rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Ju Noud-Atlantiske Ferdraachsorganisation (NAFO), is ne internationoale Organisation foar kollektive Sicherhaid, gruunded in 1949, truch dän Noud-Atlantiske Ferdraach, unnerteekend in Washington, Fereende Stoaten ap 4. April 1949. Dät Haudquartier häd sien Sit in Brussel, Belgien. Internationoal wäd oafte ju Ängelske Oukuutenge NATO, foar North Atlantic Treaty Organisation bruukt. Ap Frantsöösk is dät OTAN, l'Organisation du traité de l'Atlantique nord; Ängelsk un Frantsöösk sunt do two eepentelke Sproaken in disse Organisation. Die Generoalsekretär fon ju NATO is die Fertreeder fon die Noud-Atlantiske Roat (North Atlantic Council), dät hööchste Ferwaltengsorgoan fon ju Noud-Atlantiske Ferdraachsorganisation (NATO). Disse hööchste Zivilsteede fon ju NATO wäd traditionell beklat fon n Europäer, wüülst die hööchste Militär gewöönelk n Amerikoaner is. Generoalsekretäre: 1952 - Lord Ismay (Groot-Britannien) 1957 - Paul-Henri Spaak (Belgien) 1961 - Dirk Stikker (Niederlounde) 1964 - Manlio Brosio (Italien) 1971 - Joseph Luns (Niederlounde) 1985 - Peter Carington (Groot-Britannien) 1988 - Manfred Wörner (Düütsklound) 1994 - Willy Claes (Belgien) 1995 - Javier Solana (Spanien) 1999 - George Robertson (Groot-Britannien) 2004 - Jaap de Hoop Scheffer (Niederlounde) Do lounde die meeglied n ju NATO sunt: NAFO häd apstuuns tjo Soarten fon Unnersäikengs- un Technologie-organisatione: NAFO unnersee Unnersäikengs-Zentrum (Ängelske Oukuutenge NURC) Unnersäikengs- un Technologie-Agentur (Ängelske Oukuutenge RTA)
Gaius Octavianus, leeter mäd dän däälich täämelk bekoanden Titel Augustus (die Eerwöidige) beteekend, waas Adoptievsuun un Haud-Äärwe fon Gaius Iulius Caesar un uut düssen Gruund die eerste roomske Kaiser (Caesar, benutsede also sin Adoptivfoar sin Noomen as Titel. Ätter n Dood fon Gaius Iulius Caesar hiede hie noch fuul Konkurrenten, deer waas ja al sänt loange Tied Burgerkriech, man unner sien Heerskup wude wier binneren Free in't Roomske Riek häärstaalt, juu sonaamde Pax Augusta, die "augustäiske Free".
Die Europäiske Räid is n Instituut fon dän Europäiske Union. In die Räid sunt do Stoats- un Regierengsliedere fon do EU-Meedglide un dän Foarsittende fon de Europäiske Kommission. Alle säks Mounde kricht n uur EU-Meedglid de Räidfoarsit. Die Foarsittende roupt dän Europäiske Räid two moal in höölich Jier bienunner. As dät nöödich is kon dän Foarsittende fräigje uum n uungewöönelke Träffen fon de Europäiske Räid. Ätter Artikkel 15 fon dät EU-Ferdraach: Die Europäiske Räid is wät uurs as dän Räid fon ju Europäiske Union un de Räid fon Europa.
Ju Nationoalhymne is dät Läid of Musikstuk fon n Stoat, wiermäd die Stoat sik bie besunnere Feranstaltengen präsentiert. Dät Ouspieljen fon sukke Nationoalhymnen koom sänt dän Ounfang fon dät 19. Jierhunnert in de Moude as Repräsentation fon Stoaten bie Stoatsbesäike fon hiere Fertreedere un äänelke diplomatiske Geböärnisse.
Dät Europäisk Parlemänt (uk wäil Europarlemänt) is dät direkt wäälde Parlemänt fon dän Europäiske Union. Dät Europäisk Parlemänt häd sien Sit in Straasbuurich un Brussel. Do Woale sunt älke fieuw Jier. Sitferdeelenge ätter ju Europawoal fon 2009: In dät Parlemänt sitte 736 uut do 27 EU-Meedglidlounde: Aastriek - 19 Belgien - 22 Bulgarien - 18 Dänemark - 13 Düütsklound - 99 Estlound - 6 Finlound - 13 Frankriek - 74 Griechenlound - 22 Groot-Britannien - 73 Irlound - 12 Italien - 73 Letlound - 9 Litauen - 12 Luxembuurich - 6 Malta - 6 do Niederlounde - 26 Polen - 51 Portugal - 22 Rumänien - 33 Slowenien - 8 ju Slowakäi - 13 Spanien - 54 Sweden - 20 Tschechien - 22 Ungarn - 22 Zypern - 6
Do Niederlounde (Wäästfräisk Nederlân, Niederloundsk Nederland) is n Lound in Wääst-Europa. Ju Haudstääd is Amsterdam un die Köönich fon dät Köönichriek is siet 2013 Willem-Alexander. Minister-Präsident is siet 2010 Mark Rutte. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Vaalserbierich (323 m). Do grootste Äien fon do Niederlounde sunt Maas, Rhien, Schelde, Waal un Ijssel. Do Niederlounde wäide begränsed fon: ju Noudsee in dät Noude un Wääste, Düütsklound in dät Aaste, Belgien in dät Suude. Siet 1581 bildede Hollound touhoope mäd Fräislound, Groningen, Seelound, Utrecht, Gelderlound un Overijssel ju föderoale Republik fon do soogen Provinzen (do Niederlounde). Do uur - Drente in dät Aaste un Noud-Braband un Limbuurich hongeden deer n bitsken as Besit bie. In dät soogentiende Jierhunnert koom ju Republik truch Honnel toun grooten Riekdum un waas deertruch ap ne bestimde Tied ju eerste Grootmacht fon de Waareld, ju groote Kolonien hiede in Aast-Indien un litjere in Afrikoa un Amerikoa (New York waas apgjucht as Nieuw Amsterdam). Ju Republik wuude ferwalted fon n Steedehoolder (stadhouder), die der fon do Provinzen wääld wuude. Dät waas dan immer n Prins fon Oranien. In dät achttiende Jierhunnert waas dät aal foarbie un wuude dät immer moor tou n litjet Lound, dät
Ju Formel 1 is ju hoochste Klasse foar Auto-Wädfierdere. Deer wäd jierelk een Waareldmästerskup foar do Fierdere un een foar de Teams uutfierd. Ju Formel 1 bestoant siet 1950. Ju hoochste Gauegaid fon 'n Formule 1-Auto is uungefeer 350 km in de Uure. Deertruch is ju Formel 1 besunners gefoarelk. In do eerste Jiere fon de Formel 1 roate dät fuul Dooden, aal touhoope 37 Monljuude. De lääste doode Fierdere wieren Ayrton Senna un Roland Ratzenberger in dät Jier 1994. In do lääste 15 Jiere is ju Formel 1 truch techniske Ferbeeterengen fuul sicherer wuuden. Die bääste Fierder is Michael Schumacher. Hie waas bit nu 7 moal Waareldmäster. Ferrari, Team-Waareldmäster in 1961, 1964, 1975–1977, 1979, 1982, 1983, 1999–2004, 2007, 2008 Williams, Team-Waareldmäster in 1980, 1981, 1986, 1987, 1992–1994, 1996, 1997 McLaren, Team-Waareldmäster in 1974, 1984, 1985, 1988–1991, 1998 Lotus, Team-Waareldmäster in 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 Cooper, Team-Waareldmäster in 1959, 1960 Brabham, Team-Waareldmäster in 1966, 1967 Renault, Team-Waareldmäster in 2005, 2006 Red Bull, Team-Waareldmäster in 2010, 2011 Bruce McLaren, Formule 1-Wädfierder un Apgjuchter fon dät Formule 1-Team McLaren Juan Manuel Fangio, Waareldmäster in 1951, 1954, 1955, 1956 un 1957 Jack Brabham, Waareldmäster in 1959, 1960 un 1966 Jim
Noudfräisk (nordfriisk, Nuurđfriisk, nuurdfresk, Noorfriisk, nordfreesk, nordfrasch, nordfräisch, noordfreesch) wäd boald fon sowät 8.000 bit 10.000 Ljuude ap dät noudelke Fäästlound fon dän Kring Noudfräislound ap ju Wäästkuste un fon Släswiek-Holstein, ap do Ailounde Föhr, Amrum, Sylt un do Hallige, as uk ap dät Hälgelound. Dät Noudfräiske is een fon do tjo fräiske Sproaken un heert tou ju anglofräiske Sproakfamilie. Däälich rakt et noch njuugen Dialekte, do touhoope ju noudfräiske Sproake bildje. Uut dät Ooldfräiske hääbe sik dät Wäästfräiske, dät Seelterfräiske un dät Noudfräiske äntwikkeld. Do bildeden touhoope ju fräiske Sproakgruppe. Ju Äntwikkelenge geen foar älke fräiske Sproake uurs, un so sunt uutnunner woaksen. Die naiste Früünd tou do fräiske Sproaken is ju ängelske Sproake. Ju ängelske Sproake un do fräiske Sproaken heere tou ju Ängelsk-Fräiske Sproakfamilie, Anglofräisk of ju noudseegermoanske Sproakfamilie. Dät Anglofräiske wäd uk wäil Noudwäästgermanisk naamd, un bildet ne Unnersproakgruppe binnen do Germaniske Sproaken. Monges wäd dät Platdüütsk uk tou ju noudseegermoanske Sproakfamilie reekend, man ju Sproake häd fuul noudseegermoanske Määrkmoale ferlädden. Do noudfräiske Ailounde wuuden uum dät Jier 800 besiedelt fon Fräisen, do fon ju suudelke Noudseekuuste keemen. Muugelk waas Hälgelound in disse Tied, un deerfoar, aal fon Fräisen bewoond. Fon 689 bit tou 785 wuuden
Appalachen-Ängelsk is n amerikoansken Ängelsken Dialekt in do Appalachen, N Bierich-Gestrich fon do Fereende Stoaten, ap maaste in suudewäästelk Virginia, suudelk Wääst Virginia, aastelk Kentucky, wäästelk Maryland, aastelk Tennessee, wäästelk Noude Carolina, noudaastelk Alabama, noudelk Georgia un suudelk Ohio. Woudelieste fon't Suud-Appalachenängelske
Wät tou noudfräiske Literatuur (dt. nordfriesische Literatur) reekend wäide skäl of kon, is nit so kloor. Wäkke Literatuur, ju der in ne Sproakewiese fon dät Noudfräiske skrieuwen is. Man uk, wät fon Noudfräisen un uur Noudfräislound skrieuwen wuuden is ap Deensk of Düütsk of in uur Sproaken. Fielicht uk Literatuur, ju der in Noudfräislound spielt. Uursättengen uut uur Sproaken ätter dät Noudfräiske skäl me uk beoachtje. As Skriftsproaken sunt do noudfräiske Sproakwiesen jung un deeruum rakt et noch nit so fuul Literatuur. Oaber deerfoar, dät dät nit so fuul Noudfräisen rakt un so fuul Sproakwiesen rakt, rakt dät daach fuul Dööntjene, Fertälstere un Teaterstukke un noch moor. Do ooldste uurlääwerde Täkste ap Noudfräisk sunt Uursättengen fon Martin Luther sin Kleiner Katechismus fon ju Tied uum 1600. Peter Michael Clemens (1804-1870) uut Muasem häd dät Näie Testament un do Psalmen ätter dät Sölring uursät. Dät eerste drukte Bouk in ne noudfräiske Sproakwiese is drukt wuuden in Flensbuurich, Der Geitzhals auf der Insel Silt. Dät waas skrieuwen fon Jap Peter Hansen (1767-1855). ... Gölj, rüüdj, ween Hans Tadesens Yn Miren=Söngh Di spånker fon Nis Albrecht Johannsen sen. Bende Bendsen (1787 - 1875) Johann Jannsen (1814 - 1885) Katharine Ingwersen (1879 - 1968)
Renault is n Autohäärstaaler uut Frankriek. Truch sien Allianz mäd Nissan is ju Renault-Nissan Gruppe däälich een fon do grootste Autohäärstaalergruppen ap ju Waareld. Renault wuude in 1899 apgjuchtet fon Louis Renault. Renault waas loange tied Oaindum fon dän frantsööske Stoat unner ju Noome 'Régie Nationale des Usines Renault'. In 2005 un 2006 won dät Renault Formel-1-Team ju Formel 1. Twingo II (2008) Modus (2004) Clio II (1998) Clio III (2005) Kangoo (1998) Trafic (2003) Mégane III (2008) Scénic II (2003) Grand Scénic (2003) Laguna III (2007) Espace IV (2002) Vel Satis (2002) Commons: Renault – Mediendoatäie Websiede Renault Renault F1 Team
Fraschlonj (Mooringer) is n noudfräiske Noome foar Fräislound un soo uk die offizielle Noome fon dän düütske Kring Noud-Fräislound. Fraschlonj häd sun 160.000 Ienwoonere. Haudstääd is Husum, Hüsem ap Fräisk. In dän ganse Kring is ju fräiske Sproake - dät Noudfräiske] - ieuwenske dät Düütske ju offizielle Sproake; uungefeer 8.000 Ljuude baale düt noch as eerste Sproake. Nationoalläid is dät Gölj - Rüüdj - Ween un beluked ik ap ju Flaage fon ju Region Noudfräislund.. Sylt - Söl' Amrum - Oomram Föhr - Feer do Halligen - E Halie Pellworm - Pälweerm Nordstrand - Noordströön - Wiringhiird - Böökinghiird - E Gooshiirde - Karhiird Husum - Hüsem Aiderstääd - Ääderstää Friedrichstääd - Fräärstää Hälgelound - Halilun Theodor Mommsen Friedrich Paulsen Kring Nordfriesland Noudfräiske Test-Wikipedia. 118 Sieden ap n 11.3.09, 434 Sieden ap n 20.3.2010. Noudfräiske Wikipedia, 1.058 Artikkele ap n 1.1.2011. (Anärkoand dän 4. August 2010). 1.796 Artikkele ap n 28.1.2012.
Die Oachteboom, (uk Oachtjeboom af Aastjeboom; wietenskuppelke Noome: Prunus domestica domestica) is een Unneroard, nieper kweeden, ju Nominatfoarm fon ju Pluume. Do Oachtjene af Aastjene sunt litjer as ächte Pluumen mäd moor spitte Eenden, ne moor dunkelblauuwe Faawe un n minner düütelke Näid. Dät Fruchtflaask lät sik uk lichter fon dän Kääden loosmoakje.
Unner Munsterske Härskup kuud Seelterlound noch loange ne bestimde Oainständegaid (de. Eigenständigkeit) bewoarje. Foarallen do bie Hettema (He256-415) roate Uurkunden wiese ne ganse Riege fon Fersäike ap, um disse Oainständegaid ientoudomjen. In disse Stried wude 1587 dät Seelter Loundgjucht ap Skrift stoald (Sello 40). Ätter dät Loundgjucht (He256ff., Se38-64) wuud Seelterlound ferwalted fon tweelich Burgemästere (die Tweelwerroat), fjauer uut älk fon do trjo Säspele Strukelje, Roomelse un Skäddel. Ap Fäästeläiwends Täisdai (Beekensdai) af ap Näijier (Se42) wuuden älke Jier säks näie Burgemästere wääld ap n Säärkhoaf in Roomelse. Ätter Engelke (247) waas ju Gjuchtsferfoatenge skeen fräisk, man ätter Sello (62) saksisk. Ätter Siebs (Sa251) läite sik deeruut man min Slusse uur ju Oustammenge fon do Seelter luuke. An disse Oainständegaid koom n Eende in 1812 as do frantsööske Besättere dät seelter Archiv eepenbeer ferkoopjen dieden. Sjuch Literatuur uur Seelterlound.
Oamde is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Läichsaksen, an ju Oamse-Stroom. Oamde is ju grootste Stääd in ju Region Aast-Fräislound un ju maast wäästelke Hoawenstääd in Düütsklound. As kringfräie Stääd heert Oamde nit tou dän Loundkring Aurk. Ju Stäädferwaltenge häd uk Kringgewalt. Dät Stäädgebiet is uur 112 km² groot un häd bolde 52.000 Ienwoonere. Oamde lait in dät Wääste fon dän Region Aast-Fräislound, in dät düütske Buundeslound Läichsaksen. Ju Stääd lait uungefeer 25 Km. noudwäästelk fon Lier, un uk uungefeer 25 Km. suudwäästelk fon Auerk. Ju Stääd lait is an ju Mundenge fon ju Oamse in ju Noudsee, suudelk fon ju Stääd lait n Dullert. Die Hoawen fon Oamde lait 38 Seemeilen fon ju Mundenge fon ju Oamse. Ju Stääd lait juust n bitje buppe Normaalnul. Do hööchste Punkte sunt n Warft (7,5 Meter buppe NN) uut n Middeloaler weerap ju Stääd äntstuude, un n Mulbierich (15 Meter buppe NN). Ju Stääd Oamde häd 26 Stääddeele, man do wäiden nit aal separoat mädnuumen in do Ienwoonerstatistik fon ju Stääd, man wäide toun Deel touhoopefoated. In do fergeene Jiertjaande sunt bie do Kommunoal-/Meentereforme fon 1928, 1945 un 1972 näie Gebiete bie ju Stääd keemen. Foarallen truch ju Meentereform in dät
Ju wüülde Oante (Anas plathyrhynchos mäd juu Uutsproake "Ánas plathyrhýnchos") is n Fuugel die der swimmen un kwoakjen däd. Dät Hanke is foaralllen bruun, man uk mäd n bitje blau an doo Juuken. Dät Montje mäd sin gräine Kop hat "die Woode." Dät rakt dissen Fuugel in Europa, Asien un Noudamerikoa. Fideos: Oante
Ho-Chi-Minh-Stääd (vietnamesisk:Thành phố Hồ Chí Minh, aleer Saigon) is ju grootste Stääd fon Vietnam. Deer woonje ungefeer 8.224.400 Moanskene. Ju Stääd is dät politiske, wirtschaftelke un kulturelle Säntrum fon Vietnam. Siet dät Jier 1956 rakt et ju Universität Saigon.
Vietnam is n Lound in Asien. Vietnam wäd begränsed fon: Ju Foulksrepublik China, in dät Noude, Gulf fon Tonkin, in dät Aaste, Suud-Chineeske Meer, in dät Suude, Kambodscha un Laos, in dät Wääste. 'Noi Bai' is dän Lufthoawen foar ju Haudstääd Hanoi. 'Tan Son Nhat' is dän Lufthoawen fon Ho Chi Minh City. 'Dong Hoi' is dän Lufthoawen fon Đồng Hới. 'Lufthoawen Vinh' is dän Lufthoawen foar Vinh, Bac Trung Bo Vietnam. 'Lufthoawen Can Tho'
Dät Ounbauen fon Fruchte, as Aapele, Peeren, Bäien, Nuuten, Säärsen un aal sowät heert tou de Buuräi. Frucht-Ounbau rakt al sänt fuul duusend Jiere. Sänt sowät säksduusend Jiere kuude sik apgruund fon dät beetere Klima die wüülde Aapel Malus sylvestris in Middel-Europa uutspreede, hie wuude uk al fon do Ljuude nutsed, uk wan hie fuul litjer waas as do maaste Aapel-Soarten fon däälich, do wäil fon uurs n wüülden Aapel, Malus sieversii, oustomje. In Middel-Asien is näämelk die Frucht-Ounbau fuul aller as bie uus: Al foar tweelichduusend Jiere roate dät deer Foarmen fon Malus sieversii mäd ne Truchmäite fon säks Zentimetere, wieruut sik wäil die Kultuuraapel (Malus domestica) äntwikkelt häd, die sik uurloang, touhoope mäd uur Oarde as ju Wienranke uur Griechenlound un dät Roomske Riek uutbreede kuude. In't Roomske Riek wuude woarskienelk uk ju Technik fon dät Ääntjen ärfuunen. Hiede man in't foaren do Fruchtboome truch Säid moord - wierbie die litje Boom genetisk n bitje uurs waas un nit aaltiede goude Fruchte hiede - so hiede me fon düsse Ärfiendenge oun ju Muugelkhaid, n Boom mäd besunners goude Fruchte sunner älke genetiske Ferannerenge tou moorjen (also tou kloonjen). So hääbe wie däälich Aapelboome, do gans gnau genetisk gliek
Dät Ääntjen is ne Technik, juu foarallen benutsed wäd, uum Fruchtboome vegetativ tou fermoorjen (also tou kloonjen). So kon me ne Fruchtsoarte fääretuchtje, sunner dät juu sik uurloang genetisk ferannerd. Me äänted mongs oaber uk uur Plonten. Uum n Fruchtboom tou ääntjen, bruukt me n jungen, uut Säid woaksenen jungen Boom, dän litjen Ant, as Unnerloage. Fääre bruukt me ne Takke, juu sonaamde Äänte, fon juu Soarte, juu man fermoorje wol, juu skuul oaber nit moor as tjo Knoaspen hääbe, uurs ferdruugje doo buppere, un dan kon me se uk gliek ousniede. Die litje Ant wäd oukapped, hie skuul neen oaine Spiere moor hääbe, deermäd hie aal sien Energie inne Äänte stikked, juu so ap dän Ant befäästiged wäd, dät doo bee touhoopewoakse konnene. Deertou rakt dät uunerskeedelke Techniken.
Otto Schmitz-Hübsch (* 26. Februoar 1868 ap't Riedergoud Winnenthal bie Xanten; † 2. November 1950 in Merten bie Bonn) waas n läich-rhiensken Fruchtboom-Tuchter. Sin Bääsjebaabe, Johann Anton Schmitz, sänt sien Oadelenge Johann Anton Schmitz-Hübsch, waas n Grootgruund-Oainer un Ökonomie-Räid. Die Foar interessierde sik al foar Fruchtboom-Tucht. Otto Schmitz-Hübsch säärm waas uk fon Juugend oun deerfon begäisterd un wüül ätter ne Uutbildenge un Studienraisen mäd n rienen Frucht-Ounbau-Bedrieuw ounfange, wät foar düsse Tied täämelk modern waas, toumoal ju Fruchtboomtucht fröier ja eer foar dän oaine Gebruuk waas. Hie foont ne Loundskup, ju sik deertou oainde, twiske Kölln un Bonn, wäästelk fon n Rhien (düütsk: Vorgebirge). In't Jier 1896 laide hie ne Plontenge oun, wier hie systematisk swäk woaksende Boome as Ante foar sien Boome benutsede. Sien Läichstom-Fruchtboome kuude hie tichter plontje. In't Jier 1923 äntdäkte Otto Schmitz-Hübsch dän Rooden Boskoop, ne Mutation fon ju allere Aapelsoarte Boskoop. Schmitz-Hübsch moorde ju näi äntdäkte Soarte truch Ääntjen. Ounfang fon do 1930er Jiere tuchtete hie ne näie Boomfoarm ju der ap düütsk "Schlanker Spindelbusch" hat. Dät is uk ne litje Foarm, ju t.B. deertou benutsed wäd, uum do Boome bolde as Wien-Ranken, ticht touhoope plonted, an n Träid tou luuken. 1939 broachte hie dän
Do Onondaga sunt aan fon do fieuw Stamme fon do Irokesen. Hiere traditionelle Heemat is ju Onondaga County, New York, uum Syracuse tou. Deeruum dät jo twiske do uur Stamme woonden, koomen do Irokesen altied bie do Onondaga touhoope, juust as däälich noch hiere tradionelle Boase. In dän amerikoanske Fräiegaidskriech (1775–1783) wieren do Onondaga eerste näitroal, man leeter streeden do mäd do uur Irokesen juun do Fereende Stoate mäd do Ängelske, ätter n amerikoansken Angriep ap hier wichtichste Täärp dän 20. April 1779. Moonige Onondaga geenen deeruum ätter Six Nations Reservoat, Ontario/Kanada, ätterdät do Fereende Stoate uunouhongich wuuden wieren. Do, do der in New York bleeuwen (däälich 1.475 Ljuude), sunt unner ju Regierenge fon tradionelle Boase, do der benaamd wäide fon do Clan-Määme, also nit wääld wäide. Dän 11. Meerte 2005 mäldede ju Onondaga Nation, dät jo Anspruch moakje ap uur 7500 km2 Lound fon hiere Foaroolden uum Syracuse tou. Jo hoopje so moor Ienfloud tou kriegen bie ju ökologiske Wierhäärstaalenge fon dät Gestrich. Ju Onondaga Sproake wäd däälich noch boald fon sun 100 Ljuude in Ontario un wäästelk New York. Fuul Bäidene wuuden nit moor in ju Sproake apleeken, deeruum dät jo uutlaached wuuden, man nu wäd ju in
Die Roode Boskoop is ne Aapelsoarte, gnauer kweeden, ne roode Mutation fon juu allere jeele Soarte Boskoop. Die truch Knoaspenmutation äntsteene Roode Boskoop wude in't Jier fon n Fruchboom-Tuchter Otto Schmitz-Hübsch äntdäkked, die juu näie Soarte dan truch Ääntjen moorde un 1939 unner dän Noomen "Roter Boskoop Schmitz-Hübsch" in n Honnel broachte.
Boskoop is n Täärp in juu Provinz Suudhollound in doo Niederlounde. Dät Täärp is wäägen sin fruchtboaren Eed-Boudem sänt Jierhunnerde foar dän Frucht-Ounbau berüümd, bit däälich moaked dät Täärp dät maaste Jäild mäd sien Boomskoulen. Uut dät Täärp kumt uk juu Aapelsoarte "Froaien uut Boskoop", kuut "Boskoop" naamd.
Die Froaie uut Boskoop is ne Aapelsoarte, juu in dät suudholloundske Täärp Boskoop toufällich uut Säid woaksen is. Die eerste Boom wuude 1856 äntdäkked un wäägen doo goude Aapele truch Ääntjen fermoord. Uut dän Boskoop is truch Mutation fon ne Knoaspe die Roode Boskoop äntsteen. In dän Aapel is fuul Süüre, so oaint hie sik goud foar Aapelbräi, toun Boakjen un toun Bräiden. Deeruum dät hie min Allergen in sik häd, is hie nit foar älken Aapel-Allergiker skoadelk. Die Aapel änthaalt oaber fuul Sukker un is deeruum nit so goud foar Diabetikere. Buutewais is die Boskoop triploid.
1266: Koarl I. fon Anjou wint in ju Slacht bie Benevent juun een düütsk-sisilioansk Heer unner Manfred fon Sizilien. Mäd Manfred sin Dood in ju Slacht eended ju Heerskup fon do Staufere in't Suude fon Italien. 1900: Foar dät Unnerhuus rakt die britiske Kriechsminister bekoand, dät in dän Twäide Buurenkriech uk Wieuwljuude un Bäidene "tou hier Skuul" in Konsentratsjoonsleegere fäästheelden wäide. Do Ljuude kriege nit nouch tou ieten. 1937: Eerstbestiegenge fon dän Anden-Bierich Nevado Ojos del Salado truch do bee poolske Bierichstiegere Jan Szczepanski un Justin Wojszins 1802: Victor Hugo, frantsöösken Skrieuwer 1868: Otto Schmitz-Hübsch, läich-rhiensken Fruchtboomtuchter 1266: Manfred, Köönich fon Sizilien (* 1232)
Optik is dän Deel fon ju Physik, die der sik beschäftiget mäd ju Uutbreedenge fon dat Ljoacht. Deerbie gungt dat uk uum dat betrachtjen fon Seeken un Oubieldengen un uum ju Faawe deerfon. Do Prinzipien fon ju Optik läite sik uk oafte anweende ap uur Stroalengsberäkke as Röntgenstroalenge un Radiowoogen un sogoar ap leedene litje Deele Ferscheedene Anweende-Fäildere sunt: die Tuumesproang ju Stokpielenge ju Brille dät Fergratterengsglääs dät Mikroskop dät Teleskop dät Elektronemikroskop ju Parabolantenne dät Radioteleskop
1345: In ju Slacht fon Auberoche in ju Gascogne winne do ängelske Troppen mäd 1500 Mon truch aan uunferwachteden Oungriep juun do Frantsööske Troppen mäd 7000 Mon. 1792: Ju Fäästenge Mainz rakt tou foar do frantsööske Revolutsjoonstroppen. 1805: In ju Slacht fon Trafalgar, een Seeslacht in dän Trääde Koalitsjoonskriech, faalt die britiske Vize-Admiroal Horatio Nelson, man do Briten slumpet een äntskeedende Uurwinnenge uur do frantsööske un spoanske Skiepe unner Vize-Admiroal Pierre de Villeneuve un ferhinnert somäd ju fon Napoleon ploande Iennoame fon do Britiske Ailounde. Ju Seeslacht foar dät Koap Trafalgar bie dät suudspoanske Cádiz lait dän Gruundsleek foar ju moor as hunnertjierige Foarheerskup fon do Briten ap ju See. 1888: Ju Sosjoaldemokroatiske Paatäi fon ju Swaits (SP) wäd gruunded. 1983: Die Meeter wäd näi definierd: Dät is nuu die Wai, dän dät Lucht in Vakuum in ne Tied fon 1/299.792.458 Deel fon ne Sekunde bäätelait (sjuch: Luchtgauegaid). 1790 - Alphonse de Lamartine, Frantsöösken Dichter un Stoatsmon 1939: Dr. Jacob Botke, n wäästfräisken Biologe un Unnersäiker fon juu Seelter Sproake
1900: Grootbritannien moaket bekoand, dät dät Transvaal in Suudafrikoa in Besit nuumen häd. 1932: Die Kolumbioansk-Peruoanske Kriech bräkt uut, uumdät Apstoundiske uut Peru dän Skeed-Ferloop twiske Peru un Kolumbien ätter dän Ferdraach fon Salomón-Lozano nit ounnieme wollene. 1939: Nazi-Düütsklound begint dän Twäide Waareldkriech 2016: In ju venezoloanske Haudstääd Caracas gunge sowät een hoolwe Million regierengskritiske Demonstranten ap ju Sträite un aaskje ju Ousättenge fon dän sosjoalistisken Präsident Nicolás Maduro. Dät is ju grootste politiske Kundreekenge in Venezuela sänt Jiertjaande.
2000: Ju Internasjonoale Ruumtestation is sänt düssen Dai truchgungend fon Ruumtefierdere bewoond. 2004: Präsidentskups-Köär in do Fereende Stoaten fon Amerikoa. George W. Bush wäd mäd sjuunelke Moorhaid alwier foar'n US-Präsident kädden, juun him ferljust John F. Kerry. 2017: Uumdät sik die ousätte, politisk ferfoulgede kataloanske Ministerpräsident Carles Puigdemont mäd fjauer Liede fon sien ousätte Regierenge ätter Brussel ousät häd, rakt Spanien aan Europäisken Hoaftbefeel uut. Belgien lät do nit uutlääwerje. 1950: Otto Schmitz-Hübsch, läich-rhiensken Fruchtboomtuchter. Sien näie, swäk woaksende Boom-Foarmen kuuden sik eerste ätter sin Dood algemeen truchsätte. 2019: Bogaletch Gebre, äthiopiske Mikrobiologinne un Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude