Zaur Cevanşir

Zaur Cavanşir (Mammadov) (Azerice: Zaur Sabir oğlu Cavanşir (Məmmədov), Ağcabedi Rayonu, Azerbaycan SSC); Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin Tümgenerali, 2020 Karabağ Savaşının komutanlarından biri, "Vatan Savaşı Kahramanı".

2020 Şuşa Muharebesinde istisnai hizmetleri olmuş ve Şuşa kurtarıldıktan sonra şehrin ilk sıkı yönetim komutanı olarak atanmıştır.[1]

Zaur Mammadov Azerbaycanın Ağcabedi Rayonunda dünyaya gelmiştir.[2] Karabağ hanlarının sülalesi olan Cavanşirler Hanedanına mensuptur ve Karabağ Hanı Penah Ali Hanın soyundan geliyor.[3]

Zaur Sabir oğlu Cavanşir (Memmedov) 21 Eylül Ağcabedi ilçesinin Hindarh köyünde doğdu. 1991 yılında Hindarh köyü ortaokulundan altın madalyayla mezun olan Zaur Cavanşir, atalarının yolunu devam ettirmek, vatanına, milletine ve bayrağına sahip çıkmak için Yüksek Askeri Komutanlar Okuluna girdi. Şubat 1993 hala Yüksek Askeri Komutanlar okulunun bir öğrencisi olarak menfur düşmana karşı Kelbecer, Ağdere cephesində savaşa katıldı, şiddetli savaşlarda birlikleri komuta etti. 1994 yılının Ocak ayından 12 Mayıs ateşkes duyurulana kadar kendi yaşında olan diğer askerlerle birlikte Terter yönündeki savaşlarda bulundu.

1994 Temmuz 2000 kadar Terter bölgesinde müfreze komutanlığından tabur komutanlığına kadar doğrudan ön cephede görev yaptı. Özel Kuvvetlerin (ÖK) oluşturulması ile Temmuz 2000 itibaren Yüzbaşı Zaur Cavanşir Özel Kuvvetler okuluna başkan atandı, Şubat 2002 Binbaşı rütbesiyle Zaur Cavanşir Özel Kuvvetlerde yeni oluşturulan özel maksatlı alayının kurmay başkanlığına atandı.

Temmuz 2002 Silahlı Kuvvetlerin Harp Okuluna girdi ve eğitimde birinci olarak 2004 yılına kadar Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Harp Okulunda eğitim aldı. Ağustos 2004-ten Mayıs 2006-ya kadar Özel Kuvvetlerinin Yaşma özel maksatlı alayının komutanlığını yaptı ve defalarca düşman hatlarının gerisindeki özel operasyonlara katıldı. Özel operasyonlarda yiğitlik ve kahramanlık gösterdiğden dolayı 2005 yılında kendisine Azerbaycan Cumhurbaşkanı tarafından Azerbaycan Bayrağı nişanı verildi.

Yarbay rütbesindeki Zaur Cavanşir, Mayıs 2006-dan Mayıs 2011-e kadar Fuzuli ve Beylagan bölgelerindeki 702.181. ve 706 numaralı tugaylarının komutanlığını yaptı. 2011 yılından Kasım 2013-e kadar Haydar Aliyevin adını taşıyan Azerbaycan Yüksek Askeri Okulunda silah ve atış dairesi başkanı olarak görev yaptı ve geleceğin subaylarının yetiştirilmesinde olağanüstü bir rol oynadı.

Kasım 2013-te Albay Zaur Cavanşir, Özel Kuvvetler komutanının yardımcılığına atandı ve 2013-2015 yılları arasında defalarca düşman hatlarının gerisindeki özel operasyonlara katıldı ve yönetti. Eylül 2016-da dönemin Azerbaycan Ordusu Genelkurmay Başkanı Albay General Necmeddin Sadigovun hukuka aykırı taleplerine uymaması nedeniyle kendisine yapılan haksızlığı protesto etmek amacıyla kendi isteği üzerine ordudan ihraç edildi.

27 Eylül 2020-de Vatan Savaşının başlamasıyla birlikte orduya katılmak için başvuran Albay Zaur Cavanşir Necmeddin Sadigovun, ancak Özel Kuvvetler saflarında sıradan bir asker olarak savaşmayı kabul etmesi halinde orduya döne bileceği şartını kabul ettikten sonra sıradan bir asker olarak savaşlara katıldı. Kendi askeri dehası ile hemen muharebe yapan birlik ve özel kuvvet birliklerinden oluşan taarruz grubunun yönetimini üstlenerek, Hadrut-Şuşa yönüne saldıran tüm birlik grubunun lideri olarak devam ederek, asker ve subaylarımıza olağanüstü bir cesaret ve kahramanlık örneği göstererek topraklarımızı kurtardı ve ata toprakları Şuşaya

Azerbaycan bayrağını dikti. Kendisi büyük dedesi Penahali Han Cavanşirin esasını koyduğu Şuşa şehrinin ilk garnizon komutanı oldu.[1][4]

Tuğgeneral Zaur Cavanşirin kökeni Karabağ Hanlığının kurucusu Penahali Han Cavanşirin (1747-1763) oğlu İbrahimhalil Hanın (1763-1806) Hungutlu Allahyar Beyin kızından olan oğlu Muhammed Gasım Ağaya (?- 1843) bağlıdır.

Muhammed Gasım Ağa amcası Mehrali Bey Cavanşirin kızı Hatice beyim ile evlendi ve bu evlilikten 4 oğlu - Necefgulu Ağa, Paşa Ağa (yaklaşık 1820-?), Kerim Ağa (1826-1907), Gasim Ağa (1834-?) ve 2 kızı - Cihan Hanım ve Bala Hanım Cavanşirler doğdu.

19. yüzyılın sonlarında Kerim Ağa, Şuşa şehrini terk etmek zorunda kaldı ve Yelizavetpol (Gence) vilayetinin Gubadlı bölgesine yerleşti. Onun soyundan gelen Nasib Kerimin oğlu Cavanşir (1911-1996) önce Şuşa ilçesinin Kebirli mahalının Baharlı köyünde yaşıyordu. O kendi akrabası Kasım Bey Zakirin torunu olarak bilinen Hurşid hanım ile evlendi ve onların bu evlilikten Mafize adında bir kız çocuğu dünyaya geldi. Ancak çok geçmeden ayrıldılar. Büyük Vatan Savaşının zor yıllarında Nasib Kerim oğlu traktör şoförlüğü yaptığı için cepheye alınmadı. Kebirli ilçesinin Hindarh köyünde çalışan Nasib, ikinci kez aile kurdu, bu köyden Sümaye hanımla evlendi ve burada yaşadı. Nasib Kerimin 10 çocuğundan biri olan Sabir Memmedov ve oğlu Zaur Cavanşir, Hindarh köyünde doğdu.[1][4]

1991 yılından Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinde hizmet etmektedir. Tuğgeneral rütbesini taşımaktadır.

Şuanda Azerbaycan Özel Kuvvetlerinde hizmet etmektedir.[5] 2016 Nisan Savaşlarında da savaşmıştır.[6] Zaur Mammadov Şuşa uğrunda savaşlarda Azerbaycan Ordusu Özel Kuvvetler komutanı görevini yürütmüştür.[2]

Şuşa kurtarıldıktan sonra o, Şuşa`nın sıkıyönetim komutanı atanmış ve Bakü`de düzenlenen Zafer Geçidi Töreni`nde Şuşa`da bulunan Zafer Bayrağı ile geçit yapmıştır.[3]

Zaur Mammadov Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev`in 24 Haziran haziran 2005 tarihli kararı (860 sayılı Emri) gereğince "Azerbaycan Bayrağı" Nişanı ile ödüllendirilmiştir.[5]

Zaur Mammadov Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev`in 7 Aralık haziran 2020 tarihli kararı gereğince Tuğgeneral rütbesine terfi ettirilmiştir.[7]

2020 yılındaaki İkinci Karabağ Savaşı sırasında Azərbaycan Silahlı Kuvvetleri Özel Kuvvetler komutanlarından biriydi. Şuşanın kurtarılmasında özellikle öne çıkan Zaur Cavanşir Şuşanın ilk garnizon komutanlığına atandı. [4]

2020 Bakü Zafer Geçit Törenine Şuşaya iğnelenen ve Zafer Bayrağı ilan edilmiş Azərbaycan bayrağı ilə katıldı.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 25 Aralık 2020 tarihli fermanına göre, Azerbaycan Cumhuriyetinin Fuzuli bölgesinin kurtarılması için askeri operasyonlara katılarak gösterdiği kişisel yiğitlik ve cesaretten dolayı kendisine Fuzulinin kurtuluşu için madalyası verildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 29 Aralık 2020 tarihli Emrine göre Zaur Cavanşir, Azerbaycan Cumhuriyetinin Şuşa şehrin kurtarılması için askeri operasyonlara katılarak gösterdiği kişisel yiğitlik ve cesaretten dolayı Şuşanın kurtuluşu için madalyasıyla ödüllendirildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 24 Haziran 2021 tarihli fermanına göre, Azerbaycan Cumhuriyetinin Kelbecer bölgesinin kurtarılması için askeri operasyonlara katılarak gösterdiği kişisel yiğitlik ve cesaretten dolayı kendisine "Kelbecerin kurtuluşu için" madalyası verildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 24 Haziran 2021 tarihli fermanına göre, Azerbaycan Cumhuriyetinin Gubadlı bölgesinin kurtarılması için askeri operasyonlara katılarak gösterdiği kişisel yiğitlik ve cesaretten dolayı kendisine "Gubadlının kurtuluşu için" madalyası verildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 24 Haziran 2021 tarihli fermanına göre, Azerbaycan Cumhuriyetinin Hocavent bölgesinin kurtarılması için askeri operasyonlara katılarak gösterdiği kişisel yiğitlik ve cesaretten dolayı kendisine "Hocaventin kurtuluşu için" madalyası verildi.

Azerbaycan Cumhuriyetinin bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunmasında yaptığı özel hizmetlerden dolayı, aynı zamanda askerî birliğe verilen görevleri ve kendi hizmet görevleri yerine getirirken öne çıktığı için Zaur Cavanşir, Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 24 Haziran 2021 tarihli Emri uyarınca 3. derece Anavatana Hizmet İçin Nişanı ile ödüllendirildi.

16 Kasım 2021 tarihinde Kelbecer ve Laçin ilçeleri topraklarında Ermeni silahlı kuvvetlerinin provokasyon ve saldırılarını önlemek, devlet sınırlarının korunması ve güvenliğinin sağlanması amacıyla kendisine verilen muharebe görevini başarıyla tamamlayarak resmî görevlerini yerine getirmiş ve Görev yaparken cesaret ve fedakarlık gösteren Zaur Cavanshire, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyevin 27.12.2021 tarihli Kararnamesi uyarınca Askeri Hizmetler İçin madalyası verildi.

Azerbaycan`ın toprak bütünlüğünün sağlanmasında özel hizmetlerine ve işğal olunmuş toprakların kurtarılması zamanı düşmanın yok edilmesi üzere karşıya konulmuş savaş görevini gerçekleştirdiği zaman gösterdiği kahramanlığa göre Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev`in 9 Aralık 2020 tarihli kararı gereğince Zaur Mammadov`a "Vatan Savaşı Kahramanı" adı verilmiştir.[1][8]