{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = Peykerê Muzaffer Sarısözen, li Enqereyê
}}

'''Xar''', amûrek leystokê ye ku biçûk û gulover e û yan ji keviran yan jî ji camê hatiye çêkirin. Ji yên camî re '''xarik''' yan jî '''xarikê dîndoqî''' dihê gotin.

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Bêçavkanî}}

'''Kitêbxaneya Sara''', [[weşanxane]] û [[kitêbxane]]yeke kurdî ya li serbajarê [[Swêd]]ê [[Stokholm]]ê ye. 

{{Adar}}

{{Agahîdanka giştî
}}
[[PalTalk]] [[program]]eke belaş e ji bo axaftinê û nivîsandinê ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Nivîsbarî-şitil}}
[[Kategorî:Nivîsbarî]]
[[Kategorî:Înternet]]

{{Taxobox
| name = Bilbil
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| image = Bilbil-Luscinia megarhynchos.jpg
| image_width = 
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Firinde|Aves]]
| ordo = [[Balindeyên wîçwîçok|Passeriformes]]
| familia = Famîleya mêşgiran ([[Muscicapidae]])
| genus = ''[[Luscinia]]''
| species = '''''L. megarhynchos'''''
| binomial = ''Luscinia megarhynchos''
| binomial_authority = [[Christian Ludwig Brehm|Brehm]], [[1831]]
}}
'''Bilbil''' (''Luscinia megarhynchos''), [[Firinde]]yeka ji malbata mêşgiran e ku bi taybetî xweşikbûna wîçina xwe ve bi nav û deng e. Bilbil cureyek ji Firindeyên wîçanok e. Gelek cureyên bilbilan hene. Hinek ji wan di [[rekeh]]an de tên xwedîkirin. Ji cî û warên germ hez dikin.

'''Thomas Bloodworth''' an jî '''Thomas Bludworth''' (jdb. 1620 - m. 1682) di navbera çiriya pêşîn a 1665an-çiriya pêşîn a 1666an da şaredarê [[London]]ê bû. Di [[Agirê Mezin ê Londonê]] da biryarên nerast da û bû sedema şewîtandina ji sedî 75ê bajarê Londonê.

'''Êketiya Nivîserên Kurd tayê Duhokê''', anku '''Yekîtiya Nivîskarên Kurd liqa Dihokê''', saziye‌k wêjeyî re‌wşenbîrî ye‌ giringiyê bi re‌wşa [[wêje]] û [[Rewşenbîrî|re‌wşe‌nbîriya]] kurdî dide û bi awaye‌k be‌rde‌wam he‌wl dide bi rêka pilan û proje‌yên wêjeyî û re‌wşe‌nbîrî be‌rhe‌mdane‌k e‌pstmolojî pe‌yda bike, paşî e‌wê be‌rhe‌mdanê ve‌guhêze nav he‌mû te‌x û çînên civakê Kurdistanî li Kurdistanê bi giştî û li de‌ve‌rê bi taybe‌tî. He‌r wisa, giringiyê bi re‌wşa se‌rce‌m nivîskar û rewşenbîrên kurd li nav û de‌rve‌yî Kurdistanê dide, ji ber ku saziye‌k kurdistanî ye‌ û çav li we‌rar û pêşke‌vtine‌k be‌rde‌wam e‌ û bilindkirina astê pe‌yv û pe‌yama kurdî ji e‌rkên xwe‌ yên se‌re‌ke dizane.

{{Wergerîne|en|ziman2=ar|bijartî=1|ziman3=ga}}

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
{{Agahîdank navçe
| Nav                = Cizîr
| Navê_din           = Cizîra Botan
| Navê_fermî         = Cizre
| Wêne               = Cizre-July2012-01.JPG
| Wêne_firehî        = 
| Wêne_sernav        = 
| Welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]
| Dûgel              = 
| Parêzgeh           = 
| Serbajar           = 
| Qeymeqam           = 
| Navê_nîştecihan    = 
| Hejmara_nahiyan    = <!--- BINEBEŞ ---------------->
| Hejmara_bajarokan  = 3
| Hejmara_taxan      = 12
| Hejmara_gundan     = 43
| Hejmara_mezran     = 3
| Gelhê_navçeyê      = <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
| Gelhê_navçeyê_sal  = 
| Gelhê_navçeyê_çavkanî = 
| Gelhê_bajaran      = 
| Gelhê_gundan       = 
| Rûerd_navçe        = 468
| Berbelavî_navçe    = 
| Gelhe_serbajar     = 155.757 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
| Gelhê_serbajarê_sal = 
| Gelhê_serbajarê_çavkanî = 
| Şaredar            = 
| Rûerd_serbajar     = 
| Bilindayî_serbajar = 
| Koda_postayê       = 73200
| Koda_telefonê      = (+90) 486
| nexşeya_cihan      = Bakurê Kurdistanê#Şirnex
| koordînat          = 
| Nexşe_sernav       = 
}}

{{Taxobox
| name = Darex, masiyê behra Wanê
| image = Darex.jpg
| image_caption = Masiyê behra Wanê
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Kordat|Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Cypriniformes]]
| familia = [[Cyprinidae]]
| genus = ''[[Chalcalburnus]]''
| species = ''C. tarichi''
| binomial = ''Chalcalburnus tarichi''
| binomial_authority = [[Johann Anton Güldenstädt|Güldenstädt]], 1814<br>[[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811
| synonyms = ''Alburnus tarichi''}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank nivîskar
| nav                = Îdrîsê Bidlîsî
| wêne               = İdris-i Bitlisi.png
| sernavê_wêne       = boyaxkirin ji Îdrîsê Bidlîsî
| pîşe               = Dîroknas, Siyasetmedar
| roja_jidayikbûnê   = 1452-57
| cihê_jidayikbûnê   = Bidlîs
| roja_mirinê        = 1520
| hevwelatî          = [[Împeratoriya Osmanî]]
| netewe             = [[Kurd]] ([[Kurdên Osmanî|kurdê osmanî]])
| ziman              = [[Zimanê kurdî|Kurdî]], erebî û farisî
| berhem             = {{Listeya sade|
* Heşt Behişt
* Selimname
* Risâle-i Hazâniyye
* Münâzara-i Savm u İyd
* Mecmuât-ül-Fevâid-il Müteferrika}}
}}

{{Agahîdank nivîsbar
| nav                      = 
| logo                     =  
| logo binnivîs            = 
| logo sernûçe             = 
| dîmenkişer               = 
| dîmenkişer binnivîs      = 
| sernûçe                  = 
| hilweşîn                 = 
| nivîskar                 = 
| pêşvebir                 = 
| weşandina yekem          = {{Destpêka dem û temen|2001|06|10}}
| rawestandî               = 
| guhertoya rêkxistin      = 
| guhertoya weşandina dawî =
| roja weşandina dawî      = {{Destpêka dem û temen|SSSS|MM|RR}}
| guhertoya pêşnerîna dawî =
| roja pêşnerîna dawî      = {{Destpêka dem û temen|SSSS|MM|RR}}
| rewş                     = 
| zimanê kompûterî         = 
| pergala xebitandinê      = 
| platform                 = 
| mezinahî                 = 
| ziman                    = 
| hejmara ziman            = <!-- Tenê hejmar -->
| ziman jêrenîşe           = 
| cure                     = 
| lîsans                   =nîvisbara (nermalava) azad 
| alexa                    = 
| malper                   = {{URL|https://earth.google.com/|google.com/earth}}
| embar                    = {{URL|mînak.org}}
| standard                 = 
| wek ji                   = 
}}

{{Gotara salê}}

'''Zengine''' êleke mezin e, li navîn û başur u rojhilat e Kurdistan.
Bi taybetî, li [[Kerkûk]], [[Slêmanî]], [[Xaneqîn]], [[Kirmaşan]], [[Hemedan]], [[Lûristan]] û [[Gûran]] dijîn, û her se zaravayên kurdî ên jêrîn diaxivin. Li hinek herêman [[kelhurî]], li hinek herêman jî [[Soranî]] an jî [[Lekî]] diaxivin.

'''Awêne''', '''mirê(k)''', ji alav û rûbarên şemareng, ên pirraniya tîrêjan şûnve didin re tê gotin. Awêne şewqvedêrek e. Ji berberî, bijîşkiyê heya fezagerî û pîşesaziyê di gelek warên jiyana mirovan de tê bikaranîn. Di devokên [[kurdî]] de ''xwedîk (xodîk),'' ''qodî'', ''hêlî'' jî tên bikaranîn. 

{{Gotara salê}}

{{Gotara salê b.z.|26}}

Isatou Njie-Saidy (her wiha Aisatu N'Jie-Saidy) (rojbûn 5 Adar 1952) Alîkara Srokdewletê [[Gambiya]]yê ye<ref name=CV>[http://www.statehouse.gm/cv/vice-president.htm CV for Njie-Saidy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160228142341/http://www.statehouse.gm/cv/vice-president.htm |date=2016-02-28 }}, Gambian State House website.</ref>. 

ya xaniman.]]

{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Andorra''', bi fermî '''Mîrektiya Andorrayê'''<ref> {{Jêder-malper |url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/ad/ad001en.pdf |sernav=Constitution of the Principality of Andorra }}</ref> (bi [[ketelanî]]: ''Principat d'Andorra''), mîkrodewletekî [[Welatên hundirîn û bê derya|bê derya]] ye ku li ser [[nîvgirava Îberî]] bi [[Fransa]] li bakur û bi [[Spanya]] li başûr sinor e. Mîrektî di sala 1278an de bi destûrnameyek hatiye damezrandin. Rêveberiya mîrektiyê niha ji aliyê du hev-prensê ve tê rêvebirin ku ji aliyê pîskoposa Urgellê li [[Ketelonya]], [[Spanya]] û ji aliyê serokê [[Fransa]]yê ve tê birêvebirin. Paytext û bajarê herî mezinê mêrektiyê [[Andorra la Vella]] ye.

'''NGC 2095''', cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma brîtanî [[John Herschel]] ve di sala 1835an de hatiye vedîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://leda.univ-lyon1.fr/ledacat.cgi?o=NGC%202095 |sernav=HyperLeda -object description |malper=leda.univ-lyon1.fr |tarîxa-gihiştinê=2020-05-24 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=nîsan 2021 }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}
'''Xakên pîroz''' ({{bi-en|The Holy Land}}; {{bi-ar|الأرض المقدسة|el-ardûl Mûqaddes}}) ji bo xakên olekî pîroz re tê gotin. Lê mirov bi gelemperî ji bo xakên îroj [[Felestîn|Filistîn]] û [[Îsraêl]] li ser, bi taybetî [[Orşelîm]] û ji bo sê [[dînên îbrahîmî]] ([[Cihûtî]], [[Xiristiyantî]] , [[Îslam]]) pîroz dibîne, fehm dike. Ji bo wan xakan di dîrok de gelek ceng û şêr bûne. Dîsa ji bo wan xakan [[Seferên xaçperestan]] hatin saz kirin. Gelek serdarên misilman û xiristiyan xwe bi wan xakan navendî bûn. Wekok [[Selahedînê Eyûbî]] xwe wek ''Mîrê Qudsê'' navandî bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = Großkampenberg
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
| etîketa_binebeşê2  = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
| navê_binebeşê2     = [[Rheinland-Pfalz]]
| etîketa_binebeşê4  = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
| navê_binebeşê4     = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Großkampenberg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Weqfa Jinên Azad a Cîhanê''' (International Free Women`s Foundation, '''IFWF''') [[weqf|weqfeke]] ku mafên jinan diparêze ye.

'''Şîçataxma''' ([[Zimanê elamî|elamî]]: Ṣi-iš-šá-an-tak-ma, [[babîlî]]: Ši-it-ra-an-taḫ-ma) navê serhildêrekî [[Sagartî (gel)|sagartî]] bû ku di dema [[Daryûs I|Daryûsê Mezin]] de li [[Hewlêr|Arbela]]yê serî hildabû. Daryûs serdarekî xwe yê [[Med û Medya|medî]] yê bi navê [[Taxmaspada]] dişîne ser hêzên Şîçataxma. Serdarê medî wan têk dibe û wî dil digire. Piştre ew ji aliyê Daryûs ve tê kuştin.

'''Festîval''', peyveke [[latînî]] ye û ji bo çalakiyên pîrozkirinê yên birêkûpêk tê bikaranîn. Di Kurdî de bo festîvalê cejn, îd, pîrozbahî tên bikaranîn.

'''Norm''' yan jî '''Normên civakî''', standardên hevpar ên tevgerên pejirandî ye ku ji aliyê komên civakî ve têne pejirandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://academic.oup.com/crawlprevention/governor?content=%2fct%2farticle%2f15%2f2%2f127-147%2f4110785 |sernav=Validate User |malper=academic.oup.com |doi=10.1093/ct/15.2.127 |roja-gihiştinê=2022-04-08 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctt1rv61rh |sernav=National Interests in International Society |paşnav=Finnemore |pêşnav=Martha |tarîx=1996 |weşanger=Cornell University Press |doi=10.7591/j.ctt1rv61rh }}</ref> Normên civakî hem dikarin têgihîştina nefermî bin ku tevgerên endamên civakê bi rêve dibin, hem jî di nav [[qanûn]] û zagonan de têne kod kirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Pristl |pêşnav=Ann‐Catrin |paşnav2=Kilian |pêşnav2=Sven |paşnav3=Mann |pêşnav3=Andreas |tarîx=2021 |sernav=When does a social norm catch the worm? Disentangling social normative influences on sustainable consumption behaviour |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/cb.1890 |kovar=Journal of Consumer Behaviour |ziman=en |cild=20 |hejmar=3 |rr=635–654 |doi=10.1002/cb.1890 |issn=1472-0817 }}</ref> Bandorên normatîf ên civakî yan jî normên civakî, wekî ajokarên hêzdar ên guhertinên behremendiya mirovan têne hesibandin û ji hêla teoriyên mezin ên ku tevgera mirovan rave dikin ve baş têne organîze kirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Finnemore |pêşnav=Martha |paşnav2=Sikkink |pêşnav2=Kathryn |tarîx=1998 |sernav=International Norm Dynamics and Political Change |url=https://www.jstor.org/stable/2601361 |kovar=International Organization |cild=52 |hejmar=4 |rr=887–917 |issn=0020-8183 }}</ref> Saziyên civakî ji pir-normiyan pêk tên.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Birgland
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Amberg-Sulzbach]]
}}
'''Birgland''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Amberg-Sulzbach]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Tavrişî'''  Dişibe şalê(davêjin ser an jî milên xwe), Tavrişî ji [[Şala Kurmancî]] siviktir û teniktir e. Ew bi qumaşekî sivik tê çêkirin. Jinên mezin li xwe dikin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Cil]]

{{Bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ala|Alman}}
}}
'''Gerhard Fritz Kurt Schröder''' [{{IPA|ˌɡeɐ̯haɐ̯t fʁɪʦ kʊɐ̯t ˈʃʁøːdɐ}}] (jdb. [[7ê nîsanê]], [[1944]] li [[Mossenberg]], îro taxeke bajarê Blomberg, li parezgeha Lippe), yek ji polîtîkerê hemdemî yê KFAyê (Komara Federal a Almanyayê) ye.

Bi lêkdana bavanên yekreg ên ko ji bo sîfetek diyarkirî rûxsarên wan dijhev in, peydabûna weçeyên dureg ên bi rûxsarebaeta navencî ya bavan, wekî '''zalbûna netemam''' (bi înglîzî: i''ncomplete dominance'') tê navkirin.

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank mirov
 | nav              = Yaşar Kemal
 | navê_rastî       = Kemal Sadık Gökçeli
 | şanenav          = Yaşar Kemal signature.jpg 
 | roja_jidayikbûnê = [[6ê çiriya pêşîn]] a [[1923]]
 | cihê_jidayikbûnê = [[Hemite]], [[Osmaniye]] ([[Tirkiye]])
 | roja_mirinê      = [[28ê sibatê|28ê sibata]] [[2015]]
 | cihê_mirinê      = [[Stembol]]
 | netewe         = [[Kurd]]
 | pîşe             = [[Nivîskar]]ê [[tirkî]] û [[rojnamevan]]
 | xelat            = Prix du Meilleur Livre Etranger ([[1979]])<br> Prix mondial Cino Del Duca ([[1982]])<br> Friedenspreis des Deutschen Buchhandels ([[1997]]<br>Grand Officier dans l'Ordre National de la Légion d'Honneur, 2011<ref>http://www.ambafrance-tr.org/spip.php?article2092</ref>
}}
'''Yaşar Kemal''' (jdb. [[6ê çiriya pêşîn]] a [[1923]] li bajarê [[Kinikan]]ê - m. [[28ê sibatê|28ê sibata]] [[2015]] li [[Stembol]]ê<ref>[http://anfkurdi.com/rojane/yasar-kemal-jiyana-xwe-ji-dest-da ''ANF'': Yaşar Kemal jiyana xwe ji dest da]</ref>), nivîskarekê [[kurd]] e ku bi zimanê tirkî karê xweyê nivîsandinê dikir.

{{Bêçavkanî}}

'''Şabanî''' yek ji çiyayên heri bi nav û deng e li devera [[Guliya]].

{{Agahîdanka giştî
| zimanê_navê_rastî = ar
}}
'''Nebe''' ({{bi-ar|سورة النبأ }}) sûreyek ji Quran a Pîroz e. Ew [[sûre]]ya 78ema û li bajarê [[Mekkê]], ji pê sûrê [[ Mearîc]] re hatiye danin. Ew bi tevahî ji 40 [[ayet]]an de pêk tê ye. Peyva "Nebe" di erebî de tê manê "nûçe". Di sûre de tê behza rojê [[qiyamet]]ê, bûyerên xweristê, [[kêfir]]an û cezayên wan kirin. Ji bo vê ew hatiye wek nebe, yanê nûçe nav kiriye.

'''Xanedana Xia ya Rojava''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 西夏; " Xī Xià") (an jî [[împeratorîya Tangut]] ) xanedaneke ku di navbera 1032 - 1227an de li [[Çîn]]<nowiki/>ê hukumdar bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Testorf-Steinfort
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Nordwestmecklenburg]]
}}
'''Testorf-Steinfort''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Réunion
|wargeh=[[Herêm]]
|awayê binebeş2=[[Herêmên Fransayê]]
|navê binebeş2=
|awayê binebeş3=
|navê binebeş3=
}}
'''La Réunion''' an jî bi kurtî Réunion giravekê di [[Okyanûsa Hîndê]] de yek ji navçeyên Fransayê [[ser deryayî]] ye. Ew li ser rûerdeka 2512 km² rûniştî ye. Ew bi şekla xwe nola topekê û dirêjahiya wê serbiser dorê 50-70 km ye. Ew 800 km dûra [[Madagaskar]]ê û bi giravên [[Mauritius]], [[Rodrigues]] ve giravên ji bo ji alÎya [[Pedro Mascarenhas]] hatibû keşf kirin wek Maskaranen pêk tîne.

</ref><br />1,000 light years (stars)
 | label5 = Jimara stêrkê
 | data5 = 200 to 400 billion
 | label6 = Stêrka herî kevn
 | data6 = 13.2 billion years
 | label7 = Giranî
 | data7 = 5.8{{E|11}}&nbsp;[[solar mass|M<sub>☉</sub>]]
 | label8 = [[Galactic Center|Sun's distance to galactic center]]
 | data8 = 26,000 ± 1400 light-years
 | label9 = [[Sun|Sun's galactic rotation period]]
 | data9 = 220 million years (negative rotation)
 | label10 = [[Density wave theory|Spiral pattern rotation period]]
 | data10 = 50 million years<ref name = gasdynamics>[http://arxiv.org/abs/astro-ph?papernum=0212516 [astro-ph/0212516&#93; Gas Dynamics in the Milky Way: Second Pattern Speed and Large-Scale Morphology<!-- Bot generated title -->]</ref>
 | label11 = [[Barred spiral galaxy|Bar pattern rotation period]]
 | data11 = 15 to 18 million years<ref name=gasdynamics/>
 | label12 = [[Cosmic microwave background|Speed relative to CMB rest frame]]
 | data12 = 552 km/s<ref name="dipole">{{Jêder-kovar |nivîskar=Kogut, A.; Lineweaver, C.; Smoot, G. F.; Bennett, C. L.; Banday, A.; Boggess, N. W.; Cheng, E. S.; de Amici, G.; Fixsen, D. J.; Hinshaw, G.; Jackson, P. D.; Janssen, M.; Keegstra, P.; Loewenstein, K.; Lubin, P.; Mather, J. C.; Tenorio, L.; Weiss, R.; Wilkinson, D. T.; Wright, E. L. |sernav=Dipole Anisotropy in the COBE Differential Microwave Radiometers First-Year Sky Maps |kovar=Astrophysical Journal |sal=1993 |cild=419 |rr=1 | url     =http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...419....1K |tarîxa-gihiştinê=2007-05-10 | doi    =10.1086/173453 }}</ref>
 | below = ''binêre'': [[Galaksî]], [[List of galaxies]]
}}
'''Kadiz''' an '''Kehdiz''' an jî '''Riya Kadizê,''' galaksiyek e ku di nav de sîstema rojê cih digire. Ji hêla pênaseya ku ji dinyayê ve dixûyê galaksî wekî ronahiyek mijdar e ku li ezmanan ji stêrkên ku bi çavên mirovan nayên cûdakirin pêk tê. Ew tenê yek ji gelek galaksiyên ku di gerdûna çavdêrî de tê dîtin e. Di 23ê cotmeha sala 2015an, nexşeya galaksiya Kehdizê bi 46 milyar pikselan "855,000X54,000" ji aliyê stêrnasên alman, endamên Ruhr-Universität Bochum ve hatiye weşandin.

{{Wergerîne|fr|bijartî=1}}ê ]]

'''Bludenz''' bajarê [[Awistirya]] ya [[Vorarlberg]] [[eyalet]] e. Ew li rojavayê Awistirya, başûrê eyaleta Vorarlberg e. Bajar bi çiyayan hatiye dorpêç kirin. Li bajarê ku 14000 kes lê dijîn, serê kîlometrek çargoşe 465 kes hene. Municipalityaredariya bajêr di destê rastgir [[Partiya Gel a Awistriyayê]] de ye. Li Bludenz çîkolata û bîra têne hilberandin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Awistirya]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

tên dîtin.]]
'''Mîrkut''' aletek ji bo lêxistinê ye. Di çanda kurdan de bi taybetî ji bo [[dankutan]]ê tê nasîn.

'''Depresyona klînîkê''', asta [[depresyon]]ê ya herî bilind e û wekî ji navê wê tê fêhmkirin, klînîk e ango bûye karê klînîkê. Klînîk depresyon yek ji nexweşiyên psîkolojîk e. 

'''Vûlvîtîs''' yek ji nexweşiyên jinan e û bi îltehebgirtina [[vûlva]]yê xwe dide der.

'''Xemgînî''' yan '''Xem''', rewşeke dilronî ([[psîkolojî]]) ye ba mirovan pir û her dem çêdibe. Xemgînî anku dilşikestî, dilmayî û dil bi kul û xem. Sedemên xemgînî gelekin ji evînî ye, [[êş]], zordestî, [[nexweşî]] û pir sedemên din ku di jînê mirovan re derbas dibin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Derûnnasî]]
[[Kategorî:Hest]]
[[Kategorî:Jiyana şexsî]]

'''Hevalên derewîn''' an jî '''hevalên çewt''' (bi [[înglîzî]]: ''false friends'') hin peyv hene ku bi temamî yan pirr wek hev in lê ziman yan [[zarava]]yên cuda de yan jî li deverên cuda maneya wan cuda ye. Mirov bawer dike ku ew peyvên nas in lê dibe ku mirov xelet wan fehm bike. Navê peyvên wisa "hevalên derewîn" yan "hevalên çewt" e.

{{Bêçavkanî}}

'''Neuroza trawmatîk''', [[neuroz|neuroza]] ku bingeha xwe jî [[psîkotrawma|psîkotrawmayan]] digire ye.

{{Wergerîne|ar|bijartî=1}}{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wêne sernûçe       = Sîsîl ji peyk de
| mapframe           = na
| wêneyê nexşe       = Provinces of Sicily map.png
| nexşe binnivîs     = Navçeyên Sîsîlyayê
| navê rastî ziman   = it
}}

{{Agahîdank jînenîgarî2||sernavê_wêne=Kleist di sala 1808an de}}
'''Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist''' [[10ê çiriya pêşîn]]  an jî [[18ê çiriya pêşîn]] [[1777]] (agahî ji pirtûka dêrê) li [[Frankfurt (ji Oder)]] /[[Împeratoriya Romê ya Pîroz]] ; m.[[21ê çiriya paşîn]] [[1811]]   [[Kleiner Wannsee]], [[Berlîn]]/ [[Prûsya]]) [[helbestvan]] û [[nivîskar]]ekî Alman bû. Di nav berhemên wê yê girîngtirîn şanonameyên ''Das Käthchen von Heilbronn,  Der zerbrochene Krug, Amphitryon, Penthesilea'' û romana Michael Kohlhaas tên hesibandin. Kleist xwe bi hevala xwe ya nesaxbûn  [[Henriette Vogel]] ve  kuşt .

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Zierzow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Zierzow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Kîsikê zeravê''', '''zeravdank''' (bi îngilizî: ''gallbladder'') kîsek bi rengê kesk e.  Di binê kezebê de li aliyê rastê de cih digire.    
== Pekhateya kîsikê zeravê ==
Kîsikê zeravê, kîsikek masûlkî yê bi şeweya hirmî ye.<ref name="Human biology">Sylvia S. Mader, D., & Windelspecht, M. (2015). Biology (12th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education. </ref> Dirêjiya wî bi qasî 8–10 cm ye û bi qasî 50 mîlîlître zerav embar dike.<ref name="OpenStax, Anatomy & Physiology">OpenStax, Anatomy & Physiology, OpenStax ,2013  
[https://openstax.org/details/books/anatomy-and-physiology]</ref> Kîsikê zeravê ji sê beşê serekê pêk tê. Binî (fûndûs), laş û stû.<ref name="OpenStax, Anatomy & Physiology"/> Binî beşa herî fireh e. Stû bi coga kîsikê zeravê ve girêdayî ye. Rûyê hundirîn ê kiskê zeravê wekî mîna ya [[Gede|gedeyê]], bi lînceperdeya qurmiçkî dapoşî ye. Lê di dîwerê wî de çîna jêrelînceperde tune. Çîna [[lînceperde]], ava nav [[Zerav|zeravê]] dimije, bi vî awayê xestiya zerava nav kîsikê zeravê ji zerava kezebê bi qasî 10 car zêdetir dibe.<ref name="OpenStax, Anatomy & Physiology"/> Di binê çîna lînceperdeyê de çîna [[Lûsemasûlke|masûlkeyên lûs]] cih digire. Bi girjbûna van masûlkeyan, zerav ji kîsikê zeravê ber bi [[coga herisê]] diherike. Beşa jêr a rûyê derve yê kîsikê zeravê bi betan (perdeya perîton) dapoşi ye<ref name="OpenStax, Anatomy & Physiology"/>. Zerav bi navbeynakriya [[Cogên zeravê|tora cogan]] ji [[Kezeb|kezebê]] ber bi [[Rûviya zirav|donzdetilîkê]] ve tê guhastin. Pila çepê û pila rastê ya kezebê, zeravê der didin nav coga rastê û çepê ya kezebê. Ev herdu cog digihîjin hevdu, coga nû êdî wekî coga hevbeş a kezebê tê navkirin.<ref name="Human anatomy">McKinley, Michael P.(2010) Human anatomy.3rd ed. McGraw-Hill Higher Education ISBN 978–0–07–337809–1 </ref> Zerav ji kezebê bi riya coga kîsikê ber bi kîsikê zeravê diherike, zerav di kîsikê zeravê de tê embarkirin. Gava pêdivî bi zerava embarkirî hebe, zerav bi riya heman cogê ber bi donzdetilîkê diherike. Ango coga kîsikê zeravê, li gel tijîkirinê, ji bo valakirina kisikê zeravê jî tê bikaranîn. Aresteya herika nav cogê, ji aliyê [[Hormonên herisînê|hormonên herisê]] ve tê diyarkirin.<ref name="Human anatomy"/> Coga kîsikê zeravê  tevlê coga hevbeş a kezebê dibe, bi  vî awayê coga hevbeş a zeravê çêdibe. Coga hevbeş a zeravê, ji kezeb û kîsikê zeravê, şilemeniya zeravê diguhezîne nav rûviya donzdetilîkê.  Li hêla gupika gewre ya donzdetilîkê de Coga hevbeş a zeravê bi coga [[Pankreas|pankreasê]] ve yek dibe û bi hev re dikevin nav donzdetilîkê.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

[[File:Odysseas Elytis 1974.jpg|thumb|Odysseas Elytis, 1974]]

{{Islûb}}
'''Dengê Botan Sêrt''' [[malper|malpereke]] sedî sed bi [[Kurdî]] ye û cara yekemîne ku bi bernama [[Joomla Kurdî]] hatiye saz kirin. navenda malperê li bakurê [[Kurdistan]] bajarê [[Sêrt]]ê ye. xwedî û berpirsiyarê malperê [[Mehmed Nas]] e. di nava malperê de beşê [[nuçeyên rojane]], [[çîrokên gelêrî]], [[Chat a Kurdî]], [[e-pirtûk]], [[Rojnama Sêrta Azad]], [[pexşan]], [[Muzik]], [[Wêne]], [[Helbest]], [[hevpeyvîn]], [[Listokên zarokan]], [[navdarên Kurd]], [[Sêrt]], [[pirtukên Kurdî]] û beşa [[peyamên telefonên desta]] hene. di beşa [[pirtukên Kurdî]] hemu pirtukên ku bi [[Kurdî]] hatine weşandin li wir bi nas kirina wan ve hatiye weşandin. 
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Malper]]

{{Agahîdank hunermend
 | nav              = Ziryab
 | navê_rastî       = Abu'l Hesen 'Elî ibn Nafî
 | wêne             = 
 | sernavê_wêne      = Ziryab ji gel re stranan dibêje
 | roja_jidayikbûnê = 789
 | cihê_jidayikbûnê = [[Mûsil]],
[[Başûrê Kurdistanê]]
 | roja_mirinê      = 857
 | cihê_mirinê      = [[Endulus]]
 | pîşe          = [[Helbestvan]], [[stranbêj]], [[hunermend]], [[stêrnasî]] û [[erdnîgarî]]
 | amûr      = [[Ûd]]
}}
'''Abu'l Hesen 'Elî ibn Nafî''' anjî bi navê naskirî '''Ziryab''' (jdb. 789, [[Mûsil]] – m. 857, [[Endulus]]), [[astronomî|stêrnas]], [[erdnîgarî|erdnîgarnas]], [[helbestvan]], [[stranbêj]] û [[hunermend]]ê [[kurd]] e.<ref>Ana Ruiz, Vibrant Andalusia: The Spice of Life in Southern Spain [https://books.google.de/books?id=qMBlwWbxq3kC&pg=PA53&dq=%22Ziryab+was+a+remarkable+Kurdish+singer%22&hl=de&sa=X&ved=0CCkQ6AEwAGoVChMI5K6iy9nayAIViFAUCh3csgHN#v=onepage&q=%22Ziryab%20was%20a%20remarkable%20Kurdish%20singer%22&f=false] "Ziryab was a remarkable Kurdish singer..."</ref><ref>http://www.transoxiana.com.ar/0102/kurdos.html</ref>

{{Derbar|welatê oksîtanan|Ji bo herêma îdarî ya Fransayê|Oksîtanya (herêm)}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank lîstikvan (futbol)/wîkîdane|wêne=|sernavê_wêne=Percy Liza 2021}}

{{Agahîdanka giştî|wdneyîne=navê_rastî|sernavê_îtalîk=erê}}

'''Kîlolitir''' yekê [[hindir|hindirê]] ye. Kurtenavê kîlolitirê '''kl''' e.<p>
Kîlolitrek
*1.000.000.000 [[mîkrolitir|mîkrolitirin]].
*1.000.000 [[mîlîlitir|mîlîlitirin]].
*1.000 [[litir|litirin]].
*1 [[hindirê mitir|hindirê mitire]].
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Hindir]]
[[Kategorî:Yeke]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kinzenburg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Kinzenburg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Oh Uganda, Land of Beauty''' sirûda neteweyî ya [[Ûganda]]yê ye.  Piştî serxwebûna [[Uganda]]yê sal 1962an de sirûd hate qebûlkirin. Nivîskarê gotin û muzîkê [[George Wilberforce Kakoma]] ye.<ref>"[http://newvision.co.ug/D/11/289/311412 He composed the anthem in a day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927234004/http://newvision.co.ug/D/11/289/311412 |date=2007-09-27 }}", ''New Vision''. 9 October, 2003</ref>

{{Agahîdank bajar
 | nav            = Şingal
 | navê_fermî     = 
 | nexşeya_cihan  = Îraq
 | koordînat      = {{Koord|36|19|21|N|41|51|51|E|display=inline, title}}
 | welat          = 
 | dûgel          = [[Îraq]]
 | parêzgeh       = [[Neynewa (parêzgeh)|Neynewa]]
 | serbajar       = 
 | şaredar        = 
 | navê nîştecihan = Şingalî, xelkê Şingalê
 | gelhe          = 84.000 (2015){{Çavk}}
 | rûerd          = 
 | bilindayî      = 522
 | nexşe          = Ninevehdistricts.jpg
 | wêneSer        = Mountainside fields.jpg
 | wêneSer_sernav = Devera Şingalê
 | malper         = 
}}

{{Bêçavkanî}}
'''Raman''', di [[zimanzanist]]î de, '''raman''' ew naverok an peyam e ko [[peyv]] an [[nîşan (zimannasî)|nîşan]] vediguhêzin, dema xelk bi rêya [[ziman]]î danûstandinê dikin. Bi gotineka dî, veguhastina ramanê armanc û erkê xebitandina zimanî ye.

)]]

'''µl''' kurtenavê [[mîkrolitir|mîkrolitire]].
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kurtenav]]
[[Kategorî:Yeke]]

{{Îtalîk sernav}}
{{Ev gotar|li ser romana Tolkien e. Ji bo fîlman, ji kerema xwe re here [[The Hobbit (fîlm)]].}}
{{Agahîdanka giştî
}}

{{îlon}}

''.]]

{{Agahîdank gund
| nav                = Kinezerd
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Kinezerdî]], xelkê Kinezerdê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Kinezerd''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref>.

'''Salihê Qûbînê''' yek ji [[dengbêj|dengbêjên]] kurd yê bi nav û deng e ku bi taybetî li Herêma [[Xerzan]], bi giştî jî li seranserê welêt tê naskirin. 

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Batas
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlawe]]
| nahiye             = [[Herîr]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Batasî]], xelkê Batasê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Batas''', gundekî bi ser [[Herîr]]a navçeya [[Şeqlawe (navçe)|Şeqlaweyê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref><ref>http://krso.net</ref>.

{{Îtalîk sernav|Wêne=}}

{{Bêçavkanî}}

{{Wergerîne|en}}
'''Sehraya Rojava''' (bi [[Erebî]] ''الصحراء الغربية'', bi [[Inglîzî]] ''Western Sahara'') herêmeka bakurê rojava ya [[Afrîka]]yê ye. Hevsiyên vê herêmê li bakur [[Mexrib]], li bakurê rojhilat [[Elcezayîr]], li başur û rojhilatê [[Mûrîtanya]] û li rojavayê [[Okyanûsa Atlantîk]] in. Ev herêm yek ji [[kêmhêheşttirîn herêmên cîhanê]] ye û piraniya wê [[bêavan]] û [[deşt]] in. Mezintirîn bajarê herêm [[Elîyûn]] e ko sê-yeka hêşeta herêmê lê akincî ye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

'''Zrîng''' [[xêzekovar]]eke bi kurdî ye, hem bi kurmancî û hem jî bi kirmanckî, ku ji [[çiriya pêşîn]] a 2019an ve mehê carekê dihê weşandin<ref>https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10157268066510259&set=pcb.10157268075430259&type=3&theater</ref>. Kovar ji 32 rûpelan pêk dihê û edîtorê kovara Zrîng [[karîkatursaz]]ê kurd [[Dogan Guzel]] e<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mezopotamyaajansi20.com/kr/HEM-NCE/content/view/69900 |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2019-09-23 |tarîxa-arşîvê=2019-09-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190923061459/http://www.mezopotamyaajansi20.com/kr/HEM-NCE/content/view/69900 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://yeniozgurpolitika.net/zring-li-bin-guhe-tirki-dikeve/ |tarîxa-gihiştinê=2019-09-23 |tarîxa-arşîvê=2019-09-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190923075805/http://yeniozgurpolitika.net/zring-li-bin-guhe-tirki-dikeve/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>.

'''Beşena girtî''' an jî '''asteroîda qefilandî-girtî''', yek ji têgînên [[Stêrnasî|astronomi]]<nowiki/>yê ye. Beşena girtî ji bo terîfkirina cîsmên ku dikevin [[Xulgeh|rêgeh]]<nowiki/>a [[gerstêrk]]<nowiki/>ê û jê pê ve dibin [[peyk]]<nowiki/>a wê gerstêrkê, tê bikaranîn. Bi giştî [[asteroîd]] wexta ku nêzîkî gerstêrkekê dibin, yan ber bi [[Valageh|feza]]<nowiki/>yê ve tên avêtin yan jî li gerstêrkê tên xistin. Digel vê yekê carinan jî li rêgeha derdora gerstêkê de tên qefilandin. Ji bo van astreoîdan jî têgînê asteroîda qefilandî an jî asteroîda girtî tê bikaranîn. Peyka [[Neptûn (gerstêrk)|Neptûn]]<nowiki/>ê ya bi navê [[Trîton (peyk)|Trîton]], yek ji beşenên girtî yê esmanî ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Stêrnasî]]
[[Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]]

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank xwedawend
| cure               = yewnan
| sernavê_wêne       = 
}}

'''Azadiya ramanê''', bi azad û bêî ku ti sînorana li pêşiya xwe nas bike hizirkirin a. Li ser azadiya ramanê, di vê sadsale me de, pirr nîqaş û danûstandin jî dihên kirin. Lê divêt ku mirov bibêje ku pirr mirov jî, ji ber ku cuda hizirî na, an hatina qatilkirin û an jî, hatina girtin û bi salan di zindanan de mana. Minaq, [[Musa Anter]], ji ber ku kurd bû û li ser mafê civate nivîsand û hanî ser ziman, di sal 20ê îlonê de di sale 1992 î de hat kuştin ji aliyê rayadarên [[Dewleta Tirk]]î ve. Nivîskar û rewşenbîrekî kurd bû. Sînorkirina ramanê, di dema ku ne li gor pergealekê hatkirin û ser ziman, dihê kirin.

'''Şehinkan''' ({{1928|Chéhinkan (Şehinkan)}}, {{bi-tr|Doğanlı}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

'''Malper''' ango {{Ziman-en|'''web site'''}} li ser înternetê rûpela şexsî ye. Malper li ser medyaya cîhana nû, ku navê wê înternet e, rûpel an jî paceya mirov e.

{{Bêçavkanî}}
{{Kêm}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Mihellemî''' yan jî '''erebên mihellemî''' yan jî '''erebên mardellî''' (bi [[Zimanê suryanî|sûryanî]] ܡܚܠܡܝ̈ܐ‎, ''Mḥallamāye'',  bi zimanê [[erebî]]: المحَلَّمِيّة, ''al-mhallamiya'' bi maneya '''"gelê mihellemî"'''), gelekî [[erebî]] ye Ji [[Ereb| Erebên Banû Hilal]] û [[ereb|erebên Banû Şeyban]]in{{Çavk}}.

{{kêm}}
'''Sînan''' parêzgeheke xwemalî li rojavayê Kurdistanê yê. Paytexta Sînan bajarê [[Gurgum]]ê ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Kurdistan]]

{{sibat}}

{{Paqij bike|tarîx=nîsan 2024}}

{{Agahîdank partiya siyasî
| nav               = Partiya Gel a Komarî
| navê rastî        = Cumhuriyet Halk Partisi
| navê rastî ziman  = tr
| logo              = 
| kodareng          = #ED1822
| kurte             = CHP
| serok             = [[Özgür Özel]]
| sekreterê giştî   = [[Neslihan Hancıoğlu]]
| serokê axaftinê   = [[Faik Öztrak]]
| avaker            = [[Mustafa Kemal Atatürk]]
| damezrandin       = {{Destpêka dem|1923|09|09}} (Damezrandina ewil)
{{Destpêka dem|1992|09|09}} (Damezrandina 2yemîn)
| qedexekirin       = {{Dawiya dem|1981|10|16}} (heta damezrandina 2yemîn)
| beralîker         = 
| derizandin        = 
| pêşrew            = 
| beralîkirin       = 
| domdar            = 
| sergeh            = [[Çankaya]], [[Enqerê]]
| rojname           = 
| sazandina ramanê  = 
| baskê xwendekaran = 
| baskê ciwanan     = [https://www.chpgenclikkollari.org.tr/ Baskên Ciwanan ya CHPê]
| baskê jinan       = [https://chpkadin.chp.org.tr/ Baskên Jinan ya CHPê]
| sernav bask1      = 
| bask1             = 
| sernav bask2      = 
| bask2             = 
| sernav bask3      = 
| bask3             = 
| sernav bask4      = 
| bask4             = 
| salê endamê       = 2022
| endam             = 1.330.611
| îdeolojî          = 
*[[Kemalîzm]]
*[[Sosyalîzma demokratîk|Sosyal Demokrasî]]
| helwest           = [[Çepê Navendî]]
| dîn               = 
| neteweyî          = [[Tifaqê Miletê]]
| herêmî            = 
| ewropayî          = [[Partiya Sosyalîst a Ewropayê]]
| parzemînî         = 
| navneteweyî       = [[Enternasyonalê Sosyalîst]]
| civîna ewropayê   = 
| sernav alîgir1    = 
| alîgir1           = 
| reng              = {{Reng box|#ED1822}} Sor
| dirûşm            =  "Ji bo hemû kesan CHP!"
| sirûd             = 
| cihê têkoşînê     = 
| sernav vala1      = 
| vala1             = 
| sernav vala2      = 
| vala2             = 
| sernav vala3      = 
| vala3             = 
| sernav vala4      = 
| vala4             = 
| sernav rûniştek1  = [[Parlamentoya Tirkiyê|Parlamen]]
| rûniştek1         = {{Composition bar|135|600|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek2  = Şaredariyan Bajarê mezin
| rûniştek2         = {{Composition bar|11|30|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek3  = Şaredariyan Parêzgeh
| rûniştek3         = {{Composition bar|10|51|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek4  = Şaredariyan Navçeyê
| rûniştek4         = {{Composition bar|177|922|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek5  = Şaredariyan Şar
| rûniştek5         = {{Composition bar|50|387|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek6  = Endamên Meclîsa Şaredariya Bajarê Mezin
| rûniştek6         = {{Composition bar|662|2591|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek7  = Endamên Meclîsa Parêzgeh ya Giştî
| rûniştek7         = {{Composition bar|182|1251|hex=#ED1822}}
| sernav rûniştek8  = Endamên Meclîsa Şaredarî
| rûniştek8         = {{Composition bar|4638|20498|hex=#ED1822}}
| ala               = 
| malper            = [https://www.chp.org.tr/ Cumhuriyet Halk Partisi (Tirkî)]
| dewlet            = 
| welat             = {{TUR}}
}}
'''Partiya Gel a Komarî''' yan jî bi kurtasî '''CHP''' (bi tirkî: ''Cumhuriyet Halk Partisi''), partiyeke siyasî ye ku di 9ê îlona sala 1923an de di bin serokatiya [[Mustafa Kemal Atatürk]] de hatiye damezrandin û li Tirkiyê xebatên siyasî dimeşîne. CHP yekem partî ya Komara Tirk e bi despêka damezrandina Komara Tirkiyeyê re hatiye demazirandin. Li gorî rêziknameya partiyê, kurteya partiyê ya fermî "CHP" ye û sembola partiyê şeş tîr e. CHP di roja îro de bi 134 parlamenteran li Meclîsa Tirkiyeyê de mixalefeta sereke ya Tirkiyê temsîl dike.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|nav=Babenhausen|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Babenhausen''', bajarekî [[Almanya]]yê ye û yek ji bajarên herêma [[Hesse]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de|Babenhausen}}</ref>

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Gotara bê çavkanî}}

'''Xilyas yan kî Xizir û Rojeyê Xizirî'''

{{Agahîdanka giştî}}
'''Rûdaw''' yan jî '''Tora Medyayê ya Rûdawê''', saziyeke medyayê ye ku navenda saziyê li [[Hewlêr]]a [[Başûrê Kurdistanê]] ye. Rudaw ji ajansek nûçeyan a pirzimanî kanalek televîzyonê û ji radyoyeke pêk tê.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Jamlitz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Dahme-Spreewald]]
}}
'''Jamlitz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Dahme-Spreewald]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{bnr|Şiyan}}

'''Neolîtîka berî Cervaniyê''' ({{bi-en|''Pre-Pottery Neolithic''}}; salên 10.000-6.500 {{bz}}) demên destpêka neolîtîkê li herêmên [[Levant|Levend]] û [[Mezopotamya|Mezopotamyaya jorîn]] a [[Hîlala Berhemdar]] temsîl dike.<ref name="MC">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=j3BQDwAAQBAJ&pg=PA197 |sernav=World Prehistory and Archaeology: Pathways Through Time |paşnav=Chazan |pêşnav=Michael |tarîx=2017 |weşanger=Routledge |isbn=9781351802895 |rûpel=197 |ziman=en }}</ref><ref name="PNAS09">{{Jêder-kovar |paşnav=Kuijt |pêşnav=I. |paşnav2=Finlayson |pêşnav2=B. |tarîx=Jun 2009 |sernav=Evidence for food storage and predomestication granaries 11,000 years ago in the Jordan Valley |kovar=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |cild=106 |hejmar=27 |rr=10966–10970 |bibcode=2009PNAS..10610966K |doi=10.1073/pnas.0812764106 |issn=0027-8424 |pmc=2700141 |pmid=19549877 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://antiquity.ac.uk/projgall/ozkaya/ |sernav=Körtik Tepe, a new Pre-Pottery Neolithic A site in south-eastern Anatolia |paşnav=Ozkaya |pêşnav=Vecihi |tarîx=June 2009 |weşanger=Antiquitey Journal, Volume 83, Issue 320 }}</ref><ref name="auto">Richard, Suzanne ''Near Eastern archaeology'' Eisenbrauns; illustrated edition (1 Aug 2004) {{ISBN|978-1-57506-083-5}} p.244 </ref> Neolîtîka berî Cervaniyê di nav Neolîtîka A ya berî Cervaniyê (10000 – 8800 bz) û Neolîtîka B ya berî Cervaniyê (8800 – 6500 bz) de hatiye teqsîmkirin.<ref name="MC2">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=j3BQDwAAQBAJ&pg=PA197 |sernav=World Prehistory and Archaeology: Pathways Through Time |paşnav1=Chazan |pêşnav1=Michael |tarîx=2017 |weşanger=Routledge |isbn=9781351802895 |rûpel=197 |ziman=en }}</ref><ref name="auto2">Richard, Suzanne ''Near Eastern archaeology'' Eisenbrauns; illustrated edition (1 Aug 2004) {{ISBN|978-1-57506-083-5}} p.244</ref> Piştî Neolîtîka berî Cervaniyê heyama [[Neolîtîka Cervaniyê]] dest pê dike.

{{Agahîdank gund
| nav                = Çuwarkilawî Serû
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Qoretû]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Çuwarkilawî Serû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Çuwarkilawî Serû''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Sedsal'''ek sed salên ji pê hev tê neye. Deh sedsal, ango hezar sal, jî hezarsalakê pêk tî ne. Di [[salnameya gregorî]] de, sedsala pêşin di sala [[Îsa]] hat dinê de dest pê dike, di sala [[100]]em jî xelas dibe. Yanê Sala [[101]]an êdî di sedsala duyem de ye. Ew salan ber Îsa hatibû dinê jî wiha ye. Lê, li wan sedsalên ber Îsa  de her ku hejmer mezin dibe dem jî dûra îroj dibe. Di salname de sala "0" tune ye. Gorî wê salnamêye di [[2000]]an de [[sedsala 20'an]] xelas bû, di [[2001]]an de jî [[sedsala 21an]] dest pê kir.

{{sibat}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Amt Anklam-Land
|wêne sernûçe=Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Amt Anklam-Land''' şaredariyeke kolektîv ''([[Amt (dabeşkirina îdarî)|Amt]])'' a [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Gelhenasî''' an '''demografî''' (ji yewnaniya kevn, δῆμος (dêmos) 'mirov, civak' û -γραφία (-graphía) 'nivîsandin, xêzkirin, ravekirin') lêkolîna statîstîkî ya [[Gelhe|nifûsê]] ye, nemaze [[Mirov|mirovan]].

{{Agahîdanka giştî
}}

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank jînenîgarî2}}
'''Simone Weil''' (z. [[3ê sibatê|3ê sibata]] [[1909]] li [[Parîs]], [[Fransa]] - m. [[24'ê gelawêjê|24 gelawêj]] [[1943]] li [[Ashford (Kent)]], [[Brîtanya]]) [[Çalakvanî|çalakvan]], [[fîlozof]] û [[Mîstîker|mîstîkera]] navdar a fransî bû. 

Sirûd an jî marş [[muzîk]]ek e ku pir rîtmik e. Ji bo gelek [[netewe]]yên sirûdên netewî hene.

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

Xums (bi erebî: خُمْس, 'ji pêncan') tê wateya ferzkirina olî ya pêwîst a her misilmanekî ku 20% ji serweta xwe ji çavkaniyek ne seretayî ji bo sedemên diyarkirî bide.  Di Îslama [[Şiîtî|Şîa]] û [[Sunîtî|Sunnî]] de bi awayekî cuda tê nirxandin.  Ev bac dikare ji kesekî pêbawer re were dayîn ku dê ji bo berjewendiya civaka îslamî bikar bîne,<ref name="ziml">Zafar Iqbal and Mervyn Lewis, An Islamic Perspective on Governance, {{ISBN|978-1847201386}}, pp. 99-115</ref><ref name="asp276">Abdulaziz Sachedina (1980), [https://www.jstor.org/stable/544332 Al-Khums: The Fifth in the Imāmī Shīʿī Legal System], Journal of Near Eastern Studies, Vol. 39, No. 4 (Oct., 1980), pp. 276-277, 275-289, note 10</ref> an jî ji bo belavkirina di navbera sêwî, belengaz, rêwiyan de.<ref name="Malik 2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Islam in South Asia a short history |url=https://archive.org/details/islaminsouthasia0000mali_t5l2 |paşnav=Malik |pêşnav=Jamal |weşanger=Brill |sal=2008 |isbn=978-90-04-16859-6 |cih=Leiden |rr=[https://archive.org/details/islaminsouthasia0000mali_t5l2/page/405 405]–406, note 6 }}</ref><ref name="jlep174">John L. Esposito (2004), The Oxford Dictionary of Islam, Oxford University Press, {{ISBN|978-0195125597}}, p. 174</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Quran, Al-Anfal Verse 8, 8:41 }}</ref> Xums ji bacên din ên îslamî yên wek zekat û jîzyayê cuda ye.<ref name="ziml">Zafar Iqbal and Mervyn Lewis, An Islamic Perspective on Governance, {{ISBN|978-1847201386}}, pp. 99-115</ref><ref>Seri-Hersch (2010), "Transborder" Exchanges of People, Things, and Representations: Revisiting the Conflict Between Mahdist Sudan and Christian Ethiopia, 1885–1889, The International Journal of African Historical Studies, Vol. 43, No. 1, pp. 1-26</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Grabow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Grabow''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1928|temen=erê}}
| cihê_jidayikbûnê = [[Giresun]], Tirkiye
}}

| cure           = [[Volkana mertalê]]
 | çalakbûna_dawî = 
}}
'''Girê Kod''', [[volkan]]eke vemirî ya herêma [[Dêrika Çiyayê Mazî|Dêrikê]] ye. Li ser riya [[Dêrika Çiyayê Mazî|Dêrikê]]-[[Beyrok, Dêrika Çiyayê Mazî|Beyrokê]] nêzîkî gundê [[Qetaro]]yê ye.

'''[[Şetelereb]]''' an jî '''Şet el-Ereb''' ({{bi-ar|شطّ العرب}} ''Shatt al-Arab'', {{bi-fa|اروندرود}} '''Ervendrûd''') navê çemî ji pê [[Firat]] û [[Dîcle]] teva hev dibin e. Ji pê Ferat û Dîcle li bajarê Qurnahe teva hev dibin re ewna herdu 193 km tev diherîkin û sînorê navbera [[Îraq]] û [[Îran]]ê pêk tînin. Li [[Besra]] jî tala [[Kendava Fars]] dibin.

{{çiriya paşîn}}

'''Xaltîka pîvaz''' cure [[kutilk]]eke [[Serhed]]î ye. Navê xwe ji dîwanê digire û bi henekî (qerfî) ye. Kutilkeke (dolmeh) [[pîvaz]]ê ye. Navê xwarinê ya dirêjî, ''kutilka pîvazê ya bigoşt'' e. Helbet ev kutîlk ne tenê li Serhedê tê xwarin, li tevayiya herêmên [[Kurdistan]]ê tê zanîn. Li hin herêman ''kutilka/dolmeha seriyên pîvazê'' jî dibêjin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ruppichteroth
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Nordrhein-Westfalen]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Herêma hikûmetê]]<br/>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Köln (dever)|Köln]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Rhein-Sieg-Kreis]]
}}
'''Ruppichteroth''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rhein-Sieg-Kreis]] li [[Nordrhein-Westfalen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{nîsan}}

'''Lîsteya sivîlên kurd ên kuştî yên bi destê dewleta tirkî''' lîsteya mirovên sivîl ên kurd e ku di sala [[2015]]an de ji aliyê dewleta [[Tirkiye|Tirkî]] ve hatine kuştin.

{{Adar}}

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Mecaran
| navê_din           = 
| navê_fermî         = Altınpınar
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = 
| dewlet             = [[Tirkiye]]
| parêzgeh           = [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîrom]] (2012)
| navçe              = [[Xinûs]] (2012)
| nahiye             = [[Xinûs]] (navend)
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Mecaran
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = Bakurê Kurdistanê#Ewropa#Tirkiye
| koordînat          = 
}}
'''Mecaran''' ({{1928|مجاران مع كومی, "Nédjaran (Médjaran) ma qumi" (Mecara tevî koma wî)}}, {{1968|Macaran}}, {{bi-tr|Altınpınar}}), gundekî bi ser navenda [[Xinûs]]a parêzgeha [[Erzîrom (parêzgeh)|Erzîromê]] ve ye.

'''Deryaya Adriyatîk''' an jî bi kurtî '''Adriyatîk''' deryayeke li [[Ewropa]]yê ye. Ew berê de, gorî [[Herodot]], bi navî bajarekî Îtalyayê [[Adria]] li ber wê hatîye navendin. Ew bi [[îtalyanî]] ''Mare Adriatico'', [[elbanî]] ''Deti Adriatik'', [[serbî]] ''Jadransko Morje'', [[slovenî]] ''Jadransko Morje'' tê navandin. Ewê [[Nîvgirava Balkan]] û [[Nîvgirava Apennîn]] li hev vediqetine. Navçe xweyê başûr di derve bi [[Deryaya Îyon]] jî tê nav kirin. 

]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Schwarzenborn
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Schwarzenborn''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

ya xaniman.]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Groß-Bieberau''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Darmstadt-Dieburg]]ê li herêma [[Hesse]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Smayilaxa
| navê_din           = Smayilaẍa
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Smayilaxayî]], xelkê Smayilaxayê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Smayilaxa''', '''Smayilaẍa''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Ennepetal''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Ennepe-Ruhr-Kreis (navçe)|Ennepe-Ruhr-Kreisê]] li herêma [[Nordrhein-Westfalen]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ruderatshofen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ostallgäu]]
}}
'''Ruderatshofen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Gotara bê çavkanî}}

'''Bestir''', '''qumaş''' ji berhemên [[tekstîl]]ê yên ji bo cîlûbergan re dibêjin. Ji tayên curbecur tên ristin, jenandin, honandin. Pirranî ji ebreşûm ([[hevrîşim]]), [[hirî]], [[pembû]] [[kerbas]] û madeyên sentetîk tên çêkirin. Bendikên qumaşê bi sedan awayan tên ristin.

'''Laş''' (ango ''leş'') tê wateya [[ser]] û [[dest]] û [[pî]] û [[pişt]] û [[zik]] û her dera [[mirov]]ekê/î yan [[ajel]]ekê/î.

{{Agahîdank jînenîgarî2
|wêne=JSJoseSaramago.jpg
|sernavê_wêne=José Saramago di sala 2008an de
}}
'''José Saramago''' ({{d|16|çiriya paşîn|1922}} li [[Azinhaga]], [[Portûgal]] - 18ê [[hezîran]]a 2010 li bajarê Tíasê, [[Las Palmas]], [[Spanya]]) nivîskar, dramatîker û helbestvanekî Portûgalî ye û sala [[1998]]î de guncavê [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê hatiye dîtin.

Peyva fobî ji [[Phobos]] a Grekî tê. Phobos di mîtologiya Grek a Antîk de xwedayê dehşetê ye. Tirsa ku jiyana rojane asteng dike, tirsa li derê [[hişar]]ê, tirsa di mercên awarte de hatiye fêrbûn e.

'''Gewra''' gundekî ser navçeya [[Pasûr]]ê ye bi şeş malan pêk tê. Debara gund li ser heywantiyê ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Pasûr]]

Pirtûka '''Tintenfisch''' (Kurmancî: Supya)  mîna salnameyeke [[Wêjeya almanî|wejeya almanî]] bû û gelek helbestvan û nivîskarên bi nav û deng ên [[alman]] jî di vê salnameyê de helbest û nivîsên xwe weşandine. Di nav wan nivîskar û helbesvanan de [[Heinrich Böll]], [[Max Frisch]] û [[Günter Grass]] jî hebûn. Helbesta Erich Fried a bi navê Höre Israel ([[Bibihîse Îsraîl|Bibihîse Îsraêl]]) jî di hejmara pêşi ya vê Salnameyê de hate weşandin.

'''Komîkan''' ({{1946|Komikan}}, {{bi-tr|Çamyurdu}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

'''Psîkoterapî''' tê wateya saxkirina psîkologîk. Bi nexweşiyên psîkologîk ên ne bingeh-laşî ne re psîkologên ku perwerdeya [[psîkoanalîz|psîkoanalizê]] dîtinê bilî dibin. Heger bingeha nexweşiyê laşî be, ango organîk, tedawîkirin karê [[psîkîatrî]]stane. Psîkiyatrîst bi metodên bijîşkî û dermanan nexweşên xwe tedawîdikin. Psîkolog ana psîkoanalîst an psîkoterapîst bi metodên taybet ên psîkoterapiyê tedawîdikin. Bo mînak, seansên psîkoterapiyê, axavtin, [[hîpnoz]] hwd. Psîkolog çi [[klînîk psîkolog]], çi psîkoterapîst nikarin metodên bijîşkiyê û dermanan bikarbînin. Lewra wan perwerdeya bijîşkiyê nedîtine. Psîkoterapîst li nexweşxaneyan bi psîkiyatrîstan re tevlî tedawiyê dinin an li klînîkên xwe yên taybet bi serê xwe tedawîdikin. Psîkoterapîstên ku perwerdeya [[hîpnotîzma]]yê nedîtine nikarin vê metodê bikarbînin, qedexe ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Derûnnasî]]

{{Gotara salê}}

'''Devera Nihêlê''' wek gelek deverên din yên Kurdistanê xwedan sirûştekî gelek ciwan û seyr e.

'''Aguascalientes''' [[parêzgeh]]eke li navenda welatê [[Meksîk]]ê ye. Navê paytexta parêzgehê jî [[Aguascalientes (bajar)|Aguascalientes]] e. Parêzgehên cîran [[Zacatecas]] û [[Jalisco]] ne.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Dahnen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Dahnen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{tebax}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| nav                = Valwig
| sernavê_wêne       = Dîmenek ji bajêr
| etîketa_binebeşê2  = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
| navê_binebeşê2     = [[Rheinland-Pfalz]]
| etîketa_binebeşê4  = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
| navê_binebeşê4     = [[Cochem-Zell]]
}}
'''Valwig''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Cochem-Zell]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Martînîk
|wargeh=[[Herêm]]
|awayê binebeş2=[[Herêmên Fransayê]]
|navê binebeş2=
|awayê binebeş3=
|navê binebeş3=
}}
{{Wergerîne|fr|ziman2=en}}
'''Martînîk''' ([[fransî]] ''Martinique'' ) giraveke li [[Deryaya Karîbê]] ye. Rûerda wê 1.128 km² ye û yek e ji navçeyên [[Fransa]]yê. Ew wek navçeyeke "[[ser deryayî]]" yek ji 26 navçeyên Fransayê ye. 

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

{{gotara bêçavkanî}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

'''Epentez''' (bi [[Zimanê inglîzî|inglîzî]] ”epenthesis”, ji yûnanî ἐπένθεσις, ''epénthesis''), di zimannasiyê de diyardeyek e ku peyda dibe dema peyv bi tîpekê yan çend tîpan dirêj dibin<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.kulturname.com/?p=9205 |roja-gihiştinê=2014-06-04 |roja-arşîvê=2016-03-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160305010608/http://www.kulturname.com/?p=9205 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>.

{{Taxobox
| name = Mixmixk, mêş, vizik
| image = Aedes aegypti biting human.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Mêşa ''Aedes aegypti''
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| subphylum = [[Hexapoda]]
| classis = [[Mêş û mûr|Insecta]]
| subclassis = [[Pterygota]]
| infraclassis = [[Neoptera]]
| superordo = [[Endopterygota]]| 
| ordo = [[Diptera]]
| subordo = [[Nematocera]]
| infraordo = [[Culicomorpha]]
| superfamilia = [[Culicoidea]]
| familia = '''Culicidae'''
| familia_authority =
| subdivision_ranks = Binefamîleyên mêşan
| subdivision =
* [[Anophelinae]]<br />
* [[Culicinae]]<br />
* [[Toxorhynchitinae]]<br />
}}

'''Xaç''' (bi [[latinî]] ''Crux'') [[komstêr]]eke li esmana başûr e. Xaç komstêra biçûk, lêbelê komstêreke pirr balkêş û naskirî ye. Çar stêrên xwe yên geş xaçeke balkêş nîşan dide. Ew di rê kadizan de dimîne. Komstêr bi rojhilat, rojava û bakur bi [[Kentaur (komstêr)|Kentaur]]ê ve cîran e. Ew ji Ewropaya Navîn pê ve li bakur nayê dîtin.

'''Dahênerî''' tê wateya hilberîna tişt, fonksiyon an têkiliyek nû. Behremeniyeke mirovî ye. Kesên dahênerî pêk anîne re ''dahêner'' tê gotin. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Urbach
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Urbach''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rems-Murr-Kreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Boos
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Unterallgäu]]
}}
'''Boos''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Unterallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank çiya
| nav                = Çiyayê Iboundji
| nav1               = 
| wêne               = 
| wêne_sernav        = 
| bilindayî          = 1.575
| cih                = [[Gabon]]
| zincîreçiya        = 
| nexşeya_cihan      = Gabon
| koordînat          = {{Koord|1|40|29|S|12|1|14|E|type:mountain|display=inline, title}}
| cure               = 
| çalakbûna_dawî     = 
| yekem              = 
}}
'''Mont Iboundji''' ango kurdî ''Çiyayê Iboundji'' lûkteya herî bilind ya [[Gabon]]ê ye, nêzî 1.575 [[m]] ango (5.168 [[ft]])<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/economies/Africa/Gabon.html Gabon]</ref> yê ye. Li gor daneyên [[SRTM]]ê wê angaştê piştrast dike. Hinek çavkaniyên din jî lûkteya herî bilind ya Gabonê [[Mont Bengoué]]yê nîşan dide<ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=19054 Mount Bengoué, Gabon], Peakbagger.com.</ref>.

'''cm³''' kurtenavê [[Hindirê sentîmitir|hindirê sentîmitirê]] ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Kurtenav]]
[[Kategorî:Yeke]]

'''Teşî''' sernavê pirtûka helbestvan [[Azad Zal]] e.

{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}
'''Daxistan''' an jî '''Komara Daxistanê''' (rûsî: Респу́блика Дагеста́н, ''Respublika Dagestan'') [[welat]]ekî li [[bakûr]]ê [[Qefqaz]]ê ye. Zimanên Daxistanê [[rûsî]] û [[qefqazî]] ne. Di Daxistanê de gelekî [[rutuls]], [[Rûsya|rûs]], [[çeçen]], [[azerî]], [[gurcî]] û [[kurd]] dijîn. Li Daxistanê [[Neft]] û [[Gaz]] têne dîtin.

'''ÇATOM'''  ({{bi-tr|'''Ç'''ok '''a'''maçlı '''to'''plu'''m''' projesi}}, anku, Projeya pirralî ya civakê) kurtenivîsa saziyeka bi karê pişavtina (asîmîlasyona) [[kurd]]an ve bilîdibe ye.

{{Agahîdank gund
| nav                = Weleşî
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Çoman (navçe)|Çoman]]
| nahiye             = [[Qesrê]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Weleşî
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Weleşî''', gundekî bi ser [[Qesrê|Qesra]] navçeya [[Çoman (navçe)|Çomanê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''KurdON.com''' bazarê online e bû bazirganîyê di navbera xelk û kompanîya da û her wesa di navebera kesan da. Kurdon.com li seranserê Îraqê dihêt bi kar înan. Ew portaleke kû firoşîyar kerestên xwe radgehînin û rêklam diken bû bikira, da kû ew tiştê wan hez li ser hebît bibînin û bikirin. Tiştên serekî yên firotinê destê dûyê ne lê kerestê yên nû jî dihên eriz kirin.

{{Bêçavkanî}}
{{Nerind kurdî}}

{{Gotara salê}}

'''Geliyê Zîlan''' geliyekî ku dikeve bakurê deşta [[Erdîş]]ê ber bi çiyayên [[Eledax]]ê ve. Li derûdora 15-20 km dûrî bajarê Erdîşê, di navbera Erdîş û [[Giyadîn]]ê de ye. Li parêzgeha [[Wan]]ê ye.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Neu Kaliß
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Ludwigslust-Parchim]]
}}
'''Neu Kaliß''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ludwigslust-Parchim]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Rammingen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Swabya (Bavyera)]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Unterallgäu]]
}}
'''Rammingen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Unterallgäu]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Şîrê bejî''' ''(Galactorrhea)'' ji anomaliyeke [[pêsîr]] (çiçik) e û xwe bi herikîna şîr ê nepayî dide der.

| gelhe1             = 3.224.600
| sal1               = 2022
| çavk1              = <ref>Census data of National Statistics Office of Georgia</ref>
| herêm2             = {{ala|Rûsya}}
| gelhe2             = 157.803-900.000 (binerê; [[Gurcî li Rûsyayê]])
| sal2               = 2020
| çavk2              = <ref> ქართულ დიასპორათა განსახლება რუსეთის ფედერაციაში 27 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. State Ministry on Diaspora Issues of Georgia</ref><ref>  Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года 25 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.</ref>
| herêm3             = {{ala|Tirkiye}}
| gelhe3             = 91.500 - 1.500.000 (binerê; [[Gurcî li Tirkiyeyê]])
| sal3               = 2020
| çavk3              = <ref>"Ethnic groups in Turkey: Georgians".</ref><ref> "Ethnologue: Georgian".</ref>
| herêm4             = {{ala|Îran}}
| gelhe4             = 100.000
| sal4               = 2022
| çavk4              = <ref> Rezvani, Babak (Kış 2009). "The Fereydani Georgian Representation". Anthropology of the Middle East. 4 (2): 52-74. doi:10.3167/ame.2009.040205.</ref>
| herêm5             = {{ala|DYA}}
| gelhe5             = 100.000
| sal5               = 
| çavk5              = 
| herêm6             = {{ala|Yewnanistan}}
| gelhe6             = 43.159 - 300.000
| sal6               = 2001
| çavk6              = <ref>  "2001 Greek census" (PDF)</ref>
| herêm7             = {{ala|Ûkrayna}}
| gelhe7             = 34.199
| sal7               = 2001
| çavk7              = <ref>  "Ukrainian Census 2001".</ref>
| herêm8             = {{ala|Brezîl}}
| gelhe8             = 20.750
| sal8               = 
| çavk               = <ref>Brazil census 2017</ref>
| herêm9             = {{ala|Japon}}
| gelhe9             = 14.000
| sal9               = 
| çavk9              = 
| herêm10            = {{ala|Îtalya}}
| gelhe10            = 12.670
| sal10              = 
| çavk10             = 
| herêm11            = {{ala|Keyaniya Yekbûyî}}
| gelhe11            = 12.000
| sal11              = 
| çavk11             = <ref> ქართული დიასპორა დიდ ბრიტანეთში State Ministry on Diaspora Issues of Georgia</ref>
| herêm12            = {{ala|Fransa}}
| gelhe12            = 10.000
| sal12              = 
| çavk12             = 
| herêm13            = {{ala|Kurdistan}}
| gelhe13            = 3.616 - 8.000
| sal13              = 
| çavk13             = <ref> "Iraq: As Third-Largest Contingent, Georgia Hopes To Show Its Worth".</ref>
| têkildar           = 
| ziman              = [[Zimanê gurcî]], [[Zimanê tirkî]]
| ol                 = [[Xristiyan]], [[Islam]]
| nîşan              = 
| nîşanSernav        = <!---------------- Cih ------------------>
| nexşe              = 
| nîşe               = 
| nexşeyaCihan       = 
| nexşeSernav        = 
| nexşeyaCihanNav    = 
| hêlîpan            = 
| hêlîlar            = 
}}
'''Gurcî''', yan jî '''Kartvelî''' (bi [[Zimanê gurcî|gurcî]]: ქართველები), gelê neteweyên kartvelî ye ku li welatê [[Gurcistan]]ê ne û bi [[Zimanê gurcî]] diaxivin. Gurcî xwedî dîrokek ku ji 4000 salan zêdetir tê hesab kirin. Her çend heya sedsala 11an [[Gurcistan]] a yekgirtî be jî, gelê gurcî ji sedsala 3ê berî zayînê ve hene ku li ser herêma nêzîkê ku îro wekî Gurcistanê tê zanîn hikum dikin. Gurciyan baweriya [[Xiristiyanî]] yê zû pejirand (Gurcistan, an jî wekî ku jê re digotin [[Padîşahiya Iberia]], duyemîn welatê yekem ê cîhanê bû ku Xirîstiyantî wekî olek fermî bû dema ku di sala 327 PZ de wekî dînê dewletê hate ragihandin). [[King David IV]] Avaker di sedsala 11an de Serdema Zêrîn a Gurcistanê vekir.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Gau-Weinheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Gau-Weinheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Gotara bê çavkanî}}

{{Bêçavkanî}}

{{Bêçavkanî}}{{Wikidata Infobox}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}
'''Xakên pîroz''' ({{bi-en|The Holy Land}}; {{bi-ar|الأرض المقدسة|el-ardûl Mûqaddes}}) ji bo xakên olekî pîroz re tê gotin. Lê mirov bi gelemperî ji bo xakên îroj [[Felestîn|Filistîn]] û [[Îsraêl]] li ser, bi taybetî [[Orşelîm]] û ji bo sê [[dînên îbrahîmî]] ([[Cihûtî]], [[Xiristiyantî]] , [[Îslam]]) pîroz dibîne, fehm dike. Ji bo wan xakan di dîrok de gelek ceng û şêr bûne. Dîsa ji bo wan xakan [[Seferên xaçperestan]] hatin saz kirin. Gelek serdarên misilman û xiristiyan xwe bi wan xakan navendî bûn. Wekok [[Selahedînê Eyûbî]] xwe wek ''Mîrê Qudsê'' navandî bû.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Unterwachingen''' şaredariyeke navçeya [[Alb-Donau-Kreis]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Adar}}

{{Gotara bê çavkanî}}

'''Zengeneyî''', jêrzaravayekî [[Kelhûrî|kelhûriye]] ku di nav êla [[Zengene]] de li başurê [[Kirmaşan]], [[Hemedan]] û [[Luristan]] tê axavtin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Kelhûrî]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Merdingen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Merdingen''' şaredariyeke navçeya [[Breisgau-Hochschwarzwald]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Çençen''' ({{1946|Çençen}}, {{bi-tr|Yazıca}}) gundekî bi ser navenda [[Semsûr]]a [[Adiyeman]]ê ve ye.

{{Agahîdank nivîskar
| nav                = Izet Findî
| sernavê_wêne       = Dr. Izet Findî
| navê_rastî         = Izet Findî Yehya
| zimanê_navê_rastî  = ku
| navê_din           = Dr. Izet Findî
| roja_jidayikbûnê   = 1960
| cihê_jidayikbûnê   = Duhok
| netewe             = Kurd
| hevwelatî          = Kurdistan (Iraq)
| perwerde           = Diktora
| pîşe               = Nivîskar, Rojnamevan, Mamosteyê zanîngehê
| berhem             = Bêder, Bêdera Peyiv û zaravên Kurdî
| ziman              = Kurdî, Ingilîzî, Erebî
| malper             = {{url|www.findi.info}}
}}

'''Basîl''','' Bacillus'', cinsekî [[bakterî|bakteriyên]] şikil [[darik]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Basîl| ]]

{{Adar}}

'''Derzî''' di gelek wateyan de tê bikaranîn lê pirranî ji bo amraza dirûtinê dibêjin derzî.

{{ev gotar| li ser peyva endam di biyolojiyê da ye. Ji bo wateyên din a "Endam", li [[Endam (cudakirin)]] binihêre.}}
Di [[jînewerzanist]] anko biyolojiyê da, '''endam''' ''(an jî '''lebat''')'' komek ji [[şane]]yan in ko ji bi hezaran anko milyonan [[xane]]yan pêkhatine û [[erk]] anko komek ji erkan anko funksyonan bicihdikin. Di her endamekî da hindek şaneyên serekî û hindek şaneyên neserekî hene. Ji bo mînak di [[dil]]î da [[dilemasûlke]] anko miyokardiyûm şaneyeka serekî ye û [[xwînborî]] û [[demar]] şaneyên neserekî ne. Carina komên çend endaman ko erkên wan ji hev nêz in [[koendam]]ekê pêk tînin.
Mirov û hin ajal xwedî endamên mîna; [[dil]], [[kezeb]], [[pişik]], [[çav]], [[gurçik]], [[guh]], [[dev]], [[poz]] û hwd ne.

| herêm          = [[Sêwas]], [[Qeyserî]], [[Ezirgan]], [[Gumuşxane]], [[Dêrsim]]
 | nexşe          = 
 | firehiya nexşe = 
 | binnexşe       = 
 | zimanê zikmakî = −
 | malbat1        = [[Hind û Ewropî|Zimanên hind û ewropî]]
 | malbat2        = [[Zimanên hind û îranî|Zimanên hind û îranî]]
 | malbat3        = [[Zimanên îranî]]
 | malbat4        = [[Zimanên îranî#Zimanên îranî yên rojava|Zimanên îranî yên rojava]]
 | malbat5        = [[Zimanên îranî yên bakur-rojava]]
 | malbat6        = [[Kurdî]]
 | malbat7        = [[Kurmancî]]
 | malbat8        = [[Kurmanciya Rojava|Devokên rojava]]
 | netewe         = 
 | kêmnetewe      = 
 | ajans          = 
 | iso1           = 
 | iso2           = 
 | iso3           = 
 | agahdarî  = 
}}
'''Devoka Koçgiriyê''' (navê xwemalî: ''Kurmanckî'') yek ji devokên [[kurmancî]] yên rojava ye. Ev devok her çiqasî nêzîkê devoka kurmancî ya [[Dêrsim]]ê be jî hin xwe cudatiyên vê hene.

{{Bêçavkanî}}

{{Gotara bêçavkanî}}
'''Şanoname''' karekê wêjeyî ye ko bi merema nimandin anko leyîstina di [[şano]]yê da dihêt nivîsîn û bi rengekê edetî bi awayê hevpeyvîn û danûstandina di navbera çenda kesan da ye. Şanoname pirr caran ne bi wê meremê ko bihêt xwandin, lê ji bo wê ko bibe şano dihêt nivîsîn. Kesê ko karê wî nivîsîna şanonameyan be ''şanonamenivîs'' e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.supersummary.com/play/ |sernav=SuperSummary |malper=SuperSummary |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-01-26 }}</ref>

an]]

{{Çavlêgerandin}}

'''Bozê Sîna''' navê çiyayê herî bilind yê [[Mirgewer]] e ku li rex çiyayê [[Dalanper]] e û dikeve başûrê Mirgewerê. Ser vî çiyayî golên gelek xweş û rêlên pir xweşik hene.

û [[Campanile di Giotto]] ya [[Katedrala Santa Maria del Fiore]] (wêne ji [[Girê Michelangelo]] hatiye kişandin).]]
'''Katedrala Firenzeyê''', bi fermî '''Cattedrale di Santa Maria del Fiore''' an '''Firenze diomo''' [[katredal]] û sembola bajarê [[Firenze]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://aviewoncities.com/florence/duomo-di-firenze |sernav=Duomo di Firenze – A View On Cities |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2023-01-09 }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Hambuch
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Cochem-Zell]]
}}
'''Hambuch''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Cochem-Zell]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Çavlêgerandin}}
{{Bêçavkanî}}

[[File:Dominant seventh chord on C.png|thumb|right|Akorda domînant 7 bi dengê C: C<sup>7</sup> {{audio|Dominant seventh chord on C.mid|Bide leystin}}.]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Gladenbach''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Marburg-Biedenkopf]]ê li herêma [[Hesse]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî}}
ê ye. Hem Fobos û hem jî Deimos di sala 1877'an de ji aliyê [[stêrnas]]ê amerîkî [[Asaph Hall]] ve hatine dîtin.

'''Arrondîsementên Fransayê''' ({{Bi-fr|arrondissement}}, bixwîne: ''axondîsman'', ango "navçe") yek ji parçeyên ku di sîstema parvekirinê kargeriya [[Fransa]]yê de ye. Ew 100 [[departmen]]ên Fransayê parve 342 arrondîsementan dikin. 

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Glukoz
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | <br />
D-Glucose '''(çep)''', L-Glucose '''(rast)'''
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Agahiyên gelemper
|-
| Nav || Glukoz
|-
| Navên din || Şekirê tirî, tirîşekir?
|-
| [[Direfş]] || C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Taybetmendî
|-
| [[Baristeya molekulî]] || 180,16 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 1,562 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 146  [[Grad Selziyus|°C]]
|}
'''Glukoz''' ({{Bi-grc|γλυκύς|glukús|wate=şêrîn}}) an şekirê tirî ({{Ziman-en|grape sugar}}) [[monosakkarîdek]] e. Di siruşte de şekira herî belavbûyî glukoz e.Formula kîmyayî ya glukozê C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> e. Navê din a glukozê dekstroz e. Her wîsa glukoz wekî şekira xwîne jî tê bi nav kirin. Ji ber ku di nav tirî de gelek glukoza serbest heye,li hin deveran şekira tirî jî ji boy navê glukozê tê bi kar anîn. [[Hingiv]] ji %35 ê giraniya xwe ji glukoza serbest distîne. Hemû polîsakkarîd ji molekulên glîkozê pêk tên.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Öllingen''' şaredariyeke navçeya [[Alb-Donau-Kreis]]ê ya herêma [[Baden-Württemberg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Kilîlên Doyê''' ([[îngilîzî]]:''C-clef'') Cureyên wê yên herî berbelav, di portreyê de li ser xêza jêrê ya sêyemîn û ya çaremîn tên bicîkirin û notayên li ser van notayan têne nivîsandin bi navê “Do”yê têne binavkirin. Kilîla Doyê ji bo nîşandana dengên di frekansa navîn de tê bikaranîn. Ji bo nivîsandina notayên amûrên wekî viyolayê kilîla Doyê tê bikaranîn. Di nav kilîlên Doyê de yên herî zêde têne bikaranîn; kilîlên tenor û altoyê ne.

{{Tîrmeh}}

'''Pere''', '''dirav''' û '''panot''', amureyê danûstendina [[Bazirganî|bazirganiyê]] ye û ji [[kaxiz]], [[kanza]] an jî bi riya [[elektronîk]] (bo mînak, [[bitcoin]]) tê çêkirin. Li ser peran hejmar hene û qîmeta xwe li gorî vê hejmarê bilind an kêm dibe.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
| wargeh={{Hlist|Bajarên paytext}}
}}
'''Bruksel''' ({{bi-fr|Bruxelles}}, {{bi-nl|Brussel}}) paytextê [[Belçîka]]yê ye û di heman demê de paytexta [[Yekîtiya Ewropayê]] û navenda rêxistina [[NATO]]yê ye. Piraniya biryarên [[Yekîtiya Ewropayê]] li vî bajarî tên wergirtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rtbf.be/article/ps-ecolo-groen-et-spa-ouvrent-la-majorite-a-defi-a-la-ville-de-bruxelles-10051751 |sernav=PS, Ecolo-Groen et sp.a ouvrent la majorité à Défi à la Ville de Bruxelles |malper=RTBF |ziman=fr |tarîxa-gihiştinê=2023-03-17 }}</ref> Li bajêr sê [[ziman]]ên ku wekê zimanên fermî tên axaftin [[flemenî]] (zaravayekî [[nederlendî]]), [[fransî]] û [[almanî]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=OJ%3AC%3A2010%3A083%3ATOC |sernav=EUR-Lex - C:2010:083:TOC - EN - EUR-Lex |malper=eur-lex.europa.eu |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-17 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf |sernav=Wayback Machine |tarîx=2015-08-10 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-03-17 |tarîxa-arşîvê=2015-08-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150810142522/http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>

'''Flora''' beşa xwezayê ko zanista [[botanîk]] li ser radiwestit dibêjinê flora. Ev jî hemû giya û şênkatiyên siruştî li ber digirit. Flora di Roma kevin da navê Xwedêya biharê û gulan bûye. Manaya wê jî cîhana hemû nebat û gul û giyane.

{{Wergerîne|de|bijartî=1}}{{Kêm}}

{{Bêçavkanî}}

Pêvajoya çêkirina proteînan a bi xwendina zanyariyên bomaweyî yên di zincîra [[Asîda rîbonukleyî|ARN-peyamber]] de bi şeweyî kodon şîfrekirî, wekî '''wergeran''' (bi înglîzî: ''translation'') tê navkirin.<ref name="Hendersons dictionary of biology"/>

{{Agahîdank navçe
 | Nav                = Navçeya Bongilanê
 | Navê_din           =
 | Navê_fermî         = Solhan
 | Wêne               =
 | Wêne_sernav        =
 | Welat              = [[Bakurê Kurdistanê]]   <!--- KARGÊRIYÎ -------------->
 | Dûgel              = [[Tirkiye]]
 | Parêzgeh           = [[Bîngol (parêzgeh)|Bîngol]]
 | Serbajar           = Bongilan
 | Qeymeqam           = Şeref Aydın
 | Hejmara_nahiyan    =  <!--- BINEBEŞ ---------------->
 | Hejmara_bajarokan  = 2
 | Hejmara_taxan      =
 | Hejmara_gundan     = 26
 | Hejmara_mezran     =
 | Gelhê_navçeyê      = 32.975<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=12&p_yil=2008&p_dil=1&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env tuik, 2008]</ref>    <!--- GELHE û ERDNÎGAR ------->
 | Gelhê_navçeyê_sal  = [[2008]]
 | Gelhê_bajaran      =
 | Gelhê_gundan       =
 | Rûerd_navçe        = 1.114<ref>[http://www.yerelnet.org.tr/iller/il.php?iladi=B%DDNG%D6L Yerelnet, Bingöl]</ref>
 | Berbelavî_navçe    = 29,6
 | Gelhe_serbajar     = 15.950   <!--- BAJARÊ NAVENDÎ --------->
 | Gelhê_serbajarê_sal= 2008
 | Rûerd_serbajar     =
 | Bilindayî_serbajar = 1.395
 | Koda_postayê       = 12600
 | Koda_telefonê      = (+90) 426
 | nexşeya_cihan      = Tirkiye
 | koordînat          = {{Koord|38|58|10|N|41|3|19|E|display=inline, title}}
}}
'''Bongilan''' an jî '''Solaxan''' ({{bi-tr|Solhan}}) yek ji navçeyên [[Bîngol]]ê ye. 60&nbsp;km ji Çewlîgê dûr e. 26 gund û 137 mezreyê wê hene. Gorî hejmartinên sala 2000´î hejmara navendê 14.325 û bi giştî jî 33.604 e. Di sala [[1929]]´î wekî nehiye bi [[Mûş]]ê ve hatiye girêdan. Di sala [[1936]]´î de wekî navçe bi Çewlîgê ve hatiye girêdan.

'''Kela Şoşikê''' navê xwe li gundê [[Şoşik]]ê yê li ser navçeya [[Xamûr]]ê hildide. Ev kele li fêza gund, li ser paleka mezin e. Ew kela xwediyê dîrokeke zef kevn e. [[Ewliya Çelebî]] di pirtûka xwe de wiha dibê: ''"Ew avahî ya Kela Şoşikê ya [[Siltan Hesenê kurê Ziyaedîn]] e. Li ser zinarekî bilind e û keleyeka çargoşe ye."''
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Koord|39|31|51|N|43|10|47|E|type:landmark|display=title}}
[[Kategorî:Xamûr]]
[[Kategorî:Kela Kurdistanê]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Pfarrkirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Rottal-Inn]]
}}
'''Pfarrkirchen''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rottal-Inn]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Korpusa deqên bi kurdiya soranî ya Asosoftê''', anku bi kurdiya navendî: '''Korpisî deqî kurdîy soranîy Asosoft''', yekemîn [[korpus]]a qebare-mezin a [[kurdî]] ye ku ji aliyê [[koma vekolîn û peredana Asosoftê]] hatiye berhevkirin û pêvajokirin. Weşana yekem ya vê korpusê bo [[kurdiya navendî]] an [[soranî]] ye û 458.000 belgenameyan li xwe digire.

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Agahîdank jînenîgarî2|sernavê_wêne=Wundt di sala 1902an de}}
'''Wilhelm Maximilian Wundt''' (jdb.  {{jdb|16|tebax|1832}} li [[Neckarau]] — m. {{mirin|3|tebax|1920}}, [[Leipzig]])  wekî avaker û bavê [[Psîkolojî|psîkolojiyê]] tê zanîn. Wî îspat kiriye ku xebatên ceribandinê li ser psîkologiya mirov dikarê were kirin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Züsow
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Nordwestmecklenburg]]
}}
'''Züsow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Wergerîne|en|ziman2=fr}}
{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Hoppegarten
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Märkisch-Oderland]]
}}
'''Hoppegarten''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Märkisch-Oderland]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}
'''Thomas Aquinas''' an '''Saint Thomas Aquinas''' an jî '''Thomasê Aquinî''', (zayîn, nêzî [[1225]], mirin [[7'ê adarê]] [[1274]]) [[keşe]], [[fîlozof]] û [[Olnasî|olnasekî]] [[Îtalî]] bû.

'''Çeka navokî'''<ref>"Îsraîl Dibêje Îran Dikare di 5 Salan de Bibe Xwedîyê Çekên Navokî". ''Dengê Amerîka''. 2021-11-23. Retrieved 2022-09-29.</ref> alaveke teqîndar e, ku hêza rûxîner ji reaksiyonên navokî distîne, bi kelişînê ([[Zimanê inglîzî|îngl.]]: ''fission'') ([[bombeya kelişînê]]), yan jî bi tevlihevkirina kelişîn û pişaftinê (îngl.: ''fusion'') ([[bombeya hîdrojenî]]). Ev her du celebên bombeyan ji hindik miqdarên madeyê çendaniyên mezin yên hêzê belav dikin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/nuclear-weapons |sernav=Nuclear Weapons - an overview {{!}} ScienceDirect Topics |malper=www.sciencedirect.com |tarîxa-gihiştinê=2021-03-26 }}</ref>

{{tebax}}

'''''Gencî Pîr''''' albûma şeşemîn yê [[Zakaria]] (Zekerya) ye.

{{Bêçavkanî}}

'''Arkeolojî''' an jî '''şûnwarnasî''' zanistek e û li hemû tiştên ku ji destên mirovan derketine û li ser wan ked û xebatek pêk hatiye, vedikole. Pisporên arkeolojî (arkeolog) vekolanê li ser amûr, tişt û avahî yê wan dikin da ku çawa jîyanin, çawa tevgeryanin, çi kirinin û hwd..

'''Polîmiyozît''' (navê zanistî: ''Polymyositis'') nexweşiyeke [[mîkrob]]îk di masûlkeyan de ye.

{{Gotara bêçavkanî}}

'''Voleybol ''' an jî top û tora werzîşeke komê ye ku tê de lîstikvan di du tîmên şeş kesî de, li her du aliyên torê têne bicihkirin û li gorî qaîdeyên lîstikê hewl didin ku topê li qada tîma dijber bixin. Voleybol yek ji werzişên herî populer û navdar ên cîhanê ye. Dirêjiya qada voleybolê 18 metre û firehiya wê jî 9 metre ye, her tîm ji bo bi ser bikeve divê ji 5 setan 3 setan bi dest bixe, her setek bi 25 pûanan e û ger bikeve destê pêncan (destê dawîn)ew 15 pûanan pêk tê 

Di [[fîzîk|fîzîkê]] da, '''livara hêzê''' meznahî ya hêzekê ye ko li dûrahîyekê ji navenda zivirînê li dozeneka anko sîstemeka zivirînê dihêt xebitandin. Têgeh anko mefhûma  '''baskê livarê''' wekî dûrahîyeka saloxetî, têgeheka bingehîn di karkirina [[lehêz|lehêzan]], [[çerx|çerxan]], [[gêr|gêran]] û tevaya [[makîneyên sade]] ye ko dikarin [[berjewendiya mekanîkî]] çêbikin. Yekîna livarê di [[Dozena Navneteweyî]] anko [[SI]] da [[mitirê Newton]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Hêz]]

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_wêne = 
}}

'''Terîqet''' an jî '''holdarî''' têgiyeke ji wûşeya erebî Tarîqat ({{bi-ar|'''طريقه'''}}) (erebî gelejmêr ''turuq'', {{bi-ar|طرق}}) de hat afirandî ye û tê ye maneyê ''rê''. Lê di [[Îslam]] de ew ji bo salixdana milên oliyên tev kom bûn tê bikaranin. Endamên terîqetan hin caran wek [[sofî]] an [[derwêş]] tên salixdan.

ê ya Śląsk Wrocław de di sala 2012 de]]
'''Antîkomunîzm''' dijberiya siyasî û [[îdeolojî]]k a li hemberî bawerî, kom û kesayetên [[Komûnîzm|komûnîst]] e. Antîkomûnîzma birêxistinkirî piştî [[Şoreşa Cotmehê]] ya 1917an li [[Împeratoriya Rûsî]] pêş ket, û ew di dema [[Şerê Sar|Şerê Sar de]], dema ku [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] û [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] di nav hevrikiyek dijwar de bûn, gihîşt asta gerdûnî. Antîkomûnîzm di nav de anarşîzm, navendparêzî, [[Muhafizekarî|kevneperestî]], [[faşîzm]], lîberalîzm, [[Neteweperwerî|neteweperestî]], [[Sosyaldemokrasî|sosyal demokratî]], sosyalîzm, çepgirî û azadîxwazî û her weha tevgerên berfireh ên li dijî rêveberiya komûnîst di nav de, di nav de anarşîzm, navendparêzî, kevneperestî, [[Lîberalîzm|faşîzm]], lîberalîzm, neteweperestî, [[sosyalîzm]], sosyalîzm, [[Siyaseta çepgir|çepgirparêzî]] û azadîxwazî jî di nav de, di [[Şebenga siyasî|çarçoveyeke siyasî]] de bûye hêmaneke gelek tevger û helwestên siyasî yên cuda. Antîkomûnîzm di felsefeyê de, ji hêla çend komên olî ve û di edebiyatê de jî hatiye îfade kirin. Hin alîgirên navdar ên antîkomûnîzmê komûnîstên berê ne.

'''Beta-DNA''', şeweya normalê [[DNA]] ku nav rêzên biyolojiyan de ye û şeweya [[badoke]] rast-destdar heye.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Biyolojî]]

'''Bronş'''<ref>Hüseyin Bektaş (2004)</ref> (bi [[latînî]]: ''bronchus''), boriya [[keş]]ê ya di pişikê de ye. Ew borrî wek çeqên daran di [[pişik]]ê de belav dibin. Têde veguhastina gazên [[henase]]yê nabe, lê têde keş tê borandin heta beşên ku veguhastinê gazan têde dibe. Ev pergala ji borriya keşê jê re dara bronşî tê gotin.

{{Çiriya pêşîn}}

{{Bêçavkanî}}
'''Mel Columcille Gerard Gibson''' (jdb. [[3 kanûna paşîn]] [[1956]] li [[Peekskill]] , [[Nû York]], [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]]) [[lîstikvan]], [[derhêner]]ê fîlman û [[hilberîner]]ê [[îrlendî]]-[[amerîkî]]-[[awistralyayî]] ye.
{{Agahîdank jînenîgarî2}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Dassow''', yek ji bajarên [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Nordwestmecklenburg (navçe)|Nordwestmecklenburgê]] li herêma [[Mecklenburg-Vorpommern]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Avkêşk''' an jî '''tirimpe''', amûrek pê (bi wê) av ji bîran dihê kişandin. Çembilekî, di hundur de pîstonek û devekî wê he ye. Bi lêxistina çembil av hildikşe û ji devê wê derdikeve. Cara yekem ji aliyê [[Arşîmed]] ve di sedsala 3. ya B.Z. de hatiye fikirîn.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Schuttertal
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Schuttertal''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ortenaukreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Fundamento de Esperanto''' (bi kurdî: ''Bingehên Esperanto''), pirtûka Ludwik Lejzer [[Zamenhof]] e ku tê de rêsayên rêzimanî û rişte û peyvên zimanê esperanto yê çêkirî dide xuyakirin.

'''Peresan''' ango '''werar''' an jî '''evolusyon''' behsa guhertina taybetiyên genetîk ên populasyona cureyekê dike, yên ku derbasî cisnên/neslên nu dibin.

'''Salnameya Rojê''' gorî tevgera dinêyê dor [[roj]] re tê hejmartin. Ji bo salnameyên roj gorî salnameyên [[hîv|hîvê]] hîn rind bi salê rastî va hev digire, êdî li welatan bi piranî salnameyê roj tê bikaranîn. Di salnameyên hîvê de demsal û meh sal bi sal di demaka din de tê dijîn, lê salnameyên roj de ew tim di demakê de tê dijîn.

{{çavlêgerandin}}
{{Agahîdank mirov
| nav                = Naîf Boselî
| navê_rastî         = Naîf Musa Omer
| bernav             = 
| sernavê_wêne       = Naif Boseli
| şanenav            = 
| roja_jidayikbûnê   = {{birth date|1962| | }}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Boselê]] ([[Kurdistan]])
| roja_mirinê        = [[15'ê pûşperê]] [[1998]]
| cihê_mirinê        = [[Zaxo]] ([[Kurdistan]])
| hevwelatî          = {{ala|Kurdistan}}
| netewe             = [[Kurd]]
| dîn                = [[Islam]]
| malbat             = [[Boselê|Boselî]]
| hevjîn             = 
| zarok              = 
| perwerde           = 
| destûrname         = Payedar
| pîşe               = [[Pêşmerge|Payedarê Pêşmergey]]
| salên_çalak        = 
| xelat              = 
| malper             = https://semiansindi.wixsite.com/bosele/single-post/2018/01/01/Naif-Boseli
}}

'''Dibistan''', '''mekteb''' an jî '''medrese''' bi giştî ciyê ku ji bo [[Perwerde|perwerdehiyê]], bi awayekî taybet hatiye avakirin re tê gotin. Armanca dibistana perwerdehiya [[Xwendekar|şagirtan]] e.

'''Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch''' ({{Audio|Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.ogg|guhdarke}}) an jî bi kurtasî '''Llanfairpwllgwyngyll''', navê gundekî welatê [[Wales]]ê, li girava [[Môr]] e yê ku tê wateya "Dêra Meryama pîroz a ku nêzîkî gola spî û darbindeqan e" û li cîhanê navê gund ê herî dirêj e. Nav ji 58 tîpan pêk tê.

== Stranên herî Baş ==
= Di Zîrveya Heftê de herî serketî =

{{Agahîdank xwedawend
| cure               = yewnan
| sernavê_wêne       = 
}}

{{Wergerîne|yo|ziman2=sv|ziman3=da|bijartî=1}}{{Agahîdank welat2/wîkîdane
| mapframe           = na
}}
'''Nîjerya''' an jî '''Komara federal a Nîjeryayê''' ({{Bi-en|Federal Republic of Nigeria}}), welatekî rojavayê [[Efrîqa]]yê ye. Ji sala [[1991]]'ê û vir de paytextê Nîjeryayê bajarê nû yê bi navê [[Abuja]] ye. Nîjerya ji aliyê petrolê ve dewletekî dewlemend e û endamê [[OPEC]]'ê ye.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ückeritz
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Ückeritz''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Qirîs''' xwarinek e ku li [[Culemêrg]]ê tê çêkirin. [[Mewîj]], [[kakilê gûzan]], goştê hestî, [[kiftik]] bi hev re tên kelandin û serwîs tê kirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{xwarin-şitil}}
[[Kategorî:Xwarin]]

{{Îtalîk sernav}}
'''''Tarîx dewlet el-ekrad [- we'l-etrak]''''' (''Tārīkh dawlat al-akrād [- wa'l-atrāk]'' an jî '''Tarîxû dewletûl Ekrad (We'l Etrak)'''; bi [[kurdî]]: ''Dîroka dewleta kurdan [û tirkan]'') pirtûka dîronasê [[ereb]] ya [[Hezrecî]] (El Hezrecî) ye.<ref>http://www.rupelanu.com/mobi/news_detail.php?id=194{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref><br>
Navê El-Hezrecî yê rastî: Muhemmed bin Îbrahîm bin Muhemmed bin Ebi'l-Fewaris Ebdulazîz el-Ensarî el-Hazrecî ye.

'''Co''' kurtenavê [[Kobalt]]ê ye. Ev pir ji [[Kîmya]] ra mihume.

'''Parêzgehên Îranê''' (bi farisî: ''ostan''), yekeyên îdarî yên herî mezin ên welatê [[Îran|Îranê]] ne. Îro Îran ji 31 [[parêzgeh]]an pêk tê{{Çavk}}. Karûbarên îdarî yên parêzgehê ji aliyê [[karmend]]ekî dewletê yê bi navê [[parêzgar]] (ostandar) ve tên kirin<ref>Ebdulla Xefur (1996). Cugrafiyay Kurdistan. APEC, Swêd</ref>.

'''Yandex''' (bi rusî : Я́ндекс) yek jî [[motora lêgerînê]] û [[portala webê|portal]]a [[Rûsî|rûsî]] ye, behtirîn ji aliyê rûsîaxêv tê bikaranîn. Motora lêgerîne di sala 1997an de li [[Moskow]]ê ji aliyê [[Arkady Volozh]] hatiyê çêkirin.

{{Agahîdank gund
| nav                = Pirdezer
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Çoman (navçe)|Çoman]]
| nahiye             = [[Qesrê]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Pirdezer
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Pirdezer''', gundekî bi ser [[Qesrê|Qesra]] navçeya [[Çoman (navçe)|Çomanê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref><ref>http://krso.net</ref>.

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Mögglingen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Mögglingen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostalbkreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Bêçavkanî|tarîx=nîsan 2024}}
{{Kêm|tarîx=nîsan 2024}}

{{Gotara bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane}}
'''Guangxi''' ([[Zimanê çînî|çînî]]: 广西; "Gvangjsih'''"'''), Bi fermî '''Herêma Xweser a Guangxi Zhuang''' herêmeke [[Xweserîtî|xweser]] a [[Çîn]] e.

'''.va''' [[navê navperê asta bilind]] e, ku ji bo bikaranîna [[înternet|înternetê]] ya [[koda welat]] [[Vatîkan]] e. ([[ccTLD]])

'''Gondwana''' yan jî '''Gondwanaland''', perçeyek bejahî ya mezin bû ku gelek caran wekî superparzemîn hatiye binavkirin ku di dema Neoproterozoîka dereng de (nêzîkî 550 milyon sal berê) kom bûye û di serdema Jurasî de (nêzîkî 180 milyon sal berê) dest bi perçebûnê kiriye. Qonaxên dawîn ên perçebûnê bi veqetandina [[Antarktîka]]yê ji [[Amerîkaya Başûr]] (bi avakirina Deryaya Drake) û [[Awistralya|Awistiralya]] yê di Dema Paleogene de qewimiye. Gondwana ji ber ku axa [[Baltîka]], [[Laurentia]] û [[Sîbîrya]]yê jê veqetiyane, ji hêla pênaseyên dawî ve wekî superparzemînek nayê hesabkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bradley |pêşnav=Dwight C. |tarîx=2011-09-01 |sernav=Secular trends in the geologic record and the supercontinent cycle |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012825211000717 |kovar=Earth-Science Reviews |ziman=en |cild=108 |hejmar=1 |rr=16–33 |doi=10.1016/j.earscirev.2011.05.003 |issn=0012-8252 }}</ref> Ji bo cudakirina Gondwana ji herêma Hindî ya bi heman navî gelek caran Gondwana wekî Gondwanaland jî tê binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Gondwana |sernav=Definition of GONDWANA |malper=www.merriam-webster.com |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-03-20 }}</ref>

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = The Right Honourable
| nav                = The Lord Boyd Orr
| pênasê_paşîn       = CH DSO MC FRS FRSE
| navê_rastî         = {{ubl|John Boyd Orr|{{small|di navbera 1935 û 1949:}}|Sir John Boyd Orr}}
| wêne               = John Boyd Orr nobel.jpg
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = {{Zayîn|23|9|1880}}
| cihê_jidayikbûnê   = {{ill|Kilmaurs|en}}, [[Ayrshire]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|25|6|1971|23|9|1880|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = {{ill|Edzell|en}}, [[Angus]]
<!-- | sala_tezê          = 1914 -->
}}

'''Sazûman''' Rêxistin komeke armancdar e ku sîstemekê dişopîne, û xwedî sînorên ku wê ji hawîrdora wê vediqetîne ye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
|çînaser=zanyar
|wêne=Russell Alan Hulse.jpg
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

{{Înformasyon
 | Danasîn  = Berga kovara [[Roja Nû (kovar)|Roja Nû]]
 | Çavkanî  = Ji malpera rojanu.org'ê
 | Xwedî    = Kovara Roja Nû
 | Dîrok    = 
 | Lîsans   = {{copyright}}
}}

{{Taxobox
| name = Qirmiraviya reş
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| image = Phalacrocorax carbo02.jpg
| image_caption = Qirmiraviyekê ku bi çengşorî dadayî ye.
| regnum = [[Heywan|Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Bird|Aves]]
| ordo = [[Pelecaniformes]]
| familia = [[Phalacrocoracidae]]
| genus = ''[[Phalacrocorax]]''
| species = '''''P. carbo'''''
| binomial = ''Phalacrocorax carbo''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
}}
'''Qirmiraviya reş''' an [[qirmeraviya reş]]<ref>[[Îsmaîl Taha Şahîn]] (2006).</ref> an [[kersele]]<ref>[[Zana Farqînî]].</ref><ref>[[D. Îzolî]] (2007).</ref> an jî [[qîtik]]<ref>[[Zana Farqînî]].</ref> (bi latînî: ''Phalacrocorax carbo''), [[cure]]yekî [[Qirmiravî|qirmiravi]]yan e.

{{Bêçavkanî}}

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Rojnamevan''' albûma komeke kurd ya bi navê [[Koma Serhat]] e. Albûm ji 15 stranan pêk tê û di salên 1990î de ji aliyê [[Mazlum Plak]] ve hat çêkirin. Gotin û muzîka albûmê bi destê [[Raman]] in<ref>Kaseta Koma Serhat, Rojnamevan. Mazlum Plak, Stembol.</ref>

{{Agahîdank jînenîgarî2
}}

{{Tîrmeh}}

{{Agahîdanka giştî
| zimanê_navê_rastî = ar
}}
'''Însan''' an jî '''sûreya Mirov''' ({{bi-ar|سورة الإنسان}}) sûreyek ji Quran a Pîroz e. Ew [[sûre]]ya 76 emîn e û li bajarê [[Mekkê]] an jî [[Medîne]] nazîl bû ye. Ew bi tevahî ji 31 [[ayet]]an de pêk tê ye. Wê navê xwe peyva "însan"ê, ango mirov, di ayetê yekê de derbaz dibe de geritiye.
{{Sûrên Qur'ane}}
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Sûre]]

{{Agahîdanka giştî}}

'''Hindirê kîlomitir''' ya '''km³''' yekeyeke hinidir e.<p>
Hindirê kîlomitirek
*1.000 [[dêsimitirê kabik]] e.
*1.000.000 [[mitirê kabik]] e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Hindir]]
[[Kategorî:Yeke]]

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Mülbach
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Mülbach''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Erkkêşanê zîndekî''', ''Biotic Stress'', [[zîndewer]]ên jiyanî ku dikarin [[pincar]]an bêşin, wek vîrus, [[bakterî]] û kûrmiyên gelac.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Kurt}}
[[Kategorî:Biyolojî]]

'''Weqfa Konrad Adenauer''' ({{bi-de|Konrad-Adenauer-Stiftung}}, KAS) weqfeke partiya siyasî ya bi [[Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] (CDU) ve girêdayî lê serbixwe ye. Navenda weqfê li bajarê [[Sankt Augustin]] li nêzî [[Bonn]]ê û her weha li [[Berlîn]]ê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kas.de/en/about-us |sernav=About Us |malper=Konrad-Adenauer-Stiftung |ziman=En }}</ref> Li tevahiya cîhanê 78 ofîsên xwe hene û li zêdetirî 100 welatan bernameyan dimeşîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.kas.de/wf/doc/kas_13947-544-2-30.pdf |sernav=Image Brochure Mission: Democracy! |malper=kas.de |rûpel=2 |ziman=De |format=PDF }}</ref> Serokê niha û Serokê berê yê Parlamena Almanyayê ya [[Bundestag]], [[Nobert Lammert]] e. Ew endamê [[Navenda Lêkolînên Ewropî]], weqfa fermî û saziya ramanê ya [[Partiya Gel a Ewropayê]] (EPP) ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bmz.de/en/what_we_do/approaches/bilateral_development_cooperation/players/selection/kadenauer/index.html |sernav=Konrad Adenauer Foundation |malper=BMZ |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=15'ê nîsana 2013an |roja-arşîvê=2013-09-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130921135904/http://www.bmz.de/en/what_we_do/approaches/bilateral_development_cooperation/players/selection/kadenauer/index.html }}</ref>

{{Agahîdank xwedawend
| cure               = yewnan
| wêne = 
| sernavê_wêne = 
}}

{{Taxobox
|name = Simbila Mezopotamyayê
|image = 
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Monocots]]
|ordo = [[Asparagales]]
|familia = [[Hyacinthaceae]]
|genus = ''[[Scilla]]''
|species = '''''S. mesopotamica'''''
|binomial = ''Scilla mesopotamica''
|binomial_authority = [[Speta]]
|}}
'''Sinbula Mezopotamyayê''' an jî '''simbula Mezopotamyayê''' (bi [[latînî]]: ''Scilla mesopotamica'' Speta) piştî [[Gula Reş]] yek ji kulîlkên herî navdar ên [[Xelfetî (navçe)|Xelfetiyê]] ye.

'''Menşewîkî''' (Rûsî: меньшевики, bi peyvî "Hindikeparêz") fraksîyoneka di [[Partiya Sosyal Demokratê Karkarên Rûsyayê]] bû. Ew li hembera fraksîyona [[Bolşewîk]]an û [[Lenin]] disekinî û wan bo sazkirina demokrasiya temsîlî, nimînî tekoşÎn dikir. 

'''Afrîkaya Bakur''' navçeya bakura parzemîna [[Afrîka]]yê li bakura [[çol]]a [[Sahara]] dikeve ye.

'''Dêrselîb''' ({{bi-tr|Çatalçam}}), gundekî girêdayî navçeya [[Kerboran]]a [[Mêrdîn]]ê ye.

'''Anîma''' cara yekemîn ji aliyê [[Carl Gustav Jung]] di psîkologiya analîtîk de hatiye bikaranîn. Ji bo mêran tê bikaranîn, ango [[arketîp]]ên jinî di mêran de.

{{Bêçavkanî}}

'''Xarmenaj''' yan jî '''xarmenaş''', [[leyistok]]ek bi [[xar]]ên [[kevir]]î yên  ku ji kevirê [[Dêrîşî]] bi kevirê [[hestem]] hatiye çêkirin dihê leyistin. Li [[gundên Bismil]]ê û yên [[Stewrê]] gişan berî nuha 30 salî di [[zivistan]]ê de li bestên rast yên ku tavê dibînin dihate leyistin.Ji dervî keç û jinan gundî giş bi mezin û zarokan rojên xwe yên [[çile]] bi granî bi vê leyistikê derbas dikirin.

{{Bêçavkanî}}

{{Adar}}

'''Lêonîd Atabêkov''', dersdare konservatoriye ye di [[Moskva]].
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Hunermend]]

'''Oogenesîs''' an jî '''ovogenesîs''', di laşê mêyan de pêvajoya çêbûna xaneya hêkê.

'''Navgînên hilberînê''' ew navgîn, hecet, makine û tiştên ko karker pê hilberînê pêk tînine.

'''Roja''' '''evîndaran'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dengeamerika.com/a/evindaran/1603772.html |sernav=Îro Roja Evîndaran e |malper=Dengê Amerîka }}</ref> di [[14ê sibatê]] de tê pîrozkirin. Gerdîşên vê rojê vedigerin cejna [[Ezîz Valentîn]], [[Şehîd|pakrewanek]] ku di ezîznameya wî de dibe ku jiyana çend pakrewanên bi vî navî bi hev re herikî.

{{bêçavkanî}}
{{çavlêgerandin}}
'''Nexweşiya Sjögren''' an jî '''sîndroma Sjögren''' nexweşiyeke kronîk a [[xwebexşandî]] ([[xweberger]]) e.

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
'''Nasyonalsosyalîzm''', '''nazîzm''' an jî '''Hitlerîzm''' peyveke kolanî ya bo alîgir û birêveberên [[Adolf Hitler]] û sosyalîstên neteweperest (bi [[almanî]]: ''Nationalsozialist'') tê bikaranîn. Peyv ji kurtkirina peyva almanî ''Nationalsozialismus'' tê. Herwekî [[neonazî]] (anku, "tezenazî", "nûnazî") jî tê wateya nasyonalsosyalîstên nû. Îdeologiya nasyonalsosyalîzmê di [[Şerê Cîhanî yê Duyem]] de bo sedemê mirina nêzîki 50 milyon mirovî û têk çû. Nazî, di deme şerê cihanê yê duyem de li Almanya hatina ser desthilatdariyê. Avakerê bîrdoziya Naziyan Adolf Hitler, bi eslê xwe yekî ku Awistiryayî bû. Pênaberekî ku li Almanya bû. Piştre li wir xwe avêta nava Siyasetê û pêde çû. Hitler, li Almanya, hemû nirxên mirovatî bikarhanîn bi wan bilind bû û hat û bû desthilatdar. Pêşî di partiya Almana ya ku weke partiyeka karkeran bû "[[Partiya Karkerên Alman a Nasyonalsosyalîst]] " ku bi almanî navê wê "Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, (kinasî; NSDAP)" Li ser wê wê re bilind bû û hat ser desthilatdariyê.

{{Orphan|date=kanûna pêşîn 2020}}

'''Girê Kortikê''' ({{bi-tr|Körtik Tepe}}) sîteyeke arkeolojîk a girîng li navçeya [[Bismil]]ê ye. Girê Kortikê dê di bin gola [[bendava Ilisu]] de bimîne.

'''Christian Lous Lange''' (jdb. [[17ê îlonê]] [[1869]] li [[Stavanger]]; m. [[14ê sibatê]] [[1938]] li [[Oslo]]) polîtîkerekî norwêcî bû. Sala [[1921]]î bi tevî [[Karl Hjalmar Branting]] [[Xelata Nobel a aşitiyê]] wergirtine.

'''Tovav''', '''avik'''<ref name="Chyet"> Kurdish-English dictionary = Ferhenga Kurmancî-Inglîzî
Chyet - Yale University Press - 2003</ref> an jî '''tuxmav'''<ref name="Sadallah S"> Sadallah S, (2000)Saladin's English-Kurdish Dictionary Ferhenga Inglîzî-Kurdî ya Selahedîn weşanên avesta Stembol. ISBN: 975-7112-85-2 </ref> (bi înglîzî: ''seminal fluid / semen'')<ref>Britannica, The Editors of Encyclopaedia. "semen". Encyclopedia Britannica, 27 May. 2020, [https://www.britannica.com/science/semen.] Accessed 24 November 2021.</ref>  têkilek lînceyî û herikbar e ji [[sperm]] û şileye pêk tê<ref name="McGraw-Hill"> Losos, J., Mason, K., Johnson,G., Raven, P., & Singer, S. (2016). Biology (11th ed.). New York, NY: McGraw-Hill Education.</ref>.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}

{{Agahîdanka giştî
}}
'''El País''' ("Welat") rojnameya herî mezin û navneteweyî ya [[Spanya]]yê ye.

'''Çaper''' amûreke taybet e ku bi [[kompûter]]an ve tê girêdan ji bo çapkirina rûpelan e.

{{Agahîdank gund
| nav                = Taze Awayî
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Qoretû]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Tazeawayî]], xelkê Taze Awayî
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Taze Awayî''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

{{Bêçavkanî}}
{{Çavlêgerandin}}{{Agahîdank welat2/wîkîdane}}

RIOT!, albûma şeşem a [[Paramore]] e. Li 'yê di 2007'an da albûm derket. 

{{kêm}}
'''Tora hevêrka''', ev herêm ji sala [[1800]] hetanî [[1950]] dibin desthildariya êla [[hevêrka]] da ye, ji bo vê sedemê navê herêmê vekî [[tora hevêrka]] jî tê binavkirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Herêm]]

{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 2007
| çînaser            = nivîskar
}}
'''Avram Noam Chomsky''' (jdb. 7 [[kanûna pêşîn]] a 1928an) kevne dersdêrê [[zimannasî|zimannasiyê]] li [[Înstîtuya Teknolojiyê ya Massachusettsê|Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusettsê]]) ye. Navûbangên wî ji ber afirandina [[Rezmana Zayîndek]] e ko wesa dihêt hesibandin ko mezintirîn pêşkevtin di warê [[zimanzanistê tiyorî]] da bûbit li sedsala 20an. Wî bi pêdaçûna [[Riftara Peyvanî]] ya [[F. B. Skinner]]î harîkarî ya serhildana [[şoreşa zanînbaweriyê]] di [[revanzanist|revazanistî]] da kir. Di wê pêdaçûna xwe da wî rikeberî ya boçûna [[riftarbawerî|riftarbaweran]] di xwîndina [[ziman]] û [[hiş]]î da kir ko li salên 1950î gelek baladest bûn. Boçûna wî ya [[siruştbawerî|siruştbawerane]] di ware xwîndina zimanî da [[felsefeya zimanî]] jî bandora xwe hişt.

{{Bêçavkanî}}
 li [[Washington]]ê ([[DYA]]), yek ji girîngtirîn pirtûkxaneyên neteweyî yên cîhanê ye.]]
'''Pirtûkxaneya neteweyî''' [[pirtûkxane]]yeke giştî ya welatekî ye. Wê, di di pirtûkxaneya neteweyî de wê hemû xebatên wê yên nivîskî, dîtbarî û dengî, werinê qeydkirin. Wê, ew weke xêva civakê a giştî were dîtin. Ji bilî pirtûxaneyên tax bi tax, bajarok bi bajarok û gund bi gund ya giştî  û weke li ser hemûyan re hebê. Pirtûxaneya netewî wê, di hanav hemû welatan de hene. Wê, weke navenda berhevkirinê a xabatên nivîskî, dengî û dîtibarî û hemû çavkaniyên din ên civakî be. Hemû xabatên weke lêkolînî wê di wê de  werina bi cihkirin. Wê, pirtûkxane weke cihê ku wê hemû zanîna civakê  di wê de wê berbev were kirin.

{{Agahîdank gund
| nav                = Çemî Çeqel
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Çemçeqelî]], xelkê Çemî Çeqel
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Çemî Çeqel''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Yekkirin|[[Mahabad Qeredaxî]]}}

'''Demax''' (bi înglîzî:''brain'') navê gelemperî ye ji bo pêkhateya nav kilox. Herwisa beşê serekî yê demarekoendama navendî ye.

'''Lekistan''' navê [[gundistan]]eke li navçeya [[Salmas]]ê (Dilmaqan) ya parêzgeha [[Azerbaycana Rojava]]yê ye. Ev gundistan (nahiye) ji 15 gundan pêk tê. Navê xwe ji êla [[lek]] girtiyê, ya ku di sedsala 18'emîn de li vê herêmê hatiye akincîhkirin. Niha piraniya lekan ên ku di wê demê de li vira hatina bicîhkirin asîmîle bûne û bi zimanê [[azerî]] ve diaxivin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{erdnîgarî-Îran-şitil}}
[[Kategorî:Lekistan]]
[[Kategorî:Azerbaycana Rojava (parêzgeh)]]

'''Rûviya zirav''', (bi îngilîzî ''small intestine'').

{{Taxobox
| name = Şembelîk, xencelîsk
| image = Illustration Trigonella foenum-graecum0 clean.jpg
| image_width = 150px
| Common name: Methi, Fenugreek, Alhova, Bird's Foot, Greek Clover, Greek Hay.
| Parts used: Seeds, Leaves.
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Fabales]]
| familia = [[Famîleya baqilan]] (fabaceae)
| genus = ''[[Trigonella]]''
| species = '''''T. foenum-graecum'''''
| binomial = ''Trigonella foenum-graecum''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?40421 |sernav=Trigonella foenum-graecum information from NPGS/GRIN |weşanger=www.ars-grin.gov |tarîxa-gihiştinê=2008-03-13 |paşnav= |pêşnav= |tarîxa-arşîvê=2009-01-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090105032622/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?40421 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
}}
'''Şembelîk''' yan '''xencelîsk''' ''(Trigonella foenum-graecum)'' (nebatek ji [[famîleya baqilan]] ''(fabaceae)'' tê hesibandin.

'''Receb''' (bi [[erebî]]: رجب, ''Rajab'') meha heftem a [[salnameya koçî]] ye. 

'''Xilyas yan kî Xizir û Rojeyê Xizirî'''

{{ev gotar|li ser yekê [[hêzê karevayî]] ye. Ji matematîkvanî û fîzîkvanî fransî li [[André Marie Ampère]] seke.}}

{{Kêm}}
'''Êlxan''' an '''îlxan''', rêvebirên êlan li [[Xoresan]]ê û [[Luristan]]ê. Heya êlxan demekî inwanê fermî yê mîrên êlên mezin ên wek [[bextiyarî]]<ref>http://www.angelfire.com/rnb/bashiri/iraniantribes/iraniantribes.html</ref>, [[lek]] an jî li xoresanê mîrên [[zaferanlû]] û [[şadlû]] bûye<ref>{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.pen-kurd.org/englizi/varia/The-Kurds-in-Khorasan.pdf |roja-gihiştinê=2013-07-17 |roja-arşîvê=2017-11-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171107062013/http://www.pen-kurd.org/englizi/varia/The-Kurds-in-Khorasan.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>.

{{Bêçavkanî}}

{{Sernav bi îtalîk}}
'''Sobarto''' Romana [[Helîm Yûsiv]]î, Sobarto, ji şeş deriyan pêk têt. Her deriyek beşekî ji jiyana Silêmanê lehengê romanê vedike. Nivîskar xwendevanên xwe li ber deriyê heftan dihêle û bi vî awayî pêşniyarî wan dike ku ew bi xwe mijara deriyê heftan li gora herşeş deriyên din li cem xwe saz bikin.
Romana Sobartoyê bi giştî behsa evîna Silêmên ya ji bo Belqîsa xemsar û çîroka serboriya dînbûyina Silêmên teva hin agahiyên civakî û rexneya wan dike. 
Ji bo awayê nivîsandinê û yê vegotinê, û bi giştî jî, ji bo têgihîştina tevna romana Sobartoyê, em ê jî mîna romannivîsî ji deriyê yekem dest pê bikin.

{{Kêm}}

'''Şalgerdan''' cureyek ji [[stûmal]]an e. Bêjeya îranî ([[farisî]], [[kurdî]] ûêd) şal derbasê zimanên [[ewropa]]yî jî bûye. Rojavayî viya wekî xwekirineke xelkê [[Keşmîr]]ê (li [[Hindistan]]ê) didin nasandin, lewra cara pêşîn şalgerdanên Hindistanê anîne Ewropayê. Di sedsala 18. de li Ewropayê belav bûye.

{{Gulan}}

'''Parsingî''', eşîrekî [[kurd]]ên li [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bi piranî li herêma [[Serhed]]ê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bernamegeh.org/2021/09/04/serhad-bolgesi-asiretleri-listesi/ |sernav=Serhad Bölgesi Aşiretleri Listesi |tarîx=2021-09-04 |malper=Bernamegeh |ziman=tr |tarîxa-gihiştinê=2021-10-23 }}</ref> Şêniyên eşîra parsingî bi piranî li gund û navçeyên di navbera [[Mûş]] û [[Bidlîs]]ê de dijîn. Li [[Bidlîs (parêzgeh)|Parêzgeha Bidlîsê]] li navçeya [[Motkî|Mutkiyê]] û gundên navçeyê dijîn. Li [[Mûş (parêzgeh)|Parêzgeha Mûşê]] jî li gundên navçeya [[Tîl, Mûş|Tîl]] û [[Dêrxas]]ê bi awayekî piranî dijîn.

li mûzexaneya [[Kröller-Müller]]]]
'''Adapa''', kesayetekî [[mîtolojî]]k ê [[Mezopotamya]]<nowiki/>yê ye ku bi nezanî diyariya nemiriyê nepejirandiye. Çîroka wî bi gelemperî wekî "Adapa û bayê Başûr" ku tê zanîn, ji tabletên perçekirî yên ji Tell el-Amarna li Misrê (dora sedsala 14ê berî zayînê) û ji dîtinên Pirtûkxaneya Ashurbanipal, Asûrî (dora sedsala 7an berê zayînê) tê zanîn.

{{Taxobox
| name = Nîsk
| image = 3 types of lentil.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Nîskên sê rengan
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Fabales]]
| familia = [[Fabaceae]]
| subfamilia = [[Faboideae]]
| tribus = [[Vicieae]]
| genus = ''[[Lens]]''
| species = '''''L. culinaris'''''
| binomial = ''Lens culinaris''
| binomial_authority = Medikus
}}
'''Nîsk''' (bi [[latînî]]: ''Lens culinaris''), [[giya]]yeke ji famîleya ''Lens'' e. 

'''Titiri''' [[qorix]]ê bi xa ye. hebên qorix jêdikin û dikin tasekê. çîkek avû xayinê bera serdidin. derî tasê bi paçekî girêdidin hêldikin heta ku xa helîye. ew wek [[dembûl]]ên kesk tê xwarin.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{xwarin-şitil}}
[[Kategorî:Xwarin]]
[[Kategorî:Fêkî]]

'''Pîrozname''' têt wateya ''[[Peymana Kevin|Peymana Kevn]]'' ([[Tewrat]]ê) ya ku ji [[Mûsa]] pêxember û ''[[Peymana Nû]]'' ([[Incîl]] anku [[Mizgîn]]ê) ya ku ji [[Îsa]] re hatine.

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = K
| wêne               = Potassium.JPG
| wêne_sernav        = 
| tîrbûn             = 0,856 [[gram|g]]/[[sentîmêtre|cm]]<sup>3</sup> (20 [[Selsiyus|°C]])
| giraniya_atomê     = 39,0983 u
| nîveşkêla_atomê    = 220 (243) [[metre|pm]]
| nîveşkêla_kovalansê = 203 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 275 pm
| rewş               = hişk
| xala_helînê        = 336,53 [[Kelvin|K]] (63,38 [[Selsiyus|°C]])
| xala_kelînê        = 1032 [[Kelvin|K]] (759 [[Selsiyus|°C]])
| kabikê_molî        = 45,94 · 10<sup>-6</sup> m<sup>3</sup>/mol
| derenceya_bilindbûnê = 1
| oksîdên_xwe        = K<sub>2</sub>O
| elektronegatîfî    = 0,82 (Pauling-Skala)
| îzotop             = {{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 38
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 7,636 [[Deqîqe|d]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 5,913
 | ElementîNûh1         = [[Argon|<sup>38</sup>Ar]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 39
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = '''93,26'''
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 3
 | HijmaraBaristeyî     = 40
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0,012
 | DemêHebûnê           = 1,277 · 10<sup>9</sup> [[sal]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | ÇalakîyaAtomî2       = [[Girtina elektronan|ε]]
 | ÇalakîyaAtomî3       = [[Çalakiya beta|β<sup>+</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,311
 | EnerjîyêXerabûnê2    = 1,505
 | EnerjîyêXerabûnê3    = 1,505
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>40</sup>Ca]]
 | ElementîNûh2         = [[Argon|<sup>40</sup>Ar]]
 | ElementîNûh3         = [[Argon|<sup>40</sup>Ar]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 0
 | HijmaraBaristeyî     = 41
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 6,73
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 42
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 12,36 [[Saet (yeke)|saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 3,525
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>42</sup>Ca]]
}}
{{Agahîdank element/îzotop
 | HejmaraÇalakîyaAtomî = 1
 | HijmaraBaristeyî     = 43
 | Direfş               = K
 | LiCîhanê             = 0
 | DemêHebûnê           = 22,3 [[Saet (yeke)|saet]]
 | ÇalakîyaAtomî1       = [[Çalakiya beta|β<sup>-</sup>]]
 | EnerjîyêXerabûnê1    = 1,815
 | ElementîNûh1         = [[Kalsiyûm|<sup>43</sup>Ca]]
}}
| nîşana_xeterê      = {{Nîşana xeterê|F|C}}
}}
{{Wergerîne|en|ziman2=ar|bijartî=1}}
'''Qelye''' ({{Bi-ar|اَلْقِلْي‎|al-qily‎|wate=aşa çîçekan}}‎) [[element]]ek e û di koma [[Metalê alkalî|metalên alkalî]] da ye.
{{Kontrola otorîteyê}}

{{rêzimana xelet}}
'''Afirînerî''' an jî "'''çêkerîtî'''", hêza mirov ji afirîneriyê û an jî kû ji çêkerîya tiştekî tîne ser ziman. Bi ingilizî jî jê re "Kreativitet" tê gotin. Di çareserkirina pirsgirêkan de bê, di xwandin û nivîsandinê de bê û an jî kû ku di beşên [[zanist]], [[çand]], di qada tiştên ku bidest tên çêkirin û hwd de bê, hêza meji û çêkerîya wê têne ser ziman. Di roja me de, di dibistanan de, ji bo ku eferînerîya mirov were kifşkirin, metodên teybet ji aliyê zanistê ve tên kirin. Beşa "intelligens" û ankû ku bi kurdî "jîrê" yek ji wan beşan a. 

{{Bêçavkanî}}
'''Weşanên Weqfa Mezopotamyayê''' di sala [[2018]]an da di bin banê [[Weqfa Mezopotamyayê]] da hat avakirin. Xebatên ku ji hêla Weqê ve dihên kirin ji hêla weşanxaneyê ve dihên çapkirin.

{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Dewleta Fatimîyan
| nav                = {{ziman|ar| ٱلْخِلَاْفَة ٱلْفَاطِمِيَّة}}
| nav ziman          = [[Erebî]]
| nav2               = 
| nav2 ziman         = 
| berê1_rûpel        = Xanedana Ihşîdiyan       
| sal destpêk        = 909
| sal dawî           = 1170
| paşê1_rûpel        = Saladin's Standard.svg
| paşê1 al           = Saladin's Standard.svg
| al                 = Rectangular green flag.svg
| nexşe              = Carte Califat fatimide.jpg
| binnexşe           = Nexşeya Fatimîyan di sedsala 11
| paytext            = [[Qahîre]]
| ziman              = [[Erebî]]
| hikûmet            = Xanedan
| dîn                = [[Islam]]
| serokA1            = Abdullah al-Mahdi Billah
| serokA2            = 
al-Adid
| serokA1 sal        = 909-934
| serokA2 sal        = 1160-1170
| berê1              = [[Xanedana Ihşîdiyan]]
| paşê1              = [[Xanedana Eyûbiyan]]
}}
'''Fatimî''' an '''dewleta Fatimiyan''', dewleteke misilmanên [[şiî]],<ref> Ilahiane, Hsain (2004). Ethnicities, Community Making, and Agrarian Change: The Political Ecology of a Moroccan Oasis. University Press of America. p. 43. ISBN 978-0-7618-2876-1.</ref> navbera 909 û 1171an de li [[Mexrib]], [[Misir]] û [[Sûrî]] serwerî ajotî bû.
Piştî dema [[Elî]] misilmanan wek şiî û [[sunî]]<ref> Daftary, 1990, pp. 144-273, 615-59; Canard, “Fatimids,” pp. 850-62</ref><ref> https://books.google.co.uk/books/content?id=h8BmAAAAMAAJ&pg=PA67&img=1&pgis=1&dq=Kabylia&sig=ACfU3U31Ek2O3b4jr03AK900eC_mlN2CfA&edge=0</ref> parve bûn. Piştî vê parvebûnê, xelîfetiya [[şia]]yan bi zayenda keça Elî Fatima dewam kirin. Lê piştre jî şia wek [[Îmamî]], [[Îsmaîlî]] û [[Zaidî]] parve bûn.

'''Piştî  zayînê''', bi kurtî '''PZ''', tê wateya dema piştî ''zayîna [[Îsa]]'', anku piştî roja jidayikbûna wî.

'''Civaknasiya ziman''', cureyek lêkolîn a civaknasiyê ye ku têkiliyên [[ziman]] û [[civak]]ê lêkolîn dike.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/sociologyoflangu0000fish |sernav=The sociology of language; an interdisciplinary social science approach to language in society |paşnav=Fishman |pêşnav=Joshua A. |tarîx=1972 |weşanger=Rowley, Mass.: Newbury House Publishers |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-912066-16-5 }}</ref> Civaknasiya ziman ji nêz ve bi qada sosyo-zimannasiyê ve girêdayî ye ku li ser bandora civakê ya li ser ziman disekine.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9780470694138.ch6 |sernav=Sociolinguistics and Sociology of Language |paşnav=Mesthrie |pêşnav=Rajend |tarîx=2008-03-10 |weşanger=Blackwell Publishing Ltd |isbn=978-0-470-69413-8 |paşnavê-edîtor=Spolsky |pêşnavê-edîtor=Bernard |cih=Oxford, UK |rr=66–82 |doi=10.1002/9780470694138.ch6 |paşnavê-edîtor2=Hult |pêşnavê-edîtor2=Francis M. }}</ref> Ji xeynî tevkariyên din ên sereke, yek ji xebatkarên qadê yên herî dirêj û jêhatî [[Joshua Fishman]] e ku edîtor û damezrînerê [[Kovara Navnetewî ya Civaknasiya Ziman]] bû. Bi gotineke din, sosyolojiya zimanê, ziman lêkolîn dike ku çawa ew li gorî paşxaneya sosyolojîk a bikarhêner, wekî zayend, etnîsîte, û çîna sosyoekonomîk diguhezîne, lêkolîn dike. Ji aliyê din ve jî, sosyolojiya ziman (ku wekî makro-civaknasiyê jî tê zanîn) li ser civakê û çawaniya bandorkirina ziman lêkolîn dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fishman |pêşnav=J A |tarîx=1985-08-01 |sernav=Macrosociolinguistics and The Sociology of Language in the Early Eighties |url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |kovar=Annual Review of Sociology |cild=11 |hejmar=1 |rr=113–127 |doi=10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |issn=0360-0572 |roja-gihiştinê=2022-04-09 |roja-arşîvê=2021-12-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211220214129/https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.so.11.080185.000553 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wekî ku profesorê Siyaseta gerdûnî ya [[Zanîngeha Trent|Zanîngeha Trent,]] [[Andreas Pickel]] tîne ziman "dîn û pergalên din ên sembolîk ên ku bi xurtî pratîkên civakî çêdikin û rêgezên siyasî çêdikin mînakên girîngiya civakî ne."<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Pickel |pêşnav=Andreas |tarîx=2013 |sernav=Nations, National Cultures, and Natural Languages: A Contribution to the Sociology of Nations: Nations, National Cultures, and Natural Languages |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jtsb.12018 |kovar=Journal for the Theory of Social Behaviour |ziman=en |cild=43 |hejmar=4 |rr=425–445 |doi=10.1111/jtsb.12018 }}</ref> Fikra bingehîn ev e ku ziman, di nav çend tiştên din de, helwestên ku axaftvan dixwazin biguhezînin an ku tenê bi karanîna ziman ve têne xuya kirin. Ev helwestên axaftvanan agahiyên civaknas in.

{{ev gotar|li ser çekê "Tîr" e. Ji wateyên din ra li [[Tîr]] seke.}}
'''Tîr''' [[darik]]ê yan [[asin]]kek zirav û û dirêj û [[seriktûj]] ye. Tîr ji [[kevan]]ê têt avêtin.

'''Boks''' cureyekî [[werziş]] e. Maça boksê ji du kesan pêk dihê, yên ku [[lepikên boksê]] li xwe dikin. Pişt re bi [[kulm]]an ve li hevûdû dixin heta ku yekî ji hişa xwe diçe û dikeve. Ew kesên ku vê xebatê dikin ji wan re ''boksor'' an ''boksker'' tê gotin. Yek ji bokskerên herî navdar ên cîhanê yê amerîkî [[Muhammed Ali]] bû.

Tîrbûn, berevajiya ronbûn e. Lêkerek e û pirranî di [[kîmya]]yê de tê bikaranîn. 

'''Pîrqelaçik''', [[giya]]yek di buharê de li qelaçan şên dihê û dihê xwarin.

{{Binêre|Motkî (cudakirin)}}
'''Motkî''' (xwemalî: dimilkî) devokek kirmanckî ya li [[Motkî]] û li çend gundên [[Bedlîs]]ê belavî ye. Axivên vê devokê ji xwe re xwemalî dimilî û ji zimanên xwe re jî dimilkî dibêjin. Motkî bi [[Hawêlkî]], [[Ginî]] û [[Akseraykî]] ve yek ji deovekên dervê cografiya Kurdistana dimilîaxiv e û gelekî di bin tesîra kurmancî de ma ye. 

'''Qirix''' navê rêzekê [[karîkatûr|karîkatûran]] a [[Dogan Guzel]] e.

'''Sefarî''', '''sefartî''' an jî '''sefarkarî''', paqijkirina firaqên [[sifir]] ji tenî yan jî ji qilêrê. Ji kesê ku sefariyê dike re [[sefar]] dihate gotin. Berê ev kar li [[Kurdistan]]ê bi giranî ji aliyê [[file|fileh]]an ve dihate kirin.

{{Agahîdank element
| direfş/nimre       = Co
| wêne               = Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg
| wêne_sernav        = Kobalt
| tîrbûn             = 8,90 g/cm³ (20&nbsp;°C)
| giraniya_atomê     = 58,93320 u
| nîveşkêla_atomê    = 135 (152) pm
| nîveşkêla_kovalansê = low-spin: 126 pm, high-spin: 150 pm
| nîveşkêla_Van_der_Waals = 
| rewş               = Hişk
| xala_helînê        = 1768 K (1495&nbsp;°C)
| xala_kelînê        = 3200 K (2927&nbsp;°C)
| kabikê_molî        = 6,67 · 10−6 m³/mol
| derenceya_bilindbûnê = +1, '''+2,''' +3, +4
| oksîdên_xwe        = Amfoter
| elektronegatîfî    = 1,88 (Pauling-Skala)
}}
{{Wergerîne|en|bijartî=1}}
'''Kobalt''' ({{Bi-la|cobaltum}}, ji {{Bi-de|{{Girêdan|kobold|de||en}}}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.
{{Kontrola otorîteyê}}

'''Zêw''' [[cejn]]ên ji bo pîrozkirina salvegera mirin yan jidayikbûna kesên wek [[şêx]]an in. Mirov di rojeke taybet de diçine ser [[ziyaret]]ên van kesan û wan bi bîr tînin. Wek mînak em dikarin navê zêwa [[Hêştrek]]ê bikin; Hêştrek gundekî [[Midyad]]ê ye. Li vir dîsa [[derwêş]], [[dengbêj]] û [[mitirb]] jî kom dibûn û heryekî hunera xwe pêşkêş dikir. Li herêma [[Tor]]ê ([[Turabdîn]]) zêw mîna [[şêhr]]an belav in.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{kurt}}
[[Kategorî:Cejn]]

{{tebax}}

'''Hormona paratîroîd''' (PTH), navê din ê vê hormonê '''parathormon''' e.<ref>Encyclopædia Britannica, [https://www.britannica.com/science/parathormone ''Parathormone'']</ref> Ev [[hormon]] di [[rijênê paratîroîd]] de tê berhemkirin. Rijênên paratîroîd çar heb in û li pişt [[rijênê tîroîd]]ê cih digirin. Gava di nav [[xwîn]]ê de mêjera [[îyon]]ên kalsiyumê kêm dibe, derdana [[kalsîtonîn]] tê rawestin. Ev rewş bandor li ser rijênê paratîrod dike. Rijênê paratîroîd PTH berhem dike û der dide nav xwînê. Bi hebûna PTH, hinek ji kalsiyumên di nav [[hestî]] de embarkirî, derbasê nav xwînê dibe. Hormona paratîroîd wekî hormonek [[hander]] li ser [[Gurçik|gurçikan]] bandor dike ko gurçik ji [[vîtamîna D]] yê hormona kalsîtîrol berhem bike. Ev hormon zorê dide xaneyên rûviyan ko hê pirtir kalsiyuma nav xurekan bimijînin û bigirin nav xwînê.<ref>Endocrine Society, [https://www.hormone.org/hormones-and-health/hormones/parathyroid-hormone ''What is Parathyroid Hormone?'']</ref> Her wisa PTH bandor li ser gurçikan dike, kalsiyuma bi mîzê ve hatiye parzûnkirin cardin ji lûleyên mîzê de tê mijandin û tevlê xwînê dibe. Bi hebûna hormona paratîroîde mêjera kalsiyuma xwînê bilind dibe û digihîje asta asayî.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|25|2|1949}}
| cihê_jidayikbûnê   = Nêzîkî bajarê [[Bolonya]], [[Îtalya]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|4|9|2012|25|2|1949|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = [[Roma]], Îtalya
| hevwelatî          = {{ala|Îtalî}}
| çînaser            = hunermund
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Eckelsheim
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Alzey-Worms]]
}}
'''Eckelsheim''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Alzey-Worms]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Wergerîne|da|ziman2=no|bijartî=1}}
{{Agahîdank welat
| nav                = ''የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ <br /> YeItyopya Fédéralawi Dimokrasiyawi Ripeblik''
| navê_fermî         = 
| navê_kurdî         = Komara Federal a Demokratîk a Etiyopya
| al                 = Flag of Ethiopia.svg
| girêdana_alê       = Alayê Etiyopyayê
| nîşan              = Coat of arms of Ethiopia.svg
| girêdana_nîşanê    = Nîşanê Etiyopyayê
| dirûşm             = 
| sirûda_netewî      = Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya
| cîh                = Ethiopia in its region.svg
| cîh_sernav         = 
| zimanên_fermî      = [[Amharî]]
| zimanên_tev        = 
| paytext            = [[Adîs Abeba]]
| koordînat_paytext  = {{Koord|9|01|N|38|44|E|type:country}}
| bajarê_mezin       = Adîs Abeba
| sîstema_siyasî     = [[Komara Federal]]
| serok_cure         = Serkomar
| serok_nav          = [[Sahle-Work Zewde]]
| serok_cure1        = Serekwezîr
| serok_nav1         = [[Abiy Ahmed]]
| serok_cure2        = 
| serok_nav2         = 
| rûerd              = 1.104.300
| av                 = 0,7
| gelhe              = 79.221.000
| gelhe_sal          = [[2008]]
| berbelavî          = 71,7
| serxwebûn          = - [[D'mt|Keyîtî ya D'mt]], 7'an b.z <br /> - Makeqanûn, 1991
| TBH_giştî          = 
| TBH/kes            = 
| TBH_sal            = 
| dirav              = [[Bîrr]] (ETB)
| dem                = [[UTC+3]]
| nîşana_înternetê   = .et
| koda_telefonê      = +251
| nexşe              = Ethiopia Map.jpg
| nexşe_sernav       = 
}}

{{Bêçavkanî}}
'''Lajwerd''', '''kanza''' an jî '''metal''', [[bûjen]]ên ku bi awayekî baş germî û [[elektrîk]]ê radiguhezînin, biriqandineke wan a xwemalî heye, dibin têl û lewhe û bi vî awayê tên kêsimandin, di navbera xwe de yekbûn çênakin, dema bi [[elementên nelajwerd]] re yekbûnê çêdikin [[elektron]]an didin der, ji bilî cîvayê hemû kanza di mercên odê de di rewşa hişk de ne, xala helandin û kelandina wan bilind e, bi piranî di yekbûnên [[oksîjen]]î de [[oksît]]ên [[baz]]îk didin. Di nava [[element]]an de koma herî mezin koma kanzayan e. 80% ji elementan kanzan.

{{Bêçavkanî}}

'''Carlos Saavedra Lamas''' (jdb. [[1ê çiriya paşîn]] [[1878]] li [[Buenos Aires]], [[Arjentîn]] - m. [[5ê gulanê]] [[1959]] li heman derê) dadnas û polîtîkerekî arjentînî bû. Sala 1936î Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Jakobsdorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Rügen]]
}}
'''Jakobsdorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Rügen]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Stolpe auf Usedom
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Vorpommern-Greifswald]]
}}
'''Stolpe auf Usedom''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Vorpommern-Greifswald]] li [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank hunermend
| paşbingeh        = solo    <!-- Ji bo stranbêjan: solo; koman: kom; enstrumantalîstan: enst  -->
| nav              = 
| pênasê_pêşîn     = 
| navê_rastî       = 
| zimanê_navê_rastî = 
| pênasê_paşîn     = 
| wêne             = 
| bergeh           = <!-- Ji bo ku wêne wek landscape mode xuya bike -->
| mezinahiya_wêne  = 
| sernavê_wêne     = 
| navê_jidayikbûnê = 
| bernav           = 
| roja_jidayikbûnê = 
| cihê_jidayikbûnê = [[Dihok]], [[Başûrê Kurdistanê]],
| jêder            = <!-- Herî pêşî ev kom yan hunermend ji kû derketiye? Heke ji |cihê_jidayikbûnê cuda be -->
| roja_mirinê      = 
| cihê_mirinê      = 
| netewe           = 
| pîşe             = [[Rapvan]]
| amûr             = 
| salên_çalak      = 
| şirketa_muzîkê   = <!-- herwiha wek etîket tê nasîn, kîjan şirket albûmê difiroşe? -->
| çalakiyên_têkildar = 
| malper           = 
| endamên_niha     = 
| endamên_berê     = 
| modul            = 
| modul2           = 
| modul3           = 
| cureyê_muzîkê    = 
}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = sînema
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
}}
'''Budhi''' komîteyek pêşkeftina gund e, di devardariya [[Kapilvastu]] li Zona Lumbini ya başûrê [[Nepal]]ê . Di serjimêriya sala 1991-ê ya Nepalê de nifûsa gûnd 5871 kes bûn. <ref>{{Jêder-malper |url=http://www.digitalhimalaya.com/collections/nepalcensus/form.php?selection=1 |sernav=Nepal Census 2001 |malper=Nepal's Village Development Committees |weşanger=[[Digital Himalaya]] |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081012163506/http://www.digitalhimalaya.com/collections/nepalcensus/form.php?selection=1 |roja-arşîvê=12 çiriya pêşîn 2008 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=14 kanûna pêşîn 2008 }}</ref>

'''Îsmaîl Xeyat''' wênesazê kurdek navdar e. Sala 1944ê da li [[Xaneqîn]]ê da dayik bû. 

'''Psîkoanalîz''' rêmaneke [[grekî]] ye û ji du gotinan pêk tê, ''psîko'' (giyanê mirov, rewan) û ''analîz'' (dewiyandin, dahûrandin). 

]]

(1715–1790) ve hatîye çêkiri û [[Liu Bei]], [[Guan Yu]] û [[Zhang Fei]] nîşan dide. ]]
'''''Çîroka Sê Keyaniyan''''' ( [[tîpên çînî yên kevneşopî|Çînî ya kevneşopî]] : 三國演義; [[Nivîsara çînî ya hêsankirî|Çînî ya hêsan]] : 三国演义; [[Hanyu Pinyin|pinyin]] : sān guó yǎn yì) [[Sê Împeratorî|çîrokek]] e ku ji hêla [[Luo Guanzhong]] ve di sedsala 14 an de li ser salên dawîn ên [[Xanedana Han]] de hatî ye nivîsandin. Behsa navbera salên 169 an û 280 an dike. Behsa salên dema [[Sê Împeratorî]] ya dike. <ref name="kongming">{{Jêder-malper |url=http://kongming.net/novel/intro/ |sernav=Romance of the Three Kingdoms Novel and History Introduction |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160111150032/http://kongming.net/novel/intro/ |roja-arşîvê=11.01.2016 |rewşa-urlyê= |roja-gihiştinê=11.11.2007 }}</ref>

{{Agahîdank gund
| nav                = Zalike
| navê_din           = Załike
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Zalikeyî]], xelkê Zalikê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Zalike''', '''Załike''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Stêrfîzîk''' (bi [[Înglîzî]] ''astrophysics'') tayek ji [[fîzîk]]ê ye ko li saloxetên fîzîkî (mîna [[ruhnîderî]], [[peytî]], [[têhn]] û pêkhata [[kîmya]]yî) yên [[keyhan]]ê anko [[gerdûn]]ê û pêkhatên wê yên mîna [[stêr]]an û [[Kadiz|kakêşan]] dikolit. [[Gerdûnnasî]] anko kosmolojî teorîktirîn astê stêrfîzîkê ye û karên fîzîkzanê navdar [[Albert Einstein]] binekoka nûdema vî [[zanist]]î ye.

{{taxobox
|name = Simbil
|image = DSCF0165.JPG
|image_caption = [[Hyacinthus orientalis]]
|regnum = [[Riwek|Plantae]]
|phylum = [[Riwekên bi kulîlk|Magnoliophyta]] (Riwekên kulîlkdar)
|ordo = [[Asparagales]]
|familia = [[Famîleya simbilan|Hyacinthaceae]] Famîleya simbilan
|genus = '''''Hyacinthus'''''
|genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
''Hyacinthus litwinowii''<br />
''Hyacinthus orientalis''<br />
''Hyacinthus transcaspicus''
}}

{{kêm}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane|wargeh=[[Bajar]]| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr}}
'''Fürstenberg/Havel''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Oberhavel (navçe)|Oberhavelê]] li herêma [[Brandenburg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdanka giştî
| wêne = Kurdish Saluki.jpg
| sernavê_wêne = Tajiyê Kurdistanê
}}

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Gorî Gunûşî Xwarû
| navê_din           = Gorginusî Xwarû
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Meydan]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Gorî Gunûşî Xwarû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Gorî Gunûşî Xwarû''', '''Gorginusî Xwarû''', gundekî bi ser [[Meydan]]a navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Banûkî''' (ji farisî: banû = malbat, mal) navê eşîreke kurdan li [[Amed]] û [[Serhed]]ê ye. Eşîra Banûkî li [[Qers]]ê, [[Erzîrom]]ê, [[Wan]]ê, [[Amed]]ê û [[Agirî|Agiriyê]] belavî ye.

'''Pevçûna PKK û Îsraêlê''', pevçunê siyasî ye di navbera dewleta [[Îsraêl]] û [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] (PKK) de, û di heman demê de pevçûneke leşkerî ya berê ye di dema ku Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) de li Geliyê Beqaa, Libnan, bû. Piştî ku PKK ji Geliyê Beqayê derket jî, di çarçoveya doktrîna siyasî ya [[Abdullah Öcalan]] de helwesta xwe ya Dij-Siyonîst û dijberiya Îsraêlê domand.<ref name="auto2">{{Jêder-malper |url=https://internationalistcommune.com/jerusalem-the-capital-of-humanity/ |sernav=Jerusalem, the capital of humanity - INTERNATIONALIST COMMUNE |paşnav=InternationalistCommune |tarîx=2017-12-17 |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2023-12-16 }}</ref>

{{Bêçavkanî}}

<br/>
|sirûda keyane              = 
|awayê sembolên din         = 
|sembolên din               = 
|wêneyê nexşe               = Aruba in its region.svg
|wêneyê nexşe2              = 
|nexşe mezinî               = 330px
|nexşe mezinî2              = 
|nexşe sernav               = 
|nexşe sernav2              = 
|nexşe sernûçe              = {{Nexşe sernûçe |location_color=circled in red |region= [[Karîb]]|region_color=light yellow}}
|nexşe sernûçe2             = 
|cih                        = 
|paytext                    = [[Oranjestad, Arûba|Oranjestad]]
|bajarê mezin               = paytext
|zimanên fermî              = {{Unbulleted list |[[Zimanê holendî|Holendî]] |[[Papiamento]]<ref>{{Jêder-kitêb |paşnav1=Migge |pêşnav1=Bettina |paşnav2=Léglise |pêşnav2=Isabelle |paşnav3=Bartens |pêşnav3=Angela |sal=2010 |sernav=Creoles in Education: An Appraisal of Current Programs and Projects |weşanger=John Benjamins Publishing Company |cih=Amsterdam |rûpel=268 |url=https://books.google.com/books?id=4SMLb6hKv4YC&lpg=PT276 |isbn=978-90-272-5258-6 }}</ref>}}
|komên etnîkî               = {{Unbulleted list
|75% [[Mestîzo]]
|15% [[Afro-Arûbayî|Reş]]
|10% Yên din
}}
|komên etnîkî sal           = 
|dîn                        = 
|demonîm                    = Arubayî
|awayê rêveberiyê           = 
|sernav rêber1              = 
|navê rêber1                = 
|sernav rêber2              = 
|navê rêber2                = 
|sernav rêber3              = 
|navê rêber3                = 
|sernav rêber4              = 
|navê rêber4                = 
|sernav rêber5              = 
|navê rêber5                = 
|pêşvebirî                  = 
|meclîsa jorîn              = 
|meclîsa jêrîn              = 
|awayê serxwebûnê           = 
|nota serxwebûnê            = 
|bûyera avakirinê1          = 
|dema avakirinê1            = 
|bûyera avakirinê2          = 
|dema avakirinê2            = 
|bûyera avakirinê3          = 
|dema avakirinê3            = 
|bûyera avakirinê4          = 
|dema avakirinê4            = 
|bûyera avakirinê5          = 
|dema avakirinê5            = 
|rûerd dane                 = 
|rûerd dane2                = 
|rûerd                      = 
|rûerd km2                  = 178.91
|rûerd magnitude            = 
|rûerd rêz                  = 
|rûerd jêrenot              = 
|av                         = 
|gelhe texmînkirin          = 
|gelhe texmînkirin sal      = 
|gelhe texmînkirin rêz      = 
|gelhe giştî                = 
|gelhe giştî sal            = 
|gelhe giştî rêz            = 
|gelhe tîrbûn km2           =  
|gelhe tîrbûn rêz           = 
|hejmara endaman            = 
|TBH PHK                    = 
|TBH PHK sal                = 
|TBH PHK rêz                = 
|TBH PHK her kesekî         = 
|TBH PHK her kesekî rêz     = 
|TBH nomînal                = 
|TBH nomînal sal            = 
|TBH nomînal rêz            = 
|TBH nomînal her kesekî     = 
|TBH nomînal her kesekî rêz = 
|Gini                       = 
|Gini sal                   = 
|Gini guherandin            = 
|Gini rêz                   = 
|Gini çavk                  = 
|PPM                        = 
|PPM sal                    = 
|PPM guherandin             = 
|PPM rêz                    = 
|PPM çavk                   = 
|dirav                      = 
|dirav kod                  = AWG
|demjimêr                   = 
|utc offset                 = -4
|celebê dîrokê              = 
|hatûçûn                    = rast
|koda înternetê             = [[.aw]]
|iso3166kod                 = 
|koda telefonê              = +297
}}{{Wergerîne|en|ziman2=nl}}
'''Aruba''' ({{bi-nl|'''Aruba'''}}), girav û [[Welatên Keyaniya Holendayê|welatek pêkhate]] ya [[Holenda|Keyaniya Holendayê]] ye, ku li başûrê [[Deryaya Karîbê]], li rojavayê beşek sereke yên [[Antîlên Biçûk]] 1600 km<ref name="Britannica">{{Jêder-ensîklopedî|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/37333/Aruba |sernav=Aruba |ensîklopedî=Encyclopædia Britannica |tarîxa-gihiştinê=10 tebax 2014 }}</ref> û li bakurê deryayê [[Venezuela]]yê 29 km e.

'''Peymana Seedabadê''' an jî '''Pakta Seedabadê''', pakta ku li rojhilat weke peymaneke ku piştî muhrkirina [[Peymana Lozanê]] de hatiye bestandin. Bi taybetî, di vê paktê de li ser pirsgirêka sînoran hate sekinin. [[Tirkiye]], [[Îran]], [[Îraq]] û [[Sûrî]] hatibû muhrkirin. Welatên din yên herêmê jî, tê gotin ku tevlê bûne. Lê bi teybetî van welatan qatkirina Kurdistanê di paktê de kiriye mijar û li ser sekinî ne. Berî paktê jî û piştî paktê jî serhildanên kurdan berdewam kirine. 

{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}

{{Ev gotar|der barê cejna Newrozê de ye. Ji bo wateyên din li [[Newroz (cudakirin)]] binêre.}}
{{Zêdetir çavkanî hewce ye|dîrok=adar 2024}}
 bi cilûbergên neteweyî li gundê [[Palangan]] a [[Rojhilata Kurdistanê]] Newrozê pîroz dike (2017).]]
, Rojhilata Kurdistanê (2017)]]
 (2017)]]
, [[Qamişlo]] ([[Rojavaya Kurdistanê]])]]

{{Taxobox
| name = Jaguar , Parsê Emrêkî
| status = nt
| fossil_range = Early to Middle [[Pleistocene]] – Recent
| status_system = iucn3.1
| status_ref =
| trend = down
| image = Junior-Jaguar-Belize-Zoo.jpg
| regnum = [[Ajal]]
| phylum = [[Stûnpiştdar]]  (Chordata)
| classis = [[Guhanî]]  (Mammalia)
| ordo = [[Goştxwer]]  (Carnivora)
| familia = [[Famîleya pisîkan]]  (Felidae)
| genus = ''[[Panthera|Cinsê parsan]]''  (Panthera)
| species = '''''P. onca'''''
| binomial = ''Panthera onca''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
| range_map = Cypron-Range Panthera onca.svg
| range_map_caption = Belavbûna Jaguar
}}{{Wergerîne|ar|ziman2=tr|ziman3=he|bijartî=1}}
'''Jaguar''', '''Jagîwer''' yan '''parsa amerîkanî''' (''Panthera onca''), [[cure]]yekî [[pisîk]]ên mezin e.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar	
| hevwelatî          = {{ala|Brîtanî}}
| pênasê_pêşîn       = Sir
| nav                = 
| pênasê_paşîn       = OM, KCB, CBE, FRS
| navê_rastî         = John Douglas Cockcroft
| zimanê_navê_rastî  = en
| wêne               = Cockcroft.jpg
}}

The Monsterican Dream, albûma şeşem a [[Lordi]] e. Li 'yê di 2004'an da albûm derket. 

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''Nivîsbariya [[gerok]]''' (bi îngilîzî: ''browser''), bi pergala [[Windows 10]] dixebite. Ji bo gerîna ser [[malper]]ên (rûpel) [[înternet]]ê.<br />
Microsoft Edge piştra [[Internet Explorer]] dervekirin.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Gerok]]
[[Kategorî:Nivîsbariya Microsoftê]]

{{nîsan}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
}}

{{Agahîdank mirov
| nav                = Seyîd Riza
| bernav             = Lacê Baboyî
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = Seyîd Riza
| roja_jidayikbûnê   = 1862
| cihê_jidayikbûnê   = Gundê [[Lirtîk]], [[Dêrsim]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|15|11|1937|01|01|1862|temen=erê}}
| mezheb             = [[Elewîtî]]
| malbat             = [[Şêx Hesenan]]
| hevwelatî          = 
| perwerde           = 
| pîşe               = 
| salên_çalak        = 
| xebat              = Serhildana Dersimê
| cihê_mirinê        = [[Xarpêt]]
| sedema_mirinê      = Ji aliyê dewleta Tirk ve hatiye dardekirin
| netewe             = 
| hevjîn             = Anî Xatûn
| bav                = Seyîd Îbrahîm (bernav: ''Babo'')
| zarok              = {{Indented plainlist|
* Şêx Hesen (lawkê herî gir; m. 17.08.1937)
* Bira  Îbrahîm (''Bira'')
* Resik Huseyîn (lawkê herî piçûk; m. 15.11.1937)
* Leyla Ağlar (1918 – 15.07.2015 li Sêxangê, [[Mamekî]])<ref>[http://anfkurdi.com/kurdistan/keca-seyid-riza-leyla-aglar-wefat-kir ANF: Keça Seyîd Riza Leyla Aglar wefat kir]</ref>}}
}}
'''Seyîd Riza''' (jdb. 1862 li gundê [[Lirtîk]]a [[Pilûr]]ê, herêma [[Dêrsim]] − m. [[15ê çiriya paşîn]]<ref>M. Kalman (1995) Belge ve taniklariyla Dersim Direnişleri. Nûjen, Stembol; Cumhuriyet, 16.11.1937: "Seyid Riza ile 6 avenesi dün idam edildiler."</ref> a 1937 li [[Xarpêt]]ê) yek ji pêşengên [[serhildana Dêrsimê]] bû.

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Fruktoz
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Agahiyên gelemper
|-
| Nav || Fruktoz
|-
| Navên din || Şekirê fêkiyê, fêkîşekir?
|-
| [[Direfş]] || C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Taybetmendî
|-
| [[Baristeya molekulî]] || 180,16 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 1,59 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 100–104 [[Grad Selzîyus|°C]]
|}
'''Fruktoz''' (bi latînî: ''fructus'', tê wateya "fêkî") an jî '''şekirê fêkiyê.'''   Di nav hegzozan da şekira herî tehmşirîn fruktoz e. 
Wekî levuloz ji bi nav dibe. Ji ber ku di nav fêkiyên wekî tirî, sêv, û hirmiyan da fruktoza serbest bi mêjerek mezin 
heye, fruktoz wekî şekira fêkî jî tê bi nav kirin. [[Hingiv]] û 
nektar(şîreya şîrîn a kulîlkan) jî gelekî fruktoz dihundirînin. 
Şekira çayê([[sukroz]]) ji fruktoz û [[glukoz]]ê pêk tê. 
Fruktoz di [[kezeb]]a  mirov de tê guherandinê, ji fruktoz molekulên wekî [[glîserol]] û [[trîglîserîd]] çêdibin. Ji van molekulan jî dibe ku molekulên [[rûn]]ê, glukoz û [[glîkojen]]ê çêbibin. Hema hemû [[xane]]yan ji bo peydakirina enerjiya [[ATP]]yê ligel glukoz, fruktozê jî bi kar tînîn. Fruktoz cureyek [[monosakkarîd]] e. Formula wî ya kîmyayî C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> ye. Cudahiya wê ji [[glukoz]] ew e ku şekirê fêkiyê [[kêton]] şûna [[aldehîd]] pêve ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Biyokîmya]]
[[Kategorî:Adan]]

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Sony Mobile Communications''' bi hevkariya [[Sony]] û [[Ericsson]]ê ve şîrketekê mezin ya çêkerê [[Telefona gerok]]. [[1 Cotmeh 2001]]an de hatiye avakirin. Ericsson yekemîn çêkerê têlefonên mobîlane û digel şîrketa Sony ya çêkerê [[Mp3 Player]]an ji bo çêkirina têlefonên mobîl di bin banê hev de dibin yek. 
Navenda şîrketê li [[Îngilîstan]]ê [[London]]ê ye. 

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Spardorf
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Erlangen-Höchstadt]]
}}
'''Spardorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Erlangen-Höchstadt]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

[[File:Detail of Yalda Tree.jpg|thumb|Şeva Çille dar]]
'''Şeva Çille''' an jî '''Şeva Yeldayê''' yek ji cejnên herî kevn ên îraniyan e. Ev cejna hevdem ligel [[Şorişa Zivistanê|Şoreşa Zivistanê]] û li şeva herî dirêj a salê ye ku li dû wê dirêjahiya rojan li nîvkada bakûrî ber bi zêdebûnê ve dihere.

Meteora, albûma şeşem a [[Linkin Park]] e. Li 'yê di 2003'an da albûm derket. 

ya gencîneya li Parîsê (2019)]]
, wêneyeke sala 1895 ji hêla [[Paul Cézanne]] ve lîstikeke kartan nîşan dide, li Enstîtuya Hunerê Courtauld (London)]]

{{Agahîdank mirov/wîkîdane}}
[[File:Tzar_Ferdinand_I_of_Bulgaria.jpg|thumb|Ferdinand bi ûnîforma rûsî (1911)]]
'''Ferdînand I''', '''Ferdînandê Yekê''' (jdb. 26 sibat 1861 - m. 10 îlon 1948)<ref name="LoudaT149">[[Ferdinand I of Bulgaria#Louda1981|Louda, 1981, ''Lines of Succession'']], Table 149</ref>, '''Ferdînand Maksîmîlîan Karl Leopold Mariya Saks-Koburg û Gota''' (Фердинанд Максимилиан Карл Леополд Мария Сакс-Кобург и Гота), padîşahê duyem ê Dewleta Sêyem a Bulgarî bû, yê yekem wekî desthilatdar, ''knyaz'' ("mîr"), ji 1887 heta 1908 û paşê wekî padîşah (''[[Çar|tsar]]'') ji 1908an heta 1918an dest ji kar ber dide. Di bin serweriya wî de [[Bulgaristan]] di sala 1915an de li aliyê hêzên navendî ket Şerê Cîhanî yê Yekem.<ref>Stephen Constant, ''Foxy Ferdinand, 1861-1948, Tsar of Bulgaria'' (Sidgwick & Jackson, 1979).</ref>

{{Wergerîne|en|bijartî=1|ziman2=mk|ziman3=lv}}
{{Agahîdank welat
| nav                = ''République du Cameroun''
| navê_fermî         = 
| navê_kurdî         = Komara Kamerûnê
| al                 = Flag of Cameroon.svg
| girêdana_alê       = Ala Komara Kamerûnê
| nîşan              = Cameroon COA.svg
| girêdana_nîşanê    = Arma Kamerûnê
| dirûşm             = "Paix – Travail – Patrie"
| sirûda_netewî      = Ô Cameroun, Berceau de nos Ancêtres
| cîh                = LocationCameroon.svg
| cîh_sernav         = 
| zimanên_fermî      = [[Fransî]] û [[inglîzî]]
| zimanên_tev        = 
| paytext            = [[Yaoundé]]
| koordînat_paytext  = {{Koord|4|52|N|11|31|E|type:country}}
| bajarê_mezin       = [[Douala]]
| sîstema_siyasî     = [[Komar]]
| serok_cure         = Serokkomar
| serok_nav          = [[Paul Biya]]
| serok_cure1        = Serokwezîr
| serok_nav1         = [[Joseph Ngute]]
| serok_cure2        = 
| serok_nav2         = 
| rûerd              = 475.442
| av                 = 1,3
| gelhe              = {{Nifûs ji Wîkîdaneyê}}
| gelhe_sal          = 
| berbelavî          = 
| serxwebûn          = [[1ê kanûna paşîn]] [[1960]]<br /> [[1ê çiriya pêşîn]] [[1961]]
| TBH_giştî          = 
| TBH/mirov          = 
| TBH_sal            = 
| dirav              = Franc CFA (XAF)
| dem                = [[UTC+1]]
| nîşana_înternetê   = .cm
| koda_telefonê      = +237
| nexşe              = Carte cameroun francais.gif
| nexşe_sernav       = 
}}

{{kanûna pêşîn}}

{{Agahîdank gund
| nav                = Darxurmay Xwarû
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (1957)
| nahiye             = [[Qoretû]] (1957)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Darxurmay Xwarû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Darxurmay Xwarû''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Ebdulła Ẍefur (2001). Pêřistî gundekanî Kurdistan: Bergî duwem (Pêřistî gundekanî başûrî Kurdistan leser jimêrî sałî 1957da), Stockholm.</ref>.

{{Agahîdank gund
| nav                = Kanî Pemû
| navê_din           = Kanî Pemo
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Qoretû]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Kanîpemûyî]], xelkê Kanî Pemû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Kanî Pemû''', '''Kanî Pemo''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Peldank''' ji gotina '''pel danîn''' û qertafa '''k''' pêk tê. Tê wateya cihê ku mirov [[pel]]an tê de hiltîne. Peldank gotineke lîteratura teknîkê ye û di şûna klasorê de tê bikaranîn.
{{Kontrola otorîteyê}}
{{Teknolojî-şitil}}
[[Kategorî:Teknolojî]]

{{Agahîdank ziman (kevn)
| nav        = Gurcî<br /> ქართული ენა
| rengamalbat= mediumseagreen 
| rengapişt  = #E8FCD4 
| welat      = [[Gurcistan]], [[Ermenistan]], [[Azerbaycan]], [[Yewnanistan]], [[Îran]], [[Rûsya]] û [[Tirkîye]]
| rêz        = 
| hêrem      = [[Dîroka kevnar a rojhilata navîn|Rojhilata Navîn]]
| zimanaxêv  = 6.000.000-7.000.000 
| Zimanmalbat = [[malbata zimanên qefqazî]]<br />
:[[başûrê qefqazî]]
::Zimanê gurcî
| zimanafermî = [[Gurcistan]]
| tîpolojî    = [[Elfûbêy gurcî]]
| rêxistin    =  
|iso1=ka
| iso2 = geo (B) kat (T)
| iso3 = kat
}}

'''Veganên Kurdistanê''' (''Kurdistan Vegans'') rêxistineke [[mafê giyaneweran]] e ku li hezîrana 2018 ji layê [[Zanko Bexşî]] û [[Jiyar Elî]] ve li bajêrê [[Hewlêr]]ê hatiye damezirandin.

{{Bêçavkanî}}
'''Dilrêncî''', '''janedil''', '''dilêşan''', '''rêncedil'''<ref>Ezîz Reşîd Akreyî (1978)</ref>, '''angîna pektorîs'''{{Çavk}}, '''anjîna pektorîs'''{{Çavk}}, '''anjîn''' {{Çavk}} an jî '''stenokardî'''{{Çavk}} navê êşa taybet singê û ya mirina masûlkeyên dil û [[miyokardînfarkt]] e.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Wetteraukreis
|wargeh=[[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]<br>{{biçûk|''(Landkreis)''}}
|awayê binebeş2=[[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2=[[Hessen]]
}}
'''Wetteraukreis''', yek ji [[Navçeyên Almanyayê|navçeyên (''Landkreis)'']] herêma [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.

{{Agahîdanka giştî
}}
'''Balafirgeha Parîsê Charles de Gaulle''' (bi [[Zimanê fransî|fransî]]: Aéroport de Paris-Charles-de-Gaulle) an '''Balafirgeha Roissy''', [[balafirgeh]]a sereke ye ku ji [[paytext]]a [[Fransa]], [[Parîs]], û balafirgeha navneteweyî ya herî mezin a Fransa re xizmet dike. Di sala [[1974]]-an de hate vekirin, ew li [[Roissy-en-France]], 23 km (14 mi) bakurê rojhilatê Parîsê ye û bi navê [[Dewletparêzî|dewletparêz]] [[Charles de Gaulle]] ([[1890]]–[[1970]]) tê binav kirin.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ala|Amerîkî}}
}}

{{Bêçavkanî}}
'''Derûnnasiya derdorî''', '''psîkolojiya derdorî''', '''ekopsîkolojî''' yek ji dîsîplînên nû yên zanistiya derûnnasiyê ye. Bi modela ''mirov-derdor-bandora dualî'' tê ravekirin. Li têkilî û bandora derdorê li ser derûna mirov an berevajiya wê dikole û bi rêbaza zanistiyê destkeftiyên xwe radixe ber çavan.

{{nîsan}}

{{Agahîdanka giştî}}
'''Anîme''' (bi [[Zimanê japonî|japonî]] アニメ, [anîme]) ji [[Fîlmên anîmasyonê|fîlm û rêzefîlmên anîmasyonê]] re tê gotin, yên ku li Japonyayê hatine hilberandin. Li [[Japon|Japonê]] bixwe, anîme tê wateya her cûre [[fîlm]] û [[Rêzefîlma televîzyonê|rêzefîlmên]] [[Anîmasyon|anîmasyonê]], hem yên ku li welêt têne hilberandin hem jî yên ku li derveyî welêt hatine derxistin. Ew hevtayê peyva [[manga]], xêzeçîrokên japonî, ye. Japon di [[Cîhan|cîhanê]] de xwedî çanda herî berfireh a anîmasyonê ye.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Anîme]]
[[Kategorî:Îcadên japonî]]

{{kanûna paşîn}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Willwerscheid
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Willwerscheid''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wollmerath
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Cochem-Zell]]
}}
'''Wollmerath''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Cochem-Zell]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Westhausen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Westhausen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ostalbkreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{| width="40%" border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Şeklê wê
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | 
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Bi tevayî
|-
| Nav || Bafûnoksîd
|-
| Navên din || -
|-
| [[Direfş]] || Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Sincî
|-
| [[Mol]] || 101,96 <math> \frac {g}{mol}</math><ref name="Merck-SDB">{{Jêder |sernav=Sicherheitsdatenblatt (Merck) - chemdat.merck.de |url=http://chemdat.merck.de/documents/sds/emd/deu/de/1010/101095.pdf |roja-gihiştinê=2007-06-13 |roja-arşîvê=2007-10-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20071007122805/http://chemdat.merck.de/documents/sds/emd/deu/de/1010/101095.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>
|-
| [[Tîrbûn]] || 3,94 <math> \frac {kg}{m^3}</math><ref name="Merck-SDB"/>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 2050 [[Grad Selzîyus|°C]]
|-
| [[Xala kelînê]] || 2980 ± 60&nbsp;°C<ref name="Merck-SDB"/>
|- style="background-color:#FFDEAD;"
! colspan="2" | [[Nîşanên xeterê]]
|-
| colspan="2" align="center"| -
|-
| colspan="2" align="center"|<small>(tune)</small><ref name="Merck-SDB"/>
|}
'''Bafûnoksîd''' bestinê [[Oksîjen]] bi [[Bafûn]]ê ra ye.

{{Agahîdank gund
| nav                = Bawemîrdey Serû
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Silêmanî (navçe)|Silêmanî]]
| nahiye             = [[Bekreco]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Bawemîrdey Serû
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Bawemîrdey Serû''', gundekî bi ser [[Bekreco]]ya navçeya [[Silêmanî (navçe)|Silêmanî]] ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

{{Bêçavkanî}}

'''Newroza Amedê''' yan jî '''Pîrozbahiya Newroza Amedê''' bernameyeke pîrozkirina [[Newroz]]ê ya herî mezinê li [[Bakurê Kurdistanê]] ye û bernameya pîrozbahiya Newrozê ya herî mezinê li cîhanê ye ku di bernameya Newroza sala 2013an de nêzîkî 2 milyon welatî beşdarê şahiya Newrozê bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav= |pêşnav= |tarîx=2013-03-21 |sernav=2 milyona yakın kişi Newroz alanında! |url=https://www.evrensel.net/haber/52141/2-milyona-yakin-kisi-newroz-alaninda |xebat=Evrensel |ziman=tr |jêgirtin=2 milyona yakın kişi Newroz alanında! |tercimeya-jêgirtinê=Nêzîkî 2 milyon kes li Amedê beşdarî pîrozbahiya Newrozê bûn }}</ref> Bername her sal di 21ê adarê de li [[Amed]]ê li [[Parka Newrozê ya Amedê]] tê pîrozkirin ku her sal di navbera 900.000 û 1.200.000 kes beşdarê şahiya Newrozê dibin. Di bernameya Newroza sala 2024an de hezar kes ji bo xebat û organîzekirinên roja Newrozê de wezîfe werbigirin ji aliyê komîteya amadekariyê ve hatine erkdar kirin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.instagram.com/reel/C4xOvUlNsiw/?igsh=Z3owcTBhb2lkamt3 |sernav=Newroz Amedê (Vîdeo Nûçe) |malper=www.instagram.com |roja-gihiştinê=2024-03-21 }}</ref> Ji bo ku bernameya Newrozê bişopînin 223 rojnamevanên biyanî û xwemalî beşdarê bernameya Newroza Amedê ya sala 2024an bûne.<ref name=":0" /> Tê texmînkirin ku ji bo pîrozbahiya Newroza sala 2024an de ji 900.000 kesê zêdetir welatî beşdarê Newrozê bûne. Her sal ji gelek welatan hunermend, siyasetmedar û çavdêriyên mafên mirovan ji bo bernameya Newroza Amedê têne bajêr û beşdarê bernameya Newrozê dibin.

{{Agahîdanka giştî
| wergera_kurdî      = Pelyapim, [[Zarok TV]]
}}
'''Sifinc Bob''' <ref>{{Jêder-malper |url=http://zaroktv.com.tr/Kurmanci/Program/Sifinc-Bob |sernav=Sifinc Bob |paşnav= |pêşnav= |tarîx= |malper= |urlya-arşîvê= |tarîxa-arşîvê= |rewşa-urlyê= |tarîxa-gihiştinê= }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }}</ref>( sernavê resen: SpongeBob SquarePants) rêzefîlmekî filme kertonî ya amerîkî ye ku ji hêla pedagog û deryanasê amerîkan [[Stephen Hillenburg]] ve ji bo [[Nickelodeon]] hat afirandin. Rêzefîlm derbarê serpêhatî û hewildanên ji karakterê sernavê û hevalên wî yên avê li bajarokê aşopî ya Bîkîniyê de ye. Fîlma kertonî ya amerîkî ya pêncem-dirêj-xebitîn, populerbûna wê ev yek wekî [[franchise]]k medyayî çêkiriye. Ew xwedan pirtirîn belavkirî ya Nickelodeon û Viacom Media Networks ye, rêza herî bilind a hewa ye. Heya dawiya sala 2017, pargîdaniya medyayê ji bo Nickelodeon dahata bazirganiyê 13 mîlyar dolar hilberand.

'''Rojhilatnas''' di warê [[Rojhilatnasî|rojhilatnasiyê]] de zanistvanek e. Li gorî meyla xwe, rojhilatnas bi warên zimanî û çandî yên berê an yên niha yên [[Rojhilata Nêzîk]] mijûl dibin .

'''Çikildanê tovavê''' an jî '''tovaveçikildan''' (bi înglîzî: ''seminal vesicle'') cotek [[Rijên|rijênên]] cogedar in di laşê nêran de.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Groß Köris
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Dahme-Spreewald]]
}}
'''Groß Köris''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Dahme-Spreewald]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Sehlem
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bernkastel-Wittlich]]
}}
'''Sehlem''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bernkastel-Wittlich]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Wittenberge
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Brandenburg]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Prignitz]]
}}
'''Wittenberge''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Prignitz]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Binêre|Kur (cudakirin)}}
{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane)
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|26|10|1889}}
| roja_mirinê        = {{Mirin|11|6|1979|26|10|1889|temen=erê}}
| hevwelatî          = {{Ala|Keyaniya Yekbûyî}} [[Brîtanî]]
}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Louveciennes
|wargeh=[[Komunên Fransayê|Komun]]
| sernavê_wêne =Dîmenek ji komunê}}
'''Louveciennes''', komuneke departementa [[Yvelines]] ya li navenda-bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lescommunes.com/ |sernav=Komunên Fransayê li ser ''lescommunes.comê'' |ziman=fr }}</ref>

{{Muhemmed}}

{{Bêçavkanî}}

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = muzîk
}}

'''Şalyar''' an jî '''wezir''' yek ji kevirên [[Sedrenc|sedrencê]] ye. Şalyar heyv û azadiya livînê sembolîze dike.

'''Lûleya guhêzer''' an jî '''coga guhêzer''' (bi latînî:  ''vas deferens an jî  ductus deferens'') navê borriyên masûlkî ye di navbera [[Aloze|alozeyan]] û mîzerê de.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Geratskirchen
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3=[[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})''
|navê binebeş3=[[Bavyeraya Jêrîn]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Rottal-Inn]]
}}
'''Geratskirchen''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rottal-Inn]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank nivîskar
 | nav              = Ergin Öpengin
 | roja_jidayikbûnê            = 1985
 | cihê_jidayikbûnê      = Şemzînan, Bakurê Kurdistanê (Tirkiye)
 | netewe           = [[Kurd]]
 | ziman            = Kurdî, ingilîzî, fransî, almanî, spanî, ketelanî
 | tevger           = Zimannas, wergêr, lêkolîner
}}

{{Agahîdank mirov
| nav                = 
| bilêvkirin         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| navê_rastî         = 
| zimanê_navê_rastî  = 
| navê_jidayikbûnê   = 
| navê_din           = 
| roja_jidayikbûnê   = 
| cihê_jidayikbûnê   = 
| imadkirin          = 
| roja_windabûnê     = 
| cihê_windabûnê     = 
| rewşa_windabûnê    = 
| roja_mirinê        = 
| cihê_mirinê        = 
| sedema_mirinê      = 
| vedîtina_bedenê    = 
| cihê_goristanê     = 
| koordînatên_cihê_goristanê = 
| koordînatên_cihê_aramiyê = 
| cisn               = 
| abîde              = 
| esil               = 
| hevwelatî          = 
| perwerde           = 
| destûrname         = <!-- tenê ji bo kesên kevn yên li medreseyê xwendine -->
| pîşe               = 
| salên_çalak        = 
| serdem             = 
| karder             = 
| rêxistin           = 
| ajans              = 
| sedema_navdarbûnê  = 
| xebat              = 
| xebatên_navdar     = <!-- Dewsa |xebat= tê bikaranîn, ji bo fîlm/rêzefîlm hwd  -->
| stîl               = 
| sermiyana_net      = 
| bejn               = 
| televîzyon         = 
| sernav             = <!-- Mînak: Jina Yekê ya DYAyê yan Profesorê Matematîkê -->
| meqam              = 
| dewr               = 
| berê               = 
| paşê               = 
| partî              = 
| tevger             = 
| dijber             = 
| endamên_desteyê    = 
| dîn                = 
| mezheb             = 
| gilîname           = 
| ceza               = 
| rewşa_cezayê       = 
| rewşa_hiqûqî       = 
| hevjîn             = 
| partner            = 
| zarok              = 
| dê_û_bav           = 
| dê                 = 
| bav                = 
| xizm               = 
| malbat             = 
| xelat              = 
| malper             = 
| şanenav            = 
| sernavê_şanenavê   = 
| mezinahiya_şanenavê = 
| modul              = 
| modul2             = 
| modul3             = 
| modul4             = 
| modul5             = 
| modul6             = 
| pênasê_pêşîn       = 
| pênasê_paşîn       = 
| embed              = 
| jêrenot            = 
| awayê_ser          = 
| bandorbar          = 
| bandorker          = 
| çînaser            = <!-- Ji bo aktor û aktrîsan li vir "sînema" binivîsin -->
| cihê aramiyê       = 
}}

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}

{{Gotara bêçavkanî}}
{{Agahîdank mirov/wîkîdane
|wêne=Christus Ravenna Mosaic.jpg
|sernavê_wêne=Mozaîka Îsa
|çînaser =
}}
'''Îsa''', (jdb. 4 {{bz}} – 30 yan 33ê yê {{pz}}) pêxembereke yekxwedayî ye ku di sedsala yekem de rêberê dînî yê Cihû'yan ne ku li Roma yê jidayik bûye û wekî kesayeta navendî ya [[Xiristiyanî|Xirîstiyantiyê]] ye. Gelek [[Xiristiyanî|Xirîstiyan]] bawer dikin ku Yêşû Mesîh, enkarnasyona Xwedê ye ku di [[Peymana Kevin|Peymana Kevn]] tê behs kirin.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-02-21 |sernav=Jesus |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jesus&oldid=1140632969 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Ji ber ku Yêşû li gorî [[Peymana Nû]] bi navê Yosef (Ûsiv) bavekî wî yê dinyayî hebû, di civata Cihûyan de "Yêşûyê wekî kurê Ûsiv" tê naskirin.

'''Bakirme''', [[komelgeh]]eke [[wilayet]]a [[Dihok]]ê ([[Badînan]], [[Başûrê Kurdistanê]]) ye ku di sala 1976an de hatiye avakirin. Di sala 1998an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 1.050 kesan<ref>Gareth R.V. Stensfield (2003). Iraqi Kurdistan: Political development and emergent democracy. RoutledgeCurzon, London.</ref>.

{{Agahîdank gund
| nav                = Rêzan
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Hewlêr (parêzgeh)|Hewlêr]]
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Çoman (navçe)|Çoman]]
| nahiye             = [[Gelale]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Rêzan
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Rêzan''', gundekî bi ser [[Gelale]]ya navçeya [[Çoman (navçe)|Çomanê]] ya [[Hewlêr (parêzgeh)|parêzgeha Hewlêrê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>Dr Abdulla Ghafor (2001). Index of Kurdistan Villages. Vol. 2. (Index of villages in Southern Kurdistan in the Iraqi Population Census 1957). Stockholm.</ref><ref>http://krso.net</ref>.

'''Şerê ereb û misilman''' şerekî leşkerî û olî yê şeş ​​salan bû ku li [[nîvgirava Erebistanê]] di navbera [[misilman]]ên bi serokatiya [[Muhemmed]] û erebên pûtperest ên bi serokatiya eşîra Qureyş de bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Jones |pêşnav=J. M. B. |tarîx=1957 |sernav=The Chronology of the "Mag̱ẖāzī"-- A Textual Survey |kovar=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London |cild=19 |hejmar=2 |rr=245–280 |doi=10.1017/S0041977X0013304X |issn=0041-977X |jstor=610242 |s2cid=162989212 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=d-oHBAAAQBAJ&pg=PA83 |sernav=The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam |paşnav=Crawford |pêşnav=Peter |tarîx=2013-07-16 |weşanger=Pen and Sword |isbn=978-1-4738-2865-0 |ziman=en }}</ref> Pevçûn di Adara 624an de bi Şerê Bedrê dest pê kir,<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC |sernav=The Life of Muhammad |paşnav=Haykal |pêşnav=Muḥammad Ḥusayn |tarîx=May 1994 |weşanger=The Other Press |isbn=978-983-9154-17-7 |ziman=en }}</ref> û bi fetha Mekkeyê û serketina misilmanan bi dawî bû.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=0HQCBQAAQBAJ&q=11+January&pg=PR4 |sernav=Muhammad: Islam's First Great General |paşnav=Gabriel |pêşnav=Richard A. |tarîx=2014-10-22 |weşanger=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-8250-6 |ziman=en }}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Oder-Spree
|wargeh=[[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]<br>{{biçûk|''(Landkreis)''}}
|awayê binebeş2=[[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2=[[Brandenburg]]
}}
'''Oder-Spree''', yek ji [[Navçeyên Almanyayê|navçeyên (''Landkreis)'']] herêma [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| hevwelatî          = {{ubl|{{ala|Îtalî|1861}}|{{ala|Amerîkan}}}}
| çînaser            = zanyar
}}

'''Wehiy''' ([[erebî]]: '''وحي'''), di [[dîn]]an de emir û fermanên ji [[Xwedê]] ku ji [[pêxember]]an re tên re wehiy tê gotin ku wehiy bi [[Cebraîl]] ve ji pêxemberan re hatiye.

{{Agahîdank bajar|nav=Lanzhou|navê_fermî=兰州|nexşeya_cihan=Çîn|nc_relief=na|nc_firehî=|koordînat={{Koord|36|03|43|N|103|50|06|E|display=inline, title}}|mertal=|welat={{Ala|Çîn}}|herêm=|parêzgeh=|parêzgar=|şaredar=|rûerd=|gelhe=3,6 milyon kes (2010)|berbelavî=|dem=UTC+8|bilindayî=|koda_postayê=|koda_telefonê=|wêneSer=兰州皋兰山201905.jpg|wêneSer_sernav=Lanzhou|wêne2=|wêne2_sernav=|malper=}}

{{yekkirin|[[Garanîk]]}}

{{Gotara salê b.z.|9}}

'''Hîsterî''' ji peyva ''hîsteron'' a [[Grekî]] tê. Wateya wê [[malzarok]] e. Di dema Grek a Antîk de bijîşkên wekî [[Hîpokrat]] difikirîn ku jinên pêdiviya wan bi têkiliya cinsî hene û nikarin bicihbînin, [[malzarok]] a wan di laşê wan de digere û nexweşiyan çêdike. Lewra jinên ku hîsterîk bûn laşê wan reaksiyonên cinsî nîşan didan. Heya serdema 19. dihat zanîn ku ev nexweşî tenê ya jinan e û sedemê wê jî pêdiviya ducanîmayina malzarokê ye.

{{Tîrmeh}}

{{Agahîdanka giştî
}}

'''Ehmedê Fermanê Kîkî''' [[dengbêj]]ê kurd bû. Tê gotin ku ji Mêrdînê bûye. Bi xwe ji eşîra [[kîkî]] ye.
[[Mehmed Uzun]] di berhema xwe a Dengbêj de behsa wî kiriye{{Çavk}}.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = zanyar
}}

{{Wergerîne|de|bijartî=1|ziman2=hu|ziman3=fi}}
{{Agahîdank mirov
| nav                = Arîstoteles
| navê_rastî         = Ἀριστοτέλης
| wêne               = Aristotle Altemps Inv8575.jpg
| sernavê_wêne       = Peykerê Arîstoteles ku li [[Muzeya Louvre ya Parîsê]]
| roja_jidayikbûnê   = 384 {{bz}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Yewnanistan]]
| roja_mirinê        = 322 {{bz}}
| cihê_mirinê        = [[Yewnanistan]]
| netewe             = [[Yewnanî]]
| bandorbar          = [[Platon]], [[Demokrîtos]]
[[Teofrastos]], [[Thomas Aquinas]], [[Hegel]], [[Bîrûnî]], [[Îbn Sîna]], [[Farabî]], [[Kindî]], [[Îbn Ruşd]], [[Îbn Heysem]]
| pîşe               = [[metafîzîk]], [[fîzîk]], [[felsefe]] [[polîtîka]], [[helbest]]
}}

{{Agahîdanka giştî
| sernavê_wêne = 
}}

{{Gotara bêçavkanî}}
'''Meh''', '''heyv''' yan jî '''mang''' parçekî [[sal]]ê ye. 365 rojên salê wekî 12 mehan tê parvekirin. Her mehek ji 30, an jî 31 rojan pêk tê. Bi tenê meha 2em hin salan ji 28, hin salan jî ji 29 rojan pêk tê.

''''Li Kurdistanê'''', destpêka ketina 2012´an de, girêvên birçîbûnê li kurdistanê dest pê kiribûn. Berî wê, li [[Kurdistan]]ê û [[Tirkiye]] girêvên birçîbûnê dest pê kirin. Piştre bi ketina sale 2011´an de li ewropa jî kurdan bi girseyî bidest girêvên birçîbûnê kirin. Biteybetî li ewropa li gelek bajer û paytaxtên wê girêvên birçîbûnê dest pê kirin. Lê bi teybetî [[Srasbourg]]ê li dêra Sanmorê ya, weke girêva navendî derket li pêş. Kurdan, di wan girêvên birçîbûnê sê xwestekên xwe sereke hanîn ser ziman, 1, şerê ku kurdistanê bê bidawî kirin, 2. statûya kurdistanê were naskirin, 3. qaxadaya li ser zimanê kurdî were rakiirn û perwerdehiya bi zimanê dayikê bê kirin û serokê gelê kurd birez Abdullah ocalan tecrida li ser were rakirin û azadiya wê were kirin, bû. Ev her çar xwestek di temenê girêvên birçîbûnê de bû. 

{{...}}
{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
}}

Ev, lîsteya welatên û girêdayînên derkeft di aliyê piraniya şêniya mirovan, û pîvana bi hejmara niştecihên mirovan her kîlometrên çargoşe an mîl çargoşe ye.

{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| çînaser            = nivîskar
}}

'''Çek û Çol''' bi hemû wan amêran tê gotin ku li dema şer de dê bikarhînan.

{{îlon}}

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Burg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Rheinland-Pfalz]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Bitburg-Prüm]]
}}
'''Burg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Bitburg-Prüm]]ê li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Oogenesîs''' an jî '''ovogenesîs''', di laşê mêyan de pêvajoya çêbûna xaneya hêkê.

{| border="2" cellpadding="3" cellspacing="1" align="right"
|[[Direfş]] || Nb
|-
|[[Wêne]] || 
|-
|[[Grup]] || 5B (Lajwerda derbasbûnê) 
|-
|[[Hejmara atomê]] ||  41 
|-
|[[Giraniya atomê]] ||  92,90638
|-	
|Rewşa di germiya odê de ||  Hişk
|-
|[[Xala helînê]] ||  2468&nbsp;°C
|-
|[[Xala kelînê]] ||  4744&nbsp;°C
|-
|[[Tîrbûn]] || 8,57 g/cc
|-
|[[Vedîtina wê]] ||  1801 - [[Charles Hatchet]]
|-
|[[Eşkêla atomê]] ||   2,08 Å
|-
|[[Elektronegatîfî]] ||  1,6
|-
|[[Rêzbûna elektronan]] ||
|-
|[[Derenceya (hejmara) bilindbûnê]] ||   5, 3
|-
|[[Radyoîzotop]]ên wê ||  (tune)
|}
{{Wergerîne|en|bijartî=1}}
'''Niyobyûm''' ({{Bi-la|Niobium}}, ji {{Girêdan|Niobê|en|Niobe}} {{Bi-grc|Νιόβη|Nióbē}} an ''{{Ziman|la|Columbium}}'', ji {{Girêdan|Columbia|en|Columbia (personification)}}) [[metal]]ek û [[element]]ek e.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Element]]

{{Bêçavkanî}}
{{Agahîdank mirov
| nav                = Martin Luther
| wêne               = Martin_Luther,_1529.jpg
| sernavê_wêne       = Martin Luther (1529)
| navê_jidayikbûnê   = 
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|10|11|1483}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Eisleben]], [[Mansfeld]], [[Împeratoriya Romê ya Pîroz]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|18|02|1546|10|11|1483|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = Eisleben, Mansfeld, Împeratoriya Romê ya Pîroz
| netewe             = Alman
| hevwelatî          = 
| perwerde           = [[Zanîngeha Erfurtê]]
| pîşe               = {{hlist|Reformîst}}
| salên_çalak        = 1517-
| tê_nasîn           = Reforma mezheba protestanan
| sermiyana_net      = 
| sernav             = 
| endamên_desteyê    = 
| hevjîn             = [[Katharina von Bora]]
| zarok              = Hans (Johannes), Elisabeth, Magdalena, Martin, Paul, Margarethe
| dê                 = 
| bav                = 
| malper             = 
| şanenav            = 
}}

Zombilation, albûma şeşem a [[Lordi]] e. Li 'yê di 2009'an da albûm derket. 

'''Çeqîn''' (bi înglîzî: i''mplantation''), di nav navpoşê [[malzarok]]ê de niqûmbûna embriyoyê.

'''William Bradford Shockley''' (jdb. {{Jidayikbûn|13|sibat|1910}} li [[London]]; m. {{mirin|12|tebax|1989}} li [[Stanford]]) fîzîknasekî [[DYA]]yî ye. Di sala [[1956]]î de [[Xelata Nobel a fîzîkê]] wergirtiye.

'''Hevsengiya navekî''' (bi latînî: ''homeostasis'') li dij guherînên hawirdorê, çalakiyên [[xane]] û şaneyan ji bo dabînkirina rewşa asayî ya zîndewerê.

]]
'''Kutilka bacanreşkê''' jî wekî cureyên din ên [[kutilk]]ê (dolmeh), di [[pêjgeha kurd]] de cihekê girîng digire. 

Ev lîsteya zanistvanên [[misilman]] yê [[serdema zêrîn a îslamê]] ne.<ref>http://www.ahmad-sanusi-husain.com/2014/10/most-famous-muslim-scientists-and-their.html?m=1</ref> Ji [[sedsala 8an]] de dest pê dike û heta [[sedsala 16an]].<br>
[[Zanistvan]]ên misilman yên ku li ser çiqilên [[zanist]]ê ên weke [[stêrnasî]], [[fizîk]], [[kîmya]], [[matematîk]], [[biyolojî]], [[endezyarî]], [[jeolojî]], [[dîrok]], [[bijîşkî]], [[erdnîgarî]], [[civaknasî]] û hwd xebitînin cih girtine.<ref>http://scienceislam.com/muslims_science.php</ref><ref>http://www.scientificamerican.com/slideshow/forgotten-history-muslim-scientists/</ref><ref>http://haberseyret.com/mobil/haber/29080/musluman-bilim-adamlari-ve-icatlar{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}</ref>

'''Hefte''' yan jî '''heftî''' heyamek ango demek/wextek e ku ji heft [[roj]]an pêk tê.

{{Gulan}}

{{Taxobox
| image = Beybuna_kurdistane.jpg
| image_width = 260px
| image_caption = beybûn
| regnum = [[Riwek|Plantae]]
| divisio = [[Riwekên kulîlkdar|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Asterales]]
| familia = [[Asteraceae]]
| subfamilia = [[Asteroideae]]
| tribus = '''Anthemideae'''
| tribus_authority = [[Alexandre de Cassini|Cass.]]
| type_genus = ''[[Anthemis]]'' L.
}}

{{Agahîdank jînenîgarî2
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = 
| roja_jidayikbûnê   = sala 1920
| cihê_jidayikbûnê   = [[Çetel]]a [[Farqîn]]ê (Bakurê Kurdistanê)
| roja_mirinê        = {{Mirin|1|3|2008|1|1|1920|temen=erê}}
| cihê_mirinê        = 
| netewe             = {{ala|Kurdistan}}
| perwerde           = 
| pîşe               = Dengbêj
| salên_çalak        = 
}}
'''Xelîlê Berfê''' (jdb. [[1920]] li gundê [[Çetel]]a [[Farqîn]]ê, [[Bakurê Kurdistanê]] - m. adar [[2008]] li [[Almanya]]) yek ji dengbêjên gelek hezkirî bû. Di awayê strandina dengbêjiya [[Şengal]] û [[Serhed]]ê de distra.

'''Girara subha''', '''subhapîlaw''', '''savara bi mewij''' cure pîlaweke gelê [[mehelmî]] ye, derbasê [[pêjgeha kurd]] jî bûye. 

'''Peresan''' ango '''werar''' an jî '''evolusyon''' behsa guhertina taybetiyên genetîk ên populasyona cureyekê dike, yên ku derbasî cisnên/neslên nu dibin.

'''Çiğdem Özgül''' (jdb.{{dîrok|21|çiriya pêşîn|1980}} li gundê [[Qeremêş]] a [[Gimgim]]ê - m. {{mirin|3|çiriya pêşîn|1994}} li heman cihê) keçikeka kurdperwer û zana bû û jiyana xwe bi destên xwe bidawî kir.

{{çavlêgerandin}}
Qijik navê malpereke komedî ya kurdî ye. Demeke dirêj weşana xwe kir. Lê ji ber êrişan hate şikandin. Wê çaxê nivîseke bi vî renî ji aliyê edîtorê Qijikê ve hatibû weşandin ku niha di malpera [[Roja Ciwan]] de cih digire. 

'''Hindok''', '''hindo''', '''biskufît''', '''biskuwît, piskewît''' ({{Bi-fr|biscuit}}, ji {{Bi-la|bis coctus [panis]}}, „du car pijiyayî [nan] ango nanê ducar hatiye pijandin“) cure [[şîranî]]yek e. Hin kes hindoyê wekî [[şekiro]] jî dibînin û dikin bi kateoriya [[şekirok]]ê. Bêjeya biskufît ji fransî derbasê [[osmanî]]yan, ji wan jî derbasê [[kurdî]] bûye. Niha li [[Kurdistan]]ê bêjeya hindo yan hindokê kêm tê bikaranîn. Di hin devokan de piskuvêt, piskiwêt jî tê bikaranîn.

'''Dewletmedar''' , '''mirovdewlet''' an jî '''mirovê dewletê''' tê wateya kesekî dewletê, siyasetmedarekî di awazgehên bilind ên dewletê de, bi gelemperî serokên dewletan an hikûmetê, ku di têgihîştina raya giştî de tiştek ku ji siyaseta rojane wêdetir pêk aniye.

{{Agahîdank gund
| nav                = Berwên
| navê_din           = 
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Bemo]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = [[Berwênî]], xelkê Berwênê
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Berwên''', gundekî bi ser [[Bemo]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Çavên mirov''' cotek endamê hestê bînînî ne û li kiloxê, di hundirê kortikên çav de cih digirin.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Kriftel
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})''
|navê binebeş2 = [[Hessen]]
|awayê binebeş4= [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş4 = [[Main-Taunus-Kreis]]
}}
'''Kriftel''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Taunus-Kreis]] li [[Hessen]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Romî''' yan jî di van salên dawî de [[zimanê tirkî|tirkî]] ji zimanê romiyan (tirkan) re tê gotin. Ji kar û taybetiyên tirkan re jî herwiha romî, tirkî dibêjin.

[[File:Elias Canetti 2.jpg|thumb|Elias Canetti]]
'''Elias Canetti''' (jdb. {{Jidayikbûn|25|tîrmeh|1905}} li [[Rûse]], [[Bulgaristan]] - m. {{mirin|14|tebax|1994}} li [[Zürich]]) nivîskarekî bulgarî yê bi zimanê [[almanî]] dinivîsî bû. Sala [[1981]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê wergirtiye. Ew bi eslê xwe [[cihû]]yê [[sefardî]] bû.

{{Kirmaşanî}}
[[Kirmaşanî]] şêweziwan esłî [[kurdî xwarîn]] e. Elifbay latîn kurdî nasya we Hawar ki [[Celadet Bedirxan]] durisî kirdye 31 deň dîrî. Elifbay kirmaşanî 33 deň dîrî. Elifbay Hawar le ser bineway deňeyl şîweziwan [[kurmancî]] duris bîe û gişt deňeyl zwan kurdî le nawî nîe. Le kurmancî du deň dirîj (ê, o) hes ki le kirmaşanî peyda nîew, herleywa le kirmaşanî deňeyl (ł, ř, ň, ü) hen ki î deňeyle le xet kurmancî nîn.<ref>[https://books.google.com/books?id=6lgFBgAAQBAJ&dq=kurdish+phrasebook&source=gbs_navlinks_s Kirmaşanî Kurdish Phrasebook]</ref>

{{Agahîdank bajarok
 | Nav             = Bemo
 | Navê din        = 
 | Navê fermî      = 
 | Wêne            = 
 | Wêne firehî     = 
 | Wêne sernav     = 
 | Welat           = [[Başûrê Kurdistanê]]
 | Dûgel           = [[Irak]] 
 | Parêzgeh        = [[Helebce (parêzgeh)|Helebce]]
 | Navçe           = [[Helebce (navçe)|Helebce]]
 | Nahiye          = 
 | Navê nîştecihan = 
 | Şaredar         = 
 | Hejmara mezran  = 
 | Gelhe           = 
 | Gelhe çavkanî   = 
 | Gelhe sal       = 
 | Berbelavî       = 
 | Rûerd           = 
 | Bilindayî       = 
 | Koda postayê    = 
 | Koda telefonê   = 
 | nexşeya_cihan   = HHK
 | koordînat      = {{Koord|34|58|49|N|45|47|45|E|display=inline, title}}
}}
'''Bemo''', nahiyeke ser bi navçeya [[Helebce (navçe)|Helebce]] ya [[Helebce (parêzgeh)|parêzgeha Helebceyê]] ([[Herêma Kurdistanê]], [[Başûrê Kurdistanê]]) ye<ref>{{Jêder-malper |sernav=بەڕێوەبەری ناحیەی بەمۆ: ناویان زڕاندووم و سکاڵا تۆمار دەکەم |url=http://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1108201810 |malper=Rudaw }}</ref><ref>{{Jêder-malper |sernav=Kar u barê nahiya Bemo xiste ser parêzgeha Helebceyê |url=https://www.youtube.com/watch?v=PBHmX2JgReo |malper=YOUTUBE |tarîx=30 nîsan 2015 }}</ref>.

{{Gotara bêçavkanî}}

Di civaka Rojava de di sedsalên 17'mîn û 18'mîn de ramana aqlî dest pê dike. Bi vî rengî pêşdaraziyên kevin û tiştên ku pê bawerî hebû ku qet naguharin û kevneşopî ketin ber meqesa rewşenbîriyê. Hewildana ku mirovan ji pêşdaraziyan dûr bixin, ji bawerî û îdeolojiyan ber bi kesên azad ve bibin bi vî rengî dest pê dike.

{{Bêçavkanî}}

'''Kîte''' (carina '''kite''' jî tê nivîsandin) biçûktirîn beşa dengnasiyê ye ku ji bi [[dengdêr]] an [[dudeng]]ekê dihewîne. Bi giştî biçûktirîn kîte dengê her [[tîp]]ekê bi xwe ye û kîte ew [[kombînasyon]] e ya ku tê de di ziman di yek carê de digere. Wek mînak peyva "av" ji yek kîteyê pêk tê.

'''Deşta Cûmê''' li herêma [[Efrîn]]ê bi cih dibe. ew di navbera [[Çiyayê Kurmênc]] û [[Çiyayê Lêlûn]] de ye û [[Çemê Efrîn]] têre diherrike.
{{Kontrola otorîteyê}}
[[Kategorî:Efrîn]]
[[Kategorî:Erdnîgariya Sûriyê]]

'''Hozan Şemdîn''' dengbêjekî navdar e. Firaz Baran di pirtûka xwe ya bi navê Hunerkomê de li ser jiyan û xebatên Şemdîn van agahiyan dide:

{{Taxobox
| name   = Kûzeyê avî yê Ewropayê
| status = NT
| status_system = iucn3.1
| status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Ruiz-Olmo, J., Loy, A., Cianfrani, C., Yoxon, P., Yoxon, G., de Silva, P.K., Roos, A., Bisther, M., Hajkova, P. & Zemanova, B.|year=2008|id=12419|title=Lutra lutra|downloaded=21 March 2009}} Database entry includes justification for why this species is near threatened</ref>
| trend = Nenas e
| image = Otter in Southwold.jpg
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Carnivora]]
| familia = [[Mustelidae]]
| subfamilia = [[Kûjeyê avî|Lutrinae]]
| genus = ''[[Lutra]]''
| range_map=European Otter area.png
| range_map_caption=Belavbûna kûzeyê avî ya Ewropayê
| species = '''''L. lutra'''''
| binomial = ''Lutra lutra''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
}}{{Wergerîne|de|bijartî=1}}
'''Kûzeyê avî yê Ewropayê''', '''kûzeyê avî''', '''kûjeyê avî''' an '''kûçikê avî''' (''Lutra lutra''), [[cure]]yekî [[kûze]]yan ku bejavok e.

{{Sernav bi îtalîk}}'''''Zerdeşt wiha ferman kir''''' (bi [[almanî]]: ''Also sprach Zarathustra'') navê pirtûka bi nav û deng a [[fîlozof]] û nivîskarê mezin ê [[Almanya]]yê [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]] ye. Pirtûk ji çar beşan pêk tê û di navbera salên [[1883]] û [[1885]]'an de hat nivîsandin.

{{Gotara bê çavkanî}}
{{Agahîdanka giştî
}}
'''The Jerusalem Post''', rojnameyeke îsraelî ye ku weke [[Haaretz]]ê bi formata îngilîzî jî derdikeve. Di sala 1932an de bi navê ''The Palestine Post'' dest bi weşanê dike.

[[File:Elias Canetti 2.jpg|thumb|Elias Canetti]]
'''Elias Canetti''' (jdb. {{Jidayikbûn|25|tîrmeh|1905}} li [[Rûse]], [[Bulgaristan]] - m. {{mirin|14|tebax|1994}} li [[Zürich]]) nivîskarekî bulgarî yê bi zimanê [[almanî]] dinivîsî bû. Sala [[1981]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê wergirtiye. Ew bi eslê xwe [[cihû]]yê [[sefardî]] bû.

{{Sêwî|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{Agahîdank zanyar
| nav                = Antonio Meucci
| wêne               = Antonio Meucci.jpg
| sernavê_wêne       = Meucci in 1878
| mezinahiya_wêne    = 250
| roja_jidayikbûnê   = {{birth date|1808|4|13|df=y}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Florence]], [[Imparatoriya Fransayî ya Yekem]], [[Italya]]ya îro
| roja_mirinê        = {{death date and age|1889|10|18|1808|4|13|df=1}}
| cihê_mirinê        = [[Staten Island]], [[New York]], DYA
| hevwelatî          = [[Îtalî]]
| perwerde           = [[Accademia di Belle Arti di Firenze]]
| xebatên_navdar     = {{hlist|Îcatkirina amûrekî mîna telefonê|dahêner|endazyar|fîzîknas}}
| qada_xebatê        = {{hlist|Amûrên pêwendiyê|sazkirin|endazyariya kîmyayî û mekanîkî|patentên kîmyayî û yên xwarinan}}
}}

'''Deq''' hunereke xemilandinê ye ku ji wêne yan nivîsên ku li ser laşê tê çêkirin pêk tê.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|nav=Ladenburg
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
}}
'''Ladenburg''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rhein-Neckar-Kreis]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

'''Arsênê Reşît Polatov''' (Arsen Polatov) (jdb. [[1942]] - m. {{Dîrok|31|adar|2004}}) [[hunermend]]ê [[pandomîm]]ê yê [[kurd]] yê herî bi nav û deng bû.

'''Hokiya ser çîmenê ''' [[werziş]]ek komê ye ku di navbera du tîmên ku ji 11 lîstikvanan pêk tê li ser çîmenekê tê lîstin û bi mebesta ku topek piçûk têxin golê dijber.

{| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width:300px; float:right; clear:right; margin:1em 0 1em 1em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; "
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Glukoz
|- style="background-color:#ffffff;"
| colspan="2" align="center" | <br />
D-Glucose '''(çep)''', L-Glucose '''(rast)'''
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Agahiyên gelemper
|-
| Nav || Glukoz
|-
| Navên din || Şekirê tirî, tirîşekir?
|-
| [[Direfş]] || C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>
|- style="background-color:#ffdead;"
! colspan="2" | Taybetmendî
|-
| [[Baristeya molekulî]] || 180,16 <math> \frac {g}{mol}</math>
|-
| [[Tîrbûn]] || 1,562 <math> \frac {kg}{m^3}</math>
|-
| Rewşa di germiya odê de || hişk
|-
| [[Xala helînê]] || 146  [[Grad Selziyus|°C]]
|}
'''Glukoz''' ({{Bi-grc|γλυκύς|glukús|wate=şêrîn}}) an şekirê tirî ({{Ziman-en|grape sugar}}) [[monosakkarîdek]] e. Di siruşte de şekira herî belavbûyî glukoz e.Formula kîmyayî ya glukozê C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> e. Navê din a glukozê dekstroz e. Her wîsa glukoz wekî şekira xwîne jî tê bi nav kirin. Ji ber ku di nav tirî de gelek glukoza serbest heye,li hin deveran şekira tirî jî ji boy navê glukozê tê bi kar anîn. [[Hingiv]] ji %35 ê giraniya xwe ji glukoza serbest distîne. Hemû polîsakkarîd ji molekulên glîkozê pêk tên.

{{Agahîdank gund
| nav                = Xîdan
| navê_din           = Ẍîdan
| navê_fermî         = 
| wêne               = 
| mezinahiya_wêne    = 
| sernavê_wêne       = 
| welat              = [[Başûrê Kurdistanê]]
| dewlet             = [[Herêma Kurdistanê]], [[Îraq]]
| etîketa_binebeşê   = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê      = <!--- Kargêriyiya din --->
| etîketa_binebeşê1  = <!--- Kargêriyiya din --->
| navê_binebeşê1     = <!--- Kargêriyiya din --->
| parêzgeh           = [[Silêmanî (parêzgeh)|Silêmanî]] (2018)
| şaristan           = <!--- Gundê Îranê --->
| bexş               = <!--- Navçe (Îran) --->
| navçe              = [[Xaneqîn]] (2018)
| nahiye             = [[Qoretû]] (2018)
| gund               = <!--- Ji bo mezreyan --->
| gundistan          = <!--- Gundê Îranê --->
| hejmara_mezrayan   = 
| mezra1             = 
| mezra2             = 
| mezra3             = 
| mezra4             = 
| demonîm            = Xelkê Xîdan
| nifûs              = 
| sala_nifûsê        = 
| çavkaniyên_nifûsê  = 
| eşîr               = 
| hejmara_mêran      = 
| hejmara_jinan      = 
| berbelaviya_nifûsê_km2 = 
| temamiya_qadê_km2  = 
| bilindahî_m        = 
| koda_postayê       = 
| koda_telefonê      = 
| nexşeya_reptiyeyê  = 
| nexşeya_topografî  = na <!-- "Nexşeya topografî" dernadikeve -->
| koordînat          = 
}}
'''Xîdan''', '''Ẍîdan''', gundekî bi ser [[Qoretû]]ya navçeya [[Xaneqîn]]ê ya [[Silêmanî (parêzgeh)|parêzgeha Silêmaniyê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]) ve ye<ref>http://krso.net</ref>.

'''Hedîsvan''' an '''Muhedîs''' ([[erebî]]: '''محدث''') kesê/kesa ku li ser [[hedîs]]an dixebite re tê gotin. Hedîsvan hedîsan li kategoriyan ji hev cûda jî dikin.

'''Teatreya Jiyana Nû''', '''Teatra Jiyana Nû''', anku ''Şanoya Jiyana Nû'', komeke şanoyê ya kurd e, ku ji 1992'an ve di bin serbana [[NÇM]] ya [[Stembol]]ê de karê xwe dike.

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Rain
| sernavê_wêne =Dîmenek ji bajêr
|awayê binebeş2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]
|navê binebeş2 = [[Bavyera]]
|awayê binebeş3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]
|navê binebeş3 = [[Donau-Ries]]
}}
'''Rain''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Donau-Ries]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref>

{{Agahîdank wargeh/wîkîdane
|wdneyîne=Beşa îdarî
|nav=Oberhavel
|wargeh=[[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]<br>{{biçûk|''(Landkreis)''}}
|awayê binebeş2=[[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})''
|navê binebeş2=[[Brandenburg]]
}}
'''Oberhavel''', yek ji [[Navçeyên Almanyayê|navçeyên (''Landkreis)'']] herêma [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.

{{Bêçavkanî}}
'''Avsîra goşt''' cureyekî avsîrê ye, navê xwarineke ji [[pêjgeha kurd]] e. Li hêrema [[Serhed]]ê tê xwarin.

{{Bikurmancî|Roşan Lezgîn}}
[[File:Roşan Lezgîn.jpg|thumb|Roşan Lezgîn (2019)]]
'''Roşan Lezgîn''', serra 1964 de dewa Dingilhewa ya Licê de ameyo dinya. Tena çar serrî mekteb wendo. 1995 ra nata zafê kovar û rojnameyan de bi kurdkî (kirmanckî û kurmanckî) û tirkî nuşteyê ey weşanîyay. Roşan Lezgînî bi kitabê xo yê hîkayan (Binê Dara Valêre de) xelata edebîyatî ya Apec Förlag AB-2002 girewte. Hewna bi yew hîkaya xo (Serkewtena Zerencan) Musabeqeya Hîkayanê Seba Domanan a Yewine ke Beledîyaya Sûrî ya Dîyarbekirî organîze kerdibî de xelata dîyine girewte.

'''Îslamnasî''' lêkolîna zanistî ya li ser ola [[Îslam|Îslamê]] û çand û civakên ku Islam di rabirdû û îro de teşe girtiye ye.

'''G8''' (îng. ''Group of Eight''; bi kurdî: ''Koma Heyştan'') koma heyşt welatên dewlemend ên ku ji aliyê sanayî ye pêşketîne.

{{Taxobox
| name = Gindor
| image = Melon plant.jpg
| image_width = 220px
| regnum = [[Plantae]]
| divisio = [[Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Cucurbitales]]
| familia = [[Cucurbitaceae]]
| genus = 
| species = 
| binomial = 
| binomial_authority = 
}}

{{Underlinked|date=kanûna pêşîn 2020}}
{{îlon}}

{{Agahîdank mirov
 | nav              = Serkîs Axacan Mamendo
 | navê_rastî = ܣܪܟܝܣ ܐܓܓܢ ܡܡܢܕܘ
 | zimanê_navê_rastî = syc
 | wêne =
 | roja_jidayikbûnê = [[1962]]
 | cihê_jidayikbûnê = [[Nêwçiya]]
 | netewe         = [[Suryanî]]
}}
'''Serkîs Axacan Mamendo''' ({{bi-syc|ܣܪܟܝܣ ܐܓܓܢ ܡܡܢܕܘ}} ''Sarkis Aghajan Mamendo''), di sala 1962an de li [[Diyana]]yê ji dayîk bûye, siyasetmedarê [[asûrî]] ye. Malbata wî ji [[Nêwçiya]] ye. Serkîs Axacan, parlamenter, cêgirê serokwezîran û herwiha wezîrê aboriyê yê [[Hikûmeta herêma Kurdistan]]ê ye.