Şebbiha

Şebbiha (Levanten Arapça: شَبِّيحَة Šabbīḥa), Suriye hükûmetinin Esad ailesine sadık olan devlet destekli paralı askerleri için kullanılan bir terimdir. Paralı askerler, rejim tarafından ülke içindeki muhaliflerin ve beşinci kol olduğu iddia edilen isimleri ortadan kaldırmak için maaş alan Alevi erkeklerden oluşmaktadır. Şebbiha, 1980'li yıllarda Suriye'nin Lübnan'ı işgali sırasında Lübnan'da görev yapan Suriyeli askerlere silah kaçırmak amacıyla kurulmuştur.[9]

Kelime 1990'larda hükûmetle çalışan, sıklıkla Mercedes-Benz S-Serisi kullanan ve korumalarına aynı arabayı veren haydutlar için kullanıldığında yaygınlaşmıştır. Bu özel araba modeline birçok Arap ülkesinde Shabah (Hayalet) adı verildi ve bu da sürücülerinin Shabeeh olarak adlandırılmasına yol açtı.[10] Suriye muhalefeti, şebbiha'yı hükûmetin muhalefeti bastırmak için kullandığı bir araç olarak tanımlamaktadır.[11] Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, bazı şebbihaların paralı asker olduğunu belirtmiştir.[11] Esad hanedanına ateşli bir şekilde bağlı ve Sünni karşıtı olan Şebbiha milisleri, rejimin katliamlarından muhalif kadın sempatizanlarına yönelik organize tecavüzlere kadar uzanan acımasız taktiklerine katılımını gizlemek amacıyla Esad yanlısı figürler tarafından gizlice finanse edilmektedir. Suriye'nin Sünni nüfusuna karşı Şebbiha tarafından da uygulanan psikolojik savaş, Sünni inançlarının şeytanlaştırılmasını ve 'Beşşar'dan başka Tanrı yoktur' gibi alaycı sloganların kullanılmasını içermektedir.[12]

The Star'ın 2012'de özel olarak röportaj yaptığı Şebbiha kaçaklarına göre Şebbiha paralı askerleri, 1980'lerde Rıfat Esad ve Cumhurbaşkanı Hafız Esad'ın kardeşi ve kuzeni Namir Esad tarafından kuruldu.[13] Başlangıçta Suriye'nin Akdeniz bölgesinde,Lazkiye, Baniyas ve Tartus civarında, yoğunlaşmışlardı ve iddialara göre bölgedeki limanlar aracılığıyla kaçakçılıktan faydalanıyorlardı.[11] Adını Arapça hayalet anlamına gelen kelimeden veya kaçakçılık boyutundaki bagajıyla popüler olan ve Shabah[13] olarak adlandırılan Mercedes S600'den alan Şebbihalar, Suriye'deki Aleviler tarafından Alevi çete ağları olarak bilinmekteydi.[14][15] 1980'lerin sonlarında ve 1990'ların başlarında, Suriye'den Lübnan'a hükûmet tarafından desteklenen yiyecekleri, sigaraları ve emtiaları kaçırıp büyük bir kâr karşılığında satmışlardır. Lüks arabalar, silahlar ile uyuşturucular ise tam tersine Lübnan'dan Bekaa Vadisi'ne ve Suriye'nin devlet kontrolündeki ekonomisine kaçırılmıştır.[13]

Her biri geniş Esad ailesinin farklı üyelerine bağlı olan Şebbiha muhafızları dokunulmazdı ve yerel yetkililer tarafından dokunulmazlıkla yönetilmekteydi.[13] Şebbihalar, 1990'larda Lazkiye'de koruma şantajlarını acımasızca uygulamalarıyla tanınmışlar ve zalimlikleri ile liderlerine körü körüne bağlılıklarıyla bilinmişlerdir.[16] 1990'ların ortalarında kontrolden çıkmışlar ve Başkan Hafız Esad'ın oğlu Basil Esad onlara baskı altına almıştır.[13] 2000 yılında Beşşar Esad iktidara geldiğinde Şebbiha'nın dağıtıldığı düşünülmekteydi. Ancak 2011 Mart ayında başlayan ayaklanmayı takiben Şebbiha milislerine dönüşen Şebbiha çeteleri, yeniden Esad'ın hükûmeti tarafından desteklenmiştir.[15][16]

2011'de Suriye Devrimi'nin patlak vermesi üzerine rejim, göstericilerin üzerine Şebbiha ölüm timlerini gönderdi ve onlara protestoculara karşı mezhepçi saldırılar düzenleme, Sünni göstericilere işkence yapma ve Sünni karşıtı söylemlerde bulunma emri verdi. Bu politika, ordu saflarında büyük çaplı firarlara ve direniş hareketi oluşturmaya başlayan subayların daha fazla görevi bırakmasına yol açtı.[17][18][19] Mart 2011'de aktivistler, Şebbiha'nın makineli tüfeklerle donatılmış araçlar ile Lazkiye'den geçerek protestoculara ateş açtığını ve daha sonra çatılarda keskin nişancı pozisyonu alarak 21 kişiyi öldürdüğünü bildirdi.[16] Yerel aktivistler, 18 ve 19 Nisan tarihlerinde Şebbiha ve güvenlik güçlerinin Humus'ta 21 protestocuyu öldürdüğünü bildirdi.[20]

Mayıs ayında Dışişleri, Şebbiha'nın Mahir Esad liderliğindeki Dördüncü Zırhlı Tümen'e katıldığını ve Baniyas, Cebele ve Lazkiye şehirlerinde sivillere saldırdığını bildirdi.[2] Bir ay sonra, Haziran ayında, kuzeybatı bölgesinden tanıklar ve mülteciler, Şebbihaların ayaklanma sırasında yeniden ortaya çıktığını ve Esad rejimi tarafından "kavurulmuş toprak kampanyası […] yürütmek için ekinleri yakmak, evleri yağmalamak" için kullanıldığını söylediler. ve rastgele ateş ediyorum.[21] Washington Post, dört kız kardeşin şebbiha üyeleri tarafından tecavüze uğradığı bir vakayı bildirdi.[22]

Şebbihaların sivil kıyafetler, spor ayakkabılar ve beyaz koşu ayakkabıları giydikleri ve sıklıkla steroid kullandıkları anlatılmaktadır. Bir hekim, ''üyelerin çoğu vücut geliştirme kulüplerinden alınıyor ve steroid almaya teşvik ediliyor. Onlara hayvan muamelesi yapılıyor ve bu cinayetleri işlemek için patronları tarafından manipüle ediliyorlar" şeklinde bir açıklamada bulunmuştur.[14] Yerel halk, çoğu Şebbiha'nın kafalarını kazıtmış, ince sakallı ve beyaz spor ayakkabılı olduğunu söylemektedir. Ayrıca Suriyeli yerel halk, Şebbiha'daki bazı unsurların, kolaylıkla savunulabilecek bir güdük devlet yaratma umuduyla Sünni Müslüman köylerini Alevi kuzeybatıdan temizleme planları üzerinde çalıştıklarını da bildirmiştir.[23] Bir milis, arkadaşlarını, ailesini ve cumhurbaşkanını savunmak için kadınları ve çocukları öldürmeye hazır olduğunu "Sünni kadınlar önümüzdeki yıllarda bizimle savaşacak bebekler doğuruyor, bu yüzden bize gelecekte zarar verebilecek herkesle savaşma hakkına sahibiz." sözleriyle belirtmiştir.[24]

Temmuz 2012'de, yakalandığı iddia edilen bir Şebbiha üyesi, yaptığı yağma ve cinayeti "para ve güç" için yaptığını itiraf etmiştir.[25] Toronto Star gazetesi, Şebbiha'yı "mafya milisleri [...] Esad'ın geniş ailesinin isteğiyle Suriye ile Lübnan arasında emtia, ev eşyaları, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yapan grup" olarak tanımlarken Telegraph gazetesi Şebbiha'yı "dini öğreti, azınlık paranoyası ve kaçakçı köklerinin tehlikeli bir karışımı olan bir grup" olarak tanımlamaktadır.[13] Ağustos 2012'de yayınlanan Birleşmiş Milletler raporu, şebbihaları Sünni sivillere yönelik mezhepsel saldırılar, protestocuları öldürme, Sünni kökenli ordu mensuplarını gözaltına alma ve 41'i çocuk en az 108 Sünni sivilin öldüğü Hula katliamını gerçekleştirmeleri nedeniyle kınamıştır.[26][27][28]

Aralık 2012'de NBC Haber muhabiri Richard Engel ve beş ekip üyesi Lazkiye'de kaçırıldı. Beş gün tutsak kaldıktan sonra kaçan Engel, kaçırılma olayından bir Şebbiha grubunu sorumlu tuttu.[29] Ancak Engel'in beyanına başından itibaren itiraz edildi.[30] İki yılı aşkın bir süre sonra, The New York Times'ın daha ayrıntılı araştırmasının ardından, NBC ekibinin rejime sadık bir Şii gruptan ziyade "Büyük olasılıkla Özgür Suriye Ordusu ile bağlantılı Sünni bir suç örgütü tarafından kaçırıldığı" ortaya çıktı.[31]

25 Mayıs 2012 tarihinde Humus'un kuzeyindeki köylerden oluşan Hula bölgesinde muhaliflerin kontrolünde bulunan iki köyde 49'u çocuk 78 kişi öldürülmüştür.[32] Ölümlerin küçük bir kısmının köylere karşı kullanılan top ve tank mermilerinden kaynaklandığı görünse de yabancı basın daha sonrasında katliamın çoğunun özetle iki ayrı olaydai gerçekleştiğini duyurdu ve tanıkların Şebbiha'nın muhtemel fail olduğunu doğruladı.[32][33] Kasaba halkı, Hula'nın güney ve batısındaki Şii/Alevi köylerinden (Kabu ve Felleh'in isimleri defalarca anılıyor) Şebbiha'nın, birkaç saat boyunca yeri bombalamasının ardından kasabaya nasıl girdiğini anlattı. Bir görgü tanığının ifadesine göre katiller alınlarına Şii sloganlar yazmışlardı.[34] Birleşmiş Milletler, tüm ailelerin evlerinde vurulduğunu bildirdi[32] ve çocukların kafataslarının yarıldığı bir video ortaya çıktı.[35] Diğerleri vurularak veya bıçaklanarak öldürülmüş bazılarının ise boğazları kesilmişti.[36]

BM Güvenlik Konseyi'nin on beş ülkesi oybirliğiyle katliamı kınamıştır.[37][38] Öyle ki Rusya ve Çin, Suriye İç Savaşı'na ilişkin bir karar üzerinde ilk kez anlaşmaya varmıştır.[39] ABD, İngiltere ve diğer 11 ülke (Hollanda, Avustralya, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, İspanya, Bulgaristan, Kanada ve Türkiye) katliamın gerçekleşmesinden 4 gün sonra Suriye büyükelçilerini ve diplomatlarını ortaklaşa şekilde sınır dışı etmiştir.[40][41]

Bir diğer katliamın, Hula'daki cinayetlerden sadece iki hafta sonra, 6 Haziran 2012 tarihinde Suriye'nin El-Kubeyr yerleşim yerinde gerçekleştiği bildirilmiş ancak iddia yerel köylüler ve aktivistler tarafından soruşturulmamıştır. BBC News'e göre El-Kubeyr, Maarzaf köyünün içinde bulunan bir çiftçi yerleşimidir.[42]

Aktivistlere göre çoğunluğu kadın ve çocuk olan 28 kişi öldürülmüştür. Katliamın ertesi günü, UNSMIS gözlemcileri raporları doğrulamak için El-Kubeyr'e girmeye çalışmış ancak önceki gün şehre giren Sünni silahlı milisler tarafından ateş açılmış ve gözlemciler geri çekilmek zorunda kalmıştır.[42] Kurbanların ailelerine göre, kurbanlar Beşşar Esad hükümetine sadık Şebbiha güçleri tarafından bıçaklanmış ve vurulmuştur.[43][44][45] Alman FAZ gazetesinin Haziran 2012'de yayınladığı haberlerde, Hula katliamının Suriye hükûmetine muhalif isyancı milisler tarafından gerçekleştirildiği iddia edilmiştir.[46]

Suriye'nin kıyı bölgesinde grubun eski Devlet Başkanı Esad'ın birinci dereceden kuzenleri Fawaz el-Esad ve Münzer el-Esad tarafından yönetildiği bildirilimektedir.[2] Diğer bir kaynak, Arap İnsan Hakları Örgütü başkanı Mahmoud Merhi'nin, "Suriyelilerin çoğunun Şebbiha'yı bilinen herhangi bir örgüt veya liderlik olmadan faaliyet gösteren bir örgüt olarak gördüğünü söylediğini aktardı.[11] Ayrıca ülkede kendi çıkarlarını koruyan Sünni ve Alevi iş adamlarının gruplara ödeme yaptığı iddia edilmektedir.[47]

Orta Doğu konularında uzman İsveçli gazeteci Aron Lund, 2011 sonrası dönemde "Şebbiha" teriminin genellikle Esad destekçilerine yönelik genelleştirilmiş, aşağılayıcı bir terim olarak kullanıldığını söylemiştir.[48]

İngiliz gazetesi Sunday Times ve pan-Arap ağı Al-Arabiya, Şebbiha milislerinin Roma antikalarını çaldığını ve bunları Suriye ve Lübnan'daki karaborsada sattığını bildirmiştir.[49]