rlitschk/wikidir huggingface dataset:
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1947 - 1948 - 1949 - 1950 - 1951 - 1952 - 1953 - 4. Januoar: Israel ferkloort Jerusalem foar sien Haudstääd un ferstat deermäd juun do Besluute fon ju UNO. 26. Januoar: Ju Ferfoatenge fon ju näi konstituierde Republik Indien wäd jäildend. 6. Januoar: Constanze Engelbrecht, düütske Skauspielerske 2. November: Otto Schmitz-Hübsch, läich-rhiensken Fruchtboomtuchter. Sien näie, swäk woaksende Boom-Foarmen kuuden sik eerste ätter sin Dood algemeen truchsätte.
1933: Adolf Hitler wäd fon n Riekspräsident Paul von Hindenburg toun Riekskansler benaamd. In't foaren hiede Hindenburg sik loange struuwed, man me hiede him bedoard, Hitler waas nit so oarich gefoarelk, deeruum dät ne konservative Moorhaid in't Kabinett siet. 2020: Ju WHO oardent COVID-19 as Suundegaidelke Noodlääse fon internasjonoale Betjuudenge ien. 1946: Ottorino Assolari, italieensken Biskop 1946: Christophe Pierre, frantsöösken Erzbiskop un Vatikoandiplomoat 1963: Francis Jean Marcel Poulenc, frantsöösken Komponist 2002: Inge Morath, aastriekiske Fotogroafinne 2020: Gisela Eckhardt, düütske Physikerske
1793: Frankriek ferkloort Grootbritannien un do Niederlounde dän Kriech. 1933: Ap Wonsk fon Adolf Hitler wäd die düütske Rieksdai fon n Riekspräsident aplöösed. 1979: Ayatollah Khomeini kumt ätter füüftien Jiere in't Exil wieruume ätter dän Iran. 2003: Dät US-amerikoanske Ruumtefeer (nieper: Space Shuttle) Columbia bräkt bie'n Wier-Ientreed in ju Äid-Atmosphäre stukken. Aal do soogen Ruumtefoardere oun Boud stierwe deerbie. 1801: Thomas Cole, aan ängelsk-amerikoansken Moaler 2002: Hildegard Knef, düütske Skauspielerske 2019: Ursula Karusseit, düütske Skauspielerske un Regisseurinne
1770: Bie dät Massaker fon Boston wäide bie een Sträitenslacht fieuw Ziwilisten truch een provozierde britiske Bewoakengs-Eenhaid uumebroacht. Ätter dän Foarfaal sunt do Kolonisten noch minner toufree. 1848: Ju Heidelberger Fersammelenge beslut ju Iensättenge fon n Räid fon Soogen Mon, een wichtige Foar-Äntskeedenge foar dät Äntstounden fon ju Frankfurter Nasjonoalfersammelenge 1933: Juu lääste fräie Köär in Nazi-Düütsklound: Juu NSDAP kricht 43,9% fon doo Stämmen. 1512: Gerhard Mercator, Mathematiker, Geograph, Philosoph, Theologe und Kartograf (stuurwen ap dän 2. Dezember 1594) 1685: Georg Friedrich Händel, Komponist fon dän Barock. 1871: Rosa Luxemburg, poolsk-düütske Politikerske fon dän Kommunismus 1991: Die irakiske "Kommando-Räid fon ju Revolutsjoon" ferkloort ju Annexion fon Kuwait foar uungultich, uumdät die Irak in dän Twäiden Gulfkriech toureeeke mout. 1827: Pierre Simon Laplace, frantsöösken Mathematiker un Astronom 1827: Alessandro Volta, italieensken Physiker ? 1944: Rudolf Harbig, düütsken Spoartler 2003: Marianne Baudler, düütske Chemikerske
1594: Hinnerk IV. wäd in ju Katedroale Notre-Dame de Chartres toun Köönich fon Frankriek kround. 1814: Befräiengskriege: Frankriek wäd in ju Slacht bie Bar-sur-Aube fon Bayern, Aastriek un Ruslound un uur Ferbuundede sloain. 1867: Die ätter ju Ungariske Revolutsjoon aploosede ungariske Rieksdai wäd in dän Aastriekisk-Ungariske Uutgliek wier häärstoald. 1884: Mäd ju Unnerteekenge fon ju London Convention kricht ju Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal wier ju fulle Uunouhongegaid. 1932: Ju Tiedskrift Nature moaket aan Artikkel fon James Chadwick eepentelk die deer ju Existenz fon dät Neutron beskrift. 1933: Snoagens ap n 28. Februoar baadend dät Huus fon n Rieksdai in Berlin un die innerddäid politisk links orientierde Marinus van der Lubbe wäd fäästnuumen un beskeeldiged, hie hiede dät däin. Innerdoat läide hie juu Doat, man me weet nit, mäd wäkke Methoden doo Nazis dät fielicht uut him uutprääsed hääbe. Doo Nazis raacheden, dät waas die Begin fon n Komunistisken Apstand. Woo dät wuddelk waas, deertou rakt dät moorere Theorien: 1. Theorie: Doo Nazis häbe dän Rieksdai säärm oubaadend, deermäd jo aan Gruund häbe foar hiere Sanktionen. 2. Theorie: Marinus van der Lubbe häd wuddelk alleenich dän Rieksdai oubaadend, foar doo Nazis n wäilkeemenen Toufal, dän se as Ienweensel foar
1883: Dät lääste Quagga (Equus quagga quagga) stäärft in n Zoo fon Amsterdam. Deermäd is juu Unneroard uutstuurwen. 1983: Manuel Noriega wäd die Uppermon fon dät panamaiske Militär un deermäd de facto die Diktoator fon dät Lound. 30 f. Kr.: Kleopatra VII. (ju brangt sik sälwen uume)
1455: Mäd ju Slacht fon St Albans beginne in Änglound do Rousenkriege, do mäd Unnerbreekengen bit 1487 tou uum ju ängelske Kroune uutfächted wäide. 1866: Füürst Koarl I. fon Rumänien lukt fierdelk in Bukarest ien. Rumänien stoant in düsse Tied noch aaltied unner ju Hoohaid fon't Osmoanske Riek. 1882: Die 15.003 Meetere loange Gotthardtunnel wäd fierelk eepend un tjoon Deege leeter in Bedrieuw nuumen. 2014: Ju Europaköär begint mäd do Oustämmengen in do Niederlounde un dät Fereende Köönichriek 1813: Richard Wagner, düütsken Komponist fon ju Romantik. 1946: Francesco Montenegro, Erzbiskop fon Agrigent un Kardinoal 1885: Victor Hugo, frantsöösken Skrieuwer
1758: In sien eerste Enzyklika A quo die ropt die näie Poabst Clemens XIII. aal do Biskoppe tou ju Eenegaid fon do Kristen ap. 1882: Slacht fon Tel-el-Kebir: Juu Armee fon Ahmad Urabi Pascha wäd truch ne britiske Armee unner Garnet Joseph Wolseley sloain. Dät is dät Eende fon juu Urabi-Bewäägenge un die Begin fon juu Britiske Heerskup in Ägypten. 2017: Dät Internasjonoale Olympiske Kommittee rakt Paris un Los Angeles dät Gjucht, do Winterspiele 2024 un 2028 uuttoudreegen.
1881: Juu eerste Uutgoawe fon dät Bouk The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms, with Observations on their Habits, "Juu Häärstaalenge fon Baulound-Boudem truch juu Aktivität fon Äisen, mäd Beoboachtengen fon hiere Oainskuppe", kumt hääruut. 1920: Italien annektiert Suudtirol ap Gruund fon dän Ferdraach fon Saint-Germain. 1963: Fon deer ou jält die Ferdraach tou dät Ferbood fon Nuklearwoapentests inne Atmosphäre, inne Waareldruumte un unner Woater 2014: Die Inder Kailash Satyarthi un dät soogentienjierige pakistoanske Wucht Malala Yousafzai kriege foar hiere Moite uum Bäidensgjuchte, foaraaln dät Gjucht ap Bieldenge, dän Nobelpries foar dän Free. Yousafzai is ju jungste Persoon, ju dän Pries bit do kriegen häd. 2015: In ju turske Haudstääd Ankara wäd ne Demonstratsjoon foar dän Free, ju fon ju kurdisk dominierde Paatäi HDP organisierd is, fon Terroristen oungriepen. Hunnerttwo Ljuude stierwe, moor as fieuwhunnert wäide ferseerd. 2017: Ätterdät do Spoaniere Hinnere in dän Wai laid hääbe, kwäd die kataloanske Ministerpräsident Carles Puigdemont, dät hie dän Uunouhongegaids-Prozess fon Katalonien foar't eerste uutsätte mai, uum mäd Spanien tou ferhonneljen. As hie sik ap dän Uunouhongegaids-Prozess belukt, bruukt hie uunkloore Woude, sodät ju spoanske Säntroal-Regierenge so reagiert, dät ju nit ferhonnelje mai, eer nit kloor is, of dät nu
Paris is ju Haudstääd fon Frankriek un ju Region Île-de-France. Juu Äi Seine deelt ju Stääd in n noudelken un n suudelken Deel. Dät Gestrich wät administrativ tou ju Stääd Paris heert, häd 2.138.551 Ienwoonere, in ju Agglomeration lieuwden in dät Jier 1999 9.644.507 Moanskene. Ju Champs-Élysées is een fon do djuurste Sträiten ap ju Waareld. Die Eiffeltouden is dät hoochste Bauwierk fon Paris. Vue depuis Montmartre Arc de Triomphe Louvre Notre Dame Sainte-Chapelle Musee de l'Armee Val-de-Grace
Wilhelm Schulte waas bädden dän 24.11.1869 in PoulKuurt's Huus ap n Kjuuswai in Strukelje (St4-4-9), wier hie eerste uk Fikoar waas. In ju Tied mout hie dät Seelter Läid skrieuwen hääbe. Fon 1895-1900 waas hie Fikoar in Skäddel un fon 1920 bit 1940 waas hie Pestoor in Skäddel, wier hie dan dän 5.6.1940 stuurwen is (Klöver 534). Hie staalde 1898 dän Konsuumfereen, ju hüüdige Raiffeisen-Warengenossenschaft Skäddel, ap de Beene, so dät hie fuul unner doo Ljude keem. Schulte moakede boolde älke Däi of älke Ieuwende n Goang truch t Täärp Skäddel af uk truch do Buurskuppe. Deertruch hied hie sik n groote Wietenskup uur Skäddel toulaid. Hie baalde dan fuul mäd do Ljude, so dät hie deerum in ne Loage was ne Noomenslieste fon dät Skäddeler Tärp sogoar uum hunnert Jiere eer - fon 1820, dät was uk noch foar dän groote Bround - gjucht genau aptoustallen. Uk häd Pastoor Schulte uurs noch fuul apskrieuwen. Aal wät dät so raate in t Täärp un wät hie foar wichtich heeld, häd hie in dät Loagerbouk skrieuwen, oafters grattere Begjuchte. Man uk fuul, wier hie bloot n poor Satse uur skreeuw. Wan hie unnerwains weesen is un deer is him wät apfaalen,
1811: Die Ulmer Snieder Albrecht Ludwig Berblinger, aan Pionier in'e Fljooger-Technik, faalt in'e Donau, as hie fersäkt, sin Glied-Fljooger foar tou fieren. Eerste 175 Jiere leeter diede me in Fersäike bewiese, dät sien Räidskup unner beetere thermiske Bedingengen fljooge kuude. 1849: Meerterevolution: Juu düütske Nationoalfersammelenge sit foar't lääste Moal in Frankfurt an n Main, ätters lukt juu as Rumpparlament uume ätter Stuttgart wai. 1890: Mäd dät Apsätten fon ju Kjuusbloume wäd die Säärktouden fon dät Ulmer Münster kloor. Hie is mäd sien 161,53 Meetere bit däälich (Stound: Januoar 2018) die hoochste Säärktouden fon ju Waareld. 1902: Mäd dän Free fon Vereeniging wäd in Suudafrikoa fon däälich die Twäide Buurenkriech be'eended. 1961: Ju Republik Suudafrikoa wäd uutruupen, ätter dät dät Lound ap Druk fon uur Liede uut dän britiske Commonwealth of Nations uuttreeden is. Gruund deerfoar waas ju Apartheid. 1962: Eende fon ju Wäästindiske Föderatsjoon, aan Touhoopesluut fon britiske Kolonien in ju Karibik. 1970: Ätter tweelich Jiere Bautied wäd ju Kathedroale fon Brasília wäid. 1970: Dät rakt in't Noude fon Chile un in Peru een Äidbieuwjen in ju Stäärkte 7,8 ap ju Magnituden-Skala. Deertruch breeke groote Massen fon ju Noudwääst-Siede fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru ou, sodät
1839: Die Kaiser fon China ferbjut uutloundske Honnelsälskuppe, Opium ätter China wai tou brangen. 1848: Uutbreeken fon ju Revolutsjoon in Berlin. Oungriep fon ju Kavallerie ap dät Foulk foar't Berliner Slot. 1871: Ju Pariser Kommune, die Fersäik fon ne sosjoalistiske Revolutsjoon, begint in Frankriek. 1890: Ap Druk fon Kaiser Wülm II. trät die Riekskansler Otto von Bismarck tourääch. 2012: Joachim Gauck wäd toun alften Buundespräsidänt fon ju Buundesrepublik Düütsklound kädden. 2014: Ju Krim stoalt dän Andraach, Deel fon Ruslound tou wäiden. 2017: Joachim Gauck trät as düütsken Buundespräsident ou. 1825: Ferdinand von Lüninck, Fürstbiskop fon Corvey und Biskop fon Münster 2016: Guido Westerwelle, düütsken Politiker (FDP)
1520: In ju Slacht bie Bogesund wäd die sweediske Rieksferwalter Sten Sture die Jungere truch Köönich Christian II. fon Dänemark un Norwegen sloain. Infoulge fon ju Slacht stäärf Sten Sture ap dän 3. Februoar oun sien Seeregaid. 1795: In do Niederlounde wäd ju Bataviske Republik proklamierd. 1806: Do Briten besätte dät Kap fon ju goude Hoopenge in ju Kapkolonie. Jo ärooberden alwen Deege in't Foaren foar ju Seekerenge fon hieren Seewai ätter Indien dät Rebät tourääch, dät jo in 1803 ju Bataviske Republik wierroat hiedene. 1817: Die suudamerikoanske Revolutsjonäär José de San Martín bräkt mäd moor as 5.400 Suldoaten uut Argentinien uur do Anden ap, uum Chile un Peru fon ju spoanske Kolonioalheerskup tou befräien. 1919: Köär tou ju Nasjonoalfersammelenge in Düütsklound. Foar dät eerste Moal häbe Wieuwljuude dät Gjucht, tou kjoosen un kädden tou wäiden. 1809 - Edgar Allan Poe, amerikoansken Skrieuwer († 1849) 1839 - Paul Cézanne, impressionistisken Moaler († 1906) 2002: Jakob Reinert, düütsken Botoaniker 2020: Anne Wilson Schaef, US-amerikoanske Psychotherapeutinne, ju sik foar do Gjuchte fon Wieuwljuude iensätte. 2020: Herbert W. Chilstrom, US-amerikoansken evangeelsk-luthersken Biskop
2014: Een internasjonoal maasttieds nit anärkoande Foulksoustämmenge ap ju Krim gungt so uut, dät ju tou Ruslound kuume skäl. 2020: Ju eerste kliniske Studie in Phase I fon aan COVID-19-Ääntstof begint. 1473 - Hinnerk die Froame (Heinrich der Fromme), Heertoach fon Saksen 1839 - René François Armand Sully-Prudhomme, frantsöösken Dichter († 1907) 1878: Die Gäistelke Clemens August von Galen, die foar sin Wierstand juun doo Nazis bekoand is.
1847: Dät Wallis rakt in dän Sunnerbuundskriech as läästen konservativen Kanton tou, wiermäd do Liberoale winne un die Kriech eendet. 1904: Groote Protäste in Sänt Päitersbuurich un Moskau juun dän Kriech mäd Japan un juun ju Zaren-Heerskup. 1975: Dät Militär fon Indonesien lukt in Oecusse, een Buute-Rebät fon Aast-Timor, sien Flaage uumehooch. 2019: Aan islamistisken Terrorist möärent in London two Ljuude mäd een Soaks. 1839: Ludwig Anzengruber, aastrieksken Skrieuwer († 1889) 1543: Hans Holbein (die Jungere), aan Moaler fon ju Renaissance 1924: Giacomo Puccini, italieensken Komponist fon't Fin de siècle 2001: George Harrison, britisken Musiker
1887: Emil Berliner mäldet dät fon him ärfuunene Grammophon foar n Patent oun. 106 f. Kr.: Gnaeus Pompeius Magnus, Fäildheer un Politiker in ju leete Roomske Republik 1703: François Boucher, frantsöösken Moaler fon dän Rokoko († 1770) 1758: Horatio Nelson, britisken Admiroal († in 1805) 1839: Friedrich Mohs, düütsken Mineraloge (* 1773) 2000: Jopie Huisman, Moaler (* 1922) 2021: Alexandre José Maria dos Santos, mosambikioansken roomsk-kathoolsken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Maputo
1792: Do frantsööske Revolutsjoonstroppen winne ju Slacht fon Jemappes juun Aastriek. Deermäd faale do Aastriekiske Niederlounde an Frankriek. 1820: Do Falklound-Ailounde wäide foar do Fereende Provinse fon dän Río de la Plata in Besit nuumen, wät däälich Argentinien is. Britiske Woal-Fangere wäide ferdrieuwen. 1860: Abraham Lincoln wäd toun Präsident fon doo USA kädden. 1985: Guerilleros fon ju M-19 nieme dän Justiz-Palast in Bogotá, ju Haudstääd fon Kolumbien, ien. As ju Stoatsmoacht dän tourääch-äroobert, kuume hunnerde Ljuude tou Dood. 1836: Koarl X., Köönich fon Frankriek. 1893: Pjotr Tschaikowski, rusken Komponist (ätter dän gregorioansken Kalänner, man domoals wuude in Ruslound noch die julioanske Kalänner bruukt, ätter dän dät die 25. Oktober waas).
Die Eeuwend fon n 24. Dezember is die Hillige Eeuwend, die Foareeuwend fon Wiehnoachten, wier ju Gebuurt fon Jesus fierd wäd. Deeruum, dät die Foareeuwend liturgisk blouked al toun touken Dai heert, wäd in groote Deele fon Aastriek, Düütsklound, Liechtensteen, ju Swaits un wäil toun Deel uk fon uur Lounde, al ap dän Äiwend fon dän 24. Dezember Wienoachten mäd dannenen Boom, Geskoanke un aal do Traditione fierd, wilst et dät in fuul Lounde eerste toun 25. Dezember rakt. 1794: Die Weeuwerapstound in ju Fräie Rieksstääd Augsbuurich wäd truch swääbiske Troppen deelsloain, do ap Kosten fon do Weeuwere in ju Stääd Kwattier nieme. 1800: Aan Moortfersäik juun Napoleon slumpet nit. 1825: In Ruslound uurnimt Nikolaus I. formell ju Regentskup, as Ätterfoulger fon sin Bruur Alexander I., die ap dän 1. Dezember stuurwen is. 1861: Rumänien wäd fereend. 1865: Ätter n ferläddenen Sezessionskriech wäd die rassistiske Ku Klux Klan fon ätter Huus wai keemene Suudstoaten-Suldoaten gruunded. 1980: Karl Dönitz 2020: Edeltraut Staimer, düütske roomsk-kathoolske Theologinne un Hoochskoulkoasterske
N Philosoph is aan, die der Philosophie studiert. Dät Woud kumt uut dät Griechiske un betjut: "Wäl die der fon Wiesegaid haalt". Siet dät 7. Jierhunner foar Kristus roat dät in ju wäästelke Waareld as uk in dät Aaste Philosophe. Bekoande Philosophe
1794: Robespierre, Bloudgjuchter fon ju Frantsööske Revolutsjoon, wäd fäästnuumen, ätterdät sik sien Terrorheerskup noch läpper wuden is. 1880: Britiske Troppen wäide in juu Slacht fon Maiwand fon Afghanen sloain. 1900: Kaiser Wilhelm II. hoaldt in Bremerhoawen foar do juun dän Bokser-Apstound ätter Aast-Asien oukommandierde Troppen ju Hunnenrääde. Internasjonoale Protäste foulgje. 2000: Sprängstof-Ounsleek in Düsseldorf - Een Gruppe fon in ju Moorhaid juudske Migranten wäd ap dän Boanhoaf Düsseldorf Wehrhahn mäd een Roor-Bumbe ful TNT oungriepen. Dät rakt tjoon Ferseerde, een dreegend Wieuw ferljust dät Bäiden. Die Neonazi, die as fermoudelken Deeder unner Fertoacht is, kon eerste soogentien Jiere leeter fäästnuumen wäide. 2010: Truch aan buutewoanelk stäärken Monsun-Rien rakt dät fon düüsen Dai bit in dän August läip Hoochwoater in Pakistan. Moor as duusendsoogenhunnert Ljuude stierwe; die materielle Skoade is nit tou taksierjen. 2021: In ju tou Äthiopien heerende Region Somali wäide in dän Ferloop fon dän Twäiden äthiopisken Burgerkriech hunnerde Sivilisten fon een afariske Miliz uumebroacht.
1606: In ju sänt 1603 bestoundende Personoal-Union fon Änglound un Skotlound fiert die Köönich mäd dän Union Jack ne näie Flaage ien, ju do Symbole fon bee Lounde fereent. Hie sjucht noch nit so uut as die Union Jack fon däälich, uumdät dät iriske Sänt-Patricks-Kjuus domoals noch nit oane waas. 1848: Friedrich Hecker un Gustav Struve roupe in Baden ju Republik uut. 1861: Begin fon dän Oungriep ap Fort Sumter un deermäd fon dän Amerikoanske Burgerkriech truch do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa. 1877: Dät Fereend Köönichriek annektiert ju fon wirtskuppelken Kröäk taagede Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal. Die Twist mäd do niederloundsk-stommige Buuren skäl ätters tou dän Eerste Buurenkriech leede. 1878: Cesáreo Guillermo wäd Präsidänt fon juu Dominikaniske Republik, as Ätterfoulger fon Buenaventura Báez. 1981: Foar't eerste Moal stoartet een Space Shuttle, näämelk ju Columbia. 1991: Aan Woapenstilstound twiske dän Irak un do Koalitsjoons-Striedkrääfte wäd gultich. Düt is dät amtelke Eende fon dän Twäiden Gulfkriech. 2015: In't Internät wäd n Video fon dän IS eepentelk moaked, deeroane ju Sprängenge un weerskienelk ju totoale Fernäilenge fon ju ooldorientoalske Stääd Nimrud in dän Irak tou sjoon is. 2018: Daphne Sheldrick, kenioanske Dierte-Skutserske
1797: Mäd dän Free fon Campo Formio wäd die Italienfäildtoach fon Napoleon Bonaparte ärfoulchriek ousleeten. 1878: John A. Macdonald wäd Premierminister fon Kanada, as Ätterfoulger fon Alexander Mackenzie. 1919: Dät Riekslound Elsaß-Lothringen fon dät düütske Kaiserriek wäd fon Frankriek aploosed. 2015: Ju Kölner Upperburgemääster-Kandidoatinne Henriette Reker wäd fon n Neo-Nazi mäd n Soaks oungriepen un läip ferseerd, uumdät ju sik foar Flüchtlinge iensät häd. Dän touken Dai wäd ju, noch in't kunstelke Koma, mäd absolute Moorhaid foar ju Upperburgemäästerske kädden. 1887: Gustav Robert Kirchhoff, düütsken Physiker 2002: Jeanne L. Noble, US-amerikoanske roomsk-kathoolske Theologinne
Die 19. Oktober is die 292. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (die 293. in Skaltjiere), also blieuwe deer noch 73 Deege tou dät Eende fon't Jier tou. 1812: Uumdät ruske un ferbuundede Troopen kuut deerfoar sunt, Napoleon Bonaparte dän Wai touräch ätter Wääste outousnieden, mout hie sik mäd sien Troppen be'ielje, touräächtouluuken un ferlät Moskau. Kriechs-Büüte wäd mäd Kuutsken ätter't Wääste broacht, deerjuun wäide masse ferseerde Suldoaten eenfach touräächlät. Foar Napoleon sien Troppen begint, besunners, uumdät bolde die hädde ruske Winter begint, een läipe Tied. Uurs as do Russen hääbe jo deer goarn't ju Uutrustenge foar. 1813: In do Befräiengskriege gungt ju Foulkeslacht bie Leipzig tou Eende, Napoleon Bonaparte un sien Meestriedere sunt sloain un mouten sik wäästelk fon dän Rhien touräächluuke. 1878: Die düütske Rieksdai besluut dät "Gesetz gegen die gemeingefährlichen Bestrebungen der Sozialdemokratie" 1935: In Bad Dürkheim wäd ju Düütske Wiensträite fierdelk eepend. Ju skäl dän heemske Wien juust so as dän Froamdeferkier begunstigje.
Die 25. November is die 329. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (die 330. in Skaltjiere), also blieuwe deer noch 36 Deege bit tou't Jierseende tou. 1878: John Campbell wäd Generoalgouverneur fon Kanada, as Ätterfoulger fon Frederick Hamilton-Temple-Blackwood 2003: Margarete Hütter, düütske Politikerske (FDP) 2003: Fernando Ariztía Ruiz, chilenisken Biskop 2016: Fidel Castro, foarigen Diktoator fon Kuba
1876: Slacht an n Little Bighorn River (Montana): Dät soogende US-amerikoanske Kavallerieregiment unner George A. Custer wude fon Sioux- un Cheyenne-Indioanere unner hiere Anfierdere Sitting Bull un Crazy Horse aiske sloain. 1983: Joint European Torus (JET) äärtjuuget sin eerst Plasma. 1852: Antoni Gaudí i Cornet, katalanisken Kunstler un Architekt.
1834: Die in't Jier toufoarne ferfoatede Slavery Abolition Act wäd gultich, wiermäd in do maaste Kolonien fon't britiske Waareldriek ju Skloueräi ferbeeden wäd. 1876: Colorado wäd Buundesstoat fon doo USA. 1914: Eersten Waareldkriech - Düütske Generoalmobilmoakenge un Kriechsferkloorenge oun Ruslound. 1979: Ätter ju Apdeelenge fon ju bloot eenuntrüütich Mounde oolde kunstelk touhoopelaide Grootstääd Lahn rakt dät wier do oolde Steede Gießen un Wetzlar juust so as do litjere Meenten, do deer bietou heerd hääbe. 2004: Bie ju Broundkatastrophe fon Asunción wäd dät groote Koophuus fon ju Ycua Bolaños-Gruppe in ju paraguayiske Haudstääd Asunción fernäild, 396 Ljuude stierwe un fieuwhunnerd wäide ferseerd. 30 f. Kr.: Marcus Antonius (hie brangt sik sälwen uume).
Ju Philosophie is ju Leere fon dät Wieten, fon do Uursproange un fon dän Touhoopehoang fon do Dingere in de Waareld, fon dät Weesen un Toanken. Gebiete wiermäd n Philosoph sik befoatje kon, sunt t.B.: Ontologie Wät is dät wät buute uus is? Is dät juust as wie dät sjo un fäile? Epistomologie is ju Leere fon dät Kannen. Kon me wuudelk kanne? Un Kunde, wät hat dät eegentelk? Ethik is ju Leere fon goud un ferkierd. Logik is ju Leere fon do Foarme un Gesätse fon dät gjuchte Toanken. Theologie: Wäl is God? Wo konnen wie Him kanne? Natuurphilosophie truchfoarsket ap Gruund fon ju Natuurwietenskup dät Weesen fon do Natuurdingere un dät Natuurgeböären. Geschichtsphilosophie wol Weesen un Sin fon ju Geschichte tjuude uut hiere ärfoarskboare Ärschienengen. Kultuurphilosophie is ne tjuudende un beuurdeeljende Betrachtenge fon ju Kultuur. Bekoande Philosophe
2009: Ju eerste wietenskuppelke Beskrieuwenge fon ju uutstuurwene Primatenoard Darwinius masillae wäd bekoand moaked. Ju Oard wuude truch dän norwegisken Paläontologe Jørn H. Hurum mäd Hälpe fon dän Holotypus, dät 47.000.000 Jiere oolde Fossil "Ida", wät 1983 in ju Grube Messel bie Darmstadt fuunen wuude, beskrieuwen. 1835: Heinrich Feiten, düütsken Wäibiskop
1793: Uurapfierenge fon dät heele Mozart-Requiem in Wien. 1833: Een britisk Kriechs-Skip kumt in Puerto Louis ap do Falklound-Ailounde oun. Die Kaptain aasket fon ju argentinske Ailoundbesättenge, ou tou luuken, wät träin Deege leeter uk skjucht. Man fon do oun wol Argentinien noch aaltied n Ounspröäk ap do Ailounde hääbe. 1861: Wülm I. wäd ätter dän Dood fon sin Bruur Freerk Wülm IV. Köönich fon't Prüüske Riek. 1896: Do Buuren slo dän Jameson Raid deel, aan läip organisierden britisken Uurfaal unner dän Uppermon Leander Starr Jameson ap ju Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal. 1905: Düütske Troppen stoarmje ju Fäästenge fon do Nama, do in Düütsk Suudwäästafrikoa aan Apstound moakje. 1905: Kapitulatsjoon fon ju ruske Fäästenge Port Arthur foar do japoanske Troppen ätter 157 Deege Beleegerenge 2009: Carlos Gomes Júnior wäd as Ätterfoulger fon Carlos Correia die Premierminister fon Guinea-Bissau. 2021: Do Täärpe Tchioma Bangou un Zaroumbey Darey in Niger wäide fon Islamisten mäd Skjootwoapen oungriepen, 100 Ljuude wäide doodskeeten, buppedät rakt dät 75 ferseerde un aal do Pakskäine rund uum do Täärpe tou, wier Koardel leegert, wäide in Bround sät. 1861: Köönich Freerk Wülm IV. (Prüüsen)