rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Weststellingwerf (stel. Weststellingwarf) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 228,36 km² un deer woonje 25,502 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wolvegea (stel. Wolvege). Uur Täärpe in ju Meente sunt Aldeholtpea (stel. Hooltpae), Aldeholtwâlde (stel. Hooltwoolde), Aldetrine (stel. Ooldetriene), Aldlemmer (stel. Ooldelaemer), Blesdike (stel. Blesdieke), De Blesse (stel. De Blesse), Boyl (stel. Buil), Easterstreek (stel. De Oosterstreek), Finkegea (stel. Vinkege), De Hoeve (stel. De Hoeve), De Langelille (stel. De Langelille), Munnikebuorren (stel. Munnikeburen), Nijeholtpea (stel. Ni'jhooltpae), Nijeholtwâlde (stel. Ni'jhooltwoolde), Nijetrine (stel. Ni'jtriene), Nijlemmer (stel. Ni'jlaemer), Noardwâlde (stel. Noordwoolde), Pepergea (stel. Peperge), Sânhuzen (stel. Zaandhuzen), Skerpenseel (stel. Scharpenzeel), Slikenboarch (stel. Sliekenborg), Sonnegea (stel. Sunnege), Spangea (stel. Spange), Steggerda (stel. Steggerde) un Teridzert (stel. Der Izzerd). Websteede fon ju Meente
Tytsjerksteradiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 161,42 km² un deer woonje 32,352 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Burgum. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldtsjerk, Earnewâld, Eastermar, Garyp, Gytsjerk, Hurdegaryp, Jistrum, Mûnein, Noardburgum, Oentsjerk, Ryptsjerk, Sumar, Suwâld, Tytsjerk un Wyns. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Snits (Meente) (nl. Sneek) is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 34,04 km² un deer woonje 33,115 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in ju Stääd Snits. Uure Steeden in ju fröiere Meente sunt Ysbrechtum, Loaiïngea un Offenwier. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Smellingerlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 126,15 km² un deer woonje 54,993 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Drachten. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldegea, Boarnburgum, Drachtster Kompenije, De Feanhoop, Goaiïngahuzen, De Houtigehage, Koartehimmen, Nyegea, De Pein, Rottefalle, Smelle Ie, De Tike en De Wylgen. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Skylge is aan fon do wäästfräiske Ailounde un ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 674 km² un deer woonje 4,702 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wääst-Skylge. Uur Täärpe in ju Meente sunt Aasterein, Baaidunen, Formearum, Hee, Hoarne, Kaart, Kinum, Landerum, Lies, Midslân, un Stryp. Dät Wäädailound It Gryn, bekoant as Fuugelailound, heerd uk tou ju Meente Skylge. In Hoarne stound ju St. Janssäärke uut dät 13. Jierhunnert. In dän aastelken Deel fon dät Ailound wäd n fräisken Dialekt, dät Aastersk boald, in dän wäästelken Deel fon Skylge wäd dän fräisken Dialekt Skylgersk un in dät Midden fon dät Eilound wäd dän holloundsken Dialekt Midsloundsk boald. Ap Skylge stound de Brandaris, die ooldste Fjuurtouden fon do Niederlounde. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk
Eaststellingwerf is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 226,08 km² un deer woonje 26,229 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Easterwâlde. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldeberkeap, Appelskea, Donkerbroek, Elslo, De Fochtel, De Haule, Haulerwyk, Langedike, Makkingea, Nijeberkeap, Ravenswâld un Waskemar. Websteede fon ju Meente Niederlounsk
Ferwerderadiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 133,11 km² un deer woonje 24,876 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Ferwert. Uure Steeden in ju Meente sunt Burdaard, Blije, Ginnum, Hallum, Hegebeintum, Jannum, Jislum, Lichtaard, Marrum, Reitsum en Wânswert. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Flielound is aan fon do wäästfräiske Ailounde un ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 315,79 km² un deer woonje 1,190 Moanskene (2020). Sit fon ju Meente is in Wääst-Flielound, et rakt neen uure Täärpe ap dät Ailound. Die oolde flieloundske Dialekt, dät Flieloundsk, is siet 1993 uutstuurwen. Däälich wäid ap Flielound allinich Niederloundsk boald, wierin oawers noch litje Rääste fon dän oolden flieloundsken Dialekt änthoolde sünt. Flielound is ju insichste Meente in gans Wäästfräislound, wier allinich Niederloundsk boald wäid. Websteede fon ju Meente Niederlounsk
Frjentsjerteradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 209,29 km² un deer woonje 10,259 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Frjentsjer. Uur Steeden in ju Meente sunt Achlum, Doanjum, Easterbierrum, Furdgum, Hitsum, Hjerbeam, Peins, Pitersbierrum, Rie, Seisbierrum, Skalsum, Sweins, Tsjom en Tsjummearum. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Gaasterlân-Sleat waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 209,29 km² un deer woonje 10.208 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Balk. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldegea, Aldemardum, Bakhuzen, Ealahuzen, Harich, Kolderwâlde, Murns, Nijemardum, Riis, Rûgehuzen, Sleat, Sondel un Wikel. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Harns (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 387,67 km² un deer woonje 15,450 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Harns. Uure Steeden in ju Meente sunt Mullum un Winaam. Websteede fon ju Meente
It Hearrenfean (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 140,15 km² un deer woonje 42,754 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in It Hearrenfean. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldhoarne, Aldskoat, Bontebok, Gersleat, Hoarnstersweach, Jobbegea, Ketlik, De Knipe, Lúnbert, Mildaam, Nijhoarne, Nijskoat, It Oranjewâld, Terbant en Tsjalbert. Websteede fon ju Meente Niederlounsk Crackstate Posthûstjooter
Kollumerlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 116,33 km² un deer woonje 13,140 Moanskene (2007). Tou ju Meente heere 12 Täärpe un 15 Burskuppe. Sit fon ju Meenteferwaltenge is Kollum. Uur Täärpe in ju Meente sunt Aldwâld, Boerum, Feankleaster, Kollumerpomp, Kollumersweach, Lytsewâld, Muntsjesyl, De Trieme, Warfstermûne, Westergeast en Sweagerbosk. In ju Meente wäid aan fon do fjouwer groote fräiske Dialekte boald, dät Wooldfräisk. In dät Täärp Kollumerpomp wäd n läichsaksisk-grinslounder Dialekt, dät Pompstersk boald. Websteede fon ju Meente Niederlounsk
Lemsterlân waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 124,38 km² un deer woonje 13,437 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in de Lemmer. Uur Täärpe in ju Meente sunt Bantegea, Dolsterhuzen, Eastersee-Buorren, Eastersee-Giterskebrêge, Follegea, Ychten, Ychtenbrêge en Jistergea. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Littenseradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 132,57 km² un deer woonje 10,869 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wommels. Uure Steeden in ju Meente sunt Baaium, Baard, Bears, Boazum, Britswert, Easterein, Easterlittens, Easterwierrum, Hidaard, Hilaard, Hinnaard, Húns, Iens, Itens, Jellum, Jorwert, Kûbaard, Leons, Lytsewierrum, Mantgum, Reahûs, Rien, Spannum, Waaksens, Weidum, Winsum, Wiuwert un Wjelsryp. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Ljouwert (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 84,11 km² un deer woonje 91,375 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Ljouwert. Uure Steeden in ju Meente sunt Goutum, Himpens, Lekkum, Miedum, Snakkerbuorren, Swichum, Tearns, Wurdum un Wytgaard. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Ljouwerteradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 41,38 km² un deer woonje 10,398 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Stiens. Uure Steeden in ju Meente sunt Alde Leie, Britsum, Feinsum, Hijum, Jelsum en Koarnjum. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Menameradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 70,03 km² un deer woonje 13,808 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Menaam. Uur Steeden in ju Meente sunt Berltsum, Bitgum, Bitgummole, Blessum, Boksum, Deinum, Dronryp, Ingelum, Marsum, Skingen, Slappeterp un Wier. Websteede fon ju Meente Niederloundsk, Wääst-Fräisk Commons: Menameradiel – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie
Nijefurd is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 289,17 km² un deer woonje 10,868 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in Warkum. Uure Steeden in ju Meente wieren Himmelum, Hylpen, Koudum, Molkwar, Nijhuzum, Starum un Warns. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Websteede fon ju Meente Niederlounsk
Opsterlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 227,68 km² un deer woonje 29,585 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Beetstersweach. Uur Täärpe in ju Meente sunt Bakkefean, Fryske Peallen, De Gordyk, De Himrik, Jonkerslân, Langsweagen, Lippenhuzen, Lúkswâld, Nij Beets, Oerterp, Olterterp, Sigerswâld, Terwispel, Tynje un Wynjewâld. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk
Skarsterlân waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 216,89 km² un deer woonje 27.059 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in De Jouwer. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldehaske, Alde Ouwer, Boarnsweach, De Broek, Diken, Dunegea, Eagmaryp, Goaiïngaryp, Haskerdiken, Haskerhoarne, Jiskenhuzen, Langwar, Legemar, Nijbrêge, Nijehaske, Ousterhaule, Ousternijegea, Reahel, Rotstergaast, Rotsterhaule, Rottum, Sint Jansgea, Sint Nyk, Skarsterbrêge, Sniksweach, Terkaple, Teroele, Tsjerkgaast un Vegelinsoard. Websteede fon ju Meente Niederlounsk
Neobiota (N Pluralwoud, ap Seeltersk: Näie Lieuweweesen) sunt wüülde Lieuweweesen, do do Moanskene in n uur Ökosystem importierden. Ju Wietenskup, ju sik mäd Neobiota befoatet, is ju Invasionsbiologie. Fuul Neobiota skoadje dät autochthone Ökosystem, toun Biespiel truch Fertringenge fon autochthone Oarde. Man eenige Neobiota skoadje uk ju Wirtskaft, as do suudamerikoanske Woaterhyazinthen (ferskeedene Plonten uut dän Sleek Eichhornia), do do Moanskene in uur tropiske Gewoater ienfierden. Do Woaterhyazinthen swimme riekelk fräi (as n Flot uut Plonten) ap dät Woater, un wan die Wiend joo in n Hoawen waait, kon der neen Fiskerboot uutfiere. Düt Problem hääbe toun Biespiel do Ljuude an dän Viktoria-See. Neozoa (Sg: Neozoon) sunt importierde Dierte. Hier sunt eenige Biespiele: N bekoand Neozoon is dät Kanienken (Oryctolagus cuniculus). In ju Antike waas dät Kanienken bienaist bloot ap ju Iberiske Hoolfinsel un Suudfrankriek tou fienden, man däälich rakt dät Kanienkene ap dät ganse europäiske Fäästlound, ap do britiske Ailounde, in Irlound, in Noud-Afrikoa un in Australien. Me fierde do Kanienkene uk in Suudafrikoa un Noud- un Suudamerikoa ien, man dät hied naan Ärfoulch. N Kanienken Liewendsruum däälich fon dät Kanienken N Kanienken in Australien. Do australiske Kanienkene feruurseekje deelwiese Erosione un Dierte-Süüken. Die australiske 3.256 km. loange Rabbit
Dät Froamdwoud Autochthon betjut so fuul as Uursproangelk heemsk. Me bruukt düt Froamdwoud toun Biespiel in ju Biologie. Lieuweweesen, do fon Natuur uut heemsk sunt, naamt me autochthon, dät Juundeel fon autochthon is allochthon. Foar allochthone Lieuweweesen, sjuch unner Neobiota!
Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Do Amphibien (Amphibia) sunt ju ooldste Klasse fon do Tetrapoda (Dät sunt aal do Wirbelde Dierte buute do Fiske). Aal uur Tetrapoda stamme fon do Amphibien ou. Fuul Amphibien-Oarde naamt me uk Pudde. Ju Häid fon n Amphib bestoant, as bie Moanskene uk, uut Uurhäid, Leederhäid un Unnerhäid. Dät rakt ferskeedene Käddele in ju Leederhäid: Neen Sweet-Käddele, as bie Moanskene, man Sliem- un Giftkäddele. Do Sliem-Käddele sunt goud, uum ju Häid fuchtich tou hoolden, wiertruch dät Amphib beeter uur ju Häid omje kon. Mäd Giftkäddele kon sik dät Diert goud ferdäägenje. Man gjucht gefoarelk is dät Gift bloot bie moonige Oarde. So fergiftje ferskeedene suudamerikoanske Indioanere hiere Piele mäd dät gjucht gefoarelke Gift fon Poagen uut ju Familie Dendrobatidae. Bie ju heemske Oard Salamandra salamandra (Düütsk:Feuersalamander) kon dät Gift bloot säilden litje Huunde un Katte doodje, foar Moanskene däd dät bloot n bitje seer. Seer däd dät uk bie uur Amphibien, wan me jo ounfoated häd un sik ätters in dät Ooge loanget. Twiske do Käddele sunt do litje Dingere, do Faawen feruurseekje: Melanophoren moakje ju Häid swot af bruun, do Xanthophoren un Erythrophoren moakje dät Diert jeel af rood. Amphibien häidje sik, dät
Dät Froamdwoud Allochthon betjut so fuul as Uursproangelk nit heemsk. Me bruukt düt Froamdwoud toun Biespiel in ju Biologie. Lieuweweesen, do fon Natuur uut nit heemsk sunt, naamt me allochthon, dät Juundeel fon allochthon is autochthon. Foar allochthone Lieweweesen, sjuch unner Neobiota.
As biologiske Invasion beteekent me in't meene do truch Moanskene bewierkede Uutspreedenge fon een invasive Oard in een Rebät. Düsse wäd fon't Buundes-Natuurskuts-Gjucht, stöänt ap ju EU-Feroardenge Nr. 1143/2014 fon't Europäiske Parlemänt un dän Räid fon dän 22. Oktober 2014, definierd as een „eine gebietsfremde Art, deren Einbringung oder Ausbreitung die Biodiversität und die damit verbundenen Ökosystemdienstleistungen gefährdet oder nachteilig beeinflusst;“ Mäite is somäd nit dät nasjonoale Skeed, man ju Ruumte fon een natüürelke Lieuwends-Meenskup. Do nit ienheemske Lieuweweesen naamt me Neobiota, me unnerskat Dierte (Neozoen), Plonten (Neophyten) un Pilze (Neomyceten). Neobiota konnnen invasiv weese, man jo mouten dät nit. Die Invasions-Begriep sälwen wäd fon wäkke kritisk säin, uumdät die Begriep uut dän militärisken / kriegerisken Beriek kumt un somäd negativ konnotierd is. Rien uut natuurwietenskuppelke Perspektive kon dät ientringen fon Neobiota nit positiv of negativ bewäided wäide, dät Boantje fon do Natuurwietenskuppere is een wäid-fräie, empiriske Beskrieuwenge. Do invasive Spezies konnen unner wäkke Bedingengen do Ökosysteme feruurje un heemske Oarde fertringe. Jo konnen ju Biologiske Fuulfoold fon een Lieuwendsruumte wieder moakje of uk litjer. Dän Uutsleek foar een Ienoardenge fon suk aan Foargong is dät Ferbrangen fon do Lieuweweesen in ju näie Lieuwendsruumte truch dän Moanske. Dät natüürelke Foartringen
Do Fläddermuuse sunt buute do nai früünde Pteropodidae do eensichste Suugedierte, do gjucht fljooge konnen. Aal uur "fljoogende" Suugedierte, toun Biespiel do Pteromyini (Düütsk:Gleithörchen) konnen bloot gliede. In Europa heemske Oarden freete Insekte, man dät rakt uurswain ne ganse Unnerfamilie, ju sik maastendeels fon Fruchte ärneert. Aal Oarden fon disse Unnerfamilie lieuwje in Middel- un Suudamerikoa. Do Fläddermuuse orientierje sik mäd Echolot. Do Fläddermuuse sunt foarallen an hiere Flöägele goud tou ärkannen, ju Juuke-häid gungt oafte bit tou dän Stäit, uurs as bie do nai früünde Pteropodidae, do bääte bloot n bitje Häid uum do Beene hääbe. Die Bupperierm („Bupperjuuke“) is gjucht kuut, man die Unnerierm („Unnerjuuke“) is loange. Gjucht wichtich sunt oawers, as bie aal Flädderdierte, do Hounde. Die Tuume stoant, ju Fläddermuus kon deermäd klatterje un sik fäästhoolde, wierbie jo sik in n Släip maasttied bloot mäd do Fäite fäästhoolde un mäd dän Kop deel bummelje. Sunne Juuke kon foolded wäide un ju Fläddermuus kon sik deermäd bewikkelje. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Do Pteropodidae sunt nai früünd mäd do Fläddermuuse, man jo hääbe (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) neen Echolot-Orientierenge. Dät rakt disse Dierte in Afrikoa, Suud-Asien, Australien, Wääst-Ozeanien un Zypern. Me kon do uk in n Zoo hoolde. Jo sunt ju eensichste Familie fon ju Unneroardenge Megachiroptera. In ju Fäksproake kwäd me deeruum, disse Unneroardenge is monotypisk.
Ju Atomphysik unnersoacht dän Apbau fon do Atome uut Atom-Kääden un Elektronen-Skille un do Wiksel-Wierkengen fon do Atome un Ionen mäd uurse Atome un Ionen, mäd Fäästköärpere, mäd elektromagnetiske Stroalenge, mäd elektriske Fäildere un magnetiske Fäildere. Physik Käädenfusion Käädenkleeuwenge Magnet-Resonanz-Tomographie (MRT)
Do Flädderdierte (Chiroptera) sunt do eensichste Suugedierte, do nit bloot gliede, sunnern gjucht fljooge konnen. Wan me bloot do rezente Chiroptera, dät hat, do, do noch nit of eerste in ju historiske Tied uutstuurwen sunt, meent, kon me disse Oardenge apdeele in 2 Unneroardengen, 18 Familien, 192 Sleeke un 977 Oarden! Flädderdierte rakt et ap allebee Hoolfkuugeln, man bloot in temperierde un tropiske Regione. Buppedät kon me ap n poor oustoundende Ailounde in Ozeanien neen Flädderdierte fiende. In Europa (buute Zypern) rakt et bloot Fläddermuuse, man uurswier rakt et uk uur Flädderdierte uut ju Unneroardenge blw. ju Familie fon do Pteropodidae (Flädderhuunde). Fläddermuuse orientierje sik mäd Echolot, Pteropodidae (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) konnen dät nit. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Do Mammute (Mammuthus) wieren n Sleek fon Elefante. Dät roate bloot een rezente Oard, nämmelk dät Wullmammut (Mammuthus primigenius). Foar 4000 Jiere stoorf die lääste uurich blieuwene Koppel fon Dwärch-Wullmammute ap dät Wrangel-Ailound bie Sibirien uut. Mammuthus africanavus Afrikoansk Mammut, Afrikoa, Pliozän, Ju ooldste Mammut-Oard. Ju Unneroard Mammuthus africanavus subplanifrons, Suudafrikoansk Mammut uut Suudafrikoa, Pliozän Mammuthus columbi Columbianisk Mammut uut Noudamerikoa Mammuthus meridionalis Suudelefant, Ädder Pleistozän, waas ju eerste Mammut-Oard, ju fon Afrikoa tou Eurasien uutwondered is. Mammuthus exilis Columbianisk Dwärchmammut Disse Oard stamt fon dät Columbianiske Mammut ou un waas tou fienden ap do Columbianiske Kanoalailounde. Mammuthus imperator Köönichsmammut. Moonige Ljuude leeuwe, dät waas ju sälge Oard as dät Columbianiske Mammut un Jeffersons Mammut, man dät weet me nit so gnau. Innerdoad waas Mammuthus imperator grooter as dät Columbianiske Mammut. Noudamerikoa, Leet Pleistozän Mammuthus jeffersonii Jeffersons Mammut, Noudamerikoa, Pleistozän Mammuthus trogontherii Gäärslound-Mammut, Eurasien, Midde fon dät Pleistozän Mammuthus primigenius Wullmammut uut Sibirien, leeter uuk in Europa un Nordamerikoa, bit tou 2000 foar Kristus roate et ne Reliktpopulation ap dät Wrangel-Oailound, man dät waas ne Dwärch-Foarm fon disse Oard. (Pleistozän bit tou dät ädder Holozän) Mammuthus lamarmorae Sardinisk Dwärchmammut uut Sardinien Mammuthus sungari Songhua-Äi-Mammut uut dät däälich China (Middel -
Die Wälp of Wülp is n Fuugel uut ju Familie fon do Snippenfuugele. Hie lieuwet in Aast-Middel-Europa, Aasteuropa un Änglound. In dät Noudwääste gungt sin Liewendsruum bit tou Noudwääst-Frankriek. Moonige Wälpe luuke in dän Winter tou do Foaralpenseen, man eenige blieuwe uk in hiere Broudgebiet. Die Wälp rapt normoal "tlüü tlüü tlüü", wät gans as ne Flöitepiepe klingt. Die Wälp frät ferskeedene litje Dierte do hie uut dän Gruund pluudert, besunners Äisen, man in dät Wääd uk Musselken un litje Krääpse. Säilden frät hie uk Bäien un litje Plonten. Wan n monnelken Wälp sin Gebiet ferdäägent, fljucht hie hääruume. Dät sjucht so uut: Hie sticht stum an, un dann glit hie wier n bitje deel un rapt deerbie uk wier as ne Flöite, man djapper as normoal. Ätter dissen Roup moaket hie n "trrrrrr". Wan me him äärgert af hie sik sonst apiewert, moaket hie "tüi-tüi-tüi-tüi". In ju Tied fon ju Foutplontenge rapt die Wälp n anstiegend: "tlüütlüütlüütlüütlüürrrrrrrrr". Hie lait sin gräinske tou bruunske, dunker sprinkelge Oaiere (67 x 46 mm) in dän April of in dän Moai in ne litje Molle, ju hie as Nääst skrabbed un wooked hied. Allebee Oolden broude do Oaiere in fjauer Wieke uut. Deerätter
Spanien is n Lound in dät Suudaaste fon Europa. In dät Noudaaste gränset Spanien an Frankriek un Andorra, in dät Wääste an Portugal. Spanien is sänt 1986 Meedglid in ju Europäiske Union. Die hoochste Bierich fon Spanien is die Pico del Teide mäd n Höchte fon 3.718 m ap dät Ailound Teneriffa, dät tou do Kanariske Ailounde heert. Do grootste Äien fon Spanien sunt die Duero, die Tajo un die Ebro. In Spanien woonje 46.063.000 Moanskene (2008), deerfon sunt 5,22 Millione Uutloundere. In Spanien rakt et ieuwenske ju spoaniske Sproake uk noch Katalanisk, Galisisk, Baskisk un Aranesisk. In Spanien rakt et 17 autonome Regione. Andalusien (Spoanisk: Andalucía) Aragonien (Spoanisk: Aragón) Asturien (Spoanisk: Asturias) Baleariske Ailounde (Spoanisk: Islas Baleares, Katalanisk: Illes Balears) Baskenlound (Spoanisk: País Vasco, Baskisk: Euskadi) Extremadura Galicien (Spoanisk: Galicia) Kanariske Ailounde (Spoanisk: Islas Canarias) Kantabrien (Spoanisk: Cantabria) Kastilien-La Mancha (Spoanisk: Castilla-La Mancha) Kastilien-León (Spoanisk: Castilla y León) Katalonien (Spoanisk: Cataluña, Katalanisk: Catalunya) La Rioja Madrid (Spoanisk: Comunidad de Madrid) Murcia (Spoanisk: Región de Murcia) Navarra (Spoanisk: Baskisk: Nafarroa) Valencia (Spoanisk: Comunidad Valenciana, Katalanisk: Comunitat Valenciana) Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $33.600 in 2007. In 2007 waas 3,6% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 30,2% Industrie un 66,1% Tjoonste. www.spaininformation.org
Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Auger-Elektrone-Spektroskopie (AES) is ne Analysemethode fon Uurflächen mäd Hälpe fon Auger-Elektrone. Wan me in Vakuum ne Materioalprobe bestroalt mäd (primäre) Elektrone mäd ne Energie fon sun 1 bit 10 keV, dan soant dät Materioal sälwen wier Elektrone uut. Do sekundäre Elektrone hääbe aal Grööten fon Energie, man deertwiske dwo wäkke skäärpe Spitsen apfaale, do sonaamde Auger-Elektrone. Do Auger-Elektrone hääbe ne Energie, ju der bestimd wäd fon do Elemente in dät Materioal fon ju Probe. Gjuchts is dät Effekt skizzierd foar n Molekül mäd twäin Boane. Sukke Boane hääbe ne foar älk Element charakteristiske Energie. Wan nu dät Molekül fon n Primärelektron träfd wäd, dan kon een fon do bee binnere Elektrone (rood) ne haagere Energie kriege un deertruch in n haageren Boan broacht wäide. Ätter ne bestimde Tied faalt dät dan in sin oolde Boan tourääch (ounroat mäd n Pieler un ne loose blaue Steede), wierbie dan ne Energie fräiwäd juust gliek an dät Unnerskeed in Energie fon do bee Boane. Ju Energie wäd dan meedeeld (Pieler mäd Krulle) an wier n uur Elektron, wät dan as Auger-Elektron uutsoand wäd un uk ne loose Steede bääte lät. Auger-Doaten wäide gewöönelk roat as Spektra in
Ne Nominatfoarm of n Nominotypisk Taxon is in ju Biologie dät typiske Unner-Taxon fon n Taxon, wan et dän Noome fon dit Taxon wierhoalt. Normoal meent me mäd "Nominatfoarm" ju typiske Unneroard fon ne Oard, wan se dän Oardnoome wierhoalt. Toun Biespiel is ju Nominatfoarm fon dän Hauk (die der Accipiter gentilis hat) ju Unneroard Accipiter gentilis gentilis. Man me naamt uk mongs ju typiske Oard fon n Sleek "Nominatfoarm", wan ju dän Sleek-Noome wierhoalt. Toun Biespiel is ju Oard Capreolus capreolus (dät is dät Räi) ju Nominatfoarm fon dän Sleek Capreolus.
Baleariske Ailounde (Spoanisk: Islas Baleares, Katalanisk: Illes Balears) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, aastelk fon dät Fäästlound fon Spanien. Do Ailounde Mallorca, Menorca, Ibiza un Formentera hääbe n Ailounderoat.