rlitschk/wikidir huggingface dataset:
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 5. Januoar: In ju Tschechoslowakäi foulget die Reform-Politiker Alexander Dubček ap dän Stalinist Antonín Novotný as eersten Sekretär fon ju Kommunistiske Paatäi. Deermäd begint dät Prager Foarjier. 1. Moai: Ju Caribbean Free Trade Association wäd gruunded, aan wirtskuppelken Touhoopesluut fon ängelsksproakige Lounde in ju Karibik. 6. Januoar: Madeleine Wehle, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne 14. Januoar: LL Cool J, US-amerikoansken Rapper un Skauspieler 13. Februoar: Kelly Hu, US-Amerikoanske Skauspielerske 14. Januoar: Dorothea Mackellar, austroalske Dichterske un Skrieuwerske
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 30. Juni: Heinrich Lübke trät as düütsken Buundespräsident ou. 1. Juli: Gustav Heinemann wäd düütsken Buundespräsident. 20. Juli: Do Amerikoaner lounde as eerste Moanskene mäd ju Apollo 11-Mission ap ju Moune. 3. Januoar: Michael Schumacher, düütsken Ronfierder un Waareldmääster in ju Formel 1. 6. Januoar: Norman Reedus, US-amerikoansken Skauspieler 6. Januoar: Sonia Farke, düütske Skauspielerske 10. Januoar: Olga Oelkers, düütske Fächterske
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 13. Februoar: Dät rakt aan Broundounsleek ap dät Ooldenheem fon ju israelitiske Kultus-Meente in München. Fon do füüftich Ljuude, do sik in dät Bauwierk aphoolde, stierwe soogen, füüftien wäide ferseerd. Wäl die Deeder fon dän antisemitisken Oungriep is, blift uunbekoand. 31. Moai: Ätter tweelich Jiere Bautied wäd ju Kathedroale fon Brasília wäid. 31. Moai: Dät rakt in't Noude fon Chile un in Peru een Äidbieuwjen in ju Stäärkte 7,8 ap ju Magnituden-Skala. Deertruch breeke groote Massen fon ju Noudwääst-Siede fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru ou, sodät uk ju Stääd Yungay fernäild wäd. Sowät säksunsäkstichduusend Ljuude stierwe bie dät Äidbieuwjen, derfon twintichduusend in ju Stääd. Uk dät Basis-Leeger fon een füüftien Ljuude stäärke tschechoslowakiske Bierichstieger-Monskup wäd meeterjoop ferskädded. 24. Oktober: In't Parlemänt fon Chile wäd Salvador Allende tou n Präsident fon dät Lound kädden. 3. November: Salvador Allende sien Präsidentskup in Chile begint. Hie fersäkt in sien Präsidentskup, ap demokroatisken Wai een sosjoalistiske Sälskup ientoufieren. Deerbie däd hie fuul foar do äärme Ljuude. Ju Regierenge fon Britisk Honduras
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 7. Februoar: In ju Swaits wäd in ne Foulks-Oustämmenge mäd ne Bedeeligenge fon 58 % mäd 66 % Toustämmenge ju Ienfierenge fon dät Stäm- un Köärgjucht foar Wieuwljuude ap Buundes-Ieuwene billiged. Buppedät wäd in do Kantone Freiburg, Zug, Schaffhausen un Aargau dät Stämgjucht foar Wieuwljuude in Kantons- un Meente-Seeken fon do Stäm-Buurgere juust so ounnuumen. 11. Januoar: Mary J. Blige, US-amerikanische Soul- und R&B-Sjungerske 16. Juni: Tupac Shakur, amerikoanske Rapper († 13. September 1996). 10. Januoar: Coco Chanel, frantsööske Moude-Skäpperske 6. Juli: Louis Armstrong, aan Jazz-Musiker
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 10. Januoar: Schaich Mujibur Rahman ferkändiged in Dhaka ju Loosloosenge fon dät formell al uunouhongige Bangladesch fon Wääst-Pakistan un uurnimt ju Regierengsbieldenge. 15. Februoar: In ju Oslo-Konventsjoon eenigje sik tweelich europäiske Stoaten, do oun dän Atlantik lääse, ap Mäitnoamen, do ju Ferkeetenge fon ju See ferhinnerje skällen. 1. Juni: Irak unner Ahmad Hasan al-Bakr ferkloort ju heele Äid-Oulje-Industrie foar stoatelk. 26. August bit tou n 11. September - Olympiade in München. 5. September - 6.September: Münchner Olympia-Attentat: Oachte Liede fon ju palästinensiske Terror-Organisatsjoon "Swotten Semptember" nieme ap dän füüften September alwen Athleten fon ju Israeliske Olympia-Monskup as Jeesele un aaskje ju Fräiläitenge fon 232 Palästinensere. Bie dän Fersäik, do Jeesele ap dän säksten September tou befräien, stierwe aal do alwen Jeesele, fieuw Terroristen un aan Dreguuner. 6. Januoar: Katja Losch, düütske Journalistinne un Wiedkieker-Moderatoorinne 6. Januoar: Chen Yi, chineesken Armee-Fierder un Politiker 14. Januoar: Anna Maria Achenrainer, aastriekiske Skrieuwerske 6. April: Heinrich Lübke, die twäide Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound.
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 11. September: In Chile rakt dät aan Militärputsch unner Augusto Pinochet. Ätterdät jo dän Präsidentskupspalast bumbardierd hääbe, rakt dät een kuute Skjooteräi, wierätter die Präsident Salvador Allende ju Kapitulatsjoon ounoardend un sik dät Lieuwend nimt. Deermäd beginne 17 Jiere Diktoatuur unner Pinochet. 16. Oktober: Ju OPEC beslut, dän Oulje-Pries uum 70 % haager tou moakjen; Begin fon ju eerste groote Oulje-Krise. Ju Britiske Krounkolonie Britisk Honduras kricht dän näien Noome Belize. Dät is een wichtige Stappe ap dän Wai ätter ju Uunouhongegaid fon dät Lound. 14. Januoar: Giancarlo Fisichella, italiensken Motoorspoartler
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 14. Februoar: Die ruske Skrieuwer Alexander Solschenizyn wäd uut ju Sowjetunion ouskäuwen un ätter Frankfurt an'n Main uutfloain. 30. Juni: Gustav Heinemann trät as düütsken Buundespräsident ou. 1. Juli: Walter Scheel wäd düütsken Buundespräsident 17. Januoar: Miriam Rose, düütske evangeelske Theologinne un Hoochskoulkoasterske 29. Juli - Emil Erich Kästner, düütsken Skrieuwer (bädden in 1899)
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 13. Februoar: In dän Konflikt twiske Griechen un Türken ap Zypern ropt die zypern-turske Politiker Rauf Denktaş dän Tursken Buundesstoat fon Zypern uut. Die ferstoant sik noch nit as uunouhongigen Stoat, man as Deelstoat fon Zypern. Daach is hie die Foarlooper fon ju Turske Republik Noud-Zypern, ju sik in 1983 uunouhongich ferkloort. 30. Moai: Grundenge fon ju Europäiske Ruumfoartorganisation 28. November: Ju Paatäi FRETILIN ferkloort ju Uunouhongegaid fon Aast-Timor (in't Foaren een Kolonie fon Portugal. 29. November: Dät Militär fon Indonesien lukt in Oecusse, een Buute-Rebät fon Aast-Timor, sien Flaage uumehooch. 7. Dezember: Ju Operatsjoon Lotus begint: Indonesiske Troppen ärooberje un besätte Aast-Timor. 11. Januoar: Matteo Renzi, italieensken Politiker 4. Dezember: Hannah Arendt, Politikwietenskupperske un Philosophin.
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1959 - 1960 - 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 10. Januoar: Fon dät noudelke Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru breeke baldoarich groote Fäls- un Iesmassen ou. Mäd een Gauegaid fon sowät 120 km/h gunge do deel. Moorere Täärpe wäide fon ju Steenlawine uurruld. Ju Toal fon do Offere wäd twiske twoduusend un fjauerduusend Ljuude taksierd. 21. April: Ju Universität fon ju näie brasilioanske Haudstääd Brasília wäd eepend. 31. Moai: Eende fon ju Wäästindiske Föderatsjoon, aan Touhoopesluut fon britiske Kolonien in ju Karibik. 9. Oktober: Uganda wäd fon't Fereende Köönichriek uunouhongich. Milton Obote wäd eersten Premierminister. 12. Oktober: Ju Puente de las Américas, een Brääch uur dän Panama-Kanoal, wäd fierdelk eepend. 14. bit 28. Oktober - Ju Kuba-Krise: Ju Sowjet-Union brangt Kääden-Woapen ätter Kuba, wiermäd do Fereende Stoaten fon Amerikoa nit ienfersteen sunt. Uumdät jo sik betruued sjo, sticht dät Risiko fon aan Atom-Kriech.
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1960 - 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1966 - 1967 - 14. Januoar: Die frantsööske Stoats-Präsidänt Charles de Gaulle deelt bie een Prässe-Konferäns mee, dät hie aan stoalden Ientreeds-Oundraach fon dät Fereende Köönichriek tou ju Europäiske Wirtksups-Meenskup oulient. Sien Veto uurrasket ju EWG-Kommission un do fieuw uur Lid-Stoaten. 23. Juni: Die Amerikoanske Präsident John F. Kennedy koom ätter Berlin un kwied bie ju Berliner Muure: "Ich bin ein Berliner". 14. Januoar: Steven Soderbergh, US-amerikoansken Film-Regisseur 18. Januoar: Emmanuel Chukwudi Eze, nigerioansken Philosoph 6. Januoar: Lina Abarbanell, düütske Soproanistinne un Skauspielerske 30. Januoar: Francis Jean Marcel Poulenc, frantsöösken Komponist (* 1899) 11. Februoar: Sylvia Plath, US-amerikoanske Skrieuwerske 22. November: John F. Kennedy, die 35. Präsident fon Amerikoa wäd in Dallas fermöärend. 12. Dezember: Theodor Heuss, eersten Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 9. Januoar: Bewoapenden Twist twiske US-Troppen un panamaiske Burgere in ju US-Hoohaids-Zone uum dän Panamakanoal. Deer stierwe eenuntwintich Panamaere un fjauer US-Suldoaten. 10. Januoar: As Foulge fon dän Flaagenstried mäd do USA, aan Twist uur ju Hoohaid uur ju Zone uum dän Panama-Kanoal tou, un uk as Foulge deerfon, dät aan Student in ju Panamakanoal-Zone doodskeeten wuuden is, bräkt Panama unner Präsident Roberto Francisco Chiari Remón do diplomoatiske Ferhooldnisse tou do USA ou, do eerste ap dän 3. April wier apnuumen wäide. 11. Januoar: In dän Flaagenstried twiske Panama un do Fereende Stoaten fon Amerikoa, kumt ap Bidde fon Panama in ju Noacht tou dän 11. Januoar die UNO-Seekerhaids-Räid foar een Sunnersittenge touhoope. Man die Seekerhaidsräid beslut ätter kuute Beräidenge, dät hie noch outäiwe wol, wo do Fermiddelengen fon ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten (OAS) uutgunge. 31. Meerte: Militär-Putsch in Brasilien, die Präsident João Goulart wäd ousät. Begin fon eenuntwintich Jiere Militär-Diktoatuur. 3. April: Wierapnoame fon diplomoatiske Ferhooldnisse twiske do USA un Panama. 6. Januoar: Henry Maske, düütsken Bokser 10. Januoar:
4. Januoar: Noudkoreoanske Troppen nieme in dän Korea-Kriech mäd Stöän fon China foar't twäide Moal ju Stääd Seoul ien. 7. Februoar: Hans Matuszak promoviert dän in Bonn mäd ne Oarbaid uur dät Seelterske. 16. November: Kneppelfreed (Knäppelfräindai) 16. Dezember: In Württembierich-Baden, Baden un Württembierich-Hohenzollern stämt ju tou kjoosen begjuchtede Befoulkenge in uur een Fereenigenge fon do tjo Lounde tou een Buundeslound ou. Dät wäd mäd groote Moorhaid annuumen un dät näie Buundeslound Baden-Württembierich wäd leeter ap dän 25. April 1952 gruunded. 11. Januoar: Philip Tartaglia, skottisken roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop 14. Januoar: Martin Auer, aastriekisken Skrieuwer 15. Februoar: Jane Seymour, britiske Skauspielerske 20. Februoar: Gordon Brown, britisken Politiker 6. Januoar: Wilhelm Sollmann, düütsken Journalist un Politiker
14. Januoar: Ministerpräsidänt Josip Broz Tito wäd in dät näi apgjuchte Boantje as Stoatspräsidänt fon Jugoslawien kädden. 5. Juni: Een näie Foatenge fon ju deenske Ferfoatenge wäd gultich. Näie Ienhoolde sunt monken uurswäkke ju wieuwelke Troonfoulge un ju deelwiese Säärmferwaltenge fon Gräinlound. 13. Juni: Truch n Militär-Putsch wäd die Generoal Gustavo Rojas Pinilla Diktoator fon Kolumbien. Hie wol dät Burgerkriechslound stabilisierje. 6. Meerte: Natália do Vale, een brasilioanske Film-Deerstaalerinne
Gruundenge fon ju Techniske Hoochskoule Leuna-Mersebuurich Ätter eenunfjautich Jiere Bautied kon ju grootste Säärke fon São Paulo wäid wäide, näämelk ju Catedral Metropolitana de São Paulo of Catedral da Sé. 11. Januoar: Bie Lawinen in' aastriekiske Buundeslound Vorarlberg rakt dät aaltouhoope 135 Doode, besunners läip is ju Katastrophe in ju Meente Blons in't Groote Walserdoal. 24. August: Getúlio Vargas, die Präsident fon Brasilien, brangt sik sälwen uume, as hie politiske Probleme kricht. 6. Januoar: Martin Hein, düütsken evangeelsken Theologe un Biskop 11. Januoar: Vicky Peña, spoanske Skauspielerske 21. Januoar: Thomas de Maizière, düütsken Politiker 29. Januoar: Oprah Winfrey, US-amerikoanske Wiedkieker-Moderatoorinne, Skauspielerske un Unnerniemerske 17. Juli: Angela Merkel, ju oachsde Buundeskanslerske fon ju Buundesrepublik Düütsklound. 6. Januoar: Gertrud Eysoldt, düütske Skauspielerske un Regisseurinne 13. Juli: Frida Kahlo, mexikoanske Moalerske. 24. August: Getúlio Vargas, brasilioansken Präsident
4. Januoar: Wolfgang Tiefensee, düütsken Politiker (SPD) 6. Januoar: Annette Fugmann-Heesing, düütske Politikerske (SPD) 14. Januoar: Jan Fedder, düütsken Skauspieler 28. Januoar: Nicolas Sarkozy, frantsöösken Politiker, Minister, Stoatspräsidänt 14. Januoar: Luis Zuegg, suud-tiroler Roopboan-Pionier
14. Januoar: In Herleshausen kuume mäd ju Iersenboan do lääste oun, do uut sowjetiske Kriechs-Fangenskup ätter Huus wai kuume. 14. Februoar: Nikita Chruschtschow begint in Moskau dän twintichsten Paatäidai fon ju KPfjSU, dän eersten Paatäidai in ju Sowjetunion ätter dän Dood fon Josef Stalin, wier eerstmoals mäd ju stalinistiske Politik oureekend wäd. 22. Oktober: Die brasilioanske Präsident Juscelino Kubitschek oardent ätter aan Jiertjaande oolden Ploan oun, Brasília, een näie Haudstääd foar dät Lound, tou bauen. Kuut leeter begint in't brasilioanske Binnelound ju Oarbaid. 5. Januoar: Frank-Walter Steinmeier, düütsken Politiker (SPD), tweelften Buundespräsident. 28. Januoar: Marie Juchacz, düütske Sosjoal-Reformerske un Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude, Gruunderske fon ju Oarbaider-Wäilfoard (Arbeiterwohlfahrt / AWO)
10. Januoar: Harold Macmillan wäd britisken Premierminister, ätterdät Anthony Eden uum ju Sueskrise fon sien Boantje touräächtreeden is. 10. Moai: Die kolumbioanske Diktoator Gustavo Rojas Pinilla, die in 1953 truch n Putsch oun ju Moacht keemen waas, uurlät dät Lound ne militäriske Junta. 10. Januoar: Gabriela Mistral, chileenske Dichterske un Diplomoatinne 24. November: Diego Rivera, aan Moaler uut Mexiko
3. Januoar: In do Wäästindiske Ailounde sluute sik een Riege fon britiske Kolonien tou ju Wäästindiske Föderatsjoon touhoope. 31. Januoar: Die eerste Satellit fon do USA, näämelk Explorer 1, wäd fjauer Mounde ätter dän rusken Satellit Sputnik inne Äid-Uumloop-Boan broacht. Deerbie slumpet unner Ounleedenge fon James Van Allen die Ätterwies fon dän Van-Allen-Stroalengsgäddel uum ju Äide. 7. August: Alberto Lleras Camargo is die eerste, die in ju Uureenkumst "Nasjonoale Front" Präsident fon Kolumbien wäd. Ju Uureenkumst is sleeten twiske do eerdere Burgerkriechs-Juunstriedere fon ju liberoale un ju konservative Paatäi. Deermäd gungt die Burgerkriech "La Violencia" foarbie. 3. November: Ju twäide Amts-Tied fon dän autoritäre Carlos Ibáñez del Campo as Präsident fon Chile is foarbie. 17. Januoar: Gabriel Mbilingi, roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop fon Lubango in Angola 11. Februoar: Ulrike Bumke, düütske Juristinne Pius XII., Poabst
1. Januoar: In dän Ferloop fon ju Kuboanske Revolutsjoon lopt die foarige Diktoator Fulgencio Batista wäch. Ju Heerskup faalt deermäd oun Fidel Castro. 7. Januoar: Juu kuboanske Regierenge unner Fidel Castro wäd truch doo USA anärkoand. 13. Februoar: Ätter ju ärfoulchrieke Kuboanske Revolutsjoon uurnimt Fidel Castro dät Boantje fon dän Ministerpräsidänt ap Kuba. 16. Februoar: Fidel Castro wäd in Kuba as Regierengs-Boas fereediged un behoaldt düt Boantje 49 Jiere, bit hie dät in 2008 uut suundegaidelke Gruunde oun sin Bruur Raúl ourakt. 12. September: Ätter niep tjoon Jiere (two Amtstiede) trät Theodor Heuss as Buundespräsident fon Düütsklound ou. 13. September: Heinrich Lübke wäd Buundespräsident fon Düütsklound. 23. Dezember: Baubegin fon ju Puente de las Américas, een Brääch, ju dän Panama-Kanoal uurspont. 6. Januoar: Fuyumi Sōryō, japoanske Manga-Teeknerske 6. Januoar: April Hailer, düütske Skauspielerske 11. Januoar: Richard Arnold, düütsken Politiker 2. Februoar: Hella von Sinnen, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne, Komikerske un Synchron-Baalerske 9. April - Frank Lloyd Wright, US-amerikoansken Baukunstler (Architekt)
13. Februoar: Frankriek testet foar't eerste Moal een Atom-Woape. Die Test wäd unner dän Däk-Noome Gerboise Bleue tichte bie Tanzerouft in ju Sahara fon Algerien truchfierd, dät tou düsse Tied noch een frantsööske Kolonie is. 21. April: Brasilien wäit sien näi-baude Haudstääd Brasília ien. 3. Oktober: Jânio da Silva Quadros wäd as näien Präsident fon Brasilien kädden. Die Dokumantoarfilm Serengeti darf nicht sterben fon Bernhard Grzimek wäd as eersten düütsken Film ätter dän Twäiden Waareldkriech mäd aan Oscar uutteekend. 6. Januoar: Ulrike Mai, düütske Skauspielerske 9. Februoar: Ernst von Dohnányi, ungarisken Pianist un Komponist 11. Februoar: Victor Klemperer, düütsken Skrieuwer un Literatuur-Wietenskupper
4. Januoar: Die lääste Beend fon dät Düütske Woudebouk fon do Bruure Grimm, dät do 123 Jiere in't Foaren begind hääbe, ferskient. 31. Januoar: Die Schimpanse Ham fljucht mäd ju Mercury-Redstone 2-Mission fon ju NASA fon Cape Canaveral uut in't Aal. Hie ferbrangt sowät säks Minuten inne Sweereloosegaid un gungt leeter mäd sien Kapsel uunferseerd inne Atlantik deel. 31. Moai: Ju Republik Suudafrikoa wäd uutruupen, ätter dät dät Lound ap Druk fon uur Liede uut dän britiske Commonwealth of Nations uuttreeden is. Gruund deerfoar waas ju Apartheid. 31. Oktober: Die Hurrikan Hattie gungt ap Britisk Honduras deel (däälich: Belize). Ju domoalige Haudstääd Belize City wäd deerbie so läip fernäild, dät n poor Jiere leeter ju näie Haudstääd Belmopan in't Binnelound ounlaid wäd, wier dät minner läipe Stoarme rakt. 19. September: Een Moorhaid fon do jamaikoanske Burgere stämt deer foar, dät Jamaika uut ju Wäästindiske Föderatsjoon uutträt. Düsse Föderatsjoon waas die Fersäik, een heele Riege fon do Wäästindiske Ailounde touhoope, un nit oankeld foar sik, Stappe foar Stappe uunouhongich fon't Fereende Köönichriek tou moakjen. 6. Februoar: Malu Dreyer, düütske Politikerske (SPD), Ministerske fon't Lound un Ministerpräsidäntinne fon Rhienlound-Palts 4. August: Barack Obama, US-amerikoansken Politiker fon ju Demokroatiske Paatäi, twiske 2009 un
11. Januoar: Do toufoarne düütske Rebätte aastelk fon't Oder-Neiße-Skeed wäide unner poolske Ferwaltenge stoald. 14. Februoar: Ap dän 15. fon dät Mound Schewat 5709 ätter dän Juudsken Kalänner kumt ju konstituierjende Fersammelenge fon dät israeliske Parlemänt Knesset foar't eerste Moal touhoope. 4. April: Gruundenge fon ju NATO. 8. April: Truch dän Bietreed fon ju Frantsööske Besättengszone wäd ju Bizone tou een Trizone. Do träin Buuteministere fon do Wääst-Alliierde besluute in Washington, D.C. dät Besättengsstatut, deer oane jo ju Gruundenge fon ju Buundesrepublik hiere Toustämmenge reeke, man sik wäkke Gjuchte foarbehoolde. 12. Moai: Do tjo wäästelke Militärgouverneure in Düütsklound ferkändigje foarmelk dät Besättengsstatut, dät ap dän 21. September gultich weese skäl. Dät moaket ju äntstoundende Buundesrepublik een deelwiese Säärmbestämmenge muugelk. 23. Moai: Ferkändigenge fon dät düütske Gruundwät ("Grundgesetz") truch dän Parlamentoariske Räid. Dät Doatum wäd oafter as Gruundengsdoatum fon ju Buundesrepublik beteekent, aaldät dät Gruundwät eerste aan Dai leeter, ap dän 24. Moai, gultich wäd. 25. Moai: Kommunistiske Troppen in China nieme ju Stääd Shanghai ien. Ap dän 27. Moai luuke do Fereende Stoaten aal hiere Marine-Eenhaide uut China ou. 12. September: Theodor Heuss wäd eersten Buundespräsident fon Düütsklound. 1. Oktober: Mao Zedong ropt ju Foulksrepublik China uut. 7. Oktober: Ju
9. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd Jorge Eliécer Gaitán, die Präsidentskups-Kandidoat mäd ju grootste Kansje, ap ju Sträite möärend. Fluks ätters wäd sin Möärender Juan Roa Sierra fon ju apbroachte Masse uk noch dood häuwen, sodät wie sien Motiv däälich nit moor wiete. In Kolumbien begint "La Violencia", aan Burgerkriech twiske liberoale un konservative Paatäi. 30. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten gruunded. 9. April: Jorge Eliécer Gaitán, kolumbioansken Präsidentskups-Kandidoat, wäd appe Sträite doodskeeten un sin Möärender Juan Roa Sierra wäd fon ju apbroachte Masse uk fluks dood häuwen.
1946 waas dät eerste Jier ätter dän Twäiden Waareldkriech. Unner ju Fierenge fon ju Siegerkoalitsjoon fon do fjauer Alliierde wüül eme noch touhoope een Ätterkriechs-Oardenge foar ju Waareld apbaue. Sjuunelken Uutdruk deerfon sunt do Fereende Nasjoone, wierfon tou Begin 1946 ju Fulfersammelenge un die Seekerhaidsräid hiere Oarbaid apnoomen. Wäkke oanden al, dät sik juust aan Koolden Kriech äntwikkelde, man foar fuul waas dät noch nit kloor. 10. Januoar: Eepenenge fon ju eerste UN-Fulfersammelenge truch Paul-Henri Spaak 11. Januoar: Enver Hoxha ropt ju Sosjoalistiske Foulksrepublik Albanien uut. 17. Januoar: Die UN-Seekerhaidsräid hoaldt sien eerste Sittenge ou. 21. Januoar: In Hessen rakt dät Kommunoal-Köäre, dät sunt do eerste fräie Köäre ap düütsken Boudem sänt 1933 22. Januoar: In dät Noudwääste fon dän Iroan, die tou düsse Tied deels fon ju Sowjetunion un deels fon't Grootbritannien besät is, ferkloort sik ätter dän Wille fon do Sowjets ju Republik Kurdistan foar uunouhongich. Ju uumfoatet bloot aan litjen Deel fon't kurdisk besiedelde Rebät. 30. September: In dän Nürnberger Prosäss juun do Haudkriechsferbreekere wäide do Uurdeele uutspreeken. Wäkke mouten in't Kitjen, wäkke skällen apknät wäide. 16. Dezember: Die Iroan äroobert ju Republik Kurdistan, ju somäd nit moal n Jier bestounden diede. Ju Region is däälich Deel
17. Januoar: Uumdät ju Roode Armee naier kumt, begint ju Besättenge unner Richard Baer mäd ju Evakuierenge fon dät KZ Auschwitz-Birkenau. 17. Januoar: Ju Roode Armee äroobert in dän Twäiden Waareldkriech Warschau, wier tou düsse Tied bienaist neen Moanskene sunt. 11. Februoar: US-Präsident Franklin D. Roosevelt, die britiske Premierminister Winston Churchill un die sowjetiske Stoats-Boas Josef Stalin unnerteekenje ap dän läästen Dai fon ju Konferäns fon Jalta een Ferkloorenge, wieroun ju Näioardenge fon Europa ätter dän Twäiden Waareldkriech fäästlaid wäd. Uk, dät Düütsklound in fjauer Besättengs-Soonen apdeeld wäide skäl. 13. Februoar: Ju Slacht uum Budapest eendet, uumdät do düütske Eenhaide, do deer ienseeteld sunt, foar ju Roode Armee kapitulierje. 13. Februoar: Ap dän Fäästeläiwends-Täisdai beginne alliierde Fljoogere, Dresden tou Bumbardierjen. Dät duurt träi Deege, un in düsse Tied kuume twiske 18.000 un 25.000 Ljuude tou Dood, ju Binnenstääd wäd bienaist in't Heele fernäilt. 14. Februoar: Bie ju Bumbardierenge fon Dresden rakt dät aan Fjuurstoarm, die dät Läskjen uunmuugelk moaket. Ap dän sälgen Dai wäd uk Prag fon Fljoogere oungriepen, wät wildääge n Fail is. Dät kon weese, dät do uk ätter Dresden wai wüülen un Fersjoon Prag ounfloain hääbe. 14. Februoar: Partisanen fon ju Jugoslawiske Foulksbefräiengsarmee befräie ju Stääd Mostar.
17. Januoar: Mäd ju Slacht uum Monte Cassino oun ju Gustav-Lienje bie dät oolde Klaaster Montecassino begint een fon do loangste un ferlästriekste Slachte fon dän Twäiden Waareldkriech. 15. Februoar: Dät Gruundengs-Klaaster fon do Benediktinere in ju Abtäi Montecassino wäd in ju Slacht uum Monte Cassino in dän Twäiden Waareldkriech truch alliierde Bumben bienaist in't Heele fernäild, uk wan sik sowät 800 Sivilisten in do Bauwierke befiende. 6. Juni: Begin fon ju Landenge fon do wäästelke Allierden in ju Normandie. Ju Operation wäd Operation Overlord of D-day naamd. 17. Juni: Ieslound wäd tou een Republik ferkloord. 20. Juli: Uum Adolf Hitler tou doodjen un Nazidüütsklound een Eende tou moakjen, lät Claus Schenk Graf von Stauffenberg een Bumbe in ju "Wolfsschanze" hoochgunge. Dät slumpet nit un von Stauffenberg wäd aan Dai leeter waigjuchted. 24. November: Do Fereende Stoaten fon Amerikoa beginne mäd een Riege fon läipe Luchtangriepe ap Tokio. 6. Januoar: Olga Georges-Picot, frantsööske Skauspielerske 14. Januoar: Luise F. Pusch, düütske Sproak-Wietenskupperske 14. Januoar: Peter Fechter, 1962 as Fljuchtling doodskeeten ap ju Berliner Muure 7. April: Gerhard Schröder, fon 1998 tou 2005 tou Buundeskansler fon Düütsklound 23. Januoar: Edvard Munch, expressonistisken Moaler 5. Meerte ? : Rudolf Harbig, düütsken Spoartler 21.