rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bukarest is ju Haudstääd fon Rumänien. Der woonje 1.931.838 Ljuude in ju Stääd (2007) un ungefeer 2.6 Millione in ju Agglomeration. Et is ju säkstgrootste Stääd in ju Europäiske Union. Bukarest häd neen oolde Geschichte, man ju is truch ju Gruundenge in dät 14. Jierhunnert täämelk näi. Dät rumäniske Woud bucurie betjut Bliedskup, un deeruume wäd ju Stääd uk wäil 'Stääd fon ju Bliedskup' naamd. Deerätter wuude Bukarest ouwikseljend mäd Târgovişte Haudstääd fon ju region Walachei. In 1545 kricht ju Stääd n Stäädmuure. In do naiste Jiere kreech Bukarest ne oainständige Wirtskup. Ne Uurkunde fon n 13. Moai 1563 wiest ätter ne Präfektuur un 12 Meenteräide. Ju Stääd kreech uk ne Fersuurgengsfunktion foar dät Lound uum ju Stääd un wuude uk wichtich foar ju Hondel mäd dät Osmaniske Riek. In do ätterfoulgjende Jiere ferhindert ju turske Heerskup dän wirtskuppelke Foutgong fon ju Stääd. In 1595, wilst do Turken ju Stääd äroberje, kumt et tou n Stäädbround. Bie n uur Slacht in ju Naite fon Bukarest in n Häärst fon 1595 looken do Turken sik wieruume un fernäilden n Deel fon ju Stääd. Deeruum wuude Târgovişte ju Haudstääd fon Rumänien. Een jier leeter wuude Bukarest dan tourääch äroberd. In dät jier
Griechenlound is n Lound in Suudaast-Europa. Ju Haudstääd is Athene. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Mytikas (2917 m). Griechenlound häd moor as 3.000 Ailounde, wierfon Kreta un Rhodos do grootste sunt. Griechenlound wäd beskadt fon: Noudmakedonien, in dät Noude, Bulgarien, in dät Noudaaste, Turkäi, in dät Aaste, Albanien, in dät Noudwääste. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $30.600 in 2007. In 2007 waas 3,6% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 24,5% Industrie un 71,9% Tjoonste. Man in do lääste Jiere roate dät een Krise, ju indäid freeselk foar dän Euro waas un tou politiske Komplikatsjoonen latte. Dät lät sik goud ärkanne in düsse Tabelle: Eurostat, European Economic Forecast Autumn 2010
Dät Osmoanske Riek waas n Riek twiske 1299 un 1923. In Europa wuude dät Lound ju „Turkäi“ of dät „Turske Riek“ naamd. In dän Eerste Waareldkriech häd dät Osmoanske Riek foar ju düütske Siede wääld. Kemal Atatürk waas die Gruunder fon ju moderne Turkäi ap n 29. Oktober 1923.
Aastriek-Ungarn waas n Stoat twiske dän 8. Juni 1867 un n 31. Oktober 1918. Dät waas ne Dubbelmonarchie. In dän Eerste Waareldkriech häd Aastriek-Ungarn foar ju düütske Siede wääld. Do naiste Stoaten/Gebiete heerden fröier tou Aastriek-Ungarn: Aastriek Jugoslavien Tschechoslowakäi Ungarn Gebiete fon Aastriek-Ungarn do däälich tou uur Stoaten heere: Transsylvanien keem tou Rumänien Galisien keem tou Polen Italien kreech Suud-Tirol, Wääst-Slovenien, Istrien un Deele fon Dalmatien
16. -- 17. -- 18. -- 19. Jierhunnert -- 20. -- 21. -- 22. Jiere: 1836 - 1837 - 1838 - 1839 - 1840 - 1841 - 1842 - 18. Meerte: Die Kaiser fon China ferbjut uutloundske Honnelssälskuppe, Opium ätter China wai tou brangen. Die wäästfräiske Bakker Waling Dykstra begon 1839 mäd dät Skrieuwen fon Dööntjene un Fertälstere. 6. Januoar: Basilio Haggiar, syrisken Äärts-Biskop 11. Januoar: Elisabeth Järnefelt, jält as "Muur fon ju finniske Kunst un Kultuur" 19. Januoar: Paul Cézanne, impressionistisken Moaler († 1906) 16. Meerte: René François Armand Sully-Prudhomme, frantsöösken Dichter († 1907) 29. November: Ludwig Anzengruber, aastrieksken Skrieuwer († 1889) 29. September: Friedrich Mohs, düütsken Mineraloge (* 1773)
Groot-Britannien, ganse Noome: Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Noud-Irlound is n Lound in Wääst-Europa. Ju Haudstääd is Londen un dän Köönig fon ju Monarchie is sänt 2022 Charles III. Do wichtichste Regionen sunt Änglound, Skotlound, Wales un Noudirlound. Fääre rakt dät noch een poor uurich blieuwene Kolonien un Krounoaindumere fon ju britiske Kroune, man do heere dan uk nit so heel un aal tou dän Stoat. Groot-Britannien wäd begränsed fon: ju Noudsee in dät Aaste; dät Sleeuwekanoal in dät Suudaaste; ju Keltiske See, ju Iriske See un Irlound in dät Wääste; die Atlantiske Ozean in dät Noudwääste. Foar ju frantsööske Kuste, wäästelk fon Normandien, lääse noch do Kanoalailounde, un fääre häd Groot-Britannien noch Gebiete uursee. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Ben Nevis (1343 m). Grootste Stäade sunt London, Birmingham un Glasgow. Jierhunnerte fon Geskichte sunt wichtich foar ju ferwaltengsmäitige Iendeelenge. Tou n Deel fon ju Ferwaltenge wäd Groot-Britannien apdeeld in Änglound, Skotlound un Noud-Irlound, un uk wäil Wales. Fääre rakt dät noch altied Uutnoamen foar Cornwall, wät al foar moor as n Jierduusend fon Änglound ärooberd wuuden is. Dät Oailound Man un do Kanoaloailounde sunt sälwen neen Deel fon dät Lound. Jo benutsje Tjoonste fon Groot-Britannien, un
Juu Wolga (rusk Волга, tatarisk İdel, mordwinisk Рав, tschuwaschisk Атӑл) is ne Äi in dät wäästelke Ruslound. Juu is 3.534 km loange. Juu Woaterwälle fon juu Wolga is nai bie dät Täärp Wolgowerchowje (57° 15′ 31″ N, 32° 28′ 22″ O). Juu fljut in dät Kaspiske Meer (46° 44′ 0″ N, 47° 51′ 0″ O).
Die Amazonas is aan Stroom in't Noude fon Suud-Amerikoa. Sowät 300 Kilomeetere suudelk fon dän Äquator fljut hie fon do Anden uut ätter't Aaste truch dät Amazonas-Bäkken ätter dän Atlantik. Die Amazonas is mäd een Woaterfierenge fon (in'n Truchsleek) 206.000 m³/s ju aller-woaterriekste Äi fon ju Äide un fiert oun sien Mundenge moor Woater as do säks naistlitjere Äien touhoope. Sin Noome fiert die Stroom eerste fon ju Steede oun, wier do bee Wäl-Äien Río Marañón un Ucayali in Peru touhoopefljoote. Unnerbreeken wäd dät truch dän brasilioansken Ousnit buppe ju Stääd Manaus mäd dän Noome Rio Solimões. Die Stroom häd in Brasilien een Bratte fon maasttieds moorere Kilomeetere, sien Woaterfierenge blift uur't Jier maasttieds moor of minner gliek, uumdät do Sieden-Äien tou unnerskeedelke Jieres-Tieden Hooch- un Läichwoater hääbe, dät glieket sik dan maasttieds uut. Wan dät toumäts dan daach Hoochwoater ap n Amazonas rakt, kon hie do bewooldede Alluvioal-Flakten loangs sien Ougere ap een Bratte fon bit tou 60 Kilomeetere unner Woater sätte. In twäin Haud-Ierme truchstroomet hie ju Ailound-Waareld fon dän bienaist 200 Kilomeetere breeden Mundengs-Beriek. Die Mundengsberiek fon dän Amazonas is truch Woaterloope, do fon Äbbe un Floud bestimd wäide, ferbuunen mäd dän Mundengs-Tjoachter fon dän Rio Pará,
Die Tajo (Spanisk) af Tejo (Portugiesisk) (Niederloundsk Taag) is ne Äi ap dät Iberiske Hoolichailound (Spanien un Portugal). Ju Woaterwälle fon dän Tajo hat "Fuente de García" un is in do Bierge Sierra de Albarracín. Fon deer fljut hie in dän Atlantik. Ju Mündenge is in Lissabon.
Die Gäisekool is n läip Jood, dät sik truch sien loange Wuttelstokke immer wier foutsätte kon. Dät wäd uk as Ietelsweere bruukt. FOARSICHT: WÄKKE DOODELKE GIFTPLONTEN SJO GANS ÄÄNELK UUT. Me skäl fon Gäisekool goud Soppe fon sjoode konne. Nit bloot Soppe, uk Truchnunner-Ieten, af Gäisekool insteede fon Spinoat. Dät smoaket ful Moanske beeter as Spinoat, man Bäidene wollen dät maasttied nit iete, uumdät jo kweede: "Dät is Jood!" Do Blöiten kon man uk wäil moal nieme, uum n Bloumendruust tousoamentousteeten as Sloierkruud. Do Blöiten sunt noch nit so läip foar ju Fermeerenge as do loange Wuttele. Wan me sun Plonte uutrit un kricht nit dän ganse Wuttel mee, kumt jo Plonte uumso krüüdiger wier toun Foarskien. Gäisekool lät sik nit so eenfach fernichtje. Sogoar Gift hälpt nit, uumdät do loange Wuttele annewaine wier aplieuwje.
Argentinien is een Lound in't Suude fon Suudamerikoa, dät in 1816, do noch unner dän Noome Fereende Provinse fon dän Río de la Plata, uunouhongich fon Spanien wuuden is. Ju Haudstääd is Buenos Aires. Argentinien lukt sik fon dän suudelke Deel fon ju suudamerikoanske Atlantik-Kuste bit in do aastelke Anden, in do dät heele wäästelke Skeed fon Argentinien ferlopt. In do argentinske Anden lait uk die Aconcagua, dät is die hoochste Bierich fon Suudamerikoa un dän heele Amerikoanske Dubbelkontinent. In dät Noudwääste fon Argentinien sunt do Pampas tou fienden, dät sunt subtropiske Gäärs-Stäppen. Deer lait uk die Río de la Plata naamde Mundengstjoachter fon dän Río Paraná un dän Río Uruguay, wier een ticht besiedeld Rebät mäd ju Haudstääd Buenos Aires tou fienden is. Buenos Aires, ju politiske Haudstääd un ju wirtskuppelke Midde fon Argentinien, häd foar sik sälwen man 2.890.151 Ienwoonere (Stound 2010). Touhoope mäd een groote Riege Foarstääde, do noch n Stoatus as oaine Meenten hääbe, hiede ju Metropolruumte Gran Buenos Aires in't Jier 2017 sowät 14,9 Millionen Ienwoonere. Wäkke fon düsse Foarstääde sunt niks as Woon-Kwattiere, man wäkke hääbe uk Bedrieuwe foar sik. Córdoba, mäd 1,6 Mio. Ienwoonere ju twäidgrootste Stääd fon dät Lound, ferföiget uur grattere
Stuttgart is juu Haudstääd fon Baden-Würtembierich. Dät is ne kringfräie Stääd, wierfoar dät in Baden-Würtembierich dät Synonym Stäädkring (düütsk:Stadtkreis) rakt. Deer woonje 671.927 Moanskene (2009). Ätter Berlin, Hambuurich, München, Köln un Frankfurt an n Main is dät ju säksgrootste Stääd fon Düütsklound. Stuttgart bildet dät Säntrum fon ju Region Stuttgart, ju uungefeer 2,7 Millionen Ienwoonere häd.
Juu Mosel is ne Äi, juu 544 km truch Frankriek, Luxemburg un Düütsklound (gnauer:Saarlound un Rhienlound-Palts) in Koblenz in dän Rhien fljut. Dät Gebiet, wierfon juu Mosel truch litjere Äien un Siepen Woater kricht, is 28.286 km² groot. Juu fljut ap juu Gränse twiske dät Saarlound un Luxembuurich un schat uk juu Eifel fon dän Hunsrück.
Dublin is ju Haudstääd un grootste Stääd fon Irlound. In 842 woonden deer Wikinger, do hiere Täärp 'Dubh Linn' naamden, wät me mäd 'swot Woater' uursätte kon. Dublin lait an ju Aastsiede fon dät iriske Ailound bie ju Liffey Äi. Däälich is ju Stääd een fon do gaust woaksende Stääde in Europa. Dublin is gjucht bekoand uum sien Guinness Bjoor un uk die waareldbekoande Band U2 kumt uut Dublin. Commons: Dublin – Mediendoatäie
Saaremaa (düütsk/swedisk Ösel) is dät grootste estniske Ailound. Dät is 2672 km² groot un heert touhoope mäd eenige uumlääsende litjere Ailounde tou dän Loundkring "Saare maakond". Koarte Määlne Die Kaali-Kroater (Fon n Meteorit) Ju Arensbuurich
Tallinn (aller dt. Reval) is ju Haudstääd fon Estlound. Dät is in dän Kring Harju (estnisk:Harju maakond af Harjumaa) un hiede in dät Jier 2006 403.505 Ienwoonere. Tallinn waas Europäiske Haudstääd fon Kultuur in 2011.
Helsinki (Swedisk: Helsingfors) is ju Haudstääd un grootste Stääd fon Finlound. Deer woonje ungefeer 568.000 Moanskene. Helsinki lait an ju Suudkuste fon Finlound. In Helsinki rakt et two offizielle Sproaken, dät sunt Swedisk (6,2% fon do Ienwoonere) un Finsk. Helsinki waas Europäiske Haudstääd fon Kultuur in 2000.
Ljubljana (dt. Laibach) is ju Haudstääd un grootste Stääd fon Slowenien. Deer woonje ungefeer 279.000 Moanskene. Ju Stääd is dät politiske, wirtskaftelke un kulturelle Säntrum fon Slowenien. Siet dät Jier 1919 rakt et ju Universität Ljubljana.
Nikosia (Griechisk: Λευκωσία / Lefkosía, tursk: Lefkoşa) is ju Haudstääd fon Zypern. Dät is ju lääste ferdeelde Stääd in Europa mäd do Turken in dät Noude un do Griechen in dät Suude. Deer woonje sowät 116.000 Ljuude (2011), wierfon 55.014 in dän Suuddeel (griechisk-zypriotisk) fon ju Stääd woonje un 61.378 in dän Nouddeel (tursk-zypriotisk).
Valletta is ju Haudstääd un grootste Stääd fon Malta, man ju litste EU-Haudstääd. Ju Stääd stoant siet 1980 ap ju Waareldäärwelieste fon UNESCO. Do Muuren uum ju Stääd tou sunt uut dät 16. Jierhunnert, as ju Stääd baud wuuden is un stounde däälich noch deer. In Valletta woonje ungefeer 6.300 Moanskene, man in ju Agglomeration woonje uum do 300.000.
Holloundsk is n Hauddialekt fon ju Niederloundske Sproake, die foar allen in do Provinzen Noud-Hollound un Suud-Hollound in do Niederlounde baald wäd. In ju Provinz Fryslân wäide in ju Meente It Bilt un ap do wäästfräiske Ailounde Flielound, Amelound un Skylge holloundske af holloundsk-fräiske Dialekte boald. Die Flieloundske Dialekt is oawers siet 1993 uutstuurwen. Uk dät Stäädfräisk is n holloundsk-fräisken Dialekt, die in sjoogen Stääde un two Täärpe in ju Provinz Fryslân boald wäd.
Dissen Artikkel beskrift dän Wai fon dät Jäiden twiske Spinnen un Weeuwen. N Haspel is ne Reewe, ju dertou tjoont, dät Jäiden ätter dät Spinnen tou Dokken tou bienden, do der bie n Weeuwer feroarbaided wäide konnen. Die Weeuwer bruukt dan ne Kroune, uum dät ap sien groote Piepen tou kriegen. Do kuume atters in ne Skäärlaadere, wierfon do ap dän groote Roome tou ju Kätte skäärd wäide, ju me benutset in dät Weeuwerstäl. Wan ju Piepe fon dät Wäil ful is, dan kumt dät Jäiden ap n Haspel. Deerfoar wuud ju Piepe in den Boudem fon den Haspel stat un dät Jäiden wuude aphaspeld. Die Haspel is touhoupesät uut Boudembrääd, fjauerkaantigen Apstok, Oakse mäd n littik Rääd un n Kamrääd un foar de Oakse n Kjuus as bie ne Määlne. Ap do fjauer Eenden fon dät Kjuus sunt do fjauer Hilte, do dät Jäiden apnieme. In dät Kamrääd is n litjen Stift ounboord un älke Moal wan di Stift unner ankeem, lichte hie ne Holtspoune ap un liet se wier faale as ne Feeder un ju kwad dan ,,knip". Dät waas dan elkemoal n Knip Jäiden un wuud älkemoal buunen (n Biend; dät is 120 moal in n Haspel;
Abbot is n Stääd in Piscataquis County, Maine, Fereende Stoaten fon Amerikoa. Dät Gebiet fon Abbot is 92,0 km². Ju Befoulkenge waas 630 ätter ju Foulkställenge fon 2000. Luud ju Foulkställenge fon 2000 roate dät 630 Ienwoonere fon ju Stääd un 272 Huushollengen. 98.25% waas wiet, 0.16% (also een Person) waas Afrikoansk Amerikoansk, 0.63% Native American (Indioaner), 0.16% Pacific Islander (fon do Pazifiske Ailounde), 0.48% fon uur Rassen, un 0.32% fon two af moor Rassen.
Ne Haudstääd is maastens dät politiske Säntrum fon n Stoat, Provinz, Meente, Departement of Buundeslound. Fuulmoals is ne Haudstääd fon n Stoat uk ju grootste Stääd fon dät Lound. Biespiele fon Uutnoamen sunt: In do Fereende Stoate is New York ju grootste Stääd, man Washington is dät politiske Säntrum un Haudstääd. In do Niederlounde is Amsterdam ju Haudstääd, man Den Haag is dät politiske Säntrum.
Die Hauk is n Fuugel die der uur Dierte fangen un apfreeten däd. Die Hauk is in n Woold, as t.B. in ju Taiga, oaber uk in Middel- un Suud-Europa un groote Deele fon Noudamerikoa tou fienden. Dät noudelke Skeed fon dän Lieuwendsruum faalt maasttieds uumtränt ap n noudelken Polarkring. Gnau kon man dät oaber nit kweede, dät gjucht sik ieuwen ätter ju noudelke Gränse fon n boreoalen Näddelwoold, ju in dät Aaste fon Noudamerikoa fääre suudelk is. In dät Suude gungt hie nie oafter fääre as bit tou n noudelken Weendekring, bloot in Mexiko un Suudaastaasien. Die Hauk frät Fuugele un litje Suugedierte. Fröier ron ju Klukhanne mäd hiere Suukene uk so fräi buute hääruume. Dät wiste die Houk uk goud. Die hoalde sik dan smoals sun äärm Suuken. Deeruur hääbe wie uus dan altied so benoard un wieren dän groote Fugel läip dul. Man sun Houk häd uk Smoacht. So goadelk koom him nit so oafter sun Schmaus toumäite. In ju Natuur häd die Hauk two Wiesen uum tou joagjen: Äntweeder ferfoulget hie sin Offer in ju Luft un moaket et ap dän of höchstens n bitje buppe dän Gruund dood, of hie joaget, toun Biespiel Oanten un
Heedebäie is n Bäienstruuk, die Plonte hat uk so. Do ietboare Bäien änthoolde Vitamin C, ju smoakje oawers wät bitter. In ju Foulksmedizin wäide do Plonten tou do Heelplonten rääkend. BEMÄÄRKENGE: Ätter Minssen 3:191 is dät ju "Heidelbeere" (Vaccinium), man dät stimt wäil nit. "Heidelbeeren" heete ap Seeltersk Bikbäie af Heedbäie. Do läite uk gans uurs. Bäien Plonten Commons: Heedebäie – Bielden, Videos un Audiodoatäie
Christoph Kolumbus (* 1451 (?) in Genua; † 20. Mai 1506 in Valladolid) waas aan genuanisken Seefoarer in spanisken Tjoonst, die der bekoand wuuden is truch ju Äntdekkenge fon Amerikoa in Apdraach fon dän spaniske Stoat. Deerfoar hiede hie dät in Portugal fersoacht, wier hie blieuwen waas ätter ju Seeslacht twiske Portugal un Genua. Eerste bie dän spaniske Köönich hiede hie moor Ärfoulch. Fon him kreech Kolombus tjo Skiepe un hie fuur deermäd ätter dät Wääste. Ap n 12. Oktober 1492 roakede hie an Lound, man hie toachte, dät hie in Indien waas.
Leonardo da Vinci (1452-1519) waas Moaler, Uutfiender, Philosoph, Dichter, Architekt, Physiker, un Natuurwietenskupper, man die Italiener is daach maast bekoand uum sien Teekenengen un Schilleroatsjen. Apfaalend is sien Wietenskupskunst, as do Schilleroatsjen fon Anatomiske Studien, Botanik, Geometrie, Mathematik, Ignenieuroarbaiden un Geologie. Hie waas foarallen faszinierd truch Woater. Bekoande Wierke uum 1490; Die Vitruviusmon uum 1497; Dät lääste Äiwendmäil uum 1506; Ju Mona Lisa uum 1515; Johannes dän Dööper
Ju Chinesiske Muure is ne 6.400km loange Muure, ju fon dät 5. Jierhunnert f.Kr. bit tou dät 16. Jierhunnert ä.Kr. baud, ferstäärked, uutbaud un wierapbaud wuuden is. Ju Chinesiske Muure, uk wäil Groote Muure, is dät loangste moanskelke Bauwierk ap de Waareld. Ju Muure waas deer uum in ju Tied fon do chinesiske Dynastien ju noudelke Gränse fon dät chinesiske Riek tou schutsjen. Fuul Moanskene toanke dät me ap ju Moune ju chinesiske Muure sjo kon. Me kon uut dät Al wai ju Muure fon 500 km Oustand sjo, man jie mouten dan wäil wiete wier me kiekje mout.
Dät Kolosseum in Room is n Bauwierk dät baud wuuden is as Sportstadion in dät 1. Jierhunnert ä.Chr in dät Roomske Riek. Do buutenste Muuren fon dät Kolosseum sunt 48,5 m hooch. Dät Stadion hiede ne Kapasität foar 50.000 Ljuude.
Die Irakkriech waas ne Invasion fon Irak truch do Striedkräfte fon do Fereende Stoaten, dät Fereende Köönichriek un ferbuundene Stoaten in ju sonaamde „Koalition fon do Willige“ in dät Jier 2003. Ju Invasion begint dän 20. Meerte 2003 un ap n 1. Moai 2003 is Irak fersloain. Deerätter fersäkt ju näie Macht dän näie Stoat aptoubauen. Daach et rakt fuul Wierstand fon oolde irakiske Eenhaide un terroristiske Gruppen. Me kon deer sietdäm kweede fon n Burgerkriech, die dät Irakkonflikt naamd wäd.
Acton is n Stääd in York County, Maine, Fereende Stoaten fon Amerikoa. Dät Gebiet fon Acton is 106,4 km². Ju Befoulkenge waas 2.145 ätter ju Foulkställenge fon 2000. Luud ju Foulkställenge fon 2000 roate dät 2.145 Ienwoonere fon ju Stääd un 855 Huushollengen. 98.41% waas wiet, 0.09% waas Afrikoansk Amerikoansk, 0.33% Native American (Indioaner), 0.23% Asioansk, 0.48% fon uur Rassen, 0.93% fon two af moor Rassen un 0,89% waas Hispanic.
Do Ferscheedene Soarte Heelkunde sunt: internist longspeziäliest kardiologie onkologie reumatologie pediatrie geriatrie psychiötrie dermatologie pflegdokter ferseekeringdokter dokter sirurgie geenekologie urologie ortopedie oogheelkunde fysioterapie radiologie anestesiologie Magnet-Resonanz-Tomographie (MRT)
In Wäästfräislound häd dät ooldfräiske Gjucht sik heelden bit 1498, as ju Fräiegaid deer ferlädden geen. In ju Provinz Groningen bleeuw dät bit 1601 in Kraft, wierbie dät ap Läichsaksisk uursät wuude. Deerbie wuuden oafte ooldfräiske Texte uut Wäästfräislound as Gruundloage bruukt. In Aastfräislound heelt dät oolde Gjucht sik bit 1809, man deerbie waas dät so annerd, dät dät bloot do Ansprüche fon dät groafelke Huus tjoonde. Dät bit 18.. jäildige Seelter Loundgjucht schäl ätter Siebs nit Fräisk fon Inhoold weesen hääbe. Henk D. Meijering, Altfriesisches Recht im 15. und 16. Jahrhundert. In: Advances in Old Frisian philology, Amsterdam 2007:239-262. Brookmer Gjucht Gjuchtshondschrifte Fräiske Sproake
Heliand betjut “Hailand”. So wäd dät Gedicht naamd, dät in uus Gestrich skrieuwen weese skäl twiske 814 un 840, also unner Korl dän Groote sien Ätterfoulgere. Dät is wäil gans oold, man daach sunt two ganse Hondskrifte deerfon bewoard blieuwen. Dät sunt C, die Cottonianus, in dät britiske Museum in London, un M, die Monacensis, fröier in Bamberg. Dan sunt uk noch n poor litjere Stukke bewoard blieuwen, sodät dät Gedicht wül oarich bekoand weesen hääbe mai. Do Hondskrifte sunt uk aal goarnit gans gliek. Me toankt, dät dät Gedicht bruukt wuuden is uum uus Foaroolden mäd ju kristelke Leere bekoand tou moakjen. Fielicht deeruum is dät uk in jusälge Stiel skrieuwen as do heedenske Häldenläidere. Apfaalend is, dät et nit riemet as wie gewoond sunt. Jo soachten dät moor in mächtige Beskrieuwengen, oafters twäie of träie dätsälge bäätenonner in uur Woude. Fluch bie dät Foardreegen is wisse uk weesen, dät do betoonde Silwen fon aan Sats oafters mäd jusälge Bouksteeuwe ounfange: giboran an Bethleem barno, cuninge craftigost usw. Dät naamt man Stoabriem. Ju Sproake lät n bitjen ap Seeltersk: quad he = kwad hie, liohta = ljoachte, barn = Bäiden, aftar = ätter usw. Man an uur Dingere kon
Addison is n Stääd in Washington County, Maine, Fereende Stoaten fon Amerikoa. Dät Gebiet fon Addison is 251,8 km². Ju Befoulkenge waas 1.209 ätter ju Foulkställenge fon 2000. Luud ju Foulkställenge fon 2000 roate dät 1.209 Ienwoonere fon ju Stääd un 489 Huushollengen. 98.10% waas wiet, 0.58% waas Afrikoansk Amerikoansk, 0.25% Native American (Indioaner), 0.25% Asiatisk, 0.08% fon uur Rassen, 0.08% Pacific Islander (fon do Pazifiske Ailounde), 0.66% fon two af moor Rassen un 0,17% waas Hispanic.
Die Taj Mahal is n Bauwierk uut dät 17. Jierhunnert in ju noud-indiske Stääd Agra. Dät is een Mausoleum un is baud wuuden twiske 1631 un 1648. Die Taj Mahal is 58 meter hooch un 56 meter breed. Die Grootmoguul Shah Jahan liet him baue foar sien Haudwieuw Mumtaz Mahal, ju 1631 stuurwen is. Die Grootmoguul is ätter sin Dood uk deer biesät. Do fjauer Minarette sunt leeter deertou keemen. Taj Mahal kon boalde ienfaale (T-online 18.10.2011)
Dät Fräiske Riek (dt. Friesisches Reich, uum dät Jier 500 bit tou 734) waas n Riek in dät äddere Middeloaler. Dät äntstuude hoolichwais dät säkste Jierhunnert un eendede mäd ju Slacht an ju Boarn in 734 as do Fräisen fon do Franken sloain wuuden. 600-630: Audulf 650-680: Aldgilles 680-719: Radbod 719-734: Poppo uum 525 - Slacht an ju Rhien, juun do Dänen. 690 - Slacht bie Dorestääd, juun do Franken. 716 - Slacht bie Köln, juun do Franken 716 - Slacht bie Amel, juun do Franken 734 - Slacht an ju Boarn, juun do Franken 772 - Annektierjen fon Fräislound aastelk fon ju Lauwers 782/785 - Apstand fon do Fräisen un Saksen unner Widukind 793 - Apstand fon do Fräisen Fräisk-Frankiske Kriege H. Halbertsma Frieslands Oudheid, 2000, ISBN 978-90-5345-167-0 G. Verwey, Geschiedenis van Nederland, Amsterdam, 1995, Sieden 68-69 P. Pentz e.o., Koningen van de Noordzee, 2003, Sieden 55-74. J.J. Kalma e.o. Geschiedenis van Friesland, 1980, Sieden 95-110. Oelsner Ratbod. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 27, Duncker & Humblot, Leipzig 1888, S. 340 f. The Low Countries, Frisia Artikel zu Legenden um Radbod
Ju Bläshanne is n Fuugel un heert, as ju Woaterhanne (Gallinula chloropus) uk, tou ju Familie Rallidae. Bläshannen rakt dät in groote Deele fon Europa, Asien un Afrikoa. Uutwoaksene Dierte sunt litjer as ju Wüülde Oante, swot, hääbe ne wiete Stierne un hääbe roode Oogene. Wan sun Diert an Lound is, sjucht me do griesgräine Toonen mäd do Swimlappen. Junge Bläshannen sunt fon ju Keeuwe bit tou dän Buuk ljoachter, un gans litje Suukene hääbe uk n rooden Kop. N Suuken Disse Bläshanne is neen Suuken moor, man uk noch nit uutwoaksen. Uutwoaksene Bläshanne Museum specimen Ju Bläshanne frät foarallen Plonten, man uk rotterge Stoffe, Musselken un uur litje Dierte uut ju Mudde an dän Boudem fon ju Äi af dän Fiskediek, wier die Fuugel swimmen däd. In dät Foarjier un dän Häärst äisje do Bläshannen uk Gäärs. Bie Winterdai fljooge do Bläshannen nit aal ätter dät Suude wai. Do, do nit wäch fljooge, kon me fodderje, toun Biespil mäd Brood. Dät Nääst fon ju Bläshanne is maasttieds in dät Woater, nai bie dät Ouger, wier dät Rait un ju uur Ougervegetation ounfoatet. Dät is oafte groot un uut swimmende Plontendeele baud. In dän April af in dän Moai foatje