rlitschk/wikidir huggingface dataset:
N chemisk Element is n Element, dät nit mäd ne gewöönelke chemiske Methode in litjere Paate tou ferdeelen is. N Element is apbaud uut Atome. N Element unnerschat sik fon uur Stoffe (chemiske Ferbiendengen) also deertruch, dät et bie Ferdeelen bit ap dät Litste daach sien Oainskuppe behaalt. Deerjuun sunt aal Ferbiendengen apbaud uut moorere Elemente. Do Oainskuppe fon n Element wäide bestimd truch sien Atomtaal, dät is ju Taal fon Protone in sien Atomkääden. Do Atomtaale loope fon 1 bie Woaterstof bit 92 bie Uran. Dät Gewicht fon een Atom (Atommasse) wäd bestimd fon do Protone touhoope mäd do neutroale Neutrone. Wan me ju Atommasse fon Woaterstof ap 1 definiert, dan häd Uran ne Atommasse fon uungefeer 238. Buppe Uran rakt dät noch swarrere Elemente, man do äntstounde bloot bie Käädenreaktione un klinge ätters wier ou, so dät do in ju fräie Natuur bolde nit bestounde. Do wäide nit stabil naamd. Uk rakt et bie älke Element Sunnerfoarme (Isotope), do der moor of minner Neutrone hääbe. Fon do Isotope rakt et uk wier stabile un instabile. Sun Element is also ne Moangelse fon Isotope; deeruum sunt do Atommassen uk neen ganse heele Taale. Do Oainskuppe fon do Elemente annerje
Engelbert Wallschlag uut Strukelje, gebooren 1902, lääwerde as EW eenige Geschichten foar dät Lesebouk foar Seelterlound (ounroat mäd Siedenummer): 18. Kasper koopede sik n Bril. 18. Di Fersjoogong. 23. Ake ap Fräiersfäite. 36. Dät Aler gunkt vorut. Wikisource: Kasper koopede sick 'n Brill – Wällensammelenge Wikisource: Di Fersjoogong – Wällensammelenge Wikisource: Ake ap Fräiersfäite – Wällensammelenge Wikisource: Dät Aler gunkt vorut – Wällensammelenge
Saksen is n Buundeslound in Düütsklound. Do Loundkringe sunt: Bautzen (Budyšin) Erzgebirgskreis Görlitz (Zhorjelc) Leipzig Meißen Mittelsachsen Nordsachsen Sächsische Schweiz-Osterzgebirge Vogtlandkreis Zwickau Do 3 kringfräie Stääde fon Saksen sunt: Chemnitz Dresden Leipzig
Saksen-Anhalt is n Buundeslound in Düütsklound. In äänelke Foarm bestuude dät Lound al in'e DDR-Tied fon 1947 bit 1952 tou, dan wuude dät de facto deeld, uk wan't de jure noch n bitje langer bestuude. Ätter ju Weende is dät nit heel un aal, man steedenwiese in dän sälge Skeedferloop wiergruunded wuuden. Dät Lound Saksen-Anhalt is in't Noude fon een läige Loundskup bestimd, fääre suudelk rakt dät uk Bierge, biespilswiese die Harz in't Suudwääste, wier uk die Bloksbierich (Brocken) lait, mäd 1141,1 m u. NN die hoochste Punkt fon't Lound. Truch Saksen-Anhalt ferlopt uk ju Benrather Linie, ju Isoglosse twiske machen un maken, also dät Skeed twiske Plat un Bupperloundsk Düütsk. Deer mout me oaber tou kweede, dät dät Platdüütske, dät ätter dän oolde Bruuk in't Noude fon Saksen-Anhalt boald wuude, junner nit moor oafter tou heeren is. Do Loundkringe sunt: Altmarkkreis Salzwedel Anhalt-Bitterfeld Börde Burgenlandkreis Harz Jerichower Land Mansfeld-Südharz Saalekreis Salzlandkreis Stendal Wittenberg Do kringfräie Stääde sunt: Dessau-Roßlau Halle (Saale) Magdeburg
Ju Aastsee of Baltiske See is n See twiske Skandinavien un dän Räst fon Europa. Ju Aastsee wäd begränsed fon: Dänemark un Düütsklound (Släswiek-Holsten) in dät Wääste Sweden in dät Noudwääste, Finlound in dät Noude, Estlound, Letlound, Litauen un Ruslound in dät Aaste Polen un Düütsklound (Mecklenbuurich-Foarpommern) in dät Suude Do grootste Ailounde in ju Aastsee sunt: Gotlound Ölound Saaremaa Hiiumaa Rügen Bornholm
Ju Noudsee is n Deel fon dän Atlantiske Ozean un läit in dät Noudwääste fon Europa. Ju wäd begränsed fon Norwegen und Dänemark in dät Aaste, Düütsklound, do Niederlounde, Belgien un dät Sleeuwekanoal in dät Suude un Groot-Britannien in dät Wääste. Ju truchsleek Djüpte is uungefeer 95 m. Bie ju Kuste fon Norwegen läit die djoopste Punkt (uungefeer 700 m). In ju Noudsee rakt et fuul Oulje un Gas wierfon al fuul uut dän Boudem hoald wuuden is. Fröier waas ju Noudsee bekoand as Mare Frisicum weegen do Fräisen do deer an ju Kuste woonden un n wichtigen Skipfoart hieden.
Ne Enzyklopädie is ne strukturierde, skrieuwene Samlenge fon moanskelk Wieten, oafte uutwieded mäd Bielden, Luudapnoamen un Video-Materioal. Enzyklopädien konnen algemeen weese un Artikkele änthoolde uur allerhound Themen, af do konnen spezialisierd weese Ne Enzyklopädie wäd touhoopestoald fon Enzyklopädiste. Gewöönelk rakt dät ne zentroale Redaktion, ju der Fäkspezialiste anstoalt uum Artikkele tou skrieuwen af tou beoarbaidjen.
Panama (Spanisk: República de Panamá; IFA: re'puβlika ðe pana'ma) is n Lound ap ju deerätter benaamde Loundbrääch fon Panama twiske Noud- un Suudamerikoa. Ju Haudstääd is Panama-Stääd. Dät Lound wuude in 1903 truch Suldoaten fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa besät un foar uunouhongich ferkloort, uum dän Bau fon dän Panamakanoal beeter unner Kontrolle tou hääben. In't Foaren hiede dät n Deel fon Kolumbien weesen. Panama lait in Middel-Amerikoa, ap ju smälle Loundbrääch fon Panama, ju Noud-Amerikoa un Suudamerikoa ferbindt. Uumdät düsse Ferbiendenge n bitje beeged is un nit gans liek ferlopt, lait ap ju Noudersiede die Atlantik, wilst ap ju Suudersiede die Pazifik is. As kunstelke Woatersträite twiske do bee Ozeane tjoont die Panama-Kanoal, die twäärs truch dät Lound ferlopt. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Volcán Barú (3477 m). Ju grootste Äi fon Panama is dät Panama Kanoal. Ju Noudkuste hiert geografisk tou dät Karibiske Gebiet. Do Noaberlounde fon Panama sunt: Costa Rica, in dät Wääste, Kolumbien, in dät Aaste. Do ooldste archäologiske Funste uut Panama sunt tweelichduusend Jiere oold, dät honnelt sik uum Piel-Spitsen. Touminst sänt düsse Tied rakt dät also Ljuude in dät Rebät. Ju Neolithisierenge, also die Uurgong fon een Joagd- un Sammel-Wirtskup
Do Kurden sunt n Foulk, wierfon do Meegliedere nit bloot in Kurdistan lieuwje, man uk in fuul uur Lounde appe ganse Waareld. Mädnunner rakt et twiske do 30 bit 37 Millione Kurden, wierfon 15-20 Millione in ju Turkäi, 6.6 Millione in Irak, 6-9 Millione in Iran un 2 Millione in Syrien. In Europa woonje uungefeer 1 Millione Kurden. Ju Meerhaid fon do Kurden sunt sunnitiske Muslime, do 3-5 % Schiiten woonje grootendeels in Irak un Iran. Do Kurden hääbe ne rieke Foulksliteratuur, hierfon kon dät Nationoalepos Mem û Zîn (1695) fon Dichter Ehmedê Xanî naamd wäide. In dät Jier 1935 is die eerste Roman fon ju Näitied in dät Kurdiske skrieuwen wuuden, Şivanê Kurd, skrieuwen fon Ereb Şemo. Truch do ferskeedene Dialekte is ju Äntwikkelenge fon dät Kurdiske as Skriftsproake stuur. Ätter wäkke skäl ju oustamme fon dät oolde Mediske. Kurdica.com - Kurdisk Enzyklopedia
Bielde:Drone video of Estonia 2021.webm Estlound is n Lound in Europa. Ju Haudstääd is Tallinn un die Präsidentin fon ju Republik is siet 2016 Kersti Kaljulaid. Estlound is litjer as Läichsaksen. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Suur Munamägi (318 m). Ju grootste Äi fon Estlound is die Narva. Dät grootste Meer is die Peipsi Järv. Tou dät Lound heere moor as 1500 Ailounde. Estlound wäd begränsed fon: Ruslound in dät Aaste, Letlound in dät Suude, Ju Aastsee in dät Noude un Wääste. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $21.800 in 2007. In 2007 waas 3% fon ju ganse Wirtskaft Buuräi, 28,5% Industrie un 68,5% Tjoonste. Estlound häd 1.340.021 Ienwoonere (2008), deerfon woonje 403.505 in ju Haudstääd Tallinn (2006). 68% fon do Ienwoonere sunt Esten, 25% is Rusk un 7% sunt Uurswäkke. Dät Estniske is ju offizielle Sproake in Estlound, dät Ruske is ju grootste Minderhaidssproake.
Ju Etymologie befoatet sik deermäd, outouleeden wier uus Woude häärkuumen dwo. Foar do ‘groote’ Sproaken as dät Düütske is dät in wieduut do maaste Fälle al oarich uutsoacht wuuden en fäästlaid in Etymologiske Woudebouke. Foar do litjere Sproaken - mäd Uutnoame fon t.B. dät Hümlingske - is dät oawers nit so. Foar fuul fräiske un uk wäkke seelter Woude bestounde oawers al Sunnerstudien. Foar dät Wäästfräiske kon me deerfon fuul bienunner fiende bie Spenter (1968) un foar dät Noudfräiske bie Löfstedt (1928) un (1931). Besunners Regionoalwoude fint me bie Book (1996). Fääre rakt dät oafte uk kuute etymologiske Bemäärkengen in ‘algemeene’ Woudebouke, as foar dät Seelterske in do al ärschienene Beende fon dät NSW. Deerbie honnelt sik dät dan uum kuute Ferwiese ätter uur Sproaken, wierbie do Ferhältnisse oafte noch goarnit uutoarbaided wuuden sunt. Bie ju etymologiske Beschrieuwenge bruukt me bestimde Teekene, as: > wäd tou < äntsteen uut * äntsleetene man nit belaide Foarm fon n Woud. Do behonnelde Woude wäide scheeuw stoald un ju Betjuudenge twiske ‘ ’. Fääre wäide Sproakoukuutengen ferwoand. Do Woude sunt ap ferscheedene Wiesen in ju Sproake keemen: Äärfwoude. Biespil: kweede "sagen", dät ooldfräisk quetha äntstamt. Deer ieuwenske koom al sidza foar, wier do
Europa is n eurasisken Subkontinent, die in dät eeuwendloundiske Toanken daach moor as n Kontinent beteekend wäd. Dät is in dät Wääste kulturäl un historisk feronkerd is. Europa häd ne Fläche fon 10,5 Mio. km² un is deermäd ätter Australien die twäidlitste Kontinent. Mäd uungefeer 680 Mio. Ljuude, do deer lieuwje, häd et oawers moor Ienwoonere as Australien, Noud- of Suudamerikoa. Europa gränset in dät Suude an dät Middelmeer, in dät Wääste an dän Atlantik, in dät Noude an ju Arktis un dät Skeed in dät Aaste is nit gans fäästlaid, deer rakt dät Diskussione, man maastens wäide dät Gebierge Ural mäd glieknoomigen Flus Ural, as Kaspisk Meer, dän Kaukasus un ju Swotte See as natüürelk Skeed juun Asien nuumen. Europa bestoant däälich politisk uut 46 souveräne Stoate: Europa häd mäd 680 Mio. Ienwoonere ätter Asien un Afrikoa die träädgrootste Befoulkengstaal fon aal Kontinente un heert tou do ticht besiedelde Deele fon de Waareld. Ju Befoulkengstichte is in n Truchsleek 65 Ienwoonere/km². Ap hoochste is ju in Wääst-, Middel- un Suudeuropa, in Gjuchte Noude un Aaste wäd ju läiger. Fuul europäiske Lounde oarbaidje nu touhoope in ju Europäiske Union. Moor as 90 Prozent fon do Ienwoonere baale indogermaniske Sproaken. Ap
Dät Köönichriek Thailound is n Lound in dät Suudaaste fon Asien. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Doi Inthanon (2565 m). Ju grootste Äi fon Thailound is die Chao Phraya. In dät Aaste gränset Thailound an dän Gulf fon Thailound, in dät Wääste an dät Andamaniske Meer. Groote Stääde ieuwenske ju Haudstääd Bangkok sunt: Chiang Mai, Nonthaburi, Samut Prakan, Nakhon Ratchasima (fröier Khorat), Khon Kaen un Chonburi. Thailound wäd fon do naiste Lounde begränsed: Laos, in dät Noudaaste, Kambodscha, in dät Aaste, Malaysia, in dät Suude, Myanmar, in dät Wääste. Dät Klima is tropisk-monsunoal, ju Temperatuur lait dät ganse Jier in truchsleek buppe de 18 °C. In Thailound rakt et nit so as bie uus do fjauer Jierstieden, man moundelke Rienfal wäd deer meeten. So rakt et in Thailound do tjo Rienjierstieden. (1) fon November bit Februoar ju foarhärskjende Noud- bit Noudaastwiende druuch un köilige Luft hääroun, (2) in die Foarmonsuun-Tied bit Moai härskje do hoochste Temperatuure (oafte düüdelk uur 35 °C), (3) fon Juni bit September duuret ju Rientied mäd dän Monsuun uut dät Suudwääste wai. Foargeskichte un Wonderengsperiode Dät Köönichriek fon Sukhothai (13. – 14. Jh.) Dät Köönichriek fon Ayutthaya (15. Jh. – 1767) Die Thonburi-Periode
Asien is fon sien Flakte, 44.614.500 km², sowät n Träädel fon ju Loundmasse, die grootste Waarelddeel; juust so is dät uk mäd moor as fjauer Milliarden Moanskene, moor as n Haaldeel fon ju Moanskhaid, die befoulkengsstäärkste. Touhoope mäd dät litjere Europa wäd Asien oafter tou Eurasien touhoopefoated. Uumdät Asien so groot is, uumfoatet dät masse ferskeedene Klima- un Vegetatsjoons-Rebätte fon do noudelke Poloar-Rebäte in Sibirien uur ju mäitigede Soone, uur do kontinentoale Steppen biespilswiese in Kasachstan un druuge Binnenwöisten as ju Taklamakan, bit tou dät fon'n Monsun bestimde Tropiske Klima in't Suude. Dät sunt uk bloot Biespile. Asien bestoant däälich politisk uut do naiste Stoate: Aast-Timor Afghanistan Armenien Aserbaidschan Bangladesch Bahrain Bhutan Brunei Foulksrepublik China do Fereende Arabiske Emiroate Georgien Indien Indonesien Irak Iran Israel Japan Jemen Jordanien Kambodscha Katar Kasachstan Kirgisien Kuweit Laos Libanon do Maledive Malaysia ju Mongoläi Myanmar (Burma) Nepal Noud-Korea Oman Pakistan Palästina do Philippine Ruslound Singapore Syrien Sri Lanka Suud-Korea Tadshikistan Taiwan Thailound Turkäi Turkmenistan Usbekistan Vietnam
Antarktikoa is n Waarelddeel uum dän Suudpool fon ju Äide, mäd ne Loundmasse fon 13,2 Millionen km². Uum dän Waarelddeel tou lait die Antarktiske Ozean, die uurgungt in dän Pazifiske Ozean un dän Indiske Ozean. Uungefeer 90 % fon aal dät Ies ap ju Äide un 75 % fon do Swäitwoater-Reserven sunt in ju bit tou 4500 m tjukke Iesdäkke äntheelden. Uungefeer 280.000 km² fon dän Waarelddeel is iesfräi, dät is sowät 2,4 Prozent fon ju ganse Loundfläche. Et rakt neen Lounde ap Antarktikoa, man dät rakt Lounde do Ansprüche moaked hääbe ap Deele fon Antarktikoa. Do fertreedene Lounde moakje Foarskenge ap dät Waarelddeel un deerfoar rakt et ferscheedene Foarskengsstatione. Die Arktiske Ferdraach is fon ferscheedene Lounde unnerteekend. Deeroun stoant, dät do nit bewoonde Gebiete fon Antarktikoa twiske 60 un 90 Groad suudelke Bratte bloot foar freedelke Benutsenge of wietenskuppelke Foarskenge foarbeheelden blieuwe.
Ju Europäiske Union of EU is ne internationoale Organisation, ju der bestoant uut 27 europäiske Stoaten. Dät is ne politiske un wirtskaftelke Union mäd 447 Millionen Ienwoonere. Ju Europäiske Union häd soogen Institutione: Dät Europäiske Parlemänt in Straasbuurich un Brussel. Dät Generalsekretariat is in Luxembuurich. Dät Europäiske Parlemänt wäd as eensige europäiske Institution fluks fon do Ienwoonere fon ju EU wääld. Die Europäiske Räid in Brussel. Ju bestoant uut do 28 Regierengsleedere fon ju Europäiske Union, aan Foarsittende en dän Foarsittende fon de Europäiske Kommission. Die Räid fon ju Europäiske Union in Brussel un Luxembuurich. Dät is ju Legislative fon ju Europäiske Union. Ju Europäiske Kommission in Brussel is n supranationoal Organ fon ju Europäiske Union. In dät politiske Systeem fon ju EU nimt ju Kommision de Exekutive woar. Dät Europäiske Gjuchtshoaf in Luxembuurich is ju judikative Gewalt in ju EU. Dät Europäiske Reekenhoaf in Luxembuurich ferdüütsket älk Jier an ju Europäiske Union wo dät Jäild ferwoand wuuden is. Ju Europäiske Sentroalbank in Frankfurt an n Main is ju gemeensoame Wäärengsbehöörde fon do Meeglid-Stoaten fon ju Europäiske Wäärengsunion un bildet mäd do nationoale Sentroalboanke fon do EU-Stoaten dät Europäiske Systeem fon do Sentroalboanke. Ätter dän twäide Waareldkriech wüülen do Lounde
Expressionismus rakt foarallen Geföile wier, toun Biespil truch ne nit-realistiske Anweendenge fon Faawen un truch dät Akzentuierjen fon Ferfoarmengen in ju Bielde. Moalere: Die Brücke - Der blaue Reiter (t.B. Franz Marc) - Latem-Schoule - Constant Permeke - Gustaaf De Smet - Frits Van den Berghe- Bergener Schoule - Die Ploeg (Plouch; Groningen) - Jan Altink - Johan Dijkstra - Willem Hofhuizen - Hendrik Werkman - Jan Wiegers - Marcel Caron - Max Beckmann - Conrad Felixmüller - Ludwig Meinder - Otto Dix - Max Pechstein - Oskar Kokoschka
Do Bahamas sunt n Ailoundkoppel in dät Karibiske Gebiet. Dät rakt uungefeer 700 Ailounde, deerfon 40 bewoond. Do grootste Ailounde fon dän Koppel sunt Eleuthera, Cat Island, Long Island, San Salvador Island, Acklins, Crooked Island, Eksuma un Mayaguana. Ju Steede fon ju Haudstääd Nassau lait ap dät Ailound Näi Providence. Die hoochste Bierich fon dän Äiloundekoppel is die Mount Alvernia (63 m). Do Bamahas lääse an ju Aastsiede fon do Fereende Stoaten, noudelk fon Kuba.
Kanada is n Lound in Noud-Amerika, twiske dän Atlantiske, dän Arktiske un dän Pazifiske Ozean. Dät eensige Loundskeed is mäd do Fereende Stoaten. Wan me bloot ju Fläche fon dät Lound reekent, is Kanada dät twäidgrootste Lound fon de Waareld. In Kanada wäide foarallen two Sproaken boald, dät sunt Ängelsk un Frantsöösk, man dät rakt uk noch uur Sproaken. Ieuwenske do wiete Ljuude lieuwje uk Inuit un Indioaner in Kanada. Sproakenkoarte fon Kanada.
Faawen af Klöäre sunt optiske Oainskuppe, wier dät Ooge fon n Moanske neen Struktuur ärkanne kon, heel niep nuumen sunner deerap tou kiekjen, wo ljoacht af junkelch dät is. Fäästlaid wäd dät truch ju Buulgenloangte fon't Ljoacht un fon fiene, nit sjoboare ärkanboare Struktuuren, do dät Ljoacht fon bistimde Buulgenloangte touräächsmiete un dan in düsse Faawe ärskiene. Haudfaawen sunt: rood blau jeel Uut disse Haudfaawen kon me fuul miskje: rood + jeel = orange rood + blau = lila jeel + blau = gräin Dät sunt noch man min, man wan me ferskeeden fuul fon älke Faawe niemen däd, sjucht me uk, dät do Resultoate aal n bitje ferskeeden sunt. Mäd swot un wiet kon me regulierje, wo ljoacht af dunker me ju Faawe jädden hääbe mai. Swot un Wiet sunt niep nuumen neen gjuchte Faawen, deeruum dät swot niks uurs betjut as "so junkelch, dät dät nit moor junkelger gungt" un wiet "so ljoacht, dät dät nit moor ljoachter gungt".
Australien is die grootste Deel fon dän Waarelddeel Australien un dät säkstgrootste Lound ap ju Waareld. Siet 1901 is Australien uunouhongich fon Groot-Britannien, man dät heert noch tou dät Britiske Commonwealth. Do säks Buundesstoate sunt: New South Wales Queensland Tasmanien Victoria Western Australia South Australia Do tjo Territorien sunt: Australian Capital Territory Northern Territory Jervis Bay Territory Ieuwenske do Buundesstoate un Territorien rakt et noch soogen Buutengebiete (säks Ailounde/Ailoundgruppen un n Deel fon ju Antarktis).
Gaius Julius Caesar, (bädden dän 13. Juli 100 f. Kr. in dän Stääddeel Subara in Room, stuurwen dän 15. Meerte 44 f. Kr. in Room) waas n roomsken Militär un Stoatsmon die dät Roomske Riek apgjucht häd. Oafte wäd hie Julius Caesar naamd. Uur Noomen sunt Julius, Gaius Julius, Gaius Caesar sin Divus Julius. Sin Noome belukt sik ap do Woude Kaiser un dät Mound Juli. Mäd Stöän fon dän rieke Marcus Licinius Crassus un dän ärfoulchrieke Militär Gnaeus Pompeius Magnus mäd do hie in dät sonaamde Eerste Triumviroat touhoopeoarbaidede, kuude hie 59 f.Kr in dät Konsuloat kuume. In do ätterfoulgjende Jieren ärooberde hie as Prokunsul fon Suud-Gallien dän noudelke Deel fon Gallien bit tou dän Rhien. Die roomske Burgerkriech (49–45 f.Kr.) fierde tou ju Diktatorskup fon Julius Caesar. Die Senoat waas deermäd nit ienfersteen un wüül ljauer ju roomske Republik wieruume hääbe. An n 15. Meerte 44 f.Kr. wäd Julius Caesar truch Meegliedere fon dän Senoat dooddäin. Ätter dän Dood fon Julius Caesar waas ju Befoulkenge fon Room lälk, wült hie gans beljoowed waas. Ätter fuul Kriech in dät Roomske Riek wuude Caesars Bruursbäiden un adoptierden Suun Augustus Octavianus in dät Jier 27 f. Kr. die eerste Kaiser fon
Do Fereende Arabiske Emiroate is n Lound in Asien. Ju Haudstääd is Abu Dabi un die Präsident fon ju Federation is siet 2004 Scheich Khalifa bin Zayed Al Nahayan. Die Stoat fon do Fereende Arabiske Emiroate lait an ju aastelke Kuste fon ju Arabiske Hoolfinsel, an dän Persiske Gulf. Do Fereende Arabiske Emiroate wäide begränsed fon: Dän Persiske Gulf in dät Noude; Oman un dän Gulf fon Oman in dät Aaste; Saudi-Arabien in dät Suude un Wääste. Ätter Jierhunnerte fon Konflikte moakje düsse Emiroate in dät 19. Jierhunnert Touhoopeoarbaid mäd Groot-Britannien. Do Emiroate wäide 1971 wier n oainen Stoat mäd säks Emiroate, in 1972 kumt dät soogende Emiroat by ju Union. In 1990-1991 moakje do Fereende Arabiske Emiroate dän Kriech in dän Persiske Gulf mee. Soogen Emiroate foarmje ju Union: Abu Dabi Adjman Dubai Fudjeira Raas al-Chaima Sjardja Om al-Keiwein Ju Union rakt neen demokratisk Systeem, man die Lieuwendsstand is aan fon do bääste ap de Äide. Scheich Zayed bin Sultan Al Nahyan waas die Präsident fon ju Union siet ju Stiftinge fon ju Union bit tou hie doodgeen ap dän 2. November 2004. Sin Suun, Khalifa bin Zayed Al Nahayan häd him ätterfoulged. Do Fereende Arabiske Emiroate hääbe ätterfoulgjende
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 - 2005 - 1. Januoar: Ju näie Weerenge Euro wäd in 12 Lounde fon ju Europäiske Union as Boarjäild ienfierd. 1. Januoar: In Afghanistan uurnimt Hamid Karzai ju Uurgongsregierenge. 11. Januoar: Do eerste Fangene uut dän Afghanistan-Kriech, fangene Taliban un fermoudelke Liede fon Al-Qaida, kuume ätter dät US-amerikoanske Internierengs-Leeger Camp-X-Ray in ju Guantanamo Bay wai. Uumdät die Foargong foulkegjuchtelk un moanskengjuchtelk nit in Oardenge is, rakt dät internasjonoale Protäste. 14. Februoar: Bahrain wäd Köänichriek. Eersten Köänich fon ju konstitutsjoonelle Monarchie wäd die foarige Emir Hamad bin Isa Al Chalifa. 14. Februoar: Ap dän Lufthoawen Kabulwäd die afghaniske Minister foar Luftfoart un Tourismus, Abdul Rahman, fon Pilgere doodsloain, uumdät hie mäd ju eensige afghaniske Maskiene ätter Indien fljooge wol. Do Pilgere täiwe sänt Deege, uum ätter Mekka tou fljoogen. 20. Moai: Indonesien ärkoant ju ap dän 28. November 1975 proklamierde Uunouhongegaid fon Aast-Timor oun. August: Een Hoochwoater-Katastrophe in Middeleuropa - besunners läip oun ju Elbe, man uk oun ju Donau un uur Äien. Ju SPD-fierde Regierenge unner Gerhard Schröder häd glieks reagierd (t.B. dän grootsten
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 2004 - 10. Januoar: Do Stoatspräsidenten Heydər Əliyev (Aserbaidschan) un Wladimir Putin, (Ruslound), moakje politiske, wirtskuppelke un militäriske Touhoope-Oarbaid uut. 15. Januoar: Wikipedia wäd stifted fon Jimmy Wales. 20. Januoar: George W. Bush wäd as näien Präsident fon do USA fereediged. 31. Meerte: Die eerste Ousnit fon ju Metrô Brasília wäd ienwäid. 7. Juni: Die Rabbiner Abraham Grünbaum wäd in Zürich doodskeeten. Die Moort is bit däälich nit apkloord. 11. September: Terroransleeke ap dät World Trade Center un dät Pentagon in do USA mäd sowät 3000 Doode. 7. Oktober: Unner dät Propaganda-Motto "Kriech juun dän Terror" beginne do USA dän Kriech juun do Taliban in Afghanistan. Mäd ju BSE un ju Muulsüükte moakje two läipe Fäi-Süükten Probleme. In't Jier 2001 sunt aleenich in Düütsklound 125 Faale fon BSE fääststoald wuuden. 14. Januoar: Anssi Suhonen, finnisken Foutbaal-Spieler 14. Januoar: Alexander Türk, düütsken Bäidens-Skauspieler 5. Januoar: Elizabeth Anscombe, britiske Philosophinne 10. Januoar: Freya Stephan-Kühn, düütske Skrieuwerske un Pädagoginne 11. Januoar: Dorothy M. Horstmann, US-amerikoanske Dokterske un Wietenskupperske in dät Fäild fon Virologie un Epidemiologie 11.
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1997 - 1998 - 1999 - 2000 - 2001 - 2002 - 2003 - 15. Februoar: Do Bietreeds-Ferhonnelengen twiske ju EU un Lätlound juust so as Bulgarien un ju Slowakäi beginne. 26. Meerte: Wladimir Putin wäd toun Präsidänt fon Ruslound kädden. 1. Juni - 31. Oktober: Expo 2000 in Hannover. 1. Juli: Ju Öresund-Ferbiendenge, een 16 Kilomeetere loange Ferbiendenge fon Kopenhagen ätter Malmö, bestoundend uut ju Öresundbrääch een kunstelk Ailound un dän Drogdentunnel, wäd fon Kööniginne Margarethe II. fon Dänemark un Köönich Carl XVI. Gustaf fon Sweeden fierdelk eepend. 27. Juli: Sprängstof-Ounsleek in Düsseldorf - Een Gruppe fon in ju Moorhaid juudske Migranten wäd ap dän Boanhoaf Düsseldorf Wehrhahn mäd een Roor-Bumbe ful TNT oungriepen. Dät rakt tjoon Ferseerde, een dreegend Wieuw ferljust dät Bäiden. Die Neonazi, die as fermoudelken Deeder unner Fertoacht is, kon eerste soogentien Jiere leeter fäästnuumen wäide. 30. Juli: Tou dät duusendjierige Jubiläum fon dät eerste Apgjuchten fon aan Säärkenbau in Ieslound skoankt Norwegen Ieslound ju Stäfsäärke Heimaey, aan Näibau, die sik oun ju histooriske Stäfsäärke Haltdalen orientiert. Ju näie holtene Säärke wäd ap dät litje Ailound Heimaey apstoald. 17. Juli: