rlitschk/wikidir huggingface dataset:
14. Januoar: In ju Slacht bie Rivoli sätte sik do frantsööske Troppen unner Napoleon Bonaparte juun dät aastriekiske Korps unner Joseph Alvinczy von Berberek truch, dät keemen is, uum dät beleegerde Mantua tou hälpen. Mantua kapituliert kuute Tied ätters, un so wäd foar do Frantsoosen die Wai foar dän Marsk ätter Wien fräi. 14. Februoar: Unner Admiroal John Jervis un Kommodore Horatio Nelson roakje do Briten in ju Seeslacht bie Kap St. Vincent ju Uurwinnenge uur ju spoanske Flotte. 20. Februoar: Ätter dät jo in't Jier toufoarne ap dät Ailound Baliceaux deportierd wuuden sunt, siedelt Grootbritannien do Garifuna („Swotte Kariben“) ap dät Ailound Roatán foar ju honduroanske Kuste uume. 18. April: Die uutmoakede Foarfree fon Leoben twiske Frankriek un Aastriek häd dän Ferticht fon Aastriek ap dät Heertoachdum Mailound, dät Deel fon ju äntstoundende Cisalpiniske Republik wäide skäl, tou'n Ienhoold. 12. Moai: Ludovico Manin, die lääste Doge fon Venedig, tonket ou un die Groote Räid fon ju Stääd hoaldt sien lääste Sittenge ou. Ap't Fäästlound lääse do Troppen fon Napoleon, do in ju Republik Venedig ientroangen sunt. 17. Oktober Mäd dän Free fon Campo Formio wäd die Italienfäildtoach fon Napoleon Bonaparte ärfoulchriek ousleeten. 16. November: Freerk Wülm III. wäd ätter
16. Januoar: Foar't eerste moal meene un fräie Köäre in do Niederlounde foar ju Nasjonoalfersammelenge fon ju Bataviske Republik 2. Meerte: Napoleon Bonaparte wäd in dän Eersten Koalitsjoonskriech toun Uppermon uur ju Italienarmee benaamd. 11. Meerte: Napoleon raiset ou foar dän Italienfäildtoach. 15. Juli: Die Vendée-Apstound in't Noudwääste fon Frankriek wäd foar be'eended ferkloort. 4. September: In dän eerste Koalitsjoonskriech uurwint ju frantsööske Italien-Armee in ju Slacht fon Roveretto do aastriekiske Troppen. 28. Januoar: Montanus Hettema, Wäästfräise un Ärfoarsker fon ju Seelter Sproake 16. Juli: Camille Corot, aan Moaler 21. Juli - Robert Burns, skottisken Dichter in ju ängelske un uk ju angloskottiske Sproake.
3. Januoar: In aan Ferdraach twiske Ruslound, Prüüsen un Aastriek wäd ju trääde Deelenge fon Polen uuthonneld. 19. Januoar: In do Niederlounde wäd ju Bataviske Republik proklamierd. 6. Februar: In Graaff-Reinet wäd truch aan Apstound fon do suudafrikoanske Buuren juun ju Niederloundske Aastindien-Kompanie ju eerste Buurenrepublik gruunded. 5. April: Die eerste Deel fon dän Free fon Basel wäd twiske Prüüsen und Frankriek uuthonnelt: Frankriek behoaldt dät linke Ouger fon dän Rhien. 7. April: In Frankriek wäd amtelk dät meetriske Systeem ienfierd. 14. Juli: Ju Marseillaise wäd ju frantsööske Nasjonoalhymne. 11. September: Een persisk Heer unner Aga Mohammed Khan marskiert in Georgien ien un fernäilt dät fulkeemen ferbaasede georgiske Heer in ju Slacht fon Krtsanisi. Ätters ärooberje jo ju georgiske Haudstääd Tiflis, fernäile deer groote Deele fon un brange twountwintichduusend Ljuude in ju Skloueräi. 27. Oktober: In Madrid wäd die Pinckney-Ferdraach uuthonnelt. Hie änthoaldt Bestimmengen uur dät Skeed an dän Mississippi un dän 31. Brattengroad. Bee do Sieden stounde eenuur fräie Skipfoart tou un US-Koopljuude duuren Weeren in New Orleans leegerje. 13. Dezember: Bie ju Buurensteede Wold Cottage in Änglound faalt aan Meteorit deel. Hie wäd leeter bekoand as die Wold-Cottage-Meteorit 15. Oktober: Freerk Wülm IV., prüüsken Köönich († 1861) 11.
29. Januoar: Tjohunnert Weeuwer-Määstere stoarmje dät Räidhuus fon Augsbuurich, uum een Ferbod fon dät Ienfieren fon buutloundske Stof-Weeren tou bewierkjen. 15. Februoar: Ju Trikolore wäd ju amtelke Flaage fon Frankriek. 25. Februoar: Wier aan Stoarm fon do Weeuwere ap dät Räidhuus fon Augsbuurich. 1. Juni: Dät "Allgemeine Landrecht für die preußischen Staaten" wäd gultich un blift dät bit 1900. 27. Juli: Robespierre, Bloudgjuchter fon ju Frantsööske Revolutsjoon, wäd fäästnuumen, ätterdät sik sien Terrorheerskup noch läpper wuden is. 28. Juli: Waigjuchtenge fon Robespierre un uurswäkke. 3. Oktober: Ju Zitadelle fon Jülich wäd an do Frantsoosen uurroat. 4. Oktober: Do Frantsoosen marskierje in Mönchengladbach ien. 6. Oktober: Do Frantsoosen besätte Köln. 23. Oktober: Do Frantsoosen nieme Koblenz ien un ferdrieuwe dän Trierer Kuurfüürst Clemens Wenzeslaus von Sachsen 19. November: Mäd dän Jay-Ferdraach wäide striedige Fräigen, do ätter dän Amerikoansken Uunouhongegaidskriech eepen blieuwen sunt, apkloord. 24. Dezember - Die Weeuwerapstound in ju Fräie Rieksstääd Augsbuurich wäd truch swääbiske Troppen deelsloain, do ap Kosten fon do Weeuwere in ju Stääd Kwattier nieme. 9. April: Theobald Böhm, Musiker un Häärstaaler fon Twäärs-Flöiten, do hie uk technisk ferbeeterde 8. Oktober: Ferdinand Schubert, aastriekisken Komponist un Bruur fon dän bekoandere Franz Schubert 8. Moai: Antoine Laurent de
2. Januoar: Uurapfierenge fon dät heele Mozart-Requiem in Wien 9. Januoar: Eerste Balloonfoart in Amerikoa truch dän Frantsoose Jean-Pierre François Blanchard. 17. Januoar: In ju Frantsööske Revolutsjoon beslut die Nasjonoalkonvent dät Doodesuurdeel fon Köönich Ludwig XVI. 21. Januoar: Ludwig XVI. wäd mäd ju Guillotine waigjucht. 31. Januoar: Ju köönichstjou uutgjuchte Groafskup Nizza wäd ätter dän Ienmarsk fon frantsööske Revolutsjoons-Troppen fon Frankriek anektierd. Dät Département Alpes-Maritimes äntstoant. 1. Februoar: Frankriek ferkloort Grootbritannien un do Niederlounde dän Kriech. 1. Meerte: In ju Slacht bie Aldenhoven uurwint Aastriek ju frantsööske Armee un befräit dän Dai ätters Aachen. 11. Meerte: In't frantsööske Département Vendée protestierje Burgere juun ju Rekrutierenge truch do Revolutsjoonääre. Die Protäst wäd bolde tou n Burgerkriech, dän Vendée-Apstound. 6. April: Iengjuchtenge fon dät "Komitee foar eepentelk Wäil" wilst ju Frantsööske Revolutsjoon. 10. August: Die Louvre eepent as Museum. 11. Januoar: Johanna Stegen, bekoand wuuden as "Häldenwucht fon Lüneburg" uumdät ju in 1813 Suldoaten in dän Kamp juun napoleoonske Troppen Patronen broacht häd. 19. April: Ferdinand I., Kaiser fon Aastriek († 1875) 21. Januoar: Ludwig XVI., Köönich fon Frankriek, wäd mäd ju Guillotine dooded. 13. Juli: Jean Paul Marat, Frantsöösken Revolutsjoons-Politiker, möärend truch Charlotte Corday. 17. Juli: Waigjuchtenge fon Carlotte Corday, fratsööske
7. Februoar: Aastriek un Prüüsen moakje aan Buund juun Frankriek. 1. Meerte: Troonwiksel in Aastriek un dät Hillige Roomske Riek. As Leopold II. stäärft, foulget ap him sin Suun Franz II. 20. Meerte: Ju fratsööske Nasjonoalfersammelenge rakt Ferlof, ju Guillotine tou bruuken. 20. April: Koalitionskriege - Ju frantsööske Nasjonoalfersammelenge ferkloort do Monarchien Aastriek, Prüüsen, un Sardinien-Piemontdän Kriech. 25. April: Die Tjoof Nicolas Jacques Pelletier is die eerste mäd ju Guillotine waigjuchtede Moanske. 26. April: In ju Noacht ap dän 26. April dichtet un komponierd die Offisier Rouget de Lisle in't elsassiske Straasbuurich ju Marseillaise. 14. Juni: Aastrieksk-Rusken Ferdäägengsbuund. 5. Juli: Die Habsbuurger Franz II. wäd toun roomsk-düütsken Köönich kädden. 14. Juli: Kaiserkrounenge fon Franz Joseph Karl fon Habsbuurich as Franz II. in Frankfurt an'n Main. Dät is ju lääste düütske Kaiserkrounenge, eer dät Hillige Roomske Riek in 1806 aplöösed wäd. 25. Juli: Manifest fon dän Heertoach fon Bruunswiek 30. Juli: Een Fräiwilligenbataillon uut Marselha (oksitoansk, frantsöösk: Marseille) lukt in Paris ien un sjungt foar dät eerste Moal ju Marseillaise, ju tou een Striedläid fon ju Revulutsjoon wäd. 10. August: Do Sansculotten stoarmje do Tuilerien un sätte dän Köönich Ludwig XVI. un sien Sibskup fangen. Jo wäide in dän Temple broacht.
3. Moai: Polen kricht mäd ju Ferfoatenge fon dän trääde Moai ju eerste skrieuwene demokroatiske Ferfoatenge fon Europa. 20. Juni: Louis XVI. bräkt ap tou een Fljuchtenge ätter Metz wai. 21. Juni: Die Fljuchtengsfersäik fon dän frantsööske Keening Louis XVI. wäd in Varennes (Lothringen) hinnert, die Keening wäd twoangen, ätter Paris tourääch tou gungen. 16. Juli: Oukleeuwenge fon do Feuillants fon dän Jakobiner-Club 17. Juli: Massaker ap dät Marsfäild: Ätter aan Skoat ap dän Uppermon fon ju frantsööske Nasjonoalgarde, Lafayette, oanterje in Paris sien Suldoaten mäd een Juunfjuur in ju Moanskenmasse, ju keemen is, uum een republikoanske Petitsjoon tou unnerskrieuwen. 27. August: Pillnitzer Deklaratsjoon - aastriekisk-prüüske Interventsjoonstruuenge juun dät revolutsjoonäre Frankriek. 7. September: Ferkloorenge fon do Gjuchte fon dät Wieuw un ju Burgerinne („Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne“) truch Olympe de Gouges. 14. September: Frankriek: Ferfoatengseed truch Keening Louis XVI., die nu nit moor buppe, man unner ju Ferfoatenge stoant, somäd wäd Frankriek tou een konstitutsjoonelle Monarchie. 15. Januar: Franz Grillparzer, aastriekisken Dichter 22. September: Michael Faraday, ängelsken Natuurwietenskupper († 1867) 26. September: Théodore Géricault, Moaler fon ju Romantik 5. Dezember: Wolfgang Amadeus Mozart, klassisken Komponist
14. Juli: Stoarm ap ju Bastille in Paris, Begin fon ju Frantsööske Revolutsjoon. 11. Februoar: Hermannus Bouman, niederloundsken reformierden Theologe, Pestoor un Orientoalist 6. Januoar: Friedrich Wilhelm von Westphalen, Füürstbiskop fon Hildesheem un fon Paderborn
14. Dezember: Die spoanske Köönich Koarl III. stäärft, Koarl IV. foulget him ap dän Troon. 11. Februoar: Anton Gottfried Claessen, düütsken roomsk-kathoolsken Gäistelken, Wäi-Biskop in Köln 22. Februoar: Arthur Schopenhauer, Philosoph 6. Januoar: Johann Ulrich Sponsel, düütsken evangelisken Theologe 14. Dezember: Koarl III., spoansken Köönich
1. Moai: Wolfgang Amadeus Mozart sien Oper Le nozze di Figaro, KV 492, wäd in Wien foar't eerste Moal apfierd. 8. August: Jacques Balmat un Michel-Gabriel Paccard slumpet ju Eerst-Bestiegenge fon dän Mont Blanc. 17. August: Die prüüske Köönich Freerk II. stäärft, ätterfoulgje skäl him sien Bruursbäiden Freerk Wülm II. 24. Februoar: Wilhelm Grimm, düütsken Sproak- un Literatuurwietenskupper. 4. Januoar: Moses Mendelssohn, düütsk-juudsken Philosoph fon ju Apkloorenge, jält as Foar fon ju Haskala. 17. August: Freerk II., Köönich fon Prüüsen
Unner Admiroal Horatio Nelson wäd aan britisken Kriechshoawen ap dät Ailound Antigua in do Litje Antillen baud. 14. Januoar: Die amerikoanske Kontinentoal-Kongräs ratifisiert dän mäd Grootbritannien uuthonnelden Free fon Paris, die dän Amerikoansken Uunouhongegaids-Kriech n Eende moaket.
11. Februoar: Poabst Benedikt XVI. ferkändiget, dät hie tou dän 28. Februoar as Upperhaud fon ju Roomsk-kathoolske Säärke outreede wol. 28. Februoar: Poabst Benedikt XVI. rakt as eersten Poabst sänt moor as soogenhunnert Jiere fräiwillich sien Ambacht ou. 10. un 11. Meerte: Ap dät britiske Uursee-Rebät Falklound-Ailounde, wier Argentinien Ounspröäk ap hääbe wol, rakt dät ne Foulks-Oustämmenge uur ju politiske Toukumst. 99,8 Prosänt fon ju Befoulkenge wollen britisk blieuwe, bloot tjo oankelde Ljuude sunt deer juun. Argentinien ärkoant dät Referendum nit oun. 13. Meerte: Jorge Mario Bergoglio wäd unner dän Noome Franziskus die Ätterfoulger fon Poabst Benedikt XVI.. 28. Moai: In ju Turkäi begint een Protästwooge juun ju Regierenge fon Recep Tayyip Erdoğan 6. Juni: Die foarige Agent Edward Snowden lät fon ju Washington Post un dän Guardian ju stoatelke Uurwoakenge t.B. truch dät PRISM-Programm fon dän Amerikoanske Stilkentjoonst NSA eepentelk moakje. 9. Juni: Edward Snowden rakt sik dän Guardian tou ärkannen, uumdät hie meent, dät do Stilkentjoonste him so af so bolde uutfiende kuuden un dät sien Bekoandhaid him wildääge hälpe kuude. 3. Juli: In Ägypten uurnimt dät Militär ju Macht un sät Mohammed Mursi ou. 21. November: Do Euromaidan-Protäste in ju Ukraine, foaraaln in Kiew, beginne. Jo aaskje
25. Januoar: Hery Rajaonarimampianina wäd die näie Präsident fon Madagaskar. 8. Februoar: Ätter dät bekoand wuuden is, dät hie fermoudelk Bäidens-Pornografie kooped häd, lait Sebastian Edathy "uut suundegaidelke Gruunde" sien Boantje as Ouoardenden in dän Düütsken Buundesdai deel. 22. Februoar: Dät Ukrainiske Parlemänt ferkloort unner dän Ienfloud fon do Euromaidan-Protäste ju Ousättenge fon Präsidänt Wiktor Janukowytsch. Februoar: Ju Krimkrise begint. Ap ju Krim wollen do Russen maast tou Ruslound, wilst do Minnerhaide (foaraaln Ukrainere un Krimtataren) ljauer bie ju Ukraine blieuwe moaten. In dän Twist häbe wäil Troppen uut Ruslound do pro-ruske "Säärmferdäägengs-Eenhaide" strääwich stöänd, uk wan Ruslound dät löägent. 8. Meerte: Bie dän Malaysia-Airlines-Floach 370 ferswindt n Fljooger fon dän Typ Boeing 777 sunner Spuuren, een internatsjoonoale Säik-Aktsjoon wäd ap do Beene stoald. 13. Meerte: Ju Autonome Republik Krim ferkloort hiere Uunouhongegaid fon ju Ukraine. 16. Meerte: Een internasjonoal maasttieds nit anärkoande Foulksoustämmenge ap ju Krim gungt so uut, dät ju tou Ruslound kuume skäl. 18. Meerte: Ju Krim stoalt dän Andraach, in ju Ruske Föderatsjoon apnuumen tou wäiden. 21. Meerte: Mäd dät Gultichwäiden fon aan Ferdraach is ju Krim uut ruske Sjuchtwiese Deel fon Ruslound. 2. Moai: Ju ukrainiske Armee gript Staalengen fon ju pro-ruske "Foulksmiliz" in dät
1. Januoar: Litauen wäd dät njuugentienste Lid fon ju Euro-Soone 7. Januoar: Bie n islamistisken Terror-Sleek truch twäin Kampere fon Al-Qaida in dän Jemen ap ju frantsööske Satire-Tiedskrift Charlie Hebdo wäide in Paris tweelich Moanskene uumebroacht. 8. Januoar: N Terrorist skjut in Paris ne Dreguunerske dood. 9. Januoar: Die Terrorist, die dän foarige Dai ju Dreguunerske möärend häd, uurfaalt n juudsken Supermäärket, deer hie noch fjauer Ljuude moor dooded un moor as Jeesele nimt. Hie bekant sik tou dän IS. Die Terrorist wuude ätters fon Dräguunere doodskeeten. 9. Januoar: Do Terroristen fon Charlie Hebdo wäide in Dammartin-en-Goële, wier jo sik ferstopped hääbe, fon Dreguunere doodskeeten. 26. Januoar: Befräienge fon ju Stääd Kobanê truch kurdiske Troppen in dän Kriech juun IS-Terroristen. 24. Meerte: Germanwings-Floach 9525 - Aan Fljooger fon Germanwings fljucht juun aan Bierich in do suudfrantsööske Alpen, uumdät sik Co-Pilot uumebrange wol. Aal do hunnertfüüftich Ljuude in ju Maskiene stierwe. 27. Februoar: Die ruske Opositsjoonelle Boris Jefimowitsch Nemzow wäd midde in Moskau doodskeeten. Sien Möärendere kuume uut Tschetschenien un uur Kaukasus-Republiken. 2. April: Bie n Terror-Oungriep ap dät Garissa University College truch ju islamistiske Al-Shabaab-Miliz uut Somalia wäide in ju Stääd Garissa in Kenia sowät hunnertfüüftich Moanskene möärend un masse
1. Januoar: In Nürnberg wäd aan Mon truch aan antisemitisken Oungrieper, die sien Offer foar juudsk hoaldt, in't U-Boan-Glais smieten. Die Oungrieper fersoacht, him tou hinnerjen, wier ruuttoukuumen, man die Mon kon rädded wäide. Meerte: syriske Regierengstroppen un hiere Ferbuundede, t.B. do Russen, slumpet ju Räächärooberenge fon Palmyra, dät toufoarne fon dän sonaamden Islamisken Stoat heelden waas. 22. Meerte: Bie do Terror-Ounsleeke in Brussel kuume 35 Moanskene uum't Lieuwend un moor as 300 wäide ferseerd. 27. April: Ätter säkstien Jiere Wulfs-Foarkuumen in Düütsklound wäd in Läichsaksen die eerste Wulf (MT6) mäd amtelk Ferlof doodskeeten, uumdät hie Moanskene tou nai keemen is un sien natüürelke Skjou ferlädden häd. Wildääge kumt dät fon't illegoal Fodderjen. 5. Moai: In dät Amphitjooter fon Palmyra, dät do Syriske Regierengstroppen touhoope mäd do Russen fon dän IS tourääch-ärooberd hieden, rakt een Orchester uut Sänt Päitersbuurich een medien-wierksoam Konzert. 12. Moai: Ju brasilioanske Präsidäntinne Dilma Rousseff mout dät Präsidenten-Boantje foar säks Mounde uutsätte, uumdät hier ferkierden Uumgong mäd Stoats-Jäild foarsmieten wäd. 22. Juni: Ju Regierenge fon Kolumbien slut n eendgultigen Woapen-Stilstound mäd dän links-radikoale Guerilla-Koppel FARC-EP. 23. Juni: In een Referendum stämt een Moorhaid fon ju britiske Befoulkenge foar dän Brexit, dät hat dät Uuttreeden fon dät
In ju Stääd Santiago de Chile wäd ju eerste Brääch uur dän Río Mapocho baud. 18. Januoar: James Cook äntdäkt ap sien trääde Suudsee-Raise as eersten Europäer Hawaii un naamt do Ailounde "Sandwich-Ailounde". 11. Januoar: Henriette Jügel, düütske Moalerske 10. Januoar: Carolus Linnaeus, swedisken Dokter un Biologe 10. Januoar: Eva König, Wieuwmoanske fon Gotthold Ephraim Lessing
Carl von Linné uk Carl Nilsson Linnæus af Carolus Linnaeus, (* 23. Moai 1707, Råshult bie Älmhult, † 10. Januoar 1778, Uppsala) waas n swedsken Dokter, Natuurforsker un Wietenskupper. Hie häd fuul Plonten un Dierte beskrieuwen un waas truch sien Wierk Systema Naturae aan wichtigen Pionier fon ju biologiske Systematik. Ju baud in dät haudseekelke Konsäpt däälich noch ap sien Wierk ap, uk wan wäkke Seeken däälich nieper bekoand sunt un wäkke fon Linnaeus sien Ienoardengen sik as ferkierd ruutstoald häbe. Tou'n Biespil Dät Linnaeusklokje (Linnaea borealis), dät 1732 truch him in Laplound äntdäkt wuude, is ätter him naamd. Dät Linnaeusklokje Carl von Linné (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118573349 (OGND) | VIAF: 34594730
Dät Quagga (Equus quagga quagga) is een uutstuurwene Unneroard fon dät Gäärslound-Zebra. Dät lääsde wüülde Quagga wuud weerskienelk in do 1870er Jiere in Suud-Afrikoa doodskeeten. Dät lääste Diert in Fangenskup is ap n 12. August 1883 in dän Zoo fon Amsterdam stuurwen un waas bit 2011 in dät Westfälische Pferdemuseum Münster uutstaald. Dät raakt sowät 24 präparierte Quaggas in ju heele Waareld, wierfon fuul in Museen in Düütsklound stounde: Naturkunde-Museum (Bamberg) - 1 Exemploar Naturhistorisches Museum Wien - 1 Exemploar Naturmuseum Senckenberg - 1 Exemploar Naturhistorisches Museum Mainz - 3 Exemploare Museum Wiesbaden, Naturwissenschaftliche Sammlung - 1 Exemploar Hessisches Landesmuseum Darmstadt - 1 Exemploar Museum für Naturkunde Berlin - 1 Exemploar Museum Mensch und Natur München - 1 Exemploar Naturhistorisches Museum Basel - 1 Exemploar Natural History Museum in London - 1 Exemploar Zoölogisch Museum Amsterdam - 1 Exemploar
Tineke Postma (* 31. August 1978 in It Hearrenfean) is ne wäästfräiske Saxophonspielerske. Postma begon mäd alwen Jier mäd dät Saxophon-Spieljen. Al 1992 häd ju mäd Candy Dulfer spield, leeter mäd dän Big Band Friesland. Fon 1996 bit 2003 häd Postma bie dät Conservatorium van Amsterdam un ju Manhattan School of Music in New York studierd, uk bie David Liebman, Dick Oatts un Chris Potter. Wayne Shorter, Cannonball Adderley un John Coltrane sunt hiere Foarbielde. 2003 häd Postma ap dät Mary Lou Williams Jazz Festival in Washington, D.C. spield, un do ap dät North Sea Jazz Festival, dät Jazzfestival in Vienne un dät Umbria Jazz-Festival in Perugia. 2003 - First Avenue 2005 - For the Rhythm feat. Terri Lyne Carrington 2005 - DVD Live in Amsterdam 2007 - A Journey That Matters feat. Terri Lyne Carrington 2009 - The Traveller 2011 - The Dawn of Light TinekePostma.com Wikimedia Commons: Samlenge fon Bielden of Filme fon Tineke Postma
1871: Ju Pariser Kommune is truch Regierengstroppen deelsloain. 1900: Grootbritannien ferkloort ju Buurenrepublik Oranjefräistoat tou een Kolonie. 1905: Ju Seeslacht fon Tsushima in dän Rusk-Japoansken Kriech, ju ap dän Foardai begon, eendet mäd aan Ärfoulch foar do japoanske Skiepe. 1987: Mathias Rust fljucht mäd ne Cessna ätter Ruslound un loundjed midden in Moskau. 1992: Mannheim - Bit tou 400 Neonazis uut ju Noaberskup fersäike, een Asylbewierwer-Heem tou stoarmjen un wäide fon Dreguunere deer oun hinnerd. Man in ju Foulgetied kumt dät daach noch tou Uurgriepe. 2013: In ju Turkäi begint een Protästwooge juun ju Regierenge fon Recep Tayyip Erdoğan. 2019: Infoulge fon ju Ibiza-Affäre sät die aastriekiske Buundespräsident Alexander Van der Bellen aal do Liede fon ju Buundesregierenge Kurz I ou, ätterdät ap dän Dai in't Foaren die Nasjonoalräid ju Regierenge dät Wontjouen uutspreeken häd. 1807: Jan van Swieten, niederloundsken Generoal. 1944: Gladys Knight 1945: John Fogerty 1968: Kylie Minogue 1999: Cameron Boyce 1941: Theodor Siebs, düütsken Germanist.
Die Grand Canyon is ne gjucht breede un djoope Slucht in dät Noude fon dän amerikoanske Stoat Arizona. In dän Loop fon Millionen Jieren häd dät Woater fon ju Colorado Äi disse Slucht in de Londskup uutsleepen. Disse extreme Erosion wuud muugelk deertruch, dät dät Gestrich, wier ju Slucht oane lait, aal fääre hooch steech. Ju Colorado erodiert sowät 16 cm pro 1000 Jier. Die Canyon is uungefeer 435 Kilometer loang un häd ne Bratte, ju der variiert twiske 15 un 29 Kilometer. Dät Gesteen, wät nu oudäkt wäd, is ätter Meetengen sowät 2 Milliarden Jiere oold. Dät is n Deelstuk fon ju Grand Staircase, ju groote Trappe. Trots ju groote Bratte is ju uur Siede fon dän Canyon fon sowät älke Punkt goud tou sjoon. Dät kumt truch ju uuterst läige Luftfuchtegaid in dät wöistenoardige Gestrich, wiertruch ju Luchtabsorption hier gans min is. Do Woogen fon dän Grand Canyon sunt roodsk strieped, truch ju unnerskeedelke Touhoopestaalenge fon do Loagen. Dät roode Gesteen fon dän Grand Canyon is ap fluchste juust ätter Sunnenapgong un juust foar Sunnenunnergong. Me kon dan uk ap bääste dän Canyon rund disse Tiede besäike.
Mathias Rust (* 1. Juni 1968 in Wedel) is n düütsken Zivilpilot. Hie wuud gjucht bekoant, as hie ap n 28. Moai 1987 in't Oaler fon 18 Jiere mäd ne Cessna ätter Ruslound flooch un ap ne Brääch ieuwenske dän Rooden Ploats midde in Moskau lounded is.
Kuba is n Ailound un Stoat in ju Karibik. In dät Noudwääste gränset Kuba an dän Golf fon Mexiko, in dät Noude an dän Atlantisken Ozean, un dät Suude an dät Karibiske Meer. Haudstääd fon Kuba is Havanna. Wikimedia-Atlas: Kuba – Geografiske un historiske Koarten Commons: Kuba – Mediendoatäie
Havana is ju Haudstääd fon Kuba. Mäd 2.141.993 Ienwoonere (Foulkställenge 2009) is Kuba ju grootste Stääd fon dät ganse Ailound. Ju Stääd lait in ju Provinz Ciudad de La Habana, een fon do 15 kubaniske Provinze. Havanna häd n wichtigen Hoawen un is dän wirtskaftelken Middelpunkt fon Kuba.
Do Kutenai (in do USA algemeen Kootenai, in Kanada as Kootenay beteekend) sunt ne Gruppe fon soogen noudamerikoanske Indioanerstamme, do der an dät Skeed twiske do USA un Kanada lieuwje, un wäil in do US-Buundesstoate Washington, Montana un Idaho un in ju kanadiske Provinz British Columbia. Do kanadiske Gruppen un däälich First Nations beteekenje sik sälwen as Ktunaxa (Uutsproake: ‘K-tuu-NA-cha’ of ‘Too-na-ha’). Dit Woud kumt wäil häár fon Kotona, ju Uutsproake fo n dän Stamnoome Ktunxa truch do Piegan-Blackfoot-Indioaner, Uur Plainsstamme beteekende him as ‘wook Foulk.’ Jo sälwen naamden sik ‘Foulk fon do Woatere’ of ‘Foulk fon de See’. Do US-amerikoanske Gruppen un Stamme fon däälich beteekenje sik sälwen as Ksanka (fon Ksahans-?akis - ‘goude Träfsicherhaid’), man däälich naame jo sik offiziell maast 'Kootenai'. Ju Sproake fon do Kutenai, dät Kutanaha, ju der fon säks fon do soogen Stamme boald wäd, heert tou neen fon do indioanske Sproakgruppen, wiest oawers Äänelkhaide ap mäd dät Algonkin un dät Salish ap. Tou ju läáste Gruppe heert aan Kutenai-Stam. In Kanada lieuwden 2008 uur 1.200 Anheerige fon do Kootenay, in do USA uur 800 Kutenai. Wayne Choquette: Early remains in the Kootenay Region, in: R. Carlson (Hrsg.): Proceedings of a Symposium on Early
Abe Lenstra (It Hearrenfean, 27. November 1920 - It Hearrenfean, 2 September 1985), uk wäil Us Abe noomd, waas n wäästfräisken Foutbalspieler. Lenstra wäd wäil sjoon as die bääste niederloundske Foutbalspieler fon alle Tieden. Uur him sünt ne ganse Riege Geskichten äntsteen. Hie spielde in ferskeede Foutbalfereene fon do Niederlounde, do maaste Tied oawers foar dän Fereen SK It Hearrenfean. Hie häd uk in ju Niederloundske Alwetaal spieljed. Fon 1946 bit 1947 waas hie Trainer fon SK It Hearrenfean. Dät Abe-Leenstra-Stadion in It Hearrenfean is ätter him noomd. Deer stound uk n Monumänt fon him. In Arnhem, Amsterdam, Den Haag, Heerenveen, Oldenzaal, Rosmalen un Weesp sünt Sträite ätter him noomd. Normdoaten: GND: 133558614 (OGND) | KB (Niederlounde): 07443201X | VIAF: 35648616
Kultuur uumfoatet aal dät, wät bloot Moanskene moakje, un Dierte heel un aal nit of bloot in minnelke Wiese. Hier een Portoal mäd Ferbiendengen: Bruukdum Kunst Bieldende Kunst Deerstaalende Kunst Literatuur Musik Politik Religion Sproake Wietenskup Wirtskup Buuräi Hondwierk Industrie