rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hermann Janssen (sen.) waas bädden dän 8. Oktober 1888 in Roomelse as Tuunkerssuun. In do 1920-er Jiere wonnerde hie uut ätter Amerikoa uum in ju Geegend fon Cincinnati in jusälge Wirtskup sien Gluk tou fersäiken. Kroankhaid fon sien Moanske broachte ju Familie tourääch ätter Roomelse, wier hie dan mäd Ärfoulch dän oolde Bedrieuw foutsätte mäd Boomskoulen, Stiefmutterken usw. Hermann Janssen waas Mee-Apgjuchter fon dän Seelterbuund fon 1952 un Meeglied fon dän Tweelwerräid. As dan 1953 do Saitengsstukke Lesebouk foar Seelterlound in dän General Anzeiger ounfängen, waas Janssen die wichtichste un ätter eenige Tied bolde die eensichste Mee-Oarbaider. Janssen uursätte maast Stukke uut dät Düütske un deerbie geen dät him moor uum algemeene Anweendenge (Geböärnisse, Geskichte, Technik) as uum literariske Qualität. Sien Wällen wieren also n Leesebouk fon ju roomelster Foulksskoule uut 1900, n Bäidensbouk, Saitengsstukke un populär-wietenskuppelke Bouke. Daach hie feroarbaidede uk sien Kunde fon t.B. Plonten un besunners ju Iemetucht in do Stukke, as uk oolde Fertälstere un Geböärnisse uut Seelterlound. Besunner sunt sien Samlengen fon Räätsele un Spräkwoude, wier hie sik maast gruundede ap Bröring, man uk Näies biebroachte. Uk roate hie ganse Woudeliesten. So geen hie mäd Uutduur fääre, bit dät ju Saitenge ätter 378 Sieden dät
Juu Woaterhanne (Gallinula chloropus) is n Fuugel un heert, as juu grattere Bläshanne (Fulica atra) uk, tou juu Familie Rallidae. In Seelterlound kon me uk fuul Woaterhannen fiende, foarallen bie'n Hollener See. Dät Nääst is nai bie dät Ouger monken dät Rait un juu uur Ougervegetation. Doo Woaterhannen kriegje insen af twäie in n Jier, säilden uk träie, Suukene. Joo lääse fon April bit Juli hiere Oaiere. Dät sunt fieuw bit alwen ljoachte, man dunker sprinkelge Oaiere, doo 34x31 mm groot sunt. Doo Oolden wikselje sik bie dät Uutbrouden ou, un ätter njugentien bit twountwintich Deege sluupje doo litje Suukene uut. 35 Deege leeter kon sunne litje Woaterhanne al fljooge, man juu blift noch loanger mäd hiere Bruure un Sustere touhoope. Wan dät moor as een Broud in dät Jier rakt, hälpe doo junge Woaterhannen mongs uk mee, doo litjere Bruure un Sustere tou fodderjen.
SK It Hearrenfean (Niederloundsk: sc Heerenveen) is n Foutbalplouch uut It Hearrenfean, Fryslân. Die Foutbalplouch spielt in dät Abe Lenstra Stadion. Niederloundske Pokalsieger: 2009 Abe Lenstra Stadion Abe Lenstra SK It Hearrenfean Triko Riegenoardnenge in do lääste 33 Jiere Websiede fon SK It Hearrenfean
Die Strukeljer Pestoor Heuer lääwerde 1913 n Biedraach uur je Seelter Sproake. Ätter ju Utdeenenge un n Fergliek mäd dät Platdüütske rakt hie ne kuute Grammatik, wierbie hie uk Roomelster un Strukeljer Luude fergliekt. Hie rakt uk noch Woudärkläärengen (Flinte, Spiekr, Wonte, Deelbjoor, Äi) un two Textbiespiele, dät eerste ätter Ehrentraut (Minssen), wüülst dät twäide meedeeld is fon Hernn Kaplan Schulte in Kneheim. Dät lääste is ap Strukeljers, also is dät wäil die bekoande Pestoor Wilhelm Schulte weesen. Pfarrer Heuer, Die Sprache des Saterlandes in: W. Schwecke, W. von Busch, H. Schütte, Heimatkunde des Herzogthums Oldenburg, I.Bd., Bremen 1913, Sieden 469-477.
Widukind (Wiet Bäiden) waas Härtsoch fon do Saksen fon 777 bit tou 785. Hie häd Wierstand laistet juun Korl dän Groote in do Saksenkriege, wieroun uk do Fräisen bedeeligd wieren. Do Franken wüülen dät Kristendom wiedje ätter dät Noude un Aaste, deer wier do Fräisen un Saksen lieuwden. Dät lääste Stuk fon dät Fräiske Riek hiede Korl die Groote aal in 772 äroberd, deerätter schuulen do Saksen sik fon do Franken uk ätter dät Kristendom uumereeke läite. In 777 wuude dät saksiske Heer fersloain fon do Franken un Widukind fluchtete ätter do Dänen wai. In 778 kompede Karl die Groote juun do Sarazenen in Spanien. In 782 keem Wikdukind tourääch as Oppermon fon do Saksen wierbie n frankisken Apruur juun do Franken äntstuud. Deerbie doodeden do Saksen dät frankiske Heer un twäin fon do hoochste Beamten fon dän frankiske Köönich. Ju Rache fon do Franken waas woarschienelk ap e Naite fon Verden (Aller) wierbie Korl die Groote 4.500 Saksen koppedee (Bloudgjucht fon Verden). Ap n Middewinter 785 wuude Widukind dööpet fon do Franken. Hie is fermoudelk stuurwen 807. Commons: Widukind – Mediendoatäie Widukind Museum Düütsk
Do Hoageltoudene uk Hoagelbuske, Stiekelboome af Häägeboome naamd, sunt aan Sleek fon do Käädenfrucht-Plonten, also ääng fjuund mäd Aapele un Peeren. Fon dän Hoageltouden rakt dät ferskeedene Oarde, aleenich in Europa twountwintich ferskeedene, in Düütsklound sunt dät man tjo Oarde. Düsse ferskeedene Oarde Hoageltounden sunt oaber nit aaltied akroat tou bestimmen, uumdät dät uk Misklinge rakt. Do roode Bäien heete Hoagele un sünt ietboar. Der kon mon uk Marmeloade af Sap uut moakje. Die Hoageltouden is ne Heelplonte. In oolde Fertälstere uut Seelterlound hat dät, dät bie dän "Huddenjeboom" do Häksen touhoopekoomen uum tou donsjen. Die Huddenjeboom waas n Hoagelbusk ap'e Naite fon Baalenje. Hoageltouden ap Wikipedia Commons
Juu Oder (dät is die düütske Noome, ap Polnisk "Odra" un ap Sorbisk "Wodra") is ne Äi, juu in Tschechien truch Polen, un dan ap juu Gränse twiske Polen un Düütsklound fääre in juu Aastsee fljut. Juu is, ätter ferscheedene Definitione, wäkken Deel fon juu Mündenge tou juu Oder un wäkken tou juu Aastsee heert, 866 - 898 km loange.
Doo Laurasiatheria (Ne Uuroardenge fon doo Suugedierte) sunt n Taxon sunner phänotypiske Kannegaid. Dät Taxon wuude bloot truch molekulargenetiske Unnersäikengen äntdäkt. Doo Foarfoaren fon doo Laurasiatheria sunt uut dän Waarelddeel Laurasia keemen, die der foar loange Tied uutnunner breeken is tou Laurentia (Däälich: Noudamerikoa) un Eurasien. Juu fiske-äänelke Oard Balaenoptera musculus (düütsk:Blauwal) heert uk tou doo Laurasiatheria un is nit bloot dät grootste Suugediert, dät is sogoar dät grootste un sweerste Diert, dät deer jeemoals ap juu Äide tou fienden waas. Dät Sustertaxon fon doo Laurasiatheria sunt woarschienelk doo Euarchontoglires, wiertou uk doo Moanskene heere.
Die Sudan is n Lound in Afrikoa. Do Noaberlounde sunt: Ägypten, Libyen, Tschad, Ju Zentroalafrikoanske Republik Ju Demokratiske Republik Kongo Suud-Sudan Äthiopien Eritrea Die Sudan häd uk n Andeel an ju Kuste fon dät Roode Meer. Suud-Sudan häd sik 2011 ouskat.
Die Himalaya is ne Riege fon hooge Bierge, do der truch Apfooldjen äntstuuden, as ju Indiske Ploate sik juun Eurasien bewääged häd un deermäd touhoopewoaksen is. Die 8.848 Meeter hooge Mount Everest, dät is die grootste Bierich fon ju Äide, heert uk tou dän Himalaya.
Tadarida australis is ne Oard fon doo Fläddermuuse. Tadarida australis heert tou doo grootste Oarde in hieren Sleek. Kop un Rump sunt touhoope 8,5 - 10 cm loange, die Stäit 4 - 5,5 cm die Unnerierm (juu "Unnerjuuke") 5,7 - 6,3 cm un dät Gewicht 25 - 40 g. Me kon disse Oard in Deele fon Australien fiende, fon Western Australia bit Queensland un Victoria. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Saccolaimus saccolaimus is ju Nominatfoarm fon dän Fläddermuus-Sleek Saccolaimus. Ju lieuwet in Indien, Bangladesch, Burma, dät Malaiiske Hoolichailound, Sri Lanka, Great Nicobar, Sumatra, Java, Borneo, do Talaud-Ailounde, Sulawesi, Timor, Halmahera, Näi-Guinea, Guadalcanal un in Australien in dät noudwäästelke Northern Territory un dät noudaastelke Queensland). Deer is ju Oard toun Biespil in ferskeedene Woold-Habitate, Höölen un Bauwierke tou fienden. Jo lieuwje in Gruppen touhoope, in Thailound häd me Gruppen fon fieuw af säks Dierte fuunen. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Eumops is n amerikoansken Sleek fon doo Fläddermuuse. Me kon dissen Sleek apdeele in oachte rezente Oarde: Eumops auripendulus, tou fienden fon Suud-Mexiko bit Noud-Argentinien, Suud-Brasilien, Jamaica un Trinidad. Eumops underwoodi Suud-Arizona bit Nicaragua Eumops glaucinus Suud-Florida, Middel-Mexiko bit Noud-Argentinien, Suudaast-Brasilien, Kuba un Jamaica Eumops maurus uut Venezuela, Guyana un Suriname Eumops dabbeni uut dät Doal fon dän Río Magdalena in Kolumbien, uut Noud-Venezuela, Middel-Paraguay, un juu argentiniske Provinz Chaco. Eumops bonariensis uut Suud-Mexiko bit Middel-Argentinien Eumops hansae uut n gjucht suudelken Deel fon Mexiko, Honduras, Costa Rica, Panama, Venezuela, Guyana, Frantsöösk Guyana, Noud-Middel-Peru, Bolivien un Noud-Brasilien Eumops perotis uut dän suudwäästelken Deel fon doo USA, Noud- un Middel-Mexiko, Kolumbien, Guyana, Ecuador, Peru, Bolivien, Paraguay, Brasilien, Noud-Argentinien un Kuba. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Doo Hipposideridae sunt ne Familie fon doo Fläddermuuse. Joo lieuwje in doo tropiske un subtrobiske Gebiete fon Afrikoa, Asien un Australien. Dät rakt njuugen rezente Sleeke in disse Familie: Hipposideros Asellia Anthops Aselliscus Rhinonycteris Triaenops Cloeotis Coelops Paracoelops Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9
Ju Roowdierte-Uurfamilie Canoidea uumfoatet do Huunde, Moddere, Boare un äänelke Dierte. Die Kat, die Leeuwe, do Hyänen un äänelke Roowdierte heere deerjuun tou do Feloidea. Me kon do apdeele in... Ailuridae Mephitidae ("Stjunkdierte") Procyonidae Moddere (Mustelidae) Canidae Boare (Ursidae) Rubben Odobenidae Otariidae Phocidae
Bielde:Bureau of Land Management horses.jpg Die Hoangst (Latiensk: Equus caballus) is n (domestisiert) Suugediert. Hie häd dän Moanske siet uuroolden Tieden tjoond uum him wied wai tou dreegen un uum sweere Frachte tou luuken un dät Lound tou plöigjen.
Doo Feloidea sunt ne Uurfamilie, juu tou doo Roowdierte heert. Tou doo Feloidea (dät kumt uk fon Latiensk "Felis", die Kat) heere Dierte as die Kat. Deerjuun heere Dierte, doo genetisk moor dän Huund liekje, tou ne uur Uurfamilie, doo Canoidea (fon Latiensk "Canis", die Huund). Tou doo Feloidea heere doo Familien Felidae, Hyaenidae, doo madagassiske Roowdierte (Eupleridae), doo Herpestidae, doo Viverridae un doo Nandiniidae. Hier sunt Leeuwen as Biespil foar doo Felidae, man deertou heere uk fuul litjere Oarde as toun Biespil die gans normoale Kat. Crocuta crocuta (düütsk: Tüpfelhyäne) as Biespil foar doo Hyaenidae Cryptoprocta ferox (düütsk: Fossa) as Biespil foar doo madagassiske Roowdierte (Eupleridae) Herpestes javanicus (düütsk: Kleiner Mungo) as Biespil foar doo Herpestidae. Arctictis binturong (düütsk:Binturong) as Biespil foar doo Viverridae. Nandinia binotata (düütsk:Pardelroller) is juu eensiche Oard uut juu Familie Nandiniidae. Juu Familie is also monotypisk.
Doo Haagere Suugedierte (Eutheria) sunt doo "gans normoale" Suugedierte juunuur doo Püütdierte un doo Uursuugedierte. Me kon joo apdeele in fjauer Uuroardengen: Afrotheria Euarchontoglires Laurasiatheria Xenarthra Doo Euarchontoglires, wiertou t.B. die Moanske heert, un doo Laurasiatheria, wiertou t.B. die Wulf heert, sunt woarschienelk Sustertaxa.
Die Hoase (Lepus europaeus) is n Suugediert. Hie kon in dän Woold un in dät Gäärslound lieuwje, man intensive Loundwirtskaft is nit goud foar him. Die Hoase häd neen Hööle as dät Kanienken. Wan hie ne Gefoar sjucht, duuket hie sik in ne litje Molle un hoopet, dät hie nit blouked wäd. Wäd hie daach blouked, dan kon hie gau wächloope, mäd 50 km/h, kuut sogoar mäd 70 km/h. Hie kon 3 Meeter hooch un soogen Meeter wied springe.
Ieslound (is. Ísland) is n Lound in Noud-Europa. Ju Haudstääd is Reykjavík un die Präsidänt fon ju Republik is sänt 2016 Guðni Th. Jóhannesson. Dät Haud-Ailound Ieslound un eenige uumelääsende litjere Ailounde, do Deel fonne Republik Ieslound sunt, sunt vulkoaniske Ailounde ap n Middel-Atlantisken Rääch. Ieslound häd ne Flakte fon 103000 km², ju tou 62.6% uut wöist Lound, tou 23.1% uut Vegetation, tou 11.6% uut Glitskere un tou 2.7% uut Seen bestoant. Do maaste Ljuude lieuwje an do Kusten, wült die Hauddeel fon't Ailound fon vulkoanisk wöist Lound un Glitskere iennuumen wäd. Düsse Gebiete sunt bolde uunbewoonboar. Ju Haudstääd un grootste Stääd fon Ieslound, Reykjavík, lait ainewaiens twiske dät Wääste un dät Suudwääste fon Ieslound. 3% fon do Ljuude oarbaidje in ju Buuräi (Bäiste, Iesloundske Skäipe un Hoangste juust so as Glääshuuse, wier sogoar Bananen ounbaud wäide), 3% gunge wai tou fiskjen, 20 % oarbaidje in ju Industrie un 70 % oarbaidje in n Tjoonstlaistengs-Sektor. Fääre sunt ätterwoaksende Energie un Resourcen in ju See gjucht wichtich in Ieslound, deeruum dät die Stoat ne goude Loage foar Fiskjen häd un do geologiske Uumstounde goud foar geothermiske Energie sunt. Ju Munte fon Ieslound hat "Iesloundske króna (ISK)" Ieslound wuude läip fon ju
Ju Hoangstebloume af Huundebloume (Taraxacum officinale) is ne Bloume mäd jeele Blöiten un n glääden Steel, wier n wiet Sap oane sit. Do Säide sitte an wiete Pluuse, do man derou puustje kon. Do Blöiten un uk do Bleede duurt me iete. Seloat wät uk deerfon moaked. Bloume Hoangstebloumen in de Weede ne uutblöiede Pluusebloume
Ju seelter Archivloade stuud in ju roomelster Säärke un hied ne Laangte fon fjauer Fout loangsk, fjauerkaantich un mäd fjauer Fäite fersäin, deerfoar trjo Hongslotte. Deerfon hied älke Täärp n Koaie. Ju is 1812 ferkooped wuuden, man knu is deerfon ne Ätterbieldenge moaked, ju der ap n 1.10.2000 wier in ju Säärke broacht wuuden is, man ju nu in dät Skäddeler Määlnemuseum stounde skäl. Seelter Archiv
Hollound is n Noome die der in dät Uutlound oafte bruukt wäd foar do Niederlounde. Originoal belukt sik dät oawers bloot ap dät Gebiet twiske Amsterdam un Rotterdam (ju Provinz Suudhollound un n Paat fon ju Provinz Noudhollound. Do uur Niederlounder heere oafte nit jädden dät me hiere Lound deer uk tou reekent. So fangt foar n Seelter 'Hollound' al oun bie Näiskans, man foar n Wäästfräise eerste 150 km fääre ätter dät Wääste.
Qin Shi Huang (259-210 f.Chr.) wäd wäil betrachted as die eerste Kaiser fon China. Hie ärooberde 6 Lounde: Qi, Chu, Yan, Zhao, Wei un Han. Hie standardisierde ju Chinesiske Skrift un ferboont loose Ferdäägenengsmuuren in dät Noude tou ju Groote Muure. Al bie sien Lieuwend liet hie sien lääste Rauesteede baue, ferdäägend fon ju nu bekoande Terrakottaarmee. Deeruum dät hie uk leeter as die eerste Kaiser bekoand blieuwen died, liet hie aal Bouke fon fröiere Härskere ferbaadenje. Normdoaten: GND: 118819097 (OGND) | KB (Niederlounde): 071930620 | VIAF: 52486278
Ooldenbuurich is ne kringfräie Stääd in Läichsaksen, ungefeer 40 km aastelk fon dät Seelterlound. Ju Universitätsstääd un eemoalige Residenzstääd (blw. Haudstääd) fon ju Groafskup, fon dät Härtsochdum, fon dän Fräistoat un fon dät Lound Ooldenbuurich is mäd 160.000 Ienwoonere ätter Hannover, Brunswiek un Ossenbrääch ju fjoodgrootste Stääd as uk een fon do Buppesäntren fon dät Lound Läichsaksen. 1108: "Aldenburg" toun eersten Moal ärwäänd. 1345: Ooldenbuurich kricht Stäädsgjuchte. 1448: Groaf Christian fon Ooldenbuurich wäd Köönich fon Dänemark. 1603: Groaf Anthon Günther hoalt Ooldenbuurich buute dän Trüütichjierige Kriech. 1667: Groaf Anthon Günther stuurwen, Ooldenbuurich wäd Deensk. Ju Pest is in de Stääd. 1676: Ju Stääd wäd truch Bround fernäild. 1786: Ju eerste Spoarboank ap de Waareld in Ooldenbuurich apgjucht. 1773: Ooldenbuurich wäd ne Groafskup. Twiske 1815 un 1918 waas Ooldenbuurich n Groothärtsochdum. 1945: Truch 42.000 Fluchtlinge woakst ju Stääd. 1946: Ooldenbuurich kumt bie dän Deelstoat Läichsaksen. 1973: Universität wäd apgjucht. 2004: Ooldenbuurich waas bit toun 31.Dezember 2004 Sit fon dän Regierengsbetsirk Weeser-Oamse. Die wuud mäd dissen Doatum - as aal uur Regierengsbetsirke in Läichsaksen - aplöösd. Sietdän is Ooldenbuurich Sit fon ne Regierengsfertreedenge fon dät Lound Läichsaksen. Ju Stääd wäd tou do maast dynamiske Wirtskupsregionen fon Düütsklound reekend. Ooldenbuurich lait an fjauer
Groote Pier (Wäästfräisk: Grutte Pier, 1480? - 28. Oktober 1520) is die Noome wierunner Pier Gerlofs Donia as fräisken Fräiegaidsstrieder bekoand wuuden is. Et rakt fuul Mythen uur Groote Pier, wiertruch et nit gjucht muugelk is uum altied ju Weerhaid tou bestimmen. Täämelk sicher is Groote Pier in Kimswert bädden, in dän twäide Haaldeel fon dät 15. Jierhunnert uum dät jier 1480. Hie waas die Suun fon Gerlof Piers Donia un Fokel Sybrants Bongma un hilkede Rintsje Syrtsema. Do bee kreegen in 1506 aan Soon, Gerlof Piers Donia. Dät Moanske fon Pier Gerlofs Donia is 1515 stuurwen. In dät Jier 1498 keem Fryslân unner Albrecht fon Saksen, die der Söldnere ätter Fryslân wai soande uum do Probleme tou bekämpjen. Do dät nit holp, roate dissen Heersker sien Gjuchte ap Fryslân wieruume an dän düütske Kaiser. Kaiser Maximilian I soande do do Groafe fon Hollound, wät tou ju Besättenge fon Starum fierde. Pier Donia waas Buur in Kimswert, wier sin Buurenhoaf, die Osinga State, 1515 truch saksiske Söldnere deelbaadend wuude. Me kwad dät sien Moanske deerbie doodkeemen is. Deertruch wäd hie n strääwigen Strieder juun do saksiske un do hollounske Besättere. Unner sien Anfierenge foarde ju Seeroowerflotte De Swarte Heap, fon
Niederloundsk (uk wäil inkorrekt Holloundsk naamd) is eepentelke Sproake in do Niederlounde (16 Millione) un Belgien (7 Millione). Buute ju algemeene Sproake rakt dät in do Niederlounde fuul Dialekte, do in dät Aaste (Läichsaksisk) ätter dät Läichdüütske wai gunge, in dät Suude (Läichfrankisk) ätter Belgien un Düütsklound. Do Dialekte krige immer moor Anärkannenge. Uk do groote Stääde hääbe düütelk hiere oaine Uutsproake, so dät me do fluks kanne kon. In Belgien is ju Sproake (Fleemisk) loange Tied unnerdrukt wuuden, deeruum dät Frantsöösk baalende Wallonier stäärker wieren, man siet n poor Jiertjaande sunt do Flamen ekonomisk stäärker. Dialekte wäide deer minner oachted. Früünd tou dät Niederloundske is dät Afrikoanske. Niederlounde Düsse Sproake hääft ne oaine Wikipedia: Niederloundsk
Dät Anglofräiske wäd uk wäil Noudwäästgermanisk naamd. Do Sproaken fon disse Sproakgruppe wäide fon ungefeer 325 Million Moanskene baald. Mäd grooten Oustand is dät Ängelske ju grootste Sproake. Uur Sproaken in disse Sproakgruppe sunt dät Skottiske, Wäästfräisk, Noud-Fräisk un Seelterfräisk.
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - Hier sunt Geböärnisse fon 2009, ätter ferscheedene Themen oardend. Moonige sunt in moorere Apsatse tou fienden, wült joo in ferscheedene Kategorie paasje. 2. Januoar: Carlos Gomes Júnior wäd as Ätterfoulger fon Carlos Correia die Premierminister fon Guinea-Bissau. 7. Januoar: John Atta-Mills wäd die Präsident fon Ghana, as Ätterfoulger fon John Agyekum Kufuor. 20. Januoar: Barack Hussein Obama II wäd as Ätterfoulger fon George Walker Bush die Präsident fon doo USA. 27. Januoar: Protäste juun ju Regierenge fon Madagaskar unner Marc Ravalomanana beginne, uumdät ju aan Kanoal fon't Fiersjoon sluute wüül, die een Rääde fon dän foarige Präsident Didier Ratsiraka uurdrain hiede. Anfierder fon do Protäste is die Oainer fon dän Kanoal un Buurmääster fon Andry Rajoelina, die een Juunregierenge uutropt. 18. Februoar: Poststempel mäd Seelterlound > 4. Meerte: Seelter bie Merkel. 6. Meerte: Andry Rajoelin, Anfierder fon do Protäste juun ju madagassiske Regierenge, un Boas fon ju sälwen uutruupene Juunregierenge, fluchtet in ju frantsööske Boskup. 10. Meerte: Dät Militär uurnimt ju Macht in Madagaskar. Jo uurreeke ju Macht ätters an ju
12. -- 13. -- 14. -- 15. Jierhunnert -- 16. -- 17. -- 18. Jiere: 1495 - 1496 - 1497 - 1498 - 1499 - 1500 - 1501 - 7. April: Koarl VIII. stäärft. Ätters foulget him Ludwig XII.. 20. Moai: Die portugiesiske Äntdäkker Vasco da Gama roaket ju Stääd Kalikut un häd deermäd dän Seewai ätter Indien fuunen, so as dät sin Apdraach waas. 23. Moai: Die fon Poabst Alexander VI. as „Häretiker, Schismatiker un Minoachter fon dän Hilligen Stoul“ exkommunisierde Präätjer Girolamo Savonarola wäd ap ju Piazza della Signoria in Florenz ferbaadend. 30. Moai: Christoph Kolumbus begint sien trädde Raise ätter Amerikoa. Hie kumt in 1500 wieruume. 17. Dezember: Ätter ju Inthronisierenge fon Ludwig XII. in Frankriek wäd mäd Wieten fon Poabst Alexander VI. ju sänt 22 Jiere bestoundende Ächte mäd Jeanne de Valois säärkelk be'eended. Eende fon ju Fräiske Fräiegaid.
Desiderius Erasmus (* 27. Oktober 1465 [of 1469] in Rotterdam; † 12. Juli 1536 in Basel) waas n bekoanden Humanist, Philosoph un Skrieuwer fon fuul Bouke. Een fon sien wichtichste Wierke waas ju Uursättenge fon dät Näie Testamänt in dät Näigriechiske. Do maaste Wierke sunt tou fienden in ju Meentebibliothek fon Rotterdam. Hie waas uurigens uk bekoand mäd dän Moaler Hans Holbein dän Jungere. Erasmus online Ängelsk, Niederloundsk Normdoaten: GND: 118530666 (OGND) | KB (Niederlounde): 068551959 | LCNAF: n79055814 | VIAF: 87673996
Albanien is n Lound in Aast-Europa. Ju Haudstääd is Tirana un die Präsident fon ju Republik is siet 2007 Ilir Meta. Albanien wäd begränsed fon: Serbien un Montenegro in dät Noude, Noudmakedonien in dät Aaste, Griechenlound in dät Suude, Adriatiske See in dat Wääste.
Ne Sunnerloage kreech Seelterlound truch Honnel un Skipfoart uur ju Seelter Äi, wierbie toufäärme Eed (Torf) wäil ju Hauptrolle spielde. Leeter wuuden weegen dän Diekbau in Aastfräislound uk Flintsteene uut dän Humling wichtich. Deer ieuwenske wäide noch uur Artikkele naamd, as Kolonioalweere un Soalt (St5.1.4). Schwalb (Siede 63) häd an Hound fon Skattengsregistere dän Ferloop fon do Ienwoonertaale fon eenige Täärpe in un uum Seelterlound ferglieked. Deerbie wiesde sik, dät fon 1500 bit 1800 ju Befoulkenge fon Roomelse mäd 150% tounuumen hiede, wült ju fon Lohe an de Söiste bolde gliek bleeuwen waas. Bie glieke Uutgongsbedingengen hieden buutendät do seelter Täärpe al 1472 soowät säksmoal soofuul Huushollengen as do Täärpe an de Söiste. Deeruut wiest sik ju wichtige Rulle fon Honnel un Skipfoart. Deertruch koanden do Seelter ju groote Waareld, wät sik wiest uut fjauer seelter Studente 1457-1459 in Rostock (Schulte 1930 .148f.) un dän Geleerde Hinrich Scheeve uum 1520 (Ni474). Noch in 1779 hat et dasz die Saterlander als mit wenigen ackerbow versehen tag und nacht beständig mit ihren bothen auf den wässeren und in fremden landen fahren, dadurch ihr brod und onera publica [ Loundeslasten ] gewinnen mueszen, und also dem exerciren nicht wie andern beijhause seijende beerbte
In disse Lieste kuume do Medien uut Noud-Fräislound, Aast-Fräislound un Wääst-Fräislound foar, do uk in ju fräiske Sproake schrieuwe of seende. Ems-Vechte-Welle Radio Eala Tiedschrift Omrop Fryslân Radio un TV Radio Middelsé Radio Froeks.tv Internet TV Fynst Internet Säitenge De Moanne Tiedschrift Styl Tiedschrift Switsj Tiedschrift LinKk Tiedschrift In Wääst-Fräislound wäd in do Säitengen uk Fräisk schrieuwen, man do Säitengen schrieuwe moor Niederlounsk. Et rakt fuul Organisatione do hiere Fereensblääd ap Fräisk schrieuwe, do sunt nit in disse Lieste apnuumen wuuden. Radio magic music Radio Nordfriisk Radio NFR Radio
Wichtige Skjonisse ap dän 7. Januoar 49 f. Kr.: Die Roomske Senoat beslut, dät Gaius Iulius Caesar eerste sien Troppen äntläite un sien Imperium, dät hat sien Befeels-Moacht uur Gallien un Illyrien, deellääse skuul, eer hie wier näi foar dät Konsuloat kandidierje duur. Pompeius kricht dän Apdraach, ju Roomske Republik juun Caesar tou ferdäägenjen. 1878: Anthony W. Gardiner wäd Präsidänt fon Liberia. Hie is die Ätterfoulger fon James Spriggs Payne 1959: Juu kubaniske Regierenge unner Fidel Castro wäd truch doo USA anärkoand. 2009: John Atta-Mills wäd die Präsidänt fon Ghana, as Ätterfoulger fon John Agyekum Kufuor. 2015: Bie n islamistisken Terror-Sleek truch twäin Kampere fon Al-Qaida in dän Jemen ap ju frantsööske Satire-Tiedskrift Charlie Hebdo wäide in Paris tweelich Moanskene uumebroacht. 1800: Millard Fillmore, fon 1850 tou 1853 tou die trättienste Präsidänt fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa 1830: Albert Bierstadt, Kunstler fon ju Romantik 1899: Francis Jean Marcel Poulenc, frantsöösken Komponist 1989: Hirohito, Kaiser fon Japan (* 1901). 2003: Erich Beyreuther, düütsken luthersken Theologe un Säärkenhistoriker 2018: France Gall, frantsööske Sjungerske 2021: Henri Schwery, Swaitser roomsk-kathoolsken Kardinoal un Biskop fon Sitten