root-0/wiki-turkish huggingface dataset:
Oslo-Gardermoen Havalimanı

Oslo Havalimanı (Norveççe: Oslo lufthavn) (IATA: OSL, ICAO: ENGM), alternatif olarak Oslo Gardermoen Havalimanı veya sadece Gardermoen olarak anılır, Norveç'in başkenti ve en kalabalık şehri olan Oslo'ya hizmet veren uluslararası bir havalimanıdır. Havalimanı, İskandinavya ve İskandinav ülkelerinin en büyük ikinci havalimanıdır. Scandinavian Airlines için bir merkez ve Norwegian, Norse Atlantic Airways ve Widerøe için bir operasyon üssüdür. 2025 yılında 31 yurt içi ve 164 uluslararası varış noktasına bağlanmıştır.[2]

Havalimanı Oslo'nun 19 deniz mili (35 km; 22 mil) kuzeydoğusunda, Akershus ilçesindeki Nannestad ve Ullensaker belediyelerinin sınırındaki Gardermoen'de yer almaktadır.[3] Kabaca kuzey-güney yönünde 3.600 metre (11.811 ft) ve 2.950 metre (9.678 ft) ölçülerinde iki paralel piste ve 50'sinde jet köprüsü bulunan 71 uçak standına sahiptir. Havalimanı şehir merkezine, ana hat trenleri ve Flytoget tarafından hizmet verilen yüksek hızlı demiryolu Gardermoen Hattı ile bağlanmaktadır. Havalimanına gidip gelmek için toplu taşıma araçlarını kullanan yolcuların oranı yaklaşık %70 ile dünyadaki en yüksek oranlardan biridir.[4] Yer tesisleri, devlete ait Avinor'un bir yan kuruluşu olan Oslo Lufthavn AS'ye aittir. Tesislerde ayrıca Norveç Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından işletilen Gardermoen Hava İstasyonu da bulunmaktadır. Yeni bir terminal binası ve üçüncü bir iskele ile yapılan genişletme Nisan 2017 sonunda açılmıştır.[2][5]

Havalimanının bulunduğu yer ilk olarak 1940'tan itibaren Norveç Ordusu tarafından kullanılmış ve ilk askeri havalimanı tesisleri 1940'larda inşa edilmiştir. Havalimanı, Oslo Havalimanı Fornebu'nun kapatıldığı ve Gardermoen'de 11.4 milyar Norveç kronuna (NOK) mal olan yepyeni bir Oslo Havalimanı'nın açıldığı 8 Ekim 1998 tarihine kadar ikincil bir rezerv ve Oslo Havalimanı'na charter uçuşlar için havalimanı olarak kalmıştır.

Oslo'ya ayrıca, Oslo şehir merkezinin 119 km (74 mil) güneyinde yer alan ve öncelikle eğlence ve düşük bütçeli havayolları tarafından kullanılan çok daha küçük Sandefjord Torp Havaalanı da hizmet vermektedir.
KV Mechelen

YR KV Mechelen, Belçika'nın Anvers ilinin futbol takımı. Fransızca adı olan FC Malines adıyla da bilinir. Müzesinde bir Kupa Galipleri Kupası ve bir Süper Kupa bulunmaktadır.

Kulüp 1904 yılında kuruldu. Bu tarihten sonra KRC Mechelen'le birlikte Anvers kentini temsil ettiler. KV Mechelen 1940'lı yıllarda kadar başarılı bir periyot geçirdi. II. Dünya Savaşı sırasında ilk ulusal başarısını kazandı. Diğer başarısı iki yıl sonra 1946 yılında geldi. 1948'de kulüp en başarılı dönemlerinden birini gerçekleştirdi. Bundan sonra düşüş başladı. 1954 yılında ligi şampiyon RSC Anderlecht'in ardından 3. bitirdiyse de, bu onun son büyük başarısı oldu. İki yıl sonra Mechelen ligden düştü. 1960'lı ve 1970'li yıllar arasında asansör takım görüntüsü çizen kulüp 1987-1990 döneminde ulusal ve uluslararası düzeyde büyük başarılar kazandı. Belçika'nın en iyi kulüplerinden biri olma hedefiyle yola çıkan başkan Cordier, takımın aldığı kötü sonuçlar sonucunda kulübü satmak zorunda kaldı. Kulüp 10 Haziran 2007 tarihinde Pro League'e yükseldi.

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.

Kupa Galipleri Kupası (1): 1987-88

UEFA Süper Kupa (1): 1988

Belçika Ligi (4): 1942-43, 1945-46, 1947-48, 1988-89

Beker van België: (2): 1986-87, 2018-19
Yeni Türk Lirası

Yeni Türk Lirası, 1 Ocak 2005 ile 31 Aralık 2008 tarihleri arasında Türkiye'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin para birimi olmuştur.[1] Yeni lira, 100 yeni kuruşa bölündü. Sembol YTL ve ISO 4217 kodu TRY idi.

Türkiye'de 1970'lerden 1990'lara kadar yaşanan kronik enflasyon nedeniyle lira ciddi değer kaybı yaşadı. Türkiye gelişmiş ülkelere göre daha yüksek enflasyon oranlarına sahip olmuş ve hiperenflasyon yaşamıştır. 1960'ların sonlarında 1 ABD doları 9 lira olan para birimi, 2001 sonlarında ABD doları başına yaklaşık 1.65 yeni liradan işlem görmeye başladı. Bu, yılda yaklaşık %38'lik bir ortalama enflasyonu temsil ediyordu. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan bu sorunu "ulusal bir utanç" olarak nitelendirmişti. Türk  lirasından sıfır atılmasıyla birlikte, Rumen leyi Temmuz 2005'e kadar dünyanın en az değerli para birimi haline geldi.

Aralık 2003'ün sonlarında Türkiye Büyük Millet Meclisi, para biriminden altı sıfırın kaldırılmasına ve yeni lira oluşturulmasına izin veren bir yasa çıkardı. 1 Ocak 2005'te 1 yeni lira = 1.000.000 eski lira olacak şekilde değiştirilmiştir.

Piyasaya sürüldükten sonra para biriminin resmi adı "Yeni Türk Lirası"ydı, ancak Merkez Bankası'na göre yeni kelimesi yalnızca "geçici" bir önlemdi.[2] Bir haber ajansı, "yeni" ifadesinin 1 Ocak 2009'da kaldırılacağını bildirdi. Aynı kaynak, banknotların "sahteliği önlemek için farklı şekil ve boyutlarda" olacağını da belirtti. Aynı zamanda yeni bir en yüksek değer olan 200 liranın çıkarılması da düşünülüyordu.[3]

Madeni paralar 2005 yılında 1, 5, 10, 25 ve 50 yeni kuruş ve 1 yeni lira cinsinden piyasaya sürüldü.

Göbek: Cu 75, Ni 15, Zn 10

Göbek: Cu 81, Ni 4, Zn 15

Merkez Bankası tarafından "E-8 Emisyon Grubu" olarak adlandırılan banknotlar, 2005 yılında 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 yeni lira cinsinden piyasaya sürüldü. Alttaki dört banknot eski banknotların yerini alıp çok benzer tasarımlar kullanırken, 50 ve 100 yeni lira banknotların eski para birimindeki karşılığı yoktu. Tüm banknotlar, Mustafa Kemal Atatürk'ün yaşamının farklı noktalarından portrelerini ve Türkiye'deki çeşitli tarihi ve diğer önemli bina ve yerlerin görüntülerini gösterir. Yeni bir banknot serisi olan "E-9 Emisyon Grubu" 1 Ocak 2009'da tedavüle girdi ve E-8 grubu 31 Aralık 2009'dan sonra geçerliliğini kaybetti (31 Aralık 2019'a kadar Merkez Bankası şubelerinde hala kullanılabilir olmasına rağmen). E-9 banknotları, para birimini "yeni lira" yerine "lira" olarak adlandırır ve 200 liralık bir değer içerir.[4]
NGC 4696B

NGC 4696B, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Erboğa takımyıldızı yönünde bulunur. E-S0 tipi bir merceksi, eliptik galaksidir. İskoç astronom James Dunlop tarafından 1826 yılında 22,86 cm (9 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.[4]

NGC 4672 |
NGC 4673 |
NGC 4674 |
NGC 4675 |
NGC 4676 |
NGC 4677 |
NGC 4678 |
NGC 4679 |
NGC 4680 |
NGC 4681 |
NGC 4682 |
NGC 4683 |
NGC 4684 |
NGC 4685 |
NGC 4686 |
NGC 4687 |
NGC 4688 |
NGC 4689 |
NGC 4690 |
NGC 4691 |
NGC 4692 |
NGC 4693 |
NGC 4694 |
NGC 4695 |
NGC 4696 |
NGC 4697 |
NGC 4698 |
NGC 4699 |
NGC 4700 |
NGC 4701 |
NGC 4702 |
NGC 4703 |
NGC 4704 |
NGC 4705 |
NGC 4706 |
NGC 4707 |
NGC 4708 |
NGC 4709 |
NGC 4710 |
NGC 4711 |
NGC 4712 |
NGC 4713 |
NGC 4714 |
NGC 4715 |
NGC 4716 |
NGC 4717 |
NGC 4718 |
NGC 4719 |
NGC 4720 |
NGC 4721
iPhone SE (3. nesil)

iPhone SE 3 Apple tarafından tasarlanan, geliştirilen ve pazarlanan, iPhone 13 ve iPhone 13 Mini, iPhone 13 Pro ve iPhone 13 Pro Max ile beraber iPhone ailesinin 15. serisi olan akıllı telefonlardır. Ön siparişler 11 Mart 2022'de başladı ve telefon daha sonra 18 Mart 2022'de piyasaya sürüldü. iPhone SE (2. nesil)'in halefidir.

iPhone SE, ön ve arka camla eşleştirilmiş alüminyum bir çerçeveye sahiptir.[1] Selefiyle aynı fiziksel boyutları paylaşıyor.

iPhone SE üç renkte sunulur: Midnight, Starlight ve Product Red sürümü. iPhone SE, entegre bir yardımcı hareket işlemcisi ve beşinci nesil sinir motoru ile bir çip (SoC) üzerinde Apple A15 Bionic (5 nm) mimari sistemini birleştirir.[2]  Üç dahili depolama yapılandırmasında mevcuttur: 64 GB, 128 GB ve 256 GB. İkinci nesil modelin 3 GB RAM'ine göre bir artış olan 4 GB RAM'e sahiptir. Üçüncü nesil iPhone SE, önceki modelle aynı IP67 toz ve suya dayanıklılık derecesine sahiptir.[3]

Telefon, iPhone 13 ve 13 Pro'da bulunan U1 çipinin sağladığı ultra geniş bant özelliklerinden yoksundur.[4]  Telefonun küçük boyutuna rağmen, A15 SoC'si iPhone 13 ile aynı en yüksek CPU frekanslarında çalışır. Önceki modelde olduğu gibi üçüncü nesil iPhone SE'de de standart 3,5 mm stereo kulaklık jakı yoktur.[5]

iPhone SE, True Tone ve geniş renk gamı (Ekran P3) ile IPS teknolojisini kullanan önceki modelde bulunan aynı HD Retina ekrana sahiptir.[6]

iPhone SE, orijinal olarak iOS 15.4 ile sağlandı.[7]
Dumayir

Dumayir, ayrıca Dumair, Damir ve Dumayr (Arapça: الضمير), Suriye'nin başkenti Şam'ın 45 kilometre kuzeydoğusunda yer alan bir şehirdir.

MS 94 yılında Sami tanrısı Baalshamin'e adanmış olan ve şu anda Paris'teki Institut du Monde Arabe'de bulunan bir sunak, alanda daha önce bir Nabati dini yapısının bulunduğunu göstermektedir.

Bu yapıya 216 yılındaki bir davada atıfta bulunulmuştur, ancak MS 245 yılında, Roma İmparatoru Arap Philip döneminde, eski kentin merkezinde bulunan Roma Dumayir Tapınağı Zeus'a adanmıştır. Şekli oldukça sıra dışıdır ve yapımına halka açık bir çeşme veya sahne direği olarak başlanmış olabilir, ancak son haliyle açıkça bir tapınaktır.

Arap döneminde tahkim edilmiş arka duvardaki kemer, taşlarla ve savunma araçlarıyla doldurulmuştur. Tapınak, çok sayıda araştırma ve yeniden inşa çalışması sonucunda restore edilmiştir.[1]

Gassani filarkası (kabile kralı) el-Mündhir III ibn el-Haris Dumayir'de bir kule inşa ettirmiştir. El-Mündhir tarafından kazınmış Yunanca bir yazıtta kulenin inşası için kendisine, Tanrı'ya ve Aziz Julian'a teşekkür edilmektedir.[2] Dumayir'in yaklaşık 3 kilometre doğusunda, muhtemelen Yunanca martyrium kelimesinin Arapçalaştırılmış bir versiyonu olan Dayr el-Matirun adında Gassanilerle ilişkili bir manastır bulunmaktaydı.[3]

Birinci ve İkinci Dünya Savaşları'nda ölen Fransızlar için 1960 yılında Dumayir'de bir mezarlık inşa edildi.[4] Suriye Hava Kuvvetleri Dumayir Askerî Havaalanı da Dumayir'de bulunmaktadır.
Oracle

Oracle Corporation, merkezi Austin, Teksas'da bulunan, Amerika Birleşik Devletleri merkezli çok uluslu bilgisayar teknolojisi şirketidir. Microsoft'un ardından dünyanın en büyük ikinci yazılım şirketidir.[3] 120.000'i aşkın çalışanı, 380.000'den fazla müşterisi ile 145 ülkede faaliyet göstermektedir.

2020'de Oracle, gelir ve piyasa değeri açısından dünyanın üçüncü büyük yazılım şirketiydi. Şirket, işletme yazılımı, üretkenlik yazılımı, ticari yazılım, kurumsal yazılımlar, veritabanı yazılımı ve teknolojisi (özellikle kendi markaları), yazılım kategorileri, bulut tasarımlı sistemler ve kurumsal kaynak planlama (ERP) yazılımı, insan kaynakları yönetimi (HCM) yazılımı, müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) yazılımı (ayrıca müşteri deneyimi olarak bilinir), iş performans yönetimi (EPM) yazılımı ve tedarik zinciri yönetimi (SCM) yazılımı geliştirmektedir.

Web geliştirme araçları, yazılım geliştirme kiti, mobil uygulama geliştirme, bulut bilişim, bulut veritabanı, bulut depolama, uygulama sunucusu, hacking, bilgi güvenliği, bilgisayar güvenliği, sertifika ve sertifikasyon alanlarında da çözümler sunmaktadır.

Larry Ellison, Oracle Corporation'ı 1977'de Bob Miner ve Ed Oates ile birlikte Software Development Laboratories (SDL) adı altında kurdu.[4] Ellison, Edgar F. Codd'un "A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks" adlı ilişkisel veritabanı yönetim sistemleri (RDBMS) hakkında yazdığı 1970 tarihli makalesinden ilham aldı. Oates tarafından sağlanan IBM Research Journal'daki bir makale yayınlandı. Ellison, Oracle'ın ürününü System R ile uyumlu hale getirmek istedi, ancak IBM, DBMS'lerinin hata kodlarını bir sır olarak sakladığı için bunu başaramadı. SDL, adını 1979'da Relational Software, Inc (RSI) olarak değiştirdi, ardından 1983'te tekrar Oracle Systems Corporation olarak kendisini amiral gemisi ürünü Oracle Database ile daha yakın hale getirmek için değiştirdi. İsim, aynı zamanda Oracle'ın ilk müşterisi olan 1977 CIA projesi kod adından da alınmıştır. Bob Miner bu aşamada şirketin kıdemli programcısı olarak görev yaptı. 12 Mart 1986'da şirket halka arz edildi.[5]

1989'da Oracle, dünya merkezini Redwood City, Kaliforniya'nın Redwood Shores mahallesine taşıdı, ancak kampüsü 1995'e kadar tamamlanmadı. 11 Aralık 2020'de Oracle, dünya merkezini Redwood Shores'tan Austin, Texas'a taşıyacağını duyurdu.[6]

1995 yılında Oracle Systems Corporation, adını resmi olarak Oracle olarak adlandırılan Oracle Corporation olarak değiştirdi, ancak bazen holding şirketinin adı olan Oracle Corporation olarak anılır.

Yazılım
Veritabanları

Oracle, ek olarak aşağıdaki veritabanı teknolojilerini geliştirdi veya satın aldı:[3]

2) Berkeley DB: gömülü veritabanı işleme

3) Oracle Rdb: OpenVMS platformları üzerinde çalışan, ilişkisel bir veritabanı sistemi

4) TimesTen: Bellek içi veritabanı işlemleri

5) Oracle Essbase: Çok boyutlu veritabanı yönetimi

6) MySQL: İlişkisel veritabanı yönetim sistemi

7) Oracle NoSQL Veritabanı
Rāmen

Rāmen (ラーメン veya 拉麺, raamen), Uygur ve Çin kökenli olan ve çorba içinde sunulan eriştenin Japon mutfağı'ndaki adıdır. Genellikle çorbası, et suyu ile yapılır ve dilimlenmiş et, kurutulmuş deniz yosunu (海苔, nori), kamaboko, yeşil soğan ve hatta mısır gibi üst malzemeleri ile servis edilir. Japonya'daki hemen hemen her yöre veya ada, Kyūşū'nun tonkotsu rāmeninden Hokkaidō'nun miso rāmenine kadar, kendi rāmen çeşidine sahiptir.

Japonya'da, yöreye ve satıcısına göre değişen geniş bir rāmen çeşitliliği vardır; bazen, aynı adı paylaşan rāmen türleri dahi lezzet farkı gösterebilir. Rāmen, kabaca, iki ana içeriği ile kategorize edilir; erişte ve çorba.

Birçok rāmen eriştesi dört temel malzeme ihtiva eder: buğday unu, tuz, su ve -sodyum karbonat ile genelde potasyum karbonattan, bazen de az miktarda fosforik asitten oluşan bir çeşit alkalin mineral suyu olan- kansui. Temelde kansui, adını, büyük oranda bu mineralleri içeren ve erişte yapımı için ideal olduğu söylenen İç Moğolistan'ın Kan Gölü'nden almıştır. Erişteleri kansui ile yapmak, onların sarı bir renk almasına neden olmakla beraber dokusunu da dayanıklı kılar. Kansui, JAS standartlarına göre imal edilmesine rağmen II. Dünya Savaşı'ndan sonra kısa bir süre için düşük-kalitede, bozulmuş kansui satılmıştır. Ayrıca yumurta da kansui yerine kullanılabilir. Bazı rāmen erişteleri ne yumurta ile ne de kansui ile yapılır ve sadece yakisoba için kullanılmalıdır. Erişte ve karışımdan oluşan The Small paketleri özellikle çocuklar için oldukça popülerdir.

Rāmen erişteleri farklı şekillerde ve uzunluklarda olabilir. Kalın, ince, hatta kurdele-şekilli olabileceği gibi düz veya kırışık da olabilir.

Wikimedia Commons'ta Ramen ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Isaac Witkin

Isaac Witkin, uluslararası tanınmış modern heykeltıraş. 10 Mayıs 1936'da Johannesburg, Güney Afrika'da doğdu 23 Nisan 2006'da öldü.
1957 yılında Londra'daki Central Saint Martins College of Art and Design girdi ve Anthony Caro asistanı olarak çalıştı. Yeni nesil heykeltıraş alanında yarattığı soyut eserleri sayesinde dünyanın heykel sanatına olan bakışını değiştirdi. Witkin genelde açık renkli fiberglas ve ahşaptan soyut eserler üretmeye çalıştı.[1]

1960 yılında St. Martins okulundan mezun oldu. Witkin büyük usta Henry Moore yanında asistanlık yaptı. 1963 yılında kendi eserlerini yaratmak ve sergilemek üzere Moore'un yanından ayrıldı. Eserlerini 1964 yılında  Londra'daki Whitechapel Gallery'de sergilemeyi başardı. Yarattığı yeni nesil heykelleriyle Londra sanat dünyasına büyük giriş yaptı. 1965 yılında yaptığı çalışmayla Paris Bienalinde ilk ödülünü aldı. 
Daha sonra Witkin St. Martins'de iki yıl öğretmen olarak çalıştı. Ardından ABD'ye taşındı. Sanatçı burada formalist soyutluğun sitili üzerine çalıştı ve bu alanda eserler verdi. Sanatçı  National Academy üyeliğiyle onurlandırıldı. 2006 yılında ölen sanatçının iki kızı bulunmaktadır. Sanatçı etkilendiği ve etkilediği sanatçılar ve yarattığı eserlerden ötürü dünya sanat tarihine önemli bir yer edinmiştir.
NGC 5174

NGC 5174, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir galaksidir. Gökyüzünde Yelken takımyıldızı yönünde bulunur. Sc tipi bir sarmal galaksidir. İngiliz astronom William Herschel tarafından 1784 yılında 47,5 cm (18,7 inç) çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir.[4]

NGC 5150 |
NGC 5151 |
NGC 5152 |
NGC 5153 |
NGC 5154 |
NGC 5155 |
NGC 5156 |
NGC 5157 |
NGC 5158 |
NGC 5159 |
NGC 5160 |
NGC 5161 |
NGC 5162 |
NGC 5163 |
NGC 5164 |
NGC 5165 |
NGC 5166 |
NGC 5167 |
NGC 5168 |
NGC 5169 |
NGC 5170 |
NGC 5171 |
NGC 5172 |
NGC 5173 |
NGC 5174 |
NGC 5175 |
NGC 5176 |
NGC 5177 |
NGC 5178 |
NGC 5179 |
NGC 5180 |
NGC 5181 |
NGC 5182 |
NGC 5183 |
NGC 5184 |
NGC 5185 |
NGC 5186 |
NGC 5187 |
NGC 5188 |
NGC 5189 |
NGC 5190 |
NGC 5191 |
NGC 5192 |
NGC 5193 |
NGC 5194 |
NGC 5195 |
NGC 5196 |
NGC 5197 |
NGC 5198 |
NGC 5199
Sınırlı devlet

Siyaset felsefesinde sınırlı devlet, gücü sınırlı bir hükûmet kavramıdır. Liberalizm tarihinde anahtar bir kavramdır.[1]

Sınırlı yönetim, anayasalarla yakından ilişkilidir; 1789 Birleşik Devletler Anayasası ve 1793 Fransız Anayasası, farklı şekillerde de olsa, sınırlı hükûmeti yeniden onaylama çabasıyla yasalaştırılmıştır.[2] ABD Anayasası, bir güçler ayrılığı yoluyla sınırlı bir hükûmet sağladı: "yatay" güçler ayrılığı, gücü hükûmet dalları arasında dağıttı (her biri diğerinin yetkilerini kontrol eden yasama, yürütme ve yargı); "dikey" güçler ayrılığı (federalizm), gücü federal hükûmet ve eyalet hükûmeti arasında böldü.[2] Federalist Yazılar'ın yazarlarından biri olan James Madison, Amerikan Anayasasını hazırlayanların hem kontrol edilebilen hem de kontrol uygulayabilen bir hükûmet yaratmaya çalıştıklarını belirtti.[3]

Öte yandan 1793 Fransız Anayasası, yasama üstünlüğünü kabul etti ve (Rousseau'dan etkilenen) sınırlı hükûmete en iyi şekilde "mutlak monarşinin keyfi kuralına en uygun panzehir olarak genel iradeye ifade vermeye çalışan akılcı demokratik özyönetim"  yoluyla ulaşabilecekleri fikrine dayanıyordu.[2]

Magna Carta ve ABD Anayasası da hükûmet gücünün sınırlandırılmasında önemli kilometre taşlarını temsil ediyor. Sınırlı devlet teriminin en erken kullanımı, 16. yüzyılın sonlarında Kral I. James'e kadar uzanır.[4]
JSON

JSON ("JavaScript Object Notation"); bütün programlama dilleri arasında, yapılandırılmış veri değişimini kolaylaştıran bir metin biçimidir. Yay ayraç, köşeli ayraç, iki nokta ve virgüllü yazımı ile birçok bağlam ve uygulamada kullanışlıdır. ECMAScript Dil Şartnamesi (üçüncü sürümü)'nde tanımlandığı gibi JavaScript'te bulunan nesne değişmezlerinden esinlenilerek tasarlanmıştır. ECMAScript Programlama Dilinden türetilmiştir fakat programlama dilinden bağımsızdır.[2] JSON sahip olduğu ağaç yapısıyla DOM ve XML ile benzerlik gösterse de bunlardan tamamen farklı bir yapıdadır.

Şu veri tiplerini destekler:

JSON ismi Douglas Crockford ve diğerleri tarafından Mart 2001 tarihinde kurulan State Software şirketinden ortaya çıkmıştır.

Uluslararası standart ECMA-404 ve ISO/IEC 21778:2017 standartları JSON'un /ˈdʒeɪ.sən/ aynı Jason ismi gibi okunması gerektiğini tanımlamaktadır,[3][4] Crockford 2011 tarihinde "Nasıl okunması gerektiği hakkında bol bol tartışılabilir ancak ben umursamıyorum" demiştir.[5]

JSON 2000'li yılların başında tarayıcı eklentileri ve flash olmadan durumsuz tarayıcı sunucu arası gerçek zamanlı iletişim sağlamak amacıyla ortaya çıktı. Douglas Crackford tarafından ilk olarak Json'u tanımladı ve popülerleştirdi.[6]

JSON.org websitesi 2002 yılında ortaya çıktı, 2005 yılında Yahoo servislerinin bazılarına JSON olarak ulaşılmasını sağladı.

Douglas Crackford ayrıca JSON Lisansı'nı ortaya çıkardı ilk bakışta MIT lisansına benzese de "The Software shall be used for Good, not Evil" yani "Bu yazılım sadece iyi amaçlar için kullanılmalı kötü amaçlar için değil" maddesi eklenmişti, bu madde pek çok açık kaynak kütüphanenin lisansına ters düşerek lisans uyumsuzluğuna neden olmuştur.

Bu örnek muhtemel bir mağazanın kategorilerini ve kategori içerisindeki kitapları ad ve yazarlarıyla göstermektedir.

JSON her ne kadar bir veri formatı olsa da bazen ayar dosyaları içinde kullanılmaktadır, bu tip kullanımlarda yorumlar yararlı bulunmuş ve JSON yorumları desteklemediği için standart dışı JSON türevleri ortaya çıkmıştır bunların arasında HJSON, HOCON, JSON5 (JSON'un 5. sürümü değildir).[7]

JSON pek çok JavaScript yorumlayıcısında gömülü geldiği için ​eval()​ işlevine JSON koyup bu şekilde verinin temizlenmeden konması güvenlik açıklarına neden olmaktadır.[8] Bu sorundan ötürü JavaScript'te ​JSON.parse()​ işlevi kullanılmalıdır.[9]
TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi

TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi, Türkiye'nin Kocaeli ilinin Körfez ilçesinde yer alan bir petrol rafinerisidir.

İzmit Rafinerisi (İPRAŞ), Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ve Amerikan Caltex ortaklığında, yıllık bir milyon ton ham petrol işleme kapasitesiyle 1961'de hizmete girdi.[1] 1972 yılında Caltex, tüm hisselerini TPAO'ya sattı. Mayıs 1983'te TPAO, PETKUR'a bağlı bir alt şirkete dönüştürülünce İPRAŞ da PETKUR'a bağlanmış oldu. Ancak 28 Ekim 1983'te İPRAŞ feshedildi ve TÜPRAŞ'ın bir parçası hâline geldi.

Eylül 2014'te İzmit Rafinerisi'nin bulunduğu bölgede Fuel Oil Dönüşüm Tesisi faaliyete geçmiştir.[2] Bu tesiste katma değeri düşük olan fuel oilin benzin, motorin, LPG gibi değerli akaryakıtlara ve petrokok ile kükürt gibi maddelere dönüşümü sağlanmaktadır.[3]

2019 itibarıyla rafinerinin ham petrol işleme kapasitesi 11,3 milyon tona ulaştı.[4]

17 Ağustos 1999'da yaşanan Gölcük depreminin merkez üssü, TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi'nin yakınlarıydı. Deprem sırasında rafinerinin 115 metrelik betonarme meşale bacası yıkıldı. Bacanın yıkılmasıyla başlayan yangın yedi akaryakıt tankına ve şarj fırınına sıçradı, 63 adet boru hattının ve elektriklerin kopmasına sebep oldu. Yerel itfaiyenin yetersiz kalması üzerine önce çevre illerden destek istendi. Ancak bazı yerlerde söndürülen yangının başka yerlerde yeniden başlaması nedeniyle kontrolü oldukça zorlaştı. Yangının, patlama riski bulunduran LPG tanklarına ilerlemesi ve rafinerinin hemen yakınlarındaki İGSAŞ ve PETKİM tesislerine de sıçrama olasılığı ortaya çıkınca, tesisteki tüm çalışanlar tahliye edildi. Ayrıca Derince ve Körfez ilçelerindeki halk da korkudan evlerini terk etti. Patlama riski oluşması üzerine hükûmet uluslararası yardım istedi. Yunanistan başta olmak üzere pek çok yabancı devlet yangın uçakları, gemiler, uzmanlar ve itfaiye ekipleri gönderdi.[5][6] Yangın 21 Ağustos'ta sona erdi. Ancak yangın çıkmayan diğer tanklarda fiziksel hasarlar oluştu; iki soğutma kulesi, damıtım üniteleri, boru hatları ve iki iskele ağır derecede hasar gördü. Patlayan borulardan denize petrol aktı ve 1,5 kilometrekarelik alan kirlendi. Yangının sona ermesinin ardından 600 metreküp atık toplandı.[7]

5 Kasım 2024 tarihinde kompresör bakım çalışmaları sırasında patlama meydana gelmiştir.[8] Patlama sonrası çıkan yangında 12 kişi hafif yaralandı. Rafineri'de diğer faaliyetlerin sorunsuz devam ettiği belirtildi.[9] Patlama sonrası Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, "Planlı tatbikatta yaşanan bir olumsuzluk, her şey kontrol altında" açıklamasında bulundu.[10]