root-0/wiki-turkish huggingface dataset:
Sivil itaatsizlik

Sivil itaatsizlik, sivil yönetim tarafından uygulanan yasaların özüne uyarak yasalara riayet etmeme, karşı koyma anlamına gelmektedir. Yasaların ya da hükûmet politikasının değiştirilmesini hedefleyen, kamuoyu önünde icra edilen (aleni), şiddete dayanmayan, vicdani ancak yasal olmayan politik bir eylemdir.[1] Bireysel bir tutum şeklinde olabileceği gibi zamanla toplumsal karakter de gösterebilir.

Devlet aygıtının kuramsal anlamda yurttaşların rızası üzerinde kurulmuş olması, itaati meşrulaştırmaktadır. Ancak yönetimin yasaları uygulayışı aşamasında, yönetsel aygıtlara yurttaş tarafından müdahalenin mümkün olup olmaması noktasında tartışmalar mevcuttur.

Sivil itaatsizlik, fikrin babalığını Amerikalı yazar Henry David Thoreau'nun yaptığı aktivizm yöntemidir. Sivil İtaatsizlik adlı makalesi kavramın çıkış noktasıdır. Mahatma Gandhi, Rosa Parks ve Paul Lafargue'nin farklı bakış açıları ve farklı siyasi perspektiflerle dile getirdikleri sivil itaatsizlik ya da pasif direniş; "yönetim siyasetinin ya da yasaların değişmesini isteyen, aleni, şiddetsiz, vicdani, fakat aynı zamanda siyasi olan, yasa dışı bir eylemdir."[2] Pasif direnişe atıfla bir başka tanımda ise sivil itaatsizlik; "Hukuk devleti idesinin içerdiği üstün değerler uğruna, kamuya açık ve yasaya aykırı olarak gerçekleştirilen, bu sırada üçüncü kişilerin daha üstün bir hakkını çiğnemeyen, barışçıl bir protesto eylemidir."[3]

Bu tanımlarla beraber kendisini yurttaş olarak addeden bireyin yasalar çerçevesinde uygulanan siyasa hakkındaki görüşlerini yine hukuksal bir çerçevede ahlaki ve içsel kaygılarla dile getirme, harekete dökme yöntemidir. Bu eylem şeklinde, eylemin neticelerini bilme, tahmin etme ve neticesine rıza gösterme mevcut olabilir. Bu sessiz görüş bildirme yöntemi toplumsal, aleni ve şiddet meyillisi değildir. Kavram, düşünce özgürlüğünü, düşünceyi ifade özgürlüğünü ve örgütlenme özgürlüğünü bünyesinde barındırır. Eylem olarak şiddetten uzak olma, hareketi aktif direnmeden uzaklaştırıp pasif direnmeye yaklaştırmaktadır.

Sivil itaatsizlik ya da dörtköşe bir delikte yuvarlak bir çivi olma serbestisi.[4]
Aşağı Sorbca

Aşağı Sorbca (dolnoserbšćina), Brandenburg'un bir parçası olan Almanya'nın tarihi Niederlausitz eyaletinde, Doğu Almanya'da konuşulan bir Batı Slav azınlık dilidir.

Standart Aşağı Sorbca, iki Sorbca dilinden biridir, diğeri standart Yukarı Sorbca'dır. Aşağı Sorbca edebi standardı, Cottbus lehçesinin güneyli biçimine dayanarak 18. yüzyılda geliştirilmiştir.[2] Standartlaştırılmış lehçe, Yukarı Sorbca'dan yapısal olarak etkilenmiştir.[2]

Aşağı Sorbca, Brandenburg'daki Cottbus şehri içinde ve çevresinde konuşulur. Nesli tükenmekte olan bir dildir.[3] Bugün anadili olanların çoğu eski nesillerdir.

Aşağı Sorbca'nın fonolojisi, özellikle Cottbus ve daha büyük yerleşim birimlerinde Almanca ile olan temastan büyük ölçüde etkilenmiştir. Köylerde ve kırsal alanlarda Almancanın etkisi daha az belirgindir ve telaffuz Slav dillerine daha benzemektedir.

Sorb alfabesi Latin alfabesine dayanır, ancak vurgu işaretleri ve yumuşatma işaretler kullanır.

Aşağı Sorbca İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 1:

Wšykne luźe su lichotne roźone a jadnake po dostojnosći a pšawach. Woni maju rozym a wědobnosć a maju ze sobu w duchu bratšojstwa wobchadaś. (Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler, birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.)[4]
Oligarşi

Oligarşi veya takım erki,[1] küçük ve ayrıcalıklı bir grubun iktidarda olduğu yönetim şeklidir. Oligarşinin üyesi ya da destekçisi olan kişi ya da grupları tanımlamak için oligark terimi kullanılır.

Türkçeye Fransızcadan geçen kavram Yunanca "oligo-" (az, birkaç) ve "arkhein" (yönetmek) kelimelerinden oluşturulmuştur.[2]

Yönetimdeki grup siyasi, askerî, dinî veya finansal gruplar gibi ülkenin önde gelen gruplarından birisi olabilir. Bazı siyaset bilimcileri, yönetim şekli ne olursa olsun, her devletin yönetiminde mutlaka bir oligarşi olduğunu belirtir.[kaynak belirtilmeli]

Robert Michels, herhangi bir politik sistemin sonunda oligarşiye dönüşeceğini öngörmüştür. Bunu, Oligarşinin Tunç Yasası olarak adlandırmıştır.[3] Bu okulun düşünce sistematiğinde modern demokrasiler, oligarşi olarak kabul edilmişlerdir. Bunun sebebi olarak, siyasi rakipler arasında görülebilir ve uygulanabilir farklılıkların gerçekten küçük olması ve oligarşik elitlerin saygın siyasi makam ve mevkilere kendilerince sıkı sınırlamalar koymasını saymışlardır. Özellikle bu sınırlandırmalar, politik kariyerleri sıkı biçimde, seçilmemiş olan ekonomi ve medya patronlarının güdümüne bırakmıştır. Buradan yola çıkarak şu yaygın terim ortaya çıkmıştır: "Tek bir politik parti vardır, o da hükûmet partisidir."

Sovyetler Biriliği'nin dağılması ve ekonominin özelleştirilmesinden sonra aralarında petrol, doğal gaz ve metal üreticilerinin de bulunduğu Rusya merkezli çok uluslu özel şirketler, analistlere göre Rus oligarkların yükselişine sebep oldu.[4] Bu oligarklardan pek çoğu doğrudan devlet başkanı gibi yüksek rütbeli resmî makamlarla etkileşim içindedirler.

Ukrayna'nın 1991'de bağımsızlığını kazanmasının ardından ortaya çıkmış, Ukrayna'nın ekonomik ve politik sahnesinde kendilerini hızla göstermeye başlamışlardır. Ukrayna'da toplamda 35 oligark grup bulunmaktadır.[5]

23 Eylül 2021'de Ukrayna hükûmeti ulusal çıkarları korumak ve oligarkların Ukrayna demokrasisi üzerindeki etkisini sınırlamayı amaçlayan 1780-IX sayılı yasayı çıkardı.
FC Red Bull Salzburg

FC Red Bull Salzburg Bundesliga (Avusturya)'da yer alan futbol kulübü. Wals-Siezenheim'da kurulmuştur. Önceleri adı SV Austria Salzburg olan kulüp, 2005'te Red Bull tarafından satın alınmasıyla isim değişikliğine gitti ve adı FC Red Bull Salzburg olarak değiştirildi.

1973'ten itibaren sponsor firmaların isimlerini kullanmaya başlayan kulüp; Gerngross, Sparkasse, Casino, Wüstenrot gibi isimler kullansa Austria ön adını hiçbir şekilde değiştirmemekteydi. Major League Soccer'daki New York Red Bulls adlı kulübün de sahibi olan Red Bull, 2005'te mali sıkıntıya düşen kulübün %100 hissesini alırken, adıyla beraber amblemini ve renklerini de değiştirerek kulübü yeni kurulmuş bir kulüp durumuna getirdi. Böylece 1933'ten beri kullanılan Mor-Beyazın yerini, enerji içeceği kutusundaki Kırmızı-Mavi aldı. Taraftar profiline de müdahale eden Red Bull, stadın ayakta maç izlenecek ucuz tribününün kapasitesini yarıya indirdi. Kulübün satılmasına ve kulüpte meydana gelen değişikliklere karşı çıkan taraftarlar protestoyla yetinmediler. Kulüplerinin aşırı ticarileştirilerek genetiğiyle oynandığına inanan taraftarlar, gerçekleştirip 7 Ekim 2005'te Austria Salzburg kulübünü kurdular. Tıpkı onlar gibi, eski ve bozulmamış haldeki kulüplerini kendi elleriyle yeniden kurup, en alt kümeden mücadeleye başladılar. 800 üyenin girişimiyle kurulan Mor-Beyazlı ‘öz’ Austria Salzburg, dört sezon üst üste şampiyon olarak, üçüncü kümeye kadar yükselmeyi başardı.

Bundesliga (Avusturya)

* Austria Salzburg olarak

Not: Uyruk bilgisi futbolcuların FIFA uygunluk kurallarınca oynayabileceği millî takımı gösterir. FIFA kuralları haricinde başkaca uyruğa da sahip olabilirler.
OHSAS 18001

OHSAS 18001, BSI (British Standarts Institute) tarafından yayınlanmış "iş sağlığı ve güvenliği" standardıdır. Bu standardı ISO 9001 veya ISO 14001 gibi standartlardan ayıran önemli unsurlardan birisi; OHSAS 18001'in, ürün veya hizmetin güvenliğinden çok, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik olmasıdır. OHSAS 18001; tehlike, tehlike tanımlama, risk ve risk azaltmaya yönelik bir standart olsa da; ISO 9001 ve ISO 14001 ile bir bütün oluştururlar.

OHSAS 18001, ISO (Uluslararası akreditasyon kurumu) tarafından DEĞİL; İngiltere'nin kısa adı BSI olan (British Standarts Institute=İngiltere Standartlar Enstitüsü) tarafından yayınlanmış "OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği" (OHSAS) standartıdır. ISO tarafından geliştirilen İş Güvenliği standardı ISO 45001' dir. İş yeriniz de oluşabilecek tüm detaylı risk potansiyellerini, iş kazası, yangın, iş kazası, meslek hastalıkları gibi tüm iş risklerini önceden tahmin ve detaylı incelemelerle tespit ederek, her olası risk ve kaza durumunda yapılması gerekenleri öncelikle hiç olmaması yönüyle ele almanızı, plan yapmanızı, engellemenizi, hazır olmanızı sağlamanıza yardımcı olan standarda OHSAS 18001 Standardı denir.

OHSAS 18001‘ e sahip olabilmek için işçi sağlığı ve işyeri güvenliği ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuatlara ve yasalara uyumun sağlanması şartı yerine getirilmelidir. Aktif olmayan pasif ve dikkatsiz çalışma ortamları aşırı gürültülü zihinsel olarak güvenlik sağlayan duyusal yetenekleri azaltan çalışma ortamları (aşırı parlak, gürültülü) iş kazalarına neden olabilmekte istenmeyen sonuçları beraberinde getirebilmektedir. Tehlike analizlerinde risk sırası gözetilerek yapılan çalışmalar daha başarılı sonuçlar sunacaktır.Açıklayıcı olması gereken TEHLİKE UYARI panolarının amacı dikkati dağılmış olabilecek kadar yorulmuş risk seviyesindeki personelin tehlikeyi fark etmesini sağlamak için dikkat çekici olarak yapılmaktadır. OHSAS 18001 Ohsas belgesi alınma sürecinde bu yazılar uyarılar eksiksiz olarak tamamlanmalıdır.

İlk defa 1999'da yayımlanmış olan OHSAS 18001, 2007 yılında yeni sürüme kavuşmuş olup halen aynı OHSAS 18001 belgesi sürümü devam etmektedir. Bununla birlikte ISO 45001 standardının çalışmaları devam etmekte olup 2017 yılın da yayımlanması beklenmektedir.[1]

Tam açılımı "Occupational Health and Safety Management Systems" olan is guvenligi ve isci saglığının korunmasına yönelik yönetim sistemi olarak Türkçe anlamı "İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemidir." [1]
Çabahar

Çabahar (Farsça: چابهار), İran'ın Sistan ve Belucistan Eyaleti'nde şehir.

Eyaletin Çabahar şehristanı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 71.070 kişi[1] ve 13.837 hanedir.

Eski adı 'Bender Beheşti' olan kent, İran'ın Umman Körfezi ve Mekran kıyısı üzerindeki en önemli limanıdır. Kentin limanı İran hükûmetince Serbest Bölge ilan edilmiştir ki bu kentin ve limanının uluslararası önemini daha da arttırmıştır.

Nüfusun çoğunluğunu Beluciler oluşturur.

Kentte 15 Aralık 2010 tarihinde, İmam Hüseyin Camisi yakınlarında Kerbela şehitleri'nin yas törenlerine katılan halka karşı, -İran hükûmetinin açıklamasına göre- Cundullah örgütü mensubu iki intihar eylemcisi tarafından bombalı saldırı düzenlenmiştir.

İki eylemciden sadece biri taşıdığı bombayı patlatabilmiş, diğeri kent polisi tarafından vurularak öldürülmüştür. Terör saldırısında 38 kişi ölmüş, 50'den fazla kişi de yaralanmıştır.

Cundullah örgütü, İran hükûmetince terörist bir örgüt olarak ilan edilmiş ve şiiliği resmi din kabul eden İran'da Sünnilerin yoğun olarak yaşadığı Sistan ve Belucistan Eyaleti'nde etkin olan bir örgüttür. Haziran 2010'da örgüt lideri Abdulmalik Rigi yakalanarak idam edilmiş, örgüt bu idamın intikamını alacağını İran medyasına açıklamıştır.[2][3]
Jilet (müzik grubu)

Jilet, 2009 yılında kurulmuş Türk rock grubu.[1]

2009 yılında Taha Gürbüz, Ulaş Engin ve Emrah Demiralp tarafından kuruldu. 2012 yapımı olan SüperTürk isimli film için "Salla" ve "Misket" gibi bilinen şarkıları yeniden yorumlayarak tanınırlığını artırdı. Aynı yıl gruba Alpaslan Türe'nin gitarist olarak dahil olmasıyla albüm için çalışmalara başladı.

Jilet, 2012 Mayıs ayında ilk albümleri olan ve prodüktörlüğünü kendilerinin yaptığı Misk-i Amber'i Üç Adım Müzik etiketiyle yayınladı. 8 şarkının yer aldığı albümde kendi bestelerinin yanı sıra Bülent Ersoy'un seslendirdiği sözleri Şehrazat'a ait olan "Maazallah", İbrahim Tatlıses'in seslendirmiş olduğu söz ve müziği Arif Sağ'a ait olan "Sarhoş" ve SüperTürk filmi için seslendirmiş oldukları "Salla" ve "Misket" düzenlemeleri yer aldı.

Albümün çıkış parçası olarak Ali Demirel yönetmenliğinde "Maazallah" şarkısına klip çekti. Olumlu tepkiler alan klibin ardından 2012-2013 sezonunda Kanal D'de yayınlanan Beyaz Show'da jenerik müzikleri ve canlı performanslarıyla yer aldılar. 2013 Mart ayında gitarist Alpaslan Türe'nin gruptan ayrılmasıyla grup üç kişi kaldı.

Jilet, 2013 Nisan ayında 2 şarkının yer aldığı Çileli Masal isimli ilk Maxi Single'ını Musicom etiketiyle yayınladı. Albümde bulunan Çileli Masal şarkısında gruba Beyazıt Öztürk'de eşlik etti.[2]
Sefine Hadisi

Sefine Hadisi (Arapça: حدیث السفینة), İslam peygamberi Muhammedʼin meşhur hadislerinden biridir. Hadiste Muhammed’in Ehl-i Beyti, Nuh’un gemisine benzetilmiştir. Ona sığınanlar kurtulacaklar. Bu yüzden bu hadis, Sefine/Gemi Hadisi adıyla ünlenmiştir.[1] Sefine hadisi güvenilir Şii ve Sünni kaynaklarında zikredilmiştir.[2][3][4]

"Ehl-i beyt" terkibi, sözlükte "akraba, aşiret, zevce" gibi manalara gelen "ehl" kelimesi ile "mesken, ev, aile" manalarına gelen "beyt" kelimelerinden oluşur. "Ehl-i beyt", "ev ahalisi" veya "ev halkı" anlamına gelir.[9] 
Aslında "Nuh'un gemisi", daha ilk dönemlerden itibaren "kurtuluş vesilesi" olarak takdim edilegelen bir simge durumundadır. Bu benzetmenin kaynağı hiç şüphesiz Nuh ile kavmi arasında geçen olaylardır. Nuh'un kıssasında Nuh ve beraberinde bulunanlar Allah'ın emriyle inşa ettiği gemi sayesinde kurtulmuşlardır. Ancak özellikle Nuh'un kıssasında, gemiye ve onun "kurtarıcı" fonksiyonuna da vurgu yapılır ve "gemide bulunanların kurtarıldığına" dikkat çekilir. İşte bu husus Nuh'un gemisini bir simge durumuna getirmiştir.[10]

Şia düşüncesine göre, dini konularda Ehl-i beyt'e sığınanlar, dinin furuûnu ve usulünü onlardan alanlar, onların ahlak ve adabını benimseyenler, Allah ve rasulünün verdiği ahid gereği cehennem azabından kurtulacaklardır.[10]

Bazı Sünni alim ve raviler bu hadisi sekiz sahabeden nakletmiştir: Ali bin Ebu Talib, Abdullah b. Zübeyr b. Avvâm, Abdullah b. Abbas, Ebû Zer el-Gıfârî, Ebû Saîd el-Hudrî, Enes b. Mâlik, Seleme b. Ekva‘, Ebü’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile[11]
Özgürlük Heykeli

Özgürlük Heykeli (İngilizce: Statue of Liberty) ya da resmî adıyla Dünyayı Aydınlatan Özgürlük, ABD'nin New York şehrindeki Liberty (Özgürlük) adası üzerinde, inşa edildiği 1886 yılından bu yana Amerika'nın simgesi olan anıtsal heykeli ve gözlem kulesidir. Dünyanın en tanınan anıtlarından biridir.

Bakırdan yapılan Özgürlük Heykeli, Fransa tarafından kuruluşunun 100. yılı nedeniyle ABD'ye hediye edilmiştir. 1884-1886 yılları arasında inşa edilmiştir. ABD'nin New York şehrindeki Özgürlük Adası'nda yer alır.[1]

Heykel, sağ elinde bir meşale, sol elinde ise bir kitabe tutar. Tabletin üstünde 4 Temmuz 1776 tarihi (Bağımsızlık Bildirgesi'nin tarihi) yazılıdır. Heykelin başındaki taç'ın 7 sivri ucu 7 kıtayı veya 7 denizi simgeler. Heykelin yüksekliği 46 metre, kaidesi ile beraber 93 metredir. Ziyaretçiler heykelin içinden meşaleye kadar 168 basamaklı bir merdivenden çıkabilirler. Heykelin meşale tutan sağ elinin yüksekliği 13 metredir. Meşalenin etrafındaki dehlizde 15 kişi bir arada dolaşabilir. Heykelin başının genişliği 2 metre, yüksekliği ise tacı ile birlikte 5 metredir.

Özgürlük Heykeli, ziyaretçilere açıktır. Ziyaret etmek isteyenler adaya bir feribotla ulaşırlar, merdivenleri tırmanarak meşaleye çıkabilir ve New York limanını seyredebilirler.

Heykele Singer dikiş makinelerinin kurucusu Isaac Singer'ın dul eşi Isabelle Eugenie Boyer modellik etmiştir. Özgürlük Heykeli 1884 yılında Fransa'da tamamlandıktan 1 yıl sonra 350 parçaya bölünüp 214 sandık içinde New York limanına ulaştırılmıştır. Parçalar, 4 ay içinde kaidenin üzerinde yeniden birleştirilmiş ve 28 Ekim 1886 tarihinde binlerce izleyicinin önünde açılışı gerçekleşmiştir.

Özgürlük Heykeli, 1984'ten beri UNESCO'nun Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.
Heykelin daha küçük boyutlarda bir kopyası Paris'tedir ve Atlas Okyanusu'na doğru bakar. Dünyanın başka çeşitli yerlerinde de (Osaka, Priştine, Pekin, Nevada, Güney Dakota, Bordeaux, Poitiers gibi) küçük kopyaları bulunmaktadır.

Heykelin, Süveyş Kanalı'nın Akdeniz'e açıldığı yere dikilmek üzere Mısır Hidivi Said Paşa'nın siparişi üzerine yapıldığı ve masrafların bir kısmının Osmanlı Sultanı Abdülaziz tarafından ödendiği iddia edilmiştir.[2] 2004 yılında gazeteci Murat Bardakçı tarafından ortaya konan söz konusu iddiaya göre sipariş edilen heykel tamamlanmış ancak böylesine büyük bir heykelin dikilmesinin Müslüman halkta rahatsızlık yaratacağı endişesiyle Mısır'a dikilmesinden vazgeçilmiştir ve heykel yıllarca Fransa'da bir depoda bekledikten sonra 1884'te ABD'ye hediye edilmiştir.[3]
Çaa-Suur (sum)

Çaa-Suur sumu (Tuva Türkçesi:Чаа-Суур сумузу) —  Tuva Cumhuriyeti'nde Övür kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir. Sınır bölgesinde yer almaktadır.[1]

Tek nüfuslu yerleşim ve yönetim merkezi — Çaa-Suur.

Yazar S.O. Taspay'ın yazdığı «Çaa-Suurum» (Чаа-Суурум) diye şarkısı ile tanınmıştır.

Çaa-Suur sözündeki çaa sözü yeni, suur ise köy yerleşimi anlamında kullanılır.[2] 
Belde anlamında sumu  sözü kullanılmaktadır. Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır.
Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.

Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak  adlandırılıyor.

Çaa-Suur sumu 1974 yılında tekrar kuruldu. Mеzil-ооl Tülüş, Sеvеñ-ооl Tülüş, Mаgаjık Şаrаp оglu Tülüş, Kızıl-ооl Sеndijik оglu Tülüş, Аrаgаçı Dоzunçuk оglu Kırgıs, Biçеjik Tülüş оglu Biçеjik, Kеçil-ооl Tülüş оglu Kеçil-ооl, Sunduy Dоrbuy оglu Tülüş ilk evleri köyde kuran kişilerdir. Bunların başkanı da Dоñgаk Hоrаgаy idi.

Sumuya 1949 yılında «Sovyet Tıva'nın 5 yıl Oyu» kolektif çiftliği kuruldu. Bu beldenin ilk kolhozudur. Bu kolhozun başkanı Stepan Şogjap oglu Konçuk (bazı belgelerde Stepan Badı-Tömür oglu Konçuk geçer) idi. 1967 yılında «Sovyet Tıva'nın 5 yıl oyu» adlı kolhoz «Torgalıg» kolhoz ile birleşmiştir.

1972-1974 yıllarında köy yanı ovaya küçük bir havalimanı kuruldu.

1990 yılı Nisan ayında «Ertinelig» sovhoz kuruldu. İlk müdürü Dalay-ool Kırgıs oglu Aragaçı oldu. 1995 yılı 1 Haziran'dan başlayıp 6 kooperatif kuruldu: Çaylag-Hem, Kadıy-Bajı, Ezirlig, Dörgün, İrbitey-1, Salgal.

1941 yılında 4 yıllık ilkokul Dus-Dag sumunda açıldı. Bu okulun müdürü  bilinen Tıva yazarı Begzi Oday-Sürün oglu Dongak olmuştur.

1974 yılında Çaa-Suur sumu yeniden kurulmuştur. İlk başkanı Dambajık Dospan oglu Tumat olmuş yazı işlerinde ise Sengiijal (Sengii) Sevek oglu Serembil çalışmıştır.

Halkın isteği ile 2008 yılında Vasiliy Avıt-ool oglu Tülüş bir suburgan kurmuştur.

Tıva'nın güney yönünde Moğol yurdu ile sınırlanan Övür kojuununun doğu tarafında Sarıg-Höl ve Dus-Dag sumularının ortasında durur. 
Çaa-Suurdan Handagaytı'ya kadar uzaklık 100 km, Kızıl'a ise 365 km.

Gagarin, Stepan Konçuk, Lenin, Mezil ool. .

Nüfusa sahip olmayan yer adları: Ak-Haya, Bayza, Bert-Şaaraş, Büüze, Dalay-Bajı, Dorgun, Dus-Dag, İrbitey, İrbitey-Uju, İştii-Bel, İştii-Bel-1, İştii Bel-2, Kadıy-Bajı, Kara-Kojagar, Kattag-Kara-Sug, Kök-Sayır-Bajı, Kuy-Ödek, Kurjaangı, Kuu-Dag-Uju, Kızıl-Haya, Ovaalıg-Şat, Orgu, Orgu-Şol, Sarıg-Uya, Sug-Bajı, Sug-Şadı, Hadın-Çarık, Hün-Körbes, Çangıs-Dıt, Çangıs-Terek, Çinge-Dorgun, Çinge-Sayır, Şoluk-Hovu.

Toplam Nüfusu 2002[3] yılında 643 iken 2020 yılı — 579 kişi.[4]

Yıllara göre kişi sayısı:

Övür kojuun Çaa Suur beldesi Vladimir Şarıy-ool Çaktar-ool Orta Öğretim Okulu

Çaa-Suur Kültür Evi[6][7]

Çaa-Suur belde idaresi.

Beldede temel geçim kaynağı hayvancılıktır.
Klaus Fischer

Klaus Fischer (d. 27 Aralık 1949, Kreuzstraßl), Alman eski futbolcu ve teknik direktör. Bundesliga'nın en golcü oyuncuları sıralamasında, 365 gollü Gerd Müller'in ardından 268 golle ikinci durumdadır.

Lindberg yakınlarındaki Kreuzstraßl kasabasında dünyaya geldi. Futbol kariyerine 1961'de, Zwiesel'in altyapısında başladı. 1968'de 1860 Münih'te profesyonel oldu. İki yıl oynadığı başkent ekibinde 60 lig maçına çıkarken 28 gol kaydetti. 1970'te Schalke 04 ile anlaştı. 1981'e kadar formasını giydiği mavi-beyazlı takımla 1972'de DFB-Pokal kazandı. Schalke 04'ün, 1971'deki Bundesliga skandalına karışan takımlardan biri olması sebebiyle ömür boyu futbol oynamaktan men edildi. Fakat bu ceza sonradan bir yıla düşürüldü. 1976'da ligde attığı 29 golle gol kralı oldu. Shalke 04'teki 182 lig golüyle kulüp tarihinin en golcü oyuncusu unvanını kazandı ki bu unvanı 2019 itibarıyla halen korumaktadır.[1][2]

1981 yılında Köln'e transfer oldu. 1983'te, Köln formasıyla Almanya Kupası şampiyonluğu yaşadı. 1984'te sözleşme imzaladığı Bochum'ia Almanya Kupası finaline kadar yükselse de finalde oynama şansı bulamadı. 1988'de futbolculuk kariyerini sonlandırdı.[3] Bundesliga'daki 268 golüyle, 365 gollü Gerd Müller'in ardından lig tarihinin en golcü ikinci oyuncusu oldu.

1977 ile 1982 yılları arası formasını giydiği Batı Almanya millî takımı'yla 45 maça çıkarken 32 gol kaydetti. Ülkesinin 1978 ve 1982 FIFA Dünya Kupası kadrolarında yer alırken, 1982'deki şampiyonada ikincilik elde etti.

Fischer, millî formayla denediği röveşata vuruşlarıyla tanınmaktadır. 1977'deki 4-1 kazanılan İsviçre maçında attığı gol, Alman televizyon izleyicileri tarafından yılın golü seçildi. Sonraları yapılan oylamayla birlikte Almanya'da Yüzyılın Golü olarak belirlendi.

Mackolik'te Klaus Fischer
Aşapatman

Aşapatman (Çuvaşça: Аш апат ман, Rusça:  Ашапатман); Çuvaş ve Türk mitolojisinde tıp tanrıçası.

Yaşlı ve bilge görünümlü bir kadındır. Sahip olduğu güç yardımıyla derdi hastanın vücudundan kovar. Kızıl saçlı, inci dişli, gelecekten haberler verebilen, insanları beladan koruyan bir varlıktır. Çevresi sık ormanlarla kaplı bir gölün içinde yaşar. Görünüşü bazen gümüş renkli akan saçları olan, tek gözü, tek bir altın dişi bulunan bir kadın olarak da betimlenir. Çok uzakta, denizler, ormanlar ve dağlar arasında bir ülkede oturur. Su ve ateş ona yardım eder.

Aşapatman dünya çapında denge, refah, adalet ve düzeni destekleyen bir varlık olarak kabul görür. Aynı zamanda, bazı canlıların veya nesnelerin dönüşmesini gerçekleştiren, negatif bir karakter olarak da hareket eder. Belâdan kurtulmak için okunan efsun metinlerinde Aşapatman'ın da adının geçtiği bilinir. Bazı durumlarda şamanlar ve baksılar onu yardıma çağırırlar. Hayırsever ruhlardan biridir ve falcılarla şamanların koruyucusudur. Sahip olduğu sihirli güç yardımıyla, sayrılığı (hastalığı) hastanın vücudundan kovar. Bazı açıklamalarda bu ad, Zerdüştlük ile bağlantılı olarak yer almaktadır.[1]

(Aş) kökünden türemiştir. Aşmak anlamı içerir. Aşa/Aça kızkardeş abla anlamlarına gelir. Ayşe-Fatma isimlerinin kaynaşmış biçimi olduğu görüşü pek makul değildir. Hint Tanrı isimlerine benzediği yönünde görüşler de vardır. Denlsev ve Skvorsov, bu adı, Hazerlerdeki mutluluk anlamını içeren "şad" köküne bağlamışlardır. Aşmarin ise Muhammed Peygamber in eşi Ayşe'nin ve kızı Fatıma'nın adlarıyla bağlantılı olarak açıklama yoluna gitmiştir. Bu adlar Tatarcaya da "Ayşe-Fatma" olarak geçmiştir. Yani iki tarihî varlığın adı, Çuvaşların dini ve geleneksel görüşlerinde birbirine karışarak, tek bir varlık ve isim şeklini almıştır.[2]
Frank John Hughes

Frank John Hughes (d. 11 Kasım 1967) Amerikalı film ve televizyon oyuncusu. HBO minidizisi Kardeşler Takımı'nda "Wild Bill" Guarnere karakterini, Sıkıysa Yakala filminde Tom Fox karakterini, 24 dizisinde Tim Woods karakterini, The Sopranos dizisinde ise Walden Belfiore karakterini canlandırdı.

Güney Bronx doğumlu Hughes, Boston'daki Berklee College Jazz bölümünde eğitim aldı. 19 yaşına geldiğinde New York'un prestijli okulu The Actor's Studio'da oyunculuk yöntemleri aldı ve ömür boyu üyelik kazandı. Öğretmeni Sonia Moore ile oyunculuk çalıştı. Çok sayıda tiyatroda oynadıktan sonra ilk kez Robert Celestino'nun 1991 yapımı True Convictions filminde oynadı.

O zamandan beri şu gibi filmlerde rol aldı: Çılgın İkili (1995), Lonely in America (1991), Cenaze Töreni (1996), Layin' Low (1996), Bay Vincent (1997), Urban Jungle (1999), Robbers (2000), Anacardium (2001) ve Steven Spielberg'in Sıkıysa Yakala (2002).

Robert Celestino'nun Yonkers Joe filminde Chazz Palminteri ve Christine Lahti ile birlikte, Jon Avnet'in Righteous Kill filminde ise Robert De Niro ve Al Pacino ile birlikte oynadı.