rlitschk/wikidir huggingface dataset:
14. Januoar: Die düütske Rieksdai wäd aplöösd, ätterdät een Foarlääse fon ju Regierenge fon Otto von Bismarck, dät Heer uum 10 Prosänt aptoustokjen un dät Heeres-Gesäts uum soogen Jiere moor tou ferloangerjen, ouliend wuuden is. 26. Januoar: In ju Slacht bie Dogali wint een uurmoachtich äthiopisk Heer juun een 500 Mon stäärke italieenske Troppe. In ju Foulge ferstäärket Italien sien Moite uum Ienfloud in't aastelke Afrikoa; jo ploanje een Kolonie in Eritrea. 28. Januoar: In Paris begint die Bau fon dän Eiffeltouden. 5. Februoar: Ju Oper Otello fon Giuseppe Verdi wäd in Mailound uurapfierd. 21. Februoar: Ätter ju Aploosenge fon dän düütsken Rieksdai ap dän 14. Januoar wäd hie nu näi kädden. 20. April - 30. April: Truch ju Schnäbele-Affäre stounde Düütsklound un Frankriek kuut foar aan Kriech. 3. Juni: Die düütske Kaiser Wülm I. lait bie dät Kieler Kwattier Holtenau dän Gruundsteen foar dän Noud-Aastsee-Kanoal. 29. September: Emil Berliner mäldet dät fon him ärfuunene Grammophon foar n Patent oun. 3. Januoar: August Macke, düütsken Moaler fon dän Expressionismus 11. Februoar: Orikuchi Shinobu, japoansken Skrieuwer un Literatuurwietenskupper 11. Februoar: Theodor Schwegler, Swaitser roomsk-kathoolsken Oardensgäistelken, Theologe, Mathematiker un Natuurwietenskupper 21. Meerte: Erich Mendelsohn, düütsken Architekt 6. Juli: Marc Chagall, rusk-frantsöösken Moaler
Uut do Fereende Stoaten fon Kolumbien äntstoant truch ne näie Ferfoatenge ju Republik Kolumbien fon däälich. 29. Januoar: Carl Benz mäldet dät eerste praxisdoogelke Automobil ap ju Waareld foar n Patent oun. 6. Januoar: Klara Caro, düütske Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude 11. Januoar: Elsa Rendschmidt, düütske Sköäwelerske 8. af 13. Dezember (uunseküür) - Diego Rivera, aan Moaler uut Mexiko.
11. Januoar: Alice Paul, US-amerikoanske Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude 11. Februoar: Edward McCabe, irisken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Baile Átha Cliath / Dublin. 22. Moai: Victor Hugo, frantsöösken Skrieuwer 23. September: Carl Spitzweg, düütsken Moaler
27. Februoar: Mäd ju Unnerteekenge fon ju London Convention kricht ju Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal wier ju fulle Uunouhongegaid. Woapenstilstound twiske Chile un Bolivien ätter dän Salpäiterkriech. 10. Januoar: Mathilde Vaerting, düütske Psychologinne un Pädagoginne 31. Januoar: Theodor Heuss, eersten Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. 6. Januoar: Gregor Mendel, aastriekisken Augustiner-Mönk, Abt, Pestoor un bekoanden Genetiker (Äntdäkker fon do "Mendelske Sätgjuchte")
3. Januoar: Joseph Jenkins Roberts wäd die eerste Präsident fon dän näi gruundeden Stoat Liberia. 6. Januoar: In dän Wädloop juun een frantsöösk Expeditsjoonskorps nimt Spanien do uunbewoonde Islas Chafarinas ien, dät is n Koppel fon Ailounde foar ju marokkoanske Kuste un heert däälich tou do spoanske Plazas de soberanía. 2. Februoar: Dät Eende fon dän Mexikoansk-Amerikoansken Kriech brangt in dän Free-Ferdraach fon Guadalupe Hidalgo do Fereende Stoaten fon Amerikoa masse näi Lound in't Wääste, dät in't Foaren tou Mexiko heerd hiede. Dät honnelt sik uum Rebätte, do däälich do US-Buundesstoaten Arizona, Kalifornien, Nevada, Utah un Deele fon Colorado, New Mexico un Wyoming uumfoatje. Buppedät akzeptiert Mexiko dän Río Bravo del Norte (uk: Rio Grande) as Skeed tou Texas. 21. Februoar: Karl Marx un Friedrich Engels moakje dät Kommunistiske Manifest eepentelk. 27. Februar: Ätter ju frantsööske Februoarrevolutsjoon 1848 bräkt in't Grootheertoachdum Baden ju Badiske Revolutsjoon uut: Ap ju Mannheimer Foulksfersammelenge wäd een Petitsjoon mäd fjauer Aaskengen oun ju Regierenge besleeten. 28. Februoar: Een Mainzer Foulksfersammelenge formulierd fräiegaidelke Aaskengen juunuur ju grootheertoachelke hessiske Regierenge in Darmstadt. Heinrich von Gagern stoalt n Oundraach ap "Ienberoupenge fon een Nasjonoalrepräsentatsjoon" un ap "Ärnäierenge fon dän Buundesfoarsit". Meerte: Meerterevolutsjoonen in do maaste düütske Stoaten juust
30. Juli: Mäd een eerste Revolte begint ap dät Hoolichailound Yucatán (Mexiko) die Kastenkriech, aan Apstound fon Maya-Indioanere, do dän synkretistisken Kult fon dät Baalende Kjuus bedreeuwen, juun do spoansk-stommige beetere Ljuude. 3. November: Ap dät Rebät fon ju Swaits bräkt die Sunnerbuundskriech uut. Dät is aan militärisken Twist twiske dän konservativen Sunnerbuund un do liberoale Kantone fon ju Swaitserske Eednootenskup. 29. November: Dät Wallis rakt in dän Sunnerbuundskriech as läästen konservativen Kanton tou, wiermäd do Liberoale winne un die Kriech eendet. 6. Januoar: Franz Dibelius, düütsken evangeelsken Theologe 11. Februoar: Thomas Alva Edison, US-amerikoansken Ärfiender un Unnerniemer (Elektrizität un Elektrotechnik) 2. Oktober: Paul von Hindenburg, düütsken Riekspräsident oun't Eende fon ju Weimarer Republik
6. Januoar: Henriette Hertz, düütske Mäzeninne un Kunstsamlerske 9. Oktober: Julius Maggi, aan Swaitser Firmengruunder un Ärfiender fon ju Maggi-Krüüderäi, Pionier fon ju Industrielle Häärstaalenge fon Ietelweeren. 15. Februoar: Otto von Kotzebue, düütsk-baltisken / rusken Marine-Offisier un Äntdäkker
1. Januoar: Wilst dän Eersten Ängelsk-Afghanisken Kriech unnerskrift die britiske Generoalmajor William George Keith Elphinstone touhoope mäd Fierdere fon afghaniske Apstoundiske in Kabul ju Kapitulatsjoonsuurkuunde. 6. Januoar: Do uurlieuwende britiske Troppen luuke sik uut Afghanistan ätter dän Chaiber-Pass tourääch. 13. Januoar: In Afghanistan kumt dät tou ju Slacht fon Gandamak, wier do Briten läip sloain wäide un in't Eende bloot aan britisken Suldoat uurlieuwet. 7. April: Ju Beleegerenge fon Dschalalabat, een britisk Leeger, eendet mäd ju ärfoulchrieke Ferdäägenge juun do Afghanen. 5. - 8. Moai: Aan grooten Bround in Hambuurich fernäilt masse fon ju Ooldstääd, doodet 51 Ljuude un brangt sun 20000 ap ju Sträite. 17. Juni: Nasrullah Khan, die Emir fon Buchara, lät do britiske Diplomoaten Charles Stoddart un Athur Conolly waigjuchtje, uumdät hie him foar Spione hoaldt. 14. August: Die twäide Seminolenkriech, in dän do Fereende Stoaten fersoacht häbe, do Seminolen uuttouroodjen af in Reservoate tou ferdrieuwen, eendet mäd aan Deel-Ärfoulch foar do USA. Wäkke fon do Seminolen sunt bit däälich in Florida blieuwen un häbe naan amtelken Free-Ferdraach mäd do USA moaked. 5. Oktober: Josef Groll bjout in Pilsen dät fäärme "Pilsner Urquell" (een Bjoorsoarte) un deermäd fon ju Pilsner Bjouwiese uurhaud. 19. Dezember: Do USA ärkanne
18. Juli: Krounenge fon Kaiser Päiter II. (Brasilien) in Rio de Janeiro. 14. Januoar: Berthe Morisot, frantsööske Moalerske 11. Februoar: Malachia Ormanian, armeensken Äärts-Biskop un Patriarch fon Konstantinopel fon ju Armeenske Apostoolske Säärke 9. Oktober: Karl Friedrich Schinkel, prüüsken Architekt, Stäädploaner, Grafiker, Tjooter-Been-Bieldner, Gruunder fon ju Schinkel-Skoule
6. Februoar: Die Ferdraach fon Waitangi twiske Briten un Maori moaket Näiseelound tou ne britiske Kolonie. 10. Februoar: Prins Albert von Sachsen-Coburg und Gotha hilket ju britiske Kööniginne Victoria 6. Moai: In Grootbritannien wäd ju eerste Bräifmäärke fon ju Waareld, die One Penny Black, uutroat. 7. Juni: In't Köönichriek Prüüsen wäd ätter dän Dood fon Freerk Wülm III. sin Suun Freerk Wülm IV. Köönich. 23. Juli: Die fjautienjierige Päiter II. (Brasilien) wäd foartiedich foar fuljierich ferkloort, dät hie sien Kaiser-Boantje ountreede kon. Sun Jier leeter is ju Krounenge. William Henry Harrison wäd foar't Foulgejier foar'n Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa kädden. 10. Januoar: Louis-Nazaire Bégin, kanadisken roomsk-kathoolsken Ärtsbiskop fon Québec un Kardinoal 22. Februoar: August Bebel, Sosjoaldemokroat 14. November - Claude Monet, aan frantsöösken Moaler fon dän Impressionismus. 6. Januoar: Fanny Burney, ängelske Skrieuwerske 7. Juni: Freerk Wülm III., Köönich fon't Prüüske Riek
23. Februoar: Ju mexikoanske Armee unner Generoal Antonio López de Santa Anna begint mäd ju Beleegerenge fon dät Fort Alamo in San Antonio, dät fon apstoundiske Texoanere heelden wäd, deerunner die Kommandant Bupperstleutnant William Travis, die bienaist 40-jierige James (Jim) Bowie un die 49-jierige Kriechshäld un Politiker Davy Crockett. 2. Meerte: Texas ferkloort sik uunouhongich fon Mexiko. 6. Meerte: Ätter ju trättien Deege duurjende Slacht fon Alamo juun een Uurmoacht fon ju 3000 Mon stäärke mexikoanske Armee wäide do 189 Fräiwilligere fon do Texoanere sloain un dät Fort Alamo iennuumen. 27. Meerte: In dän Texoansken Uunouhongegaidskriech rakt die mexikoanske Generoal Antonio López de Santa Anna dän Befeel foar dät Massaker fon Goliad, dät 342 fangene Texoanere dät Lieuwend kostet. 21. April: In ju Slacht fon San Jacinto kampet sik Texas uunouhongich fon Mexiko. 6. Juni Ätter dän Dood fon Köönich Anton kumt sin Suun Freerk August II. ap dän Troon fon't Köönichriek Saksen 5. September: Sam Houston wäd eersten käddenen Präsident fon ju näie Republik Texas. 2. Oktober: Die Natuurfoarsker Charles Darwin loundet in Falmouth (Cornwall) ätter sien fieuwjierige Foart uum ju Waareld mäd dät Skip HMS Beagle. Sien Sammelenge oun Materioal un sien Iendrukke fon düsse Foart leede leeter
28. Juli: Ap dän Jiersdai fon ju Julirevolutsjoon fon 1830 moaket Joseph Fieschi mäd sien Meefersweerdere een Attentat ap dän frantsöösken Köönich Louis-Philippe I.. Hie bruukt deertou een Sprängleedenge. Die Köönich wäd licht ferseerd, man tweelich Ljuude uut sien Foulgskup stierwe. Moor Doode un Ferseerde rakt dät monken do Toukiekere ap dät Boulevard du Temple in Paris. 25. August: Ju New York Sun brangt dän Great Moon Hoax in'n Uumloop. Dät honnelt sik uum een Falsk-Mäldenge uur Lieuwend ap ju Moune. 9. September: In't Frankriek fon ju Julimonarchie fiere do September-Wätte tou ju Wier-Ienfierenge fon ju Zensur foar ju Presse un tou haagere Stroaf-Truuengen foar Saitengs-Skrieuwere. Dät Bekantnis tou ju Republik wäd ferbeeden. 18. September: Charles Darwin beträt foar't eerste Moal een fon do Galápagos-Ailounde, näämelk San Christóbal. Wier däälich Suudafrikoa is, beginne do niederloundsk-stommige Buuren, do sonaamde Voortrekker, hiere Wonnerenge ätter't Noude uur ju Oranje-Äi. 6. Januoar: Martin Kähler, düütsken protestantisken Theologe 14. Januoar: Marcelo Spínola y Maestre, Äärtsbiskop fon Sevilla un Kardinoal 13. Februoar: Mirza Ghulam Ahmad, religiöse Persöönelkhaid in Britisk-Indien, Begruunder fon ju Ahmadiyya-Bewäägenge 2. Meerte: Hermann Jakob Dingelstad, düütsken roomsk-katoolsken Theologe un Biskop 12. Meerte: Gregorio María Aguirre y García, Äärtsbiskop fon Toledo un Kardinoal 9.
1. Januoar: 18 düütske Fürstenduume treede, unner Uutsluut fon Aastriek, dän Düütsken Tolfereen bie. Foaraaln wollen jo deermäd roakje, dät die Honnel twiske do düütske Stoaten eenfacher wäd. Dät kumt tou een wirtskuppelke Ferbeeterenge fon aal do bedeeligede Stoaten. 27. Januoar: Fertreedere fon do liberoale Swaitser Kantone Luzern, Bern, Zug, Solothurn, Basel-Loundskup, St. Gallen, Aargau un Thurgau besluute in Baden do Badener Artikkele. Ju Roomsk-Katoolske Säärke sät sik deer strääwich juun. Dät is dät Kiensel fon dän leeteren Sunnerbuundskriech in't Jier 1847. 6. Meerte: Dät foarige York, Haudstääd fon ju britiske Provinz Bupperkanada oun ju Noudkuste fon dän Ontariosee, wäd in Toronto uumebenaamd. Ap dän 27. Meerte wäd William Lyon Mackenzie eersten Buurmääster fon ju Stääd. April: Die in 1832 mäd do Seminolen sleetene Ferdraach fon Payne’s Landing wäd fon dän US-Kongress ratifizierd. 9. April: In Liyon (arpitoansk, frantöösken Noome: Lyon) rebellierje Sieden-Weeuwere un aaskje republikoanske Ferhooldnisse. 15. April: Die Apstound fon do Sieden-Weeuwere in Liyon (fr. Lyon) wäd fon Suldoaten blouderch deelsloain. Moor as 600 Ljuude ferljoose hier Lieuwend. 24. Moai: Do Fereende Stoaten sluute dän Ferdraach fon Washington mäd do Chickasaw. 26. Moai: Die portugiesiske Usurpator Michael I. fertichtet tou Gunst fon sien Bruurs Dochter Maria II. ap
2. Januoar: Een britisk Kriechs-Skip kumt in Puerto Louis ap do Falklound-Ailounde oun. Die Kaptain aasket fon ju argentinske Ailoundbesättenge, ou tou luuken, wät träin Deege leeter uk skjucht. Man fon do oun wol Argentinien noch aaltied n Ounspröäk ap do Ailounde hääbe. 3. Januoar: Do Briten roakje truch ne Flotten-Statsjoonierenge ju Heerskup uur do Falklound-Ailounde.
12. Februoar: Generoal José María Villamil nimt do Galápagos-Ailounde foar Ecuador in Besit. 6. Januoar: Lodovico Jacobini, Kardinoal un Stoatssekretär bie dän Poabst 23. Januoar: Édouard Manet, frantsöösken impressionistisken Moaler 15. April: Wilhelm Busch, Kunstler, die foarallen foar sien mäd Riemsele unnerlaide Bieldetälstere bekoand is, do as Foarloopere fon dän Comic jäilde.
2. Februoar: Kardinoal Bartolomeo Alberto Cappellari wäd ätter een Konklave fon 54 Deege foar'n Poabst kädden un nimt dän Noome Gregor XVI. oun. Hie waas bit nu tou (Stound 2023) die lääste Poabst, die noch naan Biskop waas, as hie kädden wuude. 6. Februoar: Die ap n 2. Februoar käddene Bartolomeo Alberto Cappellari wäd unner dän Noome Gregor XVI. foar'n Poabst kround. 7. April: Kaiser Päiter I. (Brasilien) tonket ap Druk fon dät Parlemänt ou, sin Suun skäl brasilioansken Kaiser wäide. Man die mout noch täiwe, uumdät hie noch n Bäiden is. September: Bagdad kumt wier unner Säntroalferwaltenge fon't osmaniske Riek. Dezember: Jean Baptiste Boussingault fersäkt, dän Bierich Chimborazo in do Anden tou bestiegen. 14. Februoar: James Stewart, britisken Missionoar un Moanskengjuchts-Aktivist 16. Februoar: Nikolai Semjonowitsch Leskow, rusken Skrieuwer 6. Meerte: Friedrich von Bodelschwingh (die Allere), evangeelsken Pestoor uut Wäästfoalen, bekoand foar sien Wierkjen in ju Binnere Mission. 18. Oktober: Die leetere düütske Kaiser Friedrich III.
17. April: Diego Portales Palazuelos smit in ju Slacht von Lircay ju Regierenge fon Chile deel. In ju Foulge gjucht hie dät System fon ju "autoritäre Republik" ap, dät bit tou'n Burgerkriech in 1891 stabil blift. 13. Moai: Ecuador moaket sik uunouhongich fon Groot-Kolumbien. 14. September: Venezuela moaket sik uunouhongich fon Grootkolumbien, wierfon die Räst sik ätters Republik Näi-Granada naamt. 7. Januoar: Albert Bierstadt, Kunstler fon ju Romantik 14. Januoar: Johann Georg Repsold, düütsken Fienmechaniker
19. Januoar: In ju Slacht bie Bogesund wäd die sweediske Rieksferwalter Sten Sture die Jungere truch Köönich Christian II. fon Dänemark un Norwegen sloain. Infoulge fon ju Slacht stäärf Sten Sture ap dän 3. Februoar oun sien Seeregaid. 6. Meerte: Ousoande fon do Deenske un die Sweediske Rieksräid eenigje sik deer ap, dät Christian II. uk Köönich fon Sweeden wäd. Man bloot unner do Bedingengen, dät dät een aalmeene Amnestie rakt un dät die Rieksräid dän Ienfloud kricht, die in dän Rezess fon Kalmar uutmoaked waas. Man do Ounhongere fon dän Dooden Rieksferwalter Sten Sture sunt deer juun un staale in ju Foulgetied een Troppe fon Buuren uut Västmanland un Dalarna juun do Deenske ap. 15. Juni: Leo X. truuet Martin Luther in sien Skrift Exsurge Domine mäd ju Exkommunisierenge, wan hie nit binne säkstich Deege eenunfjautich fon sien 95 Thesen tourächnimt. Luther oantwoudet deerap leeter mäd ju uut trüütich Thesen bestoundende Toankskrift "Von der Freihaitt aines Christenmenschen". Ätter Ouloop fon ju Tied skuul hie dän Bräif fon dän Poabst ferbaadenje. 30. Juni: In ju Tied fon ju Spoanske Ärooberenge fon Mexiko wäd die fon do Spaniere fangde aztekiske Heersker Moctezuma II. truuch aan smietenen Steen fon uurs n Azteke
7. Juli: Byzantienske Troppen unner Johannes VI. un turske Troppen unner dän Uppermon Umur Bey winne in ju Slacht fon Peritheorion fereend juun do Troppen fon dän Füürst un Roowrieder Momtschil uut Bulgarien. 26. September: In ju Slacht bie Warns winnen do Fräisen. 21. Oktober: In ju Slacht fon Auberoche in ju Gascogne winne do ängelske Troppen mäd 1500 Mon truch aan uunferwachteden Oungriep juun do Frantsööske Troppen mäd 7000 Mon. In düt Jier kreegen Ooldenbuurich un Potsdam do Stäädgjuchte. Ju Kathedroale Notre Dame in Paris is ätter een Bautied fon bolde two Jierhunnerde kaant un kloor.
2. Februoar: Unner ju Uppermonskup fon Pedro de Mendoza wäd Buenos Aires gruunded, dät däälich ju Haudstääd fon Argentinien is. Ju Stääd wäd ätter n poor Jiere fon Indioanere fernäild un mout in 1580 näi gruunded wäide. Manqu Qhapaq II., in't foaren n Marionetten-Heersker in't spoansk besätte Inka-Riek, moaket n Apstound juun do Spoaniere. Ärfoulch häd hie nit, uumdät sik do Spoaniere mäd uur Indioanere ferbuunded hääbe. Hernán Cortés äntdäkt dät Hoolichailound Läich-Kalifornien, man hie toankt in düsse Tied wäil noch, dät dät n Ailound waas. 6. Januoar: Baldassare Peruzzi, italieensken Architekt un Moaler 12. Juli: Desiderius Erasmus fon Rotterdam, Humanist, Philosoph un Skrieuwer.
16. Februoar: Dät skottiske Parlemänt billiget mäd 110 tou 69 Stämmen dän Act of Union, ju Fereenigenge mäd Änglound. Een Riege fon Ouoardende häd sik toufoarne besteete lät of hoopet mäd do "Jee"-Stämmen Äntskoadigengen foar dät fail geene Darién-Projekt. 23. Moai - Carolus Linnaeus gebooren, swediske Dokter un Biologe (* 1778). 9. Moai: Diderik Buxtehude, uurspröängelk deensken Barock-Komponist un Oargelist, die in Lübeck wierkede.
21. Oktober: In ju Slacht fon Trafalgar, een Seeslacht in dän Trääde Koalitsjoonskriech, faalt die britiske Vize-Admiroal Horatio Nelson, man do Briten slumpet een äntskeedende Uurwinnenge uur do frantsööske un spoanske Skiepe unner Vize-Admiroal Pierre de Villeneuve un ferhinnert somäd ju fon Napoleon ploande Iennoame fon do Britiske Ailounde. Ju Seeslacht foar dät Koap Trafalgar bie dät suudspoanske Cádiz lait dän Gruundsleek foar ju moor as hunnertjierige Foarheerskup fon do Briten ap ju See. 2. Dezember: Slacht bie Austerlitz - Do Ferbuundede Troppen fon Aastriek unner Kaiser Franz I. un Ruslound un Tsoar Alexander I. wäide fon do frantsööske Troppen unner Napoleon I. niep een Jier ätter Napoleon sien Kaiserkrounenge sloain. Ju Slacht is uk as "Träikaiserslacht" bekoand, uk wan Franz I. goarn't in oaine Persoon meestrieden diede. 11. Januoar: Johann Nepomuk Geiger, aastriekisken Moaler un Teekner 2. April: Hans Christian Andersen, deensken Dichter un Skrieuwer, bekoand uum sien Tälstere 9. Moai: Friedrich Schiller, düütsken Dichter
18. Oktober: Mäd dät Edikt fon Fontainebleau be'eendet die frantsööske Köönich Ludwig XIV. ju in't Foaren touseekerde Religions-Fräiegaid foar do Hugenotten (Frantsööske Protestanten). Protestantiske Goddestjoonste sunt somäd ferbeeden un aal do Pestooren, do nit konvertierje wollen, mouten binne two Wieke dät Lound ferläite. 11. Februoar: Willibald Krieger, düütsken roomsk-kathoolsken Theologe, Philosoph un Physiker, Jesuit 5. Meerte - (23. Februoar ätter dän julioanske Kalänner) Georg Friedrich Händel, Komponist fon dän Barock. 31. Meerte (21. Meerte ätter dän julioanske Kalänner) - Johann Sebastian Bach, Komponist fon dän Barock.
29. August: 70.000 prüüske Suldoaten marskierje in't Kurfüürstendum Saksen ien un besätte ap dän 10. September ju Stääd Dresden. Dät is die Begin fon dän Soogenjierigen Kriech (Trääden Sleesisken Kriech). 27. Januoar - Wolfgang Amadeus Mozart, aastrieksen Komponist († 1791)
26. Moai: Kaspar Hauser wäd in Nürnberg ap ju Sträite apgriepen. 11. Juli: In Portugal sät Michael I. sien Bruursdochter Maria II. ou un fiert dän Absolutismus wier ien. 25. Juli: Die Wiener Magistroat rakt Ignaz Bösendorfer Ferlof, as Klavier-Moaker tou oarbaidjen. Sien Klaviere wäide waareldbekoand. 10. Januoar: Bernhard Hermann Köckemann, Biskop 8. Februoar: Jules Verne, frantsöösken Skrieuwer 23. April: Albert, Köönich fon Saksen 8. Moai: Henry Dunant, Gruunder fon ju Roodkjuus-Bewäägenge 9. Moai: Andrew Murray, Pestoor un Skrieuwer 9. Juli: Luigi Oreglia di Santo Stefano, italieensken Kardinoal 9. September: Lew Nikolajewitsch Tolstoi, rusken Skrieuwer (Doatum ätter dän gregorioansken Kalänner, uk wan do in Ruslound noch die julioanske goolt.) 30. September: Jozef Samaša, Äärtsbiskop fon Eger un Kardinoal 16. April: Francisco de Goya, spoansken Moaler 19. April: Carlo Francesco Maria Caselli, italieensken Kardinoal 19. November: Franz Schubert, aastriekisken Komponist 6. Dezember: Timoteo Maria Ascensi, italieensken Biskop
11. Januoar: Ju Stääd Bremen koopet fon dät Köönichriek Hannover Lound noudelk fon ju Geeste-Mundenge, uum junner in do Foulgejiere aan Seehoawen uun ju Stääd Bremerhoawen tou bauen. 26. Januoar: Ätter dät Eende fon ju spoanske Heerskup be'eendet in Peru aan Apstound juun dän regierenden Diktoator Simón Bolívar uk ju fon him forsierde Foarheerskup fon Groot-Kolumbien. Peru gungt sin oainen Wai. 13. Februoar: In ju Enzyklika Quanta laetitia struktuuriert Poapst Leo XII. ju Roomsk-katoolske Säärke in Skotlound näi. 5. Moai: As Freerk August I. stäärft, wäd sin Bruur Anton die näie Köönich fon Saksen. 30. Juni: Zarafa, ju eerste Giraffe fon ju näiere Tied in Europa, roaket Paris. 4. September: Turku, tou düsse Tied ju grootste Stääd fon Finlound, wäd truch aan grooten Bround bienaist heel un aal fernäild. 20. Oktober: In ju Slacht fon Navarino roaket Griechenlound sien Uunouhongegaid fon't Osmoanske Riek 11. Januoar: Rainer fon Aastriek, aastriekisken Äärtshäärtsoch un Generoal 11. Februoar: Tony Franck, düütske Pianistinne 23. Februoar: Raffaele Monaco La Valletta, italieensken Kurienkardinoal 12. Juni: Johanna Spyri, Swaitser Skrieuwerske 6. Januoar: Charlotte von Stein, Fjuundinne fon Schiller un Goethe 11. Januoar: Anna Vittoria Dolara, italieenske Nunne un Miniatuur-Moalerske 5. Meerte: Pierre Simon Laplace, frantsöösken Mathematiker un Astronom
10. April: In ju Griechiske Revolutsjoon fersäike do Ienwoonere fon ju griechiske Stääd Mesolongi, do sänt een Jier fon osmoanske Troppen beleegerd wäide, uuttoubreeken. Man truch Ferräid wäide jo bedapped un dät rakt een Massaker an do Fluchtjende. 14. un 15. Juni: Ätter aan Besluut tou ju Aploosenge fon do Janitschoaren un een Rebellion deerjuun lät Mahmud II. do Janitschoaren fernäile, wät hie in't Resultoat as "Wäildäidich Geböärnis" beteekent. Ädderen Häärst: Eerste hooldbeere Fotografie fon ju Waareld truch Joseph Nicéphore Nièpce 27. November: Die Aptäiker John Walker ärfindt ju Rietstikke, man ju baadent noch uunräägelmäitich un rukt nit goud. 29. Meerte: Wilhelm Liebknecht, Meebegruunder fon ju SPD, MdR 27. Juni: Franz Xaver von Zottmann, düütsken Biskop fon do Wolgadüütske in Saratow 30. Moai: André Coindre, frantsöösken katoolsken Pestoor un Ordens-Gruunder 1. Juni: Johann Friedrich Oberlin, elsassisken Pestoor un Sosjoal-Pionier 5. Juni: Carl Maria von Weber, düütsken Komponist 7. Juni: Joseph von Fraunhofer, düütsken Optiker un Physiker 4. Juli: John Adams, US-amerikoansken Politiker un 2. Präsident fon do USA 4. Juli: Thomas Jefferson, US-amerikoansken Politiker un 3. Präsident fon do USA 22. Juli: Giuseppe Piazzi, italieensken katoolsken Pestoor, Astronom un Mathematiker
Amtelke Ounärkannenge fon dät Kaiserriek Brasilien truch ju foarige Kolonioal-Moacht Portugal. 15. Januoar: Poapst Leo XII. biddet bie do Biskoppe uum Spänden fon do Leeuwende, uum ju oubaadende roomske Basilika Sänt Paul foar do Muuren wier ap tou bauen. 4. Februoar: Ju Februoar-Floud 1825, een läipe Stoarmfloud, moaket läipe Skoaden loangs ju heele Noudsee-Kuste un kostet sowät 800 Ljuude dät Lieuwend. Deele fon Sylt wäide in ju See rieten, die noudelke Deel fon Jütlound wäd fon't Fäästlound ourieten un bieldet bit däälich dät Ailound Vendsyssel-Thy. 4. Meerte: John Quincy Adams wäd as säksten Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa fereediged. 19. April: Do tjountrüütich Orientoalen unner dän Uppermon Juan Antonio Lavalleja kuume uur dän Río Uruguay, uum sik in dän Stried foar Uruguay sien Uunouhongegaid mäd do Patrioten uum José Fructuoso Rivera tou fereenjen. 25. August: Uruguay ferkloort sik uunouhongich fon Brasilien. 13. Oktober: Ludwig I. foulget ap sin stuurwenen Foar Maximilian I. Joseph as Köönich fon Bayern. 20. Oktober: Köönich Ludwig I. ferföiget, dät sin Stoat in Toukumst Bayern un nit moor Baiern skrieuwen wäide skäl. 24. Dezember: In Ruslound uurnimt Nikolaus I. formell ju Regentskup, as Ätterfoulger fon sin Bruur Alexander I., die ap dän 1. Dezember