rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Brasilien is n Lound in Suud-Amerikoa. Ju Haudstääd is Brasilia un die Präsident is sänt 2019 Jair Bolsonaro (Stound: Juli 2019). Brasilien is mäd 8,5 Millionen km² dät grootste Lound fon Suud-Amerika, dät is die Haaldeel fon dän Kontinent. Ap't tichteste besiedeld is dät in't Aaste, oun'e Kuste fon'e Atlantik Dät waas ieuwen dät Eerste, wät fon do Kolonioalisten roaked wuude. Groote Deele fon ju Befoulkenge hääbe Foaroolden, do uut Europa un Asien ienwonnerd sunt of uut Afrikoa as Sklouen ferslieped wuuden. Ju grootste Rulle hääbe do Portugiesen spield, deeruum is dät Portugiesiske bit däälich tou Amtssproake. N grooten Deel fon dät Lound lait in ju Amazonas-Niede, dät grootste Rebät fon Tropisken Rienwoold ap ju Äide. Bekoand is oaber uk, dät die Rienwoold truch dät Foardrieuwen fon Siedelengen un groot-industrielle Buuräi ätter't Wääste moor un moor fernäild wäd, besunners loangs do Äien, wier me mäd ju Uurbeer-Moakenge licht beginne kon. In dän Uurwoold rakt dät toumäts noch Indioaner-Foulke, do lieuwje as fröier un aleer, deelwiese totoal uunkontaktierd fon ju äiwendloundske Sivilisatsjoon. Jo wäide oafter betruued of sogoar bekamped fon mafiöse Koppele un uk fon Konzerne, do do Räistoffe fon dän Uurwoold uutroowje wollene. Brasilien wäd begränsed fon: Venezuela, Guyana, Suriname
Dät Bretoniske (Brezhoneg) is ne Insel-Keltiske Sproake, ju der trots ju Klassifikation daach ap dät Fäästlound boald wäd. Disse Sproake äntstamt also nit dät Galliske, man is eer äntsteen uut do Brythoniske Sproaken, foarallen uut dät Korniske. Leeter koomen do Bretone ätter dät Fäästlound ( 4. bit 7. Jierhunnert) un deerbie noomen jo hiere Sproake mee, wierbie jo uk noch eenige Elemente uurnoomen fon dät in Gallien domoals noch sporadisk boalde Galliske. In dit Gestrich fon Asterix wäd uk noch Gallo boald, ne litje Sproake, ju der fon dät Latienske oustammen däd un also Romanisk is, just as dät Frantsööske. Dät Bretoniske waas ju Sproake fon do hooge Ljuude bit dät 12. Jierhunnert, wierättter die Oadel dät ätter hiere Meenenge stilfullere Frantsööske as Standoardsproake uurniemen diede. As schrieuwene Sproake wuude in ju Bretagne, ju der bit in dät 16. Jierhunnert altied ne gewisse Uunouhongegaid hiede, dät Latienske ferwoand, man ou dät 15. Jierhunnert uurwon hier uk dät Frantsööske. Dät Bretoniske wäd däälich noch fon sun 300.000 bit 500.000 Ljuude boald un fersteen, fuul minner as do 1.300.000 Ljuude do dät in 1930 kuuden. Dät is je so, dät ju Sproake maast noch fon do allere Ljuude boald wäd un dät
Juu Brummelbäie, Brommelbäie af Brummelse Bäie, woaksje an dän Brummelbäiestruuk (Rubus sectio Rubus), ne Sektion uut dän Sleek Rubus. Dät rakt fuul ferskäidene Soorten. Do Plonten woakse fuul an Sträiten un Dome un dät raakt deerfon fuul ferskeedene Oarde. Foar dän Tuun rakt dät kultivierde Oarde. Bäien Plonten Bielde ap COMMONS
Ju Bruune Anemoonfisk (Amphiprion biaculeatus, fröier:Premnas biaculeatus) is n Fisk un heert tou do Dierte (Metazoa). Ju tropiske Fisk kumt foar bie do Riffe un do Lagunen fon die Indo-Australiske Arkipel. Ju Bruune Anemoonfisk kon 17 cm loang wäide. Me toachte fröier, disse Oard heert tou n oainen Sleek (Premnas) un mout uut dissen Gruund (Premnas biaculeatus) heete. Man ätter ne ärfoulchrieke Hybridisierenge (Fermiskenge) mäd ju nai früünde Oard Amphiprion ocellaris kon me nu fermoudje, dät disse Oard uk tou dän Sleek Amphiprion heert. ju bruune Anemoonfisk
Bulgarien is n Lound in Suudaast-Europa. Ju Haudstääd is Sofia un die Präsidänt fon ju Republik is sänt 2017 Rumen Radev (Румен Радев). Bulgarien wäd begränsed fon: Rumänien in dät Noude, ju Turkäi in dät Suude, Noudmakedonien un ju in dat Suudwääste. Serbien in dat Noudwääste. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Musala (2925 m). Do grootste Äien fon Bulgarien sunt Donau, Iskar, Mariza un Struma. 681-1018, Eerste Bulgariske Riek 1393-1876, Bulgarien besät fon dät Osmaniske Riek 1915-1918, Eerste Waareldkriech in Bulgarien 1941-1944, Twäide Waareldkriech in Bulgarien 1945-1990, in die Koolde Kriech is Bulgarien besät fon ju Sowjetunion 1990, Bulgarien komplet uunouhongich. Der lieuwje uungefeer 7,8 Millione Ljuude in Bulgarien. Ju Befoulgenstichte lait bie 70 Ienwoonere /km². Etniske Gruppen Ätter ju Foulkställenge 2001 sunt 83,9 % fon ju Befoulkenge etniske Bulgaren; 9,4 % sunt Türken, 4,7 % Roma un noch wät litjere Gruppen. Religione 83,9% is kristelk, 12,2% is islamisk. Sproaken Bulgarisk is ju offizielle Sproake. Ieuwenske ju offizielle Loundsproake rakt et Türkisk, Romani un Armenisk. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $11.800 in 2007. In 2007 waas 6,2% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 32,3% Industrie un 61,5% Tjoonste.
Ju Doarne af Doddene (Vespa crabro) is een groote Oard fon Häspe un heert also tou do Insekte. Dät rakt moorere Unneroarden in disse Oard. Ju Doarne is in fuul Loundskuppe aiske säilden un stoant deer unner Natuurskuul. Ju Doarne sjucht bolde so uut as een heel woanelke Häspe uk, man mäd ne Loangte fon 18-35 mm is ju besunners groot. Ju monnelke Doarne is mäd bit tou 23 mm litjer as dät Wieuwke mäd bit tou 35 mm. Dät Kop-Skild fon ju Doarne (n Skild ap dän Kop (Caput), unner juu Stierne) is jeel. Die Räst fon dän Kop un uk fon dän Thorax (Brustousnied fon n Insekt) is swot un rood. Uk dät Abdomen (Bääterdeel fon n Insekt) häd n litjen rooden Deel, die Räst derfon is swott un jeel strieped. Gjuchts un links sjucht me do groote Facettenoogene, ap ju Stierne tjo Punktoogene, in ju Midde sunt do Fäilere anwoaksen un deerunner is dät jeele Kopskild. Ju Doarne häd, as die Nome (fergliek him mäd dät Düütske Woud "Dorn" foar "Stiekel", wät woarschienelk etymologisk früünd is), n Stiekel. 500 bit 1000 Stääke sunt freeselk foar normoale Moanskene. Een Doarne stat uk nit fluks, man ju moaket aan
Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Ju Ieme (Apis mellifera) is ne Oard fon do Insekte. Dät rakt fuul Unneroarden fon disse Oard, wierfon in Seelterlound ju Nominatfoarm (Apis mellifera mellifera) heemsk is. Daach häbe masse Imkere in Middel-Europa däälich uurswäkke, as ju Unneroard Apis mellifera carnica (ap Deele fon dän Balkan heemsk) af Buckfast-Iemen (een Misk-Tuchtenge uut Änglound). Ju Nominat-Foarm is deeruum in wäkke Rebätte fon't Uutstierwen betruued. Do Moanskene nutsje do Iemen, deermäd jo Huunich, Woaks un uur Ärtjuuchnisse hääbe. Dät naamt me Imkeräi. Wan me fon Iemen baalt, meent me normoal disse Oard, dät rakt uk uur nai früünde Oarden, toun Biespiel Moasiemen, do me uk Iemen naamt. Een noch äänelkere Oard, Apis cerana rakt dät uk in't Aaste un Suudaaste fon Asien, fon düsse Oard is ju freeselke Miete Varroa destructor ap uus wäästelke Iemen uurgeen, ju do Ieme al as Moaden läip süük moaket un, juust so as t.B. wäkke Gifte, do in ju Buuräi (deelwiese indäid legoal!) iensät wäide, waareldwied een iedensthoaftige Betruuenge foar do Iemenbestounde is. Iemen fon ju hier beskrieuwene Oard Apis mellifera rakt dät däälich truch Imkeräi in ju heele Waareld, man fon Natuur uut kuume do bloot in Europa, Afrikoa
Aan Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa, uk kuut US-Buundesstoat (ängelsk: U.S. state) is aan Deelstoat. Do Fereende Stoaten sunt aan Föderoalen Stoat mäd hoast füüftich deel-souveräne oankelde Deelstoaten. Do eerste Buundesstoaten sunt in 1776 truch ju US-Ferfoatenge uut do 13 Kolonien foargeen. Foaraaln truch dät Foarsteeten ätter't Wääste, man uk truch dän Louisiana Purchase, dän Bietreed fon ju Republik Texas un ju Uumewonnelenge fon Hawaii un Alaska in Buundesstoaten koomen deer noch masse moor bietou. Touhoope mäd dän Buundesdistrikt un do Buute-Rebätte bilgje do Buundesstoaten dät Stoats-Rebät fon do Fereende Stoaten. Fjauer Stoaten - Kentucky, Massachusetts, Pennsylvanien un Virginia - hääbe ju formelle Beteekenge Commonwealth, sunner dät deer moor Gjuchte of Plichten uut äntstuuden - uurs as do Commonwealth-Territorien Puerto Rico un Noudelke Marioanen.
Tadarida brasiliensis is ne Oard fon doo Fläddermuuse un juu eensiche Oard uut dän Unnersleek Rhizomops. Die Lieuwendsruum fon disse Oard is in groote Deele fon Noud- un Suudamerikoa. Ätter juu Foartplontenge-Tied, dät is in Noudamerikoa Februoar un Meerte, wäd in dän Juni af dän Juli dät litje Bäiden bädden. It wächt 3-4 Gramm. Juu Muur mout dät Bäiden 5 Wieke söögje. Mongs stält n uur Bäiden juu Molk fon uurs een Muur, man maasttieds ärkant juu Muur hier Bäiden, filiecht an dän Röäk un juu Stämme. In n Oaler fon 38 Deege kon juu litje Fläddermuus al gjucht fljooge un is mäd 60 Deege uutwoa AWESOME RANDOMNESS ksen. Mäd 18 bit 22 Mounde kon juu Fläddermuus al sälwen Bäidene kriege. Suk een Tadarida brasiliensis wäd, wan't aal goud gungt, touminst 8 Jiere oold. Disse Oard häd n poor Unneroarde: T. b. brasiliensis (Juu Nominatfoarm) T. b. antillularum T. b. bahamensis T. b. constanzae T. b. cynocephala T. b. intermedia T. b. mexicana T. b. murina T. b. muscula Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Ju Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ju Internetversion fon Mammal species of the World
Tadarida is n Sleek fon doo Fläddermuuse. Dät rakt 2 rezente Unnersleeke un 8 rezente Oarde in dissen Sleek. Sleek Tadarida Unnersleek Tadarida Oard T. teniotis Middelmeerregione fon Europa un Afrikoa bit Japan, Taiwan, Madeira un doo Kanariske Ailounde. Oard T. lobata uut Kenia un Simbabwe Oard T. fulminans uut groote Deele fon Afrikoa Oard T. ventralis uut Äthiopien, Kenia, dät Aaste fon juu Demokratiske Republik Kongo, Malawi, Sambia, Suud-Sudan un dät Noude fon Suudafrikoa. Oard T.aegyptica uut Ägypten, Algerien, Nigeria, Sudan, Suudafrikoa, juu sudelke Arabiske Hoolfinsel, Iran, Pakistan, Indien un Sri Lanka Oard T. australis uut Deele fon Australien Oard T. kuboriensis uut Deele fon Papua-Näiguinea Unnersleek Rhizomops Oard T. brasiliensis uut groote Deele fon Noud- un Suudamerikoa Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Tadarida teniotis is ne Oard fon Fläddermuus juu dät in doo Middelmeer-Regione fon Europa un Afrikoa bit Japan, Taiwan, Madeira un doo Kanariske Ailounde rakt. Die Wietenskupper YOSHIYUKI kwad 1989, dät juu japaniske Foarm ne oaine Oard is un Tadarida insignis hat, man dät is unner doo Biologen noch striedich. Tadaria tenitotis teniotis RAFINESQUE, 1814, Juu Nominatfoarm, uut dän grootsten Deel fon dän Lieuwendsruum, beschrieuwen mäd Dierte uut Sizilien un dät italieniske Fäästlound. Tadaria teniotis rueppellii TEMMINCK, 1826, uut Ägypten un juu Arabiske Hoolichinsel Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Ju Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ju Internetversion fon Mammal species of the World
Doo Molossinae sunt ne Unnerfamilie fon doo Molossidae un heere tou doo Fläddermuuse. Doo Molossinae kon me apdeele in Sleeke: Chaerephon Cheiromeles Cynomops Eumops Molossops Mops Mormopterus Myopterus Nyctinomops Otomops Platymops Promops Sauromys Tadarida Juu Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World
Tomopeas ravus is ne Fläddermuus un juu eensige Oard fon dän Sleek Tomopeas un juu Unnerfamilie Tomopeatinae. Moonige Ljuude kweede ook, dät disse Oard tou juu Unnerfamilie Vespertilionidae heert. Die Lieuwendsruum fon disse Oard sunt Deele fon Peru in Suudamerikoa. Juu ganse Körperloangte fon n uutwoaksen Diert is 73 bit 85 mm, juu Stäitloangte 34 bit 45 mm. Die Unnerierm (in dissen Fal die "Unnerjuuke") is 31,2 bit 34,5 mm loange. Tomopeas ravus wächt 2 bit 3,5 Gramm. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Juu Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World
Cajun Frantsöösk (bietiede naamd Louisiana Regional Frantsöösk [1]) is een fon tjo Variatäte of Dialekte fon ju frantsööske Sproake do der foarallen boald wäide in dän U.S. Stoat Louisiana, foarallen in do suudelke Meenten. Uur Louisiana frantsööske Dialekte sunt Napoleonic Frantsöösk un Colonial of Plantation Society Frantsöösk, do der foarallen boald wäide in Orleans, St. Bernard, St. Tammany, St. Charles, St. John the Baptiste, Jefferson, West Bâton-Rouge, Pointe-Coupée, Avoyelles, St. Mary, Iberia, Assumption, un St. Landry Meenten. Cajun Frantsöösk is nit dätsälge as Louisiana Creole. Gewöönelk wäd ounnuumen, dät Cajun Frantsöösk bolde gans stamt fon Akadisk Frantsöösk so as dät boald wuude in ju frantsööske Kolonie Akadien (wät liech in wät nu do Kustenprovinze sunt fon Kanada un in dän U.S. Stoat Maine). Cajun unnerskat sik fon Frantsöösk in Uutsproake, Woudskat un Intonation. Acadia Allen Assumption Avoyelles Calcasieu Cameron Evangeline Iberia Jefferson Davis Lafayette Lafourche Pointe Coupee St. James St. Landry St. Martin St. Mary Terrebonne Vermilion In 1755 (unner dän Frantsoosen- un Indioanekriech), wuude sowät 75% fon ju Akadiske Befoulkenge fon ju kanadiske Provinz Nova Scotia deportierd in wät oafte naamd wäd ju Groote Ferdrieuwenge. Moonige fon do siedelden sik wier an in Louisiana, un gruundeden deer hiere Kultuur
Ju Cajun-Musik is n Musikstiel, die fon do 1755 uut Kanada ferdrieuwene Akadier (Frantsoosen) ätter Louisiana broacht wude. Dät is uursproangelk Foulksmusik uut Frankriek. Ju moanskelke Stämme waas dät wichtichste Instrument, man deerieuwenske wuud klatsked, tikked un rattersked mäd do Hounden, mäd Lätsen, mäd Waaskbreede un wät et man roate. Jo bruukten uk sälwen moakede Instrumente, do der ätter een Fjoole lieten. Fon hiere Noabere in Kanada koomen deer uk ängelske un keltiske Ienfloude oane un leeter in Louisiana uk Jazz, Blues un Soul. Man ap ju uur Siede koom uk ju bie Jazz ferbeedene Kwätskeboode in Bruuk un noch däälich spielje Harmonikas un Akkordeone een groote Rulle. http://www.schwarzaufweiss.de/cajun/musik.htm http://npmusic.org/artists.html Cajun music mp3 https://web.archive.org/web/20071218214252/http://www.accordionman.net/CAJUN/ Cajun MIDI
Nyctinomops is n Sleek fon do Fläddermuuse. Moonige Wietenskuppere kweede ook, dät waas n Unnersleek fon dän Sleek Tadarida. Dät rakt fjauer Oarde in dissen Sleek: Nyctinomops aurispinosus (PEALE, 1848) fon do mexikaniske Kusten (Aast un Wääst), in dät Suude ook in dät mexikaniske Inlound, Kolumbien, Peru, Bolivien, Venezuela un Aast-Brasilien. Ook ap Kuba. Nyctinomops femorosaccus (MERRIAM, 1889) uut do suudwäästelke USA un ook Noud- un Wääst-Mexiko. Nyctinomops laticaudatus (E. GEOFFROY, 1805) uut dät suudelke un dät aastelke Mexiko bit Noud-Argentinien un Suud-Brasilien. Nyctinomops macrotis (GRAY, 1840) uut do USA, Noud- un Zentral-Mexiko, groote Deele fon Suudamerikoa, Kuba, Hispaniola, Jamaika, ap maaste noudelke Populatione bit Suudwääst-British Columbia un Iowa, normoal nit so fier ätter dät Noude, ap maaste aastelke Populatione in South Carolina. Ju Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Nyctinomops macrotis is ne Oard fon Fläddermuus. In n Truchsleek wächt ne kubaniske Nyctinomops macrotis 20,6 Gramm (Unnersoacht wuuden 9 Dierte). Ätter Unnersäikengen in Arizona lieuwet disse Oard in ferscheedene Loundskuppe, toun Biespiel in ne Loundskup mäd Plonten as Pinus ponderosa (Dät is ne Oard fon Fjuurenboom), Näddelboome uut dän Sleek Pseudotsunga (ap Dütsk: Douglasie), man ook in Wüüsten-Gestrup un in Loundskuppe as Steenbierge mäd Kleeuwe, uum tou släipen: Fläddermuuse hongje sik jädden toun släipen in ne Fäls-Kleeuwe un släipe deer mäd dän Kop ätter unnern. Disse Oard wäd ook mäd uur wietenskuppelke Noomen beteekend: ...aequatoralis J. A. ALLEN, 1914 ...affinis J. A. ALLEN, 1900 ...auritus WAGNER, 1843 ...depressus WARD, 1891 ...megalotis DOBSON, 1876 ...molossa HERSHKOVITZ, 1949 (nit bloot as "Nyctinomops molossa", man 1959 fon HALL un KELSON ook as Oard uut dän Sleek Tadarida, also "Tadarida molossa" ...nevadensis H. ALLEN, 1894 Juu Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Casper Deeken waas Buur, Oargelist un Koorleeder in Roomelse, wier hie dän 30.6.1912 bädden waas. Eenige Läidertexte fon him stounde in dät Lesebouk foar Seelterlound Nr. 9: Nu kumpt ju flugge Vorjierstied Litje Lound in de grote Fohn Text fon dät Lesebouk fon Seelterlound hier online
Rousettus aegyptiacus is ne Oard fon do Pteropodidae, do der, as do nai früünde heemske Fläddermuuse uk, tou do Flädderdierte heere. Disse Oard is ju eensige fon do Pteropodidae, ju sik, as dät normoal bloot Fläddermuuse moakje, mäd Echolot orientierje kon. Disse Oard frät bienaist bloot Fruchte, man fon ju Boomoard Ceratonia siliqua ok gans litje Bleede. Jo lieuwje ap Zypern, gans in dät Suude fon ju Turkäi, in Israel, Jordanien, Iran, Pakistan, Saudi Arabien un in dät Nil-Delta in Ägypten. Ätter SPITZENBERGER, 1979, kuud me do in disse Tied noch in gans groote Gruppen fon bit tou 800 Dierte in Höölen fiende, do der 20 bit 40 Minuten ätter dän Sunnenunnergong uutkoomen. Man wült do Appeltuun-Oainere disse Oard (owwol ju bienaist bloot fuule Fruchte frät) fernäile wollen, kon me der däälich bloot noch litje Gruppen mäd bit tou 20 Dierte fiende. Rousettus aegyptiacus häd ne keetich griesbruune Faawe, man is an ju Unnersiede un an ju Näkke moor bruunelk jeel. Junge fon disse Oard hääbe äänelke Faawen, man jo hääbe n kuuter Fäl. Ju Laangte fon Kop un Rump is 138 bit 168 mm. Die Stäit is 16,8 bit 24,5 cm un die Unnerierm (beeter gekweeden: Unnerjuuke) is 89
Bielde:Henrika Šantel - Kemičarka.jpg Ju Chemie is ju Wietenskup fon do chemiske Gruundstoffe un do chemiske Ferbiendengen as uk do Ferannerengen deerfon, sowied do nit ap Atomkäädenreaktione beraue. Ju Chemie befoatet sik mäd ju Touhoopesättenge fon do Stoffe, hieren Apbau uut do Elemente, hiere Oainskuppe un Uumsättengen. Ju Chemie ferdeelt sik in: skeene Chemie un anwoande Chemie af in anorganiske Chemie un organiske Chemie ... ... Auger-Elektrone-Spektroskopie (AES) Sekundär-Ione-Massen-Spektroskopie (SIMS) Periodiske Tabelle
Rhinolophus mehelyi is ne Oard fon Fläddermuus. N Bäiden fon disse Fläddermuus wäd eenpeld bädden. Dät kon in dän twäiden Juni-Haaldeel fljooge un ätter 2 bit 3 Jiere sälwen Bäidene kriege. Disse Oard kon säilden bit tou 12 Jiere oold wäide, man in n Truchsleek bloot 2,5 bit 3 Jiere. Dät rakt disse Fläddermuusoard in fuul Gegende uum dät Middelmeer. Wilfried Schober, Eckhard Grimmberger: Die Fledermäuse Europas Kennen Bestimmen Schützen KOSMOS naturführer ISBN 3-440-07597-4
Ap Gruund fon dän Noome fon Seelterlound wäd wäil ounnuumen dät dät Lound fröier tou ju uum Suugel (Sögel) ap n Hümling tou situierjende Comitia Sygeltra heerde. Dät is oawers daach uunsicher af ju Besiedelenge uk fon dät Suude häär geböärd is. Josef Möller, Im Saterland Sögeler Friesen?, Jahrbuch für das Oldenburger Münsterland 1999, S. 99-130.
N Computer is n Apparoat dät ätter n Program Doatäie feroarbäidet. Fuul Computere sunt digitoal, man et rakt uk analoge Computere. Die eerste Computer waas kloor ap n 5 Dezember 1941, die Z3 fon Konrad Zuse. Man deeruum dät die Twäide Waareldkriech waas, un düssen Z3 bie n Bombardement fernichted wuude, waas dät nit bie älkuneen bekoand. Deeruum wuude toacht, dät die ENIAC-Computer fon do Fereende Stoaten die eerste ächte Computer waas. Do Amerikoaner hääbe dän Computer fääre äntwikkeld, daach roate et ätter dän Twäide Waareldkriech ferskeedene Soarten Computere. Kiek uk ap: Seelterfräiske Computer-Begriepe Dät rakt noch nit fuul offizielle Seelterfräiske Computer-Begriepe, man in dät Seelterfräiske wäd uk uut dät Düütske of Ängelske uursät un dan hat ne ängelske Mouse ap Seelterfräisk Muus. Fuul Begriepe sunt also uut uur Sproaken häär uurnuumen wuuden. Computerspil Personal Computer Säikmaskiene Doatenboank
Do Sinti un Roma sunt ne Minnerhaid in ferskeedene europäiske Lounde. Sinti un Roma sunt twäin ferskeedene Sammelnoomen foar two ferskeedene Foulkskoppele. Ju tjo nit so fuul moor truch Wääst-Europa, man ap dän Balkan moakje jo dät noch immer. In Düütsklound un ätter europäisk Gjucht sunt do Sinti un Roma ieuwenske do Fräisen un Sorben skutsed. Romani
Ersjanisk (rusk: эрзянь кель erzjan kel) is een fon do bee Sproaken, do der touhoope mäd dät Mokscha tou dät Mordwiniske reekend wäide. Dät wäd boald fon sowät ne hoolwe Millione Ljuude in dät Wääste fon ju Republik Mordovien un anlääsende Gestriche as Nischni Nowgorod, Tschuwaschien, Pensa, Samara, Saratow, Orenburg, Uljanowsk, Tatarstan un Baschkortostan, aal in dän Föderationskring Wolga. Ne Foarm fon dät Erzjaniske rakt dät uk in Armenien, Estlound, Kasachstan un uur knu uunouhongich wuudene Lounde in Zentroal-Asien. Dät Erzjaniske wäd schrieuwen in ne nit-anpaasede Foarm fon dät ruske kyrilliske Alphabet. In Mordovien is dät ieuwenske dät Ruske ju eepentelke Sproake, man ju Loage is betruued, deeruum dät dät Unnergjucht in Rusk roat wäd. Ju Sproake heert tou ju mordwiniske Takke fon do Finnisk-Permiske Sproaken, ne Unnertakke fon do Finnisk-ugriske Sproaken. Erzjani lät ap Mokscha, man is wät uurs in Uutsproake un Woudschat. Wikipedia ap Ersjanisk
N Compjuterspil of Video-Spil is n Spil, wierbie die Spieler interaktiv beleeken is mäd n Gamepad, wiertruch ne visuelle Interaktion ap dät Bieldskerm kumt. Et rakt ferscheedene Mediums, wiermäd man n Compjuterspil spielje kon. Fröier kuud dät mäd n Spilcompjuter of n persöönelke Compjuter, un dät wäd uk spield mäd PDA's, Handy's un litje dreegboare Spilcompjutere. Bie näie kommerzielle Spiele is dät Wichtichste dät visuelle Effekt fon dät Spil. Microsoft (mäd ju Xbox) un Sony (mäd ju Playstation) sunt gjucht bekoand. Bie uur Spiele is ju Äntwikkelenge fon bloot dät Spieljen wichtich (Gameplay). Ne Uursicht fon Compjuterspiele mäd Biespiele fon bekoante Tittele:
Birmanisk, uk Burmesisk (dt. Birmanisch), is ju Amtssproake in Myanmar (Birma) un wäd fon sowät 25 Millione Moanskene boald. Hiertou heere uk dialektiske Variante, as dät Arakanesiske un dät Intha. Deerbuute wäd dät Birmaniske noch fon fuul ethniske blw. sproakelke Minnerhaide in Birma as wiedere Sproake ieuwenske ju Määmesproake ferwoand. Birmanisk häd ne oaine Skrift, ju sik uut ju indiske Brahmi-Skrift äntwikkeld häd. Die ienheemske Noome fon ju Sproake is မြန်မာစာ ([mjà?màsà] of [b?màsà]) foar ju skrieuwenen Sproake un မြန်မာစကား ([mjà?màs?gá] of [b?màs?gá]) foar ju boalde Sproake. Ju birmaniske Wikipedia
Igbo of Ibo is ne Sproake fon ju Benue-Kongo Sproakfamilie. Ju wäd boald in Nigeria fon sowät 18 Millione Moanskene (do Igbo}, foarallen in dät Suudaaste, fröier Biafra. Dät is ne Toonsproake: ju Toonhööchte fon ne Silwe is wichtich foar ju Betjuudenge. Toun Biespil: mma met een hooch-middel Toonpatroon ([ḿmā]) betjut goud, man mäd n hooch-läich Toonpatroon ([ḿmà]) Soaks. Toon wäd nit altied ounroat in schrieuwen Igbo. Igbo wäd schrieuwen in latienske Schrift mäd as extroa diakritiske Teekene: n Punkt unner wäkke Vokoale uum two Samlengen fon Vokoale fonnunner tou unnerscheeden, loang un kuut: /i e o u/ juun /ị ạ ọ ụ/. Dät Igbo häd uk Vokoalharmonie: gewöönelk rakt dät in een Woud bloot ne Kombination fon bestimde Vokoale. Simeon Onyewueke Eboh: An African Concept of Law and Order. A Case Study of Igbo traditional Society. IKO, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-88939-695-X Obiora F. Ike: Afrika in eigener Sache. Weisheit, Kultur und Leben der Igbo. Verlag für Interkulturelle Kommunikation, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-88939-691-7 Igbo-Ängelsk Woudebouk un Leerbouk mad oachte Heerkassetten. Tou bestaalen bie: Dept. of Linguistics, University of California, Los Angeles, USA Wikipedia ap Igbo
Die Begriep Aastfräisk (dt. ostfriesisch) stoant foar two Seeken: Ju oolde Fräiske Sproake fon Aastfräislound, ju däälich mäd Uutnoame fon dät Seelterske uutstuurwen is, sjuch Aastfräiske Sproake Ju Platdüütske Sproake fon Aastfräislound, sjuch Aastfräisk (Läichdüütske Sproake)