rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Victor-Marie Hugo [viktɔʁ maʁi yˈɡo] (* 26. Februoar 1802 in Besançon; † 22. Moai 1885 in Paris) waas n frantsöösken Skrieuwer. Hie skreeuw Riemsele, Romoane un Tjooterstukke un wierkede as literarisken, man uk wäil politisken Publizist. Hie tried uk sälwen moorere Moale as Politiker in Ferskienenge. Wilst hie in't Buutlound oafter nit so bekoand is as t. B. Molière, Voltaire of Honoré de Balzac, jält hie monken masse Frantsoosen as die grootste fon aal hiere Skrieuwere. Sien Wierk kon deelwiese ju Romantik, deelwiese dän Realismus tou oardend wäide.
Beringia is die Noome foar dät Rebät twiske't aastelke Sibirien un Alaska, dät wilst dät Pleistozän moorere Moale truch dän läige See-Speegel druuch fäl un buppedät fräi fon Ies (Glitskere) waas. Uumdät dät ne Lound-Brääch waas, wier Dierte-Oarde un Moanskene twiske Eurasien un Amerikoa ap wai un wier kuuden, hat dät uk Bering-Brääch of Bering-Loundbrääch. Wilst ju lääste Kooldtied lieuwden deer foar moorere Jierduusende Moanskene. Eerste, as die See-Speegel wier tou riesen begon, wonnerden do Moanskene ou ätter't Suud-Aaste: So koom ju Besiedelenge fon Amerikoa truch do Foaroolden fon do Indioanere.
Venezuela is n Lound in't Noude fon Suud-Amerikoa. Ju Haudstääd is Caracas. Venezuela lait oun ju Atlantik-Kuste fon dät noudelke Suudamerikoa. Sien Noaberlounde sunt in dät Aaste Guyana, in dät Suude Brasilien un in dät Wääste Kolumbien. Venezuela lät sik in fjauer unnerskeedelke Loundskuppe iendeele: In dät Noudwääste fon dät Lound lait dät Maracaibo-Jooplound. Dät is een Ieuwene, ju in dät Wääste, Aaste un Suude fon Bierichlound uumeroat is, bloot in dät Noude gungt ju bit ätter ju See. Midde in't Maracaibo-Jooplound lait die Maracaibo-See. Man dät is naan wuddelken See, hie häd näämelk ne smälle Ferbiendenge ätter dän Atlantik. Suudaastelk sluute sik oun dät Maracaibo-Jooplound do Anden oun. In do Anden is uk die hoochste Bierich fon Venezuela, die Pico Bolívar (4978 m). Ap ju suud-aastelke Kaante fon do Anden lait ju Orinoko-Ieuwene mäd Gäärslound un Sumpe. Oun't Suudelke Eende fon ju Ieuwene fljut ju Äi Orinoko. Suudelk fon dän Orinoko lait dät Hochlound fon Guayana.
Dät Boot is dät litste Seelter Oard Skip. Dät wuude benutsed foar ju Bootjeräi. Woudelieste Nöösken n., Lik n., Sail n., Spreet m., Gik m., Mäst m., holtene Ringe pl., Ringe pl., Nöösken n., Dolle m., Mästboank m., Steewenge f., Flakstukke pl., Boudem m., Boudemholt n., Umeschotsplonken pl., Umeschotsholt n., Schoote f., Hälmholt n., Stjuur n., Hoake m., Knie-e pl., bäätere Knie-e pl., foarndere Knie-e pl., Roiboud f., Boud f., Schandäksele pl., holtene Pänne f., Pänne f.,Flakstukke pl., holtene Naile pl., Naile pl., Spon Kuurwe n., Kuurwe, Kuurich m., Mástboank m., Boudemholt n., Steeuenge f.
Ju Kontinentoalspeere (Frantsöösk: Blocus continental) waas Deel fon ju Uutloundpolitik fon dän Frantsööske Kaiser Napoleon I. Dät waas Napoleon sien Oantwoud ap ju Blokkoade fon ju Frantsööske Kuste truch ju Britiske Marine. Ju Mäitnoame ferbood aal Honnel twiske dät Europäiske Kontinent un Grootbritannien. Ju ökonomiske Blokkoade bestuud fon dän 21. November 1806 bit dän 11. April 1814 un betjutte n Embargo ap aal Britiske Produkte un ap do fon do Briten toufierde Kolonioalweeren. Deertruch koom uk ju Seelter Bootjeräi toun Stilstounden.
Ju Marka is ju 28,7 km loange, suudaastelke un orographisk gjuchte Siepe fon ju Seelter Äi. Ju fljut in do läichsaksiske Loundkringe Oamselound un Kloppenbuurich. Ju Marka äntspringt in dät Skeedgebiet fon do Loundkringe Oamselound un Kloppenbuurich. Hieren Uursproang lait ap dät Hase-Leda-Woaterskeed twiske dät Käädentäärp fon Lindern in dät Suudaaste un dät Linderner Täärp Neuenkämpen in dät Aastsuudaaste (Loundkring Kloppenbuurich), dät Wäidelter Täärp Bokholte in dät Wäästnoudwääste un dät Käädentäärp fon Wräis in dät Noudnoudaaste (Loundkring Oamselound). Hie fint sik an dän Suudaastraant fon dät maastendeels as Natuurskutsgebiet Bokholter Touse uutwiesde Tousenfoan – twiske do Hööchten Holthöhe (44 m) in dät Suudsuudaaste un Foarel (39 m) in dät Noude. Ju Marka lapt eerste in noudaastelke Gjuchte. Deerbie gungt an Wräis foarbie in dät Wääste un an Peheim in dät Aaste, do der bee n Aantje fon ju Marka oawe lääse. Dan gungt ju wäästeelk an ju Molbiergener Buurskup Biskopsbrääch un an ju Aiter Buurskup Näimäärkhuusen. Fääre woant ju sik ätter dät Noude un lapt an dät aastelke Määrkhuusen, an dät wäästelke Näiwräis in dät Aaste un an dät aastelke Ällerbrouk foarbie. Ätter Passierjen fon dät aastelke Barkentange un dät wäästelke Heedbierich knikt ju ätter dät Wääste ou un slacht
Lima is ju Haudstääd un uk ju grootste Stääd fon Peru mäd sowät 8,89 Millionen Ienwoonere (Stound: 2015). Lima is mäd ju litjere Noaberstääd Callao, een Hoawenstääd, touhoopewoaksen. Dät Metropolrebät häd dan aaltouhoope sogoar tjoon Millionen Ienwoonere. Truch Lima fljut ju Äi Rímac. Lima is aan wichtigen Ferkiersknätte un dät betjuudendste Wirtskups- un Kultuur-Sändtrum fon Peru mäd masse Universitäten, Hoochskoulen, Museen un oolde Bauwierke. Ju Ooldstääd fon Lima wuude in 1991 fon ju UNESCO foar Waareldäärfgoud ferkloord. Ju Stääd Lima häd hieren Noome apgruunde fon hiere indigene Wuttele, die Noome kumt wildääge fon dät Jaqaru-Woud lima-limaq of limaq-wayta, dät hat "jeele Bloume". Een twäide Muugelkhaid is, dät sik die Noome fon dät Quechua-Woud rimaq (in dän Wanka-Dialekt limaq) oulat, dät uursät "Spreeker" betjudt. Een Argument foar düsse twäide Ounnoame is, dät ju Äi, wier ju Stääd oun lait, ap Quechua Rimaq (do Spoaniere hääbe deer n Río Rímac uut moaked). Uk eer do Spoaniere ounkeemen sunt, waas dät Rebät junner al dät tichtest besiedelde oun ju heele peruoanske Kuste. Ap dän 18. Januoar 1535 wuude Lima fon dän spoanske Ärooberer Francisco Pizarro unner dän Noome "Ciudad de los Reyes", dät hat "Stääd fon do Köönige" ap dän Gruundsleek fon een
Ju Oaje is ju linke Siepe fon ju Seelter Äi un heert deermäd tou dät Äiesystem fon ju Oamse. Ju fljut truch do Meenten Spahnharrenstätte, Böärger, Bräddenbierich, Ästerweede, Hilkenbrouk un Näiskäddel. Ju Oaje äntspringt wät suudelk fon dät Natuurskutsgebiet „Buppeloop fon ju Oaje“ ap dät Gebiet fon ju oamseloundske Meente Spahnharrenstätte. Suudelk fon ju Humlingmeente Ästerweede fljut ju Loorper Beeke in de Oaje. Ju Oaje lapt eenige Meetere suudel fon dät Kustenkanoal in Näiskäddel mäd ju Marka touhoope un bildet ju Seelter Äi. In dät19. un 20. Jierhunnert wuud ju Kroasje fon dät fljootende Woater fon ju Oaje truch moorere Määlnen nutsed, as t. B. truch ju nit moor bestoundende Walkemäälne in Böärger. Dät Gebiet fon ju Oaje is fon n „wooken“ Tourismus liekteekend. In ju Määrk Böärger fiert n Deel fon dän Hummelsken Pilgerwai an dät Ouger fon ju Oaje foarbie. Reinhard Rolfes (Hrsg.): Börger – Geschichte des Hümmlingdorfes. 2005 https://web.archive.org/web/20210305132844/http://neuscharrel.de/html/geschichte2.htm Koartenskizze fon dän Hummelsken Pilgerwai; deeroun: Oaje
Dät Slot Clemenswerth is n foar Clemens August I. fon Bayern gjuchten Jaachtsit in de Naite fon dät oamseloundske Suugel. Ju uut n sentroal Hööftslot un oachte Pavillons bestoundende Anloage heert tou do Hööftwierke fon dät wäästfoalsk liekteekende Barok. Dät Jaachtslot un sien Ieuwenskebauwierke sunt foar Besäikere tougängelk un behärbiergje dät Emslandmuseum Schloss Clemenswerth. Ju Slotanloage wuude fon 1737 bit 1747 foar Kurfürst Clemens August I. an dän noudelken Raant fon sien wied ferstraid Heerskuupsgebiet apbaud. Do Äntwurfe stamden fon dän wäästfoalsken Baumäster Johann Conrad Schlaun, die der al an dät Slot Augustusbuurich foar dän Kuurfürsten tougoang waas. Tou do Foarbielde fon ju Anloage tälle ju Pagodenbuurich in Rastatt, ju Eremitage in Waghäusel un dät Slot Marly-le-Roi. Dät barokke Slot un sien Nutsenge foar groote Jachtsälskuppe tou ju Tied fon Clemens August I. stounde in dät Middelpunkt fon ju Heematnovelle fon dän Priester un Skriftstaaler Bernhard Köster. Dät rakt uk ne Ferbiendenge mäd Seelterlound: “Iek wüül ätter n Iesk wai tou tieljen, man do ron mie dät Jool uut dät Plouchstal uute” hiede die oolde Hinnerk Willems kweeden in Schäddel kweeden, as hie tou klê’menswerth dän Kuurfürst gjucht wät Stuures in de seelter Toal foarbaale skuul. (Minssen, Mittheilungen 2: Siede
Clemens August fon Bayern (Brüssel, 16. August 1700 - Ehrenbreitstein, 6 Februoar 1761) waas Suun fon Maximilian II Emanuel fon Bayern un Theresia Sobieska fon Polen. Infoulge fon dän spoaniske Äärwfoulgekriech roakede sien Familie fersprat un bleeuw hie bit in 1715 in Huusarrest in Wien. Truch sin Oom Joseph Clemens von Bayern (1671-1723) wuud hie Fürstbiskop fon Regensbuurich un leeter Ärtsbiskop fon Köln un deertruch Kurfürst. Hie waas deertou Biskop fon Munster, Ossenbrääch, Paderborn un Hildesheim un Grootmäster fon dän Düütske Oarden. In 1742 krounde hie sin Bruur Karel Albrecht in Frankfurt tou Kaiser. Clemens August foarderde do Kunste un liet do Kastäile Augustusbuurich un Falkenlust in Brühl (Rhienlound) baue un uk ju Sänt-Michaelissäärke in München en fonsälwen dät Kastäil Clemenswerth bie Suugel, wier hie sik wät Stuures ap Seeltersk foarbaale liet.
N Kurfürst (latiensk princeps elector imperii of elector) waas aan fon do eerste soogen, leeter njuugen ranghoochste Fürste fon dät Hälge Roomske Riek, do der siet dät 13. Jierhunnert dät alleenige Gjucht tou dän Woal fon dän roomsk-düütsken Köönich toustuud. Mäd dissen Köönichstittel waas traditionell dän Anspruch ap ju Kröönenge toun roomsk-düütsken Kaiser truch dän Poapst ferbuunen. Ju Beteekenge Kurfürst gungt ap dät middelhoochdüütske Woud kur of kure foar Köär tourääch, wier uk dät näihoochdüütske küren uut äntsteen is.
Ne Ferskeedenhaid fon Autoren, Theorien un Fäildere behauptje dät dät Ienfloude rakt twiske Sproake un Toanken. Fuul beliekteekenje dän skienboar gesuund-moanskelken Geföil, dät wie toanke in ju Sproake in ju wie baale. Ne Riege fon Autoren un Theoretiker häd ap disse Idee fääre toacht. Judith Anna Bahmer, "Sprache und Denken"
As Käädenreaktsjoon beteekent me aan physikoalsken Prosäss, bie dän aan Atomkääden truch Touhoopesteeten mäd uurs n Atomkääden of Deeltje in sin Toustound of sien Touhoopesättenge uurs wäd. Oafter wäide do elastiske Steete fon Käädene nit deertou reekend, uumdät sik deerbie bloot do Impulse fon do bee Steet-Partnere uurje, toumäts uk nit do uunelastiske Steete, bie do uk noch aan fon do Steet-Partnere in aan Anräägeden Toustound fersät wäd. Bie do uurige Faale - do Käädenreaktsjoonen in dän wuddelken Sin fon dät Woud - uurje sik do Käädene truch Oureeken of Apniemen fon Deeltjene in hiere Touhoopesättenge. Ju Toal fon aal do Nukleonen, do deer sunt, blift aaltied, as ju is; in do maaste bekiekede faale uk ju Toal fon do Näitronen un do Protonen je foar sik. Nit tou do Käädenreaktsjoonen tält die Radioaktive Ferfaal, uumdät hier ju Kääden-Uumewonnelenge spontoan skjucht, also naan Steet tou Uurseeke häd. Uurs as düsse "natüürelke Radioaktivität" wäd ju as Foulge fon wäkke Käädenreaktsjoonen aptreedende Radioaktivität uk as kunstelke Radioaktivität beteekend. Mäd ju Ärfoarskenge fon Käädenreaktsjoonen befoatje sik foaraaln ju Käädenphysik ju ju Deeltjephysik. Een wichtige Rulle spielje Käädenreaktsjoonen bie ju Äntstoundenge fon do Nuklide, kiek bie Astrophysik, Kosmochemie. Anweendengen rakt dät biespilswiese in ju
Lucht is die foar dät moanskelke Ooge sichtboare Deel fon ju elektromagnetiske Stroalenge. In dät Elektromagnetiske Spektrum uumfoatet die Beräk fon dät Lucht Woogenloangten fon sowät 380 nm bit 780 nm. Dit äntspräkt Frequenzen fon sowät 789 THz bit 384 THz. N nau Skeed lät sik nit ounreeke, deer ju Ämpfiendelkhaid fon dät Ooge an do Woarniemengsskeede nit abrupt, man bie litjen ounimt. Do an dät sichtboare Lucht angränsjende Beräkke fon ju Infrarood- (Woogenlaangten twiske 780 nm un 1 mm) un Ultravioletstroalenge (Woogenlaangten twiske 10 nm un 380 nm) wäide oafte ieuwenfals as Lucht beteekend.
Vakuum (plural Vakua) is in ju Physik ju Ouweesenhaid fon Materie. Tou dät Moakjen fon Vakuum is foarallen wichtich, Gas uut dät Volumen wächtouhoaljen. Is die ferblieuwende Gasdruk man n Bitje minner as dän atmosphäriske Druk, dan spräkt me korrekterwiese nit von n Vakuum, man fon ferminnerden of reduzierden Druk of n Unnerdruk.
Photone (φοτος, photos = Lucht) ("Luchtdeele") sunt n Ferskienengsfoarm fon elektromagnetiske Stroalenge. Ouhongich fon ju ferwoande Meetapstaalenge wol Stroalenge (n Foarm fon Energie) sik foardwo as Woogen of as n Stroom fon massenloose litje Deele, do Photone. Do wäide bietiede antjut mäd dät Symbol γ (ju trääde Griechiske Bouksteeuwe gamma).
Die Uutdruk Ruumte wäd in ju Astronomie in algemeenen ferwoand uum Paate fon dät Universum buute ju Äide, dät Sunnensystem of uur Heemelköärpere antouwiesen, of algemeener do relativ "loose" Deele fon dät Universum. Dät is foarallen ju intergalaktiske Ruumte. Utdrukke as Ruumfoart un Ruumsonde beluuke sik uk ap disse Ferweendenge fon dän Utdruk Ruumte. Ju Ruumte is neen ächt VaKuum, man bestoant hauptseekelk uut Plasma fon Woaterstof un Helium, elektromagnetiske Stroalenge (besunners kosmiske Bäätergruundstroalenge) un Neutrinos. Ju Ruumte änthaalt gans min Atome fon uur Elemente (Metalle) un Stoafdeele. Ju intergalaktiske Ruumte änthaalt man eenpelde Woaterstofatome pro Kubikzentimeter (ienommede Luft änthaalt soowät 1019 Atome pro Kubikzentimeter). Ätter do maaste Theorieën is ju Ruumte deertou riek an dunkere Energie un dunkere Materie. Uk konnen sik Objekte deertruch bewäägje, as Meteoroiden un Komete.
Ju Brainge bilget dän Deel fon dät Sentroalnärwensystem wät in dän Kop sit (Griechisk: ἐγκέφαλον, enkephalon, 'in dän Kop'). Ju Brainge bilget dät woarniemende, anstjuurende, kontrolierjende un Information feroarbaidjende Orgoan in Dierte. Dät rakt tjo Soarten Dierte mäd Brainge: do Waapeldierte, do Liedefäitere (Insekte, Spinnen, Kräbse) binne ju Gruppe fon do Waapelloose un do Äänketfiske. Do uur Waapelloose hääbe neen Brainge, man Samlengen fon individuelle Ganglien. Ju Brainge sit maastens in dän Kop fon dät Diert. Ju Brainge is n komplex Orgoan; ju moanskelke Brainge is apbaud uut Tjaanere Miljarde Neurone (Näärwensälle) wierfon älke ferbuunen is mäd n grooten Taal uur Neurone, bietiede duusende. Dät is sicher ju maast komplexe Struktuur in dät Al. Ju Brainge bestjuure un koordinierje sensoriske Systeme, Bewäägenge, Ferhoolden un homöostatiske Köärperfunktione, as Omjen, Blouddruk un Köärpertemperatur. Ju Brainge is ju Wälle fon Bewäägenge, Gedächtnisse un (bie haagere Soarten) Kognition (Fernul) un Emotion. In do maaste Brainge sjucht me n Unnerskeed twiske griese Substanz un wiete Substanz. Ju griese Substanz bestoant uut do Sällenkörpere un Dendriten fon do Neurone; ju wiete Substanz bestoant uut Myelin, ju isolierjende Loage uum do Axone do do Neurone uur loangen Oustand ferbienden dwo. Do buuterste Loagen fon ju Grootbrainge (Telencephalon)
Mäd dän Uutdruk Pruning (Outakjen) of synaptiske Pruning wäd in ju Neurofysiologie dän Prozess ountjut, wierbie eer bildede synaptiske Ferbiendengen wier uungedäin moaked wäide. Pruning is deeruume dät Juunstoalde fon Synaptogenese. Dät 'Wächsnieden' fon eer anlaide synaptiske Ferbiendingen geböärt spontoan en is toun grooten Deel ju Foulge fon dät nit Aktivierjen, also dät nit Bruuken deerfon. Pruning is oawers n natüürelken un noodweendigen Prozess, deeruum dät dät ju Bildenge fon tjoonelke Nätwierke in dät Näärwensystem muugelk moaket, do der beoantwoudje an ju Äntwikkelenge fon Kunde un Geskikkelkhaid. In dän Sin sunt Pruning un Synaptogenese komplementär. Me kon dät so betrachtje, as wan Synaptogenese suurget foar dän Apbau fon dän grootsten Taal muugelke Ferbiendengen un dät synaptiske Pruning suurget dät do nit bruukte muugelkhaide uk fysiologisk wächsnieden wäide. Bie de Gebuurt häd ne Braingezelle sowät 2500 Synapsen. Ju Taal hööget sik ap bit sowät 15.000 pro Zelle bie n Bäiden fon tjo Jiere. Juun me uutwoaksen is, sunt fon aal do Ferbiendengen sowät n Haaldeel wächsnieden in Foulge fon Pruning. Pruning belukt sik apfaalend ap dät Anleeren fon Sproakfäiegaid. Ne näigeboorene Litje kon aal Sproakluude unnerskeede, do der in gliek wäkke Sproake foarkuumen dwo. Fon hier säkste Mound bit tou een
Titanium af Titan is n chemisk Element in ju Periodiske Tabelle mäd Symbol Ti un Atomtaal 22. Dät is n stäärk, licht, glansjend, korrosionsbeständich Uurgongsmetal mäd ne säälwerske Metalfaawe. Dät is uk resistent juun Seewoater un Chlor. Titan wäd in stäärke Lichtbau-Legierengen ferwoand (foarallen mäd Iersen un Aluminium) un ju oaftest foarkuumende Ferbiendenge, Titandioxid, wäd in wiete Pigmente ferwoand. Dit Element kumt foar in fuul Mineralien mäd Rutil un Imenit as wichtichste Wällen, do der wied uur de Waareld ferdeeld sunt. Dät rakt two allotropiske Foarme un fieuw Isotope fon dit Element, do der natüürelk foarkuumen dwo: Ti-46 bit Ti-50, wierbie Ti-48 mäd 73.8% ap maaste. Een fon do wichtichste Oainskuppe fon Titan is, dät et juust so stäärk is as Stäil, man bloot n Haaldeel deerfon wächt. Titan sien chemiske un physiske Oainskuppe sunt äänelk an do fon Zirkonium. Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: Sicherheitsdatenblatt (alfa-aesar)
1. Januoar: Die gjuchts-populistiske Jair Bolsonaro trät sien Boantje as Stoatspräsident fon Brasilien oun. 1. Januoar: Ounsleeke in Bottrop, Essen un Oberhausen - Aan düütsken Neonazi fersoacht, mäd een Auto Asyl-Bewierwere dood tou fieren. Tjoon Ljuude, deerfon two Bäidene, wäide ferseerd, man dät rakt neen Doode. Monken do tjoon Ferseerde sunt fieuw syriske Fluchtlinge, two uut Afghanistan, aan Essener mäd turske Wuttele, uur do two uurige lät sik in do Begjuchte niks ruutfiende. Ju Ienoardenge as Terror-Ounsleek is striedich, uumdät die Deeder fon aan Psychiater foar nit ful skäildfäidich heelden wuude. 21. Januoar: Taliban-Terroristen griepe een militärisk Trainings-Leeger in ju afghaniske Provinz Wardak oun. Jo bruuke een Auto-Bumbe un Skjootwoapen. Dät rakt 126 Doodesoffere, plus do tjo doode Oungriepere, un buppdät bit tou 70 Ferseerde. 15. Meerte: Ounsleek ap two Moscheen in Christchurch: Aan australisken Neonazi-Terrorist gript two Moscheen in ju näiseeloundske Stääd Christchurch oun. Hie skjut 51 Moanskene dood un ferseert noch 50 moor. 15. Meerte: Demokratie-Aktivisten in Honkong beginne, juun een ploand Uutlääwerengs-Gjucht tou protestierjen. Uur do foulgjende Mounde rakt dät moor un moor Protest, fon Juni oun sweere Sträitenslachten twiske Demonstranten un Dreguunere un aal sowät. Do Proteste sunt bit nu tou (Stound: Januoar 2020) noch nit
Cobalt is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Co un Atomtaal 27. Cobalt is n häd ferromagnetisk säälwerwiet Element. Ju Curie-Temperatuur is 1388 K mäd 1.6~1.7 Bohrsk Magneton pro Atom. Et wäd oafte touhoope mäd Nikkel fuunen un do bee Elemente sunt charakteristisk in meteorisk Iersen. Suugedierte bruuke litje Massen Koabelsoalte in hiere Fodder. Kobalt-60 is n kunstelk häärstoald radioaktiv Isotop fon Cobalt un is n wichtigen radioaktiven Tracer un Middel foar ju Behondlenge fon Kanker. Cobalt häd ne relative Permeabilität gliek twäinträädel ju fon Iersen. metallisk Cobalt fertrit ne Miskenge fon twäin kristallographiske Struktuure, nämmelk hexagonoal un kubisk mäd n Sproangtemperatuur fon 722K twiske do Kristallstruktuuren. Algemeene Oxidationstaale fon Cobalt sunt +2 un +3, +1 wäd uk beooboachted. ...
Die Brom (Cytisus scoparius) is n Struuk mäd flugge jeele Bloumen, die ju Frucht in Puulen häd. In moonige paltserske Dialekte hat dät seelterske Woud Brom "Bremme". Fröier wuude die Brom ook bruukt, uum tou feegjen. So betjut dät ängelske Woud "Broom" nit bloot "Brom", sunnern ook "Bäisem".
Do Evangeelsk-Lutherske Säärken gruundje sik ap ju Bibel, in Deele ap ju Dogmen-Bieldenge fon ju oolde Säärke un ap do Bekantnisskrifte fon ju evangeelsk-lutherske Säärke, do in dän Ferloop fon ju Wittenberger Reformatsjoon truch Martin Luther un uur lutherske Theologen, biespilswiese Philipp Melanchthon, ferfoated wuuden sunt. Tou ju lutherske Konfessions-Familie heere sowät 74 Millionen Kristen. Lutherske Kristen beteekent me uk as Lutheroaner. Ju Bibel jält in do lutherske Säärken as norma normans, also een "normierjende Norm". Dät hat, ju Bibel häd ju upperste Autorität, ju is die Gruundsleek, wier die Gloowe sik ap beropt. Do Bekantnis-Skrifte, do Luther un sien Meestriedere ferfoated hääbe sunt deerjuun een "norma normata", also een "normierde Norm". Dät hat, jo sunt uk wichtich, man jo hääbe hiere Autorität nit uut sik säärm, sunnern deerfon, dät jo sik ap ju Bibel beroupe un mäd bibliske Ienhoolde argumentierje. Tou do Bekantnisskrifte heere: Do Gloowens-Bekantnisse (Credo) fon ju oolde Säärke: Dät Apostolikum Dät Bekantnis fon Nicäa / Konstantinopel (325 / 381 n. Chr.) Dät Athanasianum dät Augsburger Bekantnis (CA – Confessio Augustana) Ju Ferdäägengsskrift fon dät Augsburger Bekantnis (Apologie fon ju Confessio Augustana) Die litje Katechismus fon Martin Luther Die groote Katechismus fon Martin Luther Do Schmalkaldiske Artikkele
11. Januoar: Ju Elbphilharmonie in Hambuurich wäd eepend. 20. Januoar: Donald Trump wäd as fieuwunfjautichsten US-Präsident fereediged. Hie foulget deermäd ap Barack Obama. 20. Januoar: Moor Fernäilengen fon dän sonaamde IS in Palmyra wäide bekoand. Monken uur Bauwierke rakt dät uk Skoaden in dät Amphitjooter. Junner hiede in'n Moai 2016 - ju Stääd waas do foar n poor Mounde nit in Terroristen-Hounde - een rusk Orchester n medienwierksoam Konzert spield. 21. Januoar: Mäd dän Women’s March on Washington demonstrierje sowät 700.000 Moanskene, in't heele Lound moor as een Million, foar Wieuwljuude-Gjuchte, sosjoale Gjuchtfäidegaid un Moanskengjuchte. Bäätergruund sunt do wieuwljuudefäindelke un rassistiske Meenengen fon dän näien US-Präsident Donald Trump. 2. Meerte: Syriske un Ruske Troppen hääbe dät twisketruch fon'n IS heeldene Palmyra foar't twäide Moal iennuumen. 18. Meerte: Joachim Gauck trät as düütsken Buundespräsident ou. 19. Meerte: Frank-Walter Steinmeier wäd düütsken Buundespräsident. 19. Meerte: Martin Schulz wäd ap aan Paatäi-Dai fon ju SPD sunner Juunstämmen foar'n Buundesfoarsitter un Kanzlerkandidoat fon ju SPD foar ju Buundesdais-Köär 2017 kädden. 9. April: Bie Ounsleeke ap two koptiske Säärken wäide in Ägypten moor as fjautich Moanskene uumebroacht un moor as 120 ferseerd. 7. un 8. Juli: G20-Top in Hambuurich. Ieuwenske freedelke Proteste rakt dät uk
Jolin Tsai (bädden ap dän 15. September, 1980) is ne taiwaansken Pop-Singer-Songwriter. 1999: 1019 2000: Don't Stop 2000: Show Your Love 2001: Lucky Number 2003: Magic 2004: Castle 2005: J-Game 2006: Dancing Diva 2007: Agent J 2009: Butterfly 2010: Myself 2012: Muse 2014: Play
As Äkse beteekent me een Reewe uum tou hauen, foar aaln uum Holt tou kleeuwen of n Käärf tou't faalen fon n Boom tou äksjen. Dät rakt oaber uk Kriechsäksen. Fon ne Biele unnerskat sik ne Äkse truch hiere Grööte, ne Äkse mout maast mäd two Hounden heelden wäide. In ju Archäologie, wier do holtene Skäfte fon Reewen maasttieds nit ärheelden sunt, is dät wichtige Kriterium foar ju Unnerskeedenge dät Gat inne Midde. Wät n Gat foar n Skäft häd, is ne Äkse, wät uurs skäfted wäd, is ne Biele. Ätter düsse archäologiske Definitsjoon faale fonsäärm uk do maaste moderne Bielen unner dän Begriep "Äkse". Sliepene Steen-Äkse uut Ungarn, uut dät fjoode of äddere trääde Jierduusend foar Kristus Äksen moaked uut Arsen-Brons, uut Naxos, äddere kykladiske Brons-Tied (2700-2200 f. Kr.) Ferskeedene näitiedelke Äksen uum Boome tou faalen Ne gewöönelke Äkse foar't Kleeuwen fon Holt