rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Ju Kristianisierenge is ju historiske Bekiersoarbaid weerbie dät Kristendum fon nit-kristelke Moanskene (maast Heedene) annuumen wäd. An dät Eende fon dät 3. Jierhunnert heerden ju modärne Turkäi, Zypern, Kreta, dät Nildelta un do Gebiete uum Kartago un Kyrene tou do stäärk kristianisierte Regione. N groot Deel fon do europäiske Foulke wuuden eerst in dät Middeloaler kristianisiert. An dät Eende fon dät 7. Jierhunnert waas Europa suudelk un wäästelk fon ju Donau un de Rhien kristianisiert. In dät 8. un 9. Jierhunnert foulgeden do Lounde twisken dän Rhien, ju Donau un ju Oder. Ju Kristianisierenge wuude truch europäiske Stoate bruukt uum dät Kristendum uur Europa uut tou spreeden, tou n grooten Deel bekierden do kristelke Missionare un hiere Soldoaten do heedenske Ljuude gewaltsoam. N Biespil deerfon is dän Stried twisken de heedensken Köönich Radbod un do kristelke Köönige fon dät Frankiske Riek in dät leete 6. Jierhunnert un fröie 7. Jierhunnert. Weer ju Kristianisierenge neen Ärfoulch waas, fersoachten do Missionare do oolde heedenske Fäste un Bruuke tou ärhoolden un tou ferknätten mäd kristelke Fäste un Bruuke. Ap oolde heedenske Steeden wuuden litje Säärken baud un do heedenske Fierdeege wuuden mäd do kristelke Fierdeege kombiniert. Uk heedenske Rituale wuuden uurnuumen in ju
Forseti is aan heedenske God foar dät Gjucht. Sien Noome kon uursät wäide as "Die Foarsitter". Hie is maast bekoand as Fosite, die God fon do Fräisen. Ätter ferskeedene Legenden skäl ap Helgolound een Hillichdum fon him weesen, ne Wälle weer me swicht bie et Woater hoaljen. Helgolound hiete in allere Tiede Forsitelound, naamd ätter dän God. Dät Hillichdum skäl die Missionoar Liudger stukken moaked hääbe.
Jazz is een Musik-Gjuchte, ju uum sowät 1900 in't Suudwääste fon do USA äntsteen is. Uurspröängelk foarallen ju Musik fon swotte Amerikoanere, wude die Jazz bolde in Masse ferskeedene Sälskuppe (indäid uk bie do Roma) fääre äntwikkeld un häd uurs uk ap Masse Musik-Gjuchten Ienfloud häiwed. Die Jazz stoant in ju Traditsjoon fon Negro Spirituals, Worksongs, Blues, Ragtime u. a. s., un ferbindt as aal düsse Musik-Gjuchten dät, wät do Foaroolden fon do swotte Amerikoanere (Sklouen) uut Afrikoa meebroacht häbe, mäd dät, wät do Wiete uut Europa meebroacht häbe. Besunners bekoand sunt do "klassiske" Jazz-Foarmen Däälich wäd die Begriep "Jazz" uk foar masse ferskeedene Musik-Gjuchten bruukt, do mäd dän Uursproang nit moor ful tou dwoon häbe.
Jean-Baptiste Camille Corot (bädden ap dän 16. Juli 1796 in Paris; stuurwen ap dän 22. Februoar 1875 juust deer) waas aan betjuudenden frantsöösken Moaler. Hie is foarallen bekoand foar sien Loundskupsbielden un jält as aan fon do wichtichste Fertreedere fon ju Skoule fon Barbizon. Ju Brääch fon Narni, moald in 1826 Ju Stääd Saint-Lô moald uum 1833. Glap ap Florenz, moald twiske 1835 un 1840 Heedenwucht mäd Mandoline, moald in 1874 "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"
Jean de La Fontaine (* 8. Juli 1621 in Château-Thierry (Département Aisne); † 13. April 1695 in Paris) waas aan frantsöösken Skrieuwer. Do Frantsoosen sjo him as aan fon hiere grootste Klassikere, un foar aaln uum sien Foabeln is hie bolde älk frantsöösk Skoulbäiden bekoand.
Jean-François Millet (* 4. Oktober 1814 in Gruchy, Normandie; † 20. Januoar 1875 in Barbizon) waas aan frantsöösken Moaler un Teekner fon't 19. Jierhunnert. Ieuwenske Camille Corot waas hie aan fon do fierende Kunstlere in ju Skoule fon Barbizon. Hie wäd maasttieds dän Realismus touoardend, man hie bruukte uk Stil-Elemente, do leeter in dän Impressionismus un dän Symbolismus wichtich wuden. Holt-Wierke soagje aan Boomstom kuut; moald twiske 1850 un 1852 Wieuwljuude bie't goaderjen fon Ieren; moald in 1857 Die Dood un die Holt-Goaderer; moald in 1859 Foarjier; moald in 1865
Jean-Honoré Fragonard (* 5. April 1732 in Grassa (Oksitoanske Noome, Frantsöösk: "Grasse"); † 22. August 1806 in Paris) waas aan Moaler, Teekner un Radierer. Hie waas aan Skoulker fon François Boucher un moalde juust as düssen uk in dän Rokoko-Stil. Ju junge Leeserske Ju Wip-Skuukel Ju Skuukel Dät Bliende-Kuu-Spil
Johann Wolfgang von Goethe (* 28. August 1749 in Frankfurt an n Main; † 22. Meerte 1832 in Weimar), oadeld in 1782, waas aan düütsken Dichter. Hie foarskede un fereepentelkede buppedät in ferskeedene Natuurwietenskuppelke Feeke. Fon 1776 oun hiede hie an n Hoaf fon Weimar unnerskeedelke politiske Boantjene. Hie waas goud bekoand mäd Friedrich Schiller, die ieuwenske him tou ju Weimarer Klassik heerde. Goethe, Johann Wolfgang von (seit 1782) (Düütske Biographie) Das Goethezeitportal Goethe- und Schiller-Archiv, Weimar Weimarer Goethe-Bibliographie online (WGB) Normdoaten: GND: 118540238 (OGND) | KB (Niederlounde): 068418655 | LCNAF: n79003362 | VIAF: 24602065
Neuraminidasen af Sialidasen sunt een Foamielje fon Enzyme, do Sialin-Suuren fon Amino-Glycoproteine oukleeuwe un düsse so ferdaubeer moakje. Sukke Enzyme sunt oafter in Viren, Bakterien uur Eensällere, Parasiten un Poagenstoule tou fienden, man dät rakt do uk in do Lysosome un Sälmembranen fon Dierte (also uk dän Moanske). Hier sunt jo ap älken Faal nöödich bie dän Oubau fon do äntspreekende Aminoglycoproteine un Membran-Ganglisoide. Een Kröäk-Süükte lat tou aan haageren Andeel fon düsse Stoffe in Bloud un Miege (Sialidose). Neuraminidasen sunt uurigens, as do maaste Enzyme, besunnere Oaiwiete (Proteine).
John Constable (* 11. Juni 1776 in East Bergholt, Suffolk; † 31. Meerte 1837 in London-Hampstead) waas aan ängelsken Moaler in ju Romantik. Hie is besunners bekoand foar sien Loundskupsbielden, mäd do hie uk Ienfloud noom ap ju Skoule fon Barbizon. Stillieuwend mäd Bloumen, moald uum 1814 Oubieldenge fon Maria Bicknell, fon 1816, Constable hilkede hier uurigens in dät sälge Jier. Wulkenstudie; moald in 1821 Ju Kathedroale fon Salisbury, moald in 1821/22 Normdoaten: GND: 118521934 (OGND) | VIAF: 17265725
Ju Klarinätte is een Musikinstrumänt uut ju Foamielje fon do Holtbleesinstrumänte. Ju häd een tou groote Deele zylindriske Boorenge. Hier Muulestuk häd - juust as dät fon't Saxophon uk - een eenpeld Reeitblääd. Die Noome fon ju Klarinätte ("littik Clarino" tjudt wäil deer ap wai, dät ju so äänelk klingt as ju hooge Clarin-Trumpäite, deerfon ju Klarinätte ju Funktsjoon in't 18. Jierhunnert deelwiese uurnoom. Ju Klarinätte is een transponierjend Musikinstrumänt, dät hat, dät Musik foar ju Klarinätte maasttieds in uurs een Toonhööchte notierd is, as ju in äächt klingt.
As Komödie beteekent me een snurrich Tjooterspil, maasttieds mäd een lukkelk Eende. Oafter sunt, liekhaftich as een Karikatuur, wäkke läipe Oainskuppe fon Moanskene uurdrieuwen un laachhaftich deerstoald, ap düsse Wiese sunt moonige Komödien uk sälskupskritisk. Juust as bie ju Tragödie, dät "Truurspil" (kiek uk bie:Griechiske Tragödie), is die Uursproang fon ju Komödie in dät Dionysos-Fääst fon do oolde Griechen tou säiken.
Die Kontrabass is dät joopste un grootste Striekinstrumänt, dät in masse ferskeedene Musik-Gjuchten iensät wäd. Af hie nu moor in ju Fjoolenfoamielje heert (also fjuund is tou Fjoole, Broatske, Cello) af tou do Gamben, dät is nit heel un aal kloor. Hie häd Känteekene fon bee.
Lew Nikolajewitsch Tolstoi (in Kyrilliske Skrift: Лев Николаевич Толстой; wietenskuppelke Transliteratsjoon:Lev Nikolaevič Tolstoj), in Düütsklound oafter as Leo Tolstoi bekoand; bädden ap dän 28. August (julioanske Kalänner) blw. dän 9. September (gregorioanske Kalänner) 1828 in Jasnaja Poljana bie Tula; stuurwen ap dän 7. November (julioanske Kalänner) blw. dän 20. November (gregorioankse Kalänner) 1910 in Astapowo, däälich Lew Tolstoi in ju Oblast Lipezk), waas aan rusken anarchistisken Skrieuwer fon dän Realismus. Wikisource: Lew Nikolajewitsch Tolstoi – Wällensammelenge (russisch) Wikisource: Author:Leo Tolstoy – Wällensammelenge (englisch) Wikisource: Lew Nikolajewitsch Tolstoi – Wällensammelenge (deutsch) "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"
Lucas Cranach (die Allere) (* uum 1475 in Kronach, Bupperfranken; † 16. Oktober 1553 in Weimar) waas aan fon do wichtichste düütske Moalere in ju Renaissance. Hie waas die Foar fon Lucas Cranach dän Jungere. Dän Noome "Cranach" skäl hie sik säärm roat häbe ätter ju Stääd, wier hie bädden is (däälich:Kronach). Hie waas besunners goud bekoand mäd Martin Luther, man uk mäd Philipp Melanchthon, Tiziano Vecellio (Tizian) un Albrecht Dürer. Ferbiesterjend is, dät dät noch moor Moalere mäd dän Noome "Lucas Cranach" rakt, kiek deertou in dät Fersät "Stomboom"! Kjuusigenge, moald in 1501 Martin Luther, moald in 1526 Dät gouldene Tiedoaler, moald in 1530 Altoarbielde in ju Stäädsäärke St. Marien in Wittenberg, moald uum 1540 In dän foulgjende Stomboom is beliekteekend, wo sik dät mäd ju Moalerfoamielje Cranach ferhoaldt; deer sunt buute do Moalere noch masse Lide in ju Foamielje, man do hier nit ienteekend, uurs wude dät tou stuur. Masse uur dreege uk noch dän Noome "Lucas" in düsse Foamielje, ieuwenske do Moalere. Hans Maler (?) | Lucas Cranach (die Allere) ____|_______________ | | | | Hans Cranach Lucas Cranach (die Jungere) | | Augustin Cranach | | Lucas Cranach III.
Lucas Cranach (die Jungere) (* 4. Oktober 1515 in Wittenberg; † 25. Januoar 1586 juust deer) waas aan Suun fon Lucas Cranach dän Allere un juust as düssen aan betjuudenden Moaler fon ju Renaissance. Oubieldenge fon aan Mon, moald in 1548 Oubieldenge fon een foarniem Wieuw, moald in 1564 Kjuusigenge, moald in 1565 In dän foulgjende Stomboom is beliekteekend, wo sik dät mäd ju Moalerfoamielje Cranach ferhoaldt; deer sunt buute do Moalere noch masse Lide in ju Foamielje, man do hier nit ienteekend, uurs wude dät tou stuur. Masse uur dreege uk noch dän Noome "Lucas" in düsse Foamielje, ieuwenske do Moalere. Hans Maler (?) | Lucas Cranach (die Allere) ____|_______________ | | | | Hans Cranach Lucas Cranach (die Jungere) | | Augustin Cranach | | Lucas Cranach III.
Hans Cranach (* uum 1513 in Wittenberg; † 9. Oktober 1537 in Bologna) waas aan düütsken Moaler in ju Renaissance. Hie waas die Suun fon Lucas Cranach dän Allere un die Bruur fon Lucas Cranach dän Jungere. Ieuwensk Teekengen uut een Skizzenbouk fon Hans Cranach, konnen him bloot two Wierke seeker touoardend wäide: Oubieldenge fon aan Mon mäd Boart, moald in 1534. Hercules an dän Hoaf fon Omphale, moald in 1537. In dän foulgjende Stomboom is beliekteekend, wo sik dät mäd ju Moalerfoamielje Cranach ferhoaldt; deer sunt buute do Moalere noch masse Lide in ju Foamielje, man do hier nit ienteekend, uurs wude dät tou stuur. Masse uur dreege uk noch dän Noome "Lucas" in düsse Foamielje, ieuwenske do Moalere. Hans Maler (?) | Lucas Cranach (die Allere) ____|_______________ | | | | Hans Cranach Lucas Cranach (die Jungere) | | Augustin Cranach | | Lucas Cranach III.
Persoonenoomen (dt. Personennamen) sunt do Noomen fon Ljuude. Do wäide studierd fon ju Noomenkunde. as leeken uut do Uurkunden bie Hettema un Posthumus 1836 un do Liesten fon 1473, 1535, 1549, 1568, 1606, 1630, 1665, 1674/75, 1713, 1749, 1780, 1812, 1820, 1824, 1829, 1840, 1860 bie Schulte DS, mädnunner 1718 Noomenfoarme. Noch nit apnuumen sunt do uut uur Uurkunden, as bie Engelke, Friedlaender un Rüthning. Aal Mäldengen bie do Noomen sunt hier apnuumen wuuden, as sälskuppelke Loage (Pastor, Ww.), Woonsteede (vp, Borch) of Häärkumst (van, Markehusen). Oukuutengen: B Baalenje, H Hollen, Hm Hollenerfoan, R Roomelse, S Skäddel, St Strukelje, U Uutände. Fääre beluuke a, b, c.. sik ap ju 1., 2., 3... Spalte in dät Bouk DS un # beteekent dät dät Woud in dän Originoaltext n Umlautteeken hiede, wät bie ju Alphabetisierenge nit meenuumen wäide kuude. Noomen A-F G-L L-X A. St1749 St1840 St1860a B1749 Abbel U1630a Abel R1535 R1568 S1535b S1549b U1606 Abelen S1606a Abeln R1675 R1820b S1860b Abels R1665 Adam R1713a S1749b Adams R1780 Adde R1473a R1549a R1568 R1568 R1630b 1749b S1568a S1630a S1674b U1473 U1630b U1630b St1568 St1606 St1606 St1665 St1674 Addees St1665 Addeess St1665 Adden R1549a Addens R1665 H1824c Hm1860b S1665a S1674a St1674 St1674 Addo
Lucas Cranach III. (* 6. Meerte 1586 wäil in Wittenberg; † foar dän 15. September 1645 in Wittenberg) waas aan Düütsken Moaler uut ju bekoande Moaler-Foamielje Cranach. Bit ap nu kuuden him neen Wierke seeker touoardend wäide. In dän foulgjende Stomboom is beliekteekend, wo sik dät mäd ju Moalerfoamielje Cranach ferhoaldt; deer sunt buute do Moalere noch masse Lide in ju Foamielje, man do hier nit ienteekend, uurs wude dät tou stuur. Masse uur dreege uk noch dän Noome "Lucas" in düsse Foamielje, ieuwenske do Moalere. Hans Maler (?) | Lucas Cranach (die Allere) ____|_______________ | | | | Hans Cranach Lucas Cranach (die Jungere) | | Augustin Cranach | | Lucas Cranach III.
Augustin Cranach (* 1554 in Wittenberg; † 26. Juli 1595 juust deer) waas aan düütsken Moaler uut een bekoande Moalerfoamielje. Die apsteene Kristus, moald in 1582. Wildääge uk fon sin Foar af fon bee: Ju Bekierenge fon Paulus, moald in 1586 In dän foulgjende Stomboom is beliekteekend, wo sik dät mäd ju Moalerfoamielje Cranach ferhoaldt; deer sunt buute do Moalere noch masse Lide in ju Foamielje, man do hier nit ienteekend, uurs wude dät tou stuur. Masse uur dreege uk noch dän Noome "Lucas" in düsse Foamielje, ieuwenske do Moalere. Hans Maler (?) | Lucas Cranach (die Allere) ____|_______________ | | | | Hans Cranach Lucas Cranach (die Jungere) | | Augustin Cranach | | Lucas Cranach III.
Ludwig van Beethoven (deept ap dän 17. Dezember 1770 in Bonn; stuurwen ap dän 26. Meerte 1827 in Wien) waas aan düütsken Komponist, die as Fuleender fon ju Wiener Klassik un Foarlooper fon ju Romantik jält. Bekoand is hie besunners deerfoar, dät hie uk as hie niks moor heere kuude, daach noch komponierde, uumdät hie sik dät gjucht goud in sin Gäist foarstaale kuude, wo dät klingt. Normdoaten: GND: 118508288 (OGND) | KB (Niederlounde): 068716494 | VIAF: 32182557
Marcel-Jean-Jules Dupré waas aan frantsöösken Komponist, Oargelist un Pianist. Hie studierde bie Charles-Marie Widor un wude in 1934 Widor sin Ätterfoulger. Sälwen unnergjuchtede Dupré bekoande Oargelisten as Olivier Messiaen, Marie-Claire Alain, Pierre Cochereau, Jeanne Demessieux un Jean-Jacques Grunenwald.
Marcus Tullius Cicero (oafter kuut Cicero; klassiske Uutsproake: [ˈkɪkɛroː]; * 3. Januoar 106 f. Kr. in Arpinum; † 7. Dezember 43 f. Kr. bie Formiae) waas aan roomsken Politiker (Konsul in 63 f. Kr., Affekoat, Skrieuwer un Philosoph, buppedät uk die bekoandste Baaler fon dät Roomske Riek. Normdoaten: GND: 118520814 (OGND) | KB (Niederlounde): 06825878X | LCNAF: n79032166 | VIAF: 100196617
Noomenkunde of Onomastik is ne Wietenskup, ju sik beschäftiget mäd dän Gebruuk, ju Geskichte un dän Häärkumst fon do Noomen. Dät Fäild fon ju Noomenkunde läit sik ferdeele in ju Kunde fon Persoonenoomen Huusnoomen Loundnoomen
Dät Germaniske Näiheedendum (uk wäil Heedendum) is n Wieraplieuwjen fon dät oolde germaniske Heedendum, wät foar ju Kristianisierenge ju ienheemiske Natuurreligion fon do Germoanen waas. Bie dät germaniske Näiheedendum sunt ju Kultuur, ju Mythologie un ju Gloowenswaareld fon do Germoanen wichtich. Do Gloowensfoarstaalengen un Sweerpunkte fon do Foulgere konnen gjucht fuul ferskiele. Germaniske Näiheedene lieuwje foarallen in do germanisksproakige Lounde, as Midden-Europa, do britiske Ailounde, Skandinavien, Noudamerikoa un Australien. Ap Ieslound is Ásatrú n stoatelk anärkoande Religion. Et rakt fuul ferskeedene Begriepe foar ferskielende Gjuchtengen binnen dät germaniske Näiheedendum. So rakt et Begriepe do spezifisk mäd een Gruppe touhoope hongje, wilst uur Begriepe foar n gratter Spektrum bruukt wäide. In dät Jier 1997 wuude in n Artikel fon dät Tiedskrift Pagan Dawn, ferskeedene Begriepe benaamd do moor of minner früünd toununner sunt. N poar fon sukke Begriepe wieren Nordiske Tradition, Nordiske Sitte, Ásatrú, Odinismus, Germanisk Paganismus un Teutoniske Religion. Algemeen (sowäil fon Laien as uk in ju Fäkliteratuur) wäd dän Begriep Germanisk (Näi-) Heedendum bruukt as n Sammelbegriep foar aal do Gjuchtengen binnen dät germaniske Näiheedendum. Uum spezifiske kulturelle Gjuchtengen of religiöse Sweerpunkte binnen dät germaniske Näiheedendum tou benaamen wäide uur Begriepe bruukt. Ju Etymologie fon dät Adjektiv heedensk (ooldhoochdüütsk:
Rhinolophus euryale is een Oard fon Fläddermuus, ju uum dät Middelmeer tou lieuwet, aastelk bit in dän Iran un Turkmenistan; säilden noudelk fon dän 47. Breedengroad; een ousnieden Foarkuumen rakt dät uk in ju Slowakäi. Rhinolophus euryale mai jädden een woorme Wooldloundskup tichte bie do Bierige, besunners, wan dät deer Kalk-Höölen un Woater ap ju Naite rakt. Ju Oard is tou fienden bit ap 1100 Meetere Hööchte, Bäidensstoowen rakt dät bit in 800 Meetere Hööchte. Ju kon bit tou 134 Kilomeetere fier wonnerje, man maasttieds blift ju, wier ju is. Rhinolophus euryale häd een Loangte fon 4,3 bit 5,8 Säntimeetere sunner, un twiske 6,5 un 8,8 Säntimeetere mäd Stäit. Hiere breede Juuken häbe een Sponwiedte fon 30 bit 32 Säntimeetere. Uum ju Oard fon Rhinolophus blasii un Rhinolophus mehelyi tou unnerskeeden, mout me ap dän fjoode Finger oachtje, dät fäärme Lid fon dän fjoode Finger häd een Loangte fon 6,6 bit 8,5 Millimeetere, dät twäide Lid een Loangte fon 17,9 bit 19,1 Millimeetere. Fääre sunt tou ju Unnerskeedenge do unnerskeedelke Foarmen fon do Apsättere fon ju komplisierd baude Noose wichtich. As allerweegense in dän Sleek Rhinolophus, is uk bie düsse Oard ju Noose apfaalend foarmd, licht an een Houfiersen ärinnerjend,
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni waas aan italieensken Kunstler in ju Renaissance. Besunners bekoand is hie foar sien Bieldende Kunst (Moalerkunst, Bieldehaueräi un Baukunst) man hie befoatede sik uk mäd Dichtenge. Sänt Anton die Groote wäd taaged; moald in 1487 / 88 David, een Statue (Skulptuur) uut dät Jier 1504 Bekierenge fon Sänt Paul, een Fräsko fon 1542 Ju Porta Pia, een Stäädpoute fon Room, baud twiske 1561 un 1562.
Ju Moaiholtene Floitepiepe is een eenfach Musikinstrumänt uut Seelterlound. Ju wäd uut tänne Takken fon Moaiboome moaked, do kuut ousnieden wäide, een Käärf wäd roane moaked un die Boarker loosklopped. So kon dät Holt in een Roor uut Boarker roane un ruut skäuwen wäide, deertruch wäd, wan deer uur bloased wäd, ju Toonhööchte feruurd wäide. Suk een Moaiholtene Floitepiepe wäd ap't Bääste in dän Moai moaked, uumdät in düt Mound die Sap in ju Plonte ätter buppe keemen is un sik deeruum die Boarker lichter loosklopje lät. Wildääge häd die Moaiboom deerfon sin Noome. Ju Häärstaalenge fon Moaiholtene Floitepiepen wude uk in jungere Tied wier an Bäidene fääreroat. Oafter wäd deerbie dät Läid Siep, Sap, Siepke soangen. Floitepiepen mäd liekhaftige Funktsjoonswiesen rakt dät uk uurswain, deelwiese sunt do dan uut Reeit, af uurswät.
Ju Oargel is een Oard fon Tasteninstrumänt, dät Piepen häd, do fon aan Puuster häär truchbloased, wan ju äntspreekende Taste taaid un die äntspreekende Kloang leeken is (foaruutsät, dät dät een Oargel mäd moorere Kloange is, man dät is maasttieds so). Aleer bruukte me also ieuwenske dän Oargelist, die dät Spielde, noch aan Puustertreeder (Kalkant). Däälich is die Puuster maasttieds elektrisk. Woanelk häd een Oargel touminst een Manuoal (Tastatuur foar do Hounden) un een Pedoal (Tastatuur foar do Fäite). Do konnen dan koppeld wäide. Een Oargel sunner Pedoal beteekent me as Positiv, af, wan dät äntspreekend baud is Kistenoargel. Wäkke Oargle häbe uk een Swälwierk, deermäd jo stappenloos luuder un sinniger moaked wäide konnen. Een fon do ooldste spiedelbeere Oargele ap ju Waareld (15. Jierhunnert, Gotik) stoant in ju Säärke fon Rysum, Aastfräislound. Barocke Oargel in ju Slotsäärke (Meisenheim) Spiedeldisk fon een Oargel fon 1998 in Memmingen spiedelbeere eepene Oargel tou't bekiekjen fon ju Mechanik in een Oargel-Museum "Kloang", woanelk as "Klang" tou uursätten, betjudt in dän Touhoopehong mäd een Oargel uk "Register".
As Orchester (fon Ooldgriechisk ὀρχήστρα / orchēstra ‚Donssteede‘, aan hoolich runden Ploats foar dän Been in't griechiske Tjooter) beteekend me aan gratteren instrumäntoalen Musik-Koppel, deer oane wäkke Stämmen moorere Moale besät sunt. Ferskeedene bekoande Oarden fon Orchestere sunt t.B. Sinfonie-Orchester, dät Koomere-Orchester, ju Big Band...
Oulje-Moaleräi is dät Moaljen mäd Ouljefaawen. In Europa is dät eerste sänt dät Middeloaler bekoand un wude besunners truch Jan van Eyck fääre äntwikkeld, man do Räste fon do ooldste Oulje-Bielden sunt in do Höölen fon Bamiyan in Afghanistan tou fienden un stomje uut dät 7. Jierhunnert. Dät rakt ferskeedene Oulje-Moalwiesen, deelwiese wäd deer bie toufäärme ju Foarm mäd Skaade un wät deer aal tou heerd, moald, un dan kumt deer ju Faawe uur, wät gjucht loange duurt, uumdät älke Loage druugje mout, un Oulje-Faawe druuget aiske loangsoam. Man dät rakt ju ju Moalwiese, dät dät fluks in Faawe moald wäd. Deelwiese wuden in ju Fergeenhaid fon ju Moalerkunst ferskeedene besunnere Middele bietousät, t.B. Has.
Loundnoomen sunt do Noomen fon Loundstukke, do der studierd wäide fon ju Noomenkunde. In Seelterlound roat et sowät 2000 Loundnoomen. Dät kumt wäil fon aal do litje Stukke häär. Deeruum konnen wie hier eegentelk uk nit fon Fluurnoomen baale, dan Fluuren sunt do groote Katasterdistrikte, wierfon dät in älke Täärp man tjoon bit twintich roate. Uurs as in do fräiske Kloaigebiete beluuke sik do Noomen maast nit ap Persoone, man ap Appellative, also Noomen fon Seeken un Begriepe. Dät kumt wäil deerhäär, dät älke Buur alleweegense Lound hiede: Mäide tou dät Mjoon, Weeden tou dät Weedjen, Äkkere tou dät Ferbauen fon Fruchte, Busk foar dät Bauholt un toulääst aan of moorere Foane foar ju nöödige Fjuurenge. Disse Wiese fon Benaamen belukt sik also ap ju Buuräi in Sound- un Foangebiete un is deermäd äänelk an ju läichsaksiske Noaberskup, so as ju t.B. foar dät holloundske Drente gjucht goud dokumentierd is. Dät Interessante is oawers, dät do seelter Noomen dan oafte dät fräiske Juunstuk reeke tou do läichsaksiske. Wie reeke hier do Noomen-Elemente ätter Benaamengsmotiv ätter S.391-2 fon ju Oarbaid Kramer 1994 (NSW), wier dät aal gans uutoarbaided is. In do Noomen is ju Skrieuwwiese fon 1960 ferwoand wuuden. Loundnoomenkoarte fon
Paolo di Dono waas aan italieensken Moaler fon ju Renaissance. Hie waas deer ap uut, ju Perspektive geometrisk gjucht tou träffen, Faawe un Ljoacht noom hie minner wichtich. Perspektiviske Studie fon aan Kälk Episoden uut dät Eensiedeler-Lieuwend, moald in 1460 Joagd in dän Holtbusk; moald uum 1460 (Tempera) Sänt Georg kampet juun dän Droake; Ouljemoaleräi uum 1470
Paolo Veronese (oaintelk: Paolo Caliari / Paolo Cagliari; * in 1528 in Verona; † 19. April 1588 in Venedig) waas aan venetisken Moaler fon ju Renaissance. Een Oulje-Skilleroatsje, ju Uurspröängelk dät lääste Äiwendmäil Kristi deerstaale skuul; leeter, as Veronese Probleeme kreech mäd Säärkenfertreedere, feruurde hie dän Titel ap "Gastmäil in dät Huus fon Levi". Ju Slacht fon Lepanto Kjuusigenge, moald uum 1582 Venus un Amor
Dät rakt in Seelterlound fuul Huusnoomen Do wäide uk studierd fon ju Noomenkunde. Deerbie dreege do Huuse gewöönelk dän Noome fon fuul fröiere Bewoonere, fielicht do eerste fon ju Steede. Ap ju Wiese kon me däälich ju Uutsproake fon do oolde Noomen noch heere. Sun Noome bleeuw also beheelden wan der uk n Monmoanske ienhilkede. So is dät eegentelk n matriarchoalisk System fon Noomereeken. As Biespil eenige Noomen fon Skäddel (fergliek ju Koarte). 1 Fennens 4 Brans Gers 5 Foulkens 5a Ummen 6 Stengels 7 Bouels 8 Palte Klaus 9 Tobejans 10 Korls 11 Benke Lübbers 12 Talle Hillen 13 Fokke Lübbers 14 Piesels 15 Kniljes 16 Thobens 17 Haikens Wikisource: Oolde Seelter Nomen – Wällensammelenge Unner Lieste fon do Seelter Roupnoomen rakt dät ne uumfangrieke Lieste. Seelter Seeken, hääruutroat fon Theodor Griep un Pyt Kramer. Sälwenferlaach, 1999. Commons: House names – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie