Vize Muafiyet Programı

Vize Muafiyet Programı (İngilizce: The Visa Waiver Program (VWP)), belirli ülkelerin vatandaşlarını vize almak zorunda kalmadan 90 güne kadar turizm veya iş için Amerika Birleşik Devletleri'ne seyahatlerine imkân sağlayan Amerika Birleşik Devletleri hükûmetinin bir programıdır. Program, 50 ABD eyaletinin yanı sıra, yine ABD'ye bağlı olan Porto Riko ve Karayipler'de bulunan Virgin Adaları için de geçerlidir. Programda olan ve ABD hükûmeti tarafından seçilen ülkelerin çoğu çok yüksek bir İnsani Gelişme Endeksi'ne sahip, yüksek gelirli ekonomiler, Gelişmiş ülkeler olarak kabul edilmektedir.

42 ülkenin vatandaşları VWP altında Amerika Birleşik Devletleri'ne vizesiz giriş için uygundur: Dışişleri Bakanlığı Vize Muafiyet Ülke Listesi ve DHS ülke listesi.

2005 yılından bu yana, ABD Dışişleri Bakanlığı, Vize Muafiyet Programına katılması için belirlenen "yol haritası ülkeleri" olarak bilinen ülkeler ile görüşmeler yürütmektedir. Bir ülkenin Visa Waiver Programına aday gösterilmesi, aday ülkenin vatan güvenliği ve göçmenlik uygulamaları hakkında Birleşik Devletler Vatan Güvenliği Bölümü tarafından ayrıntılı bir değerlendirmeden başlamaktadır. Bir ülkenin programdan onaylanmadan veya reddedilmeden önce aday listede kalabileceği konusunda belirlenmiş bir zaman çizelgesi mevcut değildir.[1] 2007'de listelenen 19 yol haritası ülkesinden[1] 12'si VWP'ye kabul edildi. 2023 itibarıyla ABD hükûmeti VWP'ye katılmayı amaçlayan yedi ülkeyi gösterdi:[2]

2007'de yol haritasında yer alan Türkiye, 2024'teki listede artık istekli bir ülke olarak gösterilmemişti.[6] Şili, Hırvatistan ve Katar 2007'de yol haritası ülkeleri olarak listeleye ɡirmiş, daha sonra Vize Muafiyet Programına kabul edilmişlerdir.

2004 yılında Avrupa Birliği'nin genişlemesi sonra, yeni kabul edilen ülkeler ve AB kurum ve kuruluşlarının yoğun lobi faaliyetleri Vize Muafiyet Programına ülkelerini kapsayacak şekilde başladı. ABD Hükûmeti başlangıçta Vize Muafiyet Yol Haritası süreci olarak bilinen 19 aday ülke ile ikili stratejiler geliştirerek bu çabalarına yanıt verdi fakat İronik bir şekilde, Polonya 2010 yılı itibarıyla Vize Muafiyet Programına katılımcı bir ulus değil, sadece bir Orta Avrupa ülkesi olmaya devam etmektedir. Mevcut üyeler programa üyeliğe uygunluğu devam edebilmek için herhangi yeni gereklilikleri yerine getirmek zorunda kalacaktır. Avrupa Birliği, Vize Muafiyet Programına tüm üyelerinin katılımı için ABD hükûmetiyle pazarlık yapmayı planlamaktadır.

2008 yılı Ekim ayında, Başkan George W. Bush, Çekya, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Slovakya ve Güney Kore, 17 Kasım'da programa eklenmiş olacağını açıkladı.

22 Aralık 2008'de, Kastilya Hanı'nda ortak bir basın toplantısında, Malta Başbakanı Lawrence Gonzi ve ABD Büyükelçisi Molly Bordonaro, Malta'nın 30 Aralık 2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere programa katılacağını duyurdu.

2009 yılı Ocak ayında Birleşik Devletleri İç Güvenlik Bölümü Politika ilk Sekreter Yardımcısı, Hırvatistan'ın 2011'de Vize Muafiyet programına katılması beklendiğini duyurdu.

17 Haziran 2008'de, Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı basın servisinden yapılan açıklamaya göre Bulgaristan Dışişleri Bakanı Ivaylo Kalfin ve ABD İç Güvenlik Bakanı Michael Chertoff, Vize Muafiyet Programı kapsamında geçici bir anlaşma imzalandığı bildirildi.

Yunanistan vatandaşları 5 Nisan 2010 tarihinde vize olmadan ABD'ye seyahat için uygun hale gelmiştir.

Başkan Barak Obama, 2010 yılının Aralık ayında Polonya Devlet Başkanı Bronisław Komorowski ile bir toplantı yaparak Polonya'nın Vize Muafiyet Programına ekleneceği sözünü verdi.

2 Ekim 2012'de Sekreter Napolitano, Tayvan'ın programa 1 Kasım 2012'den itibaren etkin bir şekilde dahil edileceğini açıkladı. Ülkenin yeni edindiği vizesiz durumdan yararlanmak için yalnızca geçerli bir pasaporta ve Ulusal Kimlik Numarasına sahip Tayvan vatandaşları ESTA'ya (online vize) başvurabilirler.

2013 yılında, 2013-Amerika Birleşik Devletleri-İsrail Stratejik Ortaklık Kanunu ile ilgili ihtilaf vardı. Senato, ABD vatandaşları için karşılıklı seyahat ayrıcalıklarına ilişkin şartların yerine getirilmesinin güvenlik endişelerine tabi olacağını belirtmektedir.[7] İsrail'in Arap Amerikalıları herhangi bir sebep göstermeden geri çevirme eğilimini onaylıyor gibi görünmektedir. Vize feragat programında yer alan diğer 37 ülkenin hiçbirinde böyle bir istisna bulunmamaktadır.[8]

Programa üye olmayan tek Avrupa mikro devlet Vatikan şehridir.

Hong Kong Özel İdari Bölgesi için vize reddetme oranı, Hong Kong pasaportu için % 1,7'ye ve 2012 yılı itibarıyla İngiliz Ulusal (Yurtdışı) pasaportu için % 2,6'ya düşmüştür.[9] Hong Kong tüm kriterlerini karşıladı ancak o zamanlar kalifiye olmadı çünkü kendi pasaportlarına ve bağımsız yargı sistemine, para sistemine ve göçmenlik kontrolüne sahip olmasına rağmen yasal olarak ayrı bir ülke değildi. Hong Kong'un eski baş yöneticisi Donald Tsang, 2011'de ABD'yi ziyareti sırasında Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ile konuyu gündeme getirdi ve olumlu yanıt aldı. 16 Mayıs 2013 tarihinde, Senato Adliye Komitesi tarafından iki taraflı bir değişiklik kabul edildi ancak yasa ile onaylanmadı. 10 Ağustos 2015'te ABD'nin Hong Kong ve Makao’daki Başkonsolosu Clifford Hart, South China Morning Post’a verdiği röportajda vize feragatnamesinin “yakın zamanda gerçekleşmeyeceğini” söyledi. Hong Kong “egemen bir devlet” ve bağımsız değildir, bu nedenle Hong Kong'un programa katılma olasılığı yoktur. Başbakan, Hong Kong hükûmetinin bu konuda başarısız lobicilik çabalarının 2013 yılında Edward Snowden'in tutuklanmasının reddedmesinin bir sonucu olduğunu da belirtti.[10]

11 Mayıs 2018'de ABD, çok sayıda pasaport dolandırıcılık vakası sonrasında Macaristan'ı Vize Feragat Programından çıkarmakla tehdit etti. Resmi bir raporda Macar olmayanların ABD'ye sahte kimliklerle girmelerine izin veren bir sahtekarlık programı ortaya çıkarıldı.[11]

Aralık 2018'den itibaren, ESTA artık gerçek zamanlı olarak nitelikli yolculara onay vermemektedir ve yolcuların ayrılmadan en geç 72 saat önce başvurmaları gerekmektedir.[12]

Temmuz 2019'da, ABD'nin Polonya Büyükelçisi Georgette Mosbacher, bürokratik işlemlere bağlı olarak “Polonya’nın 2019 Eylül’den sonraki 3 ila 6 ay içerisinde Vize Feragat Programına tam olarak katılabileceğini” belirtti.[13] 4 Ekim 2019'da ABD başkanı Donald Trump, Dışişleri Bakanlığı'nın Polonya'yı Visa Feragat Programına katılmak üzere resmen aday gösterdiğini doğruladı.[14] 11 Kasım 2019'da Polonya Programa resmen katıldı ve 39. üyesi oldu.[15]

12 Şubat 2021'de ABD'nin Hırvatistan'daki Maslahatgüzarı Büyükelçiliği, a.i. Victoria J. Taylor, Twitter'da yaptığı açıklamada, 2020'de Hırvatistan'da ticari ve turistik vizelerin reddedilme oranının %2,69'a düştüğünü ve Hırvatistan'ın "yakın gelecekte" WVP'ye katılması için ileriye doğru bir adım olduğunu duyurdu. 2 Ağustos 2021'de dışişleri bakanı Antony Blinken, Hırvatistan'ın VWP'ye resmen aday gösterildiğini duyurdu.[16][17] 28 Eylül 2021'de, İç Güvenlik Bakanı Alejandro Mayorkas, Hırvatistan'ın 1 Aralık 2021'den önce VWP'ye katılacağını resmen duyurdu.[18] Hırvatistan VWP'ye 23 Ekim 2021'de katıldı.[19]

27 Eylül 2023'te İsrail'in 30 Kasım 2023'e kadar VWP'ye katılacağı belirlendi.[20]

24 Eylül 2024'te Katar'ın 1 Aralık 2024'e kadar VWP'ye katılması kararlaştırıldı.[21] Katar, 21 Kasım 2024'te VWP'ye katıldı.[22]

Aralık 2023'te Romanya Başbakanı Marcel Ciolacu'nun Amerika Birleşik Devletleri'ne yaptığı bir ziyarette, Romanya'nın ABD vizesiz programına girişinin, ABD temsilcileriyle görüşme sonucunda 2025'te duyurulacağını söyledi.[23] 10 Ocak 2025'te, Romanya'nın 31 Mart 2025'e kadar Vize Muafiyeti proɡramına katılacağı duyuruldu.[24]

Arjantin, programa 8 Temmuz 1996'da eklendi ve 21 Şubat 2002'de programdan çıkarıldı.[35]
Uruguay, programa 9 Ağustos 1999'da eklendi[27] ve 15 Nisan 2003'te çıkarıldı.[36]

1986 yılında ABD Kongresinde, Amerika Birleşik Devletleri'ne turizm ve kısa süreli iş ziyaretlerini kolaylaştırmak amacı ile Vize Muafiyet Programı oluşturmak için bir yasa geçti. İngiltere, Temmuz 1988 tarihinde Muafiyet Programına katılan ilk ülke oldu. Bunu 16 Aralık 1988 tarihinde Japonya izledi. 1989 yılının Ekim ayında, Fransa, İtalya, Hollanda, İsveç, İsviçre ve Batı Almanya Vize Muafiyet Programına ilave edildi. 1991 yılında, Belçika, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Lihtenştayn, Lüksemburg, Monako, San Marino, İspanya, Andorra ve Avusturya'nın yanı sıra Yeni Zelanda Programa katıldı.

1993 yılında, Brunei Programa kabul edilen ikinci Asya ülkesi oldu.

1 Nisan 1995 tarihinde, İrlanda programa eklendi. 1996 yılında, Arjantin (kabul edilen ilk Güney Amerika ülkesi) ve Avustralya katıldı. Arjantin, daha sonra 2002 yılında programdan çıkarıldı. 30 Eylül 1997 tarihinde Slovenya eklendi. 9 Ağustos 1999 tarihinde, Portekiz, Singapur ve Uruguay da programa katıldı. Uruguay 2003 yılında çıkarıldı.

42 ülkenin vatandaşları Vize Muafiyet Programı altında ABD'ye vizesiz giriş için uygundur: