rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Die alfte Februoar is die 42. Dai in dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 323 Deege (of in Skaltjiere 324) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1115: In ju Slacht bie Welfesholt ferljust een Troppe fon Kaiser Hinnerk V. unner Hoyer I. fon Mansfäild juun een Buundnis fon saksiske Oadelsljuude unner dän leeteren Kaiser Lothar fon Supplinbuurich. 1531: Do ängelske Biskoppe ärkanne Hinnerk VIII. as Upperhaud fon ju Church of England oun. Die Poabst ferljuust deer in't heele Köänichriek Änglound ju Autorität mäd, een Stoats-Säärke äntstoant. 1573: Ju fon Köänich Koarl IX. ounoardende Beleegerenge fon La Rochelle begint. Ju kathoolske Siede wol in dän Fjooden Hogenotten-Kriech ju do Hugenotten uurlätte Stääd as Bolwierk fon dän frantsöösken Protestantismus deelsmiete un hoopet, dät dät n Domino-Effekt uurswain in't Lound rakt, wan jo deer Ärfoulch mäd hääbe. 1809: Die Amerikoaner Robert Fulton kricht n Patänt foar ne wirtskuppelk ärfoulchrieke Modifizierenge fon dät Dampskip. 1814: Een frantsööske Troppe unner Napoleon Bonaparte wint wilst do Befräiengs-Kriege juun een alliierde prüüsk-ruske Armee in ju Slacht bie Montmirail. 1855: Ätterdät hie do Füürstendume fon Äthiopien unner sien Heerskup fereend häd, wäd Füürsk Kassa Hailu as Kaiser fon Abessinien kround. As Negus nimt hie dän Noome
Die trättienste Februoar is die 44. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 321 Deege (of in Skaltjiere 322 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 106: Kaiser He fon Han stäärft in't Oaler fon 26 Jiere sunner aan mundigen Äärwe. Ätterfoulger wäd sin eenjierigen Suun Liu Long as Kaiser Shang fon Han. Hie is die füüfte Kaiser fon ju Aastelke Han-Dynastie in China. 962: In't Privilegium Ottonianum bekoant sik Kaiser Otto I. juunuur dän Poabst Johannes XII. tou ju Pippinske Skoankenge un uk tou ju Existenz fon dän dän Säärkenstoat, man hie wol, dät älken Poabst dän Kaiser ju Tjoue sweert. 1021: Die Fatimiden-Kalif Al-Hākim bi-amr Allāh, die fon do Drusen as goddelk fereerd wäd, ferswindt unner Uumstounde, do nit kloord sunt. Me fermoudet, dät hie bie dät Uutrieden fermöärend wäd. 1465: Kaiser Freerk III. billiget ätter 15 Mounde dän Free fon Zeilsheim, die ju Mainzer Stichts-Feede tou Eende brangt. 1542: Die ängelske Köänich Hinnerk VIII. lät sien füüfte Wieuwmoanske Catherine Howard waigjuchte. Hier wäd Uuntjoue foarsmieten. 1575: Hinnerk III. wäd in ju Kathedroale fon Reims as frantsöösken Köänich kround. 1668: Die Free fon Lissabon be'eendet dän Restauratsjoons-Kriech. Koarl II. fon Spanien ärkoant ju portugiesiske Uunouhongegaid
Die fjautienste Februoar is die 45. Dai fon dän gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 320 Deege (in Skaltjiere 321 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 842: Ludwig die Düütske un Koarl die Koale stounde mäd do Straasbuurger Eede in een baldoarige twosproakige Hondskrift tou hier Buundnis juun hieren Bruur Lothar. Die ooldfrantsööske Deel jält as dät eerste Skriftstuk in düsse Sproake uurhaud. 1014: Poabst Benedikt VIII. krount dän düütsken Köänich Hinnerk II. in dän Päitersdoom in Room foar'n Kaiser. 1076: Investituur-Stried: Tjo Wieken, ätterdät him Köänich Hinnerk IV. ap dän Hoafdai in Worms foar ousät ferkloord häd, reagiert Poabst Gregor VII.: Ap ju Fäästel-Synode in Room, ju hie ienberuupen häd, ferkloort hie Hinnerk juust so foar ousät un spräkt buppedät uur him dän Säärken-Bon uut. 1130: Ju Woal fon do bee Poabste Anaklet II. un Innozenz II. in Room loost een moorjierich Schisma uut. Uk wan Innozenz II. fon ju Minnerhaid wääld wäd, sät hie sik in do Jiere deerätter juun Anaklet II. truch, uumdät hie ju Paatäi fon dän Kaiser ap sien Siede häd. 1349: Wilst ju Päst-Pandemie fon dän Swotten Dood in Europa kumt dät in Straasbuurich tou dät sonaamde "Valentinsdais-Massaker", een Pogrom, in dät
Die füüftienste Februoar is die 46. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 319 Deege (un in Skaltjiere 320 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 590: Njuugen Deege ätter ju Ousättenge fon sin Foar Hormizd IV. wäd Chosrau II. as Köönich fon dät Sassaniden-Riek kround. Man hie mout bolde ätters fluchtje, uumdät Apstoundiske unner sin Heer-Fierder Bahram Tschobin ap ju Haudstääd Ktesiphon marskierje. 1145: Die Zisterzienser Bernardo Paganelli di Montemagno wäd as Eugen III. as Poabst wääld. Man die Skoulker fon Bernhard fon Clairvaux mout n poor Deege leeter uut Room fluchtje, uumdät die Senoat ju Poabst-Heerskup fäindelk juunuur stoant. 1637: Ätter dän Dood fon sin Foar Ferdinand II. wäd Ferdinand III., midde in dän Trüütichjierigen Kriech, Kaiser fon dät Hillige Roomske Riek. 1763: Prüüsen, Aastriek un Saksen sluute in dät Slot Hubertusbuurich dän Free fon Hubertusbuurich, uum dän Soogenjierigen Kriech een Eende tou sätten. Die Status quo foar dän Kriech wäd wier häärstoald un Prüüsen etabliert sik as europäiske Grootmoacht. 1794: Ju Trikolore wäd ju amtelke Flaage fon Frankriek. 1798: In Room wäd ju Roomske Republik uutruupen, een frantsööske Dochter-Republik ap dät Rebät fon dän Säärken-Stoat. 1806: In den Ferdraach fon Paris, dän Napoleon Bonaparte
Die 16. Februoar is die 47. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 318 (in Skaltjiere 319) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1279: Ätter dän Dood fon sin Baabe Alfons III. besticht Dionysius as säksten Köönich uut dät Huus Burgund dän portugiesisken Troon. 1486: Die Habsburger Maximilian I. wäd in Frankfurt an'n Main as Rex Romanorum wääld. 1525: 25 Täärpe, do tou Memmingen heere, aaskje fon ju Rieksstääd un fon dän Swääbisken Buund Ferbeeterengen fon hiere wirtskuppelke, sosjoale un religiöse Uumstounde. Hiere Aaskengen brange do Buuren kuute Tied ätters in do Tweelich Artikele foar. Jo wäide pränted un wilst dän Düütsken Buurenkriech fier ferspradt, un jo heere tou do ooldste Ferkloorengen fon Moansken- un Fräiegaidsgjuchte in ju Waareld. 1630: Holloundske Troppen nieme in Brasilien do Portugiesen ju Stääd Olinda ou un ärooberje in ju Foulge Pernambuco. 1704: Juunstriedere fon dän poolsken Woalköönich August II. fiende in sik ju Konföderatsjoon fon Warschau touhoope. Jo sätte dän Häärsker ou un roupe in Polen-Litauen een Interregnum uut, dät in aan Burgerkriech mundet. 1707: Dät skottiske Parlemänt billiget mäd 110 tou 69 Stämmen dän Act of Union, ju Fereenigenge mäd Änglound. Een Riege fon Ouoardende häd sik toufoarne besteete
Suudtirol is n Region un autonome Provints in dät Noude fon Italien. Ju autonome Provints is Deel fon ju autonome Region Trentino-Suudtirol. In ju Provints woonje 532.616 Moanskene (2022) un ju Haudstääd fonne Provints hat Bozen (Ladinisk: Bulsan, Italienisk: Bolzano). Ju Region wuude 1919 fon Italien annektiert, bit deerwai heerde ju Region bie Aastriek (domoals Aastriek-Ungarn). Ju italieniske Provints wuude 1926 gruunded, do in't Köönichriek Italien ferskeedene Ferwaltengsreforme truchfierd wuuden. Ätter ju Annektion fersoachten do Italiener ju Region tou 'italienisieren'. Do italieniske Behöörden wüülden do Düütsksproakigen uutwonderje läite un moor Italiener ätter Suudtirol hoalje. Ätter'n Twäiden Waareldkriech roate dät fuul Protäste juun ju Italienisierengspolitik. 1972 kreech ju Region Autonomie. Websiede fonne Provintsferwaltenge
Eemsdelta is ne Meente in ju Provints Groningerlound in do Niederlounde. Appingedam, Delfzijl un Loppersum sunt do Sitte fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 364,07 km² un deer woonje 45.394 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente
Lingua Franca Nova (LFN of elefen) is e kunstelke Toal, dii fan C. George Boeree utjacht wiar. "Uutgaangspunt än Inspiratsjuun wiar de Pidgin-Sprake Lingua Franca, en Hanels- än Ferkehrsproake, dät hiar mäi-alter tuach Middelmeer-ääke fenen. .wikipedia.org Wikipedia ap Interlingue Internätsiede
Dät Flämisk Kommittee fon Frankriek is n frantsöösk Fereen die sik, as ne wietenskuppelke Sälskup, uum ju Ärfoarenge, Ärhooldenge un Ferbreedenge fon ju flämiske Kultuur in ju Frantsöösk-Flandern kummert, besünners in dän Beräk fon ju Sproake, Literatuur, un Geskichte. Dät Kommittee wuud ap dän 10. April 1853 in Dunkerque truch Edmond de Coussemaker gruunded un is däälich uk noch aktiv. Deerfoar is dät een fon do ooldste wietenskuppelke Sälskuppe fon Frankriek. In Hazebrouck unnerhaalt dät Kommittee ne Fäkbibliotäike, wier aal sien oaine Publikatsjoone as uk uur Regionoalwierke sammeld un apbewoard wäide. Buutewais is dät feroantwoudelk foar ju Ferwaltenge fon do Sammelenge fon dät Museum Jeanne Devos in Wormhout. Wäbsiede fon dät Kommittee Jierbouke fon 1853 bit tou 1999 ap Gallica Bigjuchte fon 1857 bit tou 2000 ap Gallica de Bertrand, Raymond (1859). Mémoires de la Société dunkerquoise pour l'encouragement des sciences, des lettres et des arts. Monographie de la rue David d'Angers à Dunkerque – Comité Flamand de France, S. 310–316. Normdoaten: GND: 1082769-9 (OGND) | VIAF: 126400632
Ju Lieste fon Stääde in Aserbaidschan rakt n Uursicht fon do grootste aserbaidschanske Stääde. de jure 53.100 Ienwooner de jure 5.500 Ienwooner de jure 10.400 Ienwooner de jure 19.300 Ienwooner de jure 11.600 Ienwooner de jure 5.900 Ienwooner de jure 8.900 Ienwooner de jure 7.900 Ienwooner de jure 26.200 Ienwooner de jure 7.100 Ienwooner de jure 39.900 Ienwooner de jure 8.700 Ienwooner Düssen Artikkel foutet ap een Uursättenge uut ju düütske Wikipedia. State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan Einwohnerzahlen der Städte in Aserbaidschan. City Population. Cities & towns of Azerbaijan. Population Statistics of Eastern Europe.
Bonifatius (672/673 - 5. Juni 754) waas n kristelken Missionär un Biskop, die as "Apostel fon do Fräisen" bekoand wude. Hie wuude in Ängelound as Wynfreth gebooren un moakede in dät 8. Jierhunnert wichtich Missionärswierk in Kontinentoal-Euroopa, foarallen in do Regionen fon dät modärne Düütsklound. Bonifatius wuude in Wessex (nu Ängelound) gebooren un wuude look in do Klaastere fon Exeter un Nursling ap. 716 moakede hi siene eerste Missionärsraise ätter Fräislound, man ju Mission waas sunner Ärfoulch. 719 fierde Bonifatius ätter Room wai un kriech fon'n Poapst ju Geneemigung foar siene Missionärswierk in Düütsklound. Hie oarbaidede in Hessen un Thüringen un wuude Biskop. Hi wuude bekoand foar ju Fällenge fon'n Tuunerboom, n helgen Eekboom, die an Thor wäid waas. Bonifatius wuude 754 appe Naite fon Dokkum - ätter fräisk Gjucht - uumebroacht, uumdät hie fräiske Hillichdumme stukken moakede. Hie wuude fonne roomske Säärke as Märtyrer un Helge vereerd. Sin Fierdai is die 5. Juni. Commons: Bonifatius – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie
Ahlrich Cordes wuude bädden dän 18.3.1895 in Strukelje un is deer stuurwen dän 2.4.1970. Hie waas n Bruur tou Sixtus Kordes. Dät Interessante is, dät do bee Bruure mäd uunglieke Famieljennoomen ounskrieuwen wieren! Ahlrich Cordes waas fon 1947 - 1948 Buurmäster fon de Meente Bäärsel, wier Strukelje fon 1933-1948 tou heerde. Aus meinem Leben/ Uut mien Lieuwend, Mildaam 2004. Sien Hondskrift mäd deertwiske Transkription fon sien Fertällen. Honnelt foarallen uur dän eerste Waareldkriech un ju dramatiske Kriechsgefangenskup. (GVK: Landesbibliothek Oldenburg) Bürgerverein Strukelje uur Ahlrich Cordes Ahlrich Cordes: Uut mien Lieuwend (PDF)
Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Hoochchinesisk (uk Mandarin naamd) is een Sproake, ju fon moor as 845 Millionen Moanskene as Määmesproake boald wäd. Dät Hoochchinesiske is ju offizielle Sproake in ju Foulksrepublik China, ju Republik China un in Singapur. In Indonesien un Malaysia woonje grattere chinesiske Minnerhäide do Hoochchineesk baale. Dät rakt neen Flektione in dät Chinesiske, man fjauer Toone. In dät Chinesiske kon me fuul luudmoaleriske Woude fiende, t.B. gǒu (dät hat Huund) un māo (dät hat Kat). Doo chinesiske Woude fon dissen Artikkel sunt in juu Pinyin-Uumskrift skrieuwen, man dät rakt ook ne oaine chinesiske Skrift mäd ne traditionelle un ne eenfache Version. Die eerste Toon is hooch, die twäide is anstiegend, die trääde is djoop (toueerst oufaalend, dan wier anstiegend) un die fjoode Toon is gjucht kuut un oufaalend. Wan me n Woud mäd n uur Toon kwäd, betjut dät fielicht wät uurs. Hier is as Biespiel, dät Woud "ma": Toon:mā af māma hat Määme Toon:má hat Hoamp Toon:mǎ hat Hoangst Toon: mà hat skeelde Buute Toon: ma kwäd me an dän Eend fon ne Froage, ju uurs neen Fräigewoud häd (Wan du n Biespiel säikst, kiek in dän grammatiske Deel unner "Fräigesatse"!) Dät rakt neen
Ju Internationoale Ruumtestation ISS (Ängelsk: International Space Station) is een Ruumtestation uum ju Äide, ju fon ferskeedene Lounde stöänd wäd. Ap 20. November 1998 is die fäärme Deel ätter dät Al wai geen un sän dän 2. November 2000 lieuwje deer permanent Ruumtefierdere. Et häd fuul Touhoupeoarbaid roat twiske do Fereende Stoaten un Ruslound bie dän russiske MIR wiertruch do Unnersäikere fuul studierd hääbe foar juu ISS. Juu ISS is dät grootste wietenskuppelke internationoale Projekt dät dät bit tou däälich roat häd. Deelniemende Lounde sunt: ISS ap ju Websiede fon NASA ISS ap ju Websiede fon ESA
Schiermönkooge in dän Ailounder Dialekt Schiermonnikeich of Lytje Pole, is een fon do fieuw wäästfräiske Ailounde. Deer woonje soowät 1.000 Moanskene (2003). Ap dät Ailound baale ungefäär 50 bit tou 100 Ljuude dät Schiermönkoogiske, n gjucht besunneren fräisken Dialekt.
Dät Schiermönkoogiske is n fräisken Ailoundedialekt ap dät Ailound Schiermönkooge. Dät Schiermönkoogiske is n litjen Dialekt fon dät Wäästfräiske. Et rakt däälich noch uungefeer 50 Ljuude do ju Sproake baale konnen (2000). Allerdings mout me uk kweede dät Els Perdok, ju Skrieuwster fon dät Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk, in 2001 noch uungefeer 120 Moanskene täld häd do ju Sproake baale konnen (Ljouwerter Krante, 2. April 2001). Do maaste Ljuude do ju schiermönkoogiske Sproake baale konnen, sunt oolde Ljuude un ju Taal Baalere minderet ou. Et rakt ap dät Ailound bloot een Familie wier ju Sproake in Huus baald wäd. Et rakt oaber Kurse um ju Sproake tou leeren; in 2001 hääbe twintich Ljuude dät moaked. In 1968 publizierde ju Fryske Akademy ju Wezzenlist (Woudelieste) fon dät Schiermönkoogiske fon Douwe Fokkema. In 2001 publizierte 't Heer en Feer dät Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk fon Els Perdok. In 2002 publizierde ju Fryske Akademy n Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk mäd trüütichduusend Woude. Et rakt monnelke un wieuwelke Foarwoude in dät Schiermönkoogiske un ju Sproake is deermäd äänelk an dät Seelterske. Do Geslächtswoude sunt dy, jo un ut, wier dät Wäästfräiske bloot de un it häd. Dät Skiermönkoogiske stound grammatikalisk twiske dät Standoardfräiske un dät Seelterfräiske. Wan me do Konsonante
Autonavigation moaket dät muugelk, altied tou bestimmen wier me is. Dät oarbaidet mäd dät GPS (Global Positioning System), wät Funksignoale fon spezielle Satellite benutset. Do seende immer gans seküür hiere Position un ju Tied fon ju Seendenge. Ju Navigationsreewe ämpfangt sun Signoal, sjucht ap ju Klokke wo loang dät Signoal unnerwains weesen is un kon dan mäd ju gans bekoande Funkgauegaid bereekenje, wo fier die Satellit wäch is. Wan me nu in dät Auto mäd sun Reewe fiert, un me ämpfangt aan Satellit die der buppe Lier is un n uuren buppe Ait, dan weet me also, wo fier me fon Ait is un wo fier fon Lier un deermäd sunt do two muugelke Steeden fon dät Auto ap dät flache Lound gans genau bestimd. Uum nu tou wieten, wäkke fon do two ju gjuchte Steede is, bruukt me also noch n trääden Satellit, t.B. buppe Twiskenoan. Deermäd kon dan tougliek uk ju Hööchte feroarbaided wäide, sodät me deermäd uk in do Bierge fiere kon. Eegentelk rakt dät bie tjo Satellite uk noch n twäiden Punkt, man die fint sik twäie so hooch as do Satelliten buppe ju Äiduurfläche un is deeruum in dän Autoferkier uunmuugelk. Deermäd houget me also
Ju Luchtgauegaid in dät Luftloose (Vakuum) is ne wichtige physiske Konstante, gewöönelk anroat mäd ju Bouksteeuwe c. Dät is ju Gauegaid fon aal electromagnetiske Stroalenge, iensleeten sichtboar Lucht, in ju fräie Ruumte. Dät is ju Gauegaid fon aal wät nul Rästmasse häd. In SI -Eenhaide is ju Gaugaid fon dät Lucht in Vakuum definierd as gnau 299,792,458 Meter pro Sekunde (1,079,252,849 km/h). Ju Gauegaid fon dät Lucht kon touwiesd wäide tou n bestimden numerisken Wäid, deer ju fundamentelle Eenhaid fon Laangte, dät Meter, siet dän 21. Oktober 1983 definierd is as dän Oustand dän dät Lucht bäätelait in Vakuum in n 1/299.792.458 Deel fon ne Sekunde. In uur Woude: älke Ferbeeternge in je Meetgnauegaid fon ju Luchtgauegaid ferbeetert ju Definition fon dän Meter, man annert nit dän numeriske Wäid fon c. Gewöönelk wäd in ruuge Skätsengen dän uungefääre Wäid fon 3x 10 8 {\displaystyle 10^{8}} m/s bruukt, wierbie die Failer man 0.07% is. Ju Gauegaid fon dät Lucht, wan dät gungt truch n truchsichtich of truchskienend Materioal, as Glääs of Luft, is litjer as sien Gauegaid in Vakuum. Dät Ferhältnis fon ju Gauegaid in Vakuum tou dät in sun Materioal naamd me ju Breektaal fon dät Materioal. In ju Relativitätstheorie
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - In düt Jier begint die Uutbau fon dän Panamakanoal foar noch grattere Skiepe. Die Uutbau duurt bit 2016. 1. Januoar: Rumänien un Bulgarien wäide in ju Europäiske Union apnuumen. 18. Januoar: Die Orkoan Kyrill, die läipste Orkoan sänt dän Lothar fon'n 26. Dezember 1999, lukt uur Europa wäch. 47 Moanskene kuume tou Dood, Seekskoaden fon moor as een Milliarde Euro äntstounde. 6. Moai: Nicolas Sarkozy (UMP) wint ju Köär in Frankriek. 24. Juni: Ju Paatäi Do Fräisen wäd in Aastfräislound gruunded. Moai: Die israeliske Archäologe Ehud Netzer meent, dät hie dät Grääf fon Herodes dän Groote fuunen häd. Aan Bewies rakt dät noch nit. 7. Januoar Seelter Diashow as Gröitnis. 1. Februoar: Seelter Foarsittende fon Minnerhaide-Räid 2. August: 94 moal "Die Wänt strookede dät Wucht" ap Internet. 31.3.08: 220 moal. 14. September: Seeltersk (Tag 1) ap Sprachenturnier Papenburg. 5. November: Näie Anfroage foar ju seelterfräiske Wikipedia 13. November: Seelter Kurs nu in fjauer Sproaken. 5. Dezember: Näien Professor foar Plat un Seeltersk. 9. Dezember: Ju Seelterske Wikipedia häd 500 Artikkele! 15.
Ju Europäiske Ruumtefoartorganisation (ängelsk: European Space Agency, kuut ESA) is een internationoale Waareldruumte-Organisatsjoon mäd hiere Sit in Paris. Ju wuude an n 30. Moai 1975 foar beetere Koordinierenge fon do europäiske Ruumtefoart-Aktivitäten gruunded, as die technologiske Rukstound in ju Ruumfoart juun ju USSR un do FSA aal gratter wuude. Ju ESA häd 17 Meeglidstoaten un beschäftiget 1.905 Mee-Oarbaidere (2006). Ju ESA is ju Ätterfoulgeorganisation fon ju europäiske ELDO, ju ESRO un ju Europäiske Fiermeldesatelliten-Konferens (CETS). Ätter dät Art. II fon hiere Statuute sunt do Ruumtefoart-Aktivitäte foar „bloot freedelke Swäkke“. Tou do Gruundengs-Meeglieedere fon 1975 hiere: Belgien Dänemark Düütsklound Frankriek Groot-Britannien Italien do Niederlounde Sweden ju Swaits Spanien Uur Meeglidstoaten: Finlound (sänt 1987) Griechenlound (sänt Meerte 2005) Irlound Luxembuurich (sänt Dezember 2005) Norwegen Aastriek (sänt 1987) Portugal Rumänien (noch nit ratifiziert) Tschechien (sänt November 2008) Sänt dän 1. Januoar 1979 is Kanada n assoziert Meeglid. Deerfoar wuude n Kooperationsferdraach moaked, wierbie dät Lound ju Deelnoame an do Äntskeedengprozesse un Programme fon ju ESA un ne gjuchte Ferdeelenge fon Industrieferdraage kricht. Oafte toanke Moanskene dät ju ESA tou ju Europäiske Union heert. Ju ESA is ne oaine Organisatsjoon, man ju häd oafte Kontakt mäd ju EU. Buute ju Swaits un Portugal sunt
Dät Snoabeldiert is n australisk Suugediert. Dät Snoabeldiert is bekoand, wült et Oaiere lait. Buute dät Snoabeldiert konnen dät uk do Miegelke-Iegele, do uk tou ju Unnerklasse fon do Uursuugedierte heere. Die Kop un die Rump fon dät Snoabeldiert sunt touhoope 3 tou 4,5 Dezimeter loange un die Stäit is 1 tou 1,5 dm loange. Do Määrkmoale fon dät Snoabeldiert wieren ju Uurseeke deerfoar, dät fröier fuul Biologen toachten, dät dät Snoabeldiert, dät me ja fröier bloot fon doode Exemplare koande, n uunäächt un touhoopesät Diert waas: Sien platte Stäit lieket dän Stäit fon dän Biber. Ju Giftkralle, ju monnelke Snoabeldierte an do bääterste Beene häbe, lieket dän Gifttusk fon n Slange. Do Faanderfäite liekje do Fäite fon n Fiskotter. Ju Snoabel lieket ju Snoabel fon ne Oante. Dät Snoabeldiert lieuwet in dät aastelke un suudaastelke Australien, in un an dät Swäitwoater. Die Lieuwendsruum fon n Snoabeldiert umfoatet 5 km Ouger. Also kon me dät Snoabeldiert nit goud in n Zoo hoolde. Die Moanske heelt bit däälich bloot soogen Snoabeldierte in n Zoo, un aal in dän New York Bronx Zoo. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 David Bergamini un ju Redaktion fon do
Ju Breektaal fon n Stof is ju Ferhältnistaal fon ju Luchtgauegaid in Vakuum un ju Luchtgauegaid in dän Stof. Die Uutdruk Breektaal is oulat fon dät Phänomen Breekenge. Ne Luchtstroale, ju de Skeedfläche fon two Stoffe passiert, wäd breeken, wan do Luchtgauegaide in do bee Stoffe ferskeeden sunt. Ju Breektaal wäd anwoand uum dän Winkel fon ju Breekenge tou bereekenjen. Ju Breektaal is as Ferhältnistaal fon two gliekoardige Grööten dimensionsloos un häd also neen Eenhaid. Deeruum dät ju Luchtgauegaid in aal Stoffe läiger is as ju Luchtgauegaid in Vakuum, is ne positive Breektaal altied gratter as 1. Dät rakt oawers bestimde metamaterioale mäd ne negative Breektaal. Wan n Luchtbunnel in n truchsichtigen Stof häärienträt, rakt dät ätter dät Gesäts fon Snellius n konstant Ferhältnis twiske dän Sinus fon dän Ienfalwinkel θ1 un dän Sinus fon dän Breekengswinkel θ2. Dit konstante Ferhältnis wäd ju Breektaal n fon dän Stof naamd. Ju Breektaal is gliek dät Ferhältnis fan ju Luchtgauegaid in Vakuum c un ju Luchtgauegaid in dän Stof v. n = sin ⁡ ( θ 1 ) sin ⁡ ( θ 2 ) = c v {\displaystyle n={\frac {\sin(\theta _{1})}{\sin(\theta _{2})}}={\frac {c}{v}}} Foar ju Breektaal jält dän Touhoopehong: n = ϵ
Bielde:Migration des Roms.jpg Dät Romani is ju Sproake fon do Sinti un Roma, bee uk bekoand as “Zigeunere” un in Seelterlound sogoar as “Heeden” 1 {\displaystyle ^{1}} . Ätter wäkke Wietenskuppere skuul me sogoar fon “Sproaken” baale, deer do ferskeedene Stamme gans uunglieke Dialekte baale. Dät rakt uur de ganse Waareld sun 6 Millionen Ljuude do dät baale, deerfon 4,6 Millionen in Europa. Analyse fon dät Romani häd wiesd dät dät Früünd is tou Sproaken in Noud-India un Pakistan, as dät Hindi un foarallen dät Punjabi. Dät wäd ankieked as n stäärken Bewies uum dän geographiske Uursproang fon do Roma tou bestimmen, foarallen deeruum dät do Leenwoude in dät Romani dät muugelk moaakje, hiere Migration ätter dät Wääste tou foulgjen. Ne rezente Studie meent dät Romani Früünd is tou dät Singalesiske. Do maaste Roma hääbe an hiere Sproake fäästheelden, man säilden sunner uk ju Sproake tou leeren fon dät Lound wier jo ferbleeuwen, deer do maaste Stamme wäil loange Jiere of sogoar Jierhunnerte binne dätsälge Gestrich bleeuwen. Ju Sproake is fon Uursproang Indisk, man häd iraniske, armeniske, griechiske un slawiske Ienfloude unnergeen; do Stamme do der fääre looken, lieten hiere Sproake noch moor be-ienfloudje. Do Ienfloude gunge maasttieds fuul fääre
Die BSV Kickers Emden (Seelterfräisk: BSB Kickers Oamde) is n Sportbuund uut Oamde. Die BSV is in 1946 änstounde un spielje in dät Embdena-Stadion. In 1991 keem ju Monskup in die fröiere Oberliga Nord. In 1994 is die Buund sogoar dät Noudmästerskup, man in ju Apstiegsrunde ätter ju 2. Liga häd ju Monskup naan Ärfoulch häiwed. Offiziel 12.000, man eegentelk sogoar 14.000 Toukieker bie dän Aufstiegsspielen sunt bit tou däälich dät Toukiekerrekord. Ju 1. Foutbalmonskup fon die BSV spielt ou dät Saison 2008/2009 in die 3. Liga. Siede fon BSV Kickers Emden