rlitschk/wikidir huggingface dataset:
William George Keith Elphinstone CB (* 1782 in Skotlound; † 23. April 1842 bie Tezeen in Afghanistan) waas aan britisken Generoalmajor un is deer bekoand foar, dät hie dät ousleeksrieke Touräächluuken fon do Briten uut Kabul in dän Eersten Ängelsk-Afghanisken Kriech fierde. Deer wuude hie uk as Jeesel nuumen un is stuurwen, eer hie befräid wäide kuude. Man aleer hiede hie t.B. uk in ju Slacht fon Waaterloo meekamped, deerfoar hie mäd ferskeedene Oarden uutteekend wuden wier. Normdoaten: VIAF: 31788046
Abraham Lincoln (bädden ap dän 12. Februoar 1809, stuurwen ap dän 15. April 1865) waas fon 1861 bit 1865 tou die säkstienste Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa. Hie wuude twäie kädden, in 1860 un in 1864, man in sien twäide Amtstied wuude hie as eersten US-Präsident möärend. Gruund deerfoar waas wäil, dät hie ju Skloueräi ouliende un sik deer juun iensätte. Düsse Meenenge fierde uk ätter sien Köär tou ju Oukleeuwenge fon Stoaten in dät Suude, do masse Sklouen heelten un hiere Wirtskupswiese deer ap apbauden: Jo slooten sik ap dän 4. Februoar 1861 tou do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa touhoope, wät al ap dän 12. April fon dät sälge Jier tou dän Amerikoanske Burgerkriech fierde, die bit 1865 tou duurde. "bädden" hat "geboren" "Skloueräi" hat "Sklaverei"
Krypton is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Kr un Atomtaal 36. Krypton is n faaweloos Eedelgas, wät in Spuuren in ju Atmosphäre foarkumt un wonnen wäd truch ju Destillation fon ferflüssigde Luft. Dät wäd oafte touhoope mäd uur Eedelgase ferwoand in fluoreszierende Lampen. Krypton is in aal praktiske Swäkke inert, man der wuuden Ferbiendengen mäd Fluor bekoand. Krypton bildet uk Clathrate mäd Woater, wan Atome deerfon in dät Woaterkristal-Nätwierk fangd wäide. Sicherheitsdatenblatt (air liquide
Mäd ju Emanzipatsjoons-Proklamatsjoon (Ängelsk: Emancipation Proclamation af Proclamation of Emancipation) ferkloorde ju US-amerikoanske Regierenge fon Abraham Lincoln ap dän 22. September 1882 dät Eende fon ju Skloueräi in do Suudstoaten, do ätter dät Gultichwäiden fon ju Proklamatsjoon ap dän 1. Januoar 1863 noch Deel fon do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa wieren. Ap do Unionsstoaten hiede ju Proklamtsjoon noch neen gjuchtelke Biendenge. Daach waas ju ap dän Wai tou dät fulstoundige Eende fon ju Skloueräi in do Fereende Stoaten aan eersten, äntskeedenden Stap, besunners uumdät do maaste Sklouen in do Suudstoaten (t.B. ap Plantoasjen foar Katuun) heelden wuuden. "Skloueräi" hat "Sklaverei" Normdoaten: GND: 7694497-9 (OGND) | LCNAF: n/84/17501 | VIAF: 184298564
Pierre Aubert (* 3. März 1927 in La Chaux-de-Fonds) is aan Swaitser Politiker (SP) uut dän Kanton Neuenburg. As Buundesräid waas hie Buuteminister un hiede twäie dät Boantje fon dän Buundespräsident. Eric-André Klauser: Pierre Aubert (Historisches Lexikon der Schweiz) Normdoaten: GND: 1051897254 (OGND) | VIAF: 44870373
Dät Swäid is een sniedende Woape tou't Hauen un Steeten. Een woanelk Swäid häd een liek Lämt mäd two Äggen, man dät rakt uk besunnere Bauwiesen so as dän Soabel mäd een beeged Lämt un maasttieds bloot een Ägge. Dät Swäid äntstuude in ju Bronstied uut dän Dolk. Foar een loang Swäid bruukt me een Materioal, dät sik't nit beegede, man daach wook nouch, dät dät nit oubriek. So is dät ferstoundelk, dät dät dän kuutere Dolk foar dät Swäid roate, un dät dät Swäid in dän Loop fon ju Tied mäd ju techniske Fääre-Äntwikkelenge aalmantou loanger wuude. Un mäd ju Loangte fon dät Swäid wuude uk die twäärs loopende Stok tou't Skuul fon ju Hounde loanger: Düt is so tou ferkloorjen, dät dät Swäid sik mäd grattere Loangte uk beeter tou't Hauen oainde, un juun dät Hauen is dät aan beeteren Skuul, wilst dät juun't Steeten min hälpt.
Rubidium (lat. rubidus: jooprood; weegen two charakteristiske roode Spektrallienjen) is n chemisk Element mäd dät Elementsymbol Rb un ju Oardnengstaal 37. In dät Periodensystem stoant et in ju 1. Haudgruppe un tält tou do Alkalimetalle. Dät wooke, säälwerichwiet glansjende Metal stikt sik sälwen spontoan an bie Lufttouträt. Sicherheitsdatenblatt (alfa-aesar)
As Dolk beteekent me een kuute Woape tou't Steeten, ju een Lämt mäd two Äggen häd. Foarloopere fon dän Dolk sunt wildääge do steenene Fästekiele un leeter do Bläädspitte in ju Ooldsteentied, man dät is gjucht uunseeker. Uut dät Eende fon ju Ooldsteentied foar sowät fieuwuntwintichduusend Jiere rakt dät foar dät eerste Moal Funste fon in Dolkfoarm bewierkede Bunken. Uut ju Middelsteentied sunt uk steenene Dolke sogoar mäd organiske Hilte ärheelden, do sik ap een Oaler fon oachteduusend Jiere doatierje läite. Een Blöitetied hiede die Dolk in ju Uurgongstied fon ju Jungsteentied in ju Bronstied, ju sonaamde Koopersteentied. Dät waas ju Tied, as wäkke Kultuuren, foaraaln suudelk fon do Alpen al Metall ferwierkje kuuden (eerste Kooper, dan Brons) un wäkke (in Middel- un Noud-Europa) noch mäd Steenene Reewen uutkuume moasten. Dät wäd fermouded, dät do Kultuuren, do noch Steenene Reewen bruukt hääbe, keeken, wät do Metall-bruukende Kultuuren foar eerene Reewen hieden, un do uut Steen ättermoakeden. Goud ärheelden is uut düsse Tied toun Biespil aan steenenen Dolk uut Allensbach an dän Boudemsee. Hie kumt uut een Peelbau-Siedelenge uut dät 29. Jierhunnert foar Kristus un is sogoar mäd een Hilt ärheelden, dät uut Älloodenholt moaked is un mäd Taar anbakked is.
Ju Woudfrequenz is ne statistiske Grööte, ju der ounrakt, wo oafte n bestimd Woud in n Text of Textkorpus foarkumt. Ju kon as absolute Antaal of in Relation tou Gesamttaal fon Woude fon dän Text anroat wäide. Ju Frequenzferdeelenge fon do Woude honget ou fon ju Sproake, ju Oard un dät Fäkgebiet fon dän unnersoachte Text. Ju Woudfrequenz wäd in Frequenzwoudebouk foar dän Woudeskät fon ne Sproake of uk fon Texte deerstoald. N Funktionswoud as n Artikkel häd in de Räägel n haageren Woudfrequenz as Inhooldswoud as n Substantiv. Studien ap dät Gebiet fon ju Woudfrequenz spielje ne wichtige Rulle in ju Ferfoatenge fon n praktisken Gruundwoudeskät, as uk fon Woudebouke. Moor soziologiske Inträsse hääbe Froagen as wäkke Woude me maast ferwoant: iek of du, reeke of kriege, usw. Lemmaliste mit Übersetzung und für jedes Lemma summierter Wortfrequenz zum Formen-Wörterbuch des Saterfriesischen wortschatz.uni-leipzig.de/html/wliste.html Die 10 (100, 1000, 10000) häufigsten Wörter der deutschen, niederländischen, englischen und französischen Sprache wortschatz.informatik.uni-leipzig.de Wortschatzlexikon der Universität Leipzig auf Basis deutscher Quellen mit Angabe der Häufigkeitsklasse Korpusbasierte Wortfrequenzlisten des Deutsch,Französisch,Italienisch und Englisch
Strontium is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Sr un Atomtaal 38. Strontium is n Äidalkalimetal mäd ne säälwerwiete of jeelske Faawe, wät chemisk gjucht reaktiv is. Dät Metal ferjeelt, wan dät de Luft uutsät is. Et kumt fon Natuur foar in do Mineralien Coelestin un Strontianit. Ju 90Sr Isotop is fertreeden in radioaktiv Atommul un häd ne Hoolichwäidstid fon 28.90 Jiere. Sicherheitsdatenblatt (alfa-aesar)
Yttrium is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Y un Atomtaal 39. Yttrium is n säälwersk metaloardich Uurgongsmetal, wät algemeen fuunen wäd in Säildenäidmineralien un two fon sien Ferbiendengen wäide ferwoand in dät roodfaawige phosphorisierende Materioal in Kathodenstroalrooren, as do, do der bit knu in Fiersjooreewen bruukt wuuden. BGIA-Gestis Gefahrstoffdatenbank
Ju Molksträite of Galaxis (fon dät Griechiske galaxias (γαλαξίας), af kyklos galaktikos = "Molkzirkel") is die Noome foar dät spiroalfoarmige Stiernensystem fon truchsnittelke Grööte, wieroun sik uus Sunnensystem mäd de Äide fint. Truch hiere Foarm as flakke Skieuwe sjo wie ju hier fon binnen hääruut as n luchtjend Beend uur de Luft, wan dät man tjuusterch nouch is. Truch Luchtfersmutsenge is ju Molksträite an wäkke Steeden stuur of nit goarnit moor tou sjoon. Wan wie ju Molksträite fonsieden bekiekje kuuden, wuud ju uutkiekje as n Skoale (ju galaktiske Skieuwe) mäd fertjukten Kääden (ju zentroale Fertjukkenge). Ju galaktiske Skieuwe häd n Truchmeeter fon 100 000 - 120 000 Luchtjiere; ju Tjukte is buute ju zentroale Fertjukkenge soowät 3000 Luchtjiere. Ju Molksträite is touhoopestoald uut mindestens 200 Milliarden Stiernen (näiere Skätsengen baale sogoar fon uum 400 Milliarden Stiernen), wierfon die grootste Deel sik in ju Skieuwe fint. Uum wäkke gewaltige Oustande sik dät hondelt, kon me sjo wan me betoankt dät sun Luchtjier 63 241 moal so groot is as ju Oustand fon de Äide ätter de Sunne, uk Astronomiske Eenhaid naamd; ju is bloot 8,317 Luchtminuten, immer noch 149 Milionen Kilometer! Dät System änthaalt oolde un näie Stiernen, Stoaf un molekuläre
N Luchtjier, Symbol lj, (Ängelsk: light-year, Symbol: ly) is n Laangtemäite ju der bruukt wäd in ju Astronomie. N Luchtjier is die Oustand die der Lucht in Vakuum oulait in ju Tied fon een Jier ätter ju äidske Kalänner. N Luchtjier is neen Eenhaid fon Tied, as me fon dän Noome toanke kuud. Ju seküüre Definition fon n Luchtjier is die Oustand die der n Photon oulääse wüül in ne fräie Ruumte, uuneendelk wied wääge fon älked Sweerkraftfäild un älked magnetisk Fäild in een Julianisk Jier (365,25 Deege fon älk 86 400 Sekunden). Deeruum dät ju Luchtgauegaid in Vakuum definierd is as exakt 299 792 458 m/s is n Luchtjier seküür 9 460 730 472 580 800 m, in runde Taale 9,46 × 1015 Meter, 9,46 Petameter af 9,46 Billionen Kilometer. N Luchtjier is uk soowät gliek an 63 241 Astronomiske Eenhaid (AE). Dät Luchtjier wäd oafte ferwoand uum die Oustand tou Stiernen, Stiernsysteme un uur Objekte in ju Waareldruumte antoutjuuden. In ju Astronomie wäd foar sukke Oustande oawers oafter die Parsek ferwoand, die der beskrieuwen is as die Oustand wierap n Objekt ne Parallaxe fon een Boogensekunde generiert as dät observierde Objekt sik uur aan astronomisken Eenhaid ferskuuwen däd,
Sung Jae-gi(korea:성재기 成在基, 11. September 1967 - 26. Juli 2013) waas die Suud-koreaniske Human right activist und civil right activists, Philosoph von liberalismus. Hie waas eerste Uppermon fon dän Verband der Koreaniske Mann. 2000, Ientreed in dän Thomas Mcfly Consulting & Headhunting Company(토마스 맥플라이 컨설팅 & 헤드헌팅사) 2008, Ientreed in dän Verband der Koreaniske Mann(남성연대 男性連帶). 2013, Sälwenmoort Feminismus ‘한강 투신’ 성재기는 누구? “여가부 폐지·군 가산점 부활” 운동 동아일보 2013.07.29 (Korea) 투신' 남성연대 성재기는 누구? 뉴스1 2013.07.29 (Korea)
Dät Hubble Ultra Deep Field (HUDF) is ne Apnoame fon n litjet Paat fon dän Heemel in ju Stiernbielde Ougend moaked fon dät Hubble Space Telescope. Disse Apnoame waas bit 2012 dät djoopste (loangstduurjende un fierste) fon n Deel fon dän Heemel dät al sieläärge moaked wuuden is. In 2012 wuud dät Hubble Extreme Deep Field publisierd fon NASA, wät n litjet Deel fon dät Hubble Ultra Deep Field uur ne laangere Apnoametied uumfoatet. Dät Hubble Ultra Deep Field uumfoatet moor as 10.000 Stiernsysteme en nimt 11 Boogenminuten ien. Dät is bloot n Träädel fon dän Roadius fon ju FulMoune, as fon ju Äide gesäin.
Zirkonium is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Zr un Atomtaal 40. Zirkonium is n stäärk, glansjend gries Uurgongsmetal , wät Äänelkhaide apwiest mäd Titan. Zirkonium wäd maast wonnen uut Zirkon un häd ne gjucht hooge Korrosionsbeständegaid. Zirkonium wäd haudseekelk bruukt in Käädenreaktore, ap Gruund fon sien Korrosionsbeständegaid un läige Neutronentruchmäite.
Die Andromedadook af dät Andromedasystem (M31) is n spiroalfoarmich Stiernsystem, in ju Stiernbielde Andromeda. Dät System häd jusälge Foarm as ju Molksträite, man is fuul gratter. Die Oustand fon hier is 2,54 ± 0,06 Millionen Luchtjiere, ju Truchmäite uum 250.000 Luchtjiere. Ju Masse wäd skätsed ap 300 bit 400 Milliarden Sunnenmassen, ju ganse Masse inclusive ju Halo ap 1,2 Billionen Sunnenmassen. Ferglieked mäd do lääste Skätsengen fon ju ganse Masse fon uus oaine Molksträitesystem, ju der 1,9 Billionen Sunnenmassen bedrächt, skuul also M31 wät lichter weese, un fuul minner ticht. Touhoope mäd dät Molksträitesystem un wäkke litjere Stiernsysteme bildet die Andromedadook ju Lokoale Gruppe.
Do Britiske Ailounde sunt aan Ailoundkoppel twiske ju Noudsee, dän Sleeuwekanoal un dän Atlantik. Ju Iriske See lait deer twiskeoane. Tou do britiske Ailounde heere: Grootbritannien, Irlound, Man, Wight, Do Shetland-Ailounde Do Orkney-Ailounde Do Hebriden Do Scilly-Ailounde Uut politiske Gruunde wäide mongs uk do Kanoal-Ailounde deer bietoutält un Irlound nit, man geographisk stimt dät nit.
Dät beooboachtboare Al is dän Deel fon dät Al, wierfon dät in Theorie muugelk is, dän fon ju Äide häär woar tou niemen. In Theorie un nit in Praxis, deeruum dät me in Praxis dät Al bute uus Sunnensystem bloot truch elektromagnetiske Stroalenge woarnieme kon. Also ap ne Steede wier ju nit uutsoand wäd af wier ju tou swak is uum woar tou niemen, kon me niks sjo, wan et deer uk daach wät rakt. In ju Ounnoame dät dät Al ne isotrope Struktuur häd, häd dät beooboachtboare Al ju Foarm fon n Baal mäd in de Midde ju Äide (af ap wäkke Steede die Woarniemer sik uk fint). As Radius wäd dan sowät 46,5 Milliarden Luchtjiere ounroat. Dät Al sälwen wäd ap bloot 13,75 Milliarden Jiere oold skätsed. Die Gruund dät dän skätsede Radius gratter is as dät Lucht in ju Tied touräächlääse kon, is ju Expansion fon dät Al. Me sjucht toun Biespil ap ju Äide dät Lucht fon n Stiernsystem dät ap 46,5 Milliarden Luchtjiere Oustand lait. Ieuwen leeter as dän Uurknal liech dät Stiernsystem ap 13,75 Milliarden Luchtjiere fon de Molksträite, man nu lait dät fääre truch ju Expansion fon dät Al. Dät Lucht wät do
Uurknal af big bang is ne populäre Benaamenge fon ju kosmologiske Theorie ju der ap Gruunde fon ju algemeene Relativitätstheorie annimt dät 13,8 Milliarden Jiere häär dät Al äntstuud uut n enorm heeten Punkt (uum 1028 K), mäd n uuneendelk groote Tichtegaid, afwäil ne Singularität. Tou glieke Tied mäd dän Uurknal skulen Ruumte un Tied äntsteen weese. Dät is mathematisk tou formulierjen wo tjo-dimensionoale Ruumte äntstoant uut n Punkt, man nit visuel foarstaalboar. Ju Bielde fon ne analoge 2-dimensionoale Ruumte hälpt oawers: ju Uurfläche fon n Baal die der answält fon aan Punkt häär. Ju Uurfläche is kruumbeeged, ju häd neen Raante un ju is eendelk, Oainskuppe do ne 3-dimensionoale Ruumte uk hääbe kon. An ju Bielde fon n Ballon die der apbloased wäd is dän Uutdruk äntloand. Ju Theorie is unner moor gruunded ap ju Woarniemenge fon dät anduurjend answällende Al, as besunners tou sjoon an ju Roodferskuuwenge fon do Spektroallienjen in dät Lucht fon fiere Stiernsysteme, die Dopplereffekt. Ju algemeene Relativitätstheorie is in dissen Punkt oawers noch nit fulboodich, deeruum dät ju Idee fon ne uuneendelk groote Tichtegaid striedich is mäd do gruundlääsende Gesätse fon ju Physik. Gruundlääser fon ju Uurknaltheorie is die Löwenske Professor Georges Lemaître. Die
Mäd Relativitätstheorie wäide in ju Physik two Theorien fon Albert Einstein beteekend, nämmelk: ju spezialle Relativitätstheorie, ju algemeene Relativitätstheorie. Ju zentroale Idee fon ju Relativitätstheorie is, dät do Gesätse fon ju Mechanik, af ju Physik in Algemeenen, nit ouhongich weese duuren fon ju Gauegaid ju n Woarniemer häd juunuur uur Woarniemere. Galileo Galilei hied uum 1600 al ne Vision op dit Prinzip. Jierhunnerte leeter wuuden ju spezielle un ju algemeene Relativitätstheorie äntwikkeld. Ju Relativitätstheorie fon Galilei gungt uut fon dät foulgjende Prinzip: Do Gesätse fon ju Mechanik sunt dosälge foar Woarniemere in two Stiernsysteme do der gliekfoarmich juunuur enunner bewäägje, also in ne Bewäägenge ju der sieläärge nit gauer of loangsoamer gungt. Sukke Systeme naamt me Inertioalsysteme. Uurs gekweeden: dät is foar dosälge two Woarniemere uunmuugelk, an de Hounde fon do Gesätse fon ju Mechanik tou bestimmen, wäl fon do bee ne absolute Bewäägenge uutfiert af muugelk stilstoant. Dit häd as direkte Foulge, dät et bloot relative un neen absolute Gauegaide rakt – deerätter dän Noome Relativitätsprinzip. In ju Relativitätstheorie fon Galilei sunt Koordinoatensysteme do der gliekfoarmich juunuur enunner bewäägje, relatierd as foulget. Oungenuumen dät ju Gauegaid fon dät System S juunuur ju Gauegaid fon n uur System S' gliek
Ne roode Hüüne (un die deermäd ferbuunene orange Hüüne) is n Stiern die der ap Eende fon sien Liuensduur keemen is. Ju Spektroalklasse fon n rooden Hüüne M af K (orangen Hüüne) un die Luchtkraft Klasse II af III. Biespiele fon roode Hüünen sunt do Koolenstofstierne. Roode Hüünen sunt oafte ferannerelk, as do Mira-Ferannerelken. Ju effektive Temperatuur fon roode Hüünen is fon 3330 bit 4750 K; bie Koolenstofstierne 1900 bit 5400 K. Een Haudriege-Stiern rakt Energie truch ju Käädenfusion fon Woaterstof tou Helium in dän Kääden truch ju Proton-Proton-Zyklus af ju Koolenstof-Stikstof-Zyklus. In dän Ferloop fon ju Tied wäd die Woaterstof in dän Kääden aal moor apbaadend, wiertruch dät Fusionprozess mäd ju Tied minner wäd. Deertruch köilt die Stiern wät ou un nimt die Stroalengsdruk in dän Kääden ou. Hiertruch lukt die Kääden unner Ienfloud fon sien oain Gewicht wät moor touhoope, wiertruch ju Temperatur sticht. Disse Temperaturstiegenge häd as Foulge, dät ne Woaterstoffusion in n Schil buute dän Kääden tougoang kumt. N Stiern wier buute dän Kääden n Fusionprozess geböärt, produziert moor Energie as foarhäär un swält enorm. Deeruum dät truch ju Swällenge die Uurflächetemperatur ounimt, wäd di Stiern n roode Hüüne. Wan ju Sunne uur sowät 5 Milliarden
Niobium of Niob is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd dät Symbol Nb un Atomtaal 41. Niobium is n säilden wook, gries, duktil Uurgongsmetal, wät in dät Mineroal Niobit fuunen wäd un in moorere Legierengen ferwoand wäd. Do bekoandste Legierengen wäide ferwoand foar besunnere Stäilsoarten un stäärke Lasknäide. Niobium wuude in ferskeedene Mineroalien äntdäkt, do der eerste as Columbite bekoand stuuden, nu Niobit naamd. Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: BGIA-Gestis Stoffdatenbank
Buutenäidsk Lieuwend is Lieuwend dät nit fon ju Planet Äide is. Dät is nit bekoand, af dät ainewaine buutenäidsk Lieuwend rakt. Dät rakt naan Bewies, dät et existiert, man et wäd ounnuumen, dät n grooten Prozentsats fon do Ljuude deeran leeuwe. Do maaste Wietenskuppere leeuwe, dät, wan buutenäidsk Lieuwend existiert, sien Evolution an ferskeedene Steeden in dät Al passierd is. Uur leeuwe, dät dät Lieuwend begon ap ne litje Taal fon Planeten un sik ätter uur Planeten fersprat häd. Me skäl deerbie oawers betoanke, dät dät in ju Waareldruumte twiske do Planeten döödelke Stroalenge as UV rakt. Daach änthaalt ju Ruumte twiske do Stierne in Stoafwulken al touhoopestoalde Molekülen do der as Bausteene foar dät Lieuwend tjoonje konnen. Ätter Asimov rakt dät in uus Molksträitesystem bie do 300 Milliarden Stierne man sun 650 Millionen bewoonboare Planete. Dät kumt deerhäär, dät nit aal Stierne (as toun Biespil do roode Hüünen) ne goude Stroalenge reeke un bie Dubbelstierne annerje sik do Uumstande toufuul. Deertou kumt, dät do Stierne in de Midde fon dät System goarneen Planete hääbe. Uk skällen sukke Planete in ju bewoonboare Zone af Ökosphäre fon dän Stiern lääse, also nit tou koold weese (as Mars) af nit tou heet
Ju astronomiske Eenhaid (AE, Ängelsk: AU) is ne Oustandsmäite, ju der bolde gliek dän Truchsleek-Oustand is twiske ju Äide un ju Sunne, soowät 149,6 Millionen km. Siet September 2012 is ju astronomiske Eenhaid definierd as seküür 149 597 870 700 Meter. Disse Mäite wäd in ju Astronomie ferwoand, uum Oustande in dän Waareldruum antoutjuden, deermäd do fergliekboar wäide mäd dän "Radius" fon dän Uumloopboan fon ju Äide uum de Sunne. Uur Eenhaide foar groote Fierten in dät Aal sunt Luchtjier un Parsec. Biespiele: Pluto fint sik ap 39,5 AE fon de Sunne. Jupiter stoant ap 5.2 AE fon de Sunne. Ju Moune stoant ap (ouruunded) 0,0027 AU fon de Äide. Uumreekenge: 1 AE = 149 597 870 700 Meter 1 AE = 8,317 Luchtminuten 1 AE = 499 Luchtsekunden 1 Luchtjier = 63 241 AE 1 Parsec = 206 265 AE 1 Parsec = 3.262 Luchtjiere
Kreationismus (fon lat. creatio „Skaffenge”) is ju Apfoatenge, dät dät Universum, dät Lieuwend un die Moanske truch n uunmiddelboaren Iengriep fon n Schaffergod in natüürelke Foargonge äntsteen sunt. Hie begruundet dit mäd ju woudelke Interpretation fon do Hälge Skrifte fon do abrahamitiske Religione (besunners dät 1. Bouk Mose). Die Kreationismus äntstuud in dät 19. Jierhunnert as Wierstand juun dät Postuloat fon n hooch Äidoaler un ju darwinske Evolutionstheorie. Däälich gjuchtet sik die Wierstand juun ju moderne Natuurwietenskup un dän Atheismus. Sien grootste Betjuudenge häd die Kreationismus in do kristelk-fundamentalistiske un evangelikoale Gjuchtengen in do USA. Deer häd er unner Wäälere fon do konservative Republikoaner fuul Anhängere, do sonaamde religiöse Gjuchte. Jo spreeke sik deerfoar uut, dän Kreationismus toun Inhoold fon dät Biologieunnergjucht an Skoulen tou moakjen. Deer ju US-amerikoaniske Ferfoatenge oawers n Ferboad fon religiöse Inhoolde in dät Skoulunnergjucht änthaalt un uk naan gesunnerden Religionsunnergjucht foarsjucht, behauptje jo, die Kreationismus läit sik as wietenskuppelke Theorie fertreede un kon in Foulge sunner Konflikt mäd de Ferfoatenge unnergjucht wäide. Gjuchte hääbe oawers in lääste Instans altied juun disse Ansicht uurdeeld. In sien ferscheedene Foarmen wikselt die Kreationismus twiske Religionsleere un Pseudowietenskup. In dän Islam ferträt däälich u. u. Harun Yahya dän Kreationismus,
N Radioteleskop is ne Radio-Antenne un Ämpfang-Installation foar Woarniemen fon Kuutwoogen Radio-Signale fon astronomiske Objekte. Do maaste moderne Radioteleskope bestounde uut een af moorere Parabolantennen. Maastens honnelt et sik dan däälich uum moorere Antennen, n ‘Array’, wierfon do Signoale kombinierd wäide uum ju Bielde-Aplöösenge tou fergratterjen. Juust as bie optiske Teleskope is ju Aplöösenge proportionoal mäd ju ferwoande Woogenloangte. Foar ju fuul grattere Woogenloangten fon Radiosignoale (uum Zentimetere) is also n fuul gratter Teleskop nöödich as foar Woarniemenge mäd Lucht. Do eerste Fersäike tou Radioastronomie stamme uut 1894, als Sir Oliver Lodge Zentimeter-Stroalenge fon ju Sunne fersäkt aptoufangen. Do foulgjende 40 Jiere passierde oawers man min, deeruum dät do Ämpfangtechniken noch uungenöigend äntwikkeld wieren. In dät Jier 1931 moakede Karl Jansky, die der an do Bell Telephone Laboratories oarbaidede, eenige Experimente mäd Interferenz fon Funkwoogen. Hie äntdäkde tjo Oarden fon Geruuskwällen: lokoale Laie, fiere Laie un n anduurjend Siskjen fon uunbekoand Häärkuumen, fon do hie wiesde, truch ju Wälle deerfon an dän Heemel tou lokalisierjen, dät dät uut dät Zentrum fon de Molkwai koom.
Elektromagnetiske Stroalenge is ju Bewäägenge truch ju Ruumte fon elektriske un magnetiske Oszillatione (Swingengen). Lucht is ne Foarm fon elektromagnetiske Stroalenge. Aal Soarten elektromagnetiske Stroalenge hääbe in Vakuum ne Gauegaid gliek an ju Luchtgauegaid. Radioteleskop
Molybdän is n chemisk Element in ju Periodiske Tabelle mäd Symbol Mo un Atomtaal 42. Dät häd dät träädhoochste Smiltpunkt fon aal Elemente un wäd deeruum oafte ferwoand in hoochstäärke Legierengen. Molybdän wäd in Spuuren uk in Plonten un Dierte fuunen. In wäkke Dierte kon ne Uurmäite fon Molybdän giftich weese. Molybdän is 1778 fon Carl Wilhelm Scheele äntdäkt un leeter 1781 fon Peter Jacob Hjelm isolierd wuuden.
Budka Suflera is n rockkoppel uut Polen. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Krzysztof Cugowski Romuald Lipko Tomasz Zeliszewski Łukasz Pilch Mirosław Stępień 1975: Cień wielkiej góry 1976: Przechodniem byłem między wami 1979: Na brzegu światła 1980: Ona przyszła prosto z chmur 1982: Za ostatni grosz 1984: Czas czekania, czas olśnienia 1986: Giganci tańczą 1988: Ratujmy co się da!! 1993: Cisza 1995: Noc 1997: Nic nie boli, tak jak życie 2000: Bal wszystkich świętych 2002: Mokre oczy 2004: Jest 2009: Zawsze czegoś brak 2020: 10 lat samotności
Mitselwier, (Niederloundsk: Metslawier) is n Täärp in ju Meente Dongeradiel in ju Provinz Fryslân in do Niederlounde. Dät Täärp häd uungefeer 908 Ienwoonere (2017). Balthasar Bekker (1634 – Amsterdam, 1698) Commons: Metslawier, Dongeradeel – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie