne û li ser wê sernavê de 6 [[rêzefîlm]], 11 Fîlmên Anîmeyê, sirayeke lîstikên xêvjimêrê ji bo platformên têvel, pir [[manga]] û kartên berhevok yê leystinê  hatine hilberandin.

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Behirke
| navê_din           = Komelgeha Behirkê
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = 
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 6.400
| sala_nifûsê        = 1978
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Behirke''' (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: ''Bahirka''), [[komelgeh]]eke [[Hewlêr]]ê ([[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1978an de hatiye avakirin. piranî ya rûniştevanêt vê komelgehê li êşîra [[Mizûrî Bala|Mizûrî]] yane li dov de [[Şêrwanî (eşîr)|Şêrwanî]], [[Biradost (eşîr)|Biradostî]] û [[Herkî]] ne. Di sala 1978an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 6.400 kesan<ref>Gareth R.V. Stensfield (2003). Iraqi Kurdistan: Political development and emergent democracy. RoutledgeCurzon, London.</ref>.

'''Greyder''', bi giştî makîneya ku karên rê çêkirinê de û di rastkirina rûxarê de tê bikaranîn e.

'''Georg Cantor''' (wekî ''Georg Kantor'' bixwîne) an jî '''Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor''' ([[3ê adarê]] / bi [[şêwaza kevn]] [[19ê sibatê]]{{çavk}}
, [[1845]] – [[6ê kanûna paşîn]], [[1918]]) [[Matematîknas|bîrkarekî]] [[alman]] bû. Ew bingehdanerê [[bîrdoza komê]] ye ku niha di [[bîrkarî|bîrkariyê]] da [[bîrdoz]]eka esasî ye.

{{Islûb}}
{{Paqij bike|tarîx=adar 2024}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Mützenich (bei Prüm)
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Mützenich (bei Prüm)''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Gotara salê}}

'''Tengrîzm''' (ku bi navê '''Tengrîîzm''', '''Tengerîzm''', an '''Tengrîanîzm''' jî tê zanîn) dînekî etnîk ya [[tirk]]î, yenîseyî, [[mongol]]î ye ku ji stepên Ewrasyayê derketiye holê û li ser bingeha [[şamanîzm]] û [[anîmîzm]]<nowiki/>ê ye.

{{Muhemmed}}
'''Siyer''', lîteratûra [[îslam]]ê û jiyana [[Muhemmed]] pêxember, [[sehabe]], û pêşengan tê de ye<ref>http://www.sonpeygamber.info/siyer-yaziciligi-uzerine</ref>.

'''Pîlakiya Amedê''' cureyeke pîlakiyê ye. Di [[pêjgeha kurd]] de gelek xwarinên ji lowiyê tên çêkirin hene. Amadekirina wê ne dijwar e. 

'''Derîxwînhênera kezebê''', '''derîdemara kezebê''', '''derîdemar'''<ref>[[Kurmancî (kovar)|Kovara kurmancî]], Înstîtuta Kurdî ya Parîsê</ref>, '''xwînhênera dergehê ya kezebî''' an jî '''xwînhênera derê cegerê''', [[xwînborî|xwînboriyeka]] ku xwînê ji [[aşik]], rûviyan û [[sipil]] digihêne [[kezeb]]ê.

'''Sol''' mirov ji navê rojên [[Behram]]ê re dibêje. Rojeke li ser Behramê (sol) 24 saet, 39 deqe û 35,244 saniye dikin. Bi taybetî zanistvanê emêrîkî û [[NASA]] peyva sol bi kar tînin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Stêrnasî-şitil}}
[[Kategorî:Zeman]]
[[Kategorî:Behram]]
[[Kategorî:Roj]]
[[Kategorî:Yekeyên zeman]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ronneburg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Main-Kinzig-Kreis]]
}}
'''Ronneburg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Kinzig-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Surrealîzm''' an '''surrealî''' an jî bi kurdî '''dererastîtî''', bizaveke hunerî ye.

{{nîsan}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Gielert
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Gielert''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Huckleberry Fînn çavhilkiriyên leheng''' romaneke henekbaz ya nivîskarê amerîkî Mark Twain e, ku di 4ê kanûna pêşîn a sala 1884an de li Londonê bi sernavê "''The Adventures of Huckleberry Finn''" û di sibata sala pêş de li New Yorkê bi sernavê " ''Adventures of Huckleberry Finn''" hat weşandin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kernen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Kernen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rems-Murr-Kreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = Sc
| wêne               = Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = 2,985 g/cm<sup>3</sup> (20 [[Selsiyus|°C]])
| giraniya_atomê     = 4,955910 u
| nîveşkêla_atomê    = 160 (184) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 170 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 
| rewş               = hişk
| xala_helînê        = 1814 [[Kelvin|K]] (1541 [[Selsiyus|°C]])
| xala_kelînê        = 3103 [[Kelvin|K]] (2830 [[Selsiyus|°C]])
| kabikê_molî        = 15,00 · 10<sup>-6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| derenceya_bilindbûnê = 3
| oksîdên_xwe        = Sc<sub>2</sub>O<sub>3</sub>
| elektronegatîfî    = 1,36 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 43
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 3,891 [[saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 2,221
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>43</sup>Ca]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 44
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 3,927 [[saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,653
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>44</sup>Ca]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 45
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = '''1000'''
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 46
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 83,79 [[roj]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 2,367
 | ElementîNûh1         = [[Tîtan|<sup>46</sup>Ti]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 47
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 3,3492 [[roj]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 0,600
 | ElementîNûh1         = [[Tîtan|<sup>47</sup>Ti]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 48
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 43,67 [[saet (yeke)|saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,994
 | ElementîNûh1         = [[Tîtan|<sup>48</sup>Ti]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 49
 | Direfş               = Sc
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 57,2 [[deqîqe|d]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 2,006
 | ElementîNûh1         = [[Tîtan|<sup>49</sup>Ti]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|F}}
}}
{{Wergerîne|en|bijartî=1}}
'''Skandiyûm''' ({{Bi-la|Scandium}}, ji navê {{Bi-la|Scandia|wate=[[Skandînavya]]}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.
{{Kontrola otorîteyê}}

{{bêçavkanî}}
'''Teorî''' peyveke xwedî du wateya giştgir e: yek ji wan duyan di [[zanistên ezmûnî]] da tê bikaranîn (hem [[xwezayî|zanista xwezayî]], hem jî [[civakî|zanista civakî]]), wê yeke din di [[felsefe]], [[bîrkarî]], [[lojîk]] û di nav parên dîtirên [[zanistên mirovî]] da tê bikaranîn. Ciyawazî û hetta mirov dikare bêje gengeşeyeke berçav heye navbera şaxên akademîk ên curbicur li dor çawahiya bikaranîna peyva ''teorî''.

{{Bêçavkanî}}
{{Kêm}}

{{Soranî-l}}

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
| mezinahiya_logoyê  = 150px
}}
'''Zanîngeha Osloyê''' ({{bi-no|''Universitetet i Oslo''}}; {{bi-la|''Universitas Osloensis''}}) zanîngeha [[Norwêc]]ê ya herî mezin e. Li zanîngehê 27.700 xwendekar dixwînin û ser 6.000 re lê kar dikin. Tevî beşên wê yên lêkolînkirinê, beşên wê yên weke fakûlte ên sereke ev in: Fakûlteyên edaletê, [[îlahiyat]]ê, [[matematîk]]ê, beşên [[zanîna xwezayê]], [[civaknasî]], [[mirovnasî]] û [[odontolojî| odontolojiyê]] yanî ên dinantiyê û hwd hene.

'''Ferhad Brahîm Seyder''', '''Ferhad İbrahim'''; * Di sala [[1950]] de li [[Amûdê]] jî dayik bû ye, [[siyasetmedar]]ekî [[alman]] ê bi eslê xwe [[Kurd]] e.

'''Barûya bêdengiyê''', '''daxme''', '''cebana ewrî''' ji cebanên, goristanên [[Zerdeştîtî|Zerdeştîtiyê]] re dibêjin. Goristan navê giştî ye. Bi hatina ola [[îslam]]ê re, [[kurd]]an jî wekî [[ereb]]an miriyên xwe defin kirine.

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{| width="40%" border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Nonan
|-
| Navên din || n-Nonan
|-
| [[Direfş]] || C<sub>9</sub>H<sub>20</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 128,26 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 0,718 <math> \frac {g}{cm^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || ron
|-
| [[Xala helînê]] || -51 [[Grad Selzîyus|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || 151&nbsp;°C
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center" |
|-
| colspan="2" align="center"|'''Xn'''
|}
'''Nonan''' ron û vê reng e. Nonan [[alkan]]ek e, direfşê xwe C<sub>9</sub>H<sub>20</sub> e.

'''Alfabeya fînîkî''' alfabeya bingeha gelek alfabeyên modernên îroj tên bikaranîn û bigumanî nêzî [[sedsala 15an b.z.]] hatibû pêkanîn. Ew bingeha alfabeya [[aramî]] bû. [[Alfabeya aramî]] jî bingeha [[alfabeya îbranî]] û [[alfabeya erebî]] û hin [[alfabeya hindî]] bû. Ser [[Alfabeya hindî|alfabeyên hindî]] re jî ji alfabeyên [[Alfabeya latînî|latînî]], [[Alfabeya yewnanî|yewnanî]] û [[Alfabeya Kîrîlî|kîrîlî]] re bingehî pêk anî bû.
== Alfabe ==

{{Kewçêr}}

{{Taxobox
| name = Mors
| image =Noaa-walrus22.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Carnivora]]
| subordo = [[Caniformia]]
| superfamilia = [[Pinnipedia]]
| familia = '''Odobenidae'''
| familia_authority = Allen, 1880
| genus = '''''Odobenus'''''
| genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762
| species = '''''O. rosmarus'''''
| binomial = ''Odobenus rosmarus''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|Linnaeus]], [[1758]]
| range_map = Odobenus rosmarus distribution.png
| range_map_caption = Belavbûna morsan
| subdivision_ranks = Bincureyên morsan
| subdivision = 
''O. rosmarus rosmarus''<br />
''O. rosmarus divergens''<br />
''O. rosmarus laptevi'' (?)
}}

'''Navgînên hilberînê''' ew navgîn, hecet, makine û tiştên ko karker pê hilberînê pêk tînine.

'''Charles Bukowski''' ({{dîrok|16|tebax|1920}} – {{dîrok|9|adar|1994}}), helbestvanekî amerîkî ku navê wî yê esil Heinrich Karl Bukowski ye. Di berhemên xwe de carinan navê Henry Chinaski jî bikaranî ye. Jiyana xwe bi granî li [[Los Angeles]]ê ya ku bajarekî [[Kalîforniya]] ya DYAyê ye derbas kiriye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = Sir
| pênasê_paşîn       = Bt KH FRS
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Waldeck-Frankenberg
|wargeh=[[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]<br>{{biçûk|''(Landkreis)''}}
|awayê binebeş2=[[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2=[[Hessen]]
}}
'''Waldeck-Frankenberg''', yek ji [[Navçeyên Almanyayê|navçeyên (''Landkreis)'']] herêma [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.

{{Gulan}}

''Geliyê Tiyarê''(bi zimanê Nestoriyan:ܛܝܪܐ, tirkî: Kazan Vadisi) herêmeke çiyayî ye girêdayê navçeya [[Çelê]] ye ku bi giştî ser bi [[Hekarî]]yê ne. Di dîrokê de li vê herêmê gelê [[Nestorî]] dijiyan. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Gevenich
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Cochem-Zell]]
}}
'''Gevenich''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Cochem-Zell]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Grambin
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Grambin''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Lekistan''' navê [[gundistan]]eke li navçeya [[Salmas]]ê (Dilmaqan) ya parêzgeha [[Azerbaycana Rojava]]yê ye. Ev gundistan (nahiye) ji 15 gundan pêk tê. Navê xwe ji êla [[lek]] girtiyê, ya ku di sedsala 18'emîn de li vê herêmê hatiye akincîhkirin. Niha piraniya lekan ên ku di wê demê de li vira hatina bicîhkirin asîmîle bûne û bi zimanê [[azerî]] ve diaxivin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{erdnîgarî-Îran-şitil}}
[[Kategorî:Lekistan]]
[[Kategorî:Azerbaycana Rojava (parêzgeh)]]

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Derwêşê Evdî''' ( jdb. di sedsala 18an de li herêma Wêranşarê) destanek a bi nav u denga ya kurdiye li herêmê wêranşarê bi gorî gelek sitranbêj û çirok û kêtaban ev dastan dihête şirovekirin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Sukow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Sukow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = Eden Hazard li Bakuyê Beriya Fînala Lîga Ewropayê ya UEFA-yê 2019
}}

{{Bêçavkanî}}
'''Zimannasî''' yan '''lenguîstîk''' (carina ''zimanzanî'' û kêm car ''zimanvanî''; bi înglîzî ''linguistics''), zanista ku li zimanê mirovî vedikole.

{{Bêçavkanî}}

'''Hewramanê Text''' ji parçe herêma [[Hewraman]], a ku dikeve nav sînorên Îran re tê gotin. Devokê Hewramî yê herêmî wek [[Hewramî Textî]] tê binavkirin. 

Helbestvan [[Ehmed Qerenî]] di sala [[1955]]-an de, li bajêrê Akrê ji diya xwe bûye,li wê derê xwendiye û paşî bûye mamoste. Em nizanîn kengî dest bi nivîsîna helbestan kiriye, lê wek ez agehdar im, ew piştî sala 1974-an hate qada edebiyatê. Helbestên xwe di rojname û kovarên kurdî de belav kirîne. Endamê [[Yekîtiya Nivîskarên Kurd]] bû li Kurdistana başur. Herwesa di nav rêzên şoreşa kurdî de, me Yekîtiya Nivîskarên Kurdistanê ava kiribû. Ew jî di sala 1983-an de hate cem me û bû endamê wê û her ji hîngê were pêşmerge ye...

'''Erebanê''' ''(bi tirkî Karalar)'' gundekî girêdayî navçeya [[Hezex]]ê ye. Navê Erebanê li gorî gotinan ji zimanê suryanî tê. Ji ber ku berî misilmanan suryanî têde dijiyan.

{{Agahîdank mirov
| nav                = Nubar Ozanyan<br> Նուպար Օզանեան
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| navê_rastî         = Fermun Çirak
| roja_jidayikbûnê   = 1956
| cihê_jidayikbûnê   = [[Yozgad]]
| roja_mirinê        = 14ê tebaxê 2017
| cihê_mirinê        = [[Reqa]]
| sedema_mirinê      = [[Kuştiyên pevçûnê]]
| esil               = [[Ermenî]]
| hevwelatî          = {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Tirkiye|Komara Tirkiye]]<br>
{{Sembola alayê|Rojava}} [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê|Rojavayê Kurdistan]]
| perwerde           = Zanigeha Yozgadê
| pîşe               = [[Siyasetmedar]] û Fermandarêkî Partiya [[Kurd]]
| salên_çalak        = 1984 - 2017
| xebatên_navdar     = 
| partî              = [[Partiya Komunîstê Tirkiye/Marksîst-Lenînîst]]
}}
'''Nubar Ozanyan''' bi fermî '''Fermun Çırak<ref name="arevelk">{{Jêder-nûçe |url=http://www.arevelk.am/am/content/8/4658/ԹԻՔՔՈ-ի--հայ--անդամը-զոհուած-է-Տահէշի-դէմ--մղուող-մարտերուն.html |sernav=ԹԻՔՔՈ-ի հայ անդամը զոհուած է Տահէշի դէմ մղուող մարտերուն [Armenian member of TİKKO killed in fight against ISIS] |tarîx=17 tebax 2017 |malper=Arevelk |cih=Aleppo, Syria |ziman=hy }}</ref>''' (jdb. li [[Yozgad]] 1956 – m. li [[Reqa]] di 14ê tebaxê 2017) [[Komûnîzm|şoreşgerekî]] [[Kurd]] wekî bi esle xwe [[Ermenî]], ku di [[Partiya Komunîstê Tirkiye/Marksîst-Lenînîst|Partiya Komunîst a Tirkiyeyê/Marksîst-Lenînîst]] (TKP/ML) de fermandar bû. Di çend pevçûnan de ji bo girûpê şer kir, di dawiyê de di şerê li dijî [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê]] de di şerê Reqayê de mir.

{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Heskîf
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         = Hasankeyf
 | Wêne               = Bajarê Heskîfê.jpg
 | Wêne_sernav        = Rewşa Heskifa binavkirî (2020)
 | Welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]   <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkiye]] 
 | Parêzgeh           = [[Batman (parêzgeh)]]
 | Serbajar           = Heskîf
 | Qeymeqam           = Cevat Uyanık
 | Hejmara_nahiyan    = 1 <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 1
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 18
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      = 7.412<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=72&p_yil=2008&p_dil=1&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env tuik]</ref>    <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = [[2008]]
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 530
 | Berbelavî_navçe    = 14
 | Gelhe_serbajar     = 3.251   <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= [[2008]]
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 490
 | Koda_postayê       = 72350
 | Koda_telefonê      = (+90) 488
 | nexşeya_cihan      = Bakurê Kurdistanê#Batman#Tirkiye
 | koordînat          = {{Koord|37|42|50|N|41|24|47|E|display=inline, title}}
}}

{{Agahîdank pirtûk
 | sernav     = Adat û Rusûmatnameê Ekradiye<br>{{ArF|عاذات و رسوماتنامه ء اكرادية}}
 | wêne       = 
 | binwêne    = 
 | nivîskar   = [[Mele Mehmûdê Bazîdî]]
 | pêşgotin   = 
 | şêwe       = Orf û Adetên Kurdan, Çanda Kurdî, Civaka Kurda
 | cîh        = Agirî / Bazîd
 | sernivîser = 
 | ziman      = [[Kurdî]] ([[Kurmancî]])
 | dîrok      = Sedsala 19'an
 | weşanxane  = 
 | rûpel      = 
 | wêneçêker  = 
 | ISBN       = 
}}
{{Îtalîk sernav}}
'''Adat û rusûmatnameê ekradiye''' (erebî; عاذات و رسوماتنامه ء اكرادية), bi kurdî '''Adetên kurdan''' an jî '''Adab û risûma kurdan''', pirtûkeke [[Mele Mehmûdê Bazîdî]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.semskiasireti.com/?Syf=15&cat_id=170&baslik_name=IE1lbGEgTWVobcO7ZMOqIEJheWV6w65kw64gKDE3OTctMTg2Mykg |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2014-10-02 |tarîxa-arşîvê=2016-03-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160304121216/http://www.semskiasireti.com/?Syf=15&cat_id=170&baslik_name=IE1lbGEgTWVobcO7ZMOqIEJheWV6w65kw64gKDE3OTctMTg2Mykg |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>http://www.ilkehaber.com/haber/nbihardan-kurt-klasikleri-dizisi-11403.htm</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''G8''' (îng. ''Group of Eight''; bi kurdî: ''Koma Heyştan'') koma heyşt welatên dewlemend ên ku ji aliyê sanayî ye pêşketîne.

{{Agahîdank bajar
| nav                = Sirgûc
| navê_fermî         = ''Akbudak''
| mertal             = 
| nexşeya_cihan      = #Tirkiye#Bakurê Kurdistanê#Rojhilata Navîn
| koordînat          = {{Koord|37|26|40|N|37|56|12|E|display=inline, title}}
| welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| dûgel              = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Entab (parêzgeh)]]
| serbajar           = [[Kele]]
| rûerd              = 3,89
| gelhe              = 1171<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/1187469-iste-il-il-turkiyenin-nufusu |sernav=Türkiye'nin il il nüfusu |xebat=Habertürk |tarîx=29 kanûna paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=29 kanûna paşîn 2016 }}</ref>
| gelhe_sal          = [[2020]]
| berbelavî          = 
| dem                = UTC+2
| nexşeSer           = 
| nexşeSer_firehî    = 250px
| nexşeSer_sernav    = 
| wêneSer            = Akbudak Araban-Picture.jpg
| wêneSer_sernav     = Gundê Sirgûcê
| malper             = {{URL|www.gaziantep-bld.gov.tr}}
}}
Gunde '''Sirgûc''' yan ji '''Sipûrgûc'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://akbudakoo.meb.k12.tr/ |sernav=T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GAZİANTEP / ARABAN / Akbudak Ortaokulu |malper=akbudakoo.meb.k12.tr |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2022-10-12 }}</ref> ([[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Akbudak Köyü'', îro bi navê kevn a ''Süpürgüç'' jî teyê bikaranî; [[Zimanê ermenî|ermenî]]: ''Սյուփյուրկյուն Մեծ'', [[Zimanê latînî|tîpên latînî]]; ''Surb P’rkich''; bi kurdî: Rizgarkarê pîroz)<ref> {{Jêder-malper |url=https://akunq.net/am/?p=968 |sernav=ԽԱՐԲԵՐԴԻ ՆԱՀԱՆԳԻ ՄԱԼԱԹԻԱՅԻ ԳԱՎԱՌ {{!}} Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2022-12-07 }}</ref> di demê [[Împeratoriya Osmanî|osmanî]] bi '''Surp Prgiç'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ozgurpolitika.com/haberi-anadili-istiyorum-dedi-diye-ceza-aldi-simdi-cocuklara-anadilini-ogretiyor-80987 |sernav=‘Anadili istiyorum’ dedi diye ceza aldı, şimdi çocuklara anadilini öğretiyor |malper=YeniOzgurPolitika.com |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-21 }}</ref> û dûr ve bi navê '''Süpürgüç'''<ref>Köy envanter etüdlerine göre Gaziantep. Vol. 27. Köy İşleri Bakanlığı. 1967. p. 125.</ref> hat naskirin, gundekî [[kurd]] li [[Bakurê Kurdistanê]] ye.<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.nufusune.com/araban-mahalleleri-koyleri-gaziantep |sernav=ARABAN MAHALLELERİ VE KÖYLERİ GAZİANTEP |malper=www.nufusune.com |tarîxa-gihiştinê=2022-12-07 }}</ref> Nave gund di belgenameyên osmaniyan de jî derbas dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.xn--krtler-3ya.com/gaziantep-kurtleri.html |sernav=Gaziantep Kürtleri » Kürtler.com |tarîx=2020-07-26 |malper=Kürtler.com |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2022-10-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://eskiliufaksozluk.com/ismi-degisen-antep-koyleri.html |sernav=ismi değişen antep köyleri - Eşkili Ufak Sözlük, Anteplice, Antep Ağzı, Antep Kültürü, Antep Mutfağı |malper=eskiliufaksozluk.com |tarîxa-gihiştinê=2022-10-12 |tarîxa-arşîvê=2022-10-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221012214213/https://eskiliufaksozluk.com/ismi-degisen-antep-koyleri.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di belgenameyên da derek bi navî ''Supurguc İskelesi'' ava dibe. Bi gumaneka mezin nave xwe ji vir tê, lê Sirgûc ne li ber [[Çemê Firatê]] ye. Bi ramanekî pesareya Sirgûcê li talê gundê [[Qotel]]ê bû. Cihê gundê Sirgûc li ber çiyayê Qizilê ku li bakur e û li jêriya Xirabeya Qerecewêran de çê bûye. Li derdora wî xirabeyî zayretek heye. Tê gotîn de malbata Guroyan mala têr ya yekemîn li ku li gund bi cîh kir e, lê îro ew malbat bi piranî li bajarê [[Dîlok]]ê dijî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurtler.net/ |sernav=Deneme Bonusu 2023 - Deneme Bonusu Veren Siteler 2023 |tarîx=2022-05-27 |ziman=tr-TR |tarîxa-gihiştinê=2023-05-02 |tarîxa-arşîvê=2023-04-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230430150031/https://www.kurtler.net/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Huckleberry Fînn çavhilkiriyên leheng''' romaneke henekbaz ya nivîskarê amerîkî Mark Twain e, ku di 4ê kanûna pêşîn a sala 1884an de li Londonê bi sernavê "''The Adventures of Huckleberry Finn''" û di sibata sala pêş de li New Yorkê bi sernavê " ''Adventures of Huckleberry Finn''" hat weşandin.

'''µl''' kurtenavê [[mîkrolitir|mîkrolitire]].
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kurtenav]]
[[Kategorî:Yeke]]

'''Hêyavka çavmarkê''' cure xwarinek ji [[pêjgeha kurd]] e. Ji çavmarkê (meroje [[melajo]], kilig) tê çêkirin. Du cureyên wê hene ya biav û bêav. Heger ava wê pê darivandin jê re ya ''bajarkî'', neyê darivandin jî jê re ya ''gundîkî'' tê gotin.

'''Kohezyon''' (bi latînî: ''cohaerere'', wateya wê li ber hev man e) hêza kişanê ya di navbera [[Molekul|molekûl]]<nowiki/>ên hemcins de ye, jê re tê gotin.

{{Taxobox
| name = Mirov
| image = Akha cropped hires.JPG 
| image_caption = Mirov ([[mêr]] û [[jin]])
| status = LC
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Primates]]
| familia = [[Hominidae]]
| genus = ''[[Homo (genus)|Homo]]''
| species = '''''H. sapiens'''''
| trinomial = ''Homo sapiens''
| trinomial_authority = [[Carl von Linné|Linnaeus]], 1758
| range_map = Homo Sapien range.png
| range_map_caption = Belavbûna mirov ''Homo sapiens'' (bi rengê kesk)
|synonyms =
}}
'''Mirov''', '''merî''', '''merif''' yan jî '''meriv''' (bi [[latînî]]: ''Homo sapiens'') cureyê bi tenê yê giyanewerên ji cinsê ''Homo'' ye ku di destpêkê de ji Afrîkayê hatine û li hemû cîhanê belav bûne. Li gorî zanyaran, anatomiya mirovê îroyîn berî 300.000 salan<ref> {{Jêder-kovar |authors=David Richter |nivîskaran-nîşan-bide=etal |sernav=The age of the hominin fossils from Jebel Irhoud, Morocco, and the origins of the Middle Stone Age |kovar=Nature |tarîx=8 hezîran 2017 |cild=546 |hejmar=7657 |rr=293–296 |doi=10.1038/nature22335 |pmid=28593967 |bibcode=2017Natur.546..293R }}</ref> çêbûye û 50.000 salên ku reftara nûjen a mirov diyar bûye.

<includeonly>{{Gotara salê}}

'''Amblem''' ([[Fransî]]: '''emblème''') peyveke fransiye ku ji îdeolojî, partî û ji temsilê tiştên dewlet, parti û organîzasyon û hwd. re tê bikaranîn.

{{Bêçavkanî}}
{{Nerind kurdî}}

{{Bêçavkanî}}

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Agahîdank herêmên Fransayê
| navê fransî        = Hauts-de-France
| nexşe              = Hauts-de-France in France 2016.svg
| navenda îdarî      = Lille
| serokê herêmê      = Xavier Bertrand
| partî              = Les Républicains
| partî kurte        = LR
| gelhe              = 6009976
| rûerd              = 31813.07
| malper             = [https://www.hautsdefrance.fr/ hautsdefrance.fr]
| gelhe sal          = 2015
| ala                = Proposed design for a flag of Hauts-de-France.svg
| mertal             = Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg
| departmen          = [[Aisne]] <br>[[Nord (Departmenên Fransayê)|Nord]] <br>[[Oise]] <br>[[Pas-de-Calais]] <br> [[Somme (departmen)|Somme]]
| ISO 3166-2         = HDF
| navçe              = 26
| kanton             = 145
| komun              = 3788
}}

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank bajar
 | nav           = Gänserndorf
 | navê_fermî    = Gänserndorf
 | al            = 
 | girêdana_alê  = 
 | mertal        = AUT Gänserndorf COA.jpg
 | girêdana_mertalê = Mertala Gänserndorfê
 | nexşeya_cihan  = Awistriya
 | koordînat      = 
 | welat          = [[Awistriyaya Jêrîn]]
 | dûgel          = {{ala|Awistriya}}
 | parêzgeh       = [[Gänserndorf (parêzgeh)|Gänserndorf]]
 | şaredar        = [[René Lobner]] ([[ÖVP]])
 | gelhe          = 11.021
 | gelhe_sal      = [[2016]]
 | berbelavî      = 361
 | rûerd          = 30,57
 | bilindayî      = 167
 | wêneSer        = 
 | wêneSer_firehî = 
 | wêneSer_sernav = 
 | malper         = [http://www.gaenserndorf.at www.gaenserndorf.at]
}}

'''Antropomorfizm''', ramaneke [[felsefe|felsefê]] ye. Gorî Antropomorfîzmê xweda di şemala mirovan de ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Felsefe]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Bestwig
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Nordrhein-Westfalen]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Herêma hikûmetê]]<br/>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Arnsberg (dever)|Arnsberg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Hochsauerlandkreis]]
}}
'''Bestwig''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Hochsauerlandkreis]] li [[Nordrhein-Westfalen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

'''Mele Yehyayê Mizûrî''' [[fiqih]]zan û [[helbestvan]]ekî klasîk ê [[kurd]]a ye ku di sedsala 18 û 19an de jiyaye.

{{kêm}}
'''Tora hevêrka''', ev herêm ji sala [[1800]] hetanî [[1950]] dibin desthildariya êla [[hevêrka]] da ye, ji bo vê sedemê navê herêmê vekî [[tora hevêrka]] jî tê binavkirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Herêm]]

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Metan
|-
| Navên din || Metîl hîdrojen
|-
| [[Direfş]] || CH<sub>4</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 16,04 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 0,667 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || gaz
|-
| [[Xala helînê]] || −182,5 [[Grad Selzîyus|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || −161,7&nbsp;°C
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center"|
|-
| colspan="2" align="center"|'''F+'''
|}
'''Metan''',<ref>''Ferhenga Termên Fenî''(Kurdî-Tirkî-Îngilîzî)-''Prof. Dr. Bahattin Gumgum'', ISBN 978-605-9073-06-6</ref><ref>http://www1.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/2488b6b925131b1_ek.pdf</ref> gazekî vê reng û vê bêhn e. Mêtan [[alkan|alkanekî]] û [[karbonhîdrojen|karbonhîdrojenekî]] tewrî asan e, direfşê xwe CH<sub>4</sub> e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Orbis
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Donnersbergkreis]]
}}
'''Orbis''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Donnersbergkreis]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Kongreya Civaka Demokratî''' (tr.: ''Demokratik Toplum Kongresi'') ji bo ku tevgera kurd hêsantir tevbigere hate avakirin.

{{bêçavkanî}}

'''.sz''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Swazîland]] e. ([[ccTLD]])

<nowiki/>î yên girîng ên ji [[Sed Dibistanen Raman|sed dibistanen raman]] yên di dema [[xanedana Zhou]] yê. Fîlozofên Legalîzmê bi sêgoşê [[reş]] ve tên nîşandan.]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = Mezosopranoya talyan Cecilia Bartoli (2007)
| roja_jidayikbûnê   = {{Roja bûyînê û temen|1966|6|4}}
| hevwelatî          = {{ala|Îtalî}}
| çînaser            = hunermend
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| statû              = [[Bajar]]
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
}}
'''Lübz''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim (navçe)|Ludwigslust-Parchimê]] li herêma [[Mecklenburg-Vorpommern]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Taxobox
|name=dembûl
|image=Dembula_kurdistane.jpg
|image_width=250px
|image_caption=Dembûla reş di darê da
|regnum=[[Riwek|Plantae]]
|divisio=[[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
|classis=[[Magnoliopsida]]
|ordo=[[Rosales]]
|familia=[[Rosaceae]]
|subfamilia=[[Prunoideae]]
|genus=''[[Prunus]]''
|subgenus='''''Prunus'''''
}}

{{Binêre|Mişk (cudakirin)}}
{{Taxobox
| name = Mişk
| fossil_range = 
| image = Vier studies van een zieke muis, RP-T-1880-A-98.jpg
| image_width = 220px
| image_caption = 
| regnum = [[Ajal]]
| phylum = [[stûnpiştdar]]  (Chordata)
| classis = [[şîrmêj]]  (Mammalia)
| ordo = [[Koma kojeran]]  (Rodentia)
| superfamilia = [[Muroidea]]
| familia = '''Muridae'''
| familia_authority = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811
| subdivision_ranks = [[Subfamily (biology)|Subfamilies]]
| subdivision = 
* [[Deomyinae]]
* [[Gerbillinae]]
* [[Lophiomyinae]]
* [[Leimacomyinae]]
* [[Murinae]]
}} 
'''Mişkan''' (''Muridae''), [[famîle]]yek e gelek mezin ji [[guhandar]]an e. Ev [[famîle]] ji bêtirî 600 [[cure]]yên hene wek [[cirdon]], [[jerbû]] û [[mişk]]an.

'''Serhed''' herêmeke [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Bajarên [[Çewlîg]], [[Erzirom]], [[Mûş]], [[Agirî]] û [[Qers]] (Serhed) li Bakûrê Kurdistanê û herêma sersînorî ya li parêzgeha [[Azerbaycana Rojava]] dikevin nav tixûbe vê herême. Navê xwe ji “serxet“ê digre.

'''Şeqaqî''' yek ji êlên [[esilkurd]], ên [[azerî]]axiv e. Ev êl a ku aliye olê de şiî ye, niha li hemû cografiya azerîaxiv a li Îranê belavbûye. Herwiha li [[Filistîn]] jî malbateke bi navê Şeqaq heye, mumkun e ku pewêndiya wan bi vê êlê re hebe.

[[Şemamok]] ({{bi-la|Cucumis melo var. dudaim}}) fêkiyek ji [[petêx]]an e. Bi qeysî kulma zarokekî mezin e. Rengê sor û xetên zer in.Ew jî weke petêxan bi leman ve û havînê şên dihê. Bêhna wê pir xweş e.

{{Agahîdank xwedî meqam
| nav             = William McKinley 
| wêne            = 
| meqam          = 25<sup>em</sup> serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA'yê]]
| dewr    = [[4ê adarê]] 1897 – [[14ê îlonê]] 1901
| cîgirserok  = [[Garret A. Hobart|Garret Hobart]]
| berê   = [[Grover Cleveland]]
| paşê  = [[Theodore Roosevelt]]
| roja_jidayikbûnê           = {{Jidayikbûn|29|1|1843}}
| cihê_jidayikbûnê             = [[Niles, Ohio|Niles]], [[Ohio]] 
| roja_mirinê           = {{Mirin|14|9|1901|29|1|1843|temen=erê}}
| cihê_mirinê      = [[Buffalo]], [[New York]]
| partî = Partiya Komarger
| hevjîn           = [[Ida Saxton McKinley|Ida Saxton]]
| şanenav         = 
}}

'''Meftune''', '''meftûne''' cure xwarineke [[quşxane]]yê ji [[pêjgeha kurd]] û gelên cîran e. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Werder
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Werder''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank leşkeriya neteweyî
| welat                  = Komara Demokratîk a Gel a Koreyê
| navê rastî             = {{Unbulleted list |조선인민군 |{{Biçûk|{{Noitalic|[[Romaja|wergerandin]]:}}}} {{Biçûktir|Chosŏn inmin'gun}} }}
| wêne                   = Flag of the Korean People's Army (1992–1993).svg{{!}}border
| binnivîs               = 
| sernûçe                = [[Lîsteya Alayên Koreya Bakur#Leşkerî|Alaya Artêşa Gel a Kore]]
| wêne2                  = Emblem of the Korean People's Army.svg
| binnivîs2              = 
| sernûçe2               = Emblema Artêşa Gel a Kore.
| dirûşm                 = 
| damezrandin            = 25 nîsan 1932 (mafxwestin)<br>8 sibat 1947 (rewşa niha)
| rewşa niha             = 
| hilweşandin            = 
| yekîne                 = {{Unbulleted list |style=font-size:95%;white-space:nowrap;
  | {{Artêş|Koreya Bakur}}
  | {{Behriye|Koreya Bakur}}
  | {{Hêzên hewayî|Koreya Bakur}}
  | {{Pad|26px}}[[Hêzên Stratejîk ên Artêşa Gel a Kore]]
  | {{Pad|26px}}[[Hêzên Operasyona Taybet ên Koreya Bakur]]
  | {{Flagicon image|Flag of the Worker-Peasant Red Guards.svg}} [[Nobetgirên Sor ên Karker-Gundî]]
 }}
| navend                 = [[Pyongyang]], [[Koreya Bakur]]
| saetên firrînê         = 
| malper                 = 
| serfermandar           = [[Wonsu|Mareşal]] [[Kim Jong-un]]
| sernavê serfermandar   = {{Longitem|[[Serfermandarê Artêşa Gel a Kore|Serfermandar]]}}
| wezîrê kahînan         = 
| sernavê wezîrê kahînan = 
| wezîr                  = [[Daejang|Gelemperî]] [[Ri Yong-gil]]
| sernavê wezîr          = {{Longitem|[[Wezîrê Hêzên Çekdar ên Gel|Wezîrê Hêzên Çekdar]]}}
| fermandar              = [[Chasu|Cîgirê Mareşal]] [[Ri Myong-su]]
| sernavê fermandar      = {{Longitem|[[Serokê Fermandariya Giştî (Koreya Bakur)|Fermandariya Giştî]]}}
| temen                  = 25 nîsan
| leşkeriya bêgavî       = 17 salî
| daneyên agahiyên giştî = {{Biçûk|2010}}
| temenên agahiyên giştî = 15-29
| berdeste               = 6,515,279
| berdeste jin           = 6,418,693
| lêhatin                = 4,836,567
| lêhatina jin           = 5,230,137
| gihiştin               = 207,737
| gihiştina jin          = 204,553
| çalak                  = {{Nowrap|1,190,000 {{Biçûktir|(2012) ([[Lîsteya dewletên hejmara leşkerên xwe|5. birêzkirin]])<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Military Balance 2010 |nivîskar=International Institute for Strategic Studies |lînka-nivîskar=International Institute for Strategic Studies |paşnavê-edîtor=Hackett |pêşnavê-edîtor=James |tarîx=2010-02-03 |weşanger=[[Routledge]] |cih=[[London]] |isbn=1-85743-557-5 |ref=IISS2010 }}</ref>}}}}
| birêzkirin             = 
| rezerve                = {{Nowrap|600,000 rezerve {{Biçûktir|(2012)}}}}<br>{{Nowrap|5,889,000 paramîlîter {{Biçûktir|(2012) (1. birêzkirin)}}}}
| bicihkirin             = 
| sermîyan               = ~$10 trîlyon<ref>http://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm World Wide Military Expenditures<!--Bot-generated title--></ref>
| ji sedî TBH            = ~25%<ref>http://www.globalsecurity.org/military/world/dprk/budget.htm</ref><ref>http://news.nationalpost.com/2012/12/06/north-korea-in-financial-trouble-after-blowing-100-million-on-tributes-to-dead-leader-kim-jong-il/</ref>
| dabînkerên navxweyî    = {{Unbulleted list|[[Kargeha Çekên Chongyul]] |[[Kargeha Tankê ya Ryu Kyong-su]] |[[Kargeha Motoran a Sungri]]}}
| dabînkerên derveyî     = 
| hawirde                = 
| hinarde                = {{Nowrap|$100 mîlyon<ref>{{Jêder-nûçe | url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-10/north-korea-exports-100-million-of-arms-each-year-in-breach-of-sanctions.html |xebat=Bloomberg |sernav=North Korea Exports $100 Million a Year in Arms, UN Report Says |tarîx=10 çiriya paşîn 2010 }}</ref>}}
| dîrok                  = [[Şerê Koreyê]] <br/> [[Pevçûnên Koreyî DMZ (1966-69)|Pevçûnên Koreyî DMZ]] <br/> [[Şerê Vîetnamê]] <br/> [[Şerê Yom Kippur]] <br/> [[Şerê Navxweyî yên Sûriyê]]
| navref                 = [[Navrefên leşkeriya berawirdî yên Koreyê]]
}}

ve girêdayî ne]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''Momčilo Đujić''' (bi [[Zimanê serbî|serbî]]; Момчило Ђујћ; jdb. [[27ê sibatê|27]] [[27ê sibatê|Sibatê]] [[1907]] li [[Kovačić (Knin)|Kovacić]] li nêzîkî [[çokan|Knin]]; m. [[11ê îlonê|11]] [[11ê îlonê|Îlonê]] [[1999]] li [[San Diego]]) di [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de [[Çetnik|keşeyekî]] [[Dêra Ortodoks a Sirbî|Ortodoksê]] Serbî yê komeleyên [[kahîn (Xirîstiyanî)|Çetnîkên]] [[Serb]]î bû. Ji ber vê yekê ew [[hevkar]]ê [[Almanyaya Nazî|dewleta Nazî]] û [[Faşîzma Îtalyayê|Îtalyaya Faşîst]] bû û herwiha [[sûcên şer|sûcdarê şer]] bû. [[Komara Federal a Sosyalîst a Yûgoslavya|Yûgoslavyayê]] di sala 1947an de ew wek sûcdarê şer mehkûm kir û di sala 1988an de jî daxwaza [[radestkirin (qanûn)|radestkirina wî]] kir, lê [[Dewletên Yekbûyî]] ev yek nekir.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Serb Leader Momcilo Djujic Dies; Led Chetniks During World War II |tarîx=1999-09-14 }}</ref> <ref>Cohen 1999, S. 47</ref> [[Kroatya]] jî ew û "[[Beşa Çetnîk a Dînarîk]]" bi gelek sûcên şer tawanbar kir.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://hrcak.srce.hr/file/27652 |sernav=Pljačka i teror Dinarske četničke divizije na području općine Krivi put 28. i 29. prosinca 1944 [Plünderung und Terror der Dinarischen Tschetnik-Division auf dem Gebiet von Krivi Put am 28. und 29. November 1944] |tarîx=2004-12 |cild=31 |rr=95–113 |hejmar=1 }}</ref>

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = C
| wêne               = Diamond-and-graphite-with-scale.jpg
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = Graphit: 2,26 g/cm<sup>3</sup><br /> Diamant: 3,51 g/cm<sup>3</sup>
| giraniya_atomê     = 12,0107 u
| nîveşkêla_atomê    = 70 (67) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 76 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 170 pm
| derenceya_bilindbûnê = 2, '''4'''
| rewş               = 
| xala_helînê        = 
| xala_kelînê        = 3 825 [[Selsiyus|°C]] (sublimation)
| kabikê_molî        = 5,29 · 10<sup>-6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| oksîdên_xwe        = CO<sub>2</sub>; CO
| elektronegatîfî    = 2,55 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 10
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 19,255 [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,648
 | ElementîNûh1         = [[Bor|<sup>10</sup>B]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 11
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 20,39 [[Deqe|d]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,982
 | ElementîNûh1         = [[Bor|<sup>11</sup>B]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 12
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = '''98,9'''
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 13
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = 1,1
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 14
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = < 10 <sup>-9</sup>
 | DemêHebûnê           = 5730 </sup> [[sal]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 0,156
 | ElementîNûh1         = [[Nîtrojen|<sup>14</sup>N]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 15
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 2,449 </sup> [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 9,772
 | ElementîNûh1         = [[Nîtrojen|<sup>15</sup>N]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 16
 | Direfş               = C
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 0,747 </sup> [[Sanî|ms]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 8,012
 | ElementîNûh1         = [[Nîtrojen|<sup>16</sup>N]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|-}}
}}
{{Wergerîne|en|ziman2=ar|ziman3=fa|bijartî=1}}
'''Karbon''' ({{Bi-fr|carbone}}, {{Bi-la|carbonium}}, ji {{Bi-la|carbo|wate=[[komir]]}}) [[hîman (kîmya)|hîmanekê]] anko elementekê [[kîmya]]yî ye ko [[çeveng (kîmya)|çevenga]] wê "C" û [[hijmara atomî]] a wê jî 6 e. Karbon di xwezayê da hîmanekê mişe û zehv e û pêkhateka serekî ya [[endamwer]]ên [[jînewer]] e. Karbon hîmanekê [[nemertal]] û [[çarvalayîk]] e ko gelek [[alîtrop]] anko [[allotrop]] ên wê hene.

{{Gulan}}

, {{AZE}}
 | parêzgeh          = [[Daxistan]]
 | dirêjayî          = 213
 | tejane            = 7330
 | debî              = 75
 | milên_wê          =
 | cihderk           = Çiyayên bilind li Qefqazyayê
 | cihderk_cih       = 
 | cihderk_bilindayî = 
 | cihderk_hêlîpan   = 
 | cihderk_hêlîlar   = 
 | dev               = 
 | dev_cih           = 
 | dev_bilindayî     = 
 | dev_hêlîpan       = 
 | dev_hêlîlar       = 
 | nexşe             = Samur.png
 | nexşe_sernav      = Nexşeya Samûr bi rûsî
}}
'''Samûr''' ({{bi-ru|Самур}}, {{bi-az|Samurçay}}, {{bi-lez|ЧІвегьер-вацІ}}), navê çemekî li [[Qefqaz]]yayê di navbera [[Rûsya]] û [[Azerbaycan]]ê, di [[Lezgistan]]ê de ye.

'''Sping''' ''(Scorzonera hispanica),'' spang, span(k), spilk, hisping, hişping navê [[pincar]]ek [[bihar]]ê ye. Li [[Kurdistan]]ê pirranî bi xavî û heşînî tê xwarin. Herwiha kokên wê di bijîşkiya gelêrî ya Kurdistanê de tê bikaranîn.

'''Marcus Tullius Cicero''' [{{IPA|'kikeroː}}] (106 BZ - 43 BZ) [[fîlozof]] û [[siyasetmedar]]ekî [[Romaya Kevnare|romî]] bû.

{{Wîkîferheng|guh}}
'''Transatlantîk''', navê giştî yê wasiteyên veguhastinê yên ku [[Okyanûsa Atlantîk]] dikarin derbas bikin û di navbera [[Ewropa]] û [[Amerîka]]yê de biçin û werin e.

{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Mêrgesor
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         =
 | Wêne               = Hewler governorate 2012.png
 | Wêne_firehî        = 260px
 | Wêne_sernav        = Koordînat: {{Mapframe|zoom=9|37.0047,44.200|geotype=geomask|ids=Q5990298|type=maplink}}
 | Welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
 | Dûgel              = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
 | Parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
 | Serbajar           = [[Mêrgesor]]
 | Qeymeqam           = 
 | Navê_nîştecihan    = [[Mêrgesorî]], xelkê Mêrgesorê
 | Hejmara_nahiyan    = 5  <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 252
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      =   <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = 
 | Gelhê_navçeyê_çavkanî = 
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 1400
 | Berbelavî_navçe    = 
 | Gelhe_serbajar     =   <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= 
 | Gelhê_serbajarê_çavkanî = 
 | Şaredar            = 
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 
 | Koda_postayê       = 
 | Koda_telefonê      = 
 | nexşeya_cihan      = 
 | nexşeya_cihan2     =
 | koordînat          = 
 | Nexşe              = 
 | Nexşe_sernav       = 
}}
'''Mêrgesor''' yek ji navçeyên [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Bajêr [[Mêrgesor]] navenda navçe ye û herêma giring û navdara [[Barzan (dever)|Barzan]] bi xwe ve digirit.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}
) di sala 1930'î de]]

{| width="40%" border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Amonyûmklorîd
|-
| Navên din || 
* Amonyûmûriyat
* E 510
|-
| [[Direfş]] || NH<sub>4</sub>Cl
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 53,49 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 1,53 <math> \frac {g}{cm^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 335 [[Grad Celsius|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || ji hev dere 
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center"| 
|-
| colspan="2" align="center"|'''Xn'''
|}
'''Amonyûmklorîd''' (NH<sub>4</sub>Cl) xoyekî [[sipî]] ye. 

'''İlter Rezan''' (jdb. 1960 li [[Bakûrê Kurdistan]]) [[wênesaz]]ekî kurd e.

'''Antîdepresan''' an dijî depresyonê ji derman, rêbaz, tedbîr û binavkirinên li dijî [[depresyon]]ê ne re tê gotin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Kyllburg''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Eifelkreis Bitburg-Prüm (navçe)|Eifelkreis Bitburg-Prümê]] li herêma [[Rheinland-Pfalz]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Medreseya kurdî''' ew sazî ye ku ders lê tê dayîn. Ew sazî ye ku bi sed salan e li [[Kurdistan]]ê zarokên [[kurd]]an û gelek jî yên biyanî tê de dixwînin û dixwendin.<ref>http://www.azadiyawelat.info/?p=20029{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref>

{{Wergerîne|de|bijartî=1}}{{Kêm}}

{{Çav lê gerandin}}{{Agahîdank hunermend
 | nav              = Justin Bieber
 | wêne             = Justin Bieber in 2015.jpg
 | sernavê_wêne      = Justin Bieber 2015
 | paşbingeh        = solo_singer 
 | roja_jidayikbûnê = 1994
 | cihê_jidayikbûnê =  London, Ontario
 | cure             = Pop R&B
 | pîşe             = {{Hlist|Stranbêj|Lîstikvan}}
 | malper           = https://justinbiebermusic.com/
}}

'''Odeya nivînê'', ''mezela nivînê'', ''nivîngeh''' an ji '''xewgeh''', odeya yan cihê ku lê tê nivisandin, xewtin (raketin, razan), pal dan e. Odeyên nivînê bo armancên din jî dikarin bên bikaranîn. 

{{Agahîdanka giştî
| mapframe           = na
}}
'''Tengava Kerçê''' [[tengav]]eke navbera [[Rûsya]] û [[Ûkrayna]] de ye ku [[Deryaya Reş]] û [[Deryaya Azov]] digêhîne hev.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Amt Niemegk
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Potsdam-Mittelmark]]
}}
'''Amt Niemegk''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Potsdam-Mittelmark]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Breitscheid
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Lahn-Dill-Kreis]]
}}
'''Breitscheid''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Lahn-Dill-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank êrîşa sivîlan
| sernav              = Komkujiya Zaxoyê
| parçeyekî           = 
| wêne                = 
| mezinahiya_wêne     = 
| alt_wêne            = 
| sernavê_wêne        = 
| nexşe               = {{Nexşeya cihan|Başûrê Kurdistanê|coordinates={{Koord|37.27778|N|42.78312|E}}|label=Perex|float=center|mark=Red Dot.svg}}
| mezinahiya_nexşeyê  = 
| alt_nexşe           = 
| binsernav           = Perex
| cih                 = 
| hedef               = 
| koordînat           = {{Koord|37.27778|N|42.78312|E|format=dms|display=inline,title}}
| dîrok               = 20ê tîrmeha 2022an
| dem                 = 
| saet                = 
| cure                = Êrîşa bombaranê
| kuştî               = 9 kes
| birîndar            = 
| qurbanî             = 
| fail                = 
| êrîşkar             = [[Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê|Artêşa tirk]]
| sûcdarên gumanker   = 
| çek                 = 
| hj_beşdaran         = 
| parêzvan            = 
| sedem               = Nîjadperestî
| lêpirsîn            = Berdewam e
| fermanberê_kelişînê = 
| hj_bertawan         = 
| hj_sizakirî         = 
| biryara_dadgehê     = Ne diyar e
| mehkûmî             = 
| îtham               = 
| doza_medenî         = 
| malper              = 
| modul               = 
}}
'''Komkujiya Zaxoyê''', komkujiyekî li dijî sivîlan e ku ji aliyê artêşa dewleta [[tirk]] ve li gundê [[Perex]]a bi ser navçeya [[Zaxo]]yê ve pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F177484 |sernav=Türkiye'nin Zaxo'ya saldırısı dünya basınında |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-07-20 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/turkish/kurdistan/200720229 |sernav=Rudaw |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2022-07-20 }}</ref> Komkujî bi topbarana artêşa [[Tirkiye|Tirkiyê]] pêk hatiye<ref>{{Jêder-malper |url=https://yeniyasamgazetesi3.com/irak-zaxo-katliamini-turkiyenin-yaptigi-tespit-edildi/ |sernav=Irak: Zaxo katliamını Türkiye’nin yaptığı tespit edildi |tarîx=2022-07-21 |malper=Yeni Yaşam Gazetesi {{!}} Yeni Yaşam |ziman=tr |roja-gihiştinê=2022-07-21 |roja-arşîvê=2022-07-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220721071626/https://yeniyasamgazetesi3.com/irak-zaxo-katliamini-turkiyenin-yaptigi-tespit-edildi/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/kr/HEM-NCE/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Fkr%2FHEM-NCE%2Fcontent%2Fview%2F177495 |sernav=Wezîrê Karên Derve yê Iraqê: Kifş bû ku Tirkiye êriş pêk aniye |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-07-21 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> û di encamê de du ji wan zarok, bi tevahî neh kes hatine kuştin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http%3A%2F%2Fmezopotamyaajansi35.com%2Ftum-haberler%2Fcontent%2Fview%2F177484 |sernav=Türkiye'nin Zaxo'ya saldırısı dünya basınında |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2022-07-20 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya pêşîn 2022 }}</ref> Hemû qurbanên komkujiyê geştiyarên ereb ên Îraqê bûn. 

'''Pencinar''', weşanxaneyek e ku pirtûkên ji [[Zargotin|zargotina]]  kurdî ya bi devoka [[kurmancî]] derdixe. Kilasîkên kurdî yên ku hetanî 1923an bi [[alfabeya erebî]] hatine nivisandin, werdigerîne [[alfabeya latînî]].

'''Pênc''' ya '''5''' li [[hejmarên romî]] ''V'' ye. Pênc [[hejmar]]ek li nav komê [[hejmarên xwezayî]] ye.

{{Agahîdank gund
| nav                = Xidirî Bedir
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Xidirbedirî]], xelkê Xidirî Bedir
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Xidirî Bedir''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

*[[Tembûr]]
*[[Ney]]
*[[Erbane]]
*[[Keman]]
*[[Kemançe]]
*[[Piyano]]
*[[Dihul]]
*[[Zirne]]
*[[Bilûr]]
*[[Ud]]
*[[Derfik û Cimbiş]]
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Muzîk]]

{{bnr|Ali Şen}}
'''Ali Haydar Şen''', karsaz, serokê tîma futbolê [[Fenerbahçe]] ya [[Tirkiyê]] yê berê ye. Li [[Sirbistan]]ê hatiye dinyayê û bi eslê xwe [[Boşnak]] e.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}

'''Psîkoterapî''' tê wateya saxkirina psîkologîk. Bi nexweşiyên psîkologîk ên ne bingeh-laşî ne re psîkologên ku perwerdeya [[psîkoanalîz|psîkoanalizê]] dîtinê bilî dibin. Heger bingeha nexweşiyê laşî be, ango organîk, tedawîkirin karê [[psîkîatrî]]stane. Psîkiyatrîst bi metodên bijîşkî û dermanan nexweşên xwe tedawîdikin. Psîkolog ana psîkoanalîst an psîkoterapîst bi metodên taybet ên psîkoterapiyê tedawîdikin. Bo mînak, seansên psîkoterapiyê, axavtin, [[hîpnoz]] hwd. Psîkolog çi [[klînîk psîkolog]], çi psîkoterapîst nikarin metodên bijîşkiyê û dermanan bikarbînin. Lewra wan perwerdeya bijîşkiyê nedîtine. Psîkoterapîst li nexweşxaneyan bi psîkiyatrîstan re tevlî tedawiyê dinin an li klînîkên xwe yên taybet bi serê xwe tedawîdikin. Psîkoterapîstên ku perwerdeya [[hîpnotîzma]]yê nedîtine nikarin vê metodê bikarbînin, qedexe ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Derûnnasî]]

'''Pirbûna vejetayî''' (bi înglîzî: ''vegetative reproduction'') corek ji [[pirbûna nezayendî]] ya riwekan e.

'''Hesîde''', hesûde navê şîraniyek e. Dibe ku li hin deverên din, bi navekê din bê navandin. Li [[Serhed]], deşta [[Rewan]]ê jê re ''hesîde'' dibêjin. Li parêzgehên [[Bakurê Kurdistanê]] [[Mûş]], [[Erzîrom]], [[Qers]], [[Mezra]], [[Erdêxan]], [[Îdir]] û [[Wan]]ê hesîde gelek tê xwarin.

'''Sîcîlyanî''' (bi Sîcîlyanî: ''Lu sicilianu'', Îtalî: ''Lingua siciliana'') zimanekî [[zimanên romanî]]ye ku li girava Sîcîlya û hin deverên herêmên Îtalyayê [[Apulya]], [[Kalabriya]] û [[Kampaniya]]yê li hêla 10 mîlyon kesan tê axaftin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kolkwitz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Spree-Neiße]]
}}
'''Kolkwitz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Spree-Neiße]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Hêyavka bamyeyê''' yek ji xwarinên [[bamye]]yê ye. [[Hêyavk]] ji xwarinên [[quşxane]]yê yên zebzeyan re tê gotin. Di hin devokan de bo hêyavkê [[tirşik]] jî dibêjin lê tirşik bi xwe jî hêyavkek e, bi taybetî li [[Botan]], [[Amed]] û [[Xerzan]]ê tê xwarin. Navê bamyeyê bi [[latînî]]: ''Hibiscus esculentus'' e. 

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Elî Şerîetî
 | navê_rastî       = علی شريعتی
 | wêne = Dr Ali Shariati.jpg
 | sernavê_wêne      = Elî Şerîetî
 | roja_jidayikbûnê = 1933
 | cihê_jidayikbûnê = {{Ala|Îran}}
 | roja_mirinê      = 1977
 | cihê_mirinê      = {{Ala|Îngilistan}}
 | dîn      = [[Îslam]]
 | netewe         = [[Faris]]
 | bandorbar = [[Muhemmed Îqbal]], [[Muhemmed el-Cewad]] û [[Seyîd Qutib]]
 | perwerde = Zanistega Parîsê
 | pîşe             = [[Fîlozof]], [[nivîskar]] û [[sosyolog]]
}}
'''Elî Şerîetî''' ({{bi-fa|علی شريعتی‎|Ali Shariati}}; jdb. [[1933]], li nêzî [[Meşhed]] ([[Iran]]) - [[m.]] [[19ê hezîranê]] [[1977]]an li [[Brîtanya]]), rewşenbîr, [[fîlozof]] û [[civaknas]]ekî misilmanê [[faris]]ê bû.

'''Tîravêtin'''Tîravêtin (bi îngilîzî: Shooting) tê wateya avêtin an avêtina tîrekî bi kevan an jî çekê tifeng.
== Dîroka ==

'''Kahû''', '''kaho''', '''loçik''', '''xas''' an '''xes''' (navê zanistî yê latînî: ''Lactuca sativa'') [[riwek]]eke xwarinê ye ji [[famîleya stêregulan]] ''(Asteraceae)''.

'''Çanda Biradostî'''<ref>http://www.academia.edu/2380062/The_Baradostian_sequence_of_Yafteh_cave._A_typo-technological_lithic_analysis_based_on_the_Hole_and_Flannery_collection</ref><ref>http://healthtopical.com/nutrition-2/nutrition-2-4573.html{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref><ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.archaeologywordsmith.com/lookup.php?category=&where=headword&terms=Baradostian |roja-gihiştinê=2013-04-04 |roja-arşîvê=2012-09-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120923005504/http://www.archaeologywordsmith.com/lookup.php?category=&where=headword&terms=Baradostian |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=16364825{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref><ref>http://www2.ulg.ac.be/prehist/colloque/Resume/Shidrang.pdf{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref> (bi îngilîzî ''Baradostian culture''), destpêka dema [[paleolîtîk]]a jorîna çanda hilberana keviran a [[sîleks]] e.

'''Lengo''' yek ji cureyên [[leyîstikên zarokên Kurd]] e. Pirranî bi dorê tê leyîstin.

{{Bêçavkanî}}

{{Gotara bê çavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''The Jerusalem Post''', rojnameyeke îsraelî ye ku weke [[Haaretz]]ê bi formata îngilîzî jî derdikeve. Di sala 1932an de bi navê ''The Palestine Post'' dest bi weşanê dike.

'''Metroya Tehranê''' (bi farisî: مترو تهران), yek ji torên veguhastina hesinî ye ku li paytexta [[Îran]]ê, li [[Tehran]]ê xizmeta veguhastina bajarî dike. Metroya Tehranê ji aliyê dirêjî û hejmara rawestgehan ve tora metroyê ya herî mezinê li [[Rojhilata Navîn]] e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mic-ro.com/metro/table.html |sernav=World Metro Database - metrobits.org |paşnav=Rohde |pêşnav=Michael |malper=mic-ro.com |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-10-29 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.railway-technology.com/projects/tehranmetro/ |sernav=Tehran Metro |malper=Railway Technology |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2023-10-29 }}</ref> Di heman demê de metro yek ji torên metroyê yên herî qelebalixê li Rojhilata Navîn e. Sîstem 274,1 kîlomêtre dirêj e û xwedî pênc xet û 155 rawestgehan e.
== Dîrok ==

]]
'''Sun Tzu''' ''(an jî Sun Zi, Sun-tzu, Sun Tse, Ssun-ds, Sun Tzu)'', ([[Zimanê çînî|çînî]]: 孫子; "Sūn Zǐ") fermandarê navdar, [[fîlozof]] û efserê leşkerî yê ku di [[sal]]<nowiki/>a 500 [[Berî zayînê|(B.Z]])an de li [[Dewleta Wu]] ([[Çîn]]) jiyaye. Nivîskarê [[pirtûk]]<nowiki/>a navdar [[Hunera Şer]] ''([[Zimanê çînî|çînî]]:''兵法, ''"Bīng Fǎ" )'' e. Pîrtûka ku ji 13 beşan pêk tê, prensîbên şer yêk Çîn ê berhevkirîye. Di [[Serdema Dewletên Şer Dikin]] da hatîye nivîsandin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Hennigsdorf''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Oberhavel (navçe)|Oberhavelê]] li herêma [[Brandenburg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = Statue of Ibn al-Mustawfi.png
| mezinahiya_wêne    = 309x300px
| sernavê_wêne       = Peykerê Mistewfî li  [[Hewlêr|Hewlêrê]]
}}

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = Na
| wêne               = Nametal.JPG.jpg
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = 0,968 g/cm<sup>3</sup> (20 [[Selsiyus|°C]])
| giraniya_atomê     = 22,989770 u
| nîveşkêla_atomê    = 180 (190) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 154 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 227 pm
| rewş               = hişk
| xala_helînê        = 370,87 [[Kelvin|K]] (97,72 [[Selsiyus|°C]])
| xala_kelînê        = 1156 [[Kelvin|K]] (883 [[Selsiyus|°C]])
| kabikê_molî        = 23,78 · 10<sup>-6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| derenceya_bilindbûnê = 1
| oksîdên_xwe        = Na<sub>2</sub>O
| elektronegatîfî    = 0,93 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 21
 | Direfş               = Na
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 22,49 [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,547
 | ElementîNûh1         = [[Neon|<sup>21</sup>Ne]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 2
 | HijmaraBaristeyî     = 22
 | Direfş               = Na
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 2,602 [[sal]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>+</sup>]],[[Çalakiya gamma|γ]]
 | ÇalakîyaAtomî2       = [[Girtina elektronan|ε]],[[Çalakiya gamma|γ]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,567+1,275
 | EnerjîyêXerabûnê2    = 1,567+1,275
 | ElementîNûh1         = [[Neon|<sup>22</sup>Ne]]
 | ElementîNûh2         = [[Neon|<sup>22</sup>Ne]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 23
 | Direfş               = Na
 | LiCîhanê             = '''100'''
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 24
 | Direfş               = Na
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 14,959 [[Saet (yeke)|st]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 5,516
 | ElementîNûh1         = [[Mangan|<sup>24</sup>Mg]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 25
 | Direfş               = Na
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 59,01  [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,835
 | ElementîNûh1         = [[Mangan|<sup>25</sup>Mg]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|F|C}}
}}
{{Wergerîne|en|ziman2=de|ziman3=ar|bijartî=1}}
'''Natriyûm''' ({{Bi-la|Natrium}}, ji {{Girêdan|Natron|en|Natron}}) an jî '''sodyûm''' ({{Bi-en|sodium}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.

</br>{{ala|Îraq}}
 | zincîreçiya    = [[Çiyayên Zagros]]
 | cure           = Newîna Antîklînal
 | nexşeya_cihan  = Iraq
 | nc_firehî      =
 | koordînat      = {{Koord|35|1|57|N|43|38|47|E|type:mountain|display=inline, title}}
}}
'''Çiyayên Hemrîn''', li başûrê rojavaya [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê|Herêma Kurdistanê]] zîncîreçiyayek e.

'''Kîmyager''' an jî '''kemîger'''<ref>Ferhenga Termên Fenî, ''Bahattin Gümgüm''</ref>, zanyarên ku li ser [[Kîmya]]yê xebat dikin ji wan re tê gotin. [[Cabir bin Heyan]] wek bavê Kîmyayê tê zanin.

, Peytaxta [[Kenya]]yê]]
]]
]]
]]

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Sêwî|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Eisenberg''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Donnersbergkreis (navçe)|Donnersbergkreisê]] li herêma [[Rheinland-Pfalz]]a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}
Dîroka '''Împeratoriya Çînê''' dikeve serdemên 211an [[berî zayînê]] - 1912 / 1915-1916an [[piştî zayînê]]. Ew bi [[xanedana Qin]], yekemîn serdema împeryal a [[Çîn]]<nowiki/>ê dest pê kir û di sala 1912an de bi hilweşandina [[xanedana Qing]]<nowiki/>ê ve bi dawî bû. Di înîsiyatîva [[Yuan Shikai]] de, împeratorî di 1915-1916an de ji nû ve çê bu, lê dîsa hate hilweşandin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Bubenreuth
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Erlangen-Höchstadt]]
}}
'''Bubenreuth''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Erlangen-Höchstadt]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Drechow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Rügen]]
}}
'''Drechow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Rügen]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şerê Cîhanê yê Yekem'''<ref>Weqfa Mezopotamyayê, Rêbera Rastnivîsînê, Komxebata Kurmancîyê, Çapa Yekem: Gulan, 2019 Stenbol, Rûpel 97</ref> pevçûneke [[çek]]darane ya mezin bû ku piraniya [[welat|welatên]] [[Ewropa|Ewropayê]] û [[cîhan|cîhanê]] tê de pişikdar bûn. Ew şer ji sala 1914an heta 1918an berdewam bû. Pevçûn di [[çiriya paşîn]] a 1918an de bi dawî bûn, lê şer li [[Xêve]]ya 1919an bi [[Peymana Versayê]] bi awayekî fermî bi dawî bû. Di vî şerî de bi milyonan mirov hatin kuştin û ruxsara siyasî ya cîhana nûdem hat guhertin.

'''Qiyamet''' an jî '''roja piştdawiyê''' ({{bi-ar|يوم القيامة‎|yom al-qiyamah}}) wekî bêje tê wateya "nûvejîn" û bi ola [[îslam]]ê ve derbasî zimanê kurdî bûye.

'''Muzîkvan''' kesek e ku amûrekî muzîkê dilîze an jî bi muzikê jêhatî ye. Her kesê ku muzîkê li hev dike, rêve dibe yan jî muzîkê dike, jê re muzîkvan tê gotin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/musician |sernav=musician |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper=macmillandictionary.com |ziman=en |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê=2020-03-27 }}</ref>

{{Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane)
}}

'''Siwarkarî''', siwarkarî  an jî pêşbirka hespan yek ji wan werzîşên ku di van çend deh salên dawî de baleke taybetî girtiye ser xwe ye; Lêbelê, ew xwedan dîrokek dirêj e û ew dikare wekî yek ji kevintirîn werzîş were hesibandin. Îro ev werzîş ne tenê wekî pêşbirkek saxlem û bikêrhatî, lê di heman demê de wekî şahî û ji bo derbaskirina dema vala jî tê hesibandin û her çend li gorî gelek werzîşan biha xuya dike jî, her sal bêtir temaşevan bala wî dikişînin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Meißenheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Meißenheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ortenaukreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Cemiyeta Tealiya Kurd''', ([[tirkî]]: ''(Kürt) Kürdistan Teali Cemiyeti'') ango ''Komeleya Bilindbûna Kurd'', rêxistineke siyasî ya [[kurd]]an bû û di sala 1918 an 1919an de li [[Stembol]]ê hat damezrandin. Çend endamên wê berê endamên [[Cemiyeta Teawun û Teraqiya Kurd]] bûn. 

{{îlon}}

{{Sêwî|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{Agahîdank nivîskar
|şêwe           = helbest, roman
|ziman          =  [[Zimanê tirkî|Tirkî]], [[Zimanê yewnanî|yewnanî]]
|cihê_jidayikbûnê    = Nîkosya, Kîpros
|roja_jidayikbûnê          =  {{Dîrok|12|sibat|1959}}
}}

{{Bêçavkanî}}
'''Whataburger''' navê rêzeke restoranên bilez ên ku bi taybetî [[hamburger]] û xwarinên "[[fastfood]]" çêdikin. Di sala 1950 de li bajarê [[Corpus Christi, Texas]] hat sazkirin.{{Çavk}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}
'''Festîvala Fîlman a Venedîkê''' an jî '''Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Venedîkê''' (bi [[Zimanê îtalî|îtalî]]: ''Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica della Biennale di Venezia'') festîvaleke salane ya fîlman e ku li [[Venedîk]] a [[Îtalya]]yê tê lidarxistin. Ew festîvala fîlman a herî kevn a cîhanê ye û yek ji "Pênc Mezin" Festîvalên Fîlman ên Navneteweyî ye li çaraliyê cîhanê, ku tê de Sê Festîvalên Fîlman ên Ewropî yên Mezin ligel [[Festîvala Fîlman a Torontoyê]] li Kanada û [[Festîvala Fîlman a Sundanceyê]] li Dewletên Yekbûyî hene<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770 |sernav=Venice: David Gordon Green's 'Manglehorn,' Abel Ferrara's 'Pasolini' in Competition Lineup |paşnav=Anderson |pêşnav=Ariston |tarîx=2014-07-24 |malper=[[The Hollywood Reporter]] |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-10-15 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=IMujCwAAQBAJ&q=Big+three+film+festivals&pg=PA54 |sernav=Film Festivals: History, Theory, Method, Practice |paşnav=Valck |pêşnav=Marijke de |paşnav2=Kredell |pêşnav2=Brendan |paşnav3=Loist |pêşnav3=Skadi |tarîx=2016-02-26 |isbn=9781317267218 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/ |sernav=Addio, Lido: Last Postcards from the Venice Film Festival |malper=[[Time (kovar)|Time]] |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-10-15 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/50-unmissable-film-festivals-1117971644/ |sernav=50 unmissable film festivals |malper=Variety |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-10-15 }}</ref> Festîval ji ber ku azadiya hunerî didin afirîneran ku xwe bi rêya fîlmê derbirîn bikin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Chan |pêşnav=F. |tarîx=2011-07-01 |sernav=The international film festival and the making of a national cinema |kovar=Screen |cild=52 |hejmar=2 |rr=253–260 |doi=10.1093/screen/hjr012 }}</ref>. Di sala 1951ê de, ''[[Federasyona Navneteweyî ya Komeleyên Hilberînerên Fîlman]]'' bi fermî festîval veşand<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=g6P4lZ5Mw30C&q=fiapf+accreditation+1956+berlin&pg=PA173 |sernav=Negotiating Values in the Creative Industries: Fairs, Festivals and Competitive Events |paşnav=Moeran |pêşnav=Brian |paşnav2=Jesper |pêşnav2=Strandgaard Pedersen |tarîx=2011 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-00450-4 |cih=[[Cambridge]] |rûpel=173 |ziman=en }}</ref>.

'''Tirbeya Hesen Beg a Xoşebê''', yek ji tirbeyên dîrokî yên Wanê ye.

'''Çemkurk''', [[komelgeh]]eke [[wilayet]]a [[Dihok]]ê ([[Badînan]], [[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1976an de hatiye avakirin. Di sala 1998an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 1.600 kesan<ref>Gareth R.V. Stensfield (2003). Iraqi Kurdistan: Political development and emergent democracy. RoutledgeCurzon, London.</ref>.

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Lichtenfels
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Waldeck-Frankenberg]]
}}
'''Lichtenfels''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Waldeck-Frankenberg]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank hunermend
 | nav              = Kawa Urmiye
 |wêne = Kawa Urmiye کاوه اورمیه.jpg
 | sernavê_wêne      = Kawa Urmiye 2020
 | paşbingeh        = solo_singer
 | roja_jidayikbûnê      = 1975
 | cihê_jidayikbûnê =  ([[Urmiye]], [[îran]])
 | cure             = Muzîka Kurdî
 | pîşe             = Hunermend
 | amûr             = [[Tembûr]] û [[saz]]
}}
''' Kawa Urmiye''' hunermendekî [[kurd]] e ku di  1975an de li gundê [[Kûran, Somabiradost]] bi ser [[Urmiye]] ve hatiye dinyayê.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Stranbêj]]

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}
'''Şanoya Evîna Welat''', komeke kurdî ya şanogeriyê ye ku di 1995an de li bajarê [[Bochum]]a [[Almanya]]yê ji aliyê [[Dewran Agirî]] ve hate damezrandin.

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

'''Gela''' bajarokekî bajarê [[Caltanisetta]] ya grava [[Sîsîlya]] [[îtalya]]yê ye.

'''Ekspresyonîzm''', '''manîfestasyonîzm''', '''ekspozîsyonîzm''', '''derbirînerî''' bizav û arasteyeke hunerî-wêjeyî ye ku li destpêka çerxa bîstê sala 1905 zayînî li Almanya peyda bûye. Ev rêbaze, rehendeke xudgerayî û derûnî bi ezmûngeriya nîvîser û [hunermendan] dide٫ berovajî Empresyonîzmê ku derbirrînê ji layenê derveyî mirov diket. Koşkayê Nemsayî dibêjît: "pêdivî ye hemî yasayan ji bîr bikeyn .... bi tinê giyanê me rengvedana rasteqîneya jiyanê dike" . Derbirrînxwazî berî her tiştekî,derbirîneke ji nestên hunerî, xo eger bihayê wan nestan kirêtkirina siruştî  û berçavkirina zêderewiyê di ketwarî da be, ta ku digehîte astê tiranepêkirinê. Derbirînxwazî bo du arasteyan hate dabeşkirin: 1. arasteya pratîkî ku alîgirên wê , girîngiya edebî bi çalakkirin û wijdana mirovî dibîne û ya 2. arasteya neeqlanî ku alîgirên wê dibêjin: " me'qûl ew e ewa xelk li ser rêkevtî,lê li ser şanoyê pêdivî ye çareya wan dozan yên xelk hêj li ser rê nekevtî, bihête kirin"

''''Li Kurdistanê'''', destpêka ketina 2012´an de, girêvên birçîbûnê li kurdistanê dest pê kiribûn. Berî wê, li [[Kurdistan]]ê û [[Tirkiye]] girêvên birçîbûnê dest pê kirin. Piştre bi ketina sale 2011´an de li ewropa jî kurdan bi girseyî bidest girêvên birçîbûnê kirin. Biteybetî li ewropa li gelek bajer û paytaxtên wê girêvên birçîbûnê dest pê kirin. Lê bi teybetî [[Srasbourg]]ê li dêra Sanmorê ya, weke girêva navendî derket li pêş. Kurdan, di wan girêvên birçîbûnê sê xwestekên xwe sereke hanîn ser ziman, 1, şerê ku kurdistanê bê bidawî kirin, 2. statûya kurdistanê were naskirin, 3. qaxadaya li ser zimanê kurdî were rakiirn û perwerdehiya bi zimanê dayikê bê kirin û serokê gelê kurd birez Abdullah ocalan tecrida li ser were rakirin û azadiya wê were kirin, bû. Ev her çar xwestek di temenê girêvên birçîbûnê de bû. 

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}'''Ahmed Yüksel Özemre''' (z. 1935, [[Stembol]] - m. 2008) [[fizîk]]nas û zanyarê [[atom]]ê yê bi eslê xwe [[tirk]] bû.<ref>http://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=4385</ref>

'''Greenpeace''' anko '''Aştiya Kesk''' rêkxistiyeka jîngehparêz a navneteweyî ye ko li sala 1971ê li [[Venkûver]] a [[Kolumbiyaya Brîtanyayê]] li [[Kanada]]yê hat damezirandin.

{{Bêçavkanî}}
 li [[Washington]]ê ([[DYA]]), yek ji girîngtirîn pirtûkxaneyên neteweyî yên cîhanê ye.]]
'''Pirtûkxaneya neteweyî''' [[pirtûkxane]]yeke giştî ya welatekî ye. Wê, di di pirtûkxaneya neteweyî de wê hemû xebatên wê yên nivîskî, dîtbarî û dengî, werinê qeydkirin. Wê, ew weke xêva civakê a giştî were dîtin. Ji bilî pirtûxaneyên tax bi tax, bajarok bi bajarok û gund bi gund ya giştî  û weke li ser hemûyan re hebê. Pirtûxaneya netewî wê, di hanav hemû welatan de hene. Wê, weke navenda berhevkirinê a xabatên nivîskî, dengî û dîtibarî û hemû çavkaniyên din ên civakî be. Hemû xabatên weke lêkolînî wê di wê de  werina bi cihkirin. Wê, pirtûkxane weke cihê ku wê hemû zanîna civakê  di wê de wê berbev were kirin.

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Kitabu'n-nebat''', ango '''Pirtûka Giya''' berhema zanistvanê kurd a [[Dînewerî]] ya li ser [[Riweknasî|riweknasiyê]] ye. Ev pirtûk ji şeş cîldan pêk tê û berhema herî girîng û naskirî ya Dînewerî ye. Bi [[zimanê erebî]] hatiye nivîsandin lê Dînewerî di pirtûkê de navên giyayan bi [[zimanê kurdî]] nivîsandiye.

[[Joseph Goebbels]] ( 1932 ) ]]
'''Bangeşevan''' an jî '''propagandakar''' ew kes, kom an rêxistinek e ku bangeşeyê diafirîne an belav dike. Bangeşevan dikare bibe, bo nimûne, ramyarek, nivîskarek, hilberînerê fîlm, muzîkvanek an wênekêşek.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Reklaam ja propaganda |paşnav=Priimägi |pêşnav=Linnar |weşanger=Vaba Maa |sal=2008 |cih=Tallinn |rr=200–203 |ziman=et |tercimeya-sernav=Dalberîn û bangeşe }}</ref>Bi gelemperî, rola bangeşevan ew e ku tiştê xwe di ronahiyek ku tevgera xwestî ya koma armancê derdixe pêşandan. Armanca wê ew e ku bi derfetên herî kêm bala raya giştî bikşîne ser sembolên pêwîst. Di heman demê de peywira bangeşevanê ye ku hemî çalakiyan li ser bingeha bersivdayînê hevrêz bike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Propagandateooria -ja tehnikate areng 20. sajandil |paşnav=Uudelepp |pêşnav=Agu |weşanger=TTÜ Kirjastus |sal=2005 |cih=Tallinn |rr=44–45 |ziman=et |tercimeya-sernav=Pêşketina teorî û teknîkên bangeşeyê di sedsala 20an de }}</ref>Bangeşevanên naskirî di dîrokê de [[Îskenderê Mezin]] , [[Julius Caesar]], [[Adolf Hitler]] û [[Joseph Goebbels]] in.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Propagandateooria -ja tehnikate areng 20. sajandil |paşnav=Uudelepp |pêşnav=Agu |weşanger=TTÜ Kirjastus |sal=2005 |cih=Tallinn |rr=5–6, 37–38 |ziman=et |tercimeya-sernav=Pêşketina teorî û teknîkên propagandayê di sedsala 20an de }}</ref>

{{Navbox
|name = Komên etnîkî yên Çînê
|title = Komên etnîkî yên [[Çîn]]ê
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist

{{yekkirin|[[Hiş]]}}

{{Binêre|Bêrîtan (cudakirin)}}

{{Bêçavkanî}}

'''Yek''' an jî '''êk''' ('''1''') [[hejmarên xwezayî|hejmarêk xwezayî]] ye. Ew li pêşiyê [[2]] û li pişt [[0]] ye. [[Hejmarên romî|Hejmarê romî]] ji yek ra " I "e. Li [[ziman|zimanê]] [[erebî]] hejmarê yek " ۱ "e.

{{Wargehdank/wd
}}
'''Katanya''' ( bi [[Zimanê îtalî|îtalî]] ; ''Catania'' ) bajarê girava [[Sîsîlya]]yê ji palermo şunda duyem mezin e. Nifûsa bajar li navendê 306 000 û li metropola dor bajar jî 750 000 kes e. Katanya li rojavaya giravê û di navîna Messina û Syracuse de nêzî [[Etna]] ye.

{{Agahîdanka giştî
}}

'''Shishapangma''', çardemîn çiyayê bilindtirîn ê cîhanê ye. Li ser [[Rêzeçiyayên Hîmalaya]] li nav axa [[Tîbêt]]ê de ye. Bilindbûna wî 8.013 metre ye. Navê wî yên din, '''Gosainthan''', '''Xixabangma''' û '''Xixabangma Feng''' e.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Çiya-şitil}}
[[Kategorî:Çiya]]

{{Yekkirin|[[Akne]]}}
'''Pirzik''', awayekî bûna birînî yê bi enfeksîyonê ya dilaş de ya. Bi teybetî, ji ne paqijiyê diafirê. Piştre mazin dibe û kur dibe. Birîn ku kur bû û [[Adab]] girt, êdî bi navê pirzikê tê bi navkirin. Adab jî, ew lewt û pîsîtiya ku di birînê de levgihiştya hevdû ya. Bîrînek ku di laş de vebû, piştre ku ew birin ne hate dermankirin û başkirin, di demeka kinde adab digirê. Adab, rengê wê zer a û weke ji avê ya. [[Ave Adabê]], ku ji deverekê li deverekê din lê ket, wê hingî, wê dera ku lê ket jî, wê di demeke pirr kin de bike pirzik. Tevgeriyeka bîolojîkî di wê avê de heya. Elementên di nav wê avê de na jî, jîndî û tevger in.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Nexweşî]]

{{Bê çavkanî}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane}}

'''Hukmeta jînfirehiyê''' zaravek e bi sê ramanan:

{{sibat}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Lüssow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Rügen]]
}}
'''Lüssow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Rügen]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Retzstadt
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Frankonyaya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Main-Spessart]]
}}
'''Retzstadt''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Spessart]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Xalê Cemîl''' yek ji kilamên [[dengbêj]]iyê ye navdare ku li ser keçeke piçûk a 14 salî didine Cemîlê çil û pênc saliyê mezin e. Keçik jê re dibêje "Xalê Cemîl".<br>
Dengbêj [[Huseynê Farî]] jî vê kilamê dibêje<ref>https://m.youtube.com/watch?v=0znh0G9GW7w</ref>

{{Islûb}}
{{Paqij bike|tarîx=adar 2024}}

{{Taxobox
| name = Reşreşk
| image =Nigella_sativa_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-227.jpg
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên bi kulîlk|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Ranunculales]]
| familia = [[Ranunculaceae]]
| genus = ''[[Nigella]]''
| species = '''''N. sativa'''''
| binomial = ''Nigella sativa''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}

'''Berguhk''', amureke ji bo deng guhdarîkirinê tê bikaranîn.

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Rubenow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Rubenow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Alan Kurdî''', navê keştiya almanî ya rizgarkirina koçberan e. Keştiya rizgarkar bi taybetî li ser [[Behra Spî|Deryaya Spî]] karê xwe dike û tê alîkariya kesên koçber ên ku di avên deryayê de li ber xeniqînê ne. Keştî di bin alaya [[Almanya]]yê de ye.

'''Çalqan''' ({{1946|Çalgan}}, {{bi-tr|Bağpınar}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov
| nav                = Leonardo da Vinci
| wêne               = Leonardo self.jpg
| sernavê_wêne       = Leonardo da Vinci, xweportreyek e (1512-1515)
| roja_jidayikbûnê   = 15ê nîsana 1452
| roja_mirinê        = 2ê gulana 1519
| cihê_mirinê        = Amboise
| hevwelatî          = {{ala|Îtalya}}
| dîn                = [[Xiristiyanî]]
| destûrname         = 
| serdem             = Sedsala 15an
| netewe             = [[Îtalyan]]
| pîşe               = [[ronesans]] [[muzîk]]ar,  [[endezyarî|endezyar]], [[peykervan]], [[wêne]]saz, [[anatomî]]st û [[geometrî]]ker
}}
	
'''Leonardo da Vinci''' (wekî ''Leonardo da-Vînçî'' bixwîne)  (jdb. [[15ê nîsanê|15ê nîsana]] sala [[1452]]an li [[Anchiano]], [[Floransa]] - m. [[2ê gulanê|2ê gulana]] [[1519]] li [[Amboise]]) yek ji pêşengên [[ronesans]]ê, muzîkar, [[dahêner]], [[endazyar]], [[peykervan]] , [[wênesaz]], kelşînkar (anatomîst ) û geometrîkerê îtalî ye.
Tê zanîn kû wî di [[endezyarî]]yê de hewl daye [[Îsmaîlê Cizîrî]].

'''Mihemed Pîro''' (jdb. [[1952]], [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] – m. [[2016]] [[Enqere]], [[Tirkiye]]), [[dengbêj]]ekî navdar ê kurd bû ku di 1952an de li [[Batîfa]], parêzgeha [[Dihok]]ê, hatiye dinyayê.<ref>Rojnameya Evro, 08.02.2017</ref> Ew ji eşîreta [[Hosta]] bû.<ref>Rojnameya [[Evro]], 08.02.2017</ref>

'''Qulingên Rewabê''' Dengbêjî û Sazbendiya Kurdên Qefqasyayê

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Heisdorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Heisdorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Navçeya Arxayê
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         = Akçadağ
 | Wêne               = 
 | Wêne_sernav        = 
 | Welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]   <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkiye]] 
 | Parêzgeh           = [[Meledî (parêzgeh)|Meledî]]
 | Serbajar           = Arxa
 | Qeymeqam           = 
 | Hejmara_nahiyan    = 3  <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 4
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 69
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      = 30.114 <ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=44&p_yil=2010&p_dil=1&desformat=html&ENVID=nufus2000db2Env tuik, 2010]</ref>   <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = [[2010]]
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 1.143
 | Berbelavî_navçe    = 26,35
 | Gelhe_serbajar     = 7.564  <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= [[2010]]
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 1.055
 | Koda_postayê       = 44600
 | Koda_telefonê      = (+90) 422
 | nexşeya_cihan      = Tirkiye
 | koordînat          = {{Koord|38|20|39|N|37|58|16|E|display=inline, title}}
}}
'''Arxa''', anku '''Arẍa''', an jî '''Arga''' ({{bi-tr|Akçadağ}}) navçeyeke [[Meletî|Melediyê]] ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = Wald (Allgäu)
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
| awayê binebeş2     = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
| navê binebeş2      = [[Bavyera]]
| awayê binebeş3     = [[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
| navê binebeş3      = [[Swabya (Bavyera)]]
| awayê binebeş4     = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
| navê binebeş4      = [[Ostallgäu]]
}}
'''Wald (Allgäu)''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

'''Erot''' ji pexva [[grekî]] ya [[Eros]] tê û di [[arkeolojî]]yê de bo avahî û xemlandinên erotîk tê bikaranîn.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Stockem
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Stockem''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

) ]]
'''Tamîl''' ([[Tamîlkî]]: தமிழர், tamîl) gelekî [[bakur]]a [[Srî Lanka]] û parêzgeha [[Tamil Nadu]] a [[Başûr rojava]]ya Hindistanêye. Bi [[Tamîlkî|zimanê Tamîlkî]] ,ku xwedanê wêjeye 2000 salîye, diaxifin. Hinek ji wan li hemo [[cîhan]]ê belavbune. Hejmara [[gelhe]]yê nêzîkê 77.000.000 e. <ref>Malpera Ethnologue [http://www.vistawide.com/languages/top_30_languages.htm] </ref>
Piranî li ser ola [[hindû]]ye. hinek jî li ser ola [[misilmanî]] û [[Xiristiyanî]]ne.

{{Bêçavkanî}}{{Agahîdanka giştî
|wêneyê_logoyê =Knk-logo.jpg
|sernavê_logoyê=Emblema Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê
}}
'''Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê''' KNK di 24ê gulana [[1999]]an de di civîneke giştî de bi amadebûna 700 nûner û mêvanên kurd û biyanî li bajarê [[Amsterdam|Amsterdamê]] paytexta [[Holenda|Holendayê]], bi navê KNK, Kongra Neteweyî ya Kurdistan hatiye avakirin. KNK berpirsiyariya gelê [[Kurdistan]]ê û hêzên wî yên şoreşger li her çar aliyê cîhanê dike. KNK, bawer dike ku gelê Kurdistanê bi tevayiyê bavikê wî olî û civakî weke her gelekî dîtirî cîhanê mafê wî heye ku xwe bi xwe çareser bike. KNK, bawerdike bi rêçên Demokrasî her wekî  ku bername wî diyardike her weha paraztina stiratîciya kar bi riyên aştiyê û hevalîkariya hêz û rêxistinên [[Kurd]] ku dixwazin bighine çareke demokrasî jibo pirsa Kurdî di navbera sînorên: [[Tirkiyê]], [[Îran]], [[Îraq]] û [[Sûriyê]] li gora mercên wî welatî 

{{Agahîdank nivîskar
| nav                = Hamza Aktan
| roja_jidayikbûnê   = 10.12.1983
| cihê_jidayikbûnê   = Yüksekova
| perwerde           = Marmara University
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kettenheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Kettenheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Rîçala îsotê''' ne tenê li başûrê rojhilata [[Asya]]yê tê bikaranîn. Mirov dikare wekî [[merge]]yê jî binavbike. Di [[pêjgeha kurd]] de, bi taybetî di [[pêjgeha Tolhildanê]] de tê bikaranîn. Bîber ([[îsot]]) û [[şekir]] berkeliyên (melzemeyên) sereke ne. Lê li [[Riha]]yê şekir tevlî nakin.

'''Dîroknas''', '''dîrokvan''' an jî '''dîrokzan''', ew kesê ko bala xwe dide [[dîrok]] û dinivîsîne ye. Pir berê de mirov bala xwe dide dîrok û nivisandîn e. [[Herodot]] ji bo ku dîroknas e herî berê tê zanîn, weke "Bavê Dîrokê" tê navandin. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wilnsdorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Nordrhein-Westfalen]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Herêma hikûmetê]]<br/>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Arnsberg (dever)|Arnsberg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Siegen-Wittgenstein]]
}}
'''Wilnsdorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Siegen-Wittgenstein]] li [[Nordrhein-Westfalen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Çav lê gerandin}}
{{Bêçavkanî}}
Abdûl Ezîz Kurd bû serokê yekemina partiya netewa [[Belûç]] li welatê [[Belûçistan]]ê. Legel " Yousaf Aziz Magsi" ew "Anjuman-e-Ittehad-e-Balochan" kirr (bi kurdî: Encûmana Yekitiya Belûçan), li bajarê "Mastung" li sala 1920.

'''Keçika dê''', '''keçika diya xwe''' navê cure kufteyek ji [[pêjgeha kurd]] e. Tirk jî fêrî vê xwarinê bûne û navê wê jî kirine ''"anali kizli - bi dê û bi keçê".'' Bi taybetî li parêzgehên herêma [[Tolhildan]]ê, [[Sêwas]] û [[Ezirgan]]ê tê xwarin.

'''Beroj.org''' [[malper]]eke kurdî ye û li ser întenetê weşanê xwe didomîne. Tê de bêşa helbest, nivîsar û ferhengê heye. Ferheng bi kurdî-tirkî û bi kurdî-kurdî tê amadekirin.

'''Tîp''' sîmbolên ku di pergalên nivîsînê yên [[alfabe|alfabetîk]] de ji bo dengên di zimên de tên kar anîn e. Peyva ''herf'' jî peyveke ku heman me'nayê da tê bikarânîn. 

{{Gotara bêçavkanî}}
'''Medresaya Zehra''' ({{bi-ar| مدرسة الزهرة|Madrasat az-Zahra}}) medreseya ku [[Seîdê Nûrsî]] dixwest ku li [[Wan]], [[Bidlîs]] û [[Amed|Dîyarbekirê]]{{Çavkanî hewce ye}} were çêkirin.<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://dergi.irfanmektebi.com/2009/03/kendi-dilinden-bediuzzaman/ |roja-gihiştinê=2015-11-16 |roja-arşîvê=2016-06-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160628173812/http://dergi.irfanmektebi.com/2009/03/kendi-dilinden-bediuzzaman/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>

{{Agahîdank xwedî meqam
| nav                 = Barack Obama
| wêne                = President_Barack_Obama.jpg
| meqam               = 44em Serokkomarê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYAyê]]
| berê                = [[George W. Bush]]
| paşê                = [[Donald Trump]]
| dawiya_dewrê        = {{dîrok|20|1|2017}}
| destpêka_dewrê      = {{dîrok|20|1|2009}}
| cîgirserok          = [[Joe Biden]]
| roja_jidayikbûnê    = {{Jidayikbûn|4|8|1961|temen=erê}}
| cihê_jidayikbûnê    = [[Honolulu]], [[Hawaii]]
| partî               = Partiya Demokrat
| hevjîn              = [[Michelle Obama]]
| pîşe                = [[Parêzer]]
| şanenav             = Barack Obama signature.svg
}}
'''Barack Hussein Obama, Jr.''' [bəˈɹɑːk hʊˈseɪn oʊˈbɑːmə] (jdb. {{Jidayikbûn|4|tebax|1961}} li [[Honolulu]], [[Hawaii]]) siyasetmedarekî amerîkî yê [[Partiya Demokrat (DYE)|Partiya Demokrat]] e. Ji [[20ê kanûna paşîn|20ê kanûna paşîn a]] 2009an heta {{dîrok|20|1|2017}} 44<sup>em</sup> serokê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] (DYA) bû. Barack Obama yekemîn kesê Afro-amerîkî ye ku bûye serokê DYAê.

{{Bêçavkanî}}
'''Dînamîk''', tevgera heyberekê ku di bin hêzekî de ye vedikolîne. Bi gotineke din dînamîk, jandeyên ku dibin sedema tevgerê û tevgerê diguherînin, vedikolîne.

{{çavlêgerandin}}
Li Cîhanê di [[1995]]'an de bi awayekî giştî [[înternet]] hat bikaranîn û wê demêde nêzî 11.000 malper hebû, niha bi mîlyonan malper hene. Kurd yekem car di sala [[1997]]'an de cihê xwe di Web'ê de girt. Yekem malperên Kurdî a partiyan û malpera [[MED TV]] bû. Niha ji rojnamegeriyê heta teknolojiyê,ji danûstandin bigrin heta li ser perwerdeyê, ser dezgehên Hikumeta Kurdistan bigrin heta li ser turîzma Kurdistanê jî bi hezaran malperên Kurdî hene û roj bi roj ev hejmar zêde dibe û naveroka wan jî dewlementir û rengîntir dibe. Înternet belkî di cîhanê de herî pir feydeya gelê Kurd bû. Ger rêjeya bikaranîna înternetê nav Kurdan da zêde bibe ev sûdwergirtin jî zêde dibe.Ji ber ku înternet cihêkî azad e, erzan e û sînor nasnake. Welatê Kurdan buye 4 perçe lê bi saya înternetê ev sînor hinek be jî radibin. [[Kurd]] dikarin kêmasiya ku rojnamegeriya Kurdî de heye bi înternetê ji holê rakin lê heman demê de pêwîst e ku eleqeya gelê Kurd jî bo bikaranîna înternetê zêde be û ji hêsaniya înternetê sûd wer bigirin. Di malperên hin dewletan de jî beşên Kurdî vebûne. Wekî malpera VOA. Motora lêgerîna bi navûdeng a [[Google]] û [[Dmoz]], [[MUSICMOZ]] de jî beşên Kurdî hene. Û niha Gelê Kurd li bende [[Wîndowsa Kurdî]] û [[Linux a kurdî]] ne.  Tîrajên hin malperên Kurdî wekî tzpkurdi.com, azadiyawelat.com, rojaciwan.com, presskurd.com, Kurdishinfo.com, rojev.com, Kurdishmedia.com, rojname.com, kurdishpoint.com, demanu.com.tr, ekurd.net... di nav malperên kurdî de yên herî zêde ne. 
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Medya]]

'''Deryaya Sor''' ([[erebî]]: البحر الأحمر, ''al-Bahr al-ahmar'', bi [[îbranî]]: ים סוף, ''Yam Suf''; [[tigrînyanî]]: ቀይሕ ባሕሪ, ''QeyH baHri'') deryayeke mezin e. Ew teqrîben 450.000 [[km²]] mezin e. Ev derya di navbera [[Asya]] û [[Afrîka|Afrîkayê]] de ye.

{| border="2" cellpadding="3" cellspacing="1" align="right"
|[[Direfş]] || Ag
|-
|[[Grup]] || 1B (Lajwerda derbasbûnê) 
|-
|[[Hejmara atomê]] ||  47 
|-
|[[Giraniya atomê]] ||  107,8682
|-	
|Rewşa di germiya odê de ||  Hişk
|-
|[[Xala helînê]] ||  961&nbsp;°C
|-
|[[Xala kelînê]] ||  2163&nbsp;°C
|-
|[[Tîrbûn]] || 10,5 g/cc
|-
|[[Vedîtin]]a wê ||  Nayê zanîn
|-		
|[[Eşkêla atomê]] ||   1,75 Å
|-
|[[Elektronegatîfî]] ||  1,93
|-
|[[Rêzbûna elektronan]] ||
|-
|[[Derenceya (hejmara) bilindbûnê]] ||   1
|-
|[[Radyoîzotop]]ên wê ||  (tune)
|}
{{Wergerîne|ar|ziman2=en|bijartî=1}}
'''Zîv''' ({{Bi-la|argentum}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Element]]

'''Noh''' an '''Nō''' (bi japonî: 能 an のう, ''Nō''), yek ji cureyên şanogeriya [[japonî]] ye.

'''Gola Masiyan''' yan jî '''Gola Xelîl Îbrahîm''', goleke li başûrê rojavayê navenda bajarê [[Riha]]yê ye û wekî cihê ku dema [[Îbrahîm|Îbrahîm Pêxember]] hatiye avêtin a nava agirê, tê zanîn. Gol ji du beşan, Gola Masiyan (Gola Xelîl Îbrahîm) û Gola Zelîha (ku keça Nemrûd tê zanîn) pêk tên. Jiber ber vê yekî gol û şûnwarên wî pîroz tê qebûlkirin û ji çar aliyên cîhanê geştiyar serlêdana golê dikin.

'''Nûmeyîş''', bi armancekê levbûna bikom re tê gotin. Li [[Kurdistan]]ê, di salên 1967-68-69´an de bi armanca ku hebûna xwe bidina û hebûna xwe bidina nasîn, nûmeyîşên [[Kurd]]an bûn. [[Dewleta Tirk]], zimanê wan qedexe kiribû û wan jî, nikarîbû ku hebûna xwe bênina ser ziman. Ji ber vê yekê, li her navçê û bajêr û deverên ku mireovên kurd lê dijîn lev dijîn û ji xwe re gotin "em kurd in" û bi wê armancê meşîn. Ji wan Nûmeyîşan re tê gotin "[[Nûmeyîşên rojhilat]]" an jî "[[Nûmeyîşên li Kurdistanê]]". di wê demê de Civaknasên weke [[Îsmail Beşîkçî]], bi navê "Nûmeyîşên Rojhilat" pirtûkek jî nivîsand. Ev nûmeyîş, têgihiştineka [[kurdistanî]] di nava kurdan de afirand in û kir ku kurd êdî li ber Zilme li ser serê wan ku dewleta tirk dimeşand bikevina tekoşînê de. Hin civaknasan, wilo ev nûmeyîşên li kurtdistanê şîrovekirin û gotin ku "ew rabûna kurdan ya li ser pîyan bû."
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Dîroka Kurdistanê]]
[[Kategorî:Gel]]

{{Sernav bi îtalîk}}

'''Şîleyî''', navê mirovên ku li [[Şîle]]yê dimînin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Gel]]
[[Kategorî:Şîle]]

'''Seyda''', di nav [[kurd]]an de, ji pêşengê [[Îslam|dînî]] ya di [[misilman]]iyê de tê gotin. Seyda, wate wê ya wê ya din jî, mirovê dîndar û zane ye. Wekî din jî, di nav civatê de, hertimî wî zarok li dora xwe li mizgefte û an jî cihê ku lê dihate xwandin û ew perwerde dikirin. Yên ku li cem seyda dixwandin jî bi taybetî di kurdî de ji wan re tê gotin [[feqî]] an feqih, wateyeka wê ya din jî "[[xwendevan]]" e. Pişt re yên dema xwe ya xwendinê bi dawi dikirin, gelekan ji wan ku li pêşiya navê wan di dema bakirina wan de dihat bikaranîn, minak: "[[Feqiyê Teyran]]" û hwd.

{{çav lê gerandin}}

'''Gelhenasî''' an '''demografî''' (ji yewnaniya kevn, δῆμος (dêmos) 'mirov, civak' û -γραφία (-graphía) 'nivîsandin, xêzkirin, ravekirin') lêkolîna statîstîkî ya [[Gelhe|nifûsê]] ye, nemaze [[Mirov|mirovan]].

{{Agahîdanka giştî
| zimanê_navê_rastî = ar
}}
'''Murselat''' ({{bi-ar|سورة المرسلات}}) sûreyek ji [[Quran]] a Pîroz yê misilmanan e û li bajarê [[Mekkê]] nazîl bûye. Bi temamî ji 50 [[ayet]]an pêk tê. Sûre navê xwe ji peyva "murselat"a di ayetê yekê de derbaz dibe de girtiye. Ew tê wateyê "yên hat şandin". Ew qala [[qiyamet]] û [[roja hesab]] dike.

{{Kurd}}

{{hezîran}}

{{Bêçavkanî}}

'''Çiyayê Kurtikê''' çiyayek li [[Bakurê Kurdistanê]], di ber bajarê [[Mûş]]ê de ye. Lûtkeyeke [[Çiyayên Xaçreşê]] ya ku ji rêzeçiyayên [[Toros]]êye ye.

{{Gotara bê çavkanî}}

'''Tûs''' qatekî zirav yî ser çêrm e. Ku meriv tazi li ber ro roj pir dimê, roj li merivan dixe, tûsî merivan radibe. Hin ajal wek maran û hin kêzan tûs diavên, yanê çermî ser nu dibe. [[Mird]]ê (''Pityriasis capitis'') serî mirov jî hawiyakî tûs e.

{{Agahîdank gund
| nav                = Tazeşar
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Tazeşarî]], xelkê Tazeşarê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Tazeşar''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Asbach-Bäumenheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Donau-Ries]]
}}
'''Asbach-Bäumenheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Donau-Ries]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}

{{îlon}}

{{Agahîdanka giştî
}}

]]
'''Agnostîsîzm''' an jî '''nezanîparêzî''' bizaveke [[felsefe|felsefî]] ye ku di sedsala 19an de hatiye çêkirin. Li gorî boçûna vê felsefeyê mirov ji aliyê dînî ve nikare bizanibe ka Xweda heye yan na<ref>[http://skepdic.com/agnosticism.html Carroll, Robert (2009-02-22). "agnosticism" ''The Skeptic Dictionary''] skepdic.com. piştrastkirina çavkaniyê:13ê îlonê 2015.</ref> û ji aliyê zanistê ve jî nizane gerdûn çawa hatiye afirandin. Bi giştî ev felsefe bi awayekî gumanbar li tiştan dinêre. Ateîzm û agnostîsîzm ne heman tişt in. Ji ber ku boçûnek dibêje Xweda nîne, û ya din dibêje hebûn û nebûna Xwedê nikare were zanîn. Kesên xwediyê vê boçûnê weke agnostîk têne binavkirin. Gotina agnostîk, ji zimanê [[yewnanî]] tê û ew dikare weke "kesê/a bêzanebûn" were wergerandin. Gotina agnostîk cara yekem ji aliyê biyologê îngilîz [[Thomas Henry Huxley]] ve di sala 1869an de hatiye bikaranîn.<!--probably?--><!--
    --><ref name="Hepburn">{{Jêder-ensîklopedî |sernav=Agnosticism |pêşnav=Ronald W. |paşnav=Hepburn |weşanger=MacMillan Reference USA (Gale) |edîtor=Donald M. Borchert |sala-orîjînal=1967 |sal=2005 |çap=2 |ensîklopedî=[[Encyclopedia of Philosophy|The Encyclopedia of Philosophy]] |cild=1 |rûpel=92 |isbn=0-02-865780-2 |jêgirtin=In the most general use of the term, agnosticism is the view that we do not know whether there is a God or not. }} (page 56 in 1967 edition)</ref> Li gorî Huxley agnostîsîzm ne baweriyek e, lê rêbazek e û ew rêbaz jî girêdayî aqil e.

{{Agahîdank gund
| nav                = Qizil Ereq Ehmed Reşîd
| navê_din           = Qizil Ereq Eḧmed Reşîd
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qerexan]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Qizil Ereq Ehmed Reşîd
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Qizil Ereq Ehmed Reşîd''', '''Qizil Ereq Eḧmed Reşîd''', gundekî bi ser [[Qerexan, Xaneqîn|Qerexana]] navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Agahîdank lîstikvan (futbol)/wîkîdane|wêne=|sernavê_wêne=Joao Grimaldo 2022}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Winterscheid
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Winterscheid''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Sefa û Merwe''' bilindahiyek pîroze ku di navbera [[Meke]] û [[Medîne]]yê de ye.
Di hec de îbadete ku [[misilman]] diçin wan deran ziyaret dikin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kruckow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Kruckow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Kafro
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Elbeğendi
| wêne               = Kafro1.jpg
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Mêrdîn (parêzgeh)|Mêrdîn]]
| navçe              = [[Midyad]]
| nahiye             = 
| hejmara_mezrayan   = 
| nifûs              = 35
| sala_nifûsê        = [[2008]]
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 965
| koda_postayê       = 47500
| koda_telefonê      = 0482
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = {{Koord|37|16|59|N|41|24|26|E|display=inline, title}}
}}
'''Kafro''' an jî '''Xerabê Kefrê''' (bi [[aramî]] ''Kafro Tahtayto'', bi zimanê [[romî]] ''Elbeğendi'') gundekî navçeya [[Mîdyad]]ê (di parêzgeha [[Mêrdîn]]ê de) ku li [[Tûr Abdîn]]ê de cih digre, ye. Ev gund di sala 1980an de ji aliyê [[Dewleta Tirk]] ve hatibû betalkirin lê di sala 2004an de gund ji nû ve hate avakirin. Herwiha, îro 18 malbatên sûryani/aramî tê de dijîn.

'''DRM''' ('''''D'''igital '''R'''ights '''M'''anagement'', îdarekirina mafan a dîjîtal): DRM ji bo kontrolkirin û rêdana xwegihandina nêveroka berhemên [[dîjîtal]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Teknolojî]]
[[Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]]

{{Bêçavkanî}}

'''Astûrleonî''' (bi asturî: ''astur-leyonés'') zimanekî [[romanî]] ye û li herêmên [[Spanya]]yê [[Astûrya (herêm)|Astûrya]], [[Leon (herêm)|Leon]], [[Zamora (herêm)|Zamora]] û [[Salamanka (herêm)|Salamanka]] ji aliyê 1 milyon kesî ve tê axaftin.{{Çavk}}

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}

'''Xerbik''', xaniyê li hewşê ko wek embar (depo) ji bo ardû û arban û [[genim]] û hwd. û ciyê xarin pêjandinê tê bi kar anîn. Ji bo çêkirina xwarinê [[tifik]] li xerbik heye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Çand]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Veelböken
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Nordwestmecklenburg]]
}}
'''Veelböken''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Kêm|tarîx=adar 2024}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Bötzingen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Bötzingen''' şaredariyeke navçeya [[Breisgau-Hochschwarzwald]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Piştqefqasya''' ([[Zimanê rûsî|rûsî]]:Закавказье, Zakavkaz'ye) ji an jî '''Başûrê Qefqasyayê''' ji cîhê ki jeopolîtîkî yê û tixûbê rojhilata [[Ewropa]]yê û rojavaya [[Asya]]yê.

{{Agahîdank bajar
 | nav          = Tallinn
 | navê_fermî   = 
 | mertal       = Tallinn greater coatofarms.png
 | nexşeya_cihan = Estonya
 | koordînat     = {{Koord|59|26|0|N|24|43|50|E|display=inline, title}}
 | welat        = 
 | welat_alî    = 
 | dûgel        = {{ala|Estonya}}
 | dûgel2       = 
 | parêzgeh     = 
 | serbajar     =  
 | rûerd        = 159
 | gelhe        = 408.831
 | gelhe_sal    = 
 | berbelavî    = 2.571,26
 | dem          = UTC+2
 | nexşe        = 
 | nexşe_sernav =  
 | wêne         = Tallinn-hafen.jpg
 | wêne_sernav  = 
 | wêne2=
 | wêne2_sernav = 
 | malper       = {{url|www.tallinn.ee}}
}}
'''Tallinn''', paytexta welatê [[Estonya]] ye. Di 1ê [[kanûna paşîn]] a 2011an de bajarên Tallinn ji bo salekê dibe [[Paytexta Çand a Ewropayê]].

{{Şablon:Lawirnasî}}
'''Ornîtolojî''' yan jî '''balindenasî''' şaxê [[zoolojî]]yê ye ku belavbûn, koçkirin û tevgerîye nêzîkê 10.000 cureyên çûka lêkolîn dike. Di nav ornîtolojîyê de serxistin û tevkarîye ornîtolog ên amator pir girînge.

'''.br''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Brezîl]] e. ([[ccTLD]])

{{bêçavkanî}}
{{kêm}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = 2011
}}
'''Magnús Örn Eyjólfsson Scheving''' (z. [[10'ê sermawezê|10ê sermaweza]] [[1964]]an li [[Borgarnes]], [[Îslenda]]) nivîskar û aktorekî îslendî ye.

{{sibat}}

{{Kurd}}
Li [[Kurdistan]]ê gelek êl an eşîrên [[kurd]]an hene, Çend ji wan ev in:

{{Çiriya paşîn}}

{{Taxobox
| name = Keftar
| fossil_range = {{fossil range|26|0}} <small>[[Miyosînê zû]] - dema niha</small>
| image = Hyaenidae.jpg
| image_caption = Cureyên keftaran gor mezinahiya wan: [[Keftarê deqdeqî]], [[keftarê qehweyî]], [[keftarê xêzxêzok]] û [[gurê erdê]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Carnivora]]
| subordo = [[Feliformia]]
| familia = '''Hyaenidae'''
| familia_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821
| subdivision_ranks = [[Cins]]ên Keftaran
| subdivision =
* ''[[Spotted Hyena|Crocuta]] - ser zeytûnî''
* ''[[Hyaena (genus)|Hyaena]] - Hêşîn''
* ''[[Aardwolf|Proteles]] - sorê polatî''
| synonyms =
* Protelidae <small>Flower, 1869</small>
| range_map = Hyaenidae_range.png
}}{{Wergerîne|de|bijartî=1}}
'''Keftar''', '''kemtiyar''', '''eftar''', '''heftar'''  an jî '''heftiyar''' (''Hyaenidae''), [[famîle]]yekî [[guhandar]]ên [[goştxwer]]an. Li Kurdistanê li deşt û çiyayên nizim dijîn; li çolên [[Erebistan]], [[Afrîka]] û [[Asya]]yê jî têne dîtin. Di qulên kûr, nev keviran û bin keviran dijîn.

{{Agahîdank malper|nav=Deezer|logo=|screenshot=|binnivîs=|ziman=Pir zimanî|avabûn=22ê Tebaxa 2007an|avaker=|gerû=|xwedî=Blogmusic SAS|destpêkirin=2007|hejmara_karkeran=|dirûşm=|malper=[https://www.deezer.com deezer.com]|endam=|statû=|pêşxistin=}}
'''Deezer''' yanjî '''Deezer muzîk''', platformeke muzîkê ye bi awayeke onlîne muzîkan pêşkêşê endamên xwe dike.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Bêçavkanî}}

'''Herka Kendavê''' (Îng. Gulf Stream) herkakê germê ava [[Okyanûsa Atlantîk]] e. Ew berve Ewropa diherike û navbera [[Grînlenda]] û parzemîna [[ewropa|Ewropayê]] re derbaz dibe û li [[Îrlanda|Îrlenda]]yê wê de wek [[Herka Atlantîka Bakur]] tê nav kirin.

'''Boks''' cureyekî [[werziş]] e. Maça boksê ji du kesan pêk dihê, yên ku [[lepikên boksê]] li xwe dikin. Pişt re bi [[kulm]]an ve li hevûdû dixin heta ku yekî ji hişa xwe diçe û dikeve. Ew kesên ku vê xebatê dikin ji wan re ''boksor'' an ''boksker'' tê gotin. Yek ji bokskerên herî navdar ên cîhanê yê amerîkî [[Muhammed Ali]] bû.

Peyva fobî ji [[Phobos]] a Grekî tê. Phobos di mîtologiya Grek a Antîk de xwedayê dehşetê ye. Tirsa ku jiyana rojane asteng dike, tirsa li derê [[hişar]]ê, tirsa di mercên awarte de hatiye fêrbûn e.

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}

{{Agahîdank nivîskar
 | nav              = 
 | navê_rastî       = <!-- Navê bi zimanê zikmakî heke ji rûpelê cuda be-->
 | bernav           = 
 | wêne             = William Saroyan 1970s.jpg
 | mezinahiya_wêne  = 
 | sernavê_wêne     = 
 | pîşe             = 
 | navê_jidayikbûnê =
 | roja_jidayikbûnê = 
 | cihê_jidayikbûnê = 
 | roja_mirinê      = 
 | cihê_mirinê      = 
 | koordînatên_cihê_goristanê =
 | netewe           = 
 | hevwelatî        = 
 | perwerde         = 
 | destûrname       = 
 | ziman            = <!-- Zimanê nivîsê -->
 | tevger           = <!-- Tevgera wêjeyî -->
 | şêwe             = <!-- Şêweya wêjeyî -->
 | serdem           = 
 | salên_çalak      = 
 | berhem           = <!-- Berhemên navdar -->
 | bandorbar        = 
 | bandorker        = 
 | hevjîn           = <!-- zewicî -->
 | partner          = <!-- nezewicî -->
 | bav              = 
 | dê               = 
 | zarok            = 
 | malper           = <!-- bi vî awayî: {{URL|mînak.com}} -->
 | şanenav          = <!-- îmze -->
 | mezinahiya_şanenavê =  
 | modul            = 
 | jêrenot          = <!-- Agahiyên din (bûyer, ...) -->
}}
'''William Saroyan''' (bixwîne: Wilyam Saroyan; bi [[Ermenî]]: Վիլյամ Սարոյան; [[31'ê gelawêjê]], [[1908]] - [[18'ê gulanê]], [[1981]]), nivîskarekî ermenî bi eslê xwe Bidlîsê ye lê malbata wî koçberî Amerîkayê kiriye u ev jî li wê derê ji dayîk buye. Di sala 1939an de [[xelata Pulîtzerê]] standiye lêbelê ev xelat red kirîye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}

'''Sarinc''', sarincok, sarker, dolaba qeşayê alaveke elektronîk e, bi pergala bikaranîna gazên herikbar dixebite û bo parastina xurdemeniyan kêrbar e. Xurdemeniyan bi sarkirinê, qerimandinê diparêze. Lewra di sermayê, di nava qeşayê de, xurdemenî zû xirab nabin. Di malê û kargehê de gelek tê bikaranîn.

de avahîsaz [[Filippo Brunelleschi]], qube li [[Katedrala Firenzeyê]] ([[Îtalya]]) zêde kir û ne tenê avahî û bajar, lê di heman demê de rol û statûya avahîsaz jî guherandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://brunelleschi.imss.fi.it//itineraries/place/TheDomeOfSantaMariaFiore.html |sernav=The Dome of Santa Maria del Fiore |malper=brunelleschi.imss.fi.it |tarîxa-gihiştinê=2023-01-09 }}</ref>]]
'''Avahîsazî'''<ref>TMMOB-Türkiye Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (2014) [[Ferhenga zaravên teknîkî]] (Kurdî-Türkçe-English), Enqere, r. 19.</ref> an jî '''mîmarî''' [[huner]] û [[zanist]]a [[plankirin]], [[sêwirandin]], [[avakirin]] û lêkirina avahî û berhemên din e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/architecture/Expression-of-technique |sernav=architecture - Expression of technique {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-01-09 }}</ref> Ew pêvajo û berhema [[xêzkirin]], têgihîştin, plansazkirin, sêwirandin û çêkirina [[Avahî|avahiyan]] e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/architecture |sernav=Architecture {{!}} Definition, Techniques, Types, Schools, Theory, & Facts {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-01-09 }}</ref> Xebatên avahîsaziyê (avahî) bi gelemperî wekî sembolên [[çand]]î û karên hunerî tên hesibandin. Şaristaniyên [[dîrok]]î gelek caran bi serkeftinên xwe yên avahîsaziyê yên mayînde re tên naskirin.]]Ev pratîka ku di serdema [[pêşdîrok]]ê de dest pê kiriye, ji aliyê şaristaniyên her heft [[parzemîn]]an ve weke riyeke teswîrkirina çanda xwe hatiye bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.apartmenttherapy.com/cultural-architecture-homes-36642082 |sernav=7 Things I Learned About "Home" from Talking to Architects on Every Continent |malper=Apartment Therapy |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-01-09 }}</ref> Ji ber vê sedemê avahîsazî wekî şêweyekî hunerê tê dîtin. Metnên li ser avahîsaziyê ji demên kevnar ve hatine nivîsandin. Metna herî kevn a li ser [[Teorî|teoriyên]] avahîsaziyê rîsaleya sedsala 1an p.z. a ''"De architectura''" ya avahîsazê [[Romaya Kevnare|romayî]] [[Vitruvius]] e. Li gorî wî, avahiyeke baş ''[[firmitas]], [[utilitas]]'' û [[venustas|''venustas'']] (saxlamî, bikêrhatî û bedewî) dihewîne. Piştî sedsalan, [[Leon Battista Alberti]] fikrên wî bi pêş xistin. Li gorî wî, bedewî kalîteya objektîf a avahiyan e ku di ebada wan de tê dîtin. [[Giorgio Vasari]] ''kitêba Le vite de' più eccellenti pittori, scultori, e architettori'' (''"Jiyanên [[Wênesaz]], [[Peykersazî|Peykersaz]] û Mîmarên Herî Berbiçav"'') nivîsand û di [[sedsala 16an]] de fikra stîlê di hunerên rojavayî de derxist pêş. Di [[sedsala 19an]] de [[Louis Sullivan]] daxuyand ku "form li pey fonksiyonê tê". "Fonksiyon"ê êdî şûna "bikêrhatî" ya klasîk girt û dihat fêmkirin ku fonksiyon ne tenê pîvanên pratîk, lê di heman demê de pîvanên [[estetîk]], [[psîkolojî]]k û çandî jî dihewîne. Fikra [[mîmariya domdar|avahîsaziya domdar]] di dawiya [[sedsala 20an]] de hatiye destnîşankirin.

Serpêhatiya '''Hemdîn û Şemdîn''', di folklora kurdî de cihekî xwe yê taybetî heye û gelek jî nav û deng daye. Navenda wê serpêhatiyê, li Zozanê Şerefdînê bûye. Mixabin dema wê ne diyar e.

'''Awêne''', '''mirê(k)''', ji alav û rûbarên şemareng, ên pirraniya tîrêjan şûnve didin re tê gotin. Awêne şewqvedêrek e. Ji berberî, bijîşkiyê heya fezagerî û pîşesaziyê di gelek warên jiyana mirovan de tê bikaranîn. Di devokên [[kurdî]] de ''xwedîk (xodîk),'' ''qodî'', ''hêlî'' jî tên bikaranîn. 

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}

{{Wergerîne|da|ziman2=fi|bijartî=1}}
{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
{{Agahîdank welat
| nav = ''Lietuvos Respublika''
| navê_fermî = 
| navê_kurdî = Komara Lîtvanya
| al = Flag of Lithuania.svg
| nîşan = Coat of Arms of Lithuania.svg
| sirûda_netewî = Tautiška Giesmė
| cîh = EU-Lithuania.svg
| zimanên_fermî = [[Zimanê Lîtvanî|Lîtvanî]]
| zimanên_tev = 
| sîstema_siyasî = 
| serxwebûn = [[14ê sibatê]], 1009
| paytext = [[Vilnius]]
| serok_komar = [[Gitanas Nausėda]]
| serok_wezîr = [[Ingrida Šimonytė]]
| rûerd = 65.301
| gelhe = 3.384.800
| berbelavî = 52
| dirav = [[Euro]]
| dem = UTC+2
| nîşana_înternetê = .lt
| koda_telefonê = +370
| nexşe = 
| nexşe_sernav = 
}}
'''Lîtvanya''' an jî '''Komara Lîtvanya''' (bi [[Zimanê Lîtvanî|lîtvanî]]: ''Lietuvos Respublika'') dewleteke rojhilatî ya [[Ewropa]] ye an jî gelek caran mîna dewleta bakurî ya Ewropa tê nasîn. Lîtvanya li rojhilatê başûrê [[Deryaya Baltîk]] dimîne û ew yek ji [[Welatên Baltik]] e. Li bakur [[Letonya]] li rojhilatê başûr [[Belarûs]] li rojavayê başûr [[Polonya]] û [[Rûsya]] bi tixubên xwe dorpêçkirine.

'''Antîhîstamîna H1''', '''antagonîsta H1''' an jî '''dagirên wergirên H1 yên hîstamînê''' cureyek ji [[derman]]ên ku [[wergirên H1 yên hîstamînê]] dadigire.

'''Jacinto Benavente y Martínez''' (jdb. [[12ê tebaxê]] [[1866]] li [[Madrîd]]; m. [[14ê tîrmehê]] [[1954]] li heman derê) dramatîker û rojnamevanekî [[Spanî]] bû.

{{gotara bê çavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Jengen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ostallgäu]]
}}
'''Jengen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Kêmgirêdan|date=Kanûna pêşîn 2020}}
{{Sêwî|tarîx=kanûna pêşîn 2020}}

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_îtalîk     = erê
}}
'''''Angels Fall First''''' [[albûm]]a şeşem a [[Nightwish]] e. Di 1997an da albûm derket.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Schönermark
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oberhavel]]
}}
'''Schönermark''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oberhavel]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

[[File:Pisum sativum MHNT.BOT.2010.12.9.jpg|thumb|''Pisum sativum'']]

'''Fîgûran''', ew kes e ku di fîlm, rêzefîlm an bernameyên televîzyonê de, di lîstikên şanoyê, bernameyê muzîkê û opera û baleyê de xuya dike, lêbelê qet napeyive an jî pir hindik dipeyive. Temaşevanên bernameyên televîzyonê, di fîlman de kesên amator ku li kûçe û kolanan in, an li cihê bûyerekê ne, hemû fîgûran in. Di fîlmên şer an lehengî de koma rêvebereriya fîlm gellek fîgûran bi kar tînin. Bi taybet jî di berhemên van demên dawî ku pir biha ne, bi hezaran fîgûran cih digrin. 

{{kêm}}
{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| mapframe           = na
| navê rastî         = {{ubl|Λυδία|Lydia}}
| nexşe binnivîs     = Nexşeya Împeratoriya Lidya ({{bi-en|Kingdom of Lydia}}) di dema herî xurt de, di sedsala 6. b.z. de.
| çespandina nexşeyê binnivîs = Lidya li Turkiyeyê
| wargeh             = {{ubl|Keyaniya dîrokî|Herêm dîrokî}}
}}
'''Lidya''' (bi [[Asûrî]]: ''Luddu'', {{Bi-grc|Λυδία|Ludía}}, {{Bi-la|Lydia}}; {{Bi-fa|لیدییه|Lîdîya}}) welatek û herêmekê dîroki di dewera [[Anatoliya]] bû, niha dikeve ser parizgehên [[Îzmîr]] û [[Manisa]] li [[Tirkiye]]yê. Paytextê wê, bajarê [[Sardîs]]ê bû.

yê ya bi alfabeya êzidî]]
'''Alfabeya êzidî''' (bi tîpên êzidî: {{Curenivîs|font=Noto Serif Yezidi|text=𐺀𐺠𐺨𐺙𐺁𐺦𐺨𐺀 𐺀𐺨𐺏𐺋𐺨|size=20px}}), alfabeya kurdî ya kevnar e ku li gorî hin akademisyenên li [[Sedsala 13an|sedsalên 13]]-[[Sedsala 14an|14]]<ref name="prop"/> hate xulîqandin. Pirtûkên ola êzidiyan [[Mishefa Reş]] û [[Cilwe]] pê hatiye nîvîsandin<ref>http://www.rbardalzo.narod.ru/4/ezid.html</ref>. 47 tîpên vê alfabeyê hene. Alfabeya êzidî wek [[erebî]], [[îbranî]] û [[Zimanê suryanî|asûrî]] jî ji aliyê rastê ta çapê tê nivîsandin û bikaranîna vê alfabeyê konsonant e<ref name="prop">[https://escholarship.org/uc/item/5w98d8gt#main Proposal for encoding the Yezidiscript in the SMP of the UCS, ''A. Rovenchak, D. Pirbari, Erdal Karaca'', 11/03/2019]</ref>.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = The Right Honourable
| nav                = The Lord Boyd Orr
| pênasê_paşîn       = CH DSO MC FRS FRSE
| navê_rastî         = {{ubl|John Boyd Orr|{{small|di navbera 1935 û 1949:}}|Sir John Boyd Orr}}
| wêne               = John Boyd Orr nobel.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = {{Zayîn|23|9|1880}}
| cihê_jidayikbûnê   = {{ill|Kilmaurs|en}}, [[Ayrshire]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|25|6|1971|23|9|1880|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = {{ill|Edzell|en}}, [[Angus]]
<!-- | sala_tezê          = 1914 -->
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wargeh={{Hlist|Bajarên paytext}}
}}
'''Oslo''', paytext û bajarê herî qerebalix ê [[Norwêc]]ê ye ku bajar hem ji wîlayetê û hem jî şaredariyê pêk tê. Li gorî daneyên sala 2022an nifûsa Şaredariya Osloyê 709.037 kes, nifûsa devera mezin a bajêr 1.064.235 kes û nifûsa devera metropola Osloyê 1.546.706 kes e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ssb.no/befolkning/folketall/artikler/de-storste-byene-og-tettstedene-i-norge |sernav=De 10 største byene, tettstedene og kommunene i Norge |malper=SSB |ziman=nb |tarîxa-gihiştinê=2023-07-01 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Askheim |pêşnav=Svein |paşnav2=Nafstad |pêşnav2=Marcus |tarîx=2023-01-26 |sernav=Osloregionen |url=https://snl.no/Osloregionen |kovar=Store norske leksikon |ziman=no }}</ref>

'''.ph''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Fîlîpîn]] e. ([[ccTLD]])

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
|wêne=Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg
|sernavê_wêne=Portreya Michelangelo ya ku bi destê [[Jacopino del Conte]] li dor sala 1535an hatiye çêkirin.
}}

{{Gotara bê çavkanî}}

'''Jin''' berevajiya [[mêr]] e, ango ji mirova [[mê]] re tê gotin. Ku mirov behsa mêr jî kir, hingî, wê mirovê were ser ziman. Mêr, weke ku di kurdî de tê ser ziman nêr e. Jin jî, mê ye. Jin, ku mirov ji aliyê kesatî û zayendîtiya xwe ve were ser ziman, mirov karê bêje ku xwediyê xat û pêşketina xwe ya bi demê re ya teybet ku xwediyê teybetmendiyên xwe yên taybet a. Hin mirov bawer dikin ku peyva "jin" ji peyva jiyanê tê, lê ew ne 100% rast e.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}
'''Kaja Kallas''' (jdb. 18 hezîran [[1977]] li [[Tallinn]], Estonya) [[Siyasetmedar|siyasetmedareke]] [[Estonya|estonî]] ye. Ji roja 26. Çile 2021an ew Serokwezîra Estonyayê ye. Ew endama Partiya Reforma Estonî ya lîberal ''(Eesti Reformierakond)'' ye, ku ew ji sala 2018an vir ve serokatiya wê dike. Ji 2014 heya 2018 ew endama Parlamena Ewropayê bû.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = 
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}

{{Gotarên ne standard}}
{{Bê çavkanî}}
'''Kolana Eşêfçiya''' çarşiya navdar a [[Amed|Amedê]] li nav sûrê (navenda bajêr), li taxa Balixçîlarbaşiyê ye. 

ve girêdayî ne]]

{{Agahîdank gund
| nav                = Nawde
| navê_din           = Nawdê
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Nawdeyî]], xelkê Nawdê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Nawde''', '''Nawdê''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

[[Fernando II]] {{•}} [[Hernan Cortes]] {{•}} [[Ignacio de Loyola]] {{•}} [[Carlos V]] {{•}} [[Teresa de Ávila]]  <br />
Rêza 2em: [[Miguel de Cervantes]] {{•}} [[Francisco Goya]] {{•}} [[José María de Pereda]] {{•}} [[Rosalía de Castro]] (galîsyayî ye) {{•}} [[Benito Pérez Galdós]] {{•}} [[Leopoldo Alas]]  <br />
Rêza 3em: [[Antoni Gaudí]] (ketelan e) {{•}} [[Pablo Picasso]] {{•}} [[Salvador Dalí]] (ketelan e) {{•}} [[Juan Carlos I]] {{•}} [[Antonio Banderas]] {{•}} [[Rafael Nadal]]
| wêne firehî        = <!----------------Gelhe (kom)------------>
| gelheKom           = {{ESP}} 46.196.278 <ref>http://www.ine.es/jaxiBD/tabla.do?per=01&type=db&divi=EPOB&idtab=2#nogo INE Gelhe Spanya 01ê kanûna paşîn a 2012an</ref>
Derveyî welat: 1.702.778, 2011 <ref>http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&file=pcaxis&path=%2Ft20%2Fp85001%2F%2Fa2011 INE lêpirsîn 2011, gihîştîn 12.03.2012</ref>
| salKom             = 1e kanûna paşîn a 2012an
| çavkKom            = <!----------------Gelhe li gor herêman--->
| herêm1             = {{ARG}}
| gelhe1             = 345.866
| çavk1              = <ref name="ine">[http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2011/l0/&file=01005.px&type=pcaxis&L=0] 2011 Statîstîkên Gelhe Spanî (İng.)12ê adarê 2012‎ gihîştîn</ref>
| herêm2             = {{FRA}}
| gelhe2             = 189.909
| çavk2              = <ref name="ine"/>
| herêm3             = {{VEN}}
| gelhe3             = 173.456
| çavk3              = <ref name="ine"/>
| herêm4             = {{DEU}}
| gelhe4             = 108.469
| çavk4              = <ref name="ine"/>
| herêm5             = {{SWE}}
| gelhe5             = 93.262
| çavk5              = <ref name="ine"/>
| herêm6             = {{MEX}}
| gelhe6             = 86.658
| çavk6              = <ref name="ine"/>
| herêm7             = {{BRA}}
| gelhe7             = 92.260
| çavk7              = <ref name="ine"/>
| herêm8             = {{USA}}
| gelhe8             = 79.495
| çavk8              = <ref name="ine"/>
| herêm9             = {{UK}}
| gelhe9             = 64.317
| çavk9              = <ref name="ine"/>
| herêm10            = {{URU}}
| gelhe10            = 58.623
| çavk10             = <ref name="ine"/>
 <!---------------- Ziman û dîn------------>
| ziman              = [[Spanî]]
| ol                 = [[Xiristiyan]] {{·}} [[ateîzm|bêdîn]] {{·}} [[budîzm]] {{·}}[[cihûtî]] {{·}} [[îslam]]
<!---------------- Gelên têkildar ------------------>| têkildar           = [[Gelê portûgalî]] {{·}}  [[Gelê îtalî]] {{·}} [[Gelê fransî]] {{·}} [[Gelê ketelanî]]
}}
'''Spanyol''' ({{bi-es|''españoles''}}, [[ketelanî]]: ''espanyols'', [[baskî]]: ''espainiarrak''), ew kesên ku li welatê [[Spanya]]yê hatine dinyayê, yan nasname û hevwelatiya wan a Spanyayê heye.

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = F
| wêne               = 
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = 1,6965 kg/m<sup>3</sup> (273 [[Kelvin|K]])
| giraniya_atomê     = 18,9984 u
| nîveşkêla_atomê    = 50 (42) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 71 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 147 pm
| rewş               = [[gaz]]
| xala_helînê        = 53,53 [[Kelvin|K]] (-219,62 [[Selsiyus|°C]])
| xala_kelînê        = 85,03 [[Kelvin|K]] (-188,12 [[Selsiyus|°C]])
| kabikê_molî        = 11,20 · 10<sup>−6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| derenceya_bilindbûnê = -1
| oksîdên_xwe        = 
| elektronegatîfî    = 4,0 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 17
 | Direfş               = F
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 64,49 [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 2,761
 | ElementîNûh1         = [[Oksîjen|<sup>17</sup>O]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 18
 | Direfş               = F
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 109,77 [[Deqîqe|d]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>+</sup>]], [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,656
 | ElementîNûh1         = [[Oksîjen|<sup>18</sup>O]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 19
 | Direfş               = F
 | LiCîhanê             = 100
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 20
 | Direfş               = F
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 26,91 [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 7,025
 | ElementîNûh1         = [[Neon|<sup>20</sup>Ne]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 21
 | Direfş               = F
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 11,00 [[Sanî|s]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 5,684
 | ElementîNûh1         = [[Neon|<sup>21</sup>Ne]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|O|T+|C}}
}}
{{Wergerîne|ar|bijartî=1|ziman2=en|ziman3=de}}
'''Fluor''' [{{IPA|ˈfluːoːr}}] ({{Bi-la|fluorum}}, ji [[fluorite]]) elementek e. Direfşê xwe <sub>9</sub>F e. Navî Fluor ji peyvê [[latînî]] fluor „çem“ tê. [[Elektronegatîvbûn]]ê Fluor yê tewrî zêde di nav elementan da ye.

{{Taxobox
| name = Başkulok
| image2 =Saxicola_torquatus_-South_Africa_-male-8_(3).jpg
| image2_caption = Nêr
| status = LC
| status_ref = <ref>http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/147527/0</ref>
| status_system = iucn3.1
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Fîkar|Passeriformes]]
| familia = [[Mêşgirt|Muscicapidae]]
| genus = ''[[Saxicola]]''
| species = '''''S. rubicola'''''
| binomial = ''Saxicola rubicola''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
| synonyms =
''Saxicola torquatus rubicola''
}}
'''Başkulok''' (''Saxicola torquata''), [[cure]]yekî mêşgirtan (''Muscicapidae'') e ku xweciyê welatên binebaybana Afrîkayê, nîvgirava Erebistan û li Kurdistanê tê dîtin.

Ronên têkelangekîde ku, ji ronên cuda pêk were, bikêranîna cudabuna xalkela wan ji hev cudabunkirine.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Pakkirin]]

{{Agahîdank komên etnîkî
| nav                = 
| nîşanSernav        = <!---------------- Gelên têkildar ------------------>
| gelhe31            = 
| sal31              = 
| çavk31             = <!---------------- Ziman û ol------------>
| ziman              = 
| ol                 = 
| nîşan              = 
| têkildar           = <!---------------- Cih ------------------>
| çavk3              = 
| nexşe              = 
| nîşe               = 
| nexşeyaCihan       = 
| nexşeSernav        = 
| nexşeyaCihanNav    = 
| hêlîpan            = 
| herêm31            = 
| sal3               = 
| wêne               = Uzbek in traditional costume.jpg
| gelhe1             = 16.000.000 (2019) <ref> https://www.britannica.com/topic/Uzbek-people</ref>
| wêne firehî        = 
| ravek              = <!----------------Gelhe (kom)------------>
| gelheKom           = 25 mîlyon
| salKom             = 
| çavkKom            = 
| herêm1             = &nbsp;{{Ala|Ûzbêkistan}}
| sal1               = 
| çavk1              = 
| herêm2             = &nbsp;{{Ala|Efxanistan}}
| gelhe2             = 3.843.000 (2018)<ref> https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/</ref>
| sal2               = 
| çavk2              = 
| herêm3             = &nbsp;{{Ala|Rûsya}}
| gelhe3             = 2.300.000 (2013)
| herêm4             = &nbsp;{{Ala|Tacîkistan}}
| sal4               = 
| gelhe4             = 1.330.000 (2018)
| çavk4              = 
| herêm5             = &nbsp;{{Ala|Qirgizistan}}
| sal5               = 
| gelhe5             = 866.000 (2018)
| çavk5              = 
| herêm6             = &nbsp;{{Ala|Qazaxistan}}
| sal6               = 
| gelhe6             = 562.300 (2018)<ref> Population: 18,744,548 (July 2018 est.) [Uzbeks = 3%]". Central Intelligence Agency (CIA). The World Factbook. Retrieved 13 April 2019.</ref>
| çavk6              = 
| herêm7             = &nbsp;{{Ala|Tirkmenistan}}
| sal7               = 
| gelhe7             = 422,000 (2012)<ref> Uzbeks in Turkmenistan". Joshua Project. Retrieved 16 September 2020.</ref>
| çavk7              = 
| herêm8             = &nbsp;{{Ala|Pakistan}}
| gelhe8             = 230,000 (2015)<ref> https://www.joshuaproject.net/people_groups/14039/PK</ref>
| sal8               = 
| çavk8              = 
| herêm9             = 
| gelhe9             = 
| sal9               = 
| çavk9              = 
| herêm10            = &nbsp;{{Ala|DYA}}
| gelhe10            = 70,000 (2019)<ref>  "PLACE OF BIRTH FOR THE FOREIGN-BORN POPULATION IN THE UNITED STATES, Universe: Foreign-born population excluding population born at sea, 2014 American Community Survey 5-Year Estimates". United States Census Bureau. Archived from the original on 12 February 2020. Retrieved 11 April 2014.</ref>
| sal10              = 
| çavk10             = 
| herêm11            = &nbsp;{{Ala|Tirkiye}}
| gelhe11            = 45,000<ref> Kapat
[7] Evrenpaşa Köyü | Güney Türkistan'dan Anadoluya Urfa Ceylanpınar Özbek Türkleri 23 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Evrenpasakoyu.wordpress.com. Retrieved on 2013-07-12.</ref>
| sal11              = 
| çavk11             = 
| hêlîlar            = 
| dîn                = [[îslam]] [[sunnî]]<ref>"Chapter 1: Religious Affiliation". The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. August 9, 2012</ref> [[xristiyanî]]<ref>{{Jêder-kovar |paşnav1=Johnstone |pêşnav1=Patrick |paşnav2=Miller |pêşnav2=Duane Alexander |sernav=Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census |kovar=IJRR |tarîx=2015 |cild=11 |hejmar=10 |rr=1–19 |url=https://www.academia.edu/16338087 |tarîxa-gihiştinê=30 çiriya pêşîn 2015 |tarîxa-arşîvê=13 adar 2021 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210313222442/https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census |rewşa-urlyê=zindî }}</ref> ، [[zerdeştî]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://vcn.bc.ca/oshihan/Pages/UzbakistanClasse.htm |sernav=Uzbakestan Zoroastrians at Gatha Class |tarîxa-gihiştinê=2020-06-06 |tarîxa-arşîvê=2020-10-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201030170715/http://vcn.bc.ca/oshihan/Pages/UzbakistanClasse.htm |rewşa-urlyê=zindî }}</ref>
| wêne sernûçe       = Mêrekî ûzbêk di cilûberg, 1846
}}
'''Ûzbêk''' (bi [[Zimanê ûzbêkî|ûzbêkî]]: Ўзбек, ''Ozbek'', اوزبک‎, pj. Ўзбеклар, ''Ozbeklar'', اوزبکلر‎) komeke ji şaxa [[gelên tirkî]] ye, ku bi piranî li [[Asyaya Navendî]] bi cîh ye. Ew piraniya nifûsa [[Ûzbêkistan]]ê pêk tînin lê di heman demê de li komeke hindikahî li [[Efxanistan]], [[Tacîkistan]], [[Qirgizistan]], [[Qazaxistan]], [[Tirkmenistan]], [[Rûsya]] û [[Çîn]]ê jî têne dîtin. Civakên [[Diyaspora|diyasporê]] yên ûzbêk di heman demê de li [[Tirkiye]], [[Pakistan]], [[Erebistana Siûdî]], [[Dewletên Yekbûyî]], [[Ûkrayna]] û [[Diyasporaya ûzbekan|welatên din]] jî hene.

'''Roja Cîhanê''', ji bona hişmendiya mîrova li hember vê Cîhanê derbikeve pêş, ji bona tiştên xerab ji holê rabe, ji bona xatirê cîhanê bê zanîn, ji bona paqijiya der-dorê, ji bona tenduristiya mîrovan û hemû zindiyan… ev raman, cara yekem di 22 nîsana 1970an de, ji hêla Senator [[Gaylord Nelson]] [[DYA]] ve hate pêşniyarkirin. Ji wê rojê de ''Earth Day'' yanî « Roja Cîhanê » tê pîroz kirin.

Lîstika '''korta hêkan''' [[lîstik|lîstikeke]] zarokan e, nemaze, ên temen biçûk, ango kêmtirî dozdeh salan. Hejmara lîskevanan di vê lîstikê de ji çar heya heft kesan e. Amûrên lîstikê ji tope û kortên di erdê de hatine kolandin pêk tên, kort li gorî hejmara lîskevanan tên kolandin, yanê her lîskevanekî kortika xwe ya taybet heye. Li rex kortikan jî komek kevirên biçûk tê dayîn, ev kevir wek xalikan tên bikar anîn bo xuya bikin ka lîskevan gihîştiye kîjan radeyê.

{{Cref2|n|1}} (6em)
|gelhe           = 742.452.000{{Cref2|n|2}} (2013; [[Lîsteya gelhe ya parzemînan|3em]])
|tîrbûn          = 72,9/km<sup>2</sup> (2em)
|TBH nomînal     = 
|TBH PHK         = 
|demonîm         = [[Komên etnîkî yên Ewropayê|Ewropayî]]
|welat           = ~[[Lîsteya dewletên serbixwe û herêmên girêdayî yên li Ewropayê|50 welat]] (û ~[[Lîsteya dewletên serbixwe û herêmên girêdayî li Ewropayê#Welatên bi naskirina bi sînor|5 bi naskirina bi sînor]])<!--Zanibe: hejmara teqrîbî ne, wek ku ji aliyê diyar "~".-->
|lîsteya welatan = 
|girêdanên wî    = [[Lîsteya dewletên serbixwe û herêmên girêdayî li Ewropayê#Herêmên girêdayî|4 girêdayî]]
|nenaskirin      = 
|ziman           = ~[[Zimanên Ewropayê|225 ziman]]<ref>[http://edl.ecml.at/LanguageFun/LanguageFacts/tabid/1859/Default.aspx Language facts – European day of languages], Council of Europe. Retrieved 30 Tîrmeh 2015.</ref>
|saet            = [[UTC−01:00|UTC−1]]<!--Azores--> heta [[UTC+05:00|UTC+5]]<!--Rûsya û Kazaxistan-->
|internet        = [[.eu]]
|bajarên mezin   =  {{Collapsible list
  |awayê sernav = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
  |sernav=[[Lîsteya herêmên bajarî li Ewropayê|Herêmên bajarî yên mezin]]<ref>''[http://esa.un.org/unpd/wup/CD-ROM/WUP2014_XLS_CD_FILES/WUP2014-F22-Cities_Over_300K_Annual.xls Annual Population of Urban Agglomerations with 300,000 Inhabitants or More in 2014, by Country, 1950-2030 (thousands)], [http://esa.un.org/unpd/wup/CD-ROM/ World Urbanization Prospects, the 2014 revision]'', Population Division of the [[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]. Standin 21 Tîrmeh 2015. Note: List based on estimates for 2015, from 2014.</ref>
  <!--1-->|{{Sembola alayê|TUR}} [[Stembol]]<!--14,163,989-->{{Biçûk| (nîvparzemîn)}}<ref>Stenbolê bajarê parzemînê li gedên e, bi navenda bazirganî û wê ya dîrokî û li ser du ji sê a nifûsa derewan li aliyê Ewropayê, û li ser yek ji sisyan ji nifûsa xwe ya li ser aliyê Asyayê ji gedên.</ref>
  <!--2-->|{{Sembola alayê|RUS}} [[Moskow]]<!--12.165.704-->
  <!--3-->|{{Sembola alayê|FRA}} [[Parîs]]<!--10.843.285-->
  <!--4-->|{{Sembola alayê|UK}} [[London]]<!--10.313.307-->
<!--5-->|{{Sembola alayê|SWE}} [[Stokholm]]<!--1.617.407-->
<!--6-->|{{Sembola alayê|ESP}} [[Madrîd]]<!--6,199,254-->
  <!--7-->|{{Sembola alayê|ESP}} [[Barselona]]<!--5.258.319-->
  <!--8-->|{{Sembola alayê|RUS}} [[Sankt Petersburg]]<!--4.992.991-->
  <!--9-->|{{Sembola alayê|ITA}} [[Roma]]<!--3.717.956-->
  <!--10-->|{{Sembola alayê|GER}} [[Berlîn]]<!--3.563.194-->
 }}
}}
'''Ewropa''' ({{bi-grc|Εὐρώπη|Eurṓpē}}, {{bi-la|Europa}}), parzemînek e ku ji nîvgiravên herî rojavayî yên [[Ewrasya]]yê pêk tê ku bi tevahî li nîvkada bakur e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/place/Europe |sernav=Europe {{!}} History, Countries, Map, & Facts {{!}} Britannica |tarîx=2023-10-07 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-10-08 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography |sernav=Europe: Human Geography |malper=education.nationalgeographic.org |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-10-08 }}</ref> [[Afro-Ewrasya]] erdê bejahî hem bi [[Asya]]yê re parvedike û hem bi [[Afrîka]]yê re parvedike. Parzemîna Ewropayê li bakur bi [[Okyanûsa Arktîk]]ê re, li rojava bi [[Okyanûsa Atlantîk]]ê, li başûr bi [[Deryaya Navîn]] re û li rojhilat jî [[Asya]]yê sinorê parzemînî parve dike. Ewropa bi gelemperî veqetandina ji parzemîna Asyayê bi ava Çiyayên Ûralê, Çemê Ûralê, [[Deryaya Qezwînê]], Qefkasyaya Mezin, [[Deryaya Reş]] û rêyên avê yên [[Tengava Stembolê]] tê qebûl kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=National Geographic atlas of the world |tarîx=1999 |weşanger=National Geographic Society |isbn=978-0-7922-7528-2 |paşnavê-edîtor=National Geographic Society |çap=7 |cih=Washington, DC }}</ref>

{{Agahîdank jînenîgarî2}} 

{{Wêje}}
'''Kurteçîrok''' cureyekî çîroka edebî ya kurt e ku ji aliyê [[nivîskar]]an ve tê çêkirin. Dirêjahiya piraniya kurteçîrokan ji 1000-4000 peyvan pêk tê. Heke nivîskarek kêmtirî 1000 peyvî bi kar bîne, pircar mirov dibêjinê "kurteçîrokên kurt".

'''Nehlê''' [[dol]]ek e dikevit navbera dola [[Zêbar]]ê û çiayyê pişta [[Akrê]]. Doleka pirav û bixêr û bereket e. Bajêrokê [[Dînartê]] navenda dolê ye. Gelek cihên balkêş hene. Li havînan dibit cihê seyranên xelkî. Hindek ji gundên Nehlê ev in: [[Bamişmiş]], [[Girbîşê]], [[Gîre]],...
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Herêm]]

{{Koord|31|46|33.01|N|35|11|48.58|E|display=title|type:landmark}}

'''Riazuddin''', an jî '''Riaz-Uddin''' ({{bi-ur| رياض الدين , ''Riyazedîn''}}; 10ê [[çiriya paşîn]] a 1930 - 9ê [[îlon]]a 2013) , [[fizîk]]nasekî nukleer ê pakistanî ê nazkirî bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Johanniskirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Rottal-Inn]]
}}
'''Johanniskirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rottal-Inn]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{nîsan}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
, m·s{{sup|−2}}, m&nbsp;s{{sup|−2}}
| sembol      = {{mvar|a}}
| rehend      =  '''L''' '''T''' <sup>−2</sup>
}}
'''Lezdan'''<ref>Zanist bo her kesî; Fîzya Pertûka Qutabî - Pola Dwazdê Zanistî, Çapa Pêncem, Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Wezareta Perwerdeyê - Rêveberiya Giştî ya Program û Çapemeniyan, 2016, r. 12 → '''[https://web.archive.org/web/20200428054502/https://bgprogram.org/download.aspx?id=1483 PDF]'''</ref> an '''lezan'''<ref>Ferhenga Zaravên Teknîkî, Çapa Yekem, Lijneya Xebatên Teknîk ên bi Kurdî, TMMOB, 2014, r. 152 → '''[https://web.archive.org/web/20200428055518/https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/tmmob_sozluk_01_layout_17.06.2014.pdf PDF]'''</ref>, (bi [[Soranî|soranî]] ''tawdan'') di fizîkê de rêjeya guherîna lezê ya di demê re ye. Bi lezanpîvê tê pîvandin. Di [[Sîstema Navneteweyî ya Yekeyan|pergala yekeyan ya navneteweyî]] de yekeya wê ''metre dabeşî çirke-çargoşe'' <math>\frac{m}{s^2}</math> ye. Lezdan çendaniyeke vektorî ye (yanî hem xwedî [[Mezinahî (Bîrkarî)|mezinahî]] hem jî xwedî [[Berek (Geometrî)|berek]] e). Bereka lezdana heyberekî bi bereka hêza tevde ya li ser wî hevberî kar dike tê dîtin. Mezinahiya lezdana heyberekî jî, wek di [[Qanûna Newtonî ya Duyem]] de hatiye diyarkirin, bi kartêkeriya hevpar ya du tiştan pêk tê:
* hevsengiya tevde ya hemû hêzên ku ji der ve li wî heyberî kar dikin — mezinahiya lezdanê hevrêjeya vê hêza tevde ye;
* [[Bariste |baristeya]] wî heyberî, li gor materyalên ew jê pêk hatiye — mezinahiya lezdanê dijrêjeya baristeya heybêr e.

{{Bêçavkanî}}

{{Kewçêr}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Kanî Hencîre
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Kanî Hencîre
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Kanî Hencîre''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

{{Agahîdank pevçûnên leşkerî
| pevçûn             = Operasyona Xezeba Firatê
| perçeyekî          = [[Şerê Navxweyî yê Sûriyê]]<br>[[Pevçûnên Tirkiye-Rojava]]<br>[[Operasyonên li dijî DAÎŞê]]<br>[[Serhildana Rojavayê Kurdistanê]]
| wêne               = 
| binnivîs           = 
| dîrok              = 6 çiriya paşîn 2016 - 17 çiriya pêşîn 2017 <br>({{Temena bi sal, meh, hefte û roj|sal1=2016|meh1=11|roj1=06|sal2=2017|meh2=10|roj2=20}})<br />
| herêm              = [[Reqa]] {{·}} [[Kantona Kobaniyê]] {{·}} [[Rojavayê Kurdistanê]]
| koordînat          = 
| sedem              = Rizgarkirina Reqayê ji dagiriya DAÎŞê
| encam              = Serkeftina HSDê <br> 
* 30.000 hezar şervanên QSD dest bi hemleya Operasyona Xezeba Firatê kirin.
* Duyem Hemleya Xezeba Firatê di 10ê çiriya paşîn de dest pê kir.
* Piştî [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] 200 leşker şandibûn, 300 leşker ên din lê zêde şandin Operasyona Xezeba Firatê.<ref>http://www.yenicaggazetesi.com.tr/abdden-pydye-200-askerle-destek-152527h.htm</ref>
* Gundên [[Til Essemen]], [[Til Elxinêz]], [[Elqetah]], [[Elleqta]], [[Xelef Elbeg]], [[Şêx Deham]], [[Siran]], [[Şêx Hesen]], [[Xinêz Foqanî]], [[Xinêz Westanî]], [[Hayîs]], [[Elxidir]], [[Corih]], [[Um Sifa]], [[Ebdulhadî]], [[Celîl]], [[Elheyderiye]], [[Molihyan]], [[Moteqtele]], [[Ketle]], [[Elebdela]], [[Qermoh]], [[Elerac]], [[Tel Doban]], [[Elîşe]], [[Elxitwan]], [[Elhineyan]], [[Nayîf]], [[Elwehîd]] û [[Hizrayat]] ji DAÎŞê rizgar kirin.
* Girên, [[Girê Şêx Hesen]], [[Girê Essoran]], [[Girê Minbetih]], [[Girê Şahan]], [[Girê Elmifteş]], [[Girê Recêl]] û [[Girê Gundê Hayîs]] hatin rizgarkirin.
* QSDê 48 gund û 31 mezra ji DAÎŞê rizgar kirin.<ref>[http://www.syriahr.com/2016/11/21/قوات-سوريا-الديمقراطية-تحرز-تقدماً-جد/ قوات سوريا الديمقراطية تحرز تقدماً جديداً وترفع إلى 48 عدد القرى والمزارع المسيطر عليها]</ref>
* QSD dest bi  [[Operasyona Şehîd Fermandar Feysal Ebu-Leyla|Operasyona Mabukê]] kir.
* [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|Balafirên Koalîsyonê]] dest bi bombebaran û Operasyona Reqayê kir.
* Xezeba Firatê 560km² pêşveçûn û rizgarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13950825001446 |sernav=Kurdish Fighters Seize over 550 sq/km of Raqqa from ISIL |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161126001626/http://en.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13950825001446 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| rewş               = 
| şervan1            = {{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} '''[[Hêzên Sûriya Demokratîk]]'''
<br>
{{Flagicon image|Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|border=no}} '''[[CJTF–OIR]]'''
* {{Ala|Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê}}
* {{Ala|Fransa}}
| şervan3            = 
| şervan2            = '''{{Ala|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}}'''
| fermandar1         = {{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|YPJ_Flag.svg|border=no}}[[Rojda Felat]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/sdf-commander-the-ayn-issa-front-advanced-to-raqqa-by-10km/ |sernav=SDF commander: The Ayn Issa front advanced to Raqqa by 10km |xebat=Hawar News |tarîx=6 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009192512/http://en.hawarnews.com/sdf-commander-the-ayn-issa-front-advanced-to-raqqa-by-10km/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Fermandarê YPJ)</small><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/rojda-felat-the-feminist-taking-on-isis-a7054536.html |sernav=Rojda Felat: The feminist taking on Isis |xebat=Indepedent |nivîskar=Alexandra Sims |tarîx=29 gulan 2016 }}</ref><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|YPJ_Flag.svg|border=no}} [[Diljên Kobanî]]<br><small>(Fermandarê YPJ)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[Cîhan Şêx Ehmed]]<br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[Mîralayî Telal Silo]]<br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} Kîno Gabrîyêl<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/550-km2-liberated-wrath-of-euphrates-reveals-outcomes/ |sernav=550 km2 liberated, Wrath of Euphrates reveals outcomes |xebat=Hawar News |tarîx=14 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161116021124/http://en.hawarnews.com/550-km2-liberated-wrath-of-euphrates-reveals-outcomes/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Fermandarê MFS)</small><br><ref>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of al-Sanadid Forces.svg}} [[Bender Deham El-Hadî]]</ref><br><small>(Al-Sanadid Forces military chief commander)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Sembola alayê|Muxalefeta Sûrîyê}} [[Feyad El-Xanim]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/a-military-commander-we-will-besiege-gangs-on-all-sides/ |sernav=A military commander" we will besiege gangs on all sides" |xebat=Hawar News |tarîx=7 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=6 adar 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180306023749/http://en.hawarnews.com/a-military-commander-we-will-besiege-gangs-on-all-sides/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Têyrêbazê Tûgaya Fermandarê Reqayê)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Sembola alayê|Muxalefeta Sûrîyê}} Ebû Salîh el-Hindawî<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/ |sernav=Wrath of Euphrates fighters head for al-Sokeri |xebat=Hawar News |tarîx=20 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=12 gulan 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170512155344/http://en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Têyrêbazê Tûgaya Fermandarê Reqayê)</small><br>
| fermandar3         = 
| fermandar2         = {{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Abd al-Basit al-Iraqi{{KIA}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.longwarjournal.org/archives/2016/11/us-led-coalition-killed-emir-of-islamic-states-middle-east-external-networks.php |sernav=US-led coalition killed emir of Islamic State’s ‘Middle East external networks’ |weşanger=The Long War Journal |nivîskar=Thomas Joscelyn |tarîx=17 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya paşîn 2016 }}</ref><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya [[Rojhilata Navîn]])</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Ebû Zûr el-Tunîsî<ref name="flee">{{Jêder-malper |url=http://www.voanews.com/a/two-top-islamic-state-commanders-flee-raqqa/3627238.html |sernav=2 Top IS Commanders Reportedly Flee Raqqa |xebat=VOA News |nivîskar=Sirwan Kajjo |tarîx=20 çiriya paşîn 2016 }}</ref><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya Bilind)</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Bilal al-Shawwash<ref name="flee" /><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya Bilind)</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} [[Ebûbekir el-Bexdadî]]<small>(Rêberê DAÎŞê)</small>
| hêz1               = 30.000
| hêz3               = 
| hêz2               = Hejmareke nenasên şervanên garnîzona bajarê Reqayê
| winda1             = 5 YPG şehîd ketin {{·}} 4 YPG brîndar bû {{·}} 1 leşkerê Amerîkayê mir<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161117155257/http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| winda3             = 
| winda2             = 185 endamên DAÎŞê kuştin<ref name="five">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/11/five-kurdish-fighters-killed-isis-fire-north-raqqa/ |sernav=Five Kurdish fighters killed by ISIS fire north Raqqa - ARA News |tarîx=30 çiriya paşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=1 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161201135129/http://aranews.net/2016/11/five-kurdish-fighters-killed-isis-fire-north-raqqa/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> {{·}} 34 gorên endamên DAÎŞê dîl girtin {{·}} 4 endamên DAÎŞê dîl girtin {{·}} 12 tirombêlên bombebarkirî hatin ruxandin {{·}} 14 tirombêlên leşkerî, 8 doçka, 4 topavêj, 3 kemyon, 6 hawan, 8 motorsîklêt hatin ruxandin {{·}} 240 mayîn hatin bê bandorkirin<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161117155257/http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| nîşe               = 62 sivîl hatin kuştin<ref>[http://www.syriahr.com/2016/12/07/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ad%d8%a7%d9%84%d9%81-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88%d9%84%d9%8a-%d9%8a%d8%b2%d9%87%d9%82-%d8%a3%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%ad-%d8%a3%d9%83%d8%ab%d8%b1-%d9%85%d9%86-60-%d9%85%d8%af%d9%86/ التحالف الدولي يزهق أرواح أكثر من 60 مدني سوري خلال تغطيته لعملية “غضب الفرات” الهادفة لـ “عزل مدينة الرقة”]</ref><br>
}}

{{sibat}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wendisch Waren
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Wendisch Waren''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Taxobox
| name = Beytika biçûk
| image = Passer moabiticus.jpg
| image_caption = Beytika biçûka nêr
| image2= Dead sea sparrow.jpg
| image2_caption= Beytika biçûka mê
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| status_ref=<ref>{{IUCN|author=BirdLife International|ID=149106|IUCN_Year=2009.2|title=Passer moabiticus|year=2009|accessdate=18 December 2009}}</ref>
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Fîkar|Passeriformes]]
| subordo = [[Fîkarên bera|Passeri]]
| infraordo = [[Passerida]]
| superfamilia = [[Passeroidea]]
| familia = [[Çivîk|Passeridae]]
| genus = ''[[Passer]]''
| species = '''''P. moabiticus'''''
| binomial = ''Passer moabiticus''
| binomial_authority = ([[Henry Baker Tristram|Tristram]], 1864)
| synonyms = ''Passer mesopotamicus'' <small>[[Nikolai Zarudny|Zarudny]], 1904</small>
}}
'''Beytika biçûk''' an '''çivîka Deryaya Mirî''' (Navê latînî: ''Passer moabiticus''; Navê îngilizî: Dead Sea Sparrow), [[cure]]yekî [[çivîk]]ên rast (Passer) an [[çivika rast|beytik]]an e.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = Sir
| pênasê_paşîn       = KBE OM
}}

'''Yaqût Hemawî''' (jdb. 1178-79 - m. 1229) zanyarê [[erdnîgarî|ednîgariyê]] û [[dîrok]]ê ye. Gerokek sedsala 12an û 13an e. Bi eslê xwe [[Rûm (kes)|rûmê]] [[Bîzans]]ê ye.
{{Agahîdank jînenîgarî2}} 

'''Remzi İnanç''' (jdb. [[1935]] li parêzgeha [[Amed]]) rojnamevan û nivîskarekî Amedî ye.

{{nîsan}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
{{Islûb}}
{{Yekkirin|[[Şerê navxweyî yê Sûriyê]]}}

'''Nîvgirava Apennin''' (bi [[îtalî]], ''Penisola Appenninica'') an '''Nîvgirava Îtalyayê''' yek ji nîvgiravên herî mezinên [[Ewropa]] ye. Ew ji [[Alp]]an de heta [[Deryaya Navîn]] li ser nêzî 1.000 km dirêjahîyeke ye. Ew ji bo teşeyê xwe wek gîzme (bi îtalî: ''Lo Stivale'') tê zanîn.

'''Pidû''', '''pedû''' an jî '''pidî'''  tevneke nerme [[dorî]] [[Diranê mirov|diran]] û hestiyê her du leman ya jêr û jor di [[devê mirov]] de girtiye, û tevinka pidû transpent e û sor e ji ber ku borîkên [[xwîn|xwînê]] tê de heye.

{{Agahîdank navçe
 | Nav                =   '''Mereş'''
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         = Onikişubat
 | Wêne               = 
 | Wêne_sernav        = 
 | Welat              =   [[Bakurê Kurdistanê]]<!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkiye]]
 | Parêzgeh           = [[Gurgum (parêzgeh)]]
 | Serbajar           = [[Gurgum]]
 | Qeymeqam           = 
 | Navê_nîştecihan    = 
 | Hejmara_nahiyan    =   <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      =   371.394<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.nufusu.com/il/kahramanmaras-nufusu |sernav=Gelheya Gurgumê |weşanger=Nufusu.com |tarîxa-gihiştinê=24 Mijdar 2015 }}</ref><!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = [[2014]]
 | Gelhê_bajaran      = 371.394
 | Gelhê_gundan       = 0
 | Rûerd_navçe        = 
 | Berbelavî_navçe    = 
 | Gelhe_serbajar     =   589.423<!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= [[2014]]
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 
 | Koda_postayê       = 
 | Koda_telefonê      = 
 | nexşeya_cihan      =
 | koordînat          = 
 | Nexşe              = 
 | Nexşe_sernav       = 
}}
'''Mereş''' ({{bi-tr|Onikişubat}}) navçeyeke ser [[Gurgum]]ê ye. Navçe di sala 2012an de bi qanûnê bajarê mezin re bû navçe.

{{Adar}}

{{çav lê gerandin}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Şîzma''' tê wateya cudabûnê di hundirê civakeke olî de, bêyî ku têgîneke nu (heresî) derkeve holê.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Südeifel
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Südeifel''' şaredariyeke kolektîv ''([[Verbandsgemeinde]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Umkirch
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Umkirch''' şaredariyeke navçeya [[Breisgau-Hochschwarzwald]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Miao''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 苗族, ''Miáozú''; [[Zimanê viyetnamî|viyetnamî]]: ''Mèo an jî H’Mông''; [[Zimanê taylendî|tayî]]: แม้ว, ''Maew''), komeke etnîkî ye, yek ji 56 komên etnîkî yên fermî ya [[Çîn]]<nowiki/>ê ye. Ji bilî Çînê, ew li [[Viyetnam]], [[Laos]] û [[Taylenda]]yê dijîn. Hejmara wan tevahî 12 milyon e.

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Mistefa Mewlûdî
 | wêne             =
 | sernavê_wêne      = Mistefa Mewlûdî
 | roja_jidayikbûnê = {{Roja bûyînê|1958||}}
 | cihê_jidayikbûnê = [[Nexede]] ([[Rojhilata Kurdistanê]])
 | hevwelatî        = {{Ala|Kurdistan}}
 | netewe         = [[Kurd]]
 | destûrname       = [[Zanîngeha Koyeyê]]
 | pîşe             = [[Siyasetmedar]]
}}
'''Mistefa Mewlûdî''', siyasetvanê kurd û sekreterê giştî yê berî yê [[Hizba Demokrat a Kurdistanê, Îran|Hîzba Demokrat a Kurdistanê]] (HDK-Î) ye. Ew piştî îstîfaya [[Xalid Ezîzî]]'yê sekreterê giştî yê berî di 15ê çileya sala 2017an de bi hilbijartinê wek sekreterê giştî hate ser HDKê.<ref>http://peyamakurd.com/kr/2017/01/15/sekretere-nu-ya-hdke-hate-hilbijartin/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Oberschönegg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Unterallgäu]]
}}
'''Oberschönegg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Unterallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Muzîkvan''' kesek e ku amûrekî muzîkê dilîze an jî bi muzikê jêhatî ye. Her kesê ku muzîkê li hev dike, rêve dibe yan jî muzîkê dike, jê re muzîkvan tê gotin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/musician |sernav=musician |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper=macmillandictionary.com |ziman=en |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê=2020-03-27 }}</ref>

{{Agahîdank ziman
 | nav            = Turoyo<br>Sūrayṯ
 | navê xwemalî   = {{ziman|arc|ܣܘܪܝܬ}}
 | renga malbat   = Afroasyayî
 | dewlet         = [[Tirkiye]], [[Sûrî]]
 | herêm          = [[Mêrdîn (parêzgeh)|Mêrdîn]] ([[Tirkiye]])<br>[[Hesîçe (parêzgeh)|Hesekê]] ([[Sûrî]])
 | nexşe          = 
 | firehiya nexşe = 
 | binnexşe       = 
 | zimanê zikmakî = 103.300
 | malbat1        = [[Malbata zimanên afrîkayî û asyayî|Zimanên afrîkayî û asyayî]]
 | malbat2        = Zimanên samî  
 | malbat3        = Zimanên samî yên navendî 
 | malbat4        = Zimanên samî yên bakur-rojava 
 | malbat5        = [[Zimanê aramî|Aramî]]
 | nivîs          = Tîpên suryankî ([[Serto]])<br>Tîpên latînî
 | netewe         = 
 | kêmnetewe      = 
 | ajans          = 
 | iso1           = 
 | iso2           = 
 | iso3           = tru
 | agahdarî  =
}}
'''Turoyo''', an jî bi navê xwe yî din ''Surayt'', zimanekî ji [[Central Neo-Aramaic|Aramîya Modern ya Navendî]] ye ku li başûrê rojhilata [[Tirkiye]]yê û bakûrê [[Sûrî|Sûriyê]] ji aliyê [[Suryanî|Suryaniyan]] ve tê axaftin. Gelek axiver Suryankiya Klasîk ji bo wêje û peristinê bi kar tînin.

{{Agahîdank jînenîgarî2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1954an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Koteka]]na [[Dixan]]ê (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|1|1|2005|1|1|1954|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = 
| netewe             = Kurd
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Ekremê Evdila''' (navê wî yê di nasnameyê de ''Ekrem İçli'' bû, jdb. 1954 - [[m.]] 2005), dengbêjekî kurd bû ku di sala 1954an de li gundê [[Koteka]]na [[Dixan]]ê ji diya xwe bûye. Wî dibistan nexwendiye. Stranên ku wî gotine ji bavê xwe û dengbêjên din hîn bûye. Di naveroka stranên wî de evîn, şerên nav gundan û nav malbatan û şerên qehremaniyê hene. Di nav gel de tê naskirin, lê kasetên wî pir tune ne<ref>[[Antolojiya dengbêjan]] (2007). [[Şaredariya bajarê Mezin ê Amedê]].</ref>.

{| border="2" cellpadding="3" cellspacing="1" align="right"
|[[Direfş]] || Ra
|-
|[[Grup]] || 2A (Lajwerda alkalî ya axî) 
|-
|[[Hejmara atomê]] ||  88 
|-
|[[Giraniya atomê]] ||  226,0254
|-
|Rewşa di germiya odê de ||  Hişk
|-
|[[Xala helînê]] ||  700&nbsp;°C
|-
|[[Xala kelînê]] ||  1536&nbsp;°C
|-
|[[Tîrbûn]] || 5,5 g/cc
|-
|[[Vedîtin]]a wê||  1898 - [[Pierre Curie]], [[Marie Curie]]
|-
|[[Eşkêla atomê]] ||
|-
|[[Elektronegatîfî]] ||  0,9
|-
|[[Rêzbûna elektronan]] || 
|-
|[[Derenceya (hejmara) bilindbûnê]] ||   2
|-
|[[Radyoîzotop]]ên wê ||
|}
{{Wergerîne|en|ziman2=de|ziman3=ar}}
'''Radyûm''' ({{Bi-la|radium}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.

'''Riya deng''' di [[lawir]] anko heywanan da, boriyek e ko [[deng]]ê derkevtî ji serûkaniya dengî anko [[qirqirik]]ê ([[hencere]]) pêda derbaz dibit. Riya deng di lawiran da ji van paran pêk dihêt: qirqirik, [[hefik]], [[gerû]] (farinks), [[dev]] û [[difin]] (poz).
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Ziman]]

{{Kêm|tarîx=adar 2024}}

{{Taxobox
| name = Tîtî
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN">{{IUCN|id=106008169 |title=''Galerida cristata'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref>
| image = Tîtî.jpg
| image_caption = '''Tîtî''' (bi navê xwe yê latînî ''Galerida cristata'')
| image_width = 280px
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Fîkar|Passeriformes]]
| familia = [[Torxe|Alaudidae]]
| genus = ''[[Galerida]]''
| species = '''''G. cristata'''''
| binomial = ''Galerida cristata''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| subdivision_ranks = [[Subspecies]]
| subdivision = Binecure
| range_map         = Galerida cristata distribution map.png
| range_map_width   = 280px
| range_map_alt     = 
| range_map_caption = Belavbûn bi rengê kesk
}}{{Wergerîne|be|bijartî=1}}
'''Tîtî''', '''kullo''', '''pînês''', '''tîntîn'''<ref> Kovara KURMANCÎ-Hejmar 48-Gotara Navên Çûkan-http://www.institutkurde.org/en/publications/kurmanci/</ref> an jî '''tîntore''' (bi navê xwe yê [[latînî]] ''Galerida cristata'') çûkekî bejî ye ji cinsê ''[[Galerida]]'' , ji [[famîle]]ya tîtiyan û ji [[kom]]a [[fîkar]]an e.

* [[Binefşa Narîn]] (Cembelîyê kurrê mîrê Hekarî)
* [[Dewrêşê Evdî]]
* [[Dimdim]]
* [[Ker û Kulik]]
* [[Mem û Zîn]]
* [[Memê Alan]]
* [[Ristemê Zal]]
* [[Siyabend û Xecê]]
* [[Stî û Ferxî]]
* [[Şahmaran]]
* [[Zembîlfiroş]]