'Til ögretüvniñ ananeviy ve yap-yañı usullarınıñ biri de
derslikni qullanuvdan çıqarmay, atta talebe — derslik — oca üç
basamaqlı añlatuvında derslik esas yerini ala. Til ögrenüvniñ
başlanğıç devrinde, demek nutuq faaliyetiniñ episi çeşitlerinde
til salâhiyetine temel qoyulğanında, derslik müim rol oynay.
‘Qırımtatar tili. Ögretici kitap’ dersligi qırımtatar tilini em
daa ögrenmegen, em de bilgilerni pekitmege, faalleştirmege,
yani qırımtatarca laf etmege, oqumağa, yazmağa ve diñlegen
soñ añlamağa ögrenmek istegenler içün ayırılıp yazılğan.
Derslikteki oquv malümatını tolusınen menimsegen soñ,
qırımtatar tilini em ana tili, em de ecnebiy til olaraq ögrengen
kimse, qırımtatar tilinen umumen qullanabilüvniñ B1 (Sıñır)
seviyesine irişe bile. Derslikniñ mündericesi talebelerni aliy
oquv yurtlarına azırlav bölükleri içün Oquv programmasına
esaslanıp ve D. Mazurık tarafından azırlanılğan ‘Ecnebiyler
içün ukrain tili. Adım-adım’ dersliginen keliştirip, em de
tercime vastasınen (demek luğatnı artıq qullanmağa vaqıt
ayırmay) işniñ tezleştirmesini közde tutıp tertip etilgen.
Bunıñ aceti, yaş qırımtatar nesiliniñ bayağı bir qısmı
ana tilini ögrenmekten ya marum qalıp, ya da çetel (ukrain,
rus) tili vastasınen ögrenmek mecbur olğanlarından da
meydanğa çıqtı.
Müellifniñ maqsadı — oquyıcını, böyle tercimeli derslik
üstünde çalışıp, qırımtatar tilini bam-başqa çeşitine ait olğan
tilniñ yanaşuvınen, em de şu tilniñ sarf hususiyetlerinden
faydalanıp añlatmağanında qandırmaq degildir. (Soñkilerniñ
yerine qırımtatar tiline has, mezkür seviyege ait izaat, nümüne
ve misaller ketirilüvinen körünebilir huqsanlar ‘ödeldi’.) Lâkin
müellif  daa şuña ümüt ete ki, qomşu tiller tesirinden beñzeşme
adisesine oğrayatqanımıznı, yani devrimizge ait meseleni
çezmek zarurlığını, köz ögüne almaqnen beraber qırımtatar
tilinde keniş içtimaiy qatlamlarda qonuşabilmek imkânını
yaratmaq ve tilimizge has ibarelerni qullanmaq kerekligini
de yetkizmek niyeti oquyıcığa añlayışlı olur.
Derslikni gruppalarda ögretmek ya da ocanen
(mesleatçınen) şahsiy çalışuvda, em de uzaqtan oqutuv
esnasında qullanmaq mümkün. Derslik bir tilde yazılğan, bu,
ondan aratil olmağan çoqmilletli gruppalarda faydalanmağa
imkân bere.
Malümat qonuşuv ve bilgi elde etüv yanaşuvı esasında
tizilip, 37 derske ayırıp berilgen. Er bir dersniñ öyle adı
bar ki, o, qonuşuv mevzusınıñ mündericesini ifade ete ve
talebeniñ (studentniñ) diqqatını, malümatnı işlev ketişatında
şekillenecek ya da qırımtatar tiliniñ belli bir müim çizgisini
kösterecek nutuqtaki qullanabilüvge doğrulta.
Derslik oqutuvnıñ ilmiylik esasına, em de ardı-sıralıq,
ilerilev ve bütünleştirüv talabına izçenli keliştirip berilgen. Ders:
• qonuşuv ve sarf (grammatik) maqsadı;
• mevzuğa ait sözler;
• qonuşuv maqsadına ait dialoglar;
• dersniñ yañı sözlerini çoqmanalılıq ve sarf ceetlerinen
menimsemek içün işler;
• sarf aqqında shema ya da küçük metinli izaat ile resimler
körünişinde malümat;
• sarf çevikligini şekillendirmek içün ögrenilgen sözler
esasında iş ve qonuşuv imselleri (modelleri);
• qonuşuv maqsadına ait metin(ler);
• icadiy vazifeler ve talebe (student)lerniñ mustaqil
çalışmaları içün vazifelerden ibaret.
Diqqat! / Malümat kâğıtı / NB! şiarları altındaki qoşma
izaat bütün oquv malümatınıñ müitinden keçe ve studentke
ögrengenni vaqıt ile mustaqil tekrarlamaq içün hızmet ete.
Derslikte ileride Ukraina (ya da diger bir memlekette)
tasil aluvnen ya da zenaat faaliyetinen bağlı diger arzularnı
yerine ketirüvge doğrultılğan oqutuv esası esapqa alınğan.
Oca, talebelerniñ esas oquv maqsadı — qırımtatarlarnıñ ana
tili türkiy tillerniñ esas hususiyetlerini eñ keñ qavrap alğanı
sayesinde, qonuşuv ihtiyacını çeşit türkiy milletler arasında,
türlü saa ve allarda teminleybilgen menimsevni açıq-aydın
añlağanlarına irişmek kerek.
Derslik qırımtatar ve ecnebiy talebelernen, cetelden
kelgen oquyıcılarnen çalışuvda sınap baqılğan.
Soñki 6 yıl içinde Qırım etrafında ve qırımtatarlar
arasında olıp keçken ve tillerinde, medeniyetlerinde akis
olunğan aqibetlerni diqqattan almay, atta seslenmege
ve bunen birlikte namlı ocalar ve meslekdeçlerinden alğan
bilgilernen paylaşmaq ihtiyacını, kerekligini duyaraq, müellif,
şu derslik üstünde doğrudan-doğru 3 yıl devamında çalışıp,
ocalıq tecribesini Sizge, sayğılı oquyıcılar, avale etmege
cesaretlendi. Em, Ukrainada resmen tanılğan latin elifbesi
esasında qırımtatar tilini keniş dairege ilkide taqdim etkenni
aqlından çıqarmay, bütün mesüliyetlikniñ şuurına bara da,
Siziñ sağlam, faydalı tenqidiñizni selâmlay.