rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Riekskanzler waas fon 1871 bit 1945 tou ju Amtsbeteekenge fon dän Regierengs-Foarsitter fon dät Düütske Riek, also fon dät Düütske Kaiserriek (1871 - 1918), ju Weimarer Republik (1918 - 1933) un ju NS-Diktoatuur (1933 - 1945). In düsse Rulle stuude hie also dät Kabinett foar; dät hiet in't Kaiserriek ju Rieksleedenge, in'e Weimarer Republik un ju NS-Tied ju Rieksregierenge. Bloot fon November 1918 bit August 1919 hieden do Regierengs-Foarsittere uurs ne Beteekenge Foarsitter fon dän Räid fon do Foulks-Beapdraagede of Rieksministerpräsident. Ju Amtsbeteekenge stomt uut ju düütske Kanzler-Traditjsoon fon dät Middeloaler un ju Äddere Näitied. Die Riekskanzler-Titel wuude buppedät toumäts uk in uur Monarchien fon Europa wichitge Ministere touärkoand, so waas biespilswiese in Aastriek-Ungarn fon 1867 bit 1871 Friedrich Ferdinand von Beust Riekskanzler un in Ruslound hiede Alexander Michailowitsch Gortschakow dät Boantje. In't Düütske Riek ätter 1871 wuude deer aan foutloopenden Bruuk uut, die bit däälich in dän Buundeskanzler-Titel ätterwierket. Die Kanzlertitel in Aastriek wuude in ju Eerste Republik Aastriek in't Jier 1920 wier apgriepen un wäd sänt Eende fon dän Twäiden Waareldkriech in ju Twäide Republik Aastriek fääredrain.
Bernhard Klemens Maria Hofbauer Pius Grzimek [ˈgʒɪmɛk] (* 24. April 1909 in Nysa (düütsk:Neiße), Buppersleesien; † 13. Meerte 1987 in Frankfurt oun'n Main) waas aan Fäi-Dokter, Ferhooldens-Foarsker, loangjierigen Direktor fon dän Frankfurter Zoo, Dierte-Filmer, Skrieuwer un Uutreeker fon Dierte-Bouke un een ätter him benaamde Enzyklopädie fon dät Dierte-Riek. In do 1960er un 1970er Jiere waas hie mäd räägelmäitige Wiedkieker-Moderatsjoonen foar dän Hessisken Rundfunk die bekoandste Dierte-Fäkmon fon Düütsklound. Sin Dokumentoarfilm Serengeti darf nicht sterben wuude in 1960 as eersten düütsken Film ätter dän Twäiden Waareldkriech mäd aan Oscar uutteekend. Tou Begin moakede hie uk moal wät unner dät Pseudonym Clemens Hofbauer eepentelk.
Die füüftienste Meerte is die 74. Dai fon dän gregorioansken Kalänner (die 75. in Skaltjiere); deer blieuwe also noch 291 Deege bit tou dät Eende fon't Jier. Bit tou dät Jier 153 f. Kr. begon dät roomske Jier ap dän 15. Meerte, deeruum heete do Mounde September, Oktober, November un Dezember noch ätter ju oolde Tällenge, uk wan dät nit moor mäd uus Kalänner touhoope paaset: septem, octo, novem, decem is Latiensk foar soogen, oachte, njuugen, tjoon 44 f. Kr.: Gaius Iulius Caesar, Diktoator fon dät Roomske Riek, wäd fon politiske Juunsättere möärend. 1077: Die Swoaben-Heertoach Rudolf von Reinfelden wäd in dän Investituurstried tou'n Juunköönich fon Hinnerk IV. kädden. 1867: Ferdraachsunnerteekenge fon dän Aastriekisk-Ungariske Uutgliek, Gruundenge fon Aastriek-Ungarn. 1920: In't Düütske Riek rakt dät as Reaktion ap dän Kapputsk dän tou juuns Dai tou grootsten Generoal-Straik. 12 Millionen Moanskene foulgje aan Aproup fon ferskeedene Organisatsjoone un Paatäie. In't Wääste bräkt die Ruhr-Apstound uut. Ätter 'n poor Deege mouten do Kapp-Putskere toureeke. 2019: Ounsleek ap two Moscheen in Christchurch: Aan australisken Neonazi-Terrorist gript two Moscheen in ju näiseeloundske Stääd Christchurch oun. Hie skjut 51 Moanskene dood un ferseert noch 50 moor. 2019: Demokratie-Aktivisten in Honkong beginne, juun een ploand Uutlääwerengs-Gjucht tou
4. -- 3. -- 2. -- 1. Jierhunnert foar Kristus -- 1. Jh. ä. Kr. -- 2. -- 3. Jiere: 47 f. Kr. - 46 f. Kr. - 45 f. Kr. - 44 f. Kr. - 43 f. Kr. - 42 f. Kr. - 41 f. Kr. - Gaius Iulius Caesar wäd touhoope mäd Marcus Antonius Konsul. Marcus Iunius Brutus häd ju Praetur ap een Jier. 15. Meerte: Iden fon dän Meerte: Gaius Iulius Caesar wäd fon moorere Senatoren unner ju Fierenge fon Marcus Iunius Brutus un Gaius Cassius Longinus in't Tjooter fon Pompeius in Room mäd tjountwintich Dolksteete uumebroacht. 17. Meerte: Die roomske Senoat kumt in dän Tempel fon ju Tellus touhoope un rakt do Caesar-Möärendere Amnestie. Publius Cornelius Dolabella, Sweegersuun fon Cicero, wäd as Suffektkonsul ätter Caesar uurnuumen. 20. Meerte: Caesar sien Begreeuwenge: Foar ju Spreeker-Tribüne (Forum Romanum) hääbe Ounhongere een fergouldede Ätterbieldenge fon dän Tempel fon ju Venus Genetrix apgjucht. Foar do touhoopekeemene Roomere un een Heer fon Veteroanen, do in ju Stääd keemen sunt, wäd truch Marcus Antonius — insen Foulkstribun mäd Hälpe fon Caesar, leeter ju gjuchte Hounde fon dän Diktoator — dät Testament fon dän Doode: Älken Burger kricht 300 Sesterzen uut Caesar sien
Die Buundespräsident (düütsk:Bundespräsident) is dät Stoats-Upperhaud fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Hie wäd fon ju Buundesfersammelenge ap fieuw Jiere kädden un kon insen wier kädden wäide. Die Buundespräsident is in eerste Linie repräsentativ - man hie häd uk dät Gjucht un ju Plicht, politisk tou honneljen: Hie ferträt ju Buundesrepublik foulkegjuchtelk un rakt diplomoatiske Fertreedere Fulmoacht. Buppedät moaket hie do Buundes-Wätte (Bundesgesetze) bekoand, do hie in't Foaren formoal pröiwje duur, of do ju Ferfoatenge äntspreeke. Die Buundespräsident häd dät Begnoadigengsgjucht fon dän Buund. Wät die Buundespräsident uurs noch däd: Foarsloon fon dän Buundeskanzler tou'e Köär un sien Benaamenge of Äntläitenge ap Foarsleek fon dän Buundesdai. Benaamenge un Äntläitenge fon Buundesministere ap Foarsleek fon dän Buundeskanzler Benaamenge un Äntläitenge fon Buundesgjuchtere, Buundes-Amtsljuude, Offisiere un Unneroffisiere, wan Ounoardengen un Ferföigengen niks uur bestimme. 1949-1959: Theodor Heuss 1959-1969: Heinrich Lübke 1969-1974: Gustav Heinemann 1974-1979: Walter Scheel 1979-1984: Karl Carstens 1984-1994: Richard von Weizsäcker 1994-1999: Roman Herzog 1999-2004: Johannes Rau 2004-2010: Horst Köhler 2010-2012: Christian Wulff 2012-2015: Joachim Gauck 2017-...: Frank-Walter Steinmeier [1]
Frank-Walter Steinmeier (* 5. Januar 1956 in Detmold) is aan düütsken Politiker fon ju SPD un sänt dän 19. Meerte 2017 die tweelfte Buundespräsident fon Düütsklound. Fon 1999 bit 2005 waas hie Boas fon't Buundeskanzler-Amt unner Buundeskanzler Gerhard Schröder. Hie waas fon 2005 bit 2009 (Kabinett Merkel I) un fon 2013 bit 2017 (Kabinett Merkel III) Buute-Minister. Ieuwenske sien Boantje as Buute-Minister waas Steinmeier fon 2007 bit 2009 uk Vizekanzler. Fon 2009 bit 2013 waas hie uk Foarsitter fon ju SPD-Buundesdais-Fraktsjoon.
Dät Konzentratsjoonsleeger Dachau bestuude fon dän 22. Meerte 1933, bit dät ap dän 29. April 1945 fon US-amerikoanske Suldoaten befräid wuuden is. Dät waas dät eerste Leeger in ju NS-Diktoatuur, wier ju aleenige Gjuchtsspreekenge bie aan SS-Leegerkommandant liech un somäd jäildend Gjucht buute Funktsjoon sät wuuden is. In't KZ Dachau sunt touminst 200.000 Ljuude fangen heelden wuuden. Dät wieren tou Begin politiske Juunsättere, man leeter uk fuul Juuden un uur Ferfoulgede. Sowät 41.500 Ljuude sunt binne dät Leeger direkt uumebroacht wuuden of stoorwen oun do stuure Bedingengen, wier sik Kroankhaide as biespilswiese Typhus uutspreede kuuden. Buppedät sunt masse Ljuude, do deer fangen sieten, foar'aaln Juuden, in sonaamde Fernäilengsleegere (Vernichtungslager) fäärebroacht un junner in Massen möärend wuuden.
Die Nobelpries [noˈbɛl-] is een sänt 1901 älk Jier ferroate Uutteekenge, ju die sweediske Ärfiender un Industrielle Alfred Nobel stifted häd. Hie jält däälich as ju hoochste Uutteekenge in do Disziplinen, wierfoar ju uutroat wäd. In sien Testament laide hie fääst, dät mäd sien Fermuugen een Stiftenge gruunded wäide skuul, ju mäd hiere Rante "as Pries do Ljuude toudeeld wäide, do in't fergeene Jier ju Moanskhaid dän grootsten Nutsen broacht hääbe". Dät Jäild skuul tou fieuw glieke Deele ap do Rebätte Physik, Chemie, Physiologie of Medizin, Literatuur un Moite uum dän Free ferdeeld wäide. Ju Nobel-Stiftenge wuude ap dän 29. Juni 1900, fjauer Jiere ätter dän Dood fon Alfred Nobel, gruunded. In 1901 hääbe do do eerste Priese ferroat. Die Nobelpries wäd älk Jier ap Nobel sin Doodes-Dai, dän 10. Dezember, ferroat: Die Nobelpries foar dän Free wäd in Oslo ferroat, aal do uur Priese in Stockholm. Sänt 1968 rakt dät buppedät dän Alfred-Nobel-Antoankens-Pries foar Wirtskupswietenskuppe, dän ju Sweediske Rieksboank tou hier tjohunnerdjierich Bestounden stifted häd. Hie wäd touhoope mäd do Nobelpriese ferroat, is gliek dotierd un unnerlait ännelke Bedingengen. Deertruch wäd hie oafter as Wirtskups-Nobelpries beteekent un as aan Nobelpries as do uur weernuumen. Rante hat ap düütsk Zinsen
Ju Basilika fon Aparecida, portugiesisken Noome Basílica de Nossa Senhora Aparecida (uursät: Basilika fon uus ferskienene Frau) is wäil ju grootste Roomsk-Katoolske Säärke fon Suudamerikoa. Ju lait in ju Stääd Aparecida, in dän Buundesstoat São Paulo in Brasilien, sowät hunnertsäkstich Kilomeetere aast-noudaastelk fon ju Stääd São Paulo. Dät is een groote Pilger-Säärke, wier ju Hillige Maria fereerd wäd, wierfon jo een Toon-Figuur hääbe. Ätter ju Uurlääwerenge skällen in't Jier 1817 twäin Fiskere, do foar aan Groaf, die ap Besäik koom, Fiske fange skuulen, ju Figuur fuunen hääbe. Jo hieden eerste naan Ärfoulch, dan looken jo ju Figuur uut Woater un ätters daach masse Fiske. Uurs een Uurlääwerenge kwäd, dät ju Figuur in't Jier 1650 fon Bruur Agostino de Jesus uut São Paulo häärstoald wuude, man ätters ferlädden geen is, bit do Fiskere hier ätter langere Tied wier fuunen hääbe. Ap älken Faal leeuwe masse, dät dät een Wunner waas. Eenige Jiere wuude ju Figuur in een privoate Kapelle fon aan fon do Fiskere fereerd, bit in'n Loop fon't 18. Jierhunnert ju Stääd Guaratinguetá een eepentelke Kapelle baue liet. Sänt düsse Tied kuume masse Pilgere ätter ju Steede, wier ju Siedelenge Apparecida äntstuude (dät hat: Ju Ferskienene). In 1928 wuude Aparecida
Do Aymara (uk Aimara) sunt een Indioaner-Foulk fon Suudamerikoa. Jo lieuwje in ju Anden-Ruumte ap dät Altiplano in Bolivien (sowät 30-40 % fon ju Befoulkenge), in't Suude fon Peru (sowät 5 % fon ju Befoulkenge) un in't Noude fon Chile (sowät 0,3 % fon ju Befoulkenge). Een Houndeful Aymara rakt dät buppedät uk in Ecuador, dät kumt deerfon, dät me do in ju Kolonioal-Tied twoangswiese uumesiedeld häd, uum een Meenskups-Geföil monken do Indioanere tou ferhinnerjen, wier sik Wierstound juun do Kolonioalheeren uut bilgje kuud hiede. Ju Sproake fon do Aymara hat juust so, kiek unner Aymara (Sproake). Die bekoandste Fertreeder fon do Aymara is Evo Morales, die Präsident fon Bolivien (Stound: Januoar 2018). Felipe Quispe Huanca is uk aan Bolivioaner uut dät Foulk fon do Aymara, die sik foar do Gjuchte fon Indioanere iensät.
Ferdinand Magellan, portugiesisk Fernão de Magalhães, Uutsproake: [fɨr'nãu̯ dɨ mɐɣɐ'ʎãi̯ʃ], spoansk Fernando de Magallanes (* 3. Februoar 1480 in Sabrosa, Portugal; † 27. April 1521 ap Mactan, Philippinen) waas aan portugiesisken Seefoarder, man hie sailde uk in'n Apdraach fon ju spoanske Kroune. Magellan begon ju eerste Waareld-Uumsailenge, man hie wuude ap ju Foart uumebroacht. Wie wieten deerfon foar'aaln truch do Apteekengen fon dän Deelniemer Antonio Pigafetta. Ap düsse Foart foont hie uk ju See-Äängte, ju däälich ätter him Magellan-Sträite benaamd is.
Ju Jann-Berghaus-Brääge uur ju Oamse is ieuwenske ju Erasmusbrääge een fon do grootste Klapbräägen in Wääst-Europa. Ju Brääge ferbient Leerort mäd Bingum un uur ju Brääge lapt ju B 436. Ju Brääge is 464 Meter loang. In do Jiere 1948 bit 1950 wuude an disse Steede ju eerste Brääge uur ju Oamse baud. Ju wuude 1991 oubreeken. 1991 waas disse twäide Brääge kloor.
Dät Ulmer Münster is een Säärke in Ulm, ju in dän gotisken Baustil baud is: Deelwiese is ju in'e klassiske Gotik fon't Middeloaler uutfierd. Man wäkke Deele fon dät Bauwierk sunt uk in ju Näigotik heelden, also ju wier apgriepene Gotik fon't Eende fon't 19. Jierhunnert, uumdät deer leeter noch wät tou dät Bauwierk bietoukeemen is, besunners, wät dän Touden oungungt. Do Kaanten fon ju Säärke sunt juust so as do maaste Deele fon dän Touden uut Soundsteen baud, man do Muuren fon dät Säärkenskip sunt grootstendeels uut Baksteen. Bie do näigotiske Touföigsele wuude deelwiese uk Kalksteen bruukt. Dät Ulmer Münster is ju grootste lutherske Säärke fon Düütsklound; un die 161,53 Meetere hooge Säärktouden, die in't Jier 1890 kloor wuuden is, is die hoochste Säärktouden fon ju Waareld (Stound: Januoar 2018). Die Gruundsteen foar ju Säärke wuude in't Jier 1377 laid, as Ulm een fräie Rieksstääd un noch roomsk-katoolsk waas. Wät die Ulmer Reformator Konrad Sam fon 1524 oun präätend häd, waas die Begin fon een stappenwiese Ienfierenge fon ju Reformatsjoon in Ulm. In't Jier 1530 fäl ju Äntskeedenge truch een Burgeroustämmenge foar dät lutherske Bekantnis. Sänt düsse Tied is dät Ulmer Münster een lutherske Säärke. Die Oainer fon ju
Ju lutherske St.-Sebastian-un-St.-Vincenz-Säärke in Breinermoor, Meente Westoverledingen (Aastfräislound), wuude in't Jier 1784 as Soal-Säärke baud. Ju Säärke, ju däälich deer stoant, wuude insteede fon een oolde Kapelle baud, ju ap dän Säärkhoaf 400 Meetere deerfon wäch stuude. Ätterdät ju Säärke kloor waas, wuude ju Kapelle ourieten. Wäästelk wuude aan smällen Klokken-Touden oun dät Skip ounbaud. Je tjo rundboogede Finstere oun do bee Loangs-Sieden läite Ljoacht in ju Säärke faale. Bit 1925 hiede ju Säärke-Meente aan oainen Pestoor. Sänt düsse Tied deelt ju sik een Pestooren-Steede mäd Backemoor. Ap dän 1. Juni 2012 wuude ju Säärke-Meente mäd ju Vincenz-un-Laurentius-Säärkemeente in Backemoor tou ju näie evangeelsk-lutherske Vincenz-Säärke-Meente Backemoor-Breinermoor in Rhauderfehn fereend. Dät Binnere fon dät Goddeshuus wäd truch een holtene, as een Tunne beegede Dääke ousleeten. Ferskeedene Deele fon ju Iengjuchtenge kuume uut dät Foarlooper-Bauwierk. Die säkskaantige Preetstoul uur dät Oalter doatiert fon 1686. Uurspröängelk bildgede ju mäd dät Oalter een Eenhaid, bit in dät 19. Jierhunnert wät uurs moaked wuude. Ap dät Oalter is ju in Oulje ap Linnen Dät lääste Äiwendmoal fon Leonardo da Vinci ättermoald. Tou do Vasa sacra heert aan Kälk, dän Lubbe Jansen in 1664 stiftede. Die Krounljuchter gungt ap dät Jier 1751 tourääch. Ju Oargel wuude
Ju evangeelsk-reformierde St.-Nikolaus-Säärke stoant in Borssum, dät tou ju Stääd Oamde heert, un is in ju aastfräiske Stääd dät ooldste Bauwierk, dät noch stoant. Die Bau fon ju Säärke begon in't 13. Jierhunnert. In't Foaren wuude aan kunstelken Bäält foar dät Täärp apskädded, un in ju Midde deerfoan wuude ju Säärke un Noudwäästelk deerfon aan Klokkenstoul fon dän Parallelmuure-Typ in dän Stil fon ju leete Romanik uut Baksteene apgjucht. Uk, wan in'e Twisketied düt un dät uumebaud wuuden is, gungt dät Goddeshuus in sien Kääden ap ju romoanske Soal-Säärke tourääch. In't Middeloaler heerden Groot-Borssum un Littik-Borsum tou ju Propstäi Oamde in't Bistum Munster. In ju Reformatsjoons-Tied sloot sik ju Meente eerste dän luthersken un toulääst dän reformierden Gloowe oun. Bestimmend wierkede Hermannus Aquilomontanus (1488/89–1548) in Borssum, die in 1531 fon Hero von Oldersum as Pestoor iensät wuuden waas. Hie liet uut ju Säärke aal do Oaltere un Bielden wächdwo, uumdät hie meende, dät dät Ougodder-Bielden ("Götzenbilder") wieren. Uk ju Liturgie moakede hie sljuchter. In dän Loop fon do Jierhunnerde ferfäl ju Säärke moor un moor, sodät ju Meente in do Jiere 1912/13 een twäide Säärke in dän Juugendstil baude. Leeter tjoonde dät oolde Bauwierk as Bäidenstuun un Meenskupshuus fon't Täärp.
Die roomsk-katoolske Speyerer Doom hat uk Kaiser- un Mariendoom tou Speyer of Doomsäärke St. Maria un St. Stephan. Hie stoant in ju paltserske Stääd Speyer, dät uk Bistums-Sit is. Sänt in ju frantsööske Revolutsjoon ju Abtäi Cluny fernäild wuuden is, is die Speyerer Doom ju grootste ärheeldene romoanske Säärke fon ju Waareld. In 1925 häd Poabst Pius XI. him in dän Stound fon een Basilika minor broacht. Sänt 1981 stoant die Doom ap ju UNESCO-Lieste fon't Waareld-Kultuuräärfgoud, buppedät is hie skuuld truch ju Haager Konventsjoon. Loangte in't Heele 134 m (444 Fout) Hööchte fon't Middelskip: 33 m (111 Fout) Bratte fon't Middelskip: 14 m Bratte fon't Loanghuus 37,62 m Hööchte fon do Aast-Toudene: 71,20 m Hööchte fon do Wääst-Toudene: 65,60 m Die saliske Kaiser Konrad II. liet fermoudelk in 1025 dän Bau beginne un wüül ju grootste Säärke fon't Äiwendlound baue. Man hie belieuwede dät nit moor, dät die Doom kloor wuude, uk nit sin Suun Hinnerk III.; eerste unner Hinnerk IV., dät Bäidensbäiden fon Konrad II., kuude die Doom in't Jier 1061 ienwäid wäide. Sowät twintich Jiere leeter liet Hinnerk IV. dän Doom foar'n Haaldeel ienriete, uum him noch gratter wier aptoubauen: In'n Wäästdeel wuude ju Dääke oudrain, die
Ju Sagrada Família is een roomsk-katoolske Votiv-Säärke, ju ju Hillige Familie wäid is un in ju kataloanske Haudstääd Barcelona stoant. Ju Säärke wuude in ju Foarm, as ju sik däälich wiest, fon Antoni Gaudí in dän Stil fon dän Modernisme ploand un is bit däälich nit kloor. Ju wuude in 1882 ounfangd un skäl ätter dän Ploan, dän do Baumäästere hoast hääbe, in't Jier 2026 tou dän hunnertsten Doodesdai fon Gaudí kloor weese. In dät Jier 2005 noom ju UNESCO ju Wienoachts-Fassoade, ju Apsis-Fassoade un ju Krypta fon ju Sagrada Família as Wiederenge fon dät Waareldkultuuräärfgoud-Toankmoal Wierke fon Antoni Gaudí in hiere Lieste fon't Waareldkultuuräärfgoud ap. Ap dän 7. November 2010 wäide Poabst Benedikt XVI. ju Säärke un moakede ju fluks tou een Basilica minor. Dät Goddeshuus lait noudelk fon ju Ooldstääd in dän Stääddeel Eixample. In düt Kwattier, dät ounlaid is as n Schachbrääd, nimt ju mäd de Bausteede touhoope, aan heelen 17822 m² grooten Sträitenblok ien. Wan do uurspröängelke Ploanengen uumesät wäide konnen, mouten sogoar noch moor Huuse ourieten wäide, man dät weet me noch nit seküür. Josep Maria Bocabella hiede in 1874 ju Idee, een groote Votiv-Säärke in Barcelona tou bauen. Touhoope mäd aan Fereen, die Jäild
Ju Wiener Secession is een Fereenigenge fon bieldende Kunstlere in ju aastriekiske Stääd Wien uut ju Tied fon dät Fin de siècle, also uum ju Jierhunnerdweende fon't 19. tou dät 20. Jierhunnert. Deerfon oulat wäd uk ju Wiener Variante fon dän Juugendstil as Secessionsstil of Wiener Juugenstil beteekend. Ju Wiener Secession wuude ap dän 3. April 1897 fon Gustav Klimt, Koloman Moser, Josef Hoffmann, Joseph Maria Olbrich, Max Kurzweil, Josef Engelhart, Ernst Stöhr, Wilhelm List un uur Kunstlere as Oukleeuwenge (Secession) fon dät Wiener Kunstlerhuus gruunded, uumdät do Kunstlere dän Konservativismus un dän historistisken Kunstbegriep fon dät Kunstlerhuus nit deelden. Do Kunstlere fon ju Wiener Secession hieden een oain Uutstaalengshuus. Ap dän 14. Juni 1905 tried Gustav Klimt touhoope mäd uurswäkke (biespilswiese Koloman Moser un Carl Moll) wier uut ju Secession uut, uumdät dät Meenengs-Ferskeedenhaide roat häd.
Joseph Mallord William Turner RA (* 23. April 1775 in London; † 19. Dezember 1851 in Chelsea, London) waas aan ängelsken Moaler, Aquarellist un Teekner. Hie jält as die betjuudenste Kunstler fon Änglound in ju Tied fon ju Romantik. Loundskupsbielden un Seestukke wieren sien ljoofste Themen, dät Ljoacht un ju Atmosphäre goolt deerbie sien besunner Interesse. Uumdät sien Deerstaalengswiese so fier geen, dät hie nit moor aaltied niep ätter ju Natuur moalde, un uumdät hie dät Ljooacht un ju Klöär fon Sunne, Fjuur un Woater in heel näie Wiese tou dät wichtichste Thema fon sien Bielden moakede, hiede hie grooten Ienfloud ap do Impressionisten. Turner waas aan Kunstler, die gau oarbaidede un baldoarich fuul kloor kreech. Die grootste Deel fon sien uutstoalde Skilleroatsjen is in do Londoner Museen un in uur Museen fon ju ängelske Sproak-Ruumte tou sjoon. Fiskere ap See (1796) Villa d'Este (1796) Stonehenge - twiske 1825 un 1828 Ljoacht un Klöäre - Goethe sien Theorie (1843)
Ju Libaneesisk-Amerikoanske Universität is een Universität in dän Libanon. Ju wuude 1924 in Beirut gruunded (Beirut Church and Girls’ School). Ju LAU häd aaltouhoope 4.680 Studente in Beirut un 3.848 in Byblos. Fuad Rifka, syrisk-libaneesken Dichter "About LAU: Quick Facts and Figures", Enrollment by campus — Fall 2017. Commons: Lebanese American University – Mediendoatäie lau.edu.lb Normdoaten: GND: 6028215-0 (OGND)
Beirut is ju Haudstääd fon Libanon. Ju Stääd häd 2 Millionen Ienwoonere. Beirut lait an dät Middelmeer. In Beirut lieuwje ferskeedene Gloowens-Meenskuppe bienuur: Do grootste Gloowensgjuchten in Beirut sunt dät Kristendum un die Islam. Buppedät rakt dät uk noch een drusiske Minnerhaid. Do Juuden fon Beirut sunt bolde aal sänt 1975 uutwonnerd. Wo ju niepe Ferdeelenge is, weet me nit seküür, uumdät dät foar't lääste Moal in ju Foulkställenge fon 1932 oufräiged wuuden is, domoals woonden niep gliek fuul Kristen as Muslime in ju Stääd. Monken do Kristen fon Beirut rakt dät Maroniten, Griechisk-Orthodoxe, Syrisk-Orthodoxe, Syrisk-Katoolske, Armeensk-Orthodoxe, Armeensk-Katoolske, Roomsk-Katoolske un Protestanten. Monken do Muslime in ju Stääd sunt Sunniten un Schiiten. Libaneesisk-Amerikoanske Universität (LAU) Commons: Beirut – Mediendoatäie
Libanon (Arabisk: الجمهورية اللبنانية; al-Ǧumhūriyya al-lubnāniyya) is n Lound in dät Naie Aaste. Ju Haudstääd is Beirut un die Präsident fon ju Republik is siet 2016 Michel Aoun. Libanon wäd begränsed fon Syrien in dät Noude un Aaste, dät Middelmeer in dät Wääste un Israel dät Suude. Commons: Lebanon – Mediendoatäie
Do Algiske Sproaken sunt een ienheemske Sproak-Familie fon Noud-Amerikoa. Do maaste Algiske Sproaken heere tou ju Algonkin-Sproakfamilie. Do Algiske Sproaken deele sik ap in: Yurok (oankelde Sproake in Noud-Kalifornien, bienaist uutstuurwen, in 2008 wieren deer noch tjoon Ljuude, do dät baale kuuden) Wiyot (oankelde Sproake in Noud-Kalifornien, in 1962 uutstuurwen, wäkke wollen dät wier tou Lieuwend brange) do Algonkin-Sproaken (een groote Sproakfamilie, Deele fon do USA un Kanada, deer heert biespilswiese dät Cree tou, dät noch fon 100.000 Ljuude boald wäd.) Indioanere
Dät Alpaka (Vicugna pacos), uk Pako heert tou do Kamäile un kumt uut Suud-Amerikoa. Dät is een tomme Oard, ju maast foar hiere Wulle tuchted wäd. Die Bestound oun Alpakas in Peru lait bie 3,5 Millionen Dierte, dät sunt sowät 80 % fon aal do Alpakas waareldwied. In Europa wäd Alpaka-Wulle apstuuns nit fuul bruukt. Alpakas wäide in Europa uk as Therapie-Dierte heelden, uumdät jo so rauelk un freedelk sunt. Loange Tied toachte me, dät dät Alpaka uut dät wüülde Guanako (Lama guanicoe) tuchted wuuden waas, man dät is nit gjucht. In 2001 wuude mäd genetiske Unnersäikengen uutfuunen, dät dät Alpaka uut dät wüülde Vikunja tuchted is, deeruum bruukt me nu ju Nomenklatuur Vicugna pacos insteede fon ju oolde Beteekenge Lama pacos.
Die Amazonas-Delfin (Inia geoffrensis), uk Boto naamd, is aan fon tjo Oarde Amazonas-Äi-Delfine, do dät in Suud-Amerikoa rakt. Die Amazonas-Sotalia, die uk in dän Amazonas foarkumt, is een Oard fon do Äächte Delfine. Do Dierte sunt two bit tjo Meetere loang un 85 bit 160 Kilo loodich. Junge Dierte sunt säälwergries, un wan se aller sunt, wäide se rosa. Een Besunnerhaid fon dän Amazonas-Delfin is, dät hie Hiere an ju Snuute häd. Buppedät, un dät is uk een Oainhaid fon ju Oard, sunt sien Tuske nit aal gliek. In dän bäätere Beriek häd hie tjukkere Tuske (ännelk as Käisen). Deermäd kon hie grattere Fiske kauje un Panzere breeke. Fon dän Amazonas-Delfin rakt dät two Unneroarde: I. g. geoffrensis, in dän Amazonas un masse litjere Äien, do deer ounfljoote. I. g. humboldtiana, uk as Tonina beteekend, in dän Orinoko un litjere Äien, do deer ounfljoote. Aleer toachte me, dät Inia boliviensis uk een Unneroard fon dän Amazonas-Delfin waas, man dät sjucht so uut, dät dät een oaine Oard is, ju al sänt 2,8 Millionen Jiere fon dän Amazonas-Delfin tränd is.