{{bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

'''Girê Mozan''', cihê bajarê '''Urkeş''' ya [[hurî|huriyan]], şûnwarekî dîrokî û arkeolojîk yî girîng e ko dikeve [[Rojavayê Kurdistanê|Rojavaya Kurdistanê]], li Sûriyê.

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Metan
|-
| Navên din || Metîl hîdrojen
|-
| [[Direfş]] || CH<sub>4</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 16,04 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 0,667 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || gaz
|-
| [[Xala helînê]] || −182,5 [[Grad Selzîyus|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || −161,7&nbsp;°C
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center"|
|-
| colspan="2" align="center"|'''F+'''
|}
'''Metan''',<ref>''Ferhenga Termên Fenî''(Kurdî-Tirkî-Îngilîzî)-''Prof. Dr. Bahattin Gumgum'', ISBN 978-605-9073-06-6</ref><ref>http://www1.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/2488b6b925131b1_ek.pdf</ref> gazekî vê reng û vê bêhn e. Mêtan [[alkan|alkanekî]] û [[karbonhîdrojen|karbonhîdrojenekî]] tewrî asan e, direfşê xwe CH<sub>4</sub> e.

'''Civaknasiya ziman''', cureyek lêkolîn a civaknasiyê ye ku têkiliyên [[ziman]] û [[civak]]ê lêkolîn dike.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/sociologyoflangu0000fish |sernav=The sociology of language; an interdisciplinary social science approach to language in society |paşnav=Fishman |pêşnav=Joshua A. |tarîx=1972 |weşanger=Rowley, Mass.: Newbury House Publishers |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-912066-16-5 }}</ref> Civaknasiya ziman ji nêz ve bi qada sosyo-zimannasiyê ve girêdayî ye ku li ser bandora civakê ya li ser ziman disekine.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9780470694138.ch6 |sernav=Sociolinguistics and Sociology of Language |paşnav=Mesthrie |pêşnav=Rajend |tarîx=2008-03-10 |weşanger=Blackwell Publishing Ltd |isbn=978-0-470-69413-8 |paşnavê-edîtor=Spolsky |pêşnavê-edîtor=Bernard |cih=Oxford, UK |rr=66–82 |doi=10.1002/9780470694138.ch6 |paşnavê-edîtor2=Hult |pêşnavê-edîtor2=Francis M. }}</ref> Ji xeynî tevkariyên din ên sereke, yek ji xebatkarên qadê yên herî dirêj û jêhatî [[Joshua Fishman]] e ku edîtor û damezrînerê [[Kovara Navnetewî ya Civaknasiya Ziman]] bû. Bi gotineke din, sosyolojiya zimanê, ziman lêkolîn dike ku çawa ew li gorî paşxaneya sosyolojîk a bikarhêner, wekî zayend, etnîsîte, û çîna sosyoekonomîk diguhezîne, lêkolîn dike. Ji aliyê din ve jî, sosyolojiya ziman (ku wekî makro-civaknasiyê jî tê zanîn) li ser civakê û çawaniya bandorkirina ziman lêkolîn dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fishman |pêşnav=J A |tarîx=1985-08-01 |sernav=Macrosociolinguistics and The Sociology of Language in the Early Eighties |url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |kovar=Annual Review of Sociology |cild=11 |hejmar=1 |rr=113–127 |doi=10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |issn=0360-0572 |roja-gihiştinê=2022-04-09 |roja-arşîvê=2021-12-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211220214129/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wekî ku profesorê Siyaseta gerdûnî ya [[Zanîngeha Trent|Zanîngeha Trent,]] [[Andreas Pickel]] tîne ziman "dîn û pergalên din ên sembolîk ên ku bi xurtî pratîkên civakî çêdikin û rêgezên siyasî çêdikin mînakên girîngiya civakî ne."<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Pickel |pêşnav=Andreas |tarîx=2013 |sernav=Nations, National Cultures, and Natural Languages: A Contribution to the Sociology of Nations: Nations, National Cultures, and Natural Languages |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jtsb.12018 |kovar=Journal for the Theory of Social Behaviour |ziman=en |cild=43 |hejmar=4 |rr=425–445 |doi=10.1111/jtsb.12018 }}</ref> Fikra bingehîn ev e ku ziman, di nav çend tiştên din de, helwestên ku axaftvan dixwazin biguhezînin an ku tenê bi karanîna ziman ve têne xuya kirin. Ev helwestên axaftvanan agahiyên civaknas in.

Lîsteya nivîskarên inglîz û yên bi [[inglîzî]] nivisandin (û dinivisînin) e.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = Konstantin Flemig li Bakurê Irakê
}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Taqa
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Oyuklu
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Mêrdîn (parêzgeh)|Mêrdîn]]
| navçe              = [[Midyad]]
| nahiye             = 
| hejmara_mezrayan   = 
| nifûs              = 26
| sala_nifûsê        = [[1990]]
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 940
| koda_postayê       = 47500
| koda_telefonê      = (+90) 482
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = {{Koord|37|23|38|N|41|28|7|E|display=inline, title}}
}}
'''Taqa''' ({{bi-tr|Oyuklu}}), gundekî bi ser navçeya Mêrdînê [[Midyad]]ê ye. Taqa 14&nbsp;km durî Midyadê ye, di navbera gundên [[Mizîzex]], [[Xerabya]] û [[Heynwert]]ê da dimînê. Niştecihên gund bi tevahî [[êzîdî]] bûn û koçî [[Ewropa]]yê kirina. Taqa ji aliyê [[dewlet]]a [[tirk]] ve hatiye şewitandin.

'''Terorîzma xiristiyanî''' kiryarên [[terorîst]]î yên ku ji hêla kom an kesên ku bi mebest û armancên xiristiyan ve têne kirin pêk tê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/insideterrorism00hoff |sernav=Inside terrorism |paşnav=Bruce Hoffman |tarîx=1998 |weşanger=Columbia University Press |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-231-11468-4 |rr=105–120 }}</ref> Terorîstên [[Xiristiyan]] taktîkên xwe yên tundûtûjiyê bi şirovekirina [[Încîl]]ê û Xirîstiyantiyê, li gorî armanc û nêrîna xwe ya cîhanê rewa dikin.<ref name="Al-Khattar2003">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=V1xukwRq2cUC&q=%22christian+terrorism%22&pg=PA29 |sernav=Religion and Terrorism: An Interfaith Perspective |paşnav=Al-Khattar |pêşnav=Aref M. |tarîx=2003 |weşanger=Greenwood Publishing Group |isbn=9780275969233 |rr=29 |ziman=en }}</ref><ref name="Hoffman19952">{{Jêder-kovar |paşnav1=Hoffman |pêşnav1=Bruce |tarîx=January 1995 |sernav='Holy terror': The implications of terrorism motivated by a religious imperative |kovar=Studies in Conflict & Terrorism |cild=18 |hejmar=4 |rr=271–284 |doi=10.1080/10576109508435985 }}</ref><ref name="Pratt20102">{{Jêder-kovar |paşnav1=Pratt |pêşnav1=Douglas |tarîx=15 hezîran 2010 |sernav=Religion and Terrorism: Christian Fundamentalism and Extremism |kovar=Terrorism and Political Violence |cild=22 |hejmar=3 |rr=438–456 |doi=10.1080/09546551003689399 |s2cid=143804453 }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Herbstmühle
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Herbstmühle''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Bakûr-amerîkiyên resen''', ji hemû gelên amerîkiyên resen ên qitaya Amerîkaya bakûr re tê gotin. Li [[Kanada]]<nowiki/>yê ji wan re 'First Nations' (gelên ewil) û li DYA'yê ji bo wan navên 'Native Americans' (Amerîkiyên eslî) ango 'American Indians' tên bikaranîn.

{{Gotara salê b.z.|15}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wollin
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Potsdam-Mittelmark]]
}}
'''Wollin''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Potsdam-Mittelmark]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Google Werger}}
{{Rêzimana xelet}}

'''Kindik''' fêkiyên negihişî yên hin riwekan e. [[Encûr]], [[xite]], [[xeyar]], [[gindor]], [[zebeş]] hwd siftê [[kulîlk]] vedikin paşê ew kulilkinan dibin kindik. Ku kindik gir dibin dibin fêkî. Kindikên xite, xeyar û encuran pir xweş in top dikin [[selete]] an [[tirşo]]. Bi kindikên xeyaran re bi [[latînî]] dibêjin ''Cucumis sativus''.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Riwek]]
[[Kategorî:Sebze]]
[[Kategorî:Fêkî]]

{{Agahîdank komên etnîkî
 | kom      = Kildaniyên Katolîk <br> <ref>"ܣܝܡܝܕܐ ܕܬܠܬܐ ܟܗܢܐ ܓܘ ܡܕܝܢܿܬܐ ܕܥܢܟܒ̣ܐ ܕܐܪܩ, https://urmi.org/syriac/threepriests.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201111065849/https://urmi.org/syriac/threepriests.htm |date=2020-11-11 }}" (bi suryanî).</ref>ܟܲܠܕܵܝܵܐ ܩܲܬܘܿܠܝܼܩܵܝܵܐ

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Agahîdank pirtûk
 | sernav          = Qurtek Evîn
 | nivîskar        = [[Cemil Oğuz]]
 | pêşgotin        = 
 | şêwe            = 
 | welat           =
 | cîh             = 
 | sernivîser      = <!-- Berg û Rûpelsazî (edîtor) -->
 | sererastkirin   = 
 | ziman           =
 | dîrok           = 2005<!-- Çapa yekemîn -->
 | weşanxane       = Weşanên Pêrî
 | rûpel           = 96
 | wêneçêker       = <!-- Wêneyên bergê û pirtûkê kî cêkir? -->
 | pîvan           = <!-- Pîvana pirtûkê -->
 | ISBN            = {{ISBN|9789759010058}}
 | pirtûk          =
}}

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Wergerîne|en}}{{Agahîdank welat2/wîkîdane|sirûda netewî={{Unbulleted list|''[[Ya Allah lanjutkan la usia Duli tuanku]]''|(Her gav di xizmet û di rêvebertiya Xwedê de)}}}}
'''Brûney''' (carina wek ''Brûneî'' jî tê nivîsandin; bi [[zimanê malayî]]: ''Negara Brunei Darussalam''), li ser grava [[Borneo]] li başûr rojhilatê [[Asya]]yê ye. Brûney ji aliyê [[petrol]]ê ve gellekî dewlemend e. Ji xeynî [[Malayzya]] cîranê Brûneyê nîne. Li bakurê Brûneyê jî deryaya [[Çîn]]ê heye. Ola fermî a Brûneyê [[îslam]] e, ji xeynî wê [[budîst]] û [[xiristiyan]] jî hene.
== Eyaletên Brûneyê ==

{{Agahîdank pevçûnên leşkerî
| pevçûn             = Operasyona Xezeba Firatê
| perçeyekî          = [[Şerê Navxweyî yê Sûriyê]]<br>[[Pevçûnên Tirkiye-Rojava]]<br>[[Operasyonên li dijî DAÎŞê]]<br>[[Serhildana Rojavayê Kurdistanê]]
| wêne               = 
| binnivîs           = 
| dîrok              = 6 çiriya paşîn 2016 - 17 çiriya pêşîn 2017 <br>({{Temena bi sal, meh, hefte û roj|sal1=2016|meh1=11|roj1=06|sal2=2017|meh2=10|roj2=20}})<br />
| herêm              = [[Reqa]] {{·}} [[Kantona Kobaniyê]] {{·}} [[Rojavayê Kurdistanê]]
| koordînat          = 
| sedem              = Rizgarkirina Reqayê ji dagiriya DAÎŞê
| encam              = Serkeftina HSDê <br> 
* 30.000 hezar şervanên QSD dest bi hemleya Operasyona Xezeba Firatê kirin.
* Duyem Hemleya Xezeba Firatê di 10ê çiriya paşîn de dest pê kir.
* Piştî [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] 200 leşker şandibûn, 300 leşker ên din lê zêde şandin Operasyona Xezeba Firatê.<ref>http://www.yenicaggazetesi.com.tr/abdden-pydye-200-askerle-destek-152527h.htm</ref>
* Gundên [[Til Essemen]], [[Til Elxinêz]], [[Elqetah]], [[Elleqta]], [[Xelef Elbeg]], [[Şêx Deham]], [[Siran]], [[Şêx Hesen]], [[Xinêz Foqanî]], [[Xinêz Westanî]], [[Hayîs]], [[Elxidir]], [[Corih]], [[Um Sifa]], [[Ebdulhadî]], [[Celîl]], [[Elheyderiye]], [[Molihyan]], [[Moteqtele]], [[Ketle]], [[Elebdela]], [[Qermoh]], [[Elerac]], [[Tel Doban]], [[Elîşe]], [[Elxitwan]], [[Elhineyan]], [[Nayîf]], [[Elwehîd]] û [[Hizrayat]] ji DAÎŞê rizgar kirin.
* Girên, [[Girê Şêx Hesen]], [[Girê Essoran]], [[Girê Minbetih]], [[Girê Şahan]], [[Girê Elmifteş]], [[Girê Recêl]] û [[Girê Gundê Hayîs]] hatin rizgarkirin.
* QSDê 48 gund û 31 mezra ji DAÎŞê rizgar kirin.<ref>[http://www.syriahr.com/2016/11/21/قوات-سوريا-الديمقراطية-تحرز-تقدماً-جد/ قوات سوريا الديمقراطية تحرز تقدماً جديداً وترفع إلى 48 عدد القرى والمزارع المسيطر عليها]</ref>
* QSD dest bi  [[Operasyona Şehîd Fermandar Feysal Ebu-Leyla|Operasyona Mabukê]] kir.
* [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê|Balafirên Koalîsyonê]] dest bi bombebaran û Operasyona Reqayê kir.
* Xezeba Firatê 560km² pêşveçûn û rizgarkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13950825001446 |sernav=Kurdish Fighters Seize over 550 sq/km of Raqqa from ISIL |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161126001626/http://en.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13950825001446 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| rewş               = 
| şervan1            = {{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} '''[[Hêzên Sûriya Demokratîk]]'''
<br>
{{Flagicon image|Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|border=no}} '''[[CJTF–OIR]]'''
* {{Ala|Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê}}
* {{Ala|Fransa}}
| şervan3            = 
| şervan2            = '''{{Ala|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}}'''
| fermandar1         = {{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|YPJ_Flag.svg|border=no}}[[Rojda Felat]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/sdf-commander-the-ayn-issa-front-advanced-to-raqqa-by-10km/ |sernav=SDF commander: The Ayn Issa front advanced to Raqqa by 10km |xebat=Hawar News |tarîx=6 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009192512/http://en.hawarnews.com/sdf-commander-the-ayn-issa-front-advanced-to-raqqa-by-10km/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Fermandarê YPJ)</small><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/rojda-felat-the-feminist-taking-on-isis-a7054536.html |sernav=Rojda Felat: The feminist taking on Isis |xebat=Indepedent |nivîskar=Alexandra Sims |tarîx=29 gulan 2016 }}</ref><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|YPJ_Flag.svg|border=no}} [[Diljên Kobanî]]<br><small>(Fermandarê YPJ)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[Cîhan Şêx Ehmed]]<br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[Mîralayî Telal Silo]]<br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} Kîno Gabrîyêl<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/550-km2-liberated-wrath-of-euphrates-reveals-outcomes/ |sernav=550 km2 liberated, Wrath of Euphrates reveals outcomes |xebat=Hawar News |tarîx=14 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161116021124/http://en.hawarnews.com/550-km2-liberated-wrath-of-euphrates-reveals-outcomes/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Fermandarê MFS)</small><br><ref>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Flagicon image|Flag of al-Sanadid Forces.svg}} [[Bender Deham El-Hadî]]</ref><br><small>(Al-Sanadid Forces military chief commander)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Sembola alayê|Muxalefeta Sûrîyê}} [[Feyad El-Xanim]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/a-military-commander-we-will-besiege-gangs-on-all-sides/ |sernav=A military commander" we will besiege gangs on all sides" |xebat=Hawar News |tarîx=7 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=6 adar 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180306023749/http://en.hawarnews.com/a-military-commander-we-will-besiege-gangs-on-all-sides/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Têyrêbazê Tûgaya Fermandarê Reqayê)</small><br>{{Flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}}{{Sembola alayê|Muxalefeta Sûrîyê}} Ebû Salîh el-Hindawî<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/ |sernav=Wrath of Euphrates fighters head for al-Sokeri |xebat=Hawar News |tarîx=20 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=12 gulan 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170512155344/http://en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br><small>(Têyrêbazê Tûgaya Fermandarê Reqayê)</small><br>
| fermandar3         = 
| fermandar2         = {{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Abd al-Basit al-Iraqi{{KIA}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.longwarjournal.org/archives/2016/11/us-led-coalition-killed-emir-of-islamic-states-middle-east-external-networks.php |sernav=US-led coalition killed emir of Islamic State’s ‘Middle East external networks’ |weşanger=The Long War Journal |nivîskar=Thomas Joscelyn |tarîx=17 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya paşîn 2016 }}</ref><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya [[Rojhilata Navîn]])</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Ebû Zûr el-Tunîsî<ref name="flee">{{Jêder-malper |url=http://www.voanews.com/a/two-top-islamic-state-commanders-flee-raqqa/3627238.html |sernav=2 Top IS Commanders Reportedly Flee Raqqa |xebat=VOA News |nivîskar=Sirwan Kajjo |tarîx=20 çiriya paşîn 2016 }}</ref><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya Bilind)</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} Bilal al-Shawwash<ref name="flee" /><br><small>(Fermandarê DAÎŞê ya Bilind)</small><br>{{Flagdeco|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê}} [[Ebûbekir el-Bexdadî]]<small>(Rêberê DAÎŞê)</small>
| hêz1               = 30.000
| hêz3               = 
| hêz2               = Hejmareke nenasên şervanên garnîzona bajarê Reqayê
| winda1             = 5 YPG şehîd ketin {{·}} 4 YPG brîndar bû {{·}} 1 leşkerê Amerîkayê mir<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161117155257/http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| winda3             = 
| winda2             = 185 endamên DAÎŞê kuştin<ref name="five">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/11/five-kurdish-fighters-killed-isis-fire-north-raqqa/ |sernav=Five Kurdish fighters killed by ISIS fire north Raqqa - ARA News |tarîx=30 çiriya paşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=1 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161201135129/http://aranews.net/2016/11/five-kurdish-fighters-killed-isis-fire-north-raqqa/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> {{·}} 34 gorên endamên DAÎŞê dîl girtin {{·}} 4 endamên DAÎŞê dîl girtin {{·}} 12 tirombêlên bombebarkirî hatin ruxandin {{·}} 14 tirombêlên leşkerî, 8 doçka, 4 topavêj, 3 kemyon, 6 hawan, 8 motorsîklêt hatin ruxandin {{·}} 240 mayîn hatin bê bandorkirin<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |tarîxa-gihiştinê=2016-12-10 |tarîxa-arşîvê=2016-11-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161117155257/http://ku.hawarnews.com/xezeba-firate-bilancoya-hemleya-xezeba-firate-eskere-kir/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| nîşe               = 62 sivîl hatin kuştin<ref>[http://www.syriahr.com/2016/12/07/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ad%d8%a7%d9%84%d9%81-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88%d9%84%d9%8a-%d9%8a%d8%b2%d9%87%d9%82-%d8%a3%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%ad-%d8%a3%d9%83%d8%ab%d8%b1-%d9%85%d9%86-60-%d9%85%d8%af%d9%86/ التحالف الدولي يزهق أرواح أكثر من 60 مدني سوري خلال تغطيته لعملية “غضب الفرات” الهادفة لـ “عزل مدينة الرقة”]</ref><br>
}}

{{Bêçavkanî}}
{{Adar}}
'''Adar''' ('''avdar''' an jî '''axlêve'''<ref>http://ebookbrowse.com/ferhenga-kurd%C3%AE-kurd%C3%AE-kameran-bot%C3%AE-pdf-d424055780 (rûpela 21emin, bi kurdiya bashur)</ref>), [[meh]]a sêyem a [[salname]]ya mîladî ya [[Salnameya Gregorî|gregoryen]] e.

''.]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Neukirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Straubing-Bogen]]
}}
'''Neukirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Straubing-Bogen]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Bêçavkanî}}

'''Pêçange''', '''kilora bêçiyê''' yek ji cureyên [[kilor]]ê ye. Li [[Kurdistan]]ê û  tevahiya herêmên gelên [[îranî]] bi heman navê tê naskirin. Bi forma ''paçanga boregi'' derbasê romî (tirkî) jî bûye. Ji bêjeya ''pêçî ([[bêçî]])'' û ''pêçandinê'' ye, lewra [[şikeva]]yê dipêçin dişibînin pêçiyê. Li tevahiya herêmên [[Kurdistan]]ê pêçange hezkirî ye.

'''Behîva tehl''' an '''ajik''' riwekeka bi fêkî ye. Behîva tehl ji behîva şîrin cuda ye. Behîva şîrin yê pelç kesk e; pelçê behîva tehl yê gewr in. Fêkiyên behîva tehl ku hîn yên ngîştî ne tên xwarin. Ku qert dibin dendikên xwe pir tehl dibin nên xwerinê. Behîva tehl yê bi strî ye. Striyê xwe wek pêçiyan drêj in.

]]
'''Lezgînka''' ({{bi-ru|Лезги́нка}}) navê dîlanek li seranserê [[Qefqaz]]yayê tê govendkirin. Ev dîlan bi eslê xwe ji [[Lezgistan]]ê ye.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}
'''Thomas Aquinas''' an '''Saint Thomas Aquinas''' an jî '''Thomasê Aquinî''', (zayîn, nêzî [[1225]], mirin [[7'ê adarê]] [[1274]]) [[keşe]], [[fîlozof]] û [[Olnasî|olnasekî]] [[Îtalî]] bû.

{{Îtalîk sernav}}
[[Mele Mehmûdê Bazîdî]] ji bo amadekariya ferhengeke zaravayê Hekarî û Rewendî alikariya [[Auguste Jaba|Alexandere (Auguste) Jaba]] kiriye. Pêşgotina destnivîsî ya ji aliyê Mele Mehmûdê Bazîdî ve ji ferhengê re hatiye nivîsandin, li Pirtûkxaneya Akademiya Rojhilatnasiyê ya Lenîngradê bi jimara (D448) hatiye parastin. Sernavê wergera vê berhemê “Vocabulaire Kurde des Dialectes de Hekarî et Rewendi par A. Jaba. Consul de Russie Erzeroum le 15 Mars 1958” ye. Berhem di sala 1984an de ji aliyê [[Maruf Xezenedar]] ve hatiye çapkirin.<ref>Pîrbal 2000, r. 9-30; Ziya Avcı, “ Mele Mehmûdê Bazîdî (1799-1867)”, Kovara Bîr, Hejmar: 10 http://www.kovarabicom/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }} (14 çiriya paşîn 2012).</ref>

{{Gotara bêçavkanî}}

(bi îngilîzî: ''Ben Nevis'')]]
'''Ben Nevis''' ({{Bi-gd|Beinn Nibheis}}) qotê çiyayî yê herî mezin ê [[çiyayên Grampianê]] yê [[Skotland]]ê û [[Brîtaniya Mezin]] e. Bilindbûna Ben Nevis 1.344<ref>Wikipedia bi îngilîzî (20.02.2010)</ref> m ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| mapframe           = na
}}
'''Skagerrak''' navçeyeke [[Derya Bakur]]ê navbera [[Jütland]] ([[Danîmarka]]) û [[Norweç]] de dimê ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Herforst
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Herforst''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ala|Îtalî}}
| çînaser            = zanyar
}}
{{Wergerîne|en|bijartî=1}}

{{Bêçavkanî}}
'''Giranî''' an '''kêş''' taybetîyeka tiştên ser [[Erd]]ê ye. Erdê tiştan berve xwe dikşîne. Ev kişandin jê ra dibêjin "giranî" an "kêş". Giraniya tiştan li [[asta derya]] ciyawaze digel giraniya wan li ser [[çiya]]yê.

'''Turhan Yapıştıran''', muzîkarekî [[kurd]] e. Li [[Dêrik]]a çiyayê mazî a girêdayî [[Mêrdîn]]ê [[1963]]'an de ji dayîk bûye. Li [[Navenda Çanda Mezopotamya]] li Stenbolê xebatê xwe di [[Koma Azad]] e didomîne.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Kinezerd
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Kinezerdî]], xelkê Kinezerdê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Kinezerd''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref>.

{{Agahîdanka giştî|wdneyîne=navê_rastî|sernavê_îtalîk=erê}}

{{Derbar|Erdheja Ezirganê 1939|Li ser erdheja 1992,|Erdheja Ezirganê 1992}}

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Wergerîne|de|bijartî=1}}{{Kêm}}

{{hezîran}}

Bîr, gotineka ku di kurdî de aqiliya mirov dihêne ser ziman. Di kurdî de, gotina bîrê, heyîna zanebûna di [[xêv]]ê de jî dihêne ser ziman. Aliyê din jî, di kurdî de bi hişkirinê re dihê ser ziman. Bîr, gotinek ji wan gotinên kurdî ên pir kevn a.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Zanist]]

'''Qûre''', amana ku tê de [[çay]] tê dem kirin, kelandin û pêşkêşkirin e. Heger binê wê de bo ava kelandinê parçeyek din jî hebe, bi hev re navê wê dibe '''çaydank'''. Li [[Kurdistana Bakur]] pirranî ji bo hemiyan dibêjin ''çaydank''.

{{bêçavkanî}}
'''Teorî''' peyveke xwedî du wateya giştgir e: yek ji wan duyan di [[zanistên ezmûnî]] da tê bikaranîn (hem [[xwezayî|zanista xwezayî]], hem jî [[civakî|zanista civakî]]), wê yeke din di [[felsefe]], [[bîrkarî]], [[lojîk]] û di nav parên dîtirên [[zanistên mirovî]] da tê bikaranîn. Ciyawazî û hetta mirov dikare bêje gengeşeyeke berçav heye navbera şaxên akademîk ên curbicur li dor çawahiya bikaranîna peyva ''teorî''.

'''Araxa''' navê serhildêrekî [[ermenî]] ye ku di dema [[Daryûs I|Daryûsê Mezin]] de li [[Babîl]]ê serî hildabû. Di [[Wergera nivîskên Bêstûnê|nivîskên]] Bêstûnê de tê gotin ku navê bavê wî Haldîta bû. Daryûs artêşekê di bin serweriya [[Vîdafarna]]yî de dişîne ser hêzên Arxayî. Serhildana wî têk diçe û ew tê kuştin. Arxa herwiha weke ''Nebukadnezar IV'' jî tê zanîn.

{{Gotara salê b.z.|41}}

Gelê '''Jingpo''' komek etnîkî ye ku bingehê herî mezin ê [[gelên Kaçin]] e, ku piranî li [[çiyayê Kaçin]] li [[parêzgeha Kaçin]] ya [[bakur]]<nowiki/>ê [[Myanmar]] dijîn. Li parêzgeha [[Yunnan]] ya [[Çîn|Çînê]] û bakurê Hindistanê jî dijîn. Baverîya wan bi olên [[Anîmîzm]], [[Budîzm]], [[Xiristiyanî]] va heye. Hejmara wan li her sê welata tevahî 1.2 milyon kes e. 
<br />

{{îlon}}

{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Navçeya Bêrecûkê
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         = Birecik
 | Wêne               = 
 | Wêne_sernav        = 
 | Welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]   <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkiye]] 
 | Parêzgeh           = [[Riha (parêzgeh)]]
 | Serbajar           = Bêrecûk
 | Qeymeqam           = 
 | Hejmara_nahiyan    =  <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 3
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 69
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      = 92.355<ref>http://www.nufusu.com/il/sanliurfa-nufusu</ref><ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=63&p_yil=2009&p_dil=1&desformat=html&ENVID=nufus2000db2Env tuik, 2009]</ref>    <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = [[2014]]
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 852
 | Berbelavî_navçe    = 103,4
 | Gelhe_serbajar     = 47.034  <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= [[2009]]
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 350
 | Koda_postayê       = 63400
 | Koda_telefonê      = (+90) 414
 | nexşeya_cihan      = Tirkiye
 | koordînat          = {{Koord|37|1|30|N|37|58|38|E|display=inline, title}}
}}

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Feldkirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Straubing-Bogen]]
}}
'''Feldkirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Straubing-Bogen]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = 1910
| çînaser            = zanyar
}}

{{nîsan}}

{{Maneyên din|Filistîn}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Filistîn''' ({{bi-ar|فلسطين|Filastin}}) an jî '''Dewleta Filistînê''' ({{bi-ar|دولة فلسطين|Dawlat Filastin}}) welateke li [[Rojhilata Navîn]] e navbera [[Deryaya Navîn]] û [[Urdun]]ê de dimê. Ew bi erdnîgariyê wek di [[Meşrîq]]ê de jî tê ditîn. Wê çiqas serxwebûna xwe daye zanîn û ji aliya hin dewletan hatiye naskirin jî ew di bin îşgala [[Îsraêl]]ê de ye. Ew bi piranî ji hêla dewletên ereb ve tê naskirin.
 
== Dîrok ==
Piştî encamdana [[Şerê Cîhanî yê Yekem]], di navbera [[Împeratoriya Osmanî]] û dewletên ewropî de [[Peymana Versayê]] hatiye destnîşankirin. Bi dûçûna vê peymanê Osmanî dê serxwebûna dewletên ereb bi şerta mandatiya Fransa û Înglistanê dê qebûl bike. Li sala 1922an de di [[Cemiyeta Netewan]] de ev mafên van dewletan hatin pejirandin. Bi dûçûna vê rêkeftinê [[Îraq|Iraq]] û Filistîn dê di bin berpirsiyariya Brîtanyayê de, Libnan û Suriye jî dê di bin berpirsiyariya Fransa de be. Jixwe hîngê herêma Filistînê ji Îsraêl, Urdunê û Şerîta Xezeyê muteşekkîl bû.

{{Soranî}}
{{Koord|36|46|03|N|45|42|06|E|type:landmark|display=title|name=Bendava Mehabadê}}

'''Ozan Emekçî''' (jdb. [[1ê kanûna paşîn]] a [[1956]]an li [[Meraş]]), [[helbestvan]], [[hozan]] û [[stranbêj]]ekî [[kurd]] e. Navê wî yê rastî Ali Haydar Levendiz e, Ozan Emekci [[qaşonav]]ê (pseudonym) wî ye. Ew elewî ye. 

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}

'''Halil Çavgun''', an jî '''Xelîl Çavgun''' endamê Komîta Navendî ya [[PKK]]'ê bû. Ew di 19'ê gulana [[1978]]'an de li [[Hîlwan]]ê hate kuştin.

'''Siyamend Cemşîd''' di nav refên gerîlayên [[PKK]]'ê de şer kiriye û di heman demê de kurteçîrokên şervaniyê nivîsiye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|11|11|1966|temen=erê}}
| hevwelatî          = {{Ala|Îtalî}}
| çînaser            = sînema
}}

'''Sosyalîzm''' qadeka berfirh ji bîrûbawer û bizavên siyasî vedigirit ko alîgirî ya dozeneka [[aboriya civakî|aborî-civakî]] dikin ko [[milkînî]] û dabeşkirina zengîniyê di bin desthilata [[civak]]ê da ye. Wekî [[dozena aborî|dozeneka aborî]], sosyalîzm girêdayî xwedîtiya [[tevane]] an [[dewlet]]î ya [[alavên berhemanînê]] ye. Ev xwedîtî dibit ko bi awayekê rastûrast (mîna [[Civatên Karkeran]]) an jî bi awayekê nerastûrast (mîna dewletê) bit.

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

{{Îtalîk sernav}}
{{Agahîdanka giştî
|wêne=Schneewittchen2.jpg
|sernavê_wêne=Berfînxan û her heft bejnbihost, li gorî [[Alexander Zick]] (1845–1907)
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar}}
'''Blaise Pascal''' (19 [[hezîran]] 1623 – 19 [[tebax]] 1662) [[matematîknas]], [[fîzîk]]nas û bîrewerekî xirîstiyana yê [[fransî]] bû.

'''Serhildana Boxer''' ([[Zimanê çînî|Çînî]]: 義和團起義, pinyin: Yìhétuán qǐyì), ew serhildanek li dijî bandora aborî û siyasî ya welatê [[rojava]] li ser [[Çîn]]<nowiki/>ê, di sedsala 19an de bû. Armanc ew e ku hemû biyanî ji welat were derxistin<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://www.worldcat.org/oclc/870272576 |sernav=The origins of the Boxer War : a multinational study |paşnav=Xiang, Lanxin, 1956- |isbn=978-1-136-86589-3 |cih=London |oclc=870272576 }}</ref>. Ew di meha [[mijdar]]<nowiki/>a 1899 de dest pê kir û di 7ê [[îlon]]<nowiki/>a 1901an de bi dawî bû. Di dema serhildan û tepisandina serhildanê de, bi hezaran serhildêr, biyanî û sîvîlan jîyana xwe ji dest dan.<br />

{{Rojane}}
{{Nexşeya cihan | Tirkiye
| lat_deg = 37.039528 | lat_min =  |lat_sec = | lat_dir = N
| lon_deg = 37.392846 | lon_min =  |lon_sec =  | lon_dir = E
| label      =
| position   = right
| mark       = Quake_pointer.svg
| marksize   = 18
| width      = 250
| caption    = [[Dîlok]]
| relief     =
}}
'''Komkujiya Dîlokê 2016''' êrîşeke bombeyî ye ku di 20ê tebaxa 2016an de li taxa [[Beybexçe|Beybexçê]] ya Şahînbeya [[Dîlok]]ê li dijî dawetekê pêk hat. Di encama teqînê de 56 kes mirin û gelek kes jî birîndar<ref>[http://www.diclehaber.com/news/content/view/531861?from=1510667103 DIHA: ''50 cenaze anîn Saziya Tiba Edlî ya Dîlokê'']{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }}</ref><ref>[http://www.diclehaber.com/news/content/view/531950?from=1510667103 DIHA: ''Kesên di komkujiyê de jiyana xwe ji dest dan hatin definkirin'']{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }}</ref> bûn.

'''Baragoi''' bajarekî [[Kenya]]yê ye. Di Kenyayê de ji bajarê re taxa danûstandinê tê gotin. Li bakurê bajarê [[Maralal]] û li rojhilata bajarê de jî [[Newala Sugutayê]] cîh digire. Beşekê [[Navçeya Samburu|Samburuyê]] ye. Nifûsa bajarê di gel du beşên eşîran niştecih digihîşe 20.000 kes ê (li gor hejmara 1999)<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.cck.go.ke/html/final_annex1_cover_status.pdf |roja-gihiştinê=2011-09-23 |roja-arşîvê=2007-09-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070928170744/http://www.cck.go.ke/html/final_annex1_cover_status.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>

{{Derbar|Îngilistan|Ji bo dewletê Brîtanî,|Keyaniya Yekbûyî}}{{Agahîdank welat2
| wêneyê ala         = Flag of England.svg
| wêneyê nexşe       = England (orthographic projection).svg
| demjimêr DST       = +1 seet
| demjimêr           = UTC
| dirav kod          = GBP
| dirav              = [[Sterling]]
| hatûçûn            = çep
| nav                = ''England''<br/>
| zimanên fermî      = [[Zimanê inglîzî|Inglîzî]]
| bajarê mezin       = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}}
| paytext            = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}}
| demonîm            = Înglîz<br/>({{ziman-en|English}})
| wêneyê nexşe2      = England in the UK and Europe.svg
| wêneyê mertal      = Royal arms of England.svg
| awayê rêveberiyê   = {{Unbulleted list|[[Keyaniya makezagonî]]|[[Demokrasiya parlamenê]]}}
| zimanên naskirin   = [[Zimanê kornî|Kornî]]
| konvansiyonel navê dirêj = Înglistan
| koda telefonê      = +44
| iso3166kod         = GB-ENG
| gelhe tîrbûn km2   = 432
| gelhe giştî        = 53,012,500<ref>{{Jêder-malper |sernav=2011 Census: Population and Household Estimates for England and Wales, March 2011 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/2011censuspopulationandhouseholdestimatesforenglandandwales/2012-07-16 |malper=www.ons.gov.uk }}</ref>
| gelhe giştî sal    = 2011
| gelhe texmînkirin sal = 2019
| gelhe texmînkirin  = 56,286,961<ref>{{Jêder-malper |sernav=Population estimates for the UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland – Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2019estimates |malper=www.ons.gov.uk }}</ref>
| rûerd km2          = 130279
| sernav rêber1      = [[Keybanû]]
| navê rêber1        = [[Charles III]]
| utc offset DST     = +1
}}
'''Îngilistan''', '''Înglîzistan''' yan jî '''Îngiltere''', (bi [[Zimanê inglîzî|îngilîzî]]: ''England'') welatek e ku beşek ji [[Keyaniya Yekbûyî]] ye. Îngilîstan li rojavayê xwe bi [[Wales]] û ji aliyê bakurê ve bi [[Skotlenda|Skotlendê]] re sinorên axê parve dike. [[Deryaya Îrlendayê]] li bakurê rojavayê Îngilîstanê û li başûrê rojava jî [[Deryaya Keltî]] heye. Welat, girava Brîtanya Mezin ji heştan pênc ê giravê ku li bakurê [[Okyanûsa Atlantîk|Atlantîkê]] ye û zêdetirî 100 giravên piçûktir, wek [[Giravên Scilly]] û [[Girava Wight]], vedihewîne.

{{Wergerîne|en|bijartî=1|ziman2=es|ziman3=ru}}

{{kanûna paşîn}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = Peykerê bîranîna Abdi İpekçi li Stembolê
}}

{{Agahîdank jînenîgarî2
| sernavê_wêne = Kazuki Takahashi (2005)
}}

{{Agahîdanka giştî
|mezinahiya_logoyê=150px
}}

{{Agahîdank bajar
 | nav         = Nîşabûr
 | navê_fermî  = نیشاپور
 | mertal      = 
 | nexşeya_cihan = Îran
 | koordînat     = {{Koord|36|12||N|58|48||E|display=inline, title}}
 | dûgel       = {{ala|Îran}}
 | parêzgeh    = [[Xorasana Rezewî]]
 | navçe    = [[Nîşabûr (navçe)]]
 | rûerd       =  
 | gelhe       = 270.972 kes ([[2006]])
 | nexşe       = 
 | wêne        = Mausolee mohammed attar.jpg
 | wêne_sernav = Tirbê Farid-ad-Din Attar
 | malper      = 
}}
'''Nîşabûr''' bajarekî di parêzgeha [[Xorasana Rezewî]] de li [[Îran]]ê ye.
[[Etarê Nîşabûrî]] ji vê bajarê ye û tirba wî jî li vir e.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{erdnîgarî-Îran-şitil}}
{{Koord|36|12|N|58|48|E|type:city(270972)|display=title}}
[[Kategorî:Bajarên Îranê]]
[[Kategorî:Xorasana Rezewî]]
[[Kategorî:Xorasan]]
[[Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]]

{{Rêzimana xelet}}
{{Agahîdanka giştî
| sernavê_wêne =
}}
 jî û [[kurd]]an jî. Êdî kurd û pers, tê gotin ku bo ku têkçûnaka pirr mezin nexwûn, wê xwe li çîyayê Zagrosan bigrin. Piştî wê re, wê artişa Îskender herê biser wan de. Lê Çend ku artişa Îskender, diçê bi ser zagrosan de, wê hertimî windahiyan bide û wê têkçûnê nikaribê bi wan bide jînkirin. Devereka ku ji wan du deverên ku şikeştin bi Îskender re di vîna wî de bi wê re daye çêkirin jî ev de bûye.

{{çiriya paşîn}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ammeldingen an der Our
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Ammeldingen an der Our''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank reng
| title=Şîn, hêşîn
| image={{Photomontage
|photo1a=2010. Донецк. Карнавал на день города 010.jpg
|photo1b=Iranian Tiles 1.JPG
|photo1c=Cyanerpes cyaneus -Diergaarde Blijdorp, Netherlands-8a.jpg
|photo2a=Coronation of Louis VIII and Blanche of Castille 1223.jpg
|photo2b=NASA Earth America 2010.jpg
|photo2c=Copper sulfate.jpg
|photo3a=The deep blue sea (6834127561).jpg
| size = 243
| color_border = #AAAAAA
| color = #F9F9F9
|c aption=
| foot_montage =}}|
| wavelength= Li derûdora 450–495
| Wavelength=45–49.5 [[Ångström]]
| frequency=~670–610|
| hex=0000FF | textcolor=white
| spelling=colour
| r=0|g=0|b=255|rgbspace=[[sRGB color space|sRGB]]
| h=240|s=100|v=100
| source=[[HTML color names|HTML/CSS]]<ref name="css3-color">{{Jêder-malper |url=http://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 |sernav=CSS Color Module Level 3 |malper=w3.org |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20101223001703/http://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 |tarîxa-arşîvê=2010-12-23 }}</ref>
}}
'''Şîn''', '''hêşîn''' an jî '''avî''' [[reng]]ekî di [[pêlên dîtbar]] de ye. Wekî [[sor]] û [[zer]] ji rengên bingehîn e. Meziniya pêla şîn 470 [[nanometre]] ye.

{{bêçavkanî}}
 paytexta [[Fînlenda]]yê]]

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî}}

{{kanûna paşîn}}

'''Umer Sultanî''' (bi [[soranî]]: ''Umer Sulltanî'') nivîskar û helbestkarekî [[Rojhilatê Kurdistan]]ê bû. Ew li taxeke bajarê [[Bokan]] ji dayik bûye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Helbestvan-şitil}}
[[Kategorî:Helbestvan]]

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Çav lê gerandin}}
'''Rexneya wêjeyî''' navê xebat, nirxandin û şirovekirina [[wêje]]yê ye. Rexneya wêjeyî ya modern bi gelemperî ji aliyê teoriya wêjeyê ve tê salix dan ku gotûbêja felsefî ya method û armancên teoriya wêjeyê ye. Her çi qas ev herdu çalakî têkildariyeke nêz li bal hevdu hebin jî, [[rexnegir]]ê wêjeyê her gav ne teorisyen in û heta niha jî hertim teorisyen nebûne.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wendisch Rietz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oder-Spree]]
}}
'''Wendisch Rietz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oder-Spree]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| navê_jidayikbûnê   = Alexander Bell
| roja_jidayikbûnê   = {{jdb|3|3|1847}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Edinburgh]], [[Skotlenda]]
| roja_mirinê        = {{mirin|2|8|1922|3|3|1847|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = {{ill|Beinn Bhreagh|en}}, {{ill|Victoria County|en|Victoria County, Nova Scotia}}, [[Nova Scotia]]
| hevwelatî          = {{ubl|{{ala|Brîtanî}}|{{ala|Amerîkî|1912}} {{small|ji 1882}}}}
| çînaser            = zanyar
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wehretal
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Werra-Meißner-Kreis]]
}}
'''Wehretal''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Werra-Meißner-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Tewere''', '''rîşaledemar''' an jî '''akson''' (bi îngilîzî: ''axon'') beşekî  [[Demarexane|demarexaneyê]] yê. 

'''Listeya Berbilaviya Gelheya Dewletên Cîhanê''' bi kes/km² tê hejmertin. [[Berbilavî|Berbilaviya]] dewletên serbixwe yên cîhanê li gorî nifûsa xwe ya [[2005]]an wiha ne:
{| class="sortable wikitable" width=95%
|- bgcolor="#ececec"
| '''Rêz''' || '''Dewlet''' || '''Gelhe''' || '''Rûerd''' (km²) || '''Berbilavî'''
|-
| — || '''[[Cîhan]]''' || '''6.445.398.968''' || '''148.940.000''' || '''43'''
|-
| 1 || [[Monako]] || 32.409 || 1,95 || 16.620
|-
| 2 || [[Singapûr]] || 4.425.720 || 692,7 || 6.389
|-
| 3 || [[Vatîkan]] || 921 || 0,44 || 2.093
|-
| 4 || [[Malta]] || 398.534 || 316 || 1.261
|-
| 5 || [[Maldîv]] || 349.106 || 300 || 1.163
|-
| 6 || [[Behreyn]]|| 688.345 || 665 || 1.035
|-
| 7 || [[Bengladeş]]|| 144.319.628 || 144.000 || 1.002
|-
| 8 || [[Barbados]] || 279.254 || 431 || 647
|-
| 9 || [[Taywan]]  || 22.894.384 || 35.980 || 636
|-
| 10 || [[Naûrû]] || 13.048 || 21 || 621
|-
| 11 || [[Maurîtius]]|| 1.230.602 || 2.040 || 603
|-
| 12 || [[Komara Korêyê|Korêya Başûr]] || 48.422.644 || 98.480 || 491
|-
| 13 || [[San Marîno]] || 28.880 || 61,2 || 471
|-
| 14 || [[Tûvalû]] || 11.636 || 26 || 447
|-
| 15 || [[Holenda]]|| 16.407.491 || 41.526 || 395
|-
| 16 || [[Libnan]] || 3.826.018 || 10.400 || 367
|-
| 17 || [[Belçîka]]|| 10.364.388 || 30.528 || 339
|-
| 18 || [[Japon]]|| 127.417.244 || 377.835 || 337
|-
| 19 || [[Hindistan]] || 1.080.264.388 || 3.287.590 || 328
|-
| 20 || [[Giravên Marşal]] || 59.071 || 181,3 || 325
|-
| 21 || [[Rwanda]] || 8.440.820 || 26.338 || 320
|-
| 22 || [[El Salvador]] || 6.704.932 || 21.040 || 318
|-
| 23 || [[Komor]] || 671.247 || 2.170 || 309
|-
| 24 || [[Srî Lanka]] || 20.064.776 || 65.610 || 305
|-
| 25 || [[Îsraêl]]|| 6.276.883 || 20.770 || 302
|-
| 26 || [[Saint Vincent û Granada]] || 117.534 || 389 || 302
|-
| 27 || [[Filîpîn]] || 87.857.473 || 300.000 || 292
|-
| 28 || [[Haîtî]] || 8.121.622 || 27.750 || 292
|-
| 29 || [[Saint Lucîa]] || 166.312 || 616 || 269
|-
| 30 || [[Grenada]] || 89.502 || 344 || 260
|-
| 31 || [[Viyetnam]] || 83.535.576 || 329.560 || 253
|-
| 32 || [[Jamaîka]] || 2.731.832 || 10.991 || 248
|-
| 33 || [[Brîtanya]] || 59.553.800 || 244.820 || 243
|-
| 34 || [[Almanya]] || 82.431.390 || 357.021 || 230
|-
| 35 || [[Burundî|Bûrûndî]]|| 6.370.609 || 27.830 || 228
|-
| 36 || [[Trînîdad û Tobago]] || 1.088.644 || 5.128 || 212
|-
| 37 || [[Lîştinştayn]] || 33.717 || 160 || 210
|-
| 38 || [[Pakistan]]|| 162.419.946 || 803.940 || 202
|-
| 39 || [[Nepal]] || 27.676.547 || 140.800 || 196
|-
| 40 || [[Îtalya]] || 58.103.033 || 301.230 || 192
|-
| 41 || [[Korêya Bakur]] || 22.912.177 || 120.540 || 190
|-
| 42 || [[Sao Tome û Prînsîpe]] || 187.410 || 1.001 || 187
|-
| 43 || [[Komara Domînîk]] || 8.950.034 || 48.730 || 183
|-
| 44 || [[Swîsre]] || 7.489.370 || 41.290 || 181
|-
| 45 || [[Lûksembûrg]] || 468.571 || 2.586 || 181
|-
| 46 || [[Seyşel]] || 81.188 || 455 || 178
|-
| 47 || [[Antigûa û Berbûda]] || 68.722 || 443 || 155
|-
| 48 || [[Dewletên Federal ên Mîkronezyayê|Mîkronezya]] || 108.105 || 702 || 153
|-
| 49 || [[Andorra]] || 70.549 || 468 || 150
|-
| 50 || [[Tonga]] || 112.422 || 748 || 150
|-
| 51 || [[Saint Kitts û Nevîs]] || 38.958 || 261 || 149
|-
| 52 || [[Gambiya]] || 1.593.256 || 11.300 || 140
|-
| 53 || [[Nîjerya]] || 128.771.988 || 923.768 || 139
|-
| 54 || [[Çîn]] || 1.306.313.812 || 9.596.960 || 136
|-
| 55 || [[Guatemala]] || 14.655.189 || 108.890 || 134
|-
| 56 || [[Moldova]] || 4.455.421 || 33.843 || 131
|-
| 57 || [[Kuweyt]] || 2.335.648 || 17.820 || 131
|-
| 58 || [[Çekya]]|| 10.241.138 || 78.866 || 129
|-
| 59 || [[Taylenda]]|| 65.444.371 || 514.000 || 127
|-
| 60 || [[Kirîbatî]] || 103.092 || 811 || 127
|-
| 61 || [[Îndonezya]] || 241.973.879 || 1.919.440 || 126
|-
| 62 || [[Danîmarka]] || 5.432.335 || 43.094 || 126
|-
| 63 || [[Albanya]] || 3.563.112 || 28.748 || 123
|-
| 64 || [[Polonya]]|| 38.635.144 || 312.685 || 123
|-
| 65 || [[Ûganda]] || 27.269.482 || 236.040 || 115
|-
| 66 || [[Portûgal]] || 10.566.212 || 92.391 || 114
|-
| 67 || [[Slovakya]] || 5.431.363 || 48.845 || 111
|-
| 68 || [[Fransa]]  || 60.656.178 || 547.030 || 110
|-
| 69 || [[Mecaristan]]|| 10.084.000 || 93.030 || 108
|-
| 70 || [[Serbistan]] || 10.829.175 || 102.350 || 105
|-
| 71 || [[Kap Verde]] || 418.224 || 4.033 || 103
|-
| 72 || [[Malawî]] || 12.158.924 || 118.480 || 102
|-
| 73 || [[Kûba]] || 11.346.670 || 110.860 || 102
|-
| 74 || [[Ermenistan]] || 2.982.904 || 29.800 || 100
|-
| 75 || [[Togo]] || 5.681.519 || 56.785 || 100
|-
| 76 || [[Sûrî]] || 18.448.752 || 185.180 || 99
|-
| 77 || [[Slovenya]] || 2.011.070 || 20.273 || 99
|-
| 78 || [[Awistirya]]|| 8.184.691 || 83.870 || 97
|-
| 79 || [[Romanya]] || 22.329.977 || 237.500 || 94
|-
| 80 || [[Domînîk]] || 69.029 || 754 || 91
|-
| 81 || [[Azerbaycan]] || 7.911.974 || 86.600 || 91
|-
| 82 || [[Tirkiye]] || 69.660.559 || 780.580 || 89
|-
| 83 || [[Gana]] || 21.029.853 || 239.460 || 87
|-
| 84 || [[Spanya]] || 43.209.511 || 504.782 || 85
|-
| 85 || [[Kîpros]] || 780.133 || 9.250 || 84
|-
| 86 || [[Sierra Leone]] || 6.017.643 || 71.740 || 83
|-
| 87 || [[Yewnanistan]] || 10.668.354 || 131.940 || 80
|-
| 88 || [[Makedonyaya Bakur]]|| 2.045.262 || 25.333 || 80
|-
| 89 || [[Kroatya]] || 4.495.904 || 56.542 || 79
|-
| 90 || [[Bosniya û Herzegovîna]] || 4.025.476 || 51.129 || 78
|-
| 91 || [[Kosta Rîka]] || 4.016.173 || 51.100 || 78
|-
| 92 || [[Ûkrayna]] || 47.425.336 || 603.700 || 78
|-
| 93 || [[Misir]] || 77.505.756 || 1.001.450 || 77
|-
| 94 || [[Qeter]] || 863.051 || 11.437 || 75
|-
| 95 || [[Kamboçya]] || 13.607.069 || 181.040 || 75
|-
| 96 || [[Maroko]] || 32.725.847 || 446.550 || 73
|-
| 97 || [[Malezya]]|| 23.953.136 || 329.750 || 72
|-
| 98 || [[Tîmora Rojhilat]] || 1.040.880 || 15.007 || 69
|-
| 99 || [[Swazîlenda]]|| 1.173.900 || 17.363 || 67
|-
| 100 || [[Bulgaristan]] || 7.450.349 || 110.910 || 67
|-
| 101 || [[Gurcistan]] || 4.677.401 || 69.700 || 67
|-
| 102 || [[Bênîn]] || 7.460.025 || 112.620 || 66
|-
| 103 || [[Etiyopya]] || 73.053.286 || 1.127.127 || 64
|-
| 104 || [[Brûney]]|| 372.361 || 5.770 || 64
|-
| 105 || [[Myanmar]] || 42.909.464 || 678.500 || 63
|-
| 106 || [[Urdun]] || 5.759.732 || 92.300 || 62
|-
| 107 || [[Hondûras]] || 6.975.204 || 112.090 || 62
|-
| 108 || [[Tûnis (dewlet)|Tûnis]] || 10.074.951 || 163.610 || 61
|-
| 109 || [[Lesoto]] || 1.867.035 || 30.355 || 61
|-
| 110 || [[Samoa]] || 177.287 || 2.944 || 60
|-
| 111 || [[Ûzbekistan]] || 26.851.195 || 447.400 || 60
|-
| 112 || [[Iraq]]|| 26.074.906 || 437.072 || 59
|-
| 113 || [[Kenya]] || 33.829.590 || 582.650 || 58
|-
| 114 || [[Îrlendaya Bakur]]|| 4.015.676 || 70.280 || 57
|-
| 115 || [[Senegal]] || 11.126.832 || 196.190 || 56
|-
| 116 || [[Lîtvanya]] || 3.596.617 || 65.200 || 55
|-
| 117 || [[Meksîko]] || 106.202.903 || 1.972.550 || 53
|-
| 118 || [[Peravê Diranfîl]] || 17.298.040 || 322.460 || 53
|-
| 119 || [[Burkîna Faso]] || 13.925.313 || 274.200 || 50
|-
| 120 || [[Tacîkistan]] || 7.163.506 || 143.100 || 50
|-
| 121 || [[Belarûs]]|| 10.300.483 || 207.600 || 49
|-
| 122 || [[Fîjî]] || 893.354 || 18.270 || 48
|-
| 123 || [[Bûtan]] || 2.232.291 || 47.000 || 47
|-
| 124 || [[Ekuador]] || 13.363.593 || 283.560 || 47
|-
| 125 || [[Efxanistan]]|| 29.928.987 || 647.500 || 46
|-
| 126 || [[Palaû]] || 20.303 || 458 || 44
|-
| 127 || [[Nîkaragûa]] || 5.465.100 || 129.494 || 42
|-
| 128 || [[Îran]] || 68.017.860 || 1.648.000 || 41
|-
| 129 || [[Yemen]] || 20.727.063 || 527.970 || 39
|-
| 130 || [[Gînê-Bissau]] || 1.416.027 || 36.120 || 39
|-
| 131 || [[Tanzanya]] || 36.766.356 || 945.087 || 38
|-
| 132 || [[Panama]] || 3.039.150 || 78.200 || 38
|-
| 133 || [[Gîne]] || 9.467.866 || 245.857 || 38
|-
| 134 || [[Kolombiya]] || 42.954.279 || 1.138.910 || 37
|-
| 135 || [[Erîtrea]] || 4.561.599 || 121.320 || 37
|-
| 136 || [[Afrîkaya Başûr]] || 44.344.136 || 1.219.912 || 36
|-
| 137 || [[Letonya]] || 2.290.237 || 64.589 || 35
|-
| 138 || [[Kamerûn]] || 16.380.005 || 475.440 || 34
|-
| 139 || [[Zîmbabwe]] || 12.746.990 || 390.580 || 32
|-
| 140 || [[Lîberya]] || 3.482.211 || 111.370 || 31
|-
| 141 || [[Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî]] || 2.563.212 || 82.880 || 30
|-
| 142 || [[Madagaskar]] || 18.040.341 || 587.040 || 30
|-
| 143 || [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]]|| 295.734.134 || 9.631.418 || 30
|-
| 144 || [[Estonya]] || 1.332.893 || 45.226 || 29
|-
| 145 || [[Venezuela]]|| 25.375.281 || 912.050 || 27
|-
| 146 || [[Laos]] || 6.217.141 || 236.800 || 26
|-
| 147 || [[Qirgizistan]] || 5.146.281 || 198.500 || 25
|-
| 148 || [[Komara Demokratîk a Kongoyê]]|| 60.085.004 || 2.345.410 || 25
|-
| 149 || [[Mozambîk]] || 19.406.703 || 801.590 || 24
|-
| 150 || [[Brezîl]]|| 186.112.794 || 8.511.965 || 21
|-
| 151 || [[Perû]] || 27.925.628 || 1.285.220 || 21
|-
| 152 || [[Bahama]] || 301.790 || 13.940 || 21
|-
| 153 || [[Şîle]] || 16.136.137 || 756.950 || 21
|-
| 154 || [[Cîbûtî]] || 476.703 || 23.000 || 20
|-
| 155 || [[Swêd]] || 9.001.774 || 449.964 || 20
|-
| 156 || [[Ûrûgûay]] || 3.415.920 || 176.220 || 19
|-
| 157 || [[Gînêya Rojbendî]] || 535.881 || 28.051 || 19
|-
| 158 || [[Giravên Salomon]] || 538.032 || 28.450 || 18
|-
| 159 || [[Vanûatû]] || 205.754 || 12.200 || 16
|-
| 160 || [[Sûdan]] || 40.187.486 || 2.505.810 || 16
|-
| 161 || [[Paragûay]] || 6.347.884 || 406.750 || 15
|-
| 162 || [[Fînlenda]]|| 5.223.442 || 338.145 || 15
|-
| 163 || [[Nû Zelenda]]|| 4.035.461 || 268.680 || 15
|-
| 164 || [[Zambiya]] || 11.261.795 || 752.614 || 14
|-
| 165 || [[Arjentîn]] || 39.537.943 || 2.766.890 || 14
|-
| 166 || [[Norwêc]]|| 4.593.041 || 324.220 || 14
|-
| 167 || [[Oman]] || 3.001.583 || 212.460 || 14
|-
| 168 || [[Alcerya]] || 32.531.853 || 2.381.740 || 13
|-
| 169 || [[Erebistana Siûdî]] || 26.417.599 || 1.960.582 || 13
|-
| 170 || [[Somalî]] || 8.591.629 || 637.657 || 13
|-
| 171 || [[Belîze]] || 279.457 || 22.966 || 12
|-
| 172 || [[Papûa Gîneya Nû]] || 5.545.268 || 462.840 || 11
|-
| 173 || [[Tirkmenistan]]|| 4.952.081 || 488.100 || 10
|-
| 174 || [[Malî]] || 12.291.529 || 1.240.000 || 9
|-
| 175 || [[Nîjer]] || 11.665.937 || 1.267.000 || 9
|-
| 176 || [[Angola]] || 11.190.786 || 1.246.700 || 8
|-
| 177 || [[Komara Kongoyê]] || 3.039.126 || 342.000 || 8
|-
| 178 || [[Rûsya]] || 143.420.309 || 17.075.200 || 8
|-
| 179 || [[Bolîvya]] || 8.857.870 || 1.098.580 || 8
|-
| 180 || [[Çad]] || 9.826.419 || 1.284.000 || 7
|-
| 181 || [[Komara Afrîkaya Navend]] || 3.799.897 || 622.984 || 6
|-
| 182 || [[Qazaxistan]] || 15.185.844 || 2.717.300 || 5
|-
| 183 || [[Gabon]] || 1.389.201 || 267.667 || 5
|-
| 184 || [[Guyana]] || 765.283 || 214.970 || 3
|-
| 185 || [[Kanada]] || 32.805.041 || 9.984.670 || 3
|-
| 186 || [[Lîbya]] || 5.765.563 || 1.759.540 || 3
|-
| 187 || [[Morîtanya]]|| 3.086.859 || 1.030.700 || 2
|-
| 188 || [[Îslenda]]|| 296.737 || 103.000 || 2
|-
| 189 || [[Botswana]] || 1.640.115 || 600.370 || 2
|-
| 190 || [[Sûrînam]] || 438.144 || 163.270 || 2
|-
| 191 || [[Awistralya]]|| 20.090.437 || 7.686.850 || 2
|-
| 192 || [[Namîbiya]] || 2.030.692 || 825.418 || 2
|-
| 193 || [[Mongolya]] || 2.791.272 || 1.564.116 || 1
|}

{{Agahîdank bajar
 | nav             = Kassel
 | navê_fermî      = Kassel
 | wêne            = Kassel-wahlershausen-kirchditmold-v-wilhelmshoehe-n-no.jpg
 | wêne_sernav     = 
 | wêne_ferehî     = 
 | al              = 
 | mertal          = Coat_of_arms_of_Kassel.svg
 | damezrandin     = 
 | welat           = {{ala|Almanya}}
 | herêm           = [[Nordrhein-Westfalen]]
 | şaredar         = Christian Geselle ([[SPD]])
 | rûerd           = 106,78 
 | gelhe           = 197.984  (2015) 
 | berbelavî       = 1854 
 | bilindayî       = 167
 | dem             = 
 | koda_postayê    = 34117–34134, 34355
 | nexşe           = 
 | nexşe_sernav    = 
 | nexşe_firehî    = 
 | nexşeya_cihan   = Almanya
 | koordînat       = {{Koord|51|19|0|N|9|30|0|E|display=inline, title}}
 | malper          = http://www.stadt-kassel.de/
}}

{{Wergerîne|ar|ziman2=sr|bijartî=1}}
{{Agahîdank welat
| nav                = 
| navê_fermî         = ''Հայաստանի Հանրապետություն<br />Hayastani Hanrapetut'yun''
| navê_kurdî         = Komara Ermenistanê
| al                 = Flag of Armenia.svg
| girêdana_alê       = Ala Ermenistanê
| nîşan              = Coat of arms of Armenia.svg
| girêdana_nîşanê    = Nîşana Ermenistanê
| dirûşm             = 
| sirûda_netewî      = Mer Hayrenik
| cîh                = Armenia (orthographic projection).svg
| cîh_sernav         = 
| zimanên_fermî      = [[Zimanê ermenî]]
| zimanên_tev        = [[Kurmancî]]
| paytext            = [[Rewan]] ([[Êrîvan]])
| koordînat_paytext  = {{Koord|40|11|N|44|31|E|type:country}}
| bajarê_mezin       = [[Êrîvan]]
| sîstema_siyasî     = [[Komar]]
| serok_cure         = Serokomar
| serok_nav          = [[:hy:Վահագն Խաչատուրյան|Vahagn Khachaturyan]] (Վահագն Խաչատուրյան)
| serok_cure1        = Serokşalyar
| serok_nav1         = [[Nîkol Paşînyan]] (Նիկոլ Փաշինյան)
| serok_cure2        = 
| serok_nav2         = 
| rûerd              = 29.743
| av                 = 4,71
| gelhe              = 2.963.900
| gelhe_sal          = [[2021]]
| berbelavî          = 101.5
| serxwebûn          = [[21ê îlonê]] [[1991]] ji [[YKSS]]
| TBH_giştî          = 
| TBH/kes            = 
| TBH_sal            = 
| dirav              = Dram (AMD)
| dem                = [[UTC+4]]
| nîşana_înternetê   = .am
| koda_telefonê      = +374
| nexşe              = Armenien topo.jpg
| nexşe_sernav       = 
}}
'''Ermenistan''' (''Filestan'', ''Armenya'' û ''Ermenya'' jî jê re dibêjin, bi [[ermenî]]: Հայաստան, ''Hayastan'') an jî '''Komara Ermenistanê''' (bi ermenî: Հայաստանի Հանրապետություն, ''Hayastani Hanrapetutyun'') welatek li başur-rojavaya [[Ewropa]]yî-[[Asya]]yî, di navbera [[Deryaya Reş]] û ya [[Deryaya Qezwîn]]ê de ye. Zimanê fermî [[ermenî]] ye. Serbajarê Ermenistanê [[Rewan]] (Êrîvan) e. Ermenistan cîranê [[Tirkiye]], [[Îran]], [[Azerbaycan]] û [[Gurcistan]]ê ye.

'''Mezosoprano''' (bi [[îtalî]]: ''mezzosoprano'') dengê jinan ê di navbera [[soprano]] û [[kontralto]]yê de ye.
{{Cureyên dengan}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Muzîk]]

{{Binêre jî|[[Beran (birc)]]}}
'''Beran''' komstêreka li [[çembera bircan]] a di navbera li roava [[Masî (komstêr)|Masî]] û li rohelat [[Ga (komstêr)|Gayê]] de dimîne ye. Nîşana wê  ye. Ew ye k ji 48 komstêrên Batlamyûs qalkirî û yek ji 88 komstêrên îroyîn e. Bi rûbera xwe ya nîv-mezin ve ew di nav komstêran de 39'em e û li rûyê ezmên rûbereka xwiyayî ya 441 çargoşe dereceyan (ji 1.1% a kûreya ezmên) digire.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| nav                = {{ubl|Hêrodotos|Ἡρόδοτος|Hêrodotos}}
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{îlon}}

{{Wergerîne|en|ziman2=fr}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}

{{Paqij bike|tarîx=adar 2024}}
'''Kêrlîng ''' (bi îngilîzî: curling) werzişek e ku bi paldana keviran li ser qeşayê tê lîstin. Van keviran ber bi hedefek ku ji sê derdorên li ser hev pêk tê diherikin. Kêrlîng di dawiya Serdema Navîn de li Skoçyayê derket holê. Çavkaniyên nivîskî yên yekem ên di derbarê lîstina bi kevirên li ser berfê de bi karên Paisley Abbey, li Renfrewshire di Sibata 1541-an de têkildar in. Kêrlîng lîstikek komê ya werzîş û şahî ye ku di navbera du koman de li ser rûberek qeşayê ya pir safî û nerm tê lîstin.

{{Adar}}

'''Kîsikê hewayê'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=PONS Bildwörterbuch Kurdisch |paşnav= |pêşnav= |weşanger=Pons-Verlag |sal= |isbn=978-3125161214 |cih= |rr=112 }}</ref>''', balîfê hewayê''' an jî '''''airbag''''' jî tê gotin, lê jê re gotina ''airbag'' çêtir tê dîtin. Wesayîtên bi airbagê re jî [[SRS]] ew sazûmane ji bo tirombêl û wesayîtan hatiye çêkirin. Sedema çêkirina wê sazûmanê jî ev e ku qezayekî bêyî wendahî û bêyî birîndar.
 
Ew sazûmane bi alikariya hewaya bipalepesto pêk tê. Sazûmanekî tê çêkirin û sêwirandin têde daringên kîmyewî û gelek daringên din ên bifişar cih digire. Ebata wê cîhazê bigiştî 20x20 tê dîtin, li gor modelên wesayît û tirombêlan ew ebat diguhere.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Amt Ribnitz-Damgarten
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Rügen]]
}}
'''Amt Ribnitz-Damgarten''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Rügen]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

Kontrola adaptîv a ramandinê (ACT) yek ji angaştên [[John R. Anderson]] e. 

'''Vîna azad''', têgînek e ku pirranî di [[dad]] û zanistiyên gotinî de tê bikaranîn.

'''Termê Merxê''' an '''Termê Mexêl''' (Termê Mexîl, Termê Mixêl)‚ '''Dobê Ekber''', '''Hirçê Mezin''' [[komstêr]]eke li nîvkada bakura ezmên dikeve ye. Ji ber heft [[stêr]]ên wê yên geş ên bi şiklê xwe, mîna [[çoçik]]ê wek  '''Heftbira''' jî tê bi nav kirin. Ew yek ji komstêrên navdartirîn û dîtina wê hêsantirîn e. Ew yek ji 48 komstêrên [[Batlamyûs]] ku di pirtûka xwe ya bi navê ''El Macestî'' de qala wê hatiye kirin e.

'''Nêrgîzyanî''' navê [[selete]]yeke [[pêjgeha kurd]] e. Ji parêzgeha [[Amed]]ê belav bûye, wekî seleteyeke Amedê tê zanîn.

{{bnr|Opera}}
'''Opera''' (ji zimanê [[îtalî]]: ''opera in musica'', "berhema muzîkê") berhemeke şanogeriyê ya muzîkdar e. Berhema pêşîn a ji bo operayê ''Daphne'' di sala [[1592]]-an de li [[Firenze]]yê ([[Florens]]ê) hate pêşkêşkirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Muzîk]]
[[Kategorî:Drama]]
[[Kategorî:Opera]]
[[Kategorî:Şano]]

'''Siwarî''' ({{bi-tr|Suvarlı}}) an jî '''Hevidiya Mezin''', bajarokeki bi ser Bêsniyê ve ye. Navê "Suvarliyê" li dema osmaniyan navçeya Hevedî bû. Bajarok merkeza welatê Hevedan e ku ew eşîr di sedsala 17an de li navçeya [[Silîva]] û [[Qulp]]ê hatibû û li Bêsniyê niştecih bû.
Siwarî dema te gotin tîpa "i" nê gotin ji çê dibe. Wisa te gotin: "swarî". Bi Tirkî "süvari" ye. "Swar" di Tirkî de "binmek" e. Yanî koka "süvari" ji kurdî hatîye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}
'''Bangkok''' (bi [[taylandî]]: ''Krungthep Mahanakhon'' [{{IPA|kruŋtʰêːp mahǎː-nákʰon}}], bi [[Alfabeya taylandî|xetê taylandî]]: กรุงเทพมหานคร ({{Audio|Th-Krung Thep Maha Nakhon.ogg|guhdarke}})) paytexe [[Tayland]]aya. Li wir nêzîkî 9 milyon kes dijîn.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Jämlitz-Klein Düben
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Spree-Neiße]]
}}
'''Jämlitz-Klein Düben''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Spree-Neiße]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Taxobox
| name = Hirmî
| image = Pears.jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Rosales]]
| familia = Rosaceae
| subfamilia = [[Maloideae]]
| genus = '''''Pyrus'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = [[Species]]
| subdivision = 
}}
'''Hirmî''' dareke bi fêkî ye. Rehekê xwe bi sêvan ve ji bin malbata [[Maloideae]] (malbata [[sêv]]an) de di famîleya [[Rosaceae]] (famîleya gulan) de ye. Bi hirmiyên çolê re dibêjin [[şikok]]. Navên wê yên din ew in:
* [[Pyrus elaeagrifolia]]
* [[Girsik]] 
* [[Hermî]] 
* [[Karçik]] 
* [[Keregêj]] 
* [[Karçîn]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Neukloster-Warin
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Nordwestmecklenburg]]
}}
'''Neukloster-Warin''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Lorê Biçûk'''<ref>Cigerxwîn (1987). Tarîxa Kurdistan 2.</ref>, '''[[Lur]]î Giçke'''<ref>Gîwî Mukriyanî (2010). Ferhengî Kurdistan. Înstîtuta Kurdî ya Amedê.</ref>, '''Lorî Kuçug'''<ref> Ismail Kamandar Fattah (2000). Les dialectes kurdes méridionaux.</ref>, '''Lurê Piçûk'''{{Çavkanî hewce ye}} an jî '''dewleta Xurşîdiyan''' (bi lurî û farisî: لُر کُوچَک, ''Lor-e Kūček'' an jî ''Ḵoršīdī''<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/atabakan-e-lorestan Iranica: Atabekan-e Lorestan]</ref> yek ji dewletên kurdan ên dîrokî ye. [[Şerefxanê Bedlîsî]] di [[Şerefname]]yê de behsa wê dike.

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Aït Benhaddou''' (bi zimanê [[Zimanê amazigh|berberî]]: ⴰⵢⵜ ⴱⴻⵏⵃⴰⴷⴷⵓ; bi [[Zimanê erebî|erebî]]: آيت بن حدّو‎) qesrekê dîrokî ye li dewleta [[Maroko]]. Bajarê nêzîktirîn [[Ouarzazate]] (bi berberî: ⵡⴰⵔⵣⴰⵣⴰⵜ, ''Warzazat)'' ye. Ev qesr, wek mînakekê avahîsaziyên baştirînê marokoyî, ji sala 1987 ve beşdarê lîsteya [[Kelepûra Cîhanê]] ya [[UNESCO]]yê bûye.

'''Çerxa Felekê''' an '''Çembera Bircan''' ango '''Zodyak''' çembereka bi parvekirina [[eklîptîk]]a(rêgeha rojê ya di ezmên de ya saleke gerra xwe temam dike ye) 12 parên wekhev re dertê holê ye. Mîna rojê, rêgeha [[gerrstêrk]]ên din û ya [[hîv]]ê jî li nêzî rêgeha rojê, [[eklîptîk]], li ser çerxa felekê dikeve. Dema dinê dor rojê re viz dibe, gorî nihêrîna merîv, roj di rêgeha xwe, eklîptîk, de hereket dike. Lê birastî ya hereket dike dinê ye. Gorî nihêrîna merîv, roj di çerxa felekê de her roj dereceyeke hereket dike û bi temamkirina di saleke de ye 360 dereceyan re, li dehûdu bircên çerxa feleke digere. 
== Di Astrolojiyê de ==
Di [[astrolojî]]yê de çerxa felekê cîhê ku eklîptîk, rêgeha rojê, tê re derbas dibe ye. Gorî vê rêgehê [[birc]]ên [[astrolojî]]yê derketine holê. Lê îroj [[birc]] û [[komstêr]]ên ku bircan navên xwe jê helgirtinî hev nagirin. Ew jî ji ber liva tewereya dinê ye. Nêzî 2500 salî berî îroj, wexta Çerxa Felekê ji hêla [[Babîl]]iyan hatibû kifş kirin, cîhê [[komstêr]]ên roj lê û mihleta birca wê di eynî wextê de bûn. Wê çaxê rojvegera biharî(Îng. Vernal equinox) de roj dikete birca [[Beran (birc)|Berên]]. Îroj wexta roj dikeve birca [[Beran (birc)|Beran]]ê, birastî rêgeha xwe di komstêra [[Masî (komstêr)|Masî]] re derbas dibe. Yanê rojvegera havînî, wexta roj di komstêra [[Masî (komstêr)|Masî]] pêk tê.

{{Agahîdank nivîskar
| nav                = Mehmet Aslan
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = Mehmet Aslan
| roja_jidayikbûnê   = [[1977]]
| cihê_jidayikbûnê   = [[Nisêbîn]] – [[Mêrdîn]]
| roja_mirinê        = 
| cihê_mirinê        = 
| netewe             = [[Kurd]]
| pîşe               = [[Nivîskar]], [[Siyasetmedar]]
| tevger             = 
| şêwe               = [[Çîrok]] , [[Helbest]]
| ziman              = [[Kurdî]]
| şanenav            = |
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Aarbergen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Rheingau-Taunus-Kreis]]
}}
'''Aarbergen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rheingau-Taunus-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

[[File:Dominant seventh chord on C.png|thumb|right|Akorda domînant 7 bi dengê C: C<sup>7</sup> {{audio|Dominant seventh chord on C.mid|Bide leystin}}.]]

'''.ma''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Maroko]] ye. ([[ccTLD]])

'''Sêgoşe''' yek ji [[şêwe]] yên bingehîn e di [[zanist]]a [[Geometrî|geometriyê]] de ku sê [[goşe]] û sê [[kêlek]]ên xwe hene.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Etteldorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Etteldorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{tebax}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               =
}}

{{Agahîdank bajar|nav=|nexşeSer_sernav=|rûerd=(navenda bajarê) 42.62|rûerd1_sernav=|bilindayî=740|dem=UTC−7 (Mountain)
<!------- Agahiyên din -->|koda_postayê=|koda_telefonê=|malper=[http://www.camrose.ca/ Malpera fermî]
<!------- Nexşe --------->|nexşeSer=|nexşeSer_firehî=|nexşe=|gelhe_sal=2016|nexşe_firehî=|nexşe_sernav=|nexşe2=|nexşe2_firehî=|nexşe2_sernav=<!------- Wêne ---------->|wêneSer=Mirror-Lake-Park-Camrose-Alberta-Canada-03-A.jpg|wêneSer_firehî=250px|wêneSer_sernav=|wêne=|wêne_firehî=|berbelavî=<!------- Erdnîgarî ----->|gelhe=18,742|navê_din=|kargêrî_sernav=|navê_fermî=|mertal=|al=City of Camrose Logo.jpg|nexşeya_cihan=Kanada|nc_relief=erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve -->|nc_firehî=|koordînat=|damezrandin=<!------- Kargêrî ------->|welat=[[Kanada]]|dûgel=|kargêrî=|navê_nîştecihan=|herêm=Alberta navend|parêzgeh=[[Alberta]]|şaristan=|bexş=|navçe=|nahiye=|gundistan=|serbajar=|parêzgar=|şaredar=<!------- Demografî ----->|wêne_sernav=}}
'''Camrose''', bajarekî parêzgeha [[Alberta]] ya welatê [[Kanada]]<nowiki/>yê ye û li herêma Alberta navend cîh digire.

'''Lengo''' yek ji cureyên [[leyîstikên zarokên Kurd]] e. Pirranî bi dorê tê leyîstin.

'''Eliyê Qerejdaxî''' [[dengbêj]]ekî ku her du çavên wî nabînin. Qerejdaxî di sala 1963’an de li [[Amed]]ê, li [[gund]]ê Sadiyê hatiye dinê. Dibistan nexwendiye. Ji heft saliya xwe vir de ye ji herdû çavan de bêpar e. Zewicandî ye û du zarokên wî hene. Tiştên wek çay û qehwe digerîne û difroşe, ku bi wî awayî debara xwe dike. Li Amedê dijî.

'''Berahî''' an '''realîte''', rewşa ku ji mirov û ji hizira mirov azad he ye û li gorî dibêtiyên xwe dilibite. ''[[Rastî]]'' bi mirov û hizir û nirxên mirov ve girêdayî ye û guherbar e lê ''berahî'' ji mirov û nirxên mirov azad e. Mînak ''"Her êvar roj diçe ava û her sibeh ji nû ve dizê."'' gotinek rast lê ne bera ye. Lewra roj ne dizê ne jî diçe ava.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Empîrîzm]]
[[Kategorî:Teoriyên epîstemolojiyê]]
[[Kategorî:Teoriyên metafizîkê]]
[[Kategorî:Metafizîka hişî]]
[[Kategorî:Ontolojî]]
[[Kategorî:Mantiqa felsefî]]
[[Kategorî:Felsefeya dîn]]
[[Kategorî:Dîn]]
[[Kategorî:Raman]]
[[Kategorî:Realîzm]]
[[Kategorî:Realîte]]

{{Agahîdank çiya
 | nav            = Çiyayên Xamîrpêtê 
 | nav1           = 
 | wêne           = Akdogandaglari1.jpg
 | wêne_sernav    = 
 | çîyayê_bilind  = 
 | bilindayî      = 2.879
 | dirêjayî       = 
 | cih            = [[Gimgim]]-[[Xinûs]]-[[Kop]]-[[Qereçan]]
 | nexşeya_cihan  = Mûş#Bakurê Kurdistanê
 | koordînat      = {{WikidataCoord|Q31532963|region:TR_type:mountain|display=inline}}
 | cure           = 
 | çalakbûna_dawî = 
}}
'''Çiyayên Xamîrpêtê''', rêzeçiyayekî volkanîk e ku li ser sinorên parêzgehên [[Mûş]] û [[Erzîrom]]ê ye û li ser xaçesinorê navçeyên [[Gimgim]], [[Kop]], [[Xinûs]] û [[Qereçan]]ê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mus.ktb.gov.tr/TR-56115/daglar.html |sernav=Dağlar |tarîx=2020-09-26 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-10-19 |roja-arşîvê=2020-09-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200926093928/https://mus.ktb.gov.tr/TR-56115/daglar.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref>

'''Xoybûn''' (li gorî hin çavkaniyan wateya wî ''Xwebûn e'') rêxistineke siyasî ya kurdan bû. Ji aliyê [[Celadet Elî Bedirxan]] û çend hevalên wî ve hatibû damezirandin. 

{{Agahîdank mirov
 | nav               = Xelo 
 | navê_rastî        = Xelîl Qedişî
 | bernav           = Xelo û Celo
| roja_jidayikbûnê = 1957  [[Amêdî]]
| cihê_jidayikbûnê = [[Amêdî]] [[dihok]]
 | netewe            = kurd (kurmanc)
 | hevwelatî         = Iraq
 | pîşe              = Aktor
 | salên_çalak         = 1992
 | xebatên_navdar     = Gûndê Avîndara
}}

'''Hîndnasî''' an jî '''Hindolojî''' xwendina akademîk a dîrokê û çand, ziman, û wêjeya Hindistanê ye û wekî wisa lêkolînek lêkolînên Asyayî ye.Têgîna Hindolojî (bi Almanî, Indologie) bi gelemperî bi zanyariya Almanî re têkildar e, û ji akademiya anglofonê bêtir di sernavên beşan de li zanîngehên Almanî û parzemînî yên Ewropî tê bikar anîn.Li Holendayê, têgîna Indologie ji bo destnîşankirina lêkolîna dîrok û çanda Hindistanê di amadekirina karûbarê kolonyal de li Hindistana Rojhilat a Holendayê hate bikar anîn.

]]
'''Dûzana Ockhamê''', ev zagona ku yek ji zagonên bingehîn ya fikara zanistî ye, ji aliyê rebenê [[fransîsî]] û feylesofê îngilîzî yê sedasala 14ê [[Williamê Ockhamî]] (''William of Ockham'') ve hatiye fikirîn. Bingeha vê zagonê ev e: ji bo ravekirina bûyerekê an jî problemekê ger du teoriyên wekhev hebin û mirov nekare bizane rasttir e, ev zagon dibêje ku ya hêsantir ya rasttir e.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Konseptên metafizîkê]]
[[Kategorî:Teoriyên epîstemolojiyê]]
[[Kategorî:Epîstemolojiya zanistê]]
[[Kategorî:Dîroka zanistê]]
[[Kategorî:Teoriyên metafizîkê]]
[[Kategorî:Ontolojî]]
[[Kategorî:Mantiqa felsefî]]
[[Kategorî:Felsefeya zanistê]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Mengerskirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Limburg-Weilburg]]
}}
'''Mengerskirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Limburg-Weilburg]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Sarnow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Sarnow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Malbergweich
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Malbergweich''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Analphabetîzm''' an '''nexwendewarî''' tê wateya kêmasiyên takekesî yên [[çand]]î, [[perwerde]]yî an [[Derûnnasî|derûnî]] di [[xwendin]] û [[nivîsandin]]ê de. Heya [[sedsala 20an]], [[civak]]ên mezin ên bê xwendin û bê nivîs hebûn, ku ji wan re [[Çanda devkî|çandên devkî]] tê gotin.

'''Psîkiyatrî''' pirr caran bi şaşî wekî psîkologiyê tê zanîn. Psîkiyatrî jî wekî [[psîkologî]] bi pirsgirêkên derûnînasî, normal û anormal re bilî dibe. Psîkiyatrî di dînamîkên tevgerên mirov de metoda biyopsîkososyal bikartîne. Ango bi nexweşiyên organîk re bilî dibe. Heger ti nexweşî an [[sîmptom]]eke organîk (laşî) tunebe û dîsa jî nexweşiyeke psîkologîk peyda bûbe, ev dikeve warê psîkologiyê. Her nexweşeke psîkologek divê cara pêşîn ji aliyê psîkîatrek ve bête kontrolkirin. 

{{kanûna pêşîn}}

{{Gulan}}

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}

{{Bêçavkanî}}

{{Ne rind kurdî}}

{{Agahîdanka giştî
 | nav           = Gola Utah
 | navê_din      = 
 | herêm         = 
 | wêne          = Utah Lake.jpg
 | wêne_sernav   = Gola Utah
 | bilindî       = 1.368
 | rûber         = 392
 | dirêjî        = 39
 | firehî        = 21
 | kûrahî        = 4.7
 | qeware        = 
 | nexşeya_cihan = DYA
 | koordînat     = {{Koord|40|14|42|N|111|47|51|W|type:waterbody|display=inline, title}}
 | cure          = 
 | girav         = 1
}}
'''Gola Utah''' goleke mezin li federedewleta [[DYA]]yê [[Utah]]ê ye.
Gol ji hêla dewletê ve wekî park tê parastin. Lê masîgerî û werzişên avê tên kirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Gol]]
[[Kategorî:Federedewleta Utah]]
[[Kategorî:Golên DYAyê]]

{{Çiriya pêşîn}}
'''Çiriya pêşîn''' ('''kewçêr''' an '''cotmeh''' an '''çirî''' an jî '''çiriyê êkê'''<ref>http://ebookbrowse.com/ferhenga-kurd%C3%AE-kurd%C3%AE-kameran-bot%C3%AE-pdf-d424055780 (rûpela 21 emin, bi kurdiya bashur)</ref>), [[meh]]a dehem ya [[Salnameya Gregorî|gregoryen]] e.

'''Mufesîr''' (bi [[erebî]]: '''مُفسر‎''', mufassir, dirêjiya wî: مفسرون‎, mufassirūn), peyva erebî ye ku Ew [[alim]]ên [[Quran]]ê [[tefsîr]] dikin ji wan re dibejin.

'''Ferxîkan''' ({{1946|Fahrikân}}, {{bi-tr|Kayaönü}}) gundekî ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ye.

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_wêne = Leşkerên amerîkî li nêzî Manilla di şer de ne, 1899.
}}

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}
{{Agahîdank civata Almanyayê
| _noautocat         = 1
| nav                = Remscheid
| navê rastî         = 
| wargeh             = Bajar
| wêneyê aso         = Deutsches Roentgenmuseum.jpg
| wêne mezinahî      = 
| wêne sernûçe       = Mûzeya Röntgena Almanî
| wêneyê nîşan       = DEU Remscheid COA.svg
| nîşan mezinahî     = 
| wêneyê ala         = 
| koordînat          = {{koord|51|11|0|N|07|12|0|E|format=dms|display=inline,title}}
| nexşe              = 
| wêneyê pîlankirî   = 
| nivîsa pîlan       = 
| parêzgeh           = Nordrhein-Westfalen
| herêm              = Düsseldorf
| navçe              = Navçeyên Bajar ên Almanyayê
| olk                = 
| Amt                = 
| Gemeindeverwaltungsverband = 
| Samtgemeinde       = 
| Verbandsgemeinde   = 
| Verwaltungsgemeinschaft = 
| Verwaltungsverband = 
| cure               = 
| bajar              = 
| bajarok            = 
| bilindahî          = 365
| herî bilindahî     = 
| rûerd km2          = 74.6
| rûerd metro        = 
| gelhe              = 112038
| gelhe sal          = 2009
| gelhe metro        = 
| koda postayê       = 42801-42899
| koda telefonê      = 02191
| nîşana erebeyê     = RS
| Gemeindeschlüssel  = 05120000
| NUTS               = 
| LOCODE             = 
| beş                = 
| serokbajar         = Beate Wilding
| Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister
| partî              = [[Partiya Sosyaldemokrat a Almanya|SPD]]
| partiya rêvebir1   = 
| partiya rêvebir2   = 
| partiya rêvebir3   = 
| sal                = 
| malper             = [http://www.remscheid.de/ www.remscheid.de]
}}

{{Tîrmeh}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''Rizyane''', '''cehcehik''' ''(foeniculum vulgare)'' riwekek ji malbata [[apiaceae]] ye. Di hin devokan de jê re ''rizyang'', ''rizyanik'' jî dibêjin. Bêjeya [[kurdî]]/[[îranî]] derbasê romî jî bûye û [[tirk]]an bi hinekê guhertinê navê wê kirine ''rezene (di ferhengên berê de rezyane bû).'' Bejna vê riwekê heya 2 m dirêj dibe. Riwekek dusalane ye. Welatê wê rojavayê [[Asya]] û peravên [[Deryaya Navîn]] e.

{{Bêçavkanî}}

Zombilation, albûma şeşem a [[Lordi]] e. Li 'yê di 2009'an da albûm derket. 

'''Nîvgirava Apennin''' (bi [[îtalî]], ''Penisola Appenninica'') an '''Nîvgirava Îtalyayê''' yek ji nîvgiravên herî mezinên [[Ewropa]] ye. Ew ji [[Alp]]an de heta [[Deryaya Navîn]] li ser nêzî 1.000 km dirêjahîyeke ye. Ew ji bo teşeyê xwe wek gîzme (bi îtalî: ''Lo Stivale'') tê zanîn.

'''Erkkêşanê zîndekî''', ''Biotic Stress'', [[zîndewer]]ên jiyanî ku dikarin [[pincar]]an bêşin, wek vîrus, [[bakterî]] û kûrmiyên gelac.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurt}}
[[Kategorî:Biyolojî]]

'''Şeroyê Biro''' yek ji [[dengbêj]]ekî kurd yê navdar e ku di [[Radyoya Êrîvanê]] de kilam gotiye. Tê gotin bi xwe di sala 1881 de ji İdir'e dayik bûye û di 1970î de jiyana xwe jidest daye.{{Çavk}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Griesingen''' şaredariyeke navçeya [[Alb-Donau-Kreis]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wriezen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Märkisch-Oderland]]
}}
'''Wriezen''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Märkisch-Oderland]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

yê]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
}}'''Lorna Wing''' yek ji psîkologên [[Brîtanya]]yî ye. Li [[Sussex]] dijî. Wê li ser xebatên [[Hans Asperger]] gelek pêşdebirin kiriye. Wê li Brîtanya bi navê "Komeleya Otîstîk a Neteweyî" komeleyek damezrandiye. Li ser pirsgirêkên kûr yên psîkologiya gihîştinê lêkolînan kiriye û dike.
Wing "Sendroma Asperger" ji xwe re kiriye armanc û di pêşxistina spektrûma otîstîzmê de keseka navdar e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Psîkolog]]
[[Kategorî:Zanyarên brîtanî]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1928]]
[[Kategorî:Mirin 2014]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Alzey-Land
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Alzey-Land''' şaredariyeke kolektîv ''([[Verbandsgemeinde]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

'''Nemrûd''', (bi îbranî: נִמְרוֹדֿ, bi romanêze: ''Nimrôḏ'', bi erebî: اَلْنَّمْرُود ''an-Namrūd'') li gorî [[Pirtûka afirînê]] kurê [[Kûş]] û neviyê [[Nûh]] e ku li welatê [[Şînar]] ([[Mezopotamya]]) wekî qeral hatiye binavkirin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Gschwend
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Gschwend''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostalbkreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Efoyê Esedê Sefo''' yan jî bi kurtî '''Efoyê Esed''' (jdb. [[1927]] − m. [[1999]]), dengbêjekî navdar ê kurd ê Ermenistanê bû ku di [[1ê kanûna paşîn]] a 1927an de li gundê kurdên êzdiyan [[Heko]] yê navçeya [[Talîn]]ê, li Ermenistanê, hatiye ser dinyayê.

{{Agahîdank gund
| nav                = Qela
| navê_din           = Qeła
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qerexan]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Qelayî]], xelkê Qelayê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Qela''', '''Qeła''', gundekî bi ser [[Qerexan, Xaneqîn|Qerexana]] navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

'''Dîzanterî''' yek ji nexweşiyên [[mîkrob]]îk û bisaw e. Pirranî ji ajalan derbasî mirov dibe.

'''Rûkeşeşane''', '''şaneya rûkeş''' an '''şaneya epîtelî''' (bi inglîzî: '' Epithelial tissue'') corek ji çar corên sereke yên [[Şane (biyolojî)|Şaneyên]] mirov û ajalan. Ev şane li ser rûyî endam û navpoşê endaman de cih digire. Gelek erkên wê hene, wek parastin, derdan (''secretion'') û wergirtin.

{{Agahîdank jînenîgarî2
| wêne = Erdos budapest fall 1992 (cropped).jpg
}}

'''Keyaniya Buyeoyê''' (bi [[Zimanê korêyî|korêyî]] 夫餘, 부여) keyaniyeke li bakurê Korêyê bû ku di sedsala 2em berî zayînê de hate damezrandin û di sala 494 piştî zayînê de hilweşiya û kete bin desthilatiya [[Qiraltiya Goguryeoyê|Goguryeoyê]]. Lê keyaniya Goguryeoyê û keyaniya Baekjeyê, herdu jî xwe wek wêrisê vê dewletê didîtin.<ref>Warren I. Cohen (2000) ''East Asia at the Center: Four Thousand Years of Engagement With the World''. Columbia University Press.</ref>

'''Mihemed Pîro''' (jdb. [[1952]], [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]] – m. [[2016]] [[Enqere]], [[Tirkiye]]), [[dengbêj]]ekî navdar ê kurd bû ku di 1952an de li [[Batîfa]], parêzgeha [[Dihok]]ê, hatiye dinyayê.<ref>Rojnameya Evro, 08.02.2017</ref> Ew ji eşîreta [[Hosta]] bû.<ref>Rojnameya [[Evro]], 08.02.2017</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Başkoy
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Başköy
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Başkoyê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Başkoy''' ({{1928|باشكوی , "Bach keuy" (Baş köy)}}, {{1946|Başköy}}, {{bi-tr|Başköy}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

{{Taxobox
| name = Gulbişîr
| image = Gulbişîr.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Arthropod]]a
| classis = [[Insect]]a
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Sphingidae]]
| genus = ''[[Macroglossum]]''
| species = '''''M. stellatarum'''''
| binomial = ''Macroglossum stellatarum''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
}}
[[File:Macroglossum stellatarum MHNT.jpg|thumb| ''Macroglossum stellatarum'']]
[[File:Macroglossum_stellatarum_MHNT_sur_Raiponce.jpg |thumb|''Macroglossum stellatarum'']]
'''Gulbişîr''' an jî '''şirpiyane'''<ref>Îsmaîl Taha Şahîn, "Mêşemor", Spîrêz, Dihok.</ref> (navê [[latînî]]: ''Macroglossum stellatarum''), [[kêzik]]ek difre ye. Dişibite [[perîdank]]an lê perîdank nîn e. [[Xortom]]ek wê ku pê [[şîrik]]ê nava kulîlkan dimije he ye û du [[bazik]]ên wê ku di [[saniye]]yekê de bi sedan caran diperpitîne he ye. Dema xortoma xwe bikarnayne wê dipêçe û di bin zikê de xwe de hiltîne. Ji ber drêjbûna xortoma xwe, bi hêsanî xwe digihîne wê şîrika ku [[mêş]] û kêzikên din nagihêjinê...

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''Momčilo Đujić''' (bi [[Zimanê serbî|serbî]]; Момчило Ђујћ; jdb. [[27ê sibatê|27]] [[27ê sibatê|Sibatê]] [[1907]] li [[Kovačić (Knin)|Kovacić]] li nêzîkî [[çokan|Knin]]; m. [[11ê îlonê|11]] [[11ê îlonê|Îlonê]] [[1999]] li [[San Diego]]) di [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de [[Çetnik|keşeyekî]] [[Dêra Ortodoks a Sirbî|Ortodoksê]] Serbî yê komeleyên [[kahîn (Xirîstiyanî)|Çetnîkên]] [[Serb]]î bû. Ji ber vê yekê ew [[hevkar]]ê [[Almanyaya Nazî|dewleta Nazî]] û [[Faşîzma Îtalyayê|Îtalyaya Faşîst]] bû û herwiha [[sûcên şer|sûcdarê şer]] bû. [[Komara Federal a Sosyalîst a Yûgoslavya|Yûgoslavyayê]] di sala 1947an de ew wek sûcdarê şer mehkûm kir û di sala 1988an de jî daxwaza [[radestkirin (qanûn)|radestkirina wî]] kir, lê [[Dewletên Yekbûyî]] ev yek nekir.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Serb Leader Momcilo Djujic Dies; Led Chetniks During World War II |tarîx=1999-09-14 }}</ref> <ref>Cohen 1999, S. 47</ref> [[Kroatya]] jî ew û "[[Beşa Çetnîk a Dînarîk]]" bi gelek sûcên şer tawanbar kir.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://hrcak.srce.hr/file/27652 |sernav=Pljačka i teror Dinarske četničke divizije na području općine Krivi put 28. i 29. prosinca 1944 [Plünderung und Terror der Dinarischen Tschetnik-Division auf dem Gebiet von Krivi Put am 28. und 29. November 1944] |tarîx=2004-12 |cild=31 |rr=95–113 |hejmar=1 }}</ref>

Eşîreta '''Celkî''' li navçeya [[Konya]] ye Kulu diminîn li gundê bi tirki [[Kırkpınar]], [[Yeşilyurt]] u [[Hisar]]. Kesen xwe pir ji li gunde [[Kutukusağı]] dijînin. Hejmarê wan kêmzêde 7500 e. Li Mêrdînê û Shengale gelekî ji wan bi eslê xwe [[êzîdî ]] ne. 
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Eşîr]]

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdanka giştî
|sernavê_wêne = New York Tribune di sala 1864an de
|wdneyîne=dewlet
}}
'''New York Tribune''' yan jî '''New York Daily Tribune''', rojnameyeke emrîkî bû ku di sala 1841ê de bi destê [[Horace Greeley]] bidest weşanê kiriye.

{{Bêçavkanî}}

[[Împeratoriya Osmanî]] di dîroka xwe de al û nîşaneyên deryayî yên cuda bikar anîne. Stêrk û heyva di nîvê duyemîn ê sedsala 18an de ketine kar. Di sala 1844an de, guhertoyek vê alê, bi stêrkê pênc-teqalî, bi fermî wekî ala neteweyî ya Osmanî hate pejirandin. Biryara wergirtina ala neteweyî beşek ji reformên [[Tenzîmat]]ê bû ku armanca wê nûjenkirina dewleta Osmanî li gorî yasa û normên dewlet û saziyên Ewropî yên hemdem bû.

'''Belîtang''', '''papyon''' cureyek ji stûmalan e, pirranî wekî aksesûar tê bikaranîn. Girêdana wê dişibe pepûleyê (perperik, pelpilîng, îdîdok, baperik, minmînîk).

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Mistefa Mewlûdî
 | wêne             =
 | sernavê_wêne      = Mistefa Mewlûdî
 | roja_jidayikbûnê = {{Roja bûyînê|1958||}}
 | cihê_jidayikbûnê = [[Nexede]] ([[Rojhilata Kurdistanê]])
 | hevwelatî        = {{Ala|Kurdistan}}
 | netewe         = [[Kurd]]
 | destûrname       = [[Zanîngeha Koyeyê]]
 | pîşe             = [[Siyasetmedar]]
}}
'''Mistefa Mewlûdî''', siyasetvanê kurd û sekreterê giştî yê berî yê [[Hizba Demokrat a Kurdistanê, Îran|Hîzba Demokrat a Kurdistanê]] (HDK-Î) ye. Ew piştî îstîfaya [[Xalid Ezîzî]]'yê sekreterê giştî yê berî di 15ê çileya sala 2017an de bi hilbijartinê wek sekreterê giştî hate ser HDKê.<ref>http://peyamakurd.com/kr/2017/01/15/sekretere-nu-ya-hdke-hate-hilbijartin/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Brilon''', bajarekî [[Almanya]]yê ye û yek ji bajarên herêma [[Nordrhein-Westfalen]]ê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{tebax}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Eich
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Eich''' şaredariyeke kolektîv ''([[Verbandsgemeinde]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}
'''Nâzım Hikmet Ran''', bi kurtî '''Nâzım Hikmet''' (z. [[15ê kanûna paşîn]] a 1902, li [[Selanîk]]ê, Împeratoriya Osmanî ([[Yewnanistan]]a îro) - m. 3ê hezîrana 1963, li [[Moskow]]ê, [[Sovyet]] (Rûsyaya îro)), [[nivîskar]] û [[helbestvan]]ê tirk bû ku di 1902an de li bajarê [[Selanîk]]ê hatiye dinê<ref>Şükran Kurdakul (1987/1992). Çağdaş Türk Edebiyati., 3. Bilgi yayınevi, Enqere.</ref>.

'''Qin Er Shi''' ([[çînî]]: 秦二世; "''Qín Èrshì"'') an jî bi navê ratîn '''Huhai''' (胡亥) ([[Berî zayînê|B.Z.]] 229-B.Z. 207), duyemîn [[Împeratorê Çînê|împerator]]<nowiki/>ê [[xanedana Qin]] ya [[Çîn]]<nowiki/>ê ye. Rêveberîya wî ji sala 210an heya 207an B.Z berdewam kir. Di 22 salîya xweda jiyana xwe ji dest da.

{{Gotara salê}}

{{Orphan|date=kanûna paşîn 2023}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{taxobox
|name = Zengila Zoma
|image = Inverted tulips in the village of kırıkdag - panoramio.jpg
| image_caption = Ji gundê [[Dêrz]]ê.
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Monocots]]
|ordo = [[Liliales]]
|familia = [[Liliaceae]]
|genus = ''[[Fritillaria]]''
|species = '''''F. imperialis'''''
|binomial = ''Fritillaria imperialis''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
|}}
'''Zengila Zoma''', '''gulderxûn''' an jî '''gulnexûn''' an jî şilêr be kurdî soranî/navendî (''Fritillaria imperialis'') cureyekî riwekên famîleya [[pîvaz]], [[pîvok]] û [[sosin]]an (bi [[latînî]]: ''[[Liliaceae]]'') e.

{{Bêçavkanî}}

{{Tîrmeh}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Schladt
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Schladt''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Taxobox
| name = werdeka golan
| image = Common Shelduck (Tadorna tadorna) at Sylvan Heights.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Nêr
| image2 = Tadorna tadorna (aka).jpg
| image2_width = 240px
| image2_caption = Mê
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600402 |title=''Tadorna tadorna'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref>
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Anseriformes]]
| familia = [[Anatidae]]
| subfamilia = [[Tadorninae]]
| genus = ''[[Tadorna]]''
| species = '''''T. tadorna'''''
| binomial = ''Tadorna tadorna''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| range_map = Tadorna tadorna distribution.png
| range_map_width = 240px
| range_map_caption = Belavbûn û koçeriya werdeka golan li Cîhanê
| synonyms =
}}
{{Wergerîne|frr|bijartî=1}}
'''Werdeka golan''' an '''sone''' (''Tadorna tadorna''), [[cure]]yekî werdek an [[mîravî|mîraviyan]] ku mezin e û mîna qazeke biçûk. Mezinahiya wê 60 cm e.

{{Agahîdank gund
| nav                = Axpinar
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Akpınar
| wêne               = 02230 Akpınar Bucağı-Adıyaman Merkez-Adıyaman, Turkey - panoramio.jpg
| mezinahiya_wêne    = 250px
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji gundê Axpinarê
| welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| dewlet             = Tirkiye
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Semsûr]]
| şaristan           = 
| bexş               = 
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = 
| hejmara_mezrayan   = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 02xxx
| koda_telefonê      = 416
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = erê <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Axpînar''', ango '''Aẍpînar''' ({{1946|Akpınar}}, {{bi-tr|Akpınar}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

'''Glîkolîz''' (bi înglîzî: ''glycolysis'') di sîtoplazmaya xaneyê de bi navbeynkariya enzîman, hiweşandina glukozê bo pîruvatê.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wittenberge
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Prignitz]]
}}
'''Wittenberge''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Prignitz]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Kindik''' fêkiyên negihişî yên hin riwekan e. [[Encûr]], [[xite]], [[xeyar]], [[gindor]], [[zebeş]] hwd siftê [[kulîlk]] vedikin paşê ew kulilkinan dibin kindik. Ku kindik gir dibin dibin fêkî. Kindikên xite, xeyar û encuran pir xweş in top dikin [[selete]] an [[tirşo]]. Bi kindikên xeyaran re bi [[latînî]] dibêjin ''Cucumis sativus''.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Riwek]]
[[Kategorî:Sebze]]
[[Kategorî:Fêkî]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Eggenthal
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ostallgäu]]
}}
'''Eggenthal''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Lietzow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Rügen]]
}}
'''Lietzow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Rügen]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov
| nav                = Borzuya
| wêne               = File:BorzuyaArtwork.png
| sernavê_wêne       = Berhema hunerî ya Borzuya
| roja_jidayikbûnê   = Sedsala 5-an - sedsala 6-an (B.Z.)
| cihê_jidayikbûnê   = [[Merv]]
| roja_mirinê        = sedsala 6-an (B.Z.)
| cihê_mirinê        = [[Îran]]
| perwerde           = [[Akademîya Gondishapur]]
| xebatên_navdar     = Wergera gelek pirtûkan bo Pehlewî
}}

'''Ey Niştîman''' [[helbest]]eke ku ji aliyê [[Hesen Zîrek]]ê (1921–1972) di sala 1946, bo [[Komara Kurdistanê]], hat nivîsandin.

{{taxobox
|image = Achillea millefolium vallee-de-grace-amiens 80 22062007 1.jpg
|image_caption = near [[Amiens]], [[France]]
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Asterids]]
|ordo = [[Asterales]]
|familia = [[Asteraceae]]
|genus = ''[[Achillea]]''
|species = '''''A. millefolium'''''
|binomial = ''Achillea millefolium''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], 1753
|}} 

{{Agahîdank jînenîgarî2
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Agahîdanka giştî
| wêne = File:Clove apple on book shelf.jpg
}}

{{nîsan}}

{{Agahîdank welat
 | nav               = Liechtenstein
 | navê_fermî        = Fürstentum Liechtenstein
 | navê_kurdî        = Mîrektiya Liechtenstein
 | al                = Flag of Liechtenstein.svg
 | nîşan             = Staatswappen-Liechtensteins.svg
 | sirûda_netewî     = 
 | cîh               = Europe location LIE.png
 | zimanên_fermî     = [[Elmanî]]
 | zimanên_tev       = 
 | sîstema_siyasî    = 
 | serxwebûn         = 1806
 | paytext           = [[Vaduz]]
 | serok_komar       =  [[Hans-Adam II.]]
 | serok_wezîr       =  [[Daniel Risch]]
 | rûerd             = 160
 | gelhe             = 35.222
 | berbelavî         = 221
 | dirav             = 
 | dem               = UTC+1
 | nîşana_înternetê  = .li
 | koda_telefonê     = +423
 | nexşe             = Liechtenstein-map-fr.JPG
 | nexşe_sernav      = 
}}
{{Wergerîne|fi|bijartî=1}}
'''Liechtenstein''' (Lîxtaynştayn) an jî '''Mîrektiya Liechtensteinê''' ({{bi-de|Fürstentum Liechtenstein}}), welatekî biçûk ê [[Ewropa]]yê ye û di navbera [[Awistriya]] û [[Swîsre]]yê de ye. Piştî [[Vatîkan]], [[Monako]] û [[San Marîno]]yê re çarem dewleta herî biçûk a Ewropayê ye.

{{derbar|parçeya Kurdistanê ya ku dikeve sînorên Sûriyê|Ji bo Rêveberiya xweser a rojavayê|Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê}}
{{Kêm|tarîx=nîsan 2024}}
{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

{{Bêçavkanî}}

{{Sêwî|date=kanûna pêşîn 2020}}

{{Taxobox
| name = Çilferşik
| image = Çilferşik.jpg
| image_caption = 
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=106006709 |title=''Oenanthe isabellina'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref>
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Fîkar|Passeriformes]]
| familia = [[Mêşgirta Cîhanê kevn|Muscicapidae]]
| genus = ''[[Genimxwer|Oenanthe]]''
| species = '''''O.finschii '''''
| binomial = ''Oenanthe finschii''
| binomial_authority = ([[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1869)}}{{Wergerîne|pl|bijartî=1}}
'''Çilferşik''' (navê zanistî yê latînî: ''Oenanthe finschii''), [[cure]]yekî [[fîkar]]ên [[mêşgirta Cîhanê kevn]] an mêşgiran e.

'''Çemê Halan''' ({{bi-tr|Hallan Çemi}}) gundekî neolîtîk e û kevntirîn şûnewarê ku heta roja îro hat dîtin. Di salên 10.600-10.000 berî zayînê de lê mirov sabît man. Vekolîna Çemê Halan di gundê [[Kaletepe]] di [[Hezo]]/[[Êlih]] de tê çêkirin.

'''Stêrnasiya amator''', naveke bin şaxa [[stêrnasî]] ye ku ji bo çavderiya esmanê, lêkolîn û agahiyên li ser esmanê ê ku her kes dikara bike re tê gotin e.

{{Agahîdanka giştî
}}
'''La Concorde''' sirûda neteweyî ya [[Gabon]]ê ye, ji hêla [[Georges Aleka Damas]] ve hatiye nivîsandin û bestekirin. Piştî serxwebûna [[Gabon]]ê di sala [[1960]]î de hate pejirandin.

'''Carlos Saavedra Lamas''' (jdb. [[1ê çiriya paşîn]] [[1878]] li [[Buenos Aires]], [[Arjentîn]] - m. [[5ê gulanê]] [[1959]] li heman derê) dadnas û polîtîkerekî arjentînî bû. Sala 1936î Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_wêne = 
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}

{{Orphan|date=tebax 2021}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}
'''Moşe Barazanî''' yan '''Barzanî''' ''(Moshe Barazani)'' (jdb. {{Jidayikbûn|14|hezîran|1926}} li [[Bexda]] - m. {{mirin|21|nîsan|1947}} li [[Orşelîm]]) [[kurd]]ekî [[cihû]] bû, tevlî têkoşîna azadiya [[Îsrael]]ê bûbû.

{{Taxobox
| name = Baçîk
| image = Sorghum bicolor03.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Liliopsida]]
| ordo = [[Poales]]
| familia = [[Poaceae]]
| genus = ''[[Sorghum]]''
| species = '''''S. bicolor'''''
| binomial = ''Sorghum bicolor''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Moench  
}}

{{yekkirin|[[Maristan]]}}
'''Marîstan''', di destan û vegotina [[Şahmaran]] ji welatê ku Şahmaran bixwe têde dijî re tê gotin. Marîstan, di vegotinê de bi awayekî vegotinî weke bajerekî ku pirr pêşketî tê ser ziman. Ji dunya ku em mirov têde dijîn, bi afsûnê mirov karê herê û bikeviyê de.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Şahmaran]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Scharfbillig
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Scharfbillig''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kolkwitz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Spree-Neiße]]
}}
'''Kolkwitz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Spree-Neiße]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|nav=Münster|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Münster''', bajarekî serbixwe ye li herêma [[Nordrhein-Westfalen]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Donauwörth''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Donau-Ries (navçe)|Donau-Riesê]] li herêma [[Bavyera]]ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Rain
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Donau-Ries]]
}}
'''Rain''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Donau-Ries]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}

'''Carlos Saavedra Lamas''' (jdb. [[1ê çiriya paşîn]] [[1878]] li [[Buenos Aires]], [[Arjentîn]] - m. [[5ê gulanê]] [[1959]] li heman derê) dadnas û polîtîkerekî arjentînî bû. Sala 1936î Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_îtalîk     = erê
}}
'''Napalm Market''' albûma şeşem a [[Lordi]] ye ku di 1993an de derketiye.

{{Agahîdank yaneya futbolê
| navê_yaneyê        = FK Kauno Žalgiris
| logo               = 
| logo_firehî        = 
| logo_binnivîs      = 
| navê_tev           = Futbolo klubas Kauno Žalgiris
| bernavk            = žalgiriečiai
| navê_pêşanî        = 
| damezrandin        = [[2004]] FK Spyris
| reng               = {{Reng box|#FFFFFF|Spî|border=grey}}{{Reng box|#008800|Kesk|White|border=grey}}
| stadyum            = Dariaus ir Girėno stadionas
| zerengî            = 15 000
| şampiyona          = [[A lyga]]
| darayîvan          = 
| serok              = [[Mantas Kalnietis]]
| rahêner            = Nerijus Mačiulis
| malper             = [http://zalgiris.lt/football/ zalgiris.lt]
<!-- Xelat ---->
| xelat_neteweyî     = 
| xelat_navneteweyî  = <!-- Mayo: mal -->
| pattern_la1        = _hummelauthentic20gg
| pattern_b1         = _hummelauthentic20gg
| pattern_ra1        = _hummelauthentic20gg
| pattern_sh1        = _hummelauthentic20gg
| pattern_so1        = _hummel20gg
| leftarm1           = 00FF00
| body1              = 00FF00
| rightarm1          = 00FF00
| shorts1            = 00FF00
| socks1             = 00FF00

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               =
}}

{{cudakirin}}
Pir manên '''km''' hene.
* Li [[lîsteya kodên ISO yên dewletan]] da ''km'' ê [[Komoros]] ye.
* Kurtenavê '''km''' peyvanê [[kîlomitir]] ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Großbeeren
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Teltow-Fläming]]
}}
'''Großbeeren''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Teltow-Fläming]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Schweisweiler
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Donnersbergkreis]]
}}
'''Schweisweiler''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Donnersbergkreis]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank komên etnîkî
| nav                = 
| wêne               = 
| wêne firehî        = 
| ravek              = <!----------------Gelhe (kom)------------>
| gelheKom           = {{Ala|Tirkiye}} '''800.000''' - '''3.000.000'''<ref> Ali Tayyar Önder Türkiye'nin etnik yapısı: Halkımızın kökenleri ve gerçekler Kripto Kitaplar ISBN=978-605-4125-03-6</ref><ref>http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/UNTC/UNPAN014972.pdf Pan-Albanism: How Big A Threat To Balkan Stability? 21 Ocak 2007 https://web.archive.org/web/20070209220921/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/UNTC/UNPAN014972.pdf 9 Şubat 2007</ref><ref>http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TRE Languages of Turkey 21 Ocak 2007 https://web.archive.org/web/20071224143140/http://www.ethnologue.com/show_country.asp? TRE 24 Aralık 2007 </ref>
| salKom             = 
| çavkKom            = <!----------------Gelhe li gor herêman--->
| herêm1             = 
| gelhe1             = 
| sal1               = 
| çavk1              = 
| herêm2             = 
| gelhe2             = 
| sal2               = 
| çavk2              = 
| herêm3             = 
| gelhe3             = 
| sal3               = 
| çavk3              = 
| herêm4             = 
| gelhe4             = 
| sal4               = 
| çavk4              = 
| ziman              = Zimanê dayikê: [[tirkî]],<br>zimanên din: <br>[[Zimanê azerî]]
| ol                 = [[Îslam]] - [[sunîtî]], [[Şiîtî]]
| nîşan              = 
| nîşanSernav        = <!---------------- Gelên têkildar ------------------>
| têkildar           = <!---------------- Cih ------------------>
| nexşe              = 
| nîşe               = 
| nexşeyaCihan       = 
| nexşeSernav        = 
| nexşeyaCihanNav    = 
| hêlîpan            = 
| hêlîlar            = 
}}'''Azeriyên Tirkiyeyê''' hevwelatî û niştecihên daîmî yên [[Tirkiye]]yê ne ku bi eslê xwe [[Azerî (gel)|azerî]] ne. Zehmet e ku hejmara rastîn a azeriyên etnîkî yên ku niha li Tirkiyeyê dijîn were destnîşankirin, ji ber ku etnîsîte di çanda tirkî de têgiheke pir guhêrbar e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/reports/1999/turkey/turkey993-08.htm |sernav=Prohibitions Against the Use of Kurdish and Languages Other than Turkish |malper=www.hrw.org |roja-gihiştinê=2022-12-04 |jêgirtin=In addition, ethnicity is a rather fluid concept in Turkey. }}</ref> Li gorî hin texminan, niha li Tirkiyeyê derdora 800 hezar şopinerên [[şiîtiya dozdeh îmaman]] hene, lê dibe ku ev hejmar ji ya rastîn gelek cuda be.<ref>[http://i-cias.com/e.o/turkey_4.htm Turkey: Religions & Peoples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214175129/http://i-cias.com/e.o/turkey_4.htm |date=2009-12-14 }} - Encyclopædia of the Orient</ref> Ji bilî azeriyên tirkiyeyî, bi qasî 300 hezar hevwelatiyên [[Azerbaycan]]ê li Tirkiyeyê dijîn.{{Çavkanî hewce ye}}

'''Jacinto Benavente y Martínez''' (jdb. [[12ê tebaxê]] [[1866]] li [[Madrîd]]; m. [[14ê tîrmehê]] [[1954]] li heman derê) dramatîker û rojnamevanekî [[Spanî]] bû.

{{Agahîdank galaksî}}
'''NGC 999''' [[galaksî|galaksiyeke]] [[komstêr]]a [[Andromeda (komstêr)|Andromedayê]] ye. Galaksî di {{d|8|12|1871}} de ji aliyê [[stêrnas]]ê fransî [[Édouard Stephan]] ve hatiye vedîtin.

{{Agahîdank fîlm/wîkîdane|nav=Hoodwinked!|dom/mawe=80 Deqîqe<ref name="Chang">{{Jêder-nûçe |paşnav=Chang |pêşnav=Justin |sernav=Hoodwinked! | url =https://www.variety.com/review/VE1117929119?refcatid=31 |xebat=[[Variety]] |tarîx=15 kanûna pêşîn 2005 |roja-gihiştinê=17 adar 2012 }}</ref>}}
'''''Hoodwinked!''''' fîlmekî anîmasyonî yê di sala 2005ê de ji aliyê [[Cory Edwards]] ve hatiye hênandin. Tê de [[Anne Hathaway]], [[Glenn Close]], [[Jim Belushi]], [[Patrick Warburton]], [[Anthony Anderson]], [[David Ogden Stiers]], [[Xzibit]], [[Chazz Palminteri]] û [[Andy Dick]] xwedî rolên sereke ne.

'''Lengolik''', [[pirrik]], [[koma cezayê]], [[li ser pireyê man]], [[mastxur]], mastxwar, hwd. di [[leyîstikên zarokên Kurd]]an de, kes an koma leyîstikvanên ku têkçûne yan cezaxwarine re tê gotin. Berevajî wê ji kes an koma ku biserketine re jî li hin deveran mîr, zal, beran, zêr, paşa, laser hwd tê gotin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Lîstik]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

'''Zîperdasiya bi mayonez''' varyanteke ji xwarinên masiya [[zîperdasî]]yê (zîpermasî jî dibêjin) ye. Li aşxaneyên [[Bakurê Kurdistan]]ê û [[Tirkiye]]yê pirranî sosa ku jê re dibêjin ''aîolî'' bikartînin ku ew jî jixwe ji [[mayonez]]ê ye.

{{Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane)
}}

'''Sazek ji çavên Kurdistan re''', kitêbeke helbestan ya [[Jan Dost]] e, ku bi zimanê Erebî û Kurdî (Kurmancî) li sûriyê derketîye. orîjînal Kurdî ye û bi Erebî jî hatine wergerandin. Helbestên di vê kitêbê de di navbera sala 1989 û 1992 an de hatine nivîsandin. Ew helbest bi temamiya xwe helbestin neteweyî û welatperwer in. Ew bi rengekî Illegal li sûryê hatibû çapkirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Pirtûk]]

{{Bêçavkanî}}
'''Nexweşiya Koronayê''', '''êşa Koronayê''', '''Covid-19''' ("Kovîd Nozdeh") an '''vîrusa Koronayê''', [[Nexweşî|nexweşiyeka]] [[Vîrus|vîrusî]] ye ko bi sedema [[hewdan|hewdana]] bi vîrusa [[SARS-CoV-2|SAR-CoV-2ê]] peyda dibe. Ev nexweşî sedema peydabûna [[pejîk|pejîkekê]] li sala 2019ê ye ko ji welatê [[Çîn]]ê dest pê bûye û heta niha li zêdetir ji 30 welatên cîhanê belav bûye. Ev vîrus bi rengekê serekî [[koendama pişiyê]] tûş dike û li goreyê zanyarên heyî, dikare bi rêya peşikên ko ji koendama pişiyê ya kesên nexweş derdikevin û li derdorê belav dibin kesên sax jî tûş bikin. Ji dema wergirtina vîrusê heta peydabûna nîşanên nexweşiyê  dikare 2 heta 14 roj derbaz bibin. Ev nexweşî ji bo cara pêşîn li Çînê hat dîtin, lê heta niha jî jêdera vîrusê cihê gumanê ye. Hindek ji salixên destpêkê amaje dida ko ji [[çekçekûl|çekçekûlan]] derbazî mirovan bûbû. Lê salixên paştir behsa coreyekê [[mûrîxwer|mûrîxweran]] dikir. Jêdera pêşîn her çi bûbe, niha êdî vîrusa şîyana wê heye ko ji mirovekî derbazî yê dî bûbe û tirsa wê heye ko ji pejîkeka xwecihî bibe [[panpejî|panpejîkeka]] cihanî. Gelek welatan ji tirsa veguhastina wê vîrusê firrîna balafirên rêvîngan ji Çînê û ber bi Çînê rawestandine.

'''Bêşîfrekirin''' karê zivirandina [[bişîfrekirin|bişîfrekirinê]] ye. Nivîseka veşartî li nivîsa zelal tê  wergerîn. Herêma lêkolîna vî mijarî [[krîptoanalîz]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Teknolojî]]

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Digimon''' (japonî デジモン ''Dejimon'' an jî デジタルモンスター ''Dejitaru Monsutā'', „Digital Monster“ bi wateya Cinawirên Dijîtal)   sernavê tiştên bazirganî  pargîdaniya [[Bandai]] ne û li ser wê sernavê de 6 [[rêzefîlm]], 11 Fîlmên Anîmeyê, sirayeke lîstikên xêvjimêrê ji bo platformên têvel, pir [[manga]] û kartên berhevok yê leystinê  hatine hilberandin.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}

'''Hevedan''' navê eşîreke [[Kurd]]ên [[Êzdî]]ye li [[Xoresan]]eye. Êşîra Hevadan di [[Şerefname]] de ji eşîren li mintiqa [[Sêrt]]ê tên jimartin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Eşîr-şitil}}
[[Kategorî:Eşîr]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Sinntal
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Main-Kinzig-Kreis]]
}}
'''Sinntal''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Kinzig-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Fîlmê ezmûnî''' an jî '''sînemaya ezmûnî''' şêwazeke hunerî ye di çêkirina fîlman de ku hunerên dîtbarî bi [[sînema]]ya kevneşopî re digihîne hev, bi mebesta nirxandina peymanên sînemayê û gotûgona formên ne-çîrokî û alternatîfên vegotina kevneşopî an jî rêbazên xebatê. hunerek bi serê xwe ku ji salên 1920-an vir ve derketiye holê û li ser r

'''Yandex''' (bi rusî : Я́ндекс) yek jî [[motora lêgerînê]] û [[portala webê|portal]]a [[Rûsî|rûsî]] ye, behtirîn ji aliyê rûsîaxêv tê bikaranîn. Motora lêgerîne di sala 1997an de li [[Moskow]]ê ji aliyê [[Arkady Volozh]] hatiyê çêkirin.

{{Agahîdank jînenîgarî2}}
'''Hrant Dînk''', bi [[Ermenî]] Հրանդ Տինկ <ref>[http://www.nytimes.com/2007/01/20/world/europe/20turkey.html?_r=1&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fD%2fDink%2c%20Hrant&oref=slogin Arsu, Sebnem, "Editor Who Spoke for Turkey's Ethnic Armenians Is Slain"], ''[[The New York Times]]'', [[20ê kanûna paşîn]] [[2007]], formata A3</ref> ([[15ê îlonê]] [[1954]] li [[Meletî]], [[Bakurê Kurdistanê]] - [[19ê kanûna paşîn]] [[2007]] li [[Stembol]], [[Tirkiye]]), rojnamevanê [[Ermenî]], gerînendeyê giştî yê rojnameya [[Agos]] bû.

'''Leza dengî''' li [[hewa]]<nowiki/>yê, li [[asta deryayê]] û di [[Germî (fîzîk)|germi]]<nowiki/>ya 21 °C de wek 343.2 m/s(nêzîkî 1235.5 km/saet) tê girtin.

{{Agahîdanka giştî
| zimanê_navê_rastî = ar
}}
'''Hedîd''' ({{bi-ar|سورة الحديد}}) sûreyeke ji [[Quran]]a Pîroz de ye. Ew [[sûre]]ya 57 emîne û neh ayetên xweya pêşin li bajarê [[Mekke]] yên din jî li bajarê [[Medîne]] hatiye vahîy kirin e. Ew ji 29 [[ayet]]an de pêk tê ye. Wê navê xwe peyva "Hedîd"ê di ayeta 25emîn de derbaz dibe de girtiye. Hedîd têye maneya hesin.

'''Antropomorfizm''', ramaneke [[felsefe|felsefê]] ye. Gorî Antropomorfîzmê xweda di şemala mirovan de ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Felsefe]]

{{Sêwî|tarîx=kanûna pêşîn 2020}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

Ji herêma rêza çiyayên başûrê [[Licê]] re ku ji [[Firdêsê]] heta gundên [[Hezan]], [[Nenyas]], [[Kerwes]], [[Licok]], [[Zengê]], [[Entax]] û [[Sinê]] dom dike re [[Pêşêkevir]] dibêjin. Piraniya gundên Pêşêkevir avî ne. Li gundên Pêşêkevir bêtir çandiniya titûn, bamye û firingiyan tê kirin. Gundiyên Pêşêkevir di van salên dawî de zêde giraniyê dane ser çandiniya titûnê. Gundî pez û dewar jî xwedî dikin.

'''Navgînên hilberînê''' ew navgîn, hecet, makine û tiştên ko karker pê hilberînê pêk tînine.

{{ev gotar|li ser '''Hûd pêxember''' e. Ji bo wateyên din a "Hûd", li [[Hûd (cudakirin)]] binihêre.}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| statû              = [[Bajar]]
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
}}
'''Rötha''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Leipzig (navçe)|Leipzigê]] li herêma [[Saksonya]]ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Dîroka mirovahiyê û pêşdîrok}}

'''Mizûrî Bala''' an '''Mizûrî jorî''' beşeke li eşîreta [[Mizûrî]] di keve devera [[Barzan (dever)|Barazan]], dikevite ser sinorê parêzgeha [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]. Mizûrî Bala ji 47 gundan pêk tê û yek ji heft eşîrên [[Berzanî|Barzane]].<ref>{{Jêder-malper |sernav=* - تۆپۆگرافيا گوندێن دەڤەرا مزويري بالا رێکارێ مزويری |url=http://davarybarzan.blogfa.com/post/619 |malper=davarybarzan.blogfa.com }}</ref> Ji sala 1890 wek nahiye hate sazkirin û navenda wê li [[Şêrwan Mezin]] hate danîn, û niha bi nihiya Şêrwan Mezin dihê nasandin. [[Pêndro]] yek ji gundên herî mezine li eşîra Mizûrî Bala.<ref>{{Jêder-malper |sernav=Eşîreta Mizûrî |url=http://www.historyofkurd.com/2017/06/15/عەشيرەتا-مزويريان/ |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170624100136/http://www.historyofkurd.com/2017/06/15/%D8%B9%DB%95%D8%B4%D9%8A%D8%B1%DB%95%D8%AA%D8%A7-%D9%85%D8%B2%D9%88%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86/ |tarîxa-arşîvê=2017-06-24 }}</ref>

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = K
| wêne               = Potassium.JPG
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = 0,856 [[gram|g]]/[[sentîmêtre|cm]]<sup>3</sup> (20 [[Selsiyus|°C]])
| giraniya_atomê     = 39,0983 u
| nîveşkêla_atomê    = 220 (243) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 203 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 275 pm
| rewş               = hişk
| xala_helînê        = 336,53 [[Kelvin|K]] (63,38 [[Selsiyus|°C]])
| xala_kelînê        = 1032 [[Kelvin|K]] (759 [[Selsiyus|°C]])
| kabikê_molî        = 45,94 · 10<sup>-6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| derenceya_bilindbûnê = 1
| oksîdên_xwe        = K<sub>2</sub>O
| elektronegatîfî    = 0,82 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 38
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 7,636 [[Deqîqe|d]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 5,913
 | ElementîNûh1         = [[Argon|<sup>38</sup>Ar]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 39
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = '''93,26'''
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 3
 | HijmaraBaristeyî     = 40
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0,012
 | DemêHebûnê           = 1,277 · 10<sup>9</sup> [[sal]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | ÇalakîyaAtomî2       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | ÇalakîyaAtomî3       = [[Çalakiya beta|β<sup>+</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,311
 | EnerjîyêXerabûnê2    = 1,505
 | EnerjîyêXerabûnê3    = 1,505
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>40</sup>Ca]]
 | ElementîNûh2         = [[Argon|<sup>40</sup>Ar]]
 | ElementîNûh3         = [[Argon|<sup>40</sup>Ar]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 41
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 6,73
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 42
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 12,36 [[Saet (yeke)|saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,525
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>42</sup>Ca]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 43
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 22,3 [[Saet (yeke)|saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,815
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>43</sup>Ca]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|F|C}}
}}
{{Wergerîne|en|ziman2=ar|bijartî=1}}
'''Qelye''' ({{Bi-ar|اَلْقِلْي‎|al-qily‎|wate=aşa çîçekan}}‎) [[element]]ek e û di koma [[Metalê alkalî|metalên alkalî]] da ye.
{{Kontrola otorîteyê}}

'''Mitirê Newton''' (kurtenavê xwe: <math>\mathrm{N\cdot m}</math> ya <math>Nm</math>) yekê [[zivirar|zivirarê]] ye. Hên jî mitirê Newton yekê [[germê]] û [[kar|karê]] ye. Mitirê Newtonek <math>\mathrm{1\,Nm = 1\, \frac{kg\cdot m^2}{s^2} = 1\, J}</math> e.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Tehsîn Elî Ebdulezîz''' ku bi navê '''Tehsîn Mela Elî''' an jî '''Hecî Tehsîn''' tê naskirin, cîhadîstekî kurd û yek ji çar kurên rêberê berê yê Tevgera Îslamî ya Kurdistanê [[Elî Ebdulezîz]] Helebcî bû.

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Xalê Cemîl''' yek ji kilamên [[dengbêj]]iyê ye navdare ku li ser keçeke piçûk a 14 salî didine Cemîlê çil û pênc saliyê mezin e. Keçik jê re dibêje "Xalê Cemîl".<br>
Dengbêj [[Huseynê Farî]] jî vê kilamê dibêje<ref>https://m.youtube.com/watch?v=0znh0G9GW7w</ref>

'''Pûjana ajgulî''' ''(mentha longifolia),'' wekî [[nane]], [[tihtavik]], [[pûng]] ûêd cureyek ji [[pûjan]]ê ''(mentha)'' ye ku ev koma riwekê ji [[famîleya gezika derewîn]] ''(lamiaceae)'' ye.

'''Hêkî''', '''mûnişte''' yek ji karên destan (destkarî) yên herî kevn e. Mûniştin an ristina cilûbergan li [[Kurdistan]]ê jîndar û navdar e. Mûniştina [[gore]], destane (destgork, [[lepik]]), [[fanêle]], [[stûpê]], [[şalgerdan]] ûêd roj bi roj kêmtir be jî, hêj heye.

{{Agahîdank parêzgeh
 | Nav               = Parêzgeha Qersê
 | Navê_din          = 
 | Navê_fermî        = Qers
 | Koda parêzgehê    = 36
 | Nexşe             = Kars in Turkey.svg
 | Nexşe_sernav      = 
 | Nexşe1            = Navçeyên Qersê.png
 | Nexşe1_sernav     = 
 | Welat             = [[Bakurê Kurdistanê]]  <!---KARGÊRIYÎ --------------->
 | Dûgel             = [[Tirkiye]]
 | Serbajar          = [[Qers]]
 | Walî              = 
 | Gelhe             = 306.536  <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhe_sal         = [[2009]]
 | Gelhê_bajaran     = 
 | Gelhê_gundan      = 
 | Rûerd             = 9.442
 | Berbelavî         = 32,47
 | Hejmara_navçeyan  = 8 <!---BINEBEŞ ----------------->
 | Hejmara_bajarokan = 10
 | Hejmara_gundan    = 382
 | Dem               = [[UTC+2]]  <!---AGAHIYA DIN ----------------->
 | Koda_telefonê     = (+90) 474
 | Malper            = [http://www.kars.gov.tr/ www.kars.gov.tr]
}}
'''Qers''' ({{bi-tr|Kars}}) parêzgeheke [[Bakurê Kurdistanê]] ku îro bi ser [[Tirkiye]]yê ve ye. Serbajarê parêzgehê [[Qers]] e.

{{Agahîdank pirtûk
| sernav             = Diyariya sersalê
| sernivîser         = <!-- Berg û Rûpelsazî (edîtor) -->
| ISBN               = 
| pîvan              = <!-- Pîvana pirtûkê -->
| wêneçêker          = <!-- Wêneyên bergê û pirtûkê kî cêkir? -->
| rûpel              = 104
| weşanxane          = [[Weşanên Lîs]]
| dîrok              = <!-- Çapa yekemîn -->
| ziman              = 
| sererastkirin      = 
| cîh                = 
| sernavê xwemalî    = The Gift of the Magi
| welat              = 
| şêwe               = 
| pêşgotin           = 
| nivîskar           = [[O. Henry]]
| binwêne            = Rûpelê yekem ê kurteçîrokê  ji  guldesteya  Four Million  (1906)
| mezinahiyawêne     = 
| wêne               = FourMillion16.png
| wergêr             = [[Sîdar Jîr]]
| pirtûk             = 
}}
'''Diyariya sersalê''' (sernavê resen ''The Gift of the Magi'') kurteçîrokeke [[O. Henry]] ye ku cara yekem di sala 1905an de hatiye çapkirin.Çîrok derbarê jin û mêrek ciwan de ye û çawa ew bi dijwariya kirîna diyariyên nehênî yên [[gaxand]]ê ji hev re bi pereyên pir hindik re mijûl dibin.Wekî çîrokek hestyarî ya bi wanyek exlaqî di derbarê diyariyê de, ew ji bo adaptasyonê populer bûye, nemaze ji bo pêşkêşkirina di dema gaxandê de. Naverok û dawiya wê ya tewra baş tê zanîn; dawî bi gelemperî wekî mînakek îroniya kenewer tê hesibandin . Tê angaşt kirin ku çîrok li [[Pete's Tavern]] li ser Irving Place li [[New York City|Bajarê Nû Yorkê]] hatiye nivîsandin.

'''Oda TV''' navê portaleke nûçeyan a romiyan ([[tirk]]) e. Sala 2007'ê ji aliyê [[Cüneyt Özdemir]] û [[Soner Yalçın]] ve bingeha wê hatiye danîn.

'''Xanedana Xia ya Rojava''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 西夏; " Xī Xià") (an jî [[împeratorîya Tangut]] ) xanedaneke ku di navbera 1032 - 1227an de li [[Çîn]]<nowiki/>ê hukumdar bû.

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Fruktoz
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Agahiyên gelemper
|-
| Nav || Fruktoz
|-
| Navên din || Şekirê fêkiyê, fêkîşekir?
|-
| [[Direfş]] || C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Taybetmendî
|-
| [[Baristeya molekulî]] || 180,16 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 1,59 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 100–104 [[Grad Selzîyus|°C]]
|}
'''Fruktoz''' (bi latînî: ''fructus'', tê wateya "fêkî") an jî '''şekirê fêkiyê.'''   Di nav hegzozan da şekira herî tehmşirîn fruktoz e. 
Wekî levuloz ji bi nav dibe. Ji ber ku di nav fêkiyên wekî tirî, sêv, û hirmiyan da fruktoza serbest bi mêjerek mezin 
heye, fruktoz wekî şekira fêkî jî tê bi nav kirin. [[Hingiv]] û 
nektar(şîreya şîrîn a kulîlkan) jî gelekî fruktoz dihundirînin. 
Şekira çayê([[sukroz]]) ji fruktoz û [[glukoz]]ê pêk tê. 
Fruktoz di [[kezeb]]a  mirov de tê guherandinê, ji fruktoz molekulên wekî [[glîserol]] û [[trîglîserîd]] çêdibin. Ji van molekulan jî dibe ku molekulên [[rûn]]ê, glukoz û [[glîkojen]]ê çêbibin. Hema hemû [[xane]]yan ji bo peydakirina enerjiya [[ATP]]yê ligel glukoz, fruktozê jî bi kar tînîn. Fruktoz cureyek [[monosakkarîd]] e. Formula wî ya kîmyayî C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> ye. Cudahiya wê ji [[glukoz]] ew e ku şekirê fêkiyê [[kêton]] şûna [[aldehîd]] pêve ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Biyokîmya]]
[[Kategorî:Adan]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
'''Dr. Zakir Naik''' gotarbêjeke [[misilman]] yê [[Hindistan]]ê ye.
Hem li ser [[Cihû]]tiye, hem li ser [[Xiristiyan]]iyê hem jî li ser [[Îslam]]ê xwedanê 'ilmeke mezin<ref>http://m.hindustantimes.com/india-news/why-do-muslims-hate-dr-zakir-naik/article1-350222.aspx{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=sibat 2021 }}</ref> e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wetter
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Marburg-Biedenkopf]]
}}
'''Wetter''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Marburg-Biedenkopf]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{| width="40%" border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Pentan
|-
| Navên din || Amylhydrîd
|-
| [[Direfş]] || C<sub>5</sub>H<sub>12</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 72,1473 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 0,63 <math> \frac {g}{cm^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || ron
|-
| [[Xala helînê]] || -129 [[Grad Selzîyus|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || 36&nbsp;°C
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center" |  
|-
| colspan="2" align="center"|'''F+''', '''Xn''', '''N'''
|}
'''Pentan''' ron e û vê reng e. Pentan [[alkan]]ek e, direfşê xwe C<sub>5</sub>H<sub>12</sub> e.

{{Agahîdanka giştî
}}
'']]
'''Çar romanên klasîk ên mezin ên Çînê''' ([[Zimanê çînî|Çînî]]: 四大名著, ''Sì Dà Míngzhù'') berhemên edebî ne ku ji hêla pisporên [[wêje]]ya [[çîn]]î ve wek berehemên herî girîng û bi bandor têne hesibandin.

{{Taxobox
| name = Kobrayê Hindistanê
| image = Indiancobra.jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Xijende|Reptilia]]
| ordo = [[Squamata]]
| subordo = [[Mar|Serpentes]]
| familia = [[Elapidae]]
| genus = ''[[Naja]]''
| species = '''''N. naja'''''
| binomial = ''Naja naja''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)<ref>[http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=700632 ''Naja naja'']. Itis.gov. Retrieved on 2013-01-03.</ref>
| synonyms = ''Coluber naja'' <small>[[Linnaeus]], 1758</small><br>''Naja fasciata'' <small>[[Laurenti]], 1768</small><br>''Vipera naja'' <small>[[Daudin]], 1803</small><br>''Naja tripudians'' <small>[[John Edward Gray|Gray]], 1834</small><br>''Naia tripudians'' <small>[[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896</small>
}}
'''Kobrayê Hindistanê''' yan '''kobrayê çavikî''' (''Naja naja''), [[cure]]yekî [[marê mertal]] (''Elapidae'') ê ji [[cins]]ê [[kobra]]yan (''Naja'') ye ku li [[Hindistan]]ê dijî.

'''Aborînasî''' [[Zanistên civakî|zanista civakî]] ye ku li ser çalakiya aborî dikolîne: mirov çawa tercîh dikin ku tiştê ku [[Xwestek|dixwazin]] bistînin. Ew wekî "lêkolîna nadirbûn û tercîhan" jî tê pênasekirin û di eslê xwe de li ser tercîhên ku mirov dikin e. Herwiha di aboriyekê de çi têsîrê li hilberîn, belavkirin û xerckirina mal û xizmetan dike dikolîne. <ref>
{{Jêder-kitêb |url=https://archive.org/details/economics0000paul_edi3rd |sernav=Economics |paşnav=Krugman |pêşnav=Paul |paşnav2=Wells |pêşnav2=Robin |tarîx=2012 |weşanger=Worth Publishers |isbn=978-1464128738 |çap=3 |series= |cild= |cih= |rûpel=[https://archive.org/details/economics0000paul_edi3rd/page/2 2] |ziman= |doi= |jfm= |mr= |zbl= |id= |lînka-nivîskar=Paul Krugman }}</ref>

{{Agahîdank mirov
| çînaser            = nivîskar
| nav                = Ebdulkerîm Findî
| navê_rastî         = Ebdulkerîm Findî
| zimanê_navê_rastî  = "ku"
| bernav             = Kerîm Findî
| wêne               = Kerim-Findi.jpg
| sernavê_wêne       = Ebdulkerîm Findî (2003)
| navê_din           = Kerîm Findî, Karim Findi
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|22|02|1946|temen=erê}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Qarqarava]], [[Başûrê Kurdistanê]], [[Îraq]]
| hevwelatî          = [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| netewe             = [[Kurd]]
| dîn                = [[Îslam]]
| zarok              = 5 zarok (4 kur, 1 keç)
| bandorbar          = [[Ehmedê Xanî]], [[Bekir Begê Erizî]]
| pîşe               = [[Pêşmerge]], [[siyasetmedar]], [[Nivîskar]], [[Rojnamevan]], rêveberê giştî yê rewşenbîrî û hunerî [[Hikûmeta Herêma Kurdistanê]]
| xebatên_navdar     = şoreşa Eylulê, Kelên Badînan
| malbat             = Findî
| malper             = {{url|www.findi.info}}
}}
'''Ebdulkerîm Findî''' (jdb. 1946 li gundê [[Qarqarava]], [[Dihok]]) [[nivîskar]]ekî [[kurd]] e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Irrel
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Irrel''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Nack
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Nack''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Sey Kawan
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Qoretû]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Sey Kawan
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Sey Kawan''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Heinrich Albertz''' (jdb. [[22ê kanûna paşîn]] [[1915]] li [[Breslau]]; m. [[18ê gulanê]] [[1993]] li [[Bremen]]) pastorekî evangelîk û polîtîkerekî sosyaldemokrat ê [[Alman]] bû. Sala [[1966]] heya [[1967]]î serokatiya şaredariya [[Berlîn]]ê kiriye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = The Right Honourable
| nav                = The Lord Boyd Orr
| pênasê_paşîn       = CH DSO MC FRS FRSE
| navê_rastî         = {{ubl|John Boyd Orr|{{small|di navbera 1935 û 1949:}}|Sir John Boyd Orr}}
| wêne               = John Boyd Orr nobel.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = {{Zayîn|23|9|1880}}
| cihê_jidayikbûnê   = {{ill|Kilmaurs|en}}, [[Ayrshire]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|25|6|1971|23|9|1880|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = {{ill|Edzell|en}}, [[Angus]]
<!-- | sala_tezê          = 1914 -->
}}

Di nav navika [[Xaneya navikdirust|xaneyên navikdirust]] (eukaryotî) de hin deverên plazmaya navikê tîr û tarî ye, ev deverên gogî yên bêparzûn, wekî navikok bi nav dibe(bi îngîlîzî: ''nucleolus'').  Li dora navikok parzûn tune ye û navikok ji navikê cihê nîn e. Navikok ji ADN ([[Asîda deoksîrîbonukleî]]), ARN ([[Asîda rîbonukleî]]) û proteînên di nav navikê pêk tê. Dema [[dabeşbûna xaneyê]] di despêka [[qonaxa înterfazê]] de navikok belav dibe û di [[qonaxa telofazê]] de cardin çêdibe û tê xuyakirinê.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Oberschönegg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Unterallgäu]]
}}
'''Oberschönegg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Unterallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Weitnau
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oberallgäu]]
}}
'''Weitnau''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oberallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Keledoş''', keldoş xwarineke [[pêjgeha kurd]] e. Li herêmên [[Serhed]], [[Botan]]ê pirr tê xwarin.

'''Czesław Miłosz''' (jdb. [[30ê hezîranê]] [[1911]] li [[Šetainiai]] Lîtwiya; m. [[14ê tebaxê]] [[2004]] in [[Krakowie]]), [[Polonya]]) yek ji helbestvanên [[polonî]] bû. Sala [[1980]]î de bû xwedî [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê.

{{Yekkirin|[[Komar (Platon)]]}}

Helbesta [[Erich Fried]] '''Höre Israel''' (Bibihîse [[Îsraêl]]) sala 1968'an di pirtûka bi navê '[[Tintenfisch]]' (Bi Kurdî tê wateya Supya) de hate weşandin. Helbest di hejmara pêşî de hate weşandin (Krüger, M und Wagenbach, K (Weşêner); ''Tintenfisch 1: Jahrbuch für Literatur'' "Supya 1: Salname ji bo wêjeyê", [[Berlîn]] 1968, r.68.) wergera Kurmancî ya ''Höre Israel'', wisa ye:

{{Agahîdank gund
| nav                = Elî Xale
| navê_din           = 'Elî Xałe
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Elî Xale
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Elî Xale''', ''' 'Elî Xałe''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Bêçavkanî}}

'''Biyoteknolojî''' (bi [[îngilîzî]]: ''biotechnology'') destkarîkirina [[zanistî]] ser zîndewerên jiyanî ye, bi taybet li ser [[cîn]]an, ji bo çêkirina tiştên havildar. Şukirinê [[gen]] û bikaranîna [[rekonbînan DNA]] teknîkên serekî ne.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Biyolojî]]
[[Kategorî:Zanist]]

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Knut Hamsun
 | wêne = Knut hamsun 1890.jpg
 | sernavê_wêne      = Knut Hamsun, di sala 1890î de.
 | roja_jidayikbûnê = [[4ê tebaxê]] [[1859]]
 | cihê_jidayikbûnê = [[Lom]], [[Fylke Oppland]], [[Norwêc]]
 | roja_mirinê      = [[19ê sibatê]] [[1952]]
 | cihê_mirinê      = [[Nørholm]] a [[Grimstad]], [[Norwêc]] 
 | hevwelatî        = [[Norwêcî]]
 | pîşe             = [[Nivîskar]]
 | xelat            = [[Xelata Nobelê ya Wêjeyê]] ([[1920]])
}}
'''Knut Hamsun''' (jdb. [[4ê tebaxê]] [[1859]] li [[Lom]], [[Fylke Oppland]]; m. [[19ê sibatê]] [[1952]] li [[Nørholm]] a li cem [[Grimstad]]), navê jidayîkbûnê  ''Knud Pedersen'' bû ew yek ji giregirên nivîskarên norwêcî yên sedsala 20em tê zanîn. Sala [[1920]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê werdigire.

{{Bêçavkanî}}
'''Nêrîna zikmakî''' nêrîneke zimannasiyê ye; dibêje ku bi kêmanî hin zanyariyên zimanî di mejiyê mirovî de ji dema jidayikbûnê de hene. Rastiyên derbarê aloziya pergala zimanî de, gerdûniya [[bidestxistina zimanan]] û hêsaniya ku zarok destnîşan dikin di hînbûna zimanan de li gorî mezinên ku hewl didin hîn bidin, pişta vê nêrînê digirin.

'''Cudakariya erênî''' siyaseteke ku armanca wê derfetên di karkirin û perwerdeyê de ji bo beşên civakê yên kêmtemsîlkirî, bi berçavgirtina reng, [[Nîjadperestî|nijad]], zayend, [[dîn]], û koka neteweyî yên kesekî, zêde bike.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wargeh={{Hlist|Bajarên paytext}}
}}
'''Bûkareşt''' (bi [[romanî]]: ''Bucureşti''), paytext û bajarê herî mezin ê Romanyayê ye ku bajêr wekî navendek çandî, darayî, şahî û medyayê ya li welêt e ku bi bandorek girîng li [[Ewropaya Rojhilat]] û Başûrê rojhilatê [[Ewropa]]yê tê binav kirin. Di warê jeopolîtîk de bajêr hêj jî paytextek girîng a dewletek li Ewropaya Navîn û [[Ewropaya Rojhilat|Ewropayê Rojhilat]] e ku tê de lûtkeyên balkêşên polîtîk li dar ketine (mînaka lûtkeya Bûkareşt a sala 2008). Di heman demê de bajêr di warê perwerde, geştiyarî, lêkolîn, teknolojî, lênihêrîna tenduristî, huner, moda, werzîş û siyasetê de xwedî bandorek girîng e. Bûkareşt navendek aborî ya sereke yê li [[Romanya]] ye ku bi aboriyek cihêreng û pêşkevtî ku pîşesaziyên wekî IT, darayî û hilberînê vedihewîne.

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Geisterjäger John Sinclair''' ("Nêçîrvanê pêrewan John Sinclair") sernav û herwiha navê serlehengê aşopî yê romanên lênûsk (romana erzan ya biperoş, bi inglizi: ''dime novel'') e. [[Helmut Rellergerd]] bi bernavka xwe Jason Dark John Sinclair di sala 1973an de dahênand.

'''Sosyalîzm''' qadeka berfirh ji bîrûbawer û bizavên siyasî vedigirit ko alîgirî ya dozeneka [[aboriya civakî|aborî-civakî]] dikin ko [[milkînî]] û dabeşkirina zengîniyê di bin desthilata [[civak]]ê da ye. Wekî [[dozena aborî|dozeneka aborî]], sosyalîzm girêdayî xwedîtiya [[tevane]] an [[dewlet]]î ya [[alavên berhemanînê]] ye. Ev xwedîtî dibit ko bi awayekê rastûrast (mîna [[Civatên Karkeran]]) an jî bi awayekê nerastûrast (mîna dewletê) bit.

'''Kurdayetiya îslamî''', '''neteweperweriya kurdî ya îslamî''' (bi [[soranî]]: کوردایەتیی ئیسلامی, ''Kurdayetîy îslamî'') an '''senteza kurdî ya îslamî'''<ref>{{Jêder-malper |sernav=Secular Turks fear Kurdish–Islamic synthesis after presidentials |url=https://www.hurriyetdailynews.com/opinion/barcin-yinanc/secular-turks-fear-kurdishislamic-synthesis-after-presidentials-69224 |roja-gihiştinê=2022-08-12 |malper=Hürriyet Daily News |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |sernav=Türk İslâm sentezinden Kürt İslâm sentezine - Yeni Akit |url=https://www.yeniakit.com.tr/yazarlar/serdar-demirel/turk-islam-sentezinden-kurt-islam-sentezine-11752.html |roja-gihiştinê=2022-08-12 |malper=www.yeniakit.com.tr |ziman=tr }}</ref> de îdeolojiyek e ku [[Kurdperwerî|neteweperestiya kurd]] bi [[Îslamîzm|îslamiyetê]] re tîne yek. Ji ber ku li dijî hemû îdeolojiyên [[Tirkiye]], [[Iraq]], [[Îran]] û [[Sûrî|Sûriyê]] ye, gelek kurdan îslamiya kurdî qebûl kirine.<ref name="auto1">{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/islamists-kurdistan-contradictions-between-identity-and-freedom |sernav=Islamists of Kurdistan: Contradictions Between Identity and Freedom |malper=The Washington Institute }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Övet |pêşnav=Kerem |paşnav2=Hewitt |pêşnav2=James |paşnav3=Abbas |pêşnav3=Tahir |tarîx=2022-02-23 |sernav=Understanding PKK, Kurdish Hezbollah and ISIS Recruitment in Southeastern Turkey |url=https://doi.org/10.1080/1057610X.2022.2042897 |kovar=Studies in Conflict & Terrorism |cild=0 |hejmar=0 |rr=1–21 |doi=10.1080/1057610X.2022.2042897 |issn=1057-610X }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Krusenfelde
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Krusenfelde''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Alfabeya latînî''' alfabeya ku koka wê alfabeya îtalîkî ya kevn û ya [[zimanê latînî]] ye.

{{Agahîdank welat
 | nav               = Republika Crna Gora<br />Република Црна Гора
 | navê_fermî        = Komara Montenegroyê
 | navê_kurdî        = Montenegro
 | al                = Flag of Montenegro.svg
 | nîşan             = Coat of arms of Montenegro.svg
 | sirûda_netewî     = Oj svijetla majska zoro
 | cîh               = Europe-Montenegro.svg
 | zimanên_fermî     = [[Zimanê montenegrî|montenegrî]] 
 | zimanên_tev       = 
 | sîstema_siyasî    = 
 | serxwebûn         = 
 | paytext           = Podgorica
 | serok_komar       = [[Milo Đukanović]]
 | serok_wezîr       = [[Zdravko Krivokapić]]
 | rûerd             = 13.812
 | gelhe             = 678.177 (2008)
 | berbelavî         = 50
 | dirav             = Ewro ([[EUR]])
 | dem               = UTC+1
 | nîşana_înternetê  = .me
 | koda_telefonê     = +382
 | nexşe             = Montenegro municipalities.png
 | nexşe_sernav      = Navçeyên Montenegroyê
}}
'''Montenegro''' (bi [[Zimanê montenegrî|montenegrî]]: ''Crna Gora'', tê wateya "Çiyayê Reş") welatekî [[Yûgoslavya]]ya kevin e ku dikeve başûrê rojhilatê Ewropayê. Di navbera [[Kroatya]], [[Bosniya û Herzegovîna]], [[Serbistan]], [[Kosova]] û [[Albanya]] de ye. Li başûrê rojavayê wê jî [[deryaya Adriyatîk]] e. Paytextê wî jî [[Podgorica]] (bixwîne ''Podgorîtsa'') ye.
== Dîrok ==
Di nîvê sedsala 11an de, çend padîşahiyan ji [[Împeratoriya Bîzansê|Bîzans]] serxwebûna xwe bi dest xistin. Navçeya ku paşê wê bibe Montenegro, paşê bû beşek ji mîrektiyê [[Duklja]]. Di sala 1186an de, Duklja ji hêla Granddûk [[Stefan Nemanja]] ve wekî parêzgehek di nav Padişahiya Sirb de hate girêdan. Pêşengê serdema navîn a dereng ji bo Montenegroya îroyîn, Mîrektiya Serbî ya [[Zeta (Serbistan)|Zeta]] bû, ku di sala 1371 de ji [[Serbistan]] serxwebûna xwe bi dest xist, her çend ew jixwe di bin Prens [[Balša I de hinek otonomî hebû.]] ji sala 1356 de. Montenegro wekî beşek ji Zeta bû. Hilweşîna padîşahiya serbî bi serkeftina Osmaniyan li Kosovapolje di 1389 de bi gelemperî wekî xala destpêkê ya rastîn a hebûna Montenegro wekî dewlet tê hesibandin. Serbî girseyên ku xwe spartin lê Zetayê şerê li dijî dagirkerên Osmanî berdewam kir û çendîn deman karî herêmê serbixwe bihêle, bi piranî bi saya eraziyê dijwar.

{{Adar}}

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Suleyman Nazif
 | sernavê_wêne      = Suleyman Nazif
 | roja_jidayikbûnê = 1869
 | roja_mirinê      = 1927
 | netewe         = [[Kurd]]
 | pîşe             = [[Nivîskar]] û [[Helbestvan]]
}}
'''Silêman Nazîf''' (z. [[1869]] – m. [[1927]]), yek ji [[nivîskar]] û [[helbestvan]]ên [[Amed]]ê ye.

'''Tank'' an jî zirêpûş ', bi teybetî amûreka topavêtinê ya Leşkerî ya. Cûra bi cûra awayên tankan hatina Çê kirin. Bi teybetî, [[Tankên zirhî]] û hwd jî hena. ev cûraya wan, çend ku gûla û ankû top li wan bikeve jî zêde zirerê nadê wan. Bi wê re, awayê tanka ku di karin di bin avê re herin lê av neçê hundurê wan jî hatina çê kirin. Tank, bo ku karibê di bejehîyê de jî were ajotin û herê hatina pêşnûma kirin.

'''Salnameya julianî''' an '''salnameya juliyen''', bi kurdî '''salnameya romî''' jî tê gotin, dema [[Julius Caesar]] de bi fermana wî hat perisandin û ew heta [[sedsala 20an]] li hin dernên cîhanê dihat bikaranîn. Ew di [[sedsala 16an]] de bi fermana [[papa]] [[Gregor XIII]] hat çerixa [[salnameya gregorî]] kirin. Di wê salnameyê de salên normal ji 365 rojan û 12 mehan pêk hatî bû. Li çar salan de salek jî wek [[sala bermayî]] dihat hejmartin û rojak dihat serve [[sibat]] kirin û ew sala 366 rojan de dawî dibû. Yanê salên Salnameya julianî wek 365,25 rojan dihat hesandin.

{{Reng box|#008800|Kesk|White|border=grey}}
 | stadyum        = LFF stadionas
 | zerengî        = 5.400
 | şampiyona      = [[A lyga]]
 | darayîvan      = 
 | serok          = [[Vilma Venslovaitienė]]
 | rahêner        = Vladimir Čeburin
 | malper         = [http://www.fkzalgiris.lt zalgiris.lt]
<!-- Xelat ---->
 | xelat_neteweyî = 
 | xelat_navneteweyî = 

{{Taxobox
| name = Gul
| image = red rose.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Sorgul
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Rosales]]
| familia = [[Rosaceae]]
| subfamilia = [[Rosoideae]]
| genus = '''''Rosa''''' [[Carl von Linné|L.]]
| subdivision_ranks = 
| subdivision = 
}}
'''Gul''' (bi [[latînî]]: ''Rosa'') an '''vil''' (vilik) kulîlkek ji famîleya ''[[Rosaceae]]'' ye.

{{Kêm}}

'''Kateter''' (bi [[grekî]]: ''καθíημι'' = xişkirin, şandin, têdebirin) yek ji alavên lêgerîn û operasyonên nevekirî yên di bijîşkiyê de tên bikaranîn e.

{{Taxobox
| name = Kundê şevê
| image = Strix aluco (Linnaeus, 1758).jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Kundê şevê 
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Balinde|Aves]]
| ordo = [[kund|Strigiformes]]
| familia = [[Famîleya kund û bûman|Strigidae]]
| genus = ''Strix''
| species = '''''S. aluco'''''
| binomial = ''Strix aluco''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|Linnaeus]], [[1758]]
| range_map = Strix aluco distribution map.png
| range_map_width = 250px
| subdivision_ranks =
| subdivision = 
}}

{{ev gotar|li ser parzemîna Aûstralya ye. Ji bo wateyên dinên "Aûstralya", li [[Aûstralya (cudakirin)]] binihêre.}}
{{Wergerîne|en}}
[[Parzemîn]]a '''Awistralya''' ({{Bi-la|Australia}}) di welata Awistralya û girava [[Tazmanya]] û [[Gîneya Nû]] de pêk tê. Li bakur digehe [[Hevêrka Ekvatorê]], li başûr digehe başûra [[Tazmanya]] 43° hevrasta başûr, li rojhelat di qincoka 153'ê rojhelat de heta qincoka 113'ê rojhaletê ye. Bi 8.500.000 km² aqarê  Awistralya nêzik qasa [[Ewropa]] mezin e.  

'''Mezrone''', celebekî tirî ye, li Merdîne gelekî çê dibe. [[Dims]]a ku ji tiriyê mezrone çê dibe gelekî xweş e. 

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Çav lê gerandin}}
'''Rexneya wêjeyî''' navê xebat, nirxandin û şirovekirina [[wêje]]yê ye. Rexneya wêjeyî ya modern bi gelemperî ji aliyê teoriya wêjeyê ve tê salix dan ku gotûbêja felsefî ya method û armancên teoriya wêjeyê ye. Her çi qas ev herdu çalakî têkildariyeke nêz li bal hevdu hebin jî, [[rexnegir]]ê wêjeyê her gav ne teorisyen in û heta niha jî hertim teorisyen nebûne.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Frickingen''' şaredariyeke navçeya [[Bodenseekreis]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Gemünden am Main''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Main-Spessart]]ê li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}
Di [[fîzîk]]ê da, '''pêldirêjahî''' dûrahiya navbera wan yekînên [[pêl (fîzîk)|pêleka]] ber bi belavbûnê ye di [[frekans]]eka diyarkirî da. Di piraniya nivîsînan da, pêldirêjahî bi [[tîp]]a [[Yewnanî]] [[lambda]]yê (λ) dihêt nîşadan. Mînakê pêlan [[ruhnahî (fîzîk)|ruhnahî]], pêlên avê û pêlên [[deng]]î ne.

{{Bêçavkanî}}

Têkiliya di navbera [[Xweza|xweza û civakê]] de yek ji [[Mijarên Mîqro|mijarên]] sereke ye, Ilmê Civakî li ser zêde disekine. Tevî ku bandora hawîrdorê ya li ser [[Civaknasî|civakê]] eşkere ye jî wek mijar hê nû dikeve ber destê felsefê û lêkolînên [[Zanistên civakî|zanistî]]. Piştî ku [[Sîstema serokatiyê|sîstema]] civakî bandora wê ya di asta felaketê de li ser hawîrdorê derket holê, bal kişiya ser vê mijarê. Dema li ser çavkaniya pirsgirêkê were rawestîn, wê sîstema civakî ya serdest ku bi awayekî xeter ketiye dijberê xwezayê, wê derkeve pêşiya me. Mirov [[Cendirme|çendîn]] li hemberî xwezaya hawîrdora xwe xerîb ketiye û biyanî bûye, nakokiyên wî yên civakî û şer zêde bûne. Ev di çavkaniya nakokiyên hundurîn ên civakê de ku bi hezarê salan dewam kirine, eşkere xuya dike û ji aliyê zanistî ve jî ev yek her roja diçe zelal dibe. Di roja me ya îro de sir û şîfreya serdestiya li ser xwezayê ew e ku hemû çavkaniya zevt bike û bêeman bimije. Behsa hovîtiyên xwezayê têne kirin, ji sedî sed rast nînin. Însanê li dijî cins û cûreyê xwe hov bûye, li dijî xwezayê jî bi awayekî xeter hov bûye, ev yek jî bi pirsgirêkên hawîrdorê eşkere li ber çavan e. Ti cins û cureyî bi qasî mirov heywan û nebat tine nekirine. Eger mirov bi vî awayî û lezê karê [[Tilek|tinekirinê]] dewam bike, li dawiyê wê mirovekî bûye dînazor û nifşê wî diqede bimîne. Eger bi vî awayî mirov bi lez zêde bibin û teknolojiyê xirab û hilweşînkar bixebitîne û pêşî lê neyê girtin, di demek pir kin de wê jiyana mirov bigihîje qonaxekê ku êdî nemeşe. Tevî vê rastiyê, şerê di nava civakê de zêde dibin, awayên herî xeter ên rêveberiyên polîtîk, zêdebûna bêkariyê, dûrketina civakê ji nirxên moralê û mirovatiyeke robotwarî wê bibe dînazor. Heta qonaxên pêşketina civakê rast neyên destnîşankirin, wê şerên kevneşopî yên netew, çîn û medeniyetan, bi awayekî rast û teorîk neyên ravekirin û çareseriyê neyên dîtin. Eger sosyolojî bi qasî “dîn” jî nikaribe bersiva pirsgirêkên îro bide, divê hemû sazî û dezgehên zanistî bikevin lêpirsînê. Eger zanist ev çend pêş ketiye çima ev dînîtî û hovîtî? Tê zanîn, bîlanço û encamên xwînrij ên sedsala 20. eger em rûbirû bikin, qat bi qat ji tevahiya dîroka mirovatiyê zêdetir e. Lewra em dikarin bibêjin di avahiya zanistê de kêmanî û çewtiyên ciddî hene. Dibe ku çewtî di tespîtên zanistê de nebin, di bi karanîn û rêvebirina wê de be, lê ev jî zanyaran, zanistê û saziyên wê ji berpirsiyariyê xilas nake. Bêguman ev der hûrûkûr cihê guftû-gokirina vê mijarê nîne. Bi bîr û baweriya min, rewşa zanyar û saziyên heyî, hem ji aliyê exlaq û hem jî ji aliyê baweriyê ve, ji rew-şa rahîbên li bindestê melîkên destpêkê yên Misir û [[Mezopotamyaya Hexamenişî|Mezopotamyayê]] paşdetir e û bêberpirsiyarî ye. Olên li ser kevneşopiya Îbrahîmî û [[Pêxemberên ku navên wan di Quranê de derbas dibin|peyxemberên]] wan ên li dijî nifşên [[Fîrewn|Fîrewin]] û Nemrûdan serî rakirin, ji aliyê [[exlaq]] û [[Baweriyên batil ên kurdan (pirtûk)|baweriyê]] ve di pêşketina mirovatiyê de roleke bi kêr lîstin. Ev rol aliyê [[Erdnîgarî|erênî]] yê kevneşopiya rehîban e. Ilimdarên di bin fermana desthilatdariyê de timî amûrên qirkirinê didin desthilatdaran û herî dawî jî atom li nava serê mirov xistin. Eger welê be, di têkiliya zanist û desthilatdariyê de çewtiyeke xeternak heye. Em dikarin zanistê wek berhemekî herî hêja yê civakê bibînin, lê bi sedema ku ew çend rê li ber felaketan vekiriye, em nikarin rave û şîrove bikin. Lewra em nikarin saziyên zanistê û zanyaran bi vî awayî qebûl bikin û heta li wan biborin. Em heta vê nakokiya pêştir rave nekin, lêpirsîna me ya sosyolojî û hemû zanistên din jî tê fêmkirin. Em eger tespît nekin, ka sîstemê lîstika mezin di ku de lîst, çewtiya bingehîn di ku de da kirin û siberoj û bergiya mirovatiyê çawa xist pêvajoyeke nediyar, em çiqas teorî û pratîka [[Rizgarî, Pîranşar|rizgarî]], wekhevî û azadiyê bikin di encamê de emê dîsa bibin karkerekî sîstema civaka [[Serdeste|serdest]].

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}

'''Sema Yigit''' hunermendek Kurd ji bajarê Erzinganê ye. Ewî di navberî salan 1994-2000 endama koma muzîkê Koma Dengê Azadî bû. Yigit bi Koma Dengê Azadî albûmên "Welatê min/Roj wê bê" û "Hêvî" weşand û di van albûman de wek stranbêj (Keçikek bi çavên wek cîhan, Şêrînê nûgihayê, Zerî, Bêrîvan) xebitî.
{{Kontrola otorîteyê}}

'''Gede''', '''made''', '''aşik''', '''meîde''', '''mîde''' (bi îngilîzî ''stomach''), endama herisê ye. Dişibe kîsekî (tûrek) masûlkî di navbera soriçik û  rûviya zirav de. Gede di binê [[navpençik]]ê (diyafram), li aliyê çêpê, li jorê [[Kelênên laşê mirov|zikekelênê]] (abdomen) de cih digire<ref name="Modern Biology">Postlethwait, J. and Hopson, J. (2006).Modern biology. Orlando: Holt, Rinehart and Winston.</ref>.

'''Mezgefta Mezin a Xinûsê''' ([[tirkî]] '''Hınıs Ulu Camii''', mizgefta dîrokî a [[Xinûs]]ê ye ku di sala 1734an de ji aliyê Eladîn Beg ve hatiye çêkirin.

{{nîsan}}

{{bêçavkanî}}
{{jînedank
| wêne               = George bernard shaw.jpg
| sernavê_wêne       = Shaw di sala 1915an de
| cihê_jidayikbûnê   = [[Portobello, Dublin|Portobello]], [[Dublin]], [[Îrlenda]]
| cihê_mirinê        = {{Ill|Ayot Saint Lawrence|en|Ayot St Lawrence}}, [[Herfordshire]], [[Înglistan]]
}}

'''Fix und Fax''' ( Fix û Fax) xêzerçîrokek ji [[Komara Demokratîk a Almanyayê]]  ye. Di sala 1958an de, her du mîşkên ku ji hêla [[Jürgen Kieserer]] ve hatin hilberandin ji bo cara yekem di kovara mehane ya xêzeroman [[Atze ( kovar)|Atze]] de derket. Modela rola gengaz wêneçîrok e ku di salên 1930an de ji hêla  [[Fritz Koch-Gotha]] ve bi du mişk bi navê Fix û Fax wekî serlehengan ne. Lê di derbarê vê bandora ku tê zanîn de îtîrafek Jürgen Kieser tune.

{{jînedank}}

{{Agahîdank welat2
| navê rastî         = {{Navê rastî|fr|République Française |icon=no}}
| navê hevbeş        = Fransa
| konvansiyonel navê dirêj = Komara Fransî
| rewş               = 
| wêneyê ala         = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg
| sernav ala         = 
| wêneyê mertal      = Armoiries république française.svg
| sernav mertal      = 
| dirûşma netewî     = Liberté, Égalité, Fraternité
| dirûşma bi kurdî   = Azadî, Wekhevî, Biratî
| sirûda netewî      = ''[[La Marseillaise]]''<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;"></div>
| wêneyê nexşe       = Mapadefrancia.svg
| nexşe mezinî2      = 250px
| wêneyê nexşe2      = 
| nexşe sernav       = 
| nexşe sernav2      = 
| nexşe sernûçe      = {{Nexşe sernûçe |cih reng=şînê tarî}}
| nexşe sernûçe2     = 
| cîh                = 
| paytext            = [[Parîs]]
| jêrenot a          = 
| bajarê mezin       = paytext
| koordînat          = {{Koord|48|51|N|2|21|E|type:city}}
| bicîhbûna mezin    = 
| awayê bicîhbûna mezin = 
| zimanên fermî      = [[Zimanê fransî|Fransî]]
| zimanên naskirin   = [[Alsasî]], [[baskî]], [[bretonî]], [[ketelanî]], [[korsî]], [[flemanî]], [[frankoprovenzal]], [[oksîtanî]], zimanên din ên [[Oïl]]
| zimanên herêmî     = 
| awayê ziman        = 
| awayê ziman2       = 
| ziman              = 
| ziman2             = 
| zimanên bin        = 
| zimanên bin2       = 
| komên etnîkî       = 
| komên etnîkî sal   = 
| dîn                = 
| demonîm            = 
| awayê rêveberiyê   = [[Komar]]
| sernav rêber1      = Serokomar
| navê rêber1        = [[Emmanuel Macron]]
| sernav rêber2      = Serekwezîr
| navê rêber2        = [[Élisabeth Borne]]
| sernav rêber3      = 
| navê rêber3        = 
| sernav rêber4      = 
| navê rêber4        = 
| sernav rêber5      = 
| navê rêber5        = 
| pêşvebirî          = 
| meclîsa jorîn      = 
| meclîsa jêrîn      = 
| awayê serxwebûnê   = 
| nota serxwebûnê    = 
| bûyera avakirinê1  = 
| dema avakirinê1    = 
| bûyera avakirinê2  = 
| dema avakirinê2    = 
| bûyera avakirinê3  = 
| dema avakirinê3    = 
| bûyera avakirinê4  = 
| dema avakirinê4    = 
| bûyera avakirinê5  = 
| dema avakirinê5    = 
| bûyera avakirinê6  = 
| dema avakirinê6    = 
| bûyera avakirinê7  = 
| dema avakirinê7    = 
| rûerd etîket2      = 
| rûerd dane         = 
| rûerd dane2        = 
| rûerd              = 
| rûerd km2          = 672.051
| rûerd magnitude    = 
| rûerd rêz          = 41em
| rûerd jêrenot      = 
| av                 = 0,26
| gelhe texmînkirin  = 68.014.000
| gelhe texmînkirin sal = 2020
| gelhe texmînkirin rêz = 20em
| gelhe giştejimar   = 
| gelhe giştejimar sal = 
| gelhe giştejimar rêz = 
| gelhe tîrbûn km2   = 
| gelhe tîrbûn rêz   = 
| hejmara endaman    = 
| TBH PHK            = 
| TBH PHK sal        = 
| TBH PHK rêz        = 
| TBH PHK her kesekî = 
| TBH PHK her kesekî rêz = 
| TBH nomînal        = 
| TBH nomînal sal    = 
| TBH nomînal rêz    = 
| TBH nomînal her kesekî = 
| TBH nomînal her kesekî rêz = 
| Gini               = <!--tenê hejmar-->
| Gini sal           = 
| Gini guherandin    = <!--zêdebûn/kêmbûn/neguhertî-->
| Gini rêz           = 
| Gini çavk          = 
| PPM                = <!--tenê hejmar-->
| PPM sal            = 
| PPM guherandin     = <!--zêdebûn/kêmbûn/neguhertî-->
| PPM rêz            = 
| PPM çavk           = 
| dirav              = [[Euro]] ([[Nîşana Euro|€]])
| dirav kod          = EUR
| demjimêr           = 
| utc offset         = 
| demjimêr DST       = 
| utc offset DST     = 
| DST not            = 
| dijrabertî         = 
| celebê dîrokê      = 
| hatûçûn            = 
| koda înternetê     = [[.fr]]
| iso3166kod         = 
| koda telefonê      = [[Hejmarên telefona li Almanyayê|+33]]
| berdilê hîmander   = 
| wêne nexşe3        = 
| nexşe sernav3      = 
| jêrenot b          = 
}}
'''Fransa''' yan jî '''Komara Fransayê''', (bi [[Zimanê fransî|fransî]]; ''France'', bi fermî; ''République Française''), welatekî li [[Ewropaya Rojava]] ye ku axa wî li gelek deverên din ên cîhanê hene. Fransa navend û deverên derveyî yên li [[Amerîka (parzemîn)|Amerîka]] û [[Okyanûsa Atlantîk]], [[Okyanûsa Mezin]] û [[Okyanûsa Hindî]] jî vedigire ku yek ji mezintirîn deverên aborî yên veqetandiyên li cîhanê ye. Qada metropolê ji çemê [[Reyn]] heta [[Okyanûsa Atlantîk]] û ji [[Deryaya Navîn]] heta [[Kanala Înglîzî]] û [[Deryaya Bakur]] dirêj dibe ku erdên Fransayê li derve li [[Guyanaya Fransî]] li [[Amerîkaya Başûr]], [[Saint-Pierre û Miquelon|Saint Pierre û Miquelon]] li [[Bakurê Atlantîkê]], [[Hindistanên Rojavaya Fransî]] û gelek giravên li Okyanûsê û li [[Okyanûsa Hindî]] hene. Hijdeh herêmên Fransa yên entegre (pênc ji wan li derveyî welat in) li herêmek hevgirtî ya 643.801 km² erd vedigirin û li gorî daneyên çileya sala 2023an bi tevahî 68 milyon nifûsa Fransayê heye. Fransa komarek nîv-serokatî ya yekgirtî ye ku bajarê herî mezin ê welêt, navenda çandî û bazirganî ya sereke û paytexta welat bajarê [[Parîs]] e. Deverên din ên bajarî yên sereke [[Marsîlya]], [[Liyon]], [[Toulouse]], [[Lille]], [[Bordèu|Bordeaux]], [[Strasbourg]] û [[Nice]] e.

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Huckleberry Fînn çavhilkiriyên leheng''' romaneke henekbaz ya nivîskarê amerîkî Mark Twain e, ku di 4ê kanûna pêşîn a sala 1884an de li Londonê bi sernavê "''The Adventures of Huckleberry Finn''" û di sibata sala pêş de li New Yorkê bi sernavê " ''Adventures of Huckleberry Finn''" hat weşandin.

{{gotara bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''Cax''' (an '''jax''') pincareke ku li herêma serhedê bi taybetîli [[Gimgim]]ê, [[Milazgir]]ê,[[Agirî]] yê û [[Mûş]]ê di destpêka biharêde tê xwarin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{xwarin-şitil}}
[[Kategorî:Xwarin]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Stolpe auf Usedom
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Stolpe auf Usedom''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Taxobox
| name = Fistix
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| image = Fistiqa_Kurdistane.jpg
| image_caption = Dara fistixê û fistixê lûtik
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Dicotyledon|Magnoliopsida]]
| ordo = [[Sapindales]]
| familia = [[Anacardiaceae]]
| genus = ''[[Pistacia]]''
| species = '''''P. vera'''''
| binomial = ''Pistacia vera''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| origin = [[Iran]]}}

{{gotara bêçavkanî}}

{{Taxobox
| name = Giya 
| image = Grass dsc08672-nevit.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Giya (''Poaceae'')
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Liliopsida]]
| ordo = [[Poales]]
| familia = '''Poaceae'''
| familia_authority = ([[Robert Brown|R. Br.]]) [[John Hendley Barnhart|Barnhart]]
| subdivision_ranks = Binefamîleyên giya
| subdivision = 
Heft binefamîleyên giya hene:<br />
Binefamîleya [[Arundinoideae]]<br />
Binefamîleya [[Bambusoideae]]<br />
Binefamîleya [[Centothecoideae]]<br />
Binefamîleya [[Chloridoideae]]<br />
Binefamîleya [[Panicoideae]]<br />
Binefamîleya [[Pooideae]]<br />
Binefamîleya [[Stipoideae]]<br />
}}
'''Giya''' cure [[çêre]]yek e ji famîleya ''Poaceae''. Çêreya çinandî jî ye ku wekî alif tê bikaranîn. Carina peyva "giya" tê wateya "hêşinahî" û kesên ku goştî naxwin jê re dibêjin [[giyaxur]] (vejetaryen).

'''Erot''' ji pexva [[grekî]] ya [[Eros]] tê û di [[arkeolojî]]yê de bo avahî û xemlandinên erotîk tê bikaranîn.

{{hezîran}}

{{Adar}}

{{Agahîdank hunermend
| paşbingeh        = solo
| nav              = Heval Îbrahîm
| pênasê_pêşîn     = 
| navê_rastî       = 
| zimanê_navê_rastî = 
| pênasê_paşîn     = 
| wêne             = 
| bergeh           = 
| mezinahiya_wêne  = 
| sernavê_wêne     = 
| navê_jidayikbûnê = 
| bernav           = 
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|10|9|1980|temen=erê}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Mûsil]]
| jêder            = 
| roja_mirinê      = 
| cihê_mirinê      = 
| netewe           = [[Kurd]]
| cureyê_muzîkê    = [[Pop]]
| pîşe             = [[hunermend|hûnermend]] , [[strannivîs]]
| amûr             = 
| salên_çalak      = 2004–niha
| şirketa_muzîkê   = 
| çalakiyên_têkildar = 
| malper           = 
| endamên_niha     = 
| endamên_berê     = 
| modul            = 
| modul2           = 
| modul3           = 
}}
'''Heval Îbrahîm''', ({{Jidayikbûn|10|9|1980|j=1}} li [[Mûsil]]ê) hûnermend û strannivîsekî kurd e ku cûreya muzîkên pop û muzîka slow a bi kurdî dibêje. <ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurtler.net/haval-ibrahim-kimdir-nerelidir-hayati/ |sernav=Haval İbrahim Kimdir? Nerelidir,Hayatı » Kürtler.net |tarîx=2021-10-31 |malper=Kürtler.net |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-11-08 |tarîxa-arşîvê=2021-10-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211031220312/https://www.kurtler.net/haval-ibrahim-kimdir-nerelidir-hayati/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>

'''Çerkezê Reş''' ( jdb. [[1955]] ; m. [[21'ê adarê]] [[2008]]) [[rewşenbîr]], [[helbestvan]] û [[nivîskar]]ekî kurd bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = Pforzen
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
| awayê binebeş2     = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
| navê binebeş2      = [[Bavyera]]
| awayê binebeş3     = [[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
| navê binebeş3      = [[Swabya (Bavyera)]]
| awayê binebeş4     = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
| navê binebeş4      = [[Ostallgäu]]
}}
'''Pforzen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}
'''Demokrasiya nûnerî''' li welatên demokratîk mafê mirovatîyê serdestî birastî bi lêgerîna nûnerên hatine hilbijartin sepan e. Nûnerên ku ji aliyê gel di demokrasîya nûnertîya ku parlamenê de bi wateya giştî, an jî bi navê parlamenê pêşwazî û biryarê bigire, yên li ser navê gelê hilbijartin e.

{{Agahîdank gund
| nav                = Eros
| navê_din           = Erûs
| navê_fermî         = Yolüstü
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Erosî]], xelkê Erosê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Eros''', '''Erûs''' ({{1928|عروس, "Arousse" (Erûs)}}, {{1946|Aros}}, {{bi-tr|Yolüstü}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

'''Hejeka peyhate '''an jî '''paşlerze, '''hejeka ku piştî [[Erdhej|hejek]]<nowiki/>a asas pêk tê ye. Hejekên peyhate, li cihê ku hejeka asas diqewime,li wê derê çê dibe.Mezinayiya wê kêm e.Lê belê avahiyên ku piştî hejeka asas zerar dibînin, bi vê paşlerzeyê van avahiyan karin bipelişin.Ji ber vê yekê paşlerze mijareke girîng e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Erdhej]]
[[Kategorî:Sîsmolojî]]

{{Agahîdank partiya siyasî|avaker=Seyda Mele Ebdullah|damezrandin=1994|îdeolojî=* Îslamîtî-Kurdayetî|neteweyî=[[Kurd]]|herêmî=|dewlet=[[Tirkiye]]|endam=}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Neetzow-Liepen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Neetzow-Liepen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{bi zazakî|Mihemed Elî Şakir (zazakî)}}
{{yekkirina dîrokê|Mihemed Elî Şakir (kurmancî)}}
'''Mihemed Elî Şakir''' hunermendekî kurd e ku di sala 1946an de li [[Dirbêsî, Hesîçe|Dirbêsiyê]] ([[Rojavaya Kurdistanê]], [[Sûrî|Sûriyê]]) hatiye dinê.
Hunermend Mihemed Elî Şakir, di sala 1946an de li navçeya Dirbêsiyê ya parêzgeha Hesekê ya Sûriyê (beşa kurdî ya girêdayî dewleta Sûriyê) ji dê û bavên ku ji neteweperweriya xwe ya kurdî hez dikin, hatiye dinê.
Bapîrê wî ji aliyê bavê xwe ve mirovekî dîndar û muezzinê mizgeftê bû, bi dengekî awaz û mezinbûna wan bi perwerdeyeke dînî bû. Bavê wî yê ezîz jî bi muzîkê re têkildar bû û li tenbûrê dixist. Dibêjin ku bavê wî bandoreke mezin li ser heza wî ya muzîkê kiriye û bi saya xwendina dînî ya bapîrê xwe hunermend jêhatîtir bûye. Mihemed Elî Şakir, jiber kirin û xwendina Quranê bi dengê xwe yê xweş di rojên dînî de û li dibistanê digot.

'''Keyîtiya serberdayî''' cureyekê [[Keyîtî|keyaniyê]] ko têda [[key]] anko [[şah]] bi awayekê azadane û serberdayî bê berengarbûna çi [[qanûn]] an hêzeka berbendker dikarit bi awayekê bi tevavî kesane biryarê li ser erd û xelkê [[welat]] anko keyaniya xwe bidit.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Siyaset]]
[[Kategorî:Monarşî]]
[[Kategorî:Teoriyên siyasetê]]

'''Qirîs''' xwarinek e ku li [[Culemêrg]]ê tê çêkirin. [[Mewîj]], [[kakilê gûzan]], goştê hestî, [[kiftik]] bi hev re tên kelandin û serwîs tê kirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{xwarin-şitil}}
[[Kategorî:Xwarin]]

{{gotara bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''Rojakurd.de''', Malpereke Kurdan e ku bi giranî bi zimanê elmanî tê bikaranîn. Her wiha beşeke kurdî jî tê de cih digire. Mijarên ku li malperê her roj tên nîqaşkirin jî gelek caran li ser siyasî, çand, huner û dîroka kurdan in. 

{{Agahîdank mirov
| nav                = Subcomandante Marcos
| navê_din           = {{plainlist|
* ''Subcomandante Insurgente Galeano'', 
* ''Delegado Cero'' (Delegate Zero)}}
| roja_jidayikbûnê   = 
| cihê_jidayikbûnê   = 
| roja_mirinê        = 
| cihê_mirinê        = 
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = Subcomandante Marcos, boriyekî cixareyê li ser hespekî li [[Çîpas]], [[Meksîk]]ê di sala 1996'an de dikişînê.
| netewe             = 
| hevwelatî          = 
| perwerde           = [[Instituto Cultural Tampico]]
| pîşe               = Berdevk, nivîskar
| salên_çalak        = 
| rêxistin           = [[Artêşa Rizgariya Neteweyî ya Zapatîst]]
| sernav             = Subcommander
| dewr               = 1994 - 2014
| malper             = {{URL|http://www.ezln.org.mx/}}
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Öllingen''' şaredariyeke navçeya [[Alb-Donau-Kreis]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Kesnezan
| navê_din           = Komelgeha Kesnezan
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = 
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 12.200
| sala_nifûsê        = 1977
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = {{Koord|35|55|28|N|43|53|36|E|display=inline, title}}
}}
'''Kesnezan''' (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: ''Kasnazan''), [[komelgeh]]eke [[Hewlêr]]ê ([[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1977an de hatiye avakirin. Di sala 1977an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 12.200 kesan<ref>Gareth R.V. Stensfield (2003). Iraqi Kurdistan: Political development and emergent democracy. RoutledgeCurzon, London.</ref>.

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Osman bin Efan
 | navê_rastî       = عثمان بن عفان
 | zimanê_navê_rastî= ar
 | bernav          = Naşîr-ûl Quran
 | wêne             =Rashidun Caliph Uthman ibn Affan - عثمان بن عفان ثالث الخلفاء الراشدين.svg
 | roja_jidayikbûnê = 576
 | cihê_jidayikbûnê = [[Mekke]]
{{Ala|Erebistana Siyûdî}}
 | roja_mirinê      = 17 hezîran 656 (80 Salî)
 | cihê_mirinê      = Erebîstana Siyûdî
 | hevwelatî = [[Dewleta Îslam]] (Împaratoriya Îslamê)
 | dîn               = [[Îslam]]
 | hevjîn           = Rukiya bintî Muhemmed
 | netewe         = [[Ereb]]
 | bav     = Efan
 | meqam             = Xelîfeyê Îslamê yê 3'yan
 | dewr              = Serdema 644-656
}}
{{Wergerîne|ar|bijartî=1|beş=1}}
'''Osman bin Efan''' an jî '''Osman kurê Efan''' (576 – [[17'ê pûşpera]] 656) yek ji xelîfeyên ayîna misilmanan e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| welat=
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wildau
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Dahme-Spreewald]]
}}
'''Wildau''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Dahme-Spreewald]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

Pêşek bi kurdî tê wateya [[bireser]]a ku tiştekî nîşanî mirov dide. Mînak: Garson pêşeka xwarinan dide destê mirov ku mirov li lîsteya xwarinan binihêre û xwarineke li gor dilê xwe bixwaze.

{{Taxobox
| name = Genim
| image = Vehnäpelto 6.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Liliopsida]]
| ordo = [[Poales]]
| familia = [[Poaceae]]
| subfamilia = [[Pooideae]]
| tribus = [[Triticeae]]
| genus = ''[[Triticum]]''
| species = '''''T. aestivum'''''
| binomial = ''Triticum aestivum''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]]
}}

{{Agahîdank mirov
| çînaser            =
| bilêvkirin         = 
| wêne               = Agit.jpg
| sernavê_wêne       = Mahsum Korkmaz (Egîd)
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|1956}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Amed]], [[Farqîn]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|28|3|1986}}
| cihê_mirinê        = [[Şirnex]], Çiyayê gabar
| hevwelatî          = [[Tirkiye]]
| pîşe               = Fermandarê (HRK) [[PKK]]ê 
| salên_çalak        = 1976–1986
| perwerde           = 
| destûrname         =
| esil               = [[Kurd]]
| şanenav            = 
| nav                = 
| navê_rastî         = Mahsum korkmaz 
| sernav             =
| zimanê_navê_rastî  = 
| mezinahiya_wêne    = 
| navê_jidayikbûnê   = 
| imadkirin          = 
| roja_windabûnê     = 
| cihê_windabûnê     = 
| rewşa_windabûnê    = 
| sedema_mirinê      = 
| vedîtina_bedenê    = 
| cihê_goristanê     = 
| abîde              = 
| navê_din           = 
| rêxistin           = 
| bejn               = 
| televîzyon         = 
| partî              = 
| tevger             = 
| dîn                = 
| mezheb             = 
| gilîname           = 
| ceza               = 
| rewşa_cezayê       = 
| hevjîn             = 
| partner            = 
| zarok              = 
| dê_û_bav           = 
| xizm               = 
| xelat              =  
| mezinahiya_şanenavê = 
| sernavê_şanenavê   = 
| malper             = 
| cisn               = 
| cihê aramiyê       = 
| karder             = 
| ajans              = 
| embed              = 
| sedema_navdarbûnê  = 
| xebat              = 
| xebatên_navdar     = 
| stîl               = 
| serdem             = 
| dewr               = 
| sermiyana_net      = 
| berê               = 
| paşê               = 
| koordînatên_cihê_goristanê = 
| koordînatên_cihê_aramiyê = 
| pênasê_pêşîn       = 
| pênasê_paşîn       = 
| meqam              = 
| dijber             = 
| endamên_desteyê    = 
| dê                 = 
| bav                = 
| malbat             = 
| jêrenot            = 
| awayê_ser          = 
| bandorbar          = 
| bandorker          = 
| rewşa_hiqûqî       = 
}}
'''Mahsum Korkmaz''' (bernavk '''Egîd''') (z. [[1956]] li [[Farqîn]]ê − m. [[28'ê adarê]] [[1986]] li çiyayê [[Gabar]]ê, [[Şirnex (parêzgeh)|Şirnex]]), endamê Komîteya Navendî yê [[Partiya Karkerên Kurdistanê|PKK]]'ê û fermandarê yekemîn ê [[Hêzên Rizgariya Kurdistanê|HRK]]ê bû.

'''Office International Nansen pour les Réfugiés''', ''bi [[kurdî]]: Bûroya Navneteweyî ya Nansen bo penaberiyê'', saziyeke ji bo parastin û bipêşdebirina mafên [[penaber]]an bû û êdî nîne. Sazî ji aliyê [[Fridtjof Nansen]] ê kesekî Norwegî bû ve hatiye damezrandin. Ji ber wê bi paşnava Nansen hatiye binavkirin.

{{Taxobox
| name          = Kûçik, se, seg, kutik
| fossil_range  = {{Geological range|0.033|0}}<small>[[Pleistocene]]&nbsp;– [[Recent]]</small>
| status        = Kedî
| image         = Coat types 3.jpg
| image_width   = 
| image_caption = 
| regnum        = [[Animal]]ia
| phylum        = [[Chordata]]
| classis       = [[Mammal]]ia
| ordo          = [[Carnivora]]
| familia       = [[Canidae]]
| genus         = ''[[Canis]]''
| species       = ''[[Gur|C. lupus]]''
| subspecies    = '''''C. l. familiaris'''''<ref name = "MSW3 Canis lupus familiaris">{{Jêder-malper |url=http://www.bucknell.edu/MSW3/browse.asp?id=14000752 |sernav=Mammal Species of the World – Browse: Canis lupus familiaris |weşanger=Bucknell.edu |sal=2005 |tarîxa-gihiştinê=12 adar 2012 |tarîxa-arşîvê=23 kanûna pêşîn 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121223024510/http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14000752 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
| trinomial     = ''Canis lupus familiaris''<ref>"MSW3 Lupus"</ref>
| synonyms      =
{{Collapsible list|bullets = true
 |title=<small>Species synonymy</small>
 |''aegyptius'' Linnaeus, 1758
 |''alco'' C. E. H. Smith, 1839
 |''americanus'' Gmelin, 1792
 |''anglicus'' Gmelin, 1792
 |''antarcticus'' Gmelin, 1792
 |''aprinus'' Gmelin, 1792
 |''aquaticus'' Linnaeus, 1758
 |''aquatilis'' Gmelin, 1792
 |''avicularis'' Gmelin, 1792
 |''borealis'' C. E. H. Smith, 1839
 |''brevipilis'' Gmelin, 1792
 |''cursorius'' Gmelin, 1792
 |''domesticus'' Linnaeus, 1758
 |''extrarius'' Gmelin, 1792
 |''ferus'' C. E. H. Smith, 1839
 |''fricator'' Gmelin, 1792
 |''fricatrix'' Linnaeus, 1758
 |''fuillus'' Gmelin, 1792
 |''gallicus'' Gmelin, 1792
 |''glaucus'' C. E. H. Smith, 1839
 |''graius'' Linnaeus, 1758
 |''grajus'' Gmelin, 1792
 |''hagenbecki'' Krumbiegel, 1950
 |''haitensis'' C. E. H. Smith, 1839
 |''hibernicus'' Gmelin, 1792
 |''hirsutus'' Gmelin, 1792
 |''hybridus'' Gmelin, 1792
 |''islandicus'' Gmelin, 1792
 |''italicus'' Gmelin, 1792
 |''laniarius'' Gmelin, 1792
 |''leoninus'' Gmelin, 1792
 |''leporarius'' C. E. H. Smith, 1839
 |''major'' Gmelin, 1792
 |''mastinus'' Linnaeus, 1758
 |''melitacus'' Gmelin, 1792
 |''melitaeus'' Linnaeus, 1758
 |''minor'' Gmelin, 1792
 |''molossus'' Gmelin, 1792
 |''mustelinus'' Linnaeus, 1758
 |''obesus'' Gmelin, 1792
 |''orientalis'' Gmelin, 1792
 |''pacificus'' C. E. H. Smith, 1839
 |''plancus'' Gmelin, 1792
 |''pomeranus'' Gmelin, 1792
 |''sagaces'' C. E. H. Smith, 1839
 |''sanguinarius'' C. E. H. Smith, 1839
 |''sagax'' Linnaeus, 1758
 |''scoticus'' Gmelin, 1792
 |''sibiricus'' Gmelin, 1792
 |''suillus'' C. E. H. Smith, 1839
 |''terraenovae'' C. E. H. Smith, 1839
 |''terrarius'' C. E. H. Smith, 1839
 |''turcicus'' Gmelin, 1792
 |''urcani'' C. E. H. Smith, 1839
 |''variegatus'' Gmelin, 1792
 |''venaticus'' Gmelin, 1792
 |''vertegus'' Gmelin, 1792
}}
}}{{Wergerîne|pt|bijartî=1|ziman2=tr|ziman3=ml}}
'''Kûçik''', '''se''', '''seg''', '''sipek''' an '''kutik''' (bi [[latînî]]: ''Canis lupus familiaris''), binecureyekî kedîkirî ye ji [[gur]]an e. Gelek cureyên cuda hene. Ji kûçikên [[şivan]]an re dibêjin [[sepandî]]. Ji kûçikên mê re dibêjin [[dêl]] û ji çêlikên wan re jî [[cewrik]] tê gotin.
== Şayes ==
, [[Kurdistan]]ê]]

{{Bêçavkanî}}
{{Kêm}}

{{kanûna paşîn}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}

{{Agahîdank partiya siyasî
| nav               = Partiya Gel a Komarî
| navê rastî        = Cumhuriyet Halk Partisi
| navê rastî ziman  = tr
| logo              = 
| kodareng          = #ED1822
| kurte             = CHP
| serok             = [[Özgür Özel]]
| sekreterê giştî   = [[Neslihan Hancıoğlu]]
| serokê axaftinê   = [[Faik Öztrak]]
| avaker            = [[Mustafa Kemal Atatürk]]
| damezrandin       = {{Destpêka dem|1923|09|09}} (Damezrandina ewil)
{{Destpêka dem|1992|09|09}} (Damezrandina 2yemîn)
| qedexekirin       = {{Dawiya dem|1981|10|16}} (heta damezrandina 2yemîn)
| beralîker         = 
| derizandin        = 
| pêşrew            = 
| beralîkirin       = 
| domdar            = 
| sergeh            = [[Çankaya]], [[Enqerê]]
| rojname           = 
| sazandina ramanê  = 
| baskê xwendekaran = 
| baskê ciwanan     = [https://www.chpgenclikkollari.org.tr/ Baskên Ciwanan ya CHPê]
| baskê jinan       = [https://chpkadin.chp.org.tr/ Baskên Jinan ya CHPê]
| sernav bask1      = 
| bask1             = 
| sernav bask2      = 
| bask2             = 
| sernav bask3      = 
| bask3             = 
| sernav bask4      = 
| bask4             = 
| salê endamê       = 2022
| endam             = 1.330.611
| îdeolojî          = 
*[[Kemalîzm]]
*[[Sosyalîzma demokratîk|Sosyal Demokrasî]]
| helwest           = [[Çepê Navendî]]
| dîn               = 
| neteweyî          = [[Tifaqê Miletê]]
| herêmî            = 
| ewropayî          = [[Partiya Sosyalîst a Ewropayê]]
| parzemînî         = 
| navneteweyî       = [[Enternasyonalê Sosyalîst]]
| civîna ewropayê   = 
| sernav alîgir1    = 
| alîgir1           = 
| reng              = {{Reng box|#ED1822}} Sor
| dirûşm            =  "Ji bo hemû kesan CHP!"
| sirûd             = 
| cihê têkoşînê     = 
| sernav vala1      = 
| vala1             = 
| sernav vala2      = 
| vala2             = 
| sernav vala3      = 
| vala3             = 
| sernav vala4      = 
| vala4             = 
| sernav rûniştek1  = [[Parlamentoya Tirkiyê|Parlamen]]
| rûniştek1         = {{Composition bar|135|600|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek2  = Şaredariyan Bajarê mezin
| rûniştek2         = {{Composition bar|11|30|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek3  = Şaredariyan Parêzgeh
| rûniştek3         = {{Composition bar|10|51|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek4  = Şaredariyan Navçeyê
| rûniştek4         = {{Composition bar|177|922|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek5  = Şaredariyan Şar
| rûniştek5         = {{Composition bar|50|387|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek6  = Endamên Meclîsa Şaredariya Bajarê Mezin
| rûniştek6         = {{Composition bar|662|2591|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek7  = Endamên Meclîsa Parêzgeh ya Giştî
| rûniştek7         = {{Composition bar|182|1251|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek8  = Endamên Meclîsa Şaredarî
| rûniştek8         = {{Composition bar|4638|20498|hex=#ED1822}}
| ala               = 
| malper            = [https://www.chp.org.tr/ Cumhuriyet Halk Partisi (Tirkî)]
| dewlet            = 
| welat             = {{TUR}}
}}
'''Partiya Gel a Komarî''' yan jî bi kurtasî '''CHP''' (bi tirkî: ''Cumhuriyet Halk Partisi''), partiyeke siyasî ye ku di 9ê îlona sala 1923an de di bin serokatiya [[Mustafa Kemal Atatürk]] de hatiye damezrandin û li Tirkiyê xebatên siyasî dimeşîne. CHP yekem partî ya Komara Tirk e bi despêka damezrandina Komara Tirkiyeyê re hatiye demazirandin. Li gorî rêziknameya partiyê, kurteya partiyê ya fermî "CHP" ye û sembola partiyê şeş tîr e. CHP di roja îro de bi 134 parlamenteran li Meclîsa Tirkiyeyê de mixalefeta sereke ya Tirkiyê temsîl dike.

'''Sosyalîzm''' qadeka berfirh ji bîrûbawer û bizavên siyasî vedigirit ko alîgirî ya dozeneka [[aboriya civakî|aborî-civakî]] dikin ko [[milkînî]] û dabeşkirina zengîniyê di bin desthilata [[civak]]ê da ye. Wekî [[dozena aborî|dozeneka aborî]], sosyalîzm girêdayî xwedîtiya [[tevane]] an [[dewlet]]î ya [[alavên berhemanînê]] ye. Ev xwedîtî dibit ko bi awayekê rastûrast (mîna [[Civatên Karkeran]]) an jî bi awayekê nerastûrast (mîna dewletê) bit.

| endam            = 
}}

'''Silaxur''' herêmeke li Başurê kurdistanê ye. bajarên mezine yên vî herêmê [[Malayîr]], [[Nahavend]], [[Borujird]] in. 

'''.cu''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Kûba]] ye. ([[ccTLD]])

{{Gotara salê}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Betzigau
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oberallgäu]]
}}
'''Betzigau''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oberallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Pastorîzasyon''', di endustriya xwarinê de, ji bo pakkirina ji [[Endamwer|organîzmayan]], mêtodeke germkirinê ye. Cara ewil di salên 60'an de ji aliyê zanyara frensî [[Louis Pasteur]] ve hatiye dîtin û bi navê wî hatiye nasîn. Di bingeha vê mêtodê de [[mîkroorganîzma]]ya bi alîkariya germahiyê wêran kirin heye. Madeyên ku tê de [[enzîm]] û [[bakterî]] hene, mirovê têr dikin, bi germahiyek ji 60&nbsp;°C'ê heta 100&nbsp;°C'yê tên kuştin an jî bêtesîrkirin.

'''Direfşa atomê''' kurteya Nn atomê ye.

{{Agahîdank gund
| nav                = Qerekilîse
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Dikili
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Qerekilîsê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Qerekilîse''', anku '''Dêra Reş'''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} ({{1928|قره‌ كلیسه‌ , "Karakilissa" (Qerekilîse)}}, {{1946|Karakilise}}, {{bi-tr|Dikili}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Durlangen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Durlangen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostalbkreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Amt Schönberger Land
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Nordwestmecklenburg]]
}}
'''Amt Schönberger Land''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Mutlangen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Mutlangen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostalbkreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Anîma''' cara yekemîn ji aliyê [[Carl Gustav Jung]] di psîkologiya analîtîk de hatiye bikaranîn. Ji bo mêran tê bikaranîn, ango [[arketîp]]ên jinî di mêran de.

'''Peymana Seedabadê''' an jî '''Pakta Seedabadê''', pakta ku li rojhilat weke peymaneke ku piştî muhrkirina [[Peymana Lozanê]] de hatiye bestandin. Bi taybetî, di vê paktê de li ser pirsgirêka sînoran hate sekinin. [[Tirkiye]], [[Îran]], [[Îraq]] û [[Sûrî]] hatibû muhrkirin. Welatên din yên herêmê jî, tê gotin ku tevlê bûne. Lê bi teybetî van welatan qatkirina Kurdistanê di paktê de kiriye mijar û li ser sekinî ne. Berî paktê jî û piştî paktê jî serhildanên kurdan berdewam kirine. 

'''Siyehçal''' yan jî '''Çala Reş''' bi Înglîzî "Black hole" Objêkteka Astronomî ye, ku di derdor û Navenda wê çi Tişt nikare xwe ragire yan jî jê xelas bibe!
Her çend Wateya Navê Siyehçal Çal yan jî Bîra-Reş e, lê ew bi xwe ne Çale, belkû Zêdemayê Stêrên mirî ye!
Her Stêrek wê rojekê bimire û ev yêk bi Teqînekê pir bi hêz çêdibe, lê pêwist nake em bitirsin, ji ber ku Teqîna Pergala Rojê di 5,5-Milliard Salan de çêdibe! 
Siyehçal ji Stêrên gelek mezin çêbûye, kû piştî teqîn yan jî mirina van Stêran Ew ew qas tên prêss kirin kû êdî ew zêde nayên givişandin û ew keps dibin.
Hêza Rakêş (bi Înglîzî Gravitation) a Sîyehçalan ew qas xorte kû heta Ronahî jî nikare xwe jê xelas bike û têda wenda dibe, ji ber wê jî Navê wan Siyehçal e.
Sîyehçal ne tene Ronahî belkû her tişt û her Matêrîyek kû nêzî wê bibe bi alîyê xwe dikêşe û nav xwe wenda dike û Hêza wê ew qas xorte, kû dikare Stêran bi saxî bixwe!
Lê pêwist nake em ji Siyehçalan bitirsin, ji ber ku di nêzê [[Dinya (gerstêrk)|Erd]] û [[Pergala Rojê|Pergala Roja]] me de Sîyehçal tune ne!

'''Mezosoprano''' (bi [[îtalî]]: ''mezzosoprano'') dengê jinan ê di navbera [[soprano]] û [[kontralto]]yê de ye.
{{Cureyên dengan}}
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Muzîk]]

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Off''' albûma çardem a hunermendê [[kurd]] [[Ciwan Haco]] ye. Di 24ê adara [[2006]]an de li [[Ewropa|Ewropayê]], [[Tirkî|Tirkiyê]] û [[Kurdistana Bakur]] hate derxistin. Di vê albûmê de 13 stran hene. Piranî ji van stranan bi zaravaya [[kurmancî]] tên gotin û yek ji wan ('Dipirsin') bi zaravaya [[soranî]] jî tê gotin. Di strana [[Li hêviya te]] de jî, jinikek parçeke kurt a vê stranê bi [[fransî]] dibêje.

{{Taxobox
| name = ''Pirpîrîn''
| image = P_villosa.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = ''Portulaca villosa'' Cham.
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Caryophyllales]]
| familia = [[Portulacaceae]]
| genus = '''''Portulaca''''' [[Carolus Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = [[Species]]
| subdivision = about 40-100, see text
}}
'''Pirpîrîn''' jî ji yekfamîleyê [[pirpar]]ê ye. pelçên xwe ji pelçên pirparê ziravtir in. kulîlkên xwe bi giştî yên mihorik in. ew ji bo kûlîlkên ewê tên çandin nê xwarin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kulîlk]]

{{Agahîdanka giştî
| wêne = File:Clove apple on book shelf.jpg
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Imsbach
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Donnersbergkreis]]
}}
'''Imsbach''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Donnersbergkreis]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Komstêrka Dewlikê''' anko Aquariusê, [[komstêrk]]eka [[çerxa bircan]] e ko dikeve navbera [[komstêrka Gîsikî]] û [[komstêrka masîyan]]. Peyva dewlika kurdî jî mîna Aquariusa [[yewnan]]î ji navê amanê avkêşanê hatîye. Ev komstêrk yek ji kevintirîn komstêrkan e ko di çerxa bircan da hatîye niyasîn. Ew yek bû ji lîsteya 48 komstêrkên [[Betlemyûs]]ê (Ptolemy) [[stêrnasî|stêrnasê]] yewnanî di sedsala duyê da. Ew niha jî yek ji 88 komstêrkên nûdem anko yên dema me ye. Ew di herêmeka çerxa bircan da ye ko bi rengekê edetî jê ra dibêjin "derya", ji ber ko tijî ye ji komstêrkên ko bi awayekî an yê dî girêdayî avê ne, wekî [[komstêrka nehengî]] anko Cetus, komstêrka masîyan, û [[komstêrka rûbarî]].

, [[Engels]] û [[Lenîn]] ]]
'''Marksîst-lenînîst''' Ji [[partî]], [[dewlet]] an jî [[rêxistin]]ên ku di rêxistinbûn, [[tekoşîn]], [[tevger]], [[taktîk]] û [[stratejî|stratejiya]] xwe de [[birdozî|birdoziya]] [[Karl Marks]] û [[Lenîn]] bikartînin re tê gotin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Îdeolojî]]
[[Kategorî:Komûnîzm]]

'''Vejetaryanîtî''' parêz û şêwaza jiyanê ya ku dev ji xwarinên ku ji ajalên kuştî tên digire dike. Ev goşt, masî (ajalên avî yên din jî tê de), û her weha hilberên ku ji wan têne çêkirin in. Bi tevlêkirina xwarinên ku ji ajalên zindî wekî [[hêk]], [[şîr]] û [[hingiv]] hatine girtin, gelek bin-formên gihaştîparêziyê têne veqetandin. Di [[veganîzm]]ê de, ji hemî xwarin û kelûmêlên xwerû yên bi koka ajalan têne dûr xistin. Kesên ku [[goşt]] naxwin, '''vejeteryan''' in.
]]

'''Zibêtê Qîrka''', '''Zibêtê [[Redkî]]''' bi navê xwe yê fermî '''Zübet Kılıçaslan'''. Xelqê Agiriyê navçeya Zêdka gundê [[Qîrka]] (bi tr Yanikdere) ye. Zibêt, piştî [[Evdalê Zeynikê]] dengbêjê herî bi navûdeng e. Dengbêjên wek [[Mistefayê Çîftborî]], [[Mistefayê Xellê Heyran]], [[Sêvdînê Remedana]], [[Şakiro]] û  [[Reso]] ew wekî hosta qebûl kirine. Lê ji ber ku ji zûde miriye û kêm qeydên wî gihiştine îro.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Bornheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Bornheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Wergerîne|ckb|bijartî=1|ziman2=en|ziman3=de}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = nivîskar
}}
'''Anne Frank''' anku '''Annelies Marie Anne Frank'''<ref>Robert Kempner: ''Edith Stein und Anne Frank.'' r. 61</ref> (jdb. 12ê hezîrana 1929 li Frankfurt am Main - m. destpêka adara 1945 li kampa komkirinê ya li Bergen-Belsen) keçeke cihû ya elman bû ku di sala 1934an de digel dayik û bavê xwe koçî [[Holenda]]yê kir, da ku ji zext û zordariya [[Nasyonalsosyalîzm|nasyonalsosyalîstan]] bifilitin, lê berî dawiya şer bû qurbana [[holokost]]ê. Berî ku hat girtin, wê xwe digel malbata xwe di xaniyeke biçûk de vedişart û li wir rojnivîskek dinivîsand.

{{Bêçavkanî}}

'''Waşşûkanî''' paytexta<ref>http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781444338386.wbeah24220/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&userIsAuthenticated=false (Li gorî "The encyclopedia of ancient history, Wassukanî peytexta Mîtanî ne)</ref><ref>http://www.historytoday.com/historical-dictionary/w/washukanni{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }} (Li gorî kovara 3history today")</ref><ref>http://www.ancient.eu.com/Mitanni/ (ji Joshua J. Mark published on 28 Avrêl 2011, ji kovara "Ancient encyclopedia history")</ref><ref>http://books.google.fr/books?id=1-8ys6146S8C&pg=PA435&lpg=PA435&dq=washukanni&source=bl&ots=ND1VD4KaOh&sig=FlYxZB56SZF_Pi2wDI_jA_dxaVk&hl=fr&sa=X&ei=9rkZUrCyBOei0QX5hoCgBw&ved=0CDwQ6AEwAjgU#v=onepage&q=washukanni&f=false (Desi Words Speak of the Past Par By Dr. Liny Srinivasan, rûpela 435emin, Wassûkanî peytexta Mîtanî ye)</ref><ref>http://www.heritageinstitute.com/zoroastrianism/ranghaya/mitanni.htm (li gorî "Heritage institute, paytexta kralgeha Mîtanî, Wassûkanî ye)</ref> dewleta [[Mîtanî]] bû û gelek mezin bû.

'''Paresana mirovahiyê''' pêkhatina mirovê nûjên (homo sapiens) û nêziktirîn mervatiyên wî yên ku wek pêşiyên wî tên qebûlkirin dike niqaş. Ev di paresanê de cihekî serbixwe digire.

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}
'''Xakên pîroz''' ({{bi-en|The Holy Land}}; {{bi-ar|الأرض المقدسة|el-ardûl Mûqaddes}}) ji bo xakên olekî pîroz re tê gotin. Lê mirov bi gelemperî ji bo xakên îroj [[Felestîn|Filistîn]] û [[Îsraêl]] li ser, bi taybetî [[Orşelîm]] û ji bo sê [[dînên îbrahîmî]] ([[Cihûtî]], [[Xiristiyantî]] , [[Îslam]]) pîroz dibîne, fehm dike. Ji bo wan xakan di dîrok de gelek ceng û şêr bûne. Dîsa ji bo wan xakan [[Seferên xaçperestan]] hatin saz kirin. Gelek serdarên misilman û xiristiyan xwe bi wan xakan navendî bûn. Wekok [[Selahedînê Eyûbî]] xwe wek ''Mîrê Qudsê'' navandî bû.

{{Gulan}}

'''Zimanê xwezayî''' an '''Zimanê siriştî''' ji zimanek re tê gotin ku mirov pê diaxivin û ji ber xwe hatiye bûn û geşe kiriye. Weke mînak [[kurdî]], [[îngilîzî]], [[erebî]], ... .
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Ziman]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Mantiqa felsefî]]

{{Taxobox
| name = Margir
| status = LC
| image = Circaetus gallicus 02.JPG
| range_map = Circaetus gallicus distribution map.png
| range_map_width = 
| range_map_caption = Keskê vekirî: nesting area<br />Hêşîn: wintering area<br />Keskê tarî: resident all year
| image_width = 
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Balinde|Aves]]
| ordo = [[Falconiformes]]
| familia = [[Accipitridae]]
| subfamilia = [[Circaetinae]]
| genus = ''[[Circaetus]]''
| species = '''''C. gallicus'''''
| binomial = ''Circaetus gallicus''
| binomial_authority = ( [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], [[1788]])
}}
[[File:Circaetus gallicus MHNT.ZOO.2010.11.87.5.jpg|thumb| ''Circaetus gallicus'']]
'''Margir''' (''Circaetus gallicus''), yek ji [[teyrên seyfî]] ye. Bin singî xwe yî spî ye; ser piştê xwe yê gewr û çakarî ye. Drêjbûna margîrên mezin 63-68 cm, giraniyê xwe jî navbera 1,7 û 1,9 kg tên. Per vekirina xwe 185-195 cm tên. Margir li banî disekine û nêçîrên xwe çav xwe ra dike. Ku tê firsendê xwe ji nişka va bera jêr dide û dadide ajalên biçûk.

{{Agahîdank gund
| nav                = Konk
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Yenikapı
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = Bakurê Kurdistanê
| dewlet             = Tirkiye
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] (Elezîz)
| navçe              = [[Xarpêt (navçe)|Xarpêt]]
| nahiye             = [[Melakendî]]
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Konkî]], xelkê Konkê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Tirkiye
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Konk''' (bi ermenî: Գոնք, ''Konk'', {{1928| كونك, "Keunk" (Könk)}}, {{1946|Könk}}, {{bi-tr|Yenikapı}}), gundekî bi ser nahiya [[Melakendî|Melakendiyê]] ya [[navçe]]ya [[Xarpêt]]ê ve ye li parêzgeha [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêtê]] ([[Elezîz]]).

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}{{Agahîdank welat
 | nav               = اسلامی جمہوریہ پاکستان <br /> Islāmī Jomhuri-ye Pākistān
 | navê_fermî        = Komara Îslamî ya Pakistanê
 | navê_kurdî        = Pakistan
 | al                = Flag of Pakistan.svg
 | nîşan             = Coat of arms of Pakistan.svg
 | sirûda_netewî     = Qaumi Tarana <br /> 
 | cîh               = Pakistan (orthographic projection).svg
 | zimanên_fermî     = [[Ûrdû]]
 | zimanên_tev       =  [[Belûçî]], [[peştûyî]], [[puncabî]], [[zimanê sindî|sindî]], [[siraikî]], [[darî]], [[îngilîzî]] <ref name="mothertongues">{{Jêder-malper |url=http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_mother_tongue.pdf |sernav=Population by Mother Tongue |weşanger=Population Census Organization, Government of Pakistan |tarîxa-gihiştinê=2007-12-11 |format=PDF |tarîxa-arşîvê=2006-02-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20060217220529/http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_mother_tongue.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
 | sîstema_siyasî    = Komara îslamî
 | serxwebûn         = 
 | paytext           = [[Îslamabad]]
 | serok_komar       = Mamnoon Hussain
 | serok_wezîr       = Mian Nawaz Sharif
 | rûerd             = 803.940
 | gelhe             = 201.995.540
 | gelhe_sal         = [[2016]]
 | berbelavî         = 244
 | dirav             = Rupiyên pakistanî (PKR)
 | dem               = +5
 | nîşana_înternetê  = .pk
 | koda_telefonê     = +92
 | nexşe             = 
 | nexşe_sernav      = 
}}
'''Pakistan''' (bi [[ûrdû]]: پاکستان ''Pākistān'') an jî [[Komara Îslamî ya Pakistanê]] (bi ûrdû: اسلامی جمہوریہ پاکستان '' Islāmī Jomhuri-ye Pākistān'') welatek e li başûrê [[Asya]]yê, li bakur-rojavayê [[Hindistan]]ê ye.

{{Agahîdank zanyar
| wêne            = Physics Nobel Laureate Eric Allin Cornell, in June of 2015.jpg 
| roja_jidayikbûnê           = <!-- dîroka rojbûnê û temen -->
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ronneburg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Main-Kinzig-Kreis]]
}}
'''Ronneburg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Kinzig-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Şablon:Lawirnasî}}
'''Ornîtolojî''' yan jî '''balindenasî''' şaxê [[zoolojî]]yê ye ku belavbûn, koçkirin û tevgerîye nêzîkê 10.000 cureyên çûka lêkolîn dike. Di nav ornîtolojîyê de serxistin û tevkarîye ornîtolog ên amator pir girînge.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Picardie
|wargeh=[[Herêm]]
|awayê binebeş2=[[Herêmên Fransayê]]
|navê binebeş2=
|awayê binebeş3=
|navê binebeş3=
}}
'''Picardie''' yek ji [[herêmên Fransayê|herêmên]] [[Fransa]]yê ye.Ew li bakura welata Fransayê dikeve û ji [[Département]]ên [[Aisne]], [[Oise]] û [[Somme]] pêk tê. Serajarê herêmê Amiens e.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne = A._Provost_-_Versailles_-_Railroad_Disaster.jpg
| sernavê_wêne = Qezaya trênê li [[Versailles]]ê (Fransa) di 1842an de
}}
'''Qeza''', '''qewmîn''', '''rûdan''' an carna wek '''qadar''', ew bûyera nexwestiyê ya ku tê qewmîn, bi gelemperî ew bûyer in ên ku ne bi xwesteka mirovan çê bûne heya ku sûcên mirovan tê de be. Bûyîna qezayê tê wê wateyê ku divê çi kes nê sucbarkirin.

'''Deşta Tizguitê''' li rojhilata herêma [[Meknès-Tafilalet]]ê a [[Maroko]]yê cîh digire.<ref>J.J. Macaire and C. Cocirta. 1994</ref> Deşt di navbera herêmên daristan de ye.<ref>C. Michael Hogan. 2008</ref>

{{Taxobox
| name = Firrinde
| image = Bird Diversity 2013.png
| image_width = 240px
| image_caption = Çûkên cure bi cure
| regnum = [[Heywan]]
| phylum = [[Stûnpiştdar]]
| subphylum = [[Guhandar|Guhandar]]
| [[Archosauria]]
| classis = [[Balinde|Aves]]
| classis_authority = [[Carl von Linné|L.]], 1758
| subdivision_ranks = Bineçîn
| subdivision = 
*{{extinct}}[[Archaeornithes]] [[Paraphyly|*]]
*{{extinct}}[[Enantiornithes]]
*{{extinct}}[[Hesperornithes]]
*{{extinct}}[[Ichthyornithes]]
}}
'''Firrinde''' yan '''balinde''' yan '''çûk''' an jî '''teyr û tû''' (''Aves''), birra ku hemû canewerên bi per yên ku difirine. 

'''Georg Cantor''' (wekî ''Georg Kantor'' bixwîne) an jî '''Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor''' ([[3ê adarê]] / bi [[şêwaza kevn]] [[19ê sibatê]]{{çavk}}
, [[1845]] – [[6ê kanûna paşîn]], [[1918]]) [[Matematîknas|bîrkarekî]] [[alman]] bû. Ew bingehdanerê [[bîrdoza komê]] ye ku niha di [[bîrkarî|bîrkariyê]] da [[bîrdoz]]eka esasî ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ferschweiler
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Ferschweiler''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Taxobox
| name = Şivanxapînok, şivanşitexelîn, çûka şivanan, xapxapok
| image = Şivanxapînok.jpg
| image_width = 240px
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Balinde|Aves]]
| ordo = [[Caprimulgiformes]]
| familia = [[nightjar|Caprimulgidae]]
| genus = ''[[Caprimulgus]]''
| species = '''''C. europaeus'''''
| binomial = ''Caprimulgus europaeus''
| binomial_authority = [[Carl von Linné|Linnaeus]], 1758
| range_map =Caprimulgus_europaeus_distr.png
| range_map_width = 240px
| range_map_caption = 
<div style="text-align:left; ">
'''Portûqalî''': Li havînan di van deran de dizîn<br />
'''Hêşîn''': Li zivistanan li van deran dimînin<br />
'''Stêrkên hêşîn''': Li zivistanan dibe ku li van deran jî bimînin
</pre>
}}

{{Bêçavkanî}}

{{bnr|Soran}}
{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Soran
 | Navê_din           = 
 | Navê_fermî         =
 | Wêne               = Hewler governorate 2012.png
 | Wêne_firehî        = 260px
 | Wêne_sernav        = Koordînat: {{Mapframe|zoom=9|36.8, 44.6|geotype=geomask|ids=Q7563286|type=maplink}}
 | Welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
 | Dûgel              = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
 | Parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
 | Serbajar           = [[Soran]]
 | Qeymeqam           = 
 | Navê_nîştecihan    = Xelkê Soran
 | Hejmara_nahiyan    =   <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 
 | Hejmara_taxan      = 
 | Hejmara_gundan     = 
 | Hejmara_mezran     = 
 | Gelhê_navçeyê      =   <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = 
 | Gelhê_navçeyê_çavkanî = 
 | Gelhê_bajaran      = 
 | Gelhê_gundan       = 
 | Rûerd_navçe        = 
 | Berbelavî_navçe    = 
 | Gelhe_serbajar     =   <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= 
 | Gelhê_serbajarê_çavkanî = 
 | Şaredar            = 
 | Rûerd_serbajar     = 
 | Bilindayî_serbajar = 
 | Koda_postayê       = 
 | Koda_telefonê      = 
 | nexşeya_cihan      = 
 | nexşeya_cihan2     =
 | koordînat          = 
 | Nexşe              = 
 | Nexşe_sernav       = 
}}
'''Soran''' yek ji navçeyên [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]], [[Herêma Kurdistanê]]) ye. Soran ji nahiyên [[Xelîfan]], [[Diyana]] û [[Sîdekan]] pêk tê<ref>https://web.archive.org/web/20110308105346/http://hawlergov.org/kur/subject.aspx?ID=97</ref><ref>http://www.wikiwand.com/ckb/پارێزگای_ھەولێر</ref>..

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank xwedî meqam
| nav             = Ebulqasim Sedir Qazî
| roja_mirinê           = 31ê adara [[1947]]an
| cihê_mirinê      = Meydana Çarçira [[Mehabad]]
| bav             = [[Qazî Elî]]
| dê           = Gewhertac Xanim
}}

'''Bihîstin''', bi navbeynkariya [[guh]], veguherandina pêla dengê bo demareragihandinê<ref name="OpenStax, Anatomy & Physiology">Betts, J., Desaix, P., Johnson, E., Johnson, J., Korol, O., & Kruse, D. et al. (2017). Anatomy & physiology. Houston, Texas: OpenStax College, Rice University,</ref>.

{{Agahîdanka giştî
}}

'''Lebzîne''', '''lêvzîne''', lewzîne navê vexwarineke, [[şîranî]]yeke [[kurd]]î ye. Ji gûza hindê (nargîl) û [[gulav]]ê (ava gulê) tê çêkirin. Li [[başûrê Kurdistanê]], parêzgehên [[Amed]], [[Dîlok]], [[Wan]], [[Mahabad]]ê pirr tê vexwarin. 

'''Singerçîn''' ''(Pectus carinatum)'' yek ji nexweşiyên hestî ye û pirranî jidayîkbûnê tê.

{{Taxobox
| name = Kenêr
| image = Prunus mahaleb2.jpg
| image_width = 240px
| regnum = [[Riwek|Plant]]ae
| divisio = [[Riwekên bi kulîlk|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Rosales]]
| familia = [[Rosaceae]]
| subfamilia = [[Prunoideae]]
| genus = ''[[Prunus]]''
| species = '''''P. mahaleb'''''
| binomial = ''Prunus mahaleb''
| binomial_authority = [[Linnaeus|L.]]
}}

'''Halûsînasyon''', '''pêşrew''' an jî '''rewrewk''' baweriya nexweşan a bi bihîstin û dîtinên nerastegîn û xeyalî ne. Bo mînak herçendî ti sedemekê nebe jî nexweş di wê baweriyê de ye ku dengan dibîhîse, dîmenan dibîne.

'''Sina Weibo''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 新浪微博, ''Xīnlàng Wēibó'') [[medyaya civakî]] û [[mîkroblog]]a [[Çîn]]ê ye. Ew li Çînê malpera herî populer e. Ew mîna tevlihebûna malperên Twitter û Facebookê ye. Malper di 14ê tebaxa 2009an de ji hêla [[SINA Corporation]] ve hate damezrandin. Ji 500 [[milyon]]î zêdetir [[bikarhêner]]ên qeydkirî hene. Rojane nêzikî 100 milyon peyam têne şandin<ref>http://www.chinadaily.com.cn/china/2011-03/02/content_12099500.htm</ref>, <ref>http://www.bloomberg.com/news/2012-02-28/sina-s-weibo-outlook-buoys-internet-stock-gains-in-n-y-china-overnight.html</ref>.

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}

{{nîsan}}

| hişkiya_axa_xwe     = 3.9335 ± 0.0004 g/cm³
 | têhna_kêm           = 186 K
 | têhna_nîvekî        = 210 K
 | têhna_zêde          = 293 K 
 | pestoya_atmosferê   = 0.636 (0.4–0.87) kPa
 | elementên_sereke   = 
* [[Duanoksîda karbon]]: 95,32 %
* [[Azot]]: 2,7 %
* [[Element|Argon]]: 1,6 %
* [[Oksîjen]]: 0,13 %
* [[Av]]: 0,02 %
}}
'''Behram''', {{bi-la|'''Mars'''}} yan jî '''Merîx''' ({{bi-fa|مریخ}}; {{bi-ar|المريخ}}) yek ji neh gerstêrkên [[Pergala Rojê]] ye ku bi nêzîkbûna xweyê [[Roj (stêrk)|Rojê]] piştî gerstêrkên [[Tîr (gerstêrk)|Tîr]], [[Gelawêj (gerstêrk)|Gelawêj]] û [[Erd]]ê (Dinya) re, gerstêrka çarem e. Behram 227,9 milyon kîlomêtre ji [[Roj (stêrk)|rojê]] dûr e ku gerstêrkeke bejayî ye û xwedî atmosfereke zirav e. Ji ber ku heyama zivirînê û her weha kêşa hêlîna zivirînê ya li gorî rêgeha eklîptîkê dişibin hev, roj û demsal ên Behramê bi yên Dinyayê re hevber in. Behram bi [[Çiyayê Olympusê]], volkana herî mezin û çiyayê herî bilind ê naskirî li ser gerstêrka [[Pergala Rojê]] û bi [[Kanyona Valles Marineris]], yek ji mezintirîn kanyonên [[Pergala Rojê]] ye. [[Tejaneya Borealis]] a nerm a li Nîvkada Bakur e û ji 40% rûbarê axa gerstêrkê digire.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.theguardian.com/science/2008/jun/26/mars.asteroid |sernav=Cataclysmic impact created north-south divide on Mars |tarîx=2008-06-26 |malper=the Guardian |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-01-08 }}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Çwarkilawî Ferecî Seîd
| navê_din           = Çwarkiławî Ferecî Se'îd
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Çwarkilawî Ferecî Seîd
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Çwarkilawî Ferecî Seîd''', '''Çwarkiławî Ferecî Se'îd''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Klein Bünzow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Klein Bünzow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_paşîn       = CBE FBA
}}

{{Gotara salê}}

{| border="2" cellpadding="3" cellspacing="1" align="right"
|[[Direfş]] || Y
|-
|[[Grup]] || 3B (Elementa derbasbûnê) 
|-
|[[Hejmara atomê]] ||  39 
|-
|[[Giraniya atomê]] ||  88,90585
|-
|Rewşa di germiya odê de ||  Hişk
|-
|[[Xala helînê]] ||  1526&nbsp;°C
|-
|[[Xala kelînê]] ||  3338&nbsp;°C
|-
|[[Tîrbûn]] || 4,47 g/cc
|-
|[[Vedîtina wê]] ||  1794 - [[Johann Gadolin]]
|-
|[[Eşkêla atomê]] ||   2,27 Å
|-
|[[Elektronegatîfî]] ||  1,22
|-
|[[Rêzbûna elektronan]] ||
|-
|[[Derenceya (hejmara) bilindbûnê]] ||   3
|-
|[[Radyoîzotop]]ên wê ||  (Tune)
|}
{{Wergerîne|en|bijartî=1|ziman2=zh|ziman3=ja}}
'''Îtriyûm''' ({{Bi-la|Yttrium}}, ji navê {{Girêdan|Ytterby|sv|4=en}}, [[Swêd]]) [[metal]]ek û [[element]]ek e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Element]]

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}
, li gorî mînyatûra ji berhema bi navê ''Menafî el-Heywan'' (1294-1299) a Ebdilla bin Cebraîl Ebûseîd [[Bextîşû]]. Roja îro li pirtûkxaneya [[Pierpont Morgan]] a [[New York]]ê ([[DYA]]) tê dîtin.]]

{{çiriya paşîn}}

[[File:Daniel Goleman - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|thumb|Goleman di sala 2011an de]]
'''Daniel Goleman''' (jdb. [[1946]], li [[Kalîforniya]], [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]]) yek ji derûnnasên navdar ên amerîkayî ye.

{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Andorra''', bi fermî '''Mîrektiya Andorrayê'''<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/ad/ad001en.pdf |sernav=Constitution of the Principality of Andorra }}</ref> (bi [[ketelanî]]: ''Principat d'Andorra''), mîkrodewletekî [[Welatên hundirîn û bê derya|bê derya]] ye ku li ser [[nîvgirava Îberî]] bi [[Fransa]] li bakur û bi [[Spanya]] li başûr sinor e. Mîrektî di sala 1278an de bi destûrnameyek hatiye damezrandin. Rêveberiya mîrektiyê niha ji aliyê du hev-prensê ve tê rêvebirin ku ji aliyê pîskoposa Urgellê li [[Ketelonya]], [[Spanya]] û ji aliyê serokê [[Fransa]]yê ve tê birêvebirin. Paytext û bajarê herî mezinê mêrektiyê [[Andorra la Vella]] ye.

'''Wehiy''' ([[erebî]]: '''وحي'''), di [[dîn]]an de emir û fermanên ji [[Xwedê]] ku ji [[pêxember]]an re tên re wehiy tê gotin ku wehiy bi [[Cebraîl]] ve ji pêxemberan re hatiye.

'''Xaltîka pîvaz''' cure [[kutilk]]eke [[Serhed]]î ye. Navê xwe ji dîwanê digire û bi henekî (qerfî) ye. Kutilkeke (dolmeh) [[pîvaz]]ê ye. Navê xwarinê ya dirêjî, ''kutilka pîvazê ya bigoşt'' e. Helbet ev kutîlk ne tenê li Serhedê tê xwarin, li tevayiya herêmên [[Kurdistan]]ê tê zanîn. Li hin herêman ''kutilka/dolmeha seriyên pîvazê'' jî dibêjin.

{{Gotara salê}}

{{Taxobox
| name = Ejdehmarê axê
| image = Eryx jaculus.jpg
| image_caption = Ejdehmarê axê Javelin, ''[[Eryx jaculus|E.&nbsp;jaculus]]''
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Stûnpiştdaran|Chordata]]
| subphylum = [[Movikdar|Vertebrata]]
| classis = [[Xijende|Reptilia]]
| ordo = [[Pelikdar|Squamata]]
| subordo = [[Mar|Serpentes]]
| familia = [[Ejdehmar|Boidae]]
| subfamilia = [[Ejdehmarên axê Cîhana Kevn|Erycinae]]
| genus = '''''Eryx'''''
| genus_authority = [[François Marie Daudin|Daudin]], 1803
| synonyms = 
*''Eryx'' [[François Marie Daudin|Daudin]], 1803 
* ''Clothonia''  [[François Marie Daudin|Daudin]], 1803
* ''Cusoria''  [[John Edward Gray|Gray]], 1849
* ''Cursoria''  [[Albert Günther|Günther]], 1864
* ''Eryx''  [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1893
* ''Pseudogongylophis''  Tokar, 1989<ref name="McD99">McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. 511 pp. ISBN 1-893777-00-6 (series). ISBN 1-893777-01-4 (volume).</ref>
}}
'''''Eryx''''' an '''ejdehmarê axê''', [[cins]]ek e ejdehmarên bêjehrî ji [[binefamîle]]ya [[Ejdehmarên axê Cîhana Kevn|Erycinae]] ji [[famîle]]ya [[ejdehmar]]an e.

'''Kilig''' an '''çavmarka bêwanê'''  an jî '''merejo''' (''Asparagus officinalis'') cureyek [[çavmark]]ê ye ku gelek caran kilig bo tevahiya çavmarkan jî tê bikaranîn.

'''Korporatîzm''' sîstemeke aborî, siyasî yan jî civakî ye ku tê de komên korporat ên mîna cotkar, pîşesaz, etnîk, kedkar, eskerî, patron (karsaz), zanyar yan jî dînî tên cem hev û saziyeke yekpare ava dikin û di nava wê de komên cihê hene ku ji bo çêkirina siyasetên ji bo berjewnediya gelek koman hevdîtinan dikin.<ref>Wiarda, Howard J. Corporatism and comparative politics. M.E. Sharpe, 1996. Pp. 29-30.</ref>

{{Bê çavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}
'''Roald Engelbregt Gravning Amundsen''' an jî bi kurtî, '''Roald Amundsen''' ([[1872]]-[[1928]]), deryavan û kaşîfê navdar ê [[norwêcî]] ye. Yekemîn mirovê ku [[Seholbenda başûrê]] dîtiye ye.

'''Singebîr''' (bi [[latînî]]: ''Pectus excavatum'') yek ji [[anomalî]] û nexweşiyên [[hestî]] ye ku pirranî jidayîkbûnê tê.

{| align=right class="toccolours" style="margin-left: 15px;"
|align=center bgcolor=lightgreen|'''[[Cureyên dengan]]'''
|-
|'''Dengê jinan'''
:[[Soprano]]
:[[Mezosoprano]]
:[[Kontralto]]
'''Dengê mêran'''
:[[Kontratenor]] 
:[[Tenor]]
:[[Barîton]]
:[[Bas (deng)|Bas]]
|}<noinclude>

{{Tîrmeh}}

{{çavlêgerandin}}
Herçend li ser tarîfa '''rêxistinên civakiyên sivîl''' (RCS) hin nakokiyan hebin jî di wateya giştî de çend pêşqebûlên esasî hene. Li serî de divê mirov wisa diyar bike ku bêguman sedemên hebûna RCS yan pêktêt ji kêşe û arîşeyan. Yanî li ku derê derd û muşkîle û nerehetî hebin li wir RCS ava dibin. RCS an wekî arîkerek an jî wekî aktorekî esasî xwedî îddîayê hêza çareserkirinê ye. Bi gotinekî dî, ew meseleyên ku saziyên dewletê netiwan çareser bikit an jî naxwazit çareser bikit RCS bo çareserkirinê lê zor dide. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ofterschwang
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oberallgäu]]
}}
'''Ofterschwang''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oberallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Burladingen''', bajarekî [[Almanya]]yê ye û yek ji bajarên herêma [[Baden-Württemberg]]ê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{bnr|Ta}}

{{îlon}}

{{tebax}}

'''Çerxa Felekê''' an '''Çembera Bircan''' ango '''Zodyak''' çembereka bi parvekirina [[eklîptîk]]a(rêgeha rojê ya di ezmên de ya saleke gerra xwe temam dike ye) 12 parên wekhev re dertê holê ye. Mîna rojê, rêgeha [[gerrstêrk]]ên din û ya [[hîv]]ê jî li nêzî rêgeha rojê, [[eklîptîk]], li ser çerxa felekê dikeve. Dema dinê dor rojê re viz dibe, gorî nihêrîna merîv, roj di rêgeha xwe, eklîptîk, de hereket dike. Lê birastî ya hereket dike dinê ye. Gorî nihêrîna merîv, roj di çerxa felekê de her roj dereceyeke hereket dike û bi temamkirina di saleke de ye 360 dereceyan re, li dehûdu bircên çerxa feleke digere. 
== Di Astrolojiyê de ==
Di [[astrolojî]]yê de çerxa felekê cîhê ku eklîptîk, rêgeha rojê, tê re derbas dibe ye. Gorî vê rêgehê [[birc]]ên [[astrolojî]]yê derketine holê. Lê îroj [[birc]] û [[komstêr]]ên ku bircan navên xwe jê helgirtinî hev nagirin. Ew jî ji ber liva tewereya dinê ye. Nêzî 2500 salî berî îroj, wexta Çerxa Felekê ji hêla [[Babîl]]iyan hatibû kifş kirin, cîhê [[komstêr]]ên roj lê û mihleta birca wê di eynî wextê de bûn. Wê çaxê rojvegera biharî(Îng. Vernal equinox) de roj dikete birca [[Beran (birc)|Berên]]. Îroj wexta roj dikeve birca [[Beran (birc)|Beran]]ê, birastî rêgeha xwe di komstêra [[Masî (komstêr)|Masî]] re derbas dibe. Yanê rojvegera havînî, wexta roj di komstêra [[Masî (komstêr)|Masî]] pêk tê.

{{Bêçavkanî}}

{{Gulan}}

{{yekkirin|[[Hiş]]}}

'''Mala Dengbêjan a Amedê''', projeyeke [[dengbêj]] û kevneşopiya dengbêjiyê ye ku di 30'ê [[gulan]]a 2007'an de li [[Amed]]ê dest pê kir. Armanca vê projeyê xwedîlêderketin û parastina dengbêjan û kevneşopiya dengbêjiyê ye û di çarçoveya projeyê de ji dengbêjên Diyarbekrê re Mala Dengbêjan hat avakirin.

'''Halûsînasyon''', '''pêşrew''' an jî '''rewrewk''' baweriya nexweşan a bi bihîstin û dîtinên nerastegîn û xeyalî ne. Bo mînak herçendî ti sedemekê nebe jî nexweş di wê baweriyê de ye ku dengan dibîhîse, dîmenan dibîne.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ala|Amerîkî}}
}}

'''Zik''' (bi [[latînî]]: ''abdominis'' ya ''abdomen'') beşa navîn di laşê mirovan û ajalan bi taybetî. Zika mirov endameke anatomîye ku nav [[sîng]] û [[hestiyê hewzê]] cî digire. Di zik de [[kezeb]], [[rûviyên stûr]], [[rûviyên hûr]], ûr, her dû [[gurçik]], [[danzegire]], [[kolon]], [[cecum]], [[ileum]], [[masulkên zik]], [[rastek]] û [[zûtik]].
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
== Girêdanên derve ==
{{Anatomiya herêmkî ya mirov}}
{{Korta zikqorikî}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Zik]]
[[Kategorî:Anatomiya lawir]]
[[Kategorî:Anatomiya mirov]]
[[Kategorî:Anatomiya heywanan]]

{{Orphan|date=îlon 2021}}
{{Bêçavkanî}}
{{Çavlêgerandin}}

'''Deryaya Mîrtoyî''' yek ji perçeyên [[Deryaya Navîn]] e. Ew navbera [[Cyclades]] û [[Peloponnes]] de dimê. Ew perçeyeka [[Deryaya Egê]]yê jî ko li başûra [[Euboea]], [[Attica]] û [[Argolis]] dimê ye.

'''Eşûran''', '''aşûran''', '''eşûre''' şîraniyeke navdar e ku li cîhana [[Îslam]]ê, [[Ermenistan]], [[Yewnanistan]] û [[Îsrael]]ê tê xwarin. Beriya ola Îslamê jî dihatibûye xwarin û navê wê ji zimanê hebrayî ([[îbranî]]) tê. Ji lowî, [[genim]], [[riz]], av, [[şekir]] û hin fêkiyan pêk tê. Li ser daxwazê têkela wê dikare bêhtir bê dewlemend kirin.

{{Agahîdanka giştî
| wdneyîne           = dewlet
}}
'''Magic: The Gathering''' (bi devkî wekî '''Magic''' an tenê '''MTG''' tê zanîn) lîstikeke kartê ya berhevkar û dîjîtal e ku ji hêla [[Richard Garfield]] ve hat afirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gamespot.com/pc/strategy/magicthegatheringonline/review.html?om_act=convert&om_clk=gssummary&tag=summary%3Bread-review&page=2 |sernav=Magic The Gathering Online Review |paşnav=Villoria |pêşnav=Gerald |tarîx=2002-07-02 |malper=Magic: The Gathering Online Review |ziman=en |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê=2023-01-27 }}</ref> Di sala 1993an de ji hêla [[Wizards of the Coast]] ve hat derxistin (aniha fîrmayek [[Hasbro]]), Magic yekem lîstika karta bazirganiyê bû û ji kanûna 2018an ve nêzîkê sih û pênc mîlyon lîstikvan hene<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/technology/2015/jul/10/magic-the-gathering-pop-culture-hit-where-next?CMP=fb_gu |sernav=How Magic: the Gathering became a pop-culture hit – and where it goes next |paşnav=Duffy |pêşnav=Owen |tarîx=2015-07-19 |malper=[[Theguardian.com]] |ziman=en |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê=2023-01-27 }}</ref> , û ji bîst mîlyar kartên Magic di heyama 2008 - 2016 de hatine hilberandin, û di vê demê de ew bi populerîte mezin dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://magic.wizards.com/en/content/magic-25th-anniversary-page-facts-and-figures |sernav=Magic: the Gathering anniversary Facts & Figures |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper= |weşanger=[[Wizards of the Coast]] |ziman=en |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200604033745/https://magic.wizards.com/en/content/magic-25th-anniversary-page-facts-and-figures |tarîxa-arşîvê=2020-06-04 |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-gihiştinê=2023-01-27 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.businessinsider.com/magic-the-gathering-announces-10-million-esports-program-for-2019-2018-12#:~:text=Magic%20the%20Gathering%20is%20one,players%20spread%20across%2070%20countries. |sernav=With more than 35 million players worldwide, Magic the Gathering is giving back to its community with a brand new game and $10 million in esports prize money |paşnav=Webb |pêşnav=Kevin |tarîx= |malper= |ziman=en |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê=2023-01-27 }}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Lützkampen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Lützkampen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Orphan|date=îlon 2021}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''Mescida Nebewî''' an '''Mescîda pêxember''' ([[erebî]]: المسجد النبوي), mescîda ku piştî hîcretê ji aliyê [[Muhemmed]] û [[sehabe]]yan ve li [[Medîne]]yê hatiye avakirin e.<ref>[[Buxarî]], Hedîsên Muslim</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Neunkirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Neunkirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = 
| çînaser            = nivîskar
}}
'''Parmenîdês''' an jî '''Parmenîdêsê Eleayî''' ({{Bi-grc|Παρμενίδης|Parmenídēs}}, bi kurdî wekî ''Parmenîdis'' bixwîne) li salên 540ê berî Îsa heta 580ê berî Îsa jiyaye. Ew feylezofekî grekî li mêtingeha yewnanî ya [[Elea]]yê li başûrê Îtalyayê bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Trunkelsberg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Unterallgäu]]
}}
'''Trunkelsberg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Unterallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Rîsaleya Biratîyê''' pirtûkekî [[Seîd Nûrsî]] ye. Ew li ser biratiyê ye.

| wavelength = 495-570
| frequency  = ~575-525
| r          = 0
| g          = 128
| b          = 0
| rgbspace   = [[sRGB color space|sRGB]]
| source     = [http://www.ncscolour.com/]
}}
'''Kesk''' [[reng]]ekî di [[pêlên dîtbar]] de ye. Meziniya pêla keskê 550 [[nanometre]] ye.

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Tîrmeh}}

* [[Weşanxaneya Apec]]
* [[Weşanên Aram]]
* [[Weşanên Ava]]
* [[Weşanên Avesta]]
* [[Berfîn]]
* [[Belkî]]
* [[Weşanên Bajar]]
* [[Weşanxaneya Diljen]]
* [[Weşanên Doz]]
* [[Weşanên Evra]]
* [[Firat (Weşanxane)|Firat]]
* [[Weşanên HAN]]
* [[Hivda İletişim]]
* [[Weşanên J&J]]
* [[Weşanên Kent]]
* [[Weşanên Lîs]]
* [[Weşanên Mezopotamya]]
* [[Weşanên Nûdem]]
* Weşanên [[Nûbihar (kovar)]]ê
* [[Weşanên Özge]]
* [[Weşanxaneya Pencinar]]
* [[Weşanên Sî]]/[[Mîr]]
* [[Weşanên Pêrî]]
* [[Weşanên Roja Nû]]
* [[Weşanên Rewşen]]
* [[Weşanên Ronahî]]
* [[Weşanxaneya Roşna]]
* [[Weşanên Komela Jinên Kurdistanê li Swêdê]]
* [[Pelê Sor]]
* [[Weşanxaneyê Vate|Weşanxaneya Vate]]
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Weşanxane]]
[[Kategorî:Lîste]]

{{Agahîdank welat
 | nav               = ''Koninkrijk België <br /> Royaume de Belgique <br /> Königreich Belgien''
 | navê_fermî        = 
 | navê_kurdî        = Keyaniya Belçîkayê
 | al                = Flag of Belgium (civil).svg
 | girêdana_alê      = Alaya Belçîkayê
 | nîşan             = Great Coat of Arms of Belgium.svg
 | girêdana_nîşanê   = Nîşan Belçîkayê
 | dirûşm            = 
 | sirûda_netewî     = La Brabançonne
 | cîh               = EU-Belgium.svg
 | cîh_sernav        = 
 | zimanên_fermî     = [[holendî]], [[fransî]], [[almanî]]
 | zimanên_tev       = 
 | paytext           = [[Bruksel]]
 | koordînat_paytext = {{Koord|50|51|N|4|21|E|type:country}}
 | bajarê_mezin      = [[Bruksel]]
 | sîstema_siyasî    = [[Keyîtî]]
 | serok_cure        = Key
 | serok_nav         = [[Filîp]]
 | serok_cure1       = Serekwezîr
 | serok_nav1        = [[Alexander De Croo]]
 | serok_cure2       = 
 | serok_nav2        = 
 | rûerd             = 30.528
 | av                = 6,4
 | gelhe             = 10.666.866
 | gelhe_sal         = [[2008]]
 | berbelavî         = 349,4
 | serxwebûn         = 1830 ji [[Holenda]]yê
 | TBH_giştî         = 
 | TBH/kes           = 
 | TBH_sal           = 
 | dirav             = Ewro ([[EUR]])
 | dem               = [[UTC+1]]
 | nîşana_înternetê  = .be
 | koda_telefonê     = +32
 | nexşe             = Be-map.png
 | nexşe_sernav      = 
}}
{{Wergerîne|en|bijartî=1|ziman2=fi}}
'''Belçîka''' an jî '''Belcîka''', '''Keyaniya Belçîkayê''' (wekî ''Beljîka'', ''Beljîk'' û ''Beljîkistan'' jî tê naskirin, bi [[holendî]] ([[flemenî]]): ''Koninkrijk België'', {{Bi-fr|Royaume de Belgique}}, {{Bi-de|Königreich Belgien}}) welatek li rojavayê [[Ewropa]]yê ye ku dikeve ser sinorên çar welatan: li rojhilatê welat [[Almanya]], [[Lûksembûrg]] dikeve başur-rojhilat û [[Holenda]] jî dikeve bakurê vî welatî. Beşeke mezin ê Belçîkayê dikeve ser sinorê [[Fransa]]yê. Herwisa beşeke biçûk a vî welatî dikeve ser [[Deryaya Bakur]].

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
'''Nasyonalsosyalîzm''', '''nazîzm''' an jî '''Hitlerîzm''' peyveke kolanî ya bo alîgir û birêveberên [[Adolf Hitler]] û sosyalîstên neteweperest (bi [[almanî]]: ''Nationalsozialist'') tê bikaranîn. Peyv ji kurtkirina peyva almanî ''Nationalsozialismus'' tê. Herwekî [[neonazî]] (anku, "tezenazî", "nûnazî") jî tê wateya nasyonalsosyalîstên nû. Îdeologiya nasyonalsosyalîzmê di [[Şerê Cîhanî yê Duyem]] de bo sedemê mirina nêzîki 50 milyon mirovî û têk çû. Nazî, di deme şerê cihanê yê duyem de li Almanya hatina ser desthilatdariyê. Avakerê bîrdoziya Naziyan Adolf Hitler, bi eslê xwe yekî ku Awistiryayî bû. Pênaberekî ku li Almanya bû. Piştre li wir xwe avêta nava Siyasetê û pêde çû. Hitler, li Almanya, hemû nirxên mirovatî bikarhanîn bi wan bilind bû û hat û bû desthilatdar. Pêşî di partiya Almana ya ku weke partiyeka karkeran bû "[[Partiya Karkerên Alman a Nasyonalsosyalîst]] " ku bi almanî navê wê "Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, (kinasî; NSDAP)" Li ser wê wê re bilind bû û hat ser desthilatdariyê.

{{Binêre jî|[[Xeze]] (bajar)}}
{{Agahîdank wargeh/wîkîdane}}
'''Şirîta Xezeyê''' ({{bi-ar|قطاع غزّة|Qite Xezza}}; {{bi-he|רצועת עזה}}) herêmek e li beravên rohilatê [[Deryaya Navîn]] navbera [[Deryaya Navîn]], Îsraêl û [[Misir]]ê de ye. Navenda wê herêmê bajarê [[Xeze]] ye.

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Ruhulla Xumênî
 | wêne = Portrait of Ruhollah Khomeini By Mohammad Sayyad.jpg
 | roja_jidayikbûnê = 1902
 | roja_mirinê      = 3ê hezîranê 1989
 | cihê_mirinê      = [[Tehran]]
 | hevwelatî        = {{ala|Îran}}
 | dîn              = [[Îslam]] (şiî)
 | netewe         = [[Fars]]
 | pîşe             = Ayetula
}}
'''Rûhula Ahmed Hindi Musewî Xumênî''' ({{bi-fa|آیت الله روح الله احمد هندى موسوی خمینی}}, {{bi-ku|Ayetula Xumênî}}; zayîn, [[1902]] li [[Xomên]]ê; mirin [[3ê hezîranê]] [[1989]] li [[Tehran]]ê) ayetula û lîderekî dînî yê mezheba [[şia]]yan û [[siyasetmedar]] û pêşengê [[Şoreşa Îslamî ya Îranê]] bû. Wî bi pêşengiya xwe [[Muhemmed Reza Pehlewî|Muhemmed Reza Pehlevî]] ji [[Şah]]itiyê ger kir û Komara Îslamî ya [[Îran]]ê saz kir. Ew ji şoreşê şunda heta 1989ê, mirina xwe li [[Meqema Rehberiyê]] (an jî Rehberî Înqilab) ma.

'''balafira şer''', amûrên hewayî yên ku di şeran de ji bo armancên li ser av û bejahiyê bombebarankirin , balafirên din tehrîbkirin, keşîfkirin, personel û muhîmat veguhestinê ji ali hêzên çekdar ve tên emilandin. taybetî yên ji bo neçîr û bombebaranê tên emilandin weke balafira şer an helîkoptera êrîşê tên binavkirin.

{{îlon}}

'''Kulîlk''' an '''çîçek''' formeke [[riwek]]ê ye. Kulîlk organên nûvejîna, hilberîna riwekan dihewînin. Ango di kûlîlkekê de organên ji bo gihan û hilberînê hene. Kulîlk bi pel (belg), histrî (dirî), qalik ûêd organên hilberînê diparêze, nahêle ziyan li wan bikeve daku riwek bê hilberîn, ûrtê, eslê wê kor nebe, ji holê ranebe.

'''Kat''' bi kurdî ji bo şaxên nû yên ku ji gulî û koka darê derdikevin re tê gotin. Her sal, ji [[bihar]]ê û pê ve katên nû li daran dikevin û piştî ku ew kat mezin bûn, dibin [[gulî]]. Ji bo mirov jê re bêje gulî, divê gelek katên nû li wê katê bikeve.

]]

{{Agahîdank gund
| nav                = Piremegrûn
| navê_din           = Komelgeha Piremegrûn<br>Komelgay Piremegrûn
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = 
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = 
| nahiye             = 
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = 
| nifûs              = 17.118
| sala_nifûsê        = 1988
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Başûrê Kurdistanê
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Piremegrûn''' (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: ''Piramagrun''), [[komelgeh]]eke [[Silêmanî|Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1988an de hatiye avakirin.

{{Agahîdank nivîskar
 | nav              = Refîq Sabir
 | pîşe             = [[Helbestvan|Şair]]
 | roja_jidayikbûnê            = [[1950]] 
 | cihê_jidayikbûnê      = [[Qaladzê]], [[Başûrê Kurdistanê]]
 | ziman            = Bi [[soranî]]
 | tevger           = Modernîst
 | berhem           = {{Listeya sade|<!-- Berhemên navdar -->
* ''Karwansara'', 1990.
* ''Werze berdine'', 1992.
* ''Awêne û sêber: Komele honrawe'', 1996.
* ''Impiratoryayî lam : derbarey îslam, xêl û nasyonalîzm'', 1998.
}}}}

'''Mixerek''' ([[romikî]]: Çalidere köyü), Navê gundekî [[Mêrdînik]]eye. Niha heştî mal(550 kes) di vî gundê de jiyana xwe berdewam dike. Malbata herî mezin ya Heydan e. Gundî piranî bûne koçber û çûne [[Stenbol]]ê, [[Îzmîr]]ê. Koçberê gund havinê tênê gundê xwe (her havînê tene û dibin beşdariya mehrîcan a qaşar). Anagoriya gotînên mezinan ew gund berê gundêkî [[ermenî|ermeniyan]] bûye, herwaha mizgefta gund berê [[dêr]] bûye. Di gund de aborî li ser [[cotyarî]] û [[ajaldarî]] dimeşe. Havînê gundî derdikevin [[zozan]]ê ku li aliye çiyayên Allahûekberê ye. Duriya gu nd merdinik re 5&nbsp;km, [[Erdehan]] re 77&nbsp;km ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Gund]]

{{Wergerîne|ar|bijartî=1|ziman2=kk}}
{{Quran}}
{{Îslam}}'''Qur'an''' an jî '''Quran''' ‎({{bi-ar|القرآن‎}}), kitêba pîroz ya dînê [[Îslam]]ê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Cambridge Companion to the Qur'ān |paşnav=McAuliffe |pêşnav=Jane Dammen |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2006-11-23 |isbn=978-0-521-53934-0 |ziman=en |url=https://books.google.com.tr/books?id=F2oLiXT_66EC&printsec=frontcover&dq=quran&hl=tr&sa=X&ei=8Yc0UrPFIorGtAbn9oDwAg&redir_esc=y}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Amt Schlaubetal
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Oder-Spree]]
}}
'''Amt Schlaubetal''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oder-Spree]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Google Werger}}
{{Agahîdanka giştî
}}

{{Rêzimana xelet|tarîx=nîsan 2024}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Brahlstorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Brahlstorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}