Çeçenistan'da LGBT hakları

Çeçenistan'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi çeşitli insan hakları örgütleri arasında uzun zamandır endişe kaynağı olmuştur. Rusya'nın bir parçası olarak Rusya'daki LGBT kanunlarının çoğu bu bölgede de yürürlüktedir. Ancak Çeçenistan, Rusya sınırları içerisinde bulunan yarı-özerk bir cumhuriyet olup kendi yasal koduna sahiptir ve erkekler arası cinsel ilişkilere yönelik ölüm cezasını öngörür. Üstelik LGBT vatandaşlara az yasal koruma mevcuttur ve hükûmet, eşcinsellikle suçlanan bireylerin kendi aileleri tarafından öldürülmelerini teşvik etmektedir.

Eşcinselliğe karşı şiddet, eşcinsel ve biseksüel erkeklerin kaçırılması ve gözaltına alınması, sonra da dövülmeleri ve işkence edilmeleri yaygın olarak gözlemlenmektedir.[3][4] Bu darbe kapsamında yüzden fazla (bazı tahminlere göre birkaç yüz) erkek hedef olarak alındı.[3] Bunların en az üç tanesi,[5] bazı raporlara göre 20 tanesi, öldürülmüştür.[6] Tutuklanıp öldürülenlerin tam sayısı hâlen bilinmemektedir.[4] Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'yle çalışan bir uzman danışmanlar paneli, Nisan 2017'nin başında şu ifadeyi yayımladı: "Bunlar bölgede görülmemiş bir ölçekte zulüm ve şiddet eylemleri olup Rusya Federasyonu'nun uluslararası insan hakları hukuku yükümlülüklerini ciddi şekilde ihlal etmektedir."[4]

Çeçenistan, nüfusu ağırlıklı olarak Müslümanlardan oluşan ultra-muhafazakâr bir toplumdur. Bu toplum içerisinde homofobi oldukça yaygındır ve eşcinsellik büyük bir tabu olarak görülür.[3] Rusya'nın güneyindeki diğer bölgelerde olduğu gibi Çeçenistan'da da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, "kısmen yeraltına itilen İslamcı aşırılığı kendi çıkarları için kullanmak amacıyla, yerel Müslüman liderlere geleneksel Müslüman değerlerine dair kendi yorumlamalarını uygulama yetkisini verdi."[4] 2017'de İnsan Hakları İzleme Örgütü bir raporda şu beyanatta bulundu: "Homofobinin oldukça kuvvetli ve yaygın olduğu Çeçenistan'da LGBT bireylerin savunmasız oldukları konusunda abartı yapmak zordur. LGBT bireyler, yalnızca yetkililer tarafından zulüm edilme tehlikesinde değil, ayrıca aile namusunu lekeleme gerekçesiyle kendi aile üyeleri tarafından 'namus cinayeti' kurbanı edilme tehlikesindedirler."[7] Çeçen Cumhuriyeti Başkanı Ramazan Kadirov, hukuk uygulamasına alternatif olarak LGBT bireylerin kendi aileleri tarafından yargısız olarak infaz edilmelerini teşvik etmiştir. Bazı durumlarda hapiste bulunan eşcinsel erkekler, kendi aile üyeleri tarafından öldürülmelerine olanak sağlamak için cezaevinden tahliye edilmiştir.[8]

19. yüzyılın sonlarında Rusya'nın Çeçenistan'ı ele geçirmesiyle eşcinsellik Çeçenistan'da ilk kez yasadışı edildi. Ekim Devrimi'nin ardından Rusya'nın tümü eşcinselliği serbestleştirdi, ancak Jozef Stalin'in hükmü altında eşcinsellik, tüm Sovyetler Birliği'nde yine yasak oldu. Eşcinsellik 1993 yılında Rusya'da bir kez daha yasal oldu,[9] ancak 1991 ile 2000 yılları arasında Çeçenistan Rusya'dan de facto olarak bağımsızdı. Bölgedeki savaş ağalarıyla rekabet etmek için Çeçenistan Başkanı Aslan Mashadov 1996'da Şeriat hukukunu uyguladı ve Çeçenistan ceza kanunundaki 148. madde doğrultusunda iki erkek ya da bir erkek ile bir kadın arasında karşılıklı rızayla yer alan anal cinsel ilişki, ilk iki suçta kırbaç cezası ile, üçüncü suçta ise idam cezası ile cezalandırıldı.[10]

2000'de Çeçenistan'ın doğrudan Rusya yönetimi altına tekrar girmesine rağmen Çeçenistan kendi özerkliğini hâlâ kısmen muhafaza etmektedir. Çeçenistan'ın şu anki lideri Ramazan Kadirov için The Independent gazetesinde şu cümlelere yer verilmiştir: "İslam'ı Çeçenistan'ın günlük hayatının merkezine getirdi ve kendi cinsel yönelimlerini ortaya koyan eşcinseller çoğunlukla ayrımcılığa maruz kalmakta ve kendi ailelerinden dışlanmaktadır."[11]