rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Iersen is n chemisk Element mäd Symbol Fe (la. Ferrum) un Atomnummer 26. Dät is n gries Uurgongsmetal. Fon dät Foulk wäd dän Uutdruk Iersen oafte bruukt foar Materioal dät eegentelk Stäil hat; moor Angoawen uur dät Moakjen, ju Beoarbaidenge un ju Anweendenge deerfon kon me fiende unner Stäil. Uut Uutgreeuwengen stoalt sik hääruut, dät uum 4000 f. Chr. al Iersen bruukt wuude in Sumer un dät oolde Ägypten foar Speerspitsen un Ornamente. Maastens koom dät Iersen deerfoar fon iensloaine Meteorite (dät sonaamde Meteoriersen). In do Jierhunnerte deerätter wuud dät Gebruuk fon Iersen fersprat ätter Mesopotamien, Anatolien, dät Middel-Aaste un uur Gebiete. Ätter dät me uutfoont, wo me Iersen uut sien Arste winne kon un ätters smiedje, noom ju Anweendenge n grooten Apswung. Twiske dät 12. Jh. f.Chr. un dät 10. Jh. f.Chr. noom Iersen ju Steede fon Bronze ien bie ju Produktion fon Reewen un Waffen. Dissen Uurgong fon Bronze ätter Iersen, die der ju Iersentied ienlatte, wuud nit juust feruurseeked truch beetere Oainskuppe fon Iersen, man eer truch dät knapper wäiden fon Tin, n Haudbestanddeel van Bronze. In dät Middel-Aaste äntdäkte me, dät ju Qualität ferbeeterd wäide kon truch dät räie Iersenarst te bäiten in n Bääd fon
Joan Fuster i Ortells (*23. November 1922 in Sueca, Provinz Valencia - † 21. Juni 1992 in Sueca) waas aan valencieniske Skrieuwer in Kataloansk. Antología del surrealismo español. Alacant, Verbo, 1952. La poesia catalana fins a la Renaixença. Mèxic, Edicions Catalanes de Mèxic, 1954. Pàgines escollides de sant Vicent Ferrer. Barcelona, Barcino, 1955. El descrèdit de la realitat. Ciutat de Mallorca, Moll, 1955. Antologia de la poesia valenciana. Barcelona, Selecta, 1956. La poesia catalana. Ciutat de Mallorca, Moll, 1956. 2 vol. Les originalitats. Barcelona, Barcino, 1956. El món literari de sor Isabel de Villena. València, Lo Rat Penat, 1957. Figures de temps. Barcelona, Selecta, 1957. Indagacions possibles. Palma de Mallorca, Moll, 1958. Recull de contes valencians. Barcelona, Albertí, 1958. Ausiàs March. Antologia poètica. Barcelona, Selecta, 1959. Un món per a infants. València, 1959. Judicis finals. Ciutat de Mallorca, Moll, 1960. Joan Serrallonga. Vida i mite del famós bandoler. Barcelona, Aedos, 1961. Valencia. Madrid, Dirección General de Turismo, 1961. Nosaltres, els valencians. Barcelona, Edicions 62, 1962. El País Valenciano. Barcelona, Destino, 1962. Poetes, moriscos i capellans. València, L'Estel, 1962. Qüestió de noms. Barcelona, Aportació Catalana, 1962. El bandolerisme català II. La llegenda. Barcelona, Aymà, 1963. Raimon. Barcelona, Alcides, 1964. Diccionari per
Nikkel is n metallisk chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Ni un Atomtaal 28. Nikkel is n säälwerwiet Uurgongsmetal, wät Hoochglans kricht, wan dät polierd wäd. Dät heert tou ju Iersengruppe, is häd un smied- un foarmboar. Dät trit maast ap in Ferbiendenge mäd Swieuwel in Millerit un mäd Arsen in dän Mineroal Nickelin. Weegen sien Hooldboarkaid in de Luft un sien Beständegaid juun Oxidation wäd Nikkel foar litjere Munten ferwoand, foar ju Plattierenge fon Iersen un Jeelmäsk usw., foar ju Häärstaalenge fon chemiske Anloagen un in bestimde Legierengen. Et is magnetisk un wäd oafte touhoope mäd Kobalt fuunen. Do bee Materialien kuume uk foar in meteoritisk Iersen. Ju haudseekelke Ferwiendenge fon Nikkel is in Legierengen. Ju maast algemeene Oxidationstaal fon Nikkel is +2, man 0, +1 un +3 Nikkelkomplexe rakt dät uk. Sowät 65 Prozent fon dän Nikkel, die in ju wäästelke Waareld ferbruukt wäd, is in ju Foarm fon austenitisk Eedelstäil. Wiedere 12 Prozent wäd ferwoand in Superlegierengen. Do ferblieuwende 23% fon dän Ferbruuk wäd ferdeeld twiske Legierengsstäil, wierapleedboare Batterien, Katalysatore un uur Chemikalien., Munte, Produkte foar Jooteräie un Plattierenge. Die grootste Ferbruuker fon Nikkel is Japan, wät uungefeer 169 600 Tonne pro Jier ferbruukt
Die 23. Moai (buute fon Roomelse: 23. Maai) is die 143. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (die 144. in Skaltjiere), sodät noch 222 Deege uurich blieuwe fon dät Jier. 1498: Die fon Poabst Alexander VI. as „Häretiker, Schismatiker un Minoachter fon dän Hilligen Stoul“ exkommunisierde Präätjer Girolamo Savonarola wäd ap ju Piazza della Signoria in Florenz ferbaadend. 1949: Ferkändigenge fon dät düütske Gruundwät ("Grundgesetz") truch dän Parlamentoariske Räid. Dät Doatum wäd oafter as Gruundengsdoatum fon ju Buundesrepublik beteekent, aaldät dät Gruundwät eerste aan Dai leeter, ap dän 24. Moai, gultich wäd. 2014: Pyt Kramer moaket sien Foarmenwoudebouk deer eepentelk. 1707: Carolus Linnaeus, sweedisken Dokter un Biologe, aan fon do Pioniere fon ju biologiske Systematik. "bädden" hat "geboren"
Kooper, (lat. Cuprum) is n chemisk Element mäd dät Elementsymbol Cu un ju Ordnungszahl 29. Et is n Uurgongsmetal, in dät Periodesystem stoant et in ju 4. Periode un ju 1. Ieuwenskegruppe (ätter näie Tällenge Gruppe 11) of Koopergruppe. Die latienske Noome cuprum is oulat fon aes cyprium „Arst fon dät Oailound Zypern“, ap dät in n Oalerdum Kooper wonnen wuud. Kooper is as relativ wook Metal goud foarmboar un toai. As uutgeteekende Waarmte- un Stroomlaiter fint dät fuulsiedige Ferweendenge. Deerbuppe tält et uk tou ju Gruppe fon do Muntmetalle. As swäk reaktiv Sweermetal heert Kooper tou do Eedelmetalle.
Die 2. Mai is die 122. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (blw. die 123. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 243 Deege bit tou't Eende fon dät Jier. 1941: Britiske Troppen gunge in Basra oun Lound, uum Raschid Ali al-Gailani tou bekampjen, die in dän Irak mäd aan Putsch juun ju briten-fjuuntelke foarige Regierenge oun ju Moacht keemen is. 2011: Suldoaten fon do USA fiende Osama bin Laden in Pakistan un skjoote him dood. 2014: Ju ukrainiske Armee gript Staalengen fon ju pro-ruske "Foulksmiliz" in dät aastukrainiske Slowjansk oun. Jo skjoote mäd loodige Woapen tourääch un skjoote uk twäin Hoochskruuwere deel. 2018: Ju eerdere sosjoalistiske, baskisk-separatistiske Unnergruund-Organisatsjoon ETA rakt hiere Aploosenge bekoand. 2003: Blaga Dimitrowa, bulgoariske Skrieuwerske 2018: Wolfgang Völz, düütsken Skauspieler
Die 8. Moai is die 128. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (blw. die 129. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 237 Deege bit tou dät Eende fon't Jier. 1842: Die fjoode un lääste Dai fon aan grooten Bround in Hambuurich, die masse fon ju Ooldstääd fernäild, eenunfüüftich Ljuude dooded un sowät twintichduusend Ljuude ap ju Sträite sät häd. 1902: Die Mont Pelé, aan fjuurspäienden Bierich ap dät Antillen-Ailound Martinique doodet sowät trüütichduusend Ljuude. 1945: Kapitulatsjoon fon Nazi-Düütsklound, deermäd die twäide Waareldkriech in Europa eendet. Dät is in masse europäiske Lounde aan Fierdai. 2018: Do USA besluute, dät jo sik uut dät multilateroale Atoom-Oukuumen mäd dän Iroan tourääch luuke wollen. 1828: Henry Dunant, Gruunder fon ju Roodkjuus-Bewäägenge 1794: Antoine Laurent de Lavoisier, frantsöösken Chemiker 1866: Ferdinand Cohen-Blind, die fersoacht hiede, Bismarck tou möärenjen, stäärft truch Sälwenmoort. 1903: Paul Gauguin, frantsöösken Moaler.
Die 15. Moai (buute fon Roomelse 15. Maai) is die 135. Dai fon dän gregorioanske Kalänner (die 136. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 230 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1800: Napoleon Bonaparte lukt uur dän St. Bernhardpass. 1811: Paraguay wäd uunouhongich. 1911: Max Frisch, Swaitser Architekt un Skrieuwer. 1931: Helmut Ottenjann, Foulkskundler, Prähistorisken Archäologe un loangjierigen Direkter fon dät Museumstäärp Kloppenbuurich. 1967: Edward Hopper, amerikoansken Moaler (* 1882). 2003: June Carter Cash, US-amerikoanske Sjungerske. 2007: Theo Griep, seelter Skrieuwer, Buur un Meenteräidslid.
Ronald Wilson Reagan (* 6. Februoar 1911 in Tampico, Illinois; † 5. Juni 2004 in Los Angeles, California), uk The Great Communicator naamd, waas fon 1981 bit 1989 die fjautichste Präsident fon do USA. Bie sin Besäik in Berlin ap n 12. Juni 1986 häd hie bie ju Berliner Muure dän waareldbekoanden Sats kweeden: "Tear Down This Wall!". Commons: Ronald Reagan – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie
Zink is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Zn un Atomtaal 30. Zink is n Metal mäd moderaten Reaktivität, wät mäd Suurstof un uur Nit-Metalle Ferbiendengen bildje kon un reagiert mäd fertände Süüren mäd ju Fräisättenge fon Woaterstof. Ju algemeene Oxidationstaal fon Zink is +2. Zink is dät fjoode maast algemeene Metal in Gebruuk ätter Iersen, Aluminium un Kooper, wan do jierelke Produktionstaalen beoachted wäide. Zink wäd ferwoand in ju Galvanisierenge (Ferzinkenge) fon Metalle as Stäil, uum do juun Korrosion tou skutsjen. Zink wäd in Legierengen as Jeelmäsk, Nikkelsäälwer un moorere Loodmetalle ferwoand. Jeelmäsk fint fuul Anweendengen, wier Fäästegaid un Beständegaid juun Korrosion wichtich is. Zink wäd ferwoand foar Jooteräi, foarallen in ju Automobilindustrie. Metallisk heert tou do wichtichste Materialien foar negative Elektroden (Anoden) in nit-wierapleedeboare Batterien Zinklegierengen sunt al jierhunnerteloang bruukt wuuden, as me sjucht an Jeelmäsk-Artikkele uut 1000-1400 f.Kr., do der in Palestina fuunen wuuden sunt, as uk uut Objekte mäd 87% Zink-Gehalt, do der in dät prähistoriske Transsylvanien fuunen sunt. Weegen dän läige Sjoodepunkt un hoochreaktive Natuur fon dit Metal, is ju weere Oard deerfon fon do Antike nit fersteen wuuden. Ju Technik uum Jeelmäsk tou moakjen, waas do Roomske al uum 30 f.Kr.
Dät Ailound Man is 572 km2 groot (3,5 moal Seelterlound) un häd 80.000 Ienwoonere. In 2011 woonden deer 84.497 Moanskene ap't Ailound. Dät Ailound Man heert fluks unner ju ängelske Kroune un heert deertruch nit tou dät Fereende Köönichriek un uk nit tou ju Europäiske Union. Ap't Ailound wäd ju keltiske Sproake Manx boald. Isle of Man: Ellan Vannin, Mannin, citypopulation.de
Gallium is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Ga un Atomtaal 31. Gallium is n säilden wook säälwersk Metal un is n brossen Fääststof bie läige Temperatuure, man lapt bie Temperatuure juust uur Ruumtemperatuur un smilt sogoar in de Hounde fon n Moanske. Dät kumt foar as Spuurenelement in Bauxit un Zinkarste. Ne wichtige Anweendenge is in ju Galliumarsenid-Ferbiendenge, ju der ferwoand wäd as Hoolichlaiter, foarallen foar Ljoachtdioden (LED)s. Sicherheitsdatenblatt (alfa-aesar)
Dät Tjooter is n Bauwierk wier do Besäikere in Riegen ieuwenske eenuur sitte konnen, un ätter dän Been kiekje konnen wier Tjooterfoarstaalengen, Kabaret of Konsärte apfierd wäide. Dät Tjooter is so baud wuuden, muugelk mäd techniske Stöän, dät aal do Besäikere ju Apfierenge goud sjo un heere konnen. Dät Tjooter, as Bauwierk foar Foarstaalengen, wuude eerstmoals in dät oolde Griechenlound baud. Et rakt unnerskeedelke Tjooterbauwierke. Tjootere konnen foar spezifiske Spielsoarten of juust foar ferskeedene Soarten Apfierengen moaked un bruukt wäide. Et rakt Fräiluchttjootere, do mongs tiedelk sunt. Et rakt uk fääste Tjootere mäd n Täk, do fon binnen gans unnerskeedelk weese konnen. So een Tjooter kon bloot aan Been hääbe mäd een poor Stoule foar do Besäikere, man dät kon uk een groote Ruumte weesen, ju gail iengjuchtet is un een of moorere Balkone häd.
Die Johanniteroarden waas ne katoolske Oardensmeenskup, ju in dät 11. Jierhunnert in Jerusalem gruunded wuude. Ätter dän Eersten Krüüstsuuch wuude dän Oarden aan gäistigen Ritteroarden. Ätter dän Unnergong fon do Krüüsfiererstoaten look dän Oarden uum ätter Rhodos in dät Jier 1306, uum uungefeer 1530 look dän Oarden ätter Malta wai. Ätterdäm wuude dän Oarden bekoand as Souveräne Malteseroarden. Dät Seelterlound hiede in dät Middeloaler uk een oaine Johanniterkommende, ju bit 1588 Oardensljude bewirtskaftet wuude.
Die säkste Meerte is die fieuwunsäkstichste Dai in dän gregorioanske Kalänner (die säksunsäkstichste in Skaltjiere) somäd blieuwe deer noch tjohunnert Deege bit dät Jierseende tou. 1520: Ousoande fon do Deenske un die Sweediske Rieksräid eenigje sik deer ap, dät die deenske un norweegiske Köönich Christian II. uk Köönich fon Sweeden wäd. Man bloot unner do Bedingengen, dät dät een aalmeene Amnestie rakt un dät die Rieksräid dän Ienfloud kricht, die in dän Rezess fon Kalmar uutmoaked waas. Man do Ounhongere fon dän dooden Rieksferwalter Sten Sture sunt deer juun un staale in ju Foulgetied een Troppe fon Buuren uut Västmanland un Dalarna juun do Deenske ap. 1834: Dät foarige York, Haudstääd fon ju britiske Provinz Bupperkanada oun ju Noudkuste fon dän Ontariosee, wäd in Toronto uumebenaamd. Ap dän 27. Meerte wäd William Lyon Mackenzie eersten Buurmääster fon ju Stääd. 1836: Ätter ju trättien Deege duurjende Slacht fon Alamo juun een Uurmoacht fon ju 3000 Mon stäärke mexikoanske Armee wäide do 189 Fräiwilligere fon do Texoanere sloain un dät Fort Alamo iennuumen. 1902: Amtelke Gruundenge fon dän Foutbaalfereen Real Madrid 1919: Dät Wät uur ju Bieldenge fon een foarloopende Rieksweer jält. 2009: Andry Rajoelin, Anfierder fon do Protäste juun ju madagassiske
Germanium is n chemisk Element mäd Symbol Ge un Atomnummer 32. Dät is n grieswiet Metalloid. As dät periodiske System toueerst foarsloain wuude, waas dät Element noch nit bekoand. Medelejev tälde foaruut, dät et n Element reeke skuul ap ju Steede unner Silizium mäd ne Atommasse juust unner ju fon Arsen. Hie naamde dät Eka-Silizium. Clemens Winkler foont dät 1886 in dät Mineroal Argyrodit un bewiesde deermäd, dät ju Prognose gjucht waas un ätter do Traditione fon de Wietenskup benutsede hie sien Gjucht, die provisoriske Noome truch n permanenten tou ärsätten. As ächten Düütsken naamde hie dät ätter sien Foarslound. Ju Atommasse wiesde sik as 72,64, wuddelk juust wät minner as ju 74,92 fon Arsen. Dät waas ne wichtige Uurwinnenge foar ju Leeuwwäidegaid fon dät periodiske System. Foar dät Noaberelement Gallium jält jusälge Geskichte. Germanium kon dotierd wäide mäd fieuw-wäidige Elemente as Phosphor, Arsen un Antimon (N-Typ) of tjoo-wäidige Elemente as Bor, Aluminium, Gallium un Indium (P-Typ) un fint fuul Ferweendenge as Hoolichlaiter. Eer ultra-skeene Eenkristalle fon Silizium tou Ferföigenge stuuden in do soogentiger Jieren waas dät sogoar die eensichste Hoolichlaiter in ju Transistor-Ära. Deeruum dät Silizium billiger is un n wät gratteren Beendoustand häd, häd dät Element ätters Germanium
Die twountwintichste Februoar is die tjounfüüftichste Dai in dän gregorioanske Kalänner, somäd blieuwe deer noch tjohunnerttweelich Deege (in Skaltjiere sunt dät tjohunnertträttien) bit dät Jierseende tou. 1943: In dän Twäiden Waareldkriech winne do Düütske un Italienere wilst hieren Tunesien-Fäildtoach ju Slacht bie dän Kasserin-Pass juun do Amerikoanere, Briten un fräie Frantsoosen. 2014: Dät ukrainiske Parlemänt ferkloort unner dän Ienfloud fon do Euromaidan-Protäste ju Ousättenge fon Präsidänt Wiktor Janukowytsch. 1732: George Washington, Uppermon fon ju Kontinentoalarmee in dän Amerikoansken Uunouhongegaidskriech un eersten Präsidänt fon do USA. 1788: Arthur Schopenhauer, Philosoph. 1840: August Bebel, düütsken Sosjoaldemokroat. 1857: Heinrich Hertz, Physiker. 1943: Horst Köhler, fon 2004 tou 2010 tou die njuugende Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound 1810, uur Muugelkhaid: 1. Meerte: Frédéric Chopin, Komponist in ju Romantik 1875: Jean-Baptiste Camille Corot, frantsöösken Moaler 1987: Andy Warhol, amerikoansken Kunstler
19. Februoar: Die poolske Köönich Sigismund III. Wasa wäd in Uppsala tou'n Köönich fon Sweeden kround. In't foaren hiede hie toutälle moast, dät do Sweeden fääre luttersk blieuwe duuren. 27. Februoar: Hinnerk IV. wäd in ju Katedroale Notre-Dame de Chartres toun Köönich fon Frankriek kround. Moai: In Irlound begint mäd aan Angriep fon Aodh Mór Ó Néill, Iarla Thír Eoghain (ängelsk: Earl of Tyrone) ap een ängelske Fäästenge die Njuugenjierige Kriech. 14. Juli: Sigismund III. Wasa raiset tourääch ätter Poolen wai un lät as Fertreeder dän sweediske Heertoach Koarl regierje. 22. Juli: Ju Stääd Groningen rakt tou juun do Troppen fon ju Niederloundske Republik, mäd ju Stääd kuume noch masse moor Rebätte in dät Noude deer bietou. 27. Dezember: In Frankriek fersäkt die Student Jean Châtel, dän näie Köönich Hinnerk IV. tou möärenjen. Aaldät die him ferskoonje mai, wäd hie ap dän 29. Dezember truch dät Jool un truch Fjauerdeeljen waigjuchted. 12. Februoar: Johannes Bugenhagen (die Jungere), luttersken Theologe un Suun fon dän allere Johannes Bugenhagen, dän Platdüütske Biebel-Uursätter. 31. Moai: Jacopo Robusti (naamd "Tintoretto", venesioansken Moaler fon ju Renaissance) 22. November: Martin Frobisher, ängelsken Seefoarer (* sowät 1535) 2. Dezember: Gerhard Mercator, Mathematiker, Geograph, Philosoph, Theologe und Kartograf (*
11. April: Grootbritannien stöänt Prüüsen wilst dän Soogenjierigen Kriech mäd dät Toutällen fon Jäild un Hälpe truch näi apstoalde Suldoaten uut Kuurhannover. Moai bit Juni tou: In dän Soogenjierige Kriech kumt dät tou ju Beleegerenge fon Olmütz. 23. Juni: Soogenjierigen Kriech: Ferdinand von Braunschweig-Wolfenbüttel uurwint do Frantsoosen in ju Slacht bie Krefeld. 30. Juni: In dän Soogenjierigen Kriech kumt dät tou dän Uurfaal bie Domstadtl. 6. Juli: Carlo della Torre di Rezzonico wäd as Ätterfoulger fon Benedikt XIV. toun Poabst kädden un rakt sik dän Noome Clemens XIII.. 8. Juli: Slacht fon Carillon (Soogenjierigen Kriech): In Noudamerikoa ferdäägenje fjauerduusend Frantsoosen ju Fäästenge Carillon ärfoulchriek juun bienaist fjauer moal so fuul Briten (6350 äächte Suldoaten un 9000 bietouhoalde Kolonisten). 5. August: In dän Soogenjierigen Kriech kumt dät tou ju Slacht bie Mehr 25. August: In ju Slacht fon Zorndorf (Soogenjierigen Kriech) wäide truch dät oainmachtige Outäiwen fon Generoal Friedrich Wilhelm von Seydlitz do Russen truch do krääftemäitich unnerlaine Prüüsen daach uurwunnen. 13. September In sien eerste Enzyklika A quo die ropt die näie Poabst Clemens XIII. aal do Biskoppe tou ju Eenegaid fon do Kristen ap. 14. September: In dän Soogenjierige Kriech nieme do Briten in Noudamerikoa ju Fäästenge Duquesne ien.
Ju Slacht fon Maiwand waas aan militärisken Stried ap dän 27. Juli 1880 twiske ju Britiske Armee un afghaniske Striedere in dän twäide ängelske-afghaniske Kriech. Do Afghanen wonnen ju Slacht juun two britiske un indiske Brigoaden. Ätter ju Kriechsferkloorenge wieren britiske Troppen ap dän 21. November 1878 in Afghanistan ienmarskierd un hieden Kabul, Kandahar, Dschalalabad un Khost besät. Die afghaniske Emir Shir Ali fluchtede, ap ruske Hälpe hoopjend, ätter Mazar i Sharif, man hie stoorf al in dän Februoar 1879. Sin Suun un Ätterfoulger Mohammed Yakub kuude sik nit loange hoolde un so foulgede him sien fon do Briten stöänd Bruurs-Bäiden Abdur Rahman Khan ap dän Troon. Ätter dän Ferdraach fon Gandamak bestimden do Briten ju Buutepolitik fon Afghanistan un kontrollierden dät Lound mäd Garnisonen. Man Herat liech buute ju wuddelke britiske Kontrolle un in't Foarjier 1880 roate dät deer moor un moor Waiwiesengen ap, dät die Heersker fon junner Ayub Khan Troppen touhoopelook. Ap dän 21. Juni 1880 kreegen do Briten Beskeed, dät düsse säks- bit aachteduusend Mon groote Armee ap dän 15. Juni in ju Gjuchte fon Kandahar oumarskierd waas. Bit dän 11. Juli tou wieren, in Outäiwen fon dän afghaniske Angriep, an dän Hilmend unner Brigadier George
Arsen is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol As un Atomtaal 33. Dät is bekoand as n hoochgiftich metallisk Element mäd fuul Allotropfoarme; jeel, swot un gries sunt do Faawen, do dät hääbe kon. Arseen un sien Ferbiendengen wäide iensät as Jooddoodere, Insektedoodere un uk in moorere Legierengen as Galliumarsenid.
30. Januar: Die Ferdraach fon Andrussowo be'eendet dän Rusk-Poolsken Kriech 1654–1667. Die Ferdraach känniged aal do in dän Ferdraach fon Deulino uut dät Jier 1618 fäästlaide poolske Rebät-Winste ap un be'eendet uk ju jierhunnerdeloange Foarheerskup fon ju Rzeczpospolita fon Polen-Litauen in Aasteuropa tou Gunste fon dät Ruske Zaarenriek. 20. Moai: In ju Seeslacht foar Nevis (Twäiden Ängelsk-Niederloundsken Kriech) weerje ängelske Skiepe een ploande Invasion truch een niederloundsk-frantsööske Flotte ou. 24. Mai: Begin fon dän Devolutionskriech mäd dän Ienmarsk fon Frankriek in do spoanske Niederlounde. 19. Juni: Groaf Anton Günther stäärft, do Groafskuppe Ooldenbuurich un Delmenhorst kuume unner deenske Heerskup. 19.-24. Juni: Bie dän Uurfaal in dän Medway (Twäiden ängelsk-Niederloundsken Kriech) tringe niederloundske Skiepe in ju Muude fon ju Themse ien. Dät mät ju Royal Navy so läip, dät ju sik in ju Foulge toun Freesluut twoangen sjucht. 20. Juni: Giulio Rospigliosi wäd as Clemens IX. die ätterfoulger fon dän stuurwene Poabst Alexander VII.. 31. Juli: Die Free fon Breda wäd sleeten. Hie beeendet dän Twäide ängelsk-niederloundske Kriech. Do Niederlounde luuke sik uut Noudamerikoa tourääch, wilst Änglound sien Deelläitengen in Indonesien un Suriname ferlät. Truch een kloore Apdeelenge fon do Rebätte äntspont sik dät Ferhooldnis twiske do bee apkuumende Kolonioal-Machte 21.
Popmusik is ne Oukuutenge fon do ängelske Woude "popular music". Dät Woud wäd bruukt foar Fermoakmusik, ju fon ju Masse konsumierd wäd. In do 1960er boalden do Moanskene fon Popmusik bie ju domoalige Beatmusik, leeter wuude dät Begriep uk foar n Deel fon ju Rockmusik bruukt. Däälich is et n Sammelbegriep foar aal do modärne Foarme fon populäre Musik.
Selen is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Se un Atomtaal 34. Dät is n giftich Metalloid, wär chemisk früünd is tou Swieuwel un Tellur. Dät kon in ferskeedene Foarme foarlääse, oawers een deerfon is ne stabile griese metalliske Foarm, ju der Elektrizität beeter truchlät bie Lucht as in Tjuusterenge un ju der in Fotozellen ferwoand wäd. Dät Element fint sik in Sulfid-Arste as Pyrit.
In dän Eersten Ängelsk-Afghanisken Kriech (1839 bit 1842 tou) waas aan fon do tjo militääriske Striede fon dät Britiske Waareldriek mäd dät Emiroat Afghanistan, do Ängelsk-Afghaniske Kriege. Do Briten ferfoulgeden in do Kriege dät Siel, hiere Foarmacht in düt Rebät seeker tou staalen un dät Machtstrieuwjen fon Ruslound Aphoold tou bjooden (Düssen Konkurrenzkamp is uk as The Great Game bekoand). In dät Jier 1837 eskalierden do ruske un britiske Interessen in aan Twist twiske dän Schah fon dän Iran un Dost Mohammed, dän Heersker fon Afghanistan. Lord Auckland, die britiske Generoalgouverneur fon Kalkutta, besloot deeruum mäd dät Manifest fon Shimla fon dän 1. Oktober 1838 Dost Mohammed outousätten un dän foarige Heersker Shoja Shah Durrani wier ientousätten. Uum düsse Aaskenge tjuudelk tou moakjen, marskierden in't Foarjier 1839 sowät 16.500 britiske un indiske Troppen mäd 35.000 Tjoonste un Foamieljen-Liede unner dän Befääl fon Generoal Keane uur dän Bolan-Pass ätter Afghanistan ien. Ap dän 23. November 1840 roate Dost Mohammed foar dän britiske Leeder William Hay Macnaghten tou un wuude ätter Indien in't Exil soand. Aan Deel fon do britiske Troppen wuude ouleeken un een Division unner dän Befääl fon Generoal Elphinstone bleeuw in Kabul. In dän Häärst 1841 begon aan Apstound
Noudirlound (irisk Tuaisceart Éireann, ängelsk: Northern Ireland, Ulster Scots: Norlin Airlann) is een Lound un Deel fon dät Fereende Köönichriek. Dät bestoant uut säks fon do njuugen Provinsen, do tou ju histooriske iriske Provins Ulster heerden, moaket deer also aan grooten Deel fon uut. In't Ferhooldnis mäd ju Republik Irlound is Noudirlound tichter befoulked un is moor fon ju Industrie teekend. In Noudirlound roate dät in ju Geskichte oafter Twiste twiske Befoulkengsgruppen, do unnerskeedelke Foulke, Politiske Ideologien un Konfessionen touheerden. Groaf fertäld wieren dät ap een Siede do katoolske Iren, do jädden tou dän oaine iriske Stoat heere wüülen un ap ju uur Siede do protestantiske Ienwonnerere uut Grootbritannien, foaraaln uut Skotlound, do bie dät Fereende Köönichriek blieuwe moaten.
Bromium (uut Griechisk βρωμος (brómos), wät 'Stoank' hat) is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Br un Atomtaal 35. Bromium is n Halogen , die der rood fon Faawe is un die der bie Ruumtemperatuur ne fluchtige Flüssegaid is, ju der mäkkelk reagiert mäd Chlor un Iod. Dät Element is as Flüssegaid korrosiv foar dät moanskelke Geweeuwe un die Damp raitset do Oogene un ju Kääle. Broomdampe sunt gjucht giftich, wan do ienommed wäide.