rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Paul Gauguin waas aan frantsöösken Moaler fon dän Impressionismus un Post-Impressionismus. Hie waas bekoand mäd Edgar Degas, Camille Pissarro, Pierre-Auguste Renoir un Édouard Manet; leeter uk mäd Vincent van Gogh, man ju Idee fon Gauguin un van Gogh, tichte bie eenuur tou woonjen un sik juunsiedich tou inspierierjen, eendede in aan läipen Stried, in dän sik van Gogh foar Dullegaid een Oor ousnied. Hie is deer bekoand foar, dät hie moorere Moale in exotiske Lounde (t.B. Tahiti) lieuwd häd, uumdät hie Jank ätter een droomhaftige, uurspröängelke Waareld hiede, man dät waas dan nit so, as hie sik dät foarstoald hiede. Fääre waas hie mäd masse ferskeedene Wieuwljuude touhoope, deerbie uk minnerjierige Wuchtere. Blaauwe Täkke bie Rouen, moald in 1884 Wieuwljuude an dän Strand, moald in 1891 Fon wier kuume wie? Wäl sunt wie? Wier gunge wie wai?; moald in 1897 Loundskup ap Hiva Oa, moald in 1903
Pentameter (fon dät Ooldgriechiske Woud foar fieuw-Mäite) is die Begriep foar een Färsmäite, ju as fieuw-deelich apfoated wäd. In ju Antike beteekende me deermäd een daktyliske Färsmäite, ju niep nuumen säks Hieuwengen hiede, man two "Takte" deerfon wuden as hoolich apfoated. In ju näiere Dichtenge (t.B. fon Geoffrey Chaucer, Johann Wolfgang von Goethe un masse moor) wäd aan fieuw-hieuwigen Jambus mäd dän Begriep beteekend.
Peter Paul Rubens (uk wäil Pieter Pauwel Rubens / Petrus Paulus Rubens; * 28. Juni 1577 in Siegen; † 30. Moai 1640) in Antwerpen) waas aan fon do bekoandste Moalere fon dän Barock un Diplomoat unner ju spoansk-habsburgiske Kroune. Rubens sien twäide Wieuwmoanske Hélène Fourment mäd two fon hiere Bäidene, moald uum 1636 Loundskup, moald twiske 1635 un 1640 Die Bäidensmoort fon Betlehem, moald uum 1638 Bacchus, moald twiske 1638 un 1640
Pieter Brueghel die Allere (uk: Bruegel, Breugel, Breughel; uutboald [ˈbɾøːɣəl]; * uum 1525/1530 wildääge in Breda; †5. September 1569 in Brussel), naamd de Drol „die Snurrige“ af Buurenbruegel, waas aan Moaler fon ju niederloundske Renaissance. Hie is goud bekoand foar sien Bielden fon dät Lieuwend fon Buuren. Hie is die Foar fon Jan Brueghel dän Allere, die noch masse moaljende Ätterkuumere hiede, un Pieter Brueghel dän Jungere un truch him die Grootfoar fon Pieter Brueghel III. Do holloundske Kweedewoude die Toudenbau fon Babel Dät Lound fon do Loaie (wät ap düütsk Schlaraffenland naamd wät) Ju Buurenhochtied - een Skilleroatsje, ju leeter fon sin Suun ättermoaked wude. Normdoaten: GND: 118674013 (OGND) | VIAF: 95761864
Noomen A-F G-L L-X Macks S1829c S1860d Maende U1568 Mande U1535 Marckehusen S1606b Marg. R17l3a S1749a U1749 Margaretha R1651 Maria R1749a S1749a Marquart R1473a Marten U1630b Martens U1630b U1630b St1606 St1606 St1674 R1713b Martin R1749a Martins St1651a St1651b Matken R1630a Matteken H1606 Mattger H1665 H1674 Medde S1651b Meeme H1674 S1674b Meemet S1674b U1674 Meene S1674a S1674a Meimet U1749 Mein. R1820a S1812b S1829a S1829e Meinart R1749a Meiners B1749 Meinert R1840 S1749b B1749 Meinrich H1674 Melne S1549a Meme R1473b R1549a R1630a H1606 H166S S1735b S1749a S1568a S1606a S1606a S1606a S1630a S1665b U1535 U1549a U1549b U1568 U1568 U1630b St1606 Memedes U1535 Memedt R1535 U1630a Memen R1473a R1473b U1473 Memens S1630a Memerich H1665 Memes U1630b Memess S1549c Memet U1665 U1651a Memets U1606 B1749 Memmecke S1535a Memmens S1674a Memmers S1665a Memo H1535 Mena S1473a Mene S1473a S1665a S1749a S1749a S1749a S1749b S1812a S1812b U1549a Menen S1699 Menens S1840b S1860d Mener S1665a Meners S1860b Menes S1829c Menke S1749a Merinck S1549a Meringk S1606b Mermek S1535a Mertenn St1568 Mertens St1665 St1665 Metta R1651a Mette S1535b U1535 St1568 Metteken S1568b U1473 U1473 Mettgers H1651b Meyer R1780 R1820a R1820b R1840 R1860a S1665a S1674a S1749a S1749b S1749b S 1749c S1812c S1812c S1812c S1829a S1829b S1829b S1829b S1829b S1829b S1829e S1829e S1840a
Noomen A-F G-L L-X G. R1820b R1860b H1860c S1812a S1840b B1749 Gabina S1749b S1749c Gaieke S1768a Galtedes R1535 R1549c Galtedoch R1535 Galteke U1473 Galtess R1473a Galtet R1473a U1568 Garlichs S1674b Garreldes U1630a Garrels H1824d S1812a S1829a Garrelt H1674# U1630b Garrelts R1630a Garries B1820c Gayecke S1549b Gayke S1473a Gebbe S1651b Gebbeke R1473a R1549a R1665 S1473b S1665b S1674b Gebbeken R1675 Gebke S1606a S1606a Geesen S1812a S1829a S1840a S1860a St1820a St1840 St1860a B1749 B1820a B1820a B1840 U1860b B1860a Gehenborg S1812a Gehlenberg S1840a Gehlenborg S1829b# S1829d S1860a Geilet S1549a Gen. R1713a R1713b Gepchen R1699 Gerard S1614 Gerd R1473b R1780 R1780 R1820a R1820b R1820b R1840 R1860a R1860a R1860a R18 60b R1860b H1824a H1824a H1824a H1840 H1840 H1860a Hm1824b Hm1860a S1812a S1812a S1812b S1812b S1812c S1812c S1812c S1829a S1829a S1829a S1829a S1829a S1829a S1829b S1829b S1829b S1829b S1829b S1829d S1829d S1829d S1840a S1840a S1840d S1840b S1840b S1840b S1840c S1860a S1860a S1860a S1860b S1860b S1860b S1860c S1860c S1860d S1860d S1860d S1860d S1860d S1860e S1860e S1860f S1860# U1473 U1535 U1820a U1820a U1820b St1568 St1860b St1860c B1820c B1820c U184 0 U1840 U1840 U1860a U1860a U1860a B1860a B1860a B1860c Gerdes R1665 R1675 H1674 H1780a H1780b S1535a S1549b S1606a S1606b S1630a S1665a S1674a S1749a S1812a S1812a S1812a S1829a S1829b S1829d StB29d
Pieter Brueghel die Jungere (uk: Bruegel, Breugel, Breughel; uutboald [ˈbɾøːɣəl]; bädden in 1564 in Brussel; stuurwen in 1638 in Antwerpen) waas aan bekoanden Moaler uut Flandern. Hie waas die Suun fon Pieter Brueghel dän Allere, die Foar fon Pieter Brueghel III., uur dän nit ful bekoand is un die Bruur fon Jan Brueghel dän Allere, die uk noch masse Moalere unner sien Ätterkuumere hiede. Pieter Brueghel die Jungere häd masse Skilleroatsjen fon sin Foar kopierd (t.B. ju Buuren-Weerskup un die Touden fon Babel): Sköäwelere Kristus in dän Stoarm ap dän See Genesaret Ju Buuren-Weerskup Touden fon Babel Normdoaten: GND: 119524759 (OGND) | VIAF: 106974142
Pierre-Auguste Renoir (bädden ap dän 25. Februoar 1841 in Limòtges stuurwen ap dän 3. Dezember 1919 in Canha de Mar (Oksitioanske Steeden-Noomen; Frantsöösk: Limoges / Cagnes-sur-Mer)) waas aan Moaler fon dän Impressionismus. Dät Wucht Romaine Lascaux; moald in 1864 Dons in dän Moulin de la Galette; moald in 1876 Dät Dogen-Kastäil in Venedig; moald in 1881 Fruchte fon dät Suude, moald in 1881 "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"
Aan Pinsel is een Reewe uut aan Steel un Hiere, Bäärsten, af Kunststof-Spiere, dät foar aaln tou dät Apdreegen fon floudige af lubberge Faawstoffe (un aal sowät) tjoont. Deeruum is die Pinsel een wichtige Reewe in ju Moalerkunst, man uk in masse ferskeedene Hondwierke. Ieuwenske dän Bruuk tou dät Apdreegen fon Faawe wäide Pinsele uk as fienere Bäärsele bruukt, t.B. tou dät skeen moakjen fon fuunene Stukke in ju Archäologie. Groafe Pinsele, do tou't Glääsmoaljen bruukt wäide Fiene Pinsele, do tou't Glääsmoaljen bruukt wäide Groafe Pinsele, do tou't Woogebemoaljen bruukt wäide Noch moor ferskeedene Moal-Pinsele
Pjotr Iljitsch Tschaikowski (Rusk: Пётр Ильи́ч Чайко́вский , wietenskuppelke Transliteration Pëtr Il’ič Čajkovskij, düütsk Peter Tschaikowski; bädden ap dän 25. April ätter dän julionanske / dän 7. Moai 1840 ätter dän gregorioanske Kalänner in Kamsko-Wotkinski Sawod; suurwen ap dän 25. Oktober ätter dän julioanske / dän 6. November 1893 ätter dän gregorioanske Kalänner in Sänt Päitersbuurich waas aan rusken Komponist fon ju Romantik. "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"
Ju UNESCO teekent waareldwied besunnere Steeden as UNESCO-Waareldäärwgoud uut. Dät skäl een Teeken sätte foar ju Bewoarenge fon do Steeden. Dät Waareldäärwgoud unnerdeelt sik in Waareldnatuuräärwgoud un Waareldkultuuräärwgoud. In Fräislound rakt dät foar bee een Biespil, näämelk Deele fon ju Wäädsee as Waareldnatuuräärwgoud un dät Yr. D.F. Woudagemaal een Skäpwierk (Lemsterlân).
1492: Christoph Kolumbus findt as eersten Europäer dät karibiske Ailound Hispaniola. 1848: Ju wierstrieuwjende Prüüske Nasjonoalfersammelenge wäd fon Köönich Freerk Wülm IV. truch Feroardenge aplooset. Ap dän sälge Dai brangt die Köönich een Ferfoatenge ätter sien oaine Foarstaalengen ruut. 2014: Mäd ju Köär fon Bodo Ramelow toun Ministerpräsident fon dät Lound Thüringen roaket foar't eerste Moal n Politiker fon juu Paatäi Ju Linke düsse Staalenge. 2017: Spanien lukt dän Europäisken Hoaftbefeel juun do politisk ferfoulgede Liede fon ju ousätte kataloanske Regierenge tourääch, man do nasjonoale Hoaftbefeele in Spanien blieuwe bestounden. 1903: Johannes Heesters, niederloundsken Tjooterspieler, die noch in't Oaler fon 107 Jiere spiedelde. Hie stoorf in 2011 mäd 108. 1791: Wolfgang Amadeus Mozart, klassisken Komponist 1926: Oscar Claude Monet, impressionistisken Moaler 2013: Nelson Mandela, suudafrikoansken Fräidumsstrieder un Politiker 2021: John Miles, britisken Musiker
1824: In ju Slacht bie Ayacucho roakje do suudamerikoanske Unouhongegaidstriedere unner Simón Bolívar een wichtige Uurwinngenge uur Spanien. 1893: In Paris smit die Anarchist Auguste Vaillant aan sälwenbauden Sprängkörper fon ju Toukieker-Galerie in dän Deputierden-Koomer. Aan Ouoardenden wäd bie ju Aktsjoon ferseerd. Vaillant wäd leeter tou'n Dood feruurdeeld un ap'n 5. Februoar 1894 waigjucht. 2007: Ju Wikipedia ap Seeltersk häd 500 Sieden. 1946: Sonia Gandhi, indiske Politikerske 1625 - Ubbo Emmius, fräisken Historiker.
Ubbo Emmius (* 5. Dezember 1547 in Greetsiel in Aastfräislound; † 9. Dezember 1625 in Gräinen) waas aan fräisken evangeelsk-reformierden Theologe, Historiker, Pädagoge un Gruundengsrektor fon ju Universität Groningen (Niederlounde). Ubbo Emmius wuude as Suun fon n evangelisk-reformierten Pastor Emme Dyken un sien Wieuw Elke Tjarda, Buurmästerdoochter uut Norden (Aastfräislound), 1547 in Greetsiel bädden. Hie gung ätter ju Latienskoule in Oamde un leeter ätter dät Gymnasium illustre in Bremen. As hie kloor waas in Bremen geen hie wieruume ätter Norden un foulgede deer noch two Jiere an ju Latienskoule. In dät Jier 1570 studierde Emmius an ju Universität Rostock, wier die Historiker David Chyträus him blieuwend inspirierde. 1574 moast hie uum de Dood fon sien Baabe wieruume ätter Greetsiel. Two Jiere leeter ferliet hie dät aastfräiske Fiskerstäärp un wonnerde ätter dät Suude wai. Hie loopede bie dän Rhien deel un besoacht Heidelberg un Freiburg im Breisgau, un keem in Basel bie dät Grääf fon sien Foarbield Erasmus fon Rotterdam un eendete ju Räise in Genf, wier hie studierde. Deer seech hie dän theologisken Twist twiske do Lutheroaner un Reformierden. In disse Stääd, wier dän Humanismus sien remormatoriske Linie reeked wuude, foont Emmius sien fäästen Standpunkt, dän religiösen un politisken. In
Die 25. Dezember is die fäärme Wienoachts-Fierdai. Die Dai in't Foaren, die 24. Dezember, is indäid naan amtelken Fierdai, man in dän Sin, dät die Foaräiwend liturgisk al tou dän ätterfoulgjende Dai heert, wädt hie daach as Hilligen Äiwend fiert. Die 26. Dezember is die twäide Wienoachtsfierdai. 1758: Een apgruunde fon Boan-Bereekenge al fon Edmond Halley foaruuttälde Komeeten-Ferskienenge wäd fon dän astronomisk buppewoanelk bieldeden Buur Johann Georg Palitzsch blouked. Die Komeet hat deerfon Halley sin Komeet. 1993: Bie aan Bround-Ounsleek ap een Fluchtlings-Heem in't släsiek-holstenske Koldenkarken (plattdüütsk, düütsken Noome: Kaltenkirchen) stäärft aan Turke. Ätter dän julioanske Kalänner is Isaac Newton ap dän 25. Dezember 1642 bädden, man ätter dän gregorioanske Kalänner, dän do Ängloundere do noch nit uurnuumen hieden, eerste ap dän 4. Januoar 1643. 1977 - Charlie Chaplin, Komiker.
Pop Art is een Gjuchte fon ju Bieldende Kunst, ju in do njuugentienhunnertfüüftiger Jiere in Änglound un do Fereende Stoaten apkoom as Juunbewäägenge juun dän abstrakte Expresjonismus, die ätter ju Meenenge fon do Pop-Art-Fertreedere tou intellektuell waas. In ju Pop Art skuul dät aal eenfacher un naier bie dät Foulk weese un dät Lieuwend fon alledeege wude tou een Kunst-Objekt. Tou Begin bekiekede me in ju Pop Art ju Konsum-Sälskup täämelk uunkritisk, man leeter waas deer uk moor Kritik oane. Die bekoandste Kunstler fon ju Pop Art waas wäil Andy Warhol.
Ju Posaune is een joop Blikbleesinstrumänt, dät uum sien grootstendeels zylindrisk Ruur tou do Trumpäiten-Instrumänte täld wäd. Ju bekoandste Baufoarm is ju Toach-Posaune, deerbie aan Toach roane un ruut leeken wäd, uum ju Toonhööchte tou feruurjen. Man dät rakt uk wäkke mäd Hälp-Ventile, un indäid as een Sunnerfoarm uk skiere Ventil-Posaunen. Posaunen rakt dät in unnerskeedelke Toonhööchten, maast sunt dät Tenor- un Bassposaunen.
Lutz Niethammer (bädden in 1939) is n düütsken Historiker. Lebenserfahrung und kollektives Gedächtnis. Die Praxis des „Oral History“. Frankfurt am Main: Syndikat, 1980. ISBN 3-8108-0142-9 Die volkseigene Erfahrung. Eine Archäologie des Lebens in der Industrieprovinz der DDR. Berlin: Rowohlt, 1991. ISBN 3-87134-009-X Patrick Bahners: Der kontrollierte Vergesellschafter. Zum 70. Geburtstag von Lutz Niethammer. In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 21. Dezember 2009. Prof. em. Dr. Lutz Niethammer (Universität Jena) "bädden" is een oold Woud foar "gebooren" Normdoaten: GND: 121659038 (OGND) | KB (Niederlounde): 069238995 | LCNAF: n80096692 | VIAF: 73874297
Släswiek-Holsten is een fon do säkstien Buundeslounde fon Düütsklound. Släswiek-Holsten lait twiske Noudsee un Aastsee (Baltiske See). Haudstääd is Kiel. Dithmarschen Herzogtum Lauenburg Nordfriesland Ostholstein Pinneberg (mäd Hälgelound) Plön Rendsburg-Eckernförde Schleswig-Flensburg Segeberg Steinburg Stormarn Flensburg Kiel Lübeck Neumünster Noudfräislound
Käädenfusion is dät Touhoopesmilten fon do Käädene fon ferskeedene Atome, wierbie n uur chemisk Element bilded wäd. Wan Atome fon lichte Elemente as Woaterstof touhoopesmilte, wäd hierbie sowät 0,67% fon ju Masse uumesät in Energie, ju der uurswain bruukt wäide kon. Dät Fusierjen fon sweere Atome deerjuun kostet Energie. Die Uurgong twiske ‘licht’ un ‘sweer’ lait hierbie bie dät Element Iersen. Eer in 1938 die düütske Physiker Hans Bethe dän Idee foarstoalde dät ju Sunne un do Stiernen hiere Energie ärreegje truch Käädenfusion, waas dät n Räätsel wier aal ju Energie häärkoom. Aal in ju Tied bekoande chemiske Reaktione lääwerden deerfoar fuuls tou min Energie. Ju Sunne wondelt pro Sekunde 600 Millionen Tonnen Woaterstof uume in 596 Millione Tonnen Helium. Die Unnerskeed in Masse, fjauer Millione Tonnen, is in Energie uumewondeld, wierbie ju berüümde Formel fon Albert Einstein, E = mc² jält. Käädenfusion is uk ju Energiewälle fon n Woaterstofbombe, ju fuul kräftiger waas as ju in do fjautiger Jieren äntwikkelde Atomkleeuwengsbombe. Käädenfusion is nit ne Kättenreaktion, deer wäide neen litje Deele bie fräi, do ne näie Fusion feruurseekje konnen. Die Prozess kon bloot tougoang heelden wäide unner extrem hooge Temperatuur un Druk, as do uk härskje ruund dän Middelpunkt
A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y -Z Hierunner rakt et ne Lieste fon klassiske Komponiste. Torstein Aagaard-Nilsen - Els Aarne - Evald Aav - Antonio Maria Abbatini - Keiko Abe - Komei Abe - Ryotaro Abe - Karl Friedrich Abel - Pierre Abélard - Hans Abrahamsen - Juan Manuel Abras - Jean Absil - Adolphe Adam - Bernardo Adam Ferrero - John Adams - John Luther Adams - Leslie Adams - Richard Addinsell - Thomas Adès - Helen Adie - Samuel Adler - Georges Aeby - Agostino Agazzari - Johan Joachim Agrell - Alexander Agricola - Johann Friedrich Agricola - Martin Agricola - Dionisio Aguado - Sebastian Aguilera de Heredia - Julián Aguirre - Kalevi Aho - Harri Ahmas - Gregor Aichinger - Toshio Akiyama - Jehan Alain - José Alamá Gil - Isaac Albéniz - Mateo Antonio Perez Albeniz - Pedro Pérez de Albéniz y Basanta - Eugen d'Albert - Karel Albert - Stephen Albert -
Kurt Donald Cobain (20. Februoar, 1967 – 5. April, 1994) waas n Amerikoansken Musiker, ap bääste bekoand foar sien Rullen as Sjunger, Guitarist un Soangskrieuwer fon ju Band Nirvana uut Seattle. Normdoaten: GND: 119167735 (OGND) | VIAF: 66668107
Ju Iersentied is n Tied in ju Geskichtsskrieuwenge, as do Moanskene mäd iersene Reeskup begonnen tou oarbaidjen. In Midde-Europa begon ju Iersentied so uungefeer in dät 8. Jierhunnert f. Kr. un eendete in dät 1. Jierhunnert f. Kr.
Tik Tak Tul is n eenfach Spil foar twäin Spielere. Dät Spil wäd mäd ne Bläistikke of mäd ne Pänne ap Papier spield. Dät gungt uk mäd Kriete ap de Sträite un sogoar ap n Computer. Bräädspiele rakt dät uk, man do sunt moor foar ju Sierde meend. 'Tik Tak Tul wärd spield ap 3 bie 3 Fäildere. An n Ounfang sunt aal Fäildere loos. Die eene Spieler sät n 'Kjuus' un die uur Spieler n 'Rund'. Wäl tjo fon sien oaine Teekene ap ne Riege häd (skeeuw, liekap of woage), häd wonnen. Wäl dät Spil genöigend koant, kon eenfach älke Spil in Uunäntskat eendje tou läiten, wät die Uur uk moaket. Besunners foar Ounfangere is dät Fäild in de Midde dät Wichtichste Fäild. Die Taal ferskeedene Bräädpositione is 764, dät loose Brääd nit meegereekend. Oawers Positione do der truch Traalen of Speegeljen dätsälge sunt, tälle foar een. Die Taal toulätte Sätte sänt dän eerste Sät un ätters twiske do Bräädpositione is 2096. So rakt dät träi ferskeedene muugelke Ounfangssätte: in de Midde, in n Houk un in de Midde fon n Raant. Bie ju Variante 'OXO' is die Swäk, uum een Riege (skeeuw, liekap of woage) mäd n Nul,
Maria Natália Ferreira do Vale (bädden ap dän 6. Meerte 1953 in Floriano, Brasilien) is een brasilioanske Film- un Tjooter-Deerstaalerinne. 1975 - Gabriela .... Aurora 1975 - A Moreninha .... Mademoiselle Aimée 1976 - Saramandaia .... Dora 1977 - Locomotivas .... Sandra (participação especial) 1980 - Água-Viva .... Márcia Mesquita 1981 - Baila Comigo .... Lúcia Toledo Fernandes 1982 - Sétimo Sentido .... Sandra Rivoredo 1982 - Final Feliz .... Débora Brandão 1984 - Transas e Caretas .... Marília Braga 1986 - Cambalacho .... Andréa Pereira Souza e Silva 1987 - O Outro .... Laura Della Santa 1989 - Que Rei Sou Eu? .... Suzanne Webert 1993 - Olho no Olho .... Débora 1995 - A Próxima Vítima .... Helena Ribeiro 1997 - O Amor Está no Ar .... Júlia Schneider 1998 - Torre de Babel .... Lúcia Prado 2000 - Aquarela do Brasil .... Dulce 2003 - Mulheres Apaixonadas .... Sílvia Ferreira Lobo 2004 - Começar de Novo .... Letícia Pessoa Karamazov 2006 - Páginas da Vida .... Carmem Fragoso Martins de Andrade 2008 - Negócio da China .... Dra. Júlia Dumas 2009 - Viver a Vida .... Ingrid Guimarães Machado 2011 - Insensato Coração .... Wanda Brandão 2012
Dät Atom is ne submikroskopiske Struktur, ju der in aal gewöönelke Materie foarkumt. Atome bestounde uut subatomiske Deele: Elektrone, Protone un Neutrone. Atome hääbe ju Drift, sik tou kombinierjen uum Moleküle tou bildjen. N Woatermolekül toun Biespil bestoant uut two Woaterstofatome un een Suurstofatom. Atome sunt do fundamentelle Bausteene fon ju Chemie un do wäide in chemiske Reaktione sieläärge nit fernichted. Dät rakt bloot 91 Typen fon chemiske Bausteene of chemiske Elemente, do in ju Natuur ap de Äide fuunen wäide. Jo wäide klassifizierd in ju periodiske Tabelle. Ju Klassifikation is gruunded ap ju Antaal Protone in dät Atom. Uur Typen Atome konnen kunstelk moaked wäide, man do sunt nit stabil un breeke bie litjen oawe ätter natüürelke chemiske Elemente truch Käädenkleeuwenge. Atome fon dätsälge Element konnen ferscheedene radioaktive Oainskuppe hääbe, gruunded ap ju Antaal Neutrone in dän Kääden. Atome mäd jusälge Taal Protone, man ferscheedene Taale Neutrone, wäide Isotope fon dätsälge chemiske Element naamd. Deeruum dät Atome alleweegense foarkuumen dwo, sunt do al jierhunnerteloang Fäild fon Studium. Apstuuns gjuchte do Unnersäikengen sik foarallen ap Kwantum-Effekte, as in Bose-Einstein-Kondensaat. Ju Atomtheorie is ne Theorie uur dät Weesen fon ju Materie. Ju Theorie kwäd, dät aal Materie uut Atome bestoant. Do
Die Kring Viersen is n Loundkring oun'n läigen Rhien in't Wääste fon dät Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen. Hie heert tou'n Regierengs-Besierk Düsseldorf un is Lid fon dän Loundskupsferbeend Rhienlound. Sit fon dän Kring is ju Stääd Viersen. Hier een Lieste fon do Stääde un Meenten, mäd'e Ienwoonertoal fon Eende Moai 2015 bääte in Klammern. Viersen (75.495) Willich (50.798) Nettetal (42.119) Kempen (34.694) Tönisvorst (29.124) Schwalmtal (18.896) Brüggen (15.486) Niederkrüchten (15.057) Grefrath (14.707)
Essen is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen. Ju Stääd häd 575.027 Ienwoonere (2010). Essen is siet 1896 ne düütske Groβstadt. Essen un dät Ruhrgebiet weeren Europäiske Haudstääd fon Kultuur in 2010.
Suudjutloundsk is n deensk Dialekt, dät boald wäd in Släswiek of Suudjutlound, an bee do Sieden fon ju düütsk-deenske Gränse. Do uur Dialekte fon dät Jutloundske sunt Wääst-, Aast- un Noudjutloundsk. Een fon do maast apfaalende Oainskuppe fon dät Suudjutloundske is dän bestimden Artikkel, wäkke foar dät Substantiv stound, wilst do uur skandinaviske Sproaken dän bestimden Artikkel bääte dät Substantiv hongje. Tou Biespil: æ barn, „dät Bäiden“, rieksdeensk: „barnet“ æ hjørn, „die Houk“, rieksdeensk: „hjørnet“ Binnen dät Suudjutloundske rakt et ferskielende Sproakwiesen. Tou Biespil dät Fjoldedansk uut dät Täärp Fjolde (noudfräisk: Fjåål, düütsk: Viöl) dät bit tou do 1930er Jiere boald wuude. Dät Dialekt hiede noch ferskeedene argaiske Oainskuppe, do in ju deenske Sproake nit moor existierden. Dät Täärp liech, juust so as dät Seelterlound, isoliert twiske do Foane. Deer wäide foarallen fieuw Sproakwiesen unnerskeed: Noudelk fon ju düütsk-deenske Gränse: Wäästelk Sønderjysk mäd do Äilounde Mandø un Rømø (Rømømål kon me uk as n apaat Dialekt sjo), dät loangt uk bit tou dät Nouden fon Noud-Fräislound Aastelk Sønderjysk mäd dät Äilound Alsen Suudelk fon ju Gränse: Angelmål (Ängeldeensk) in dät Aaste Fjoldemål (Viöler deensk) Mellemslesvigsk, deer twiske Æ Synnejysk Forening Dialekt heere, dialekt.dk, Universität Kopenhagen Jysk Ordbog, Online-Dialektwoudebouk fon dät
Rafael Cardoso (tou Waareld keemen ap dän 17. November 1985 in Porto Alegre, Brasilien) is aan brasilioansken Film- un Tjooter-Deerstaaler. http://www.telehistoria.com.br/canais/biografia.asp?idConfiguracao=5883 http://redeglobo.globo.com/novidades/novelas/noticia/2010/06/ti-ti-ti-rafael-cardoso-e-fernanda-souza-vivem-casal-de-namorados.html http://redeglobo.globo.com/novidades/novelas/noticia/2011/08/vida-da-gente-direto-da-argentina-ana-beatriz-nogueira-apresenta-eva.html http://g1.globo.com/globo-news/noticia/2012/08/rafael-cardoso-vivera-um-playboy-de-epoca-na-novela-lado-lado.html
Ne Iestied is ne Tied in ju Waareldgeskichte weerbie ju Temperatuur fon ju Äidbupperkaante un ju Äid-Atmosphäre redusiert is. Deertruch kon dät Loundies sik appe Noudpool un Suudpool ekspandierje, so dät groote flächen Kontinentoalies mäd Glitskere sik bildje konnen. Et rakt moorere Definitione foar ne Iestied. Glaziologisk skäl et Loundies mäd ferglitskerenge reeke an dän Noudpool of Suudpool. Bie disse Definition lieuwje wie nu in ne Iestied, ju foar 2,6 Million Jier begon.
Dät Ruhrgebiet is mäd uungefeer fieuw Millione Ienwoonere un ne Fläche fon 4.435 km² ju grootste Agglomeration in Düütsklound. Do grootste Stääden in dät Ruhrgebiet sunt Duisburg, Bottrop, Bochum, Essen, Recklinghausen, Oberhausen un Dortmund. Fuul Stääde sunt annunner wuuksen. Et rakt neen Ferwaltengseenhaid mäd dän Noome Ruhrgebiet. Do Gränse sunt nit offiziel fäästlain. Maastens wäd dät Regionalverband Ruhr bruukt as geogroafiske Antjuudenge foar dät Ruhrgebiet. Me kon dät Ruhrgebiet uk groaf ätter natüürelke Gränse indeele. In dät Wääste gränset dät Ruhrgebiet tou Biespil an dän Rhien, in dät Suude an dän Ruhr, un in dät Noude an dän Lippe, in dät Suude rakt et neen natüürelke Gränse. Dät Ruhrgebiet is uk Deel fon ju Metropolregion Rhien-Ruhr, weer 10 Millione Moanskene ap 7.000 km² lieuwje.