rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Castries is ju Haudstääd fon dän karibisken Ailoundstoat St. Lucia un häd sowät 3.661 Ienwoonere in't Stääd-Rebät un 16.134 Ienwoonere in do Foarstääde deer uumetou (Stound: 2010 of 2011). Ju Stääd lait in't glieknaamde Quarter ap ju noudwäästelke Kuste fon dät Ailound un is sowät 65 Kilomeetere wäch fon Fort-de-France, ju Haudsteede fon Martinique. Castries is die Sit fon dät Äärtsbistum Castries. Castries wuude äntstuude unner dän Noome Carénage fon 1650 oun truch do Frantsoosen. Toueerste waas deer man een Fäästenge, wieruume dan ju Siedelenge äntstuude. In 1785 wuude dät ätter Charles Eugène Gabriel de La Croix de Castries, marquis de Castries benaamd. In 1794 benaamde Edward Augustus, Duke of Kent and Strathearn ju Stääd ätter sien Muur Kööniginne Charlotte fon Änglound in "Charlottesville" uume. In dän April 1796 wuude ju Stääd mäd Kenunnen beskeeten un truch dät äntsteene Fjuur heel un aal fernäild. Uk in do Jiere 1813, 1927 un 1948 baadende ju Stääd tou groote Deele uut. Ätterdät in't Jier 1863 dät eerste mäd Koole beleedene Skip in dän Hoawen fon Castries ienfuur, äntwikkelde sik in ju Stääd een Koole-Industrie, man ju briek fon 1906 oun wier ou, wät truch dän Eersten Waareldkriech un ju Eepenenge fon dän
Dunkerque (Wäästfräisk: Dúntsjerk, Niederloundsk: Duinkerke(n), Düütsk: Dünkirchen) is ne industrielle Hoawenstääd in Noud-Frankriek äntloang ju suudelke Noudseekuste, sowät twintich Kilomeetere wäch fon ju wäästflämiske Meente De Panne an dät belgisk-frantsööske Skeed. Ju Stääd is ju Haudsteede fon dän glieknoomige Arrondissement wät uureenstämme bienaist mäd dät frantsööske Deel fon die Westhoek, in dät Noude fon ju aleer Provinz Frantsöösk-Flandern. Dunkerque is uk ne Unnerpräfekture fon dät frantsööske Departement Nord un ne Meente in ju Region Hauts-de-France, mäd ne Flakte fon 43,89 Quadroatkilomeetere. Deer woonje uungefeer njuugenduusend Moanskene. Touhoope mäd säkstien uur Meenten bildet ju Stääd ju Stäädgemeenskup Dunkerque wier bolde dwoohunnertduusend Ljuude lieuwje. Dunkerque is gjucht bekoand uum sien Seehoawen uum dän Sleeuwekanoal, wäkke dän träädwichtichste Seehoawengebiet fon Frankriek is, ätter dän fon Marseille un Le Havre, mäd twiske fjautich bit füüftich Millione Tonnen uumsloain jierelk. Dunkerque rakt sien Noome an sien berüümd Karneval, ju sänt 1946 älk Jier heelden wäd. Dunkerque wuude wäil uum dät Jier 966 gruunded oaber ju ooldste Noomenmäldenge stamt uut 1067. Die Steedenoome, die ferwiest ap ju Gründenge fon ju Kapelle in do Duunen in dät Eende fon't 10. Jierhunnert, kumt uut dät Flämisk un betjudt woudelk uursät „Duunen-Säärke“. Doo waas Dunkerque n Fiskertäärp. Offisjelle Websiede
Ju Universität fon Pennsylvanien is ju Universität fon dän Buundesstoat Pennsylvanien in do Fereende Stoaten. Ju wuude in 1740 gruunded und häd mädnunner moor as 20.000 Studenten. William Henry Harrison (1773–1841), Präsident fon do Fereende Stoaten Noam Chomsky (* 1928) Elon Musk (* 1971) Commons: University of Pennsylvania – Mediendoatäie upenn.edu UPenn: Facts
Cayenne [kaˈjɛn] is ju Haudstääd fon dät frantsööske Uursee-Département Frantsöösk-Guayana. Mäd 57.614 Ienwoonere un een Flakte fon 23,6 km² is dät uk ju grootste Stääd junner. Cayenne lait ap een glieknaamd Hoolich-Ailound in ju Mundenge fon dän Río-Cayenne, die deer in dän Atlantik fljut. Een poor hunnert Meetere foar dät noudelke Spit fon dät Hoolichailound Cayenne lääse do tjo Îlets Dupont, do tou dän Kanton Cayenne-2 Nord-Est heere. 45 Kilometere noudwäästelk fon Cayenne lääse do tou ju Stääd un tou dän Kanton Cayenne-1 Nord-Ouest heerende Îles du Salut, do aleer as Stroaf-Kolonie fon Frankriek tjoond hääbe. Die Luchthoawen Cayenne lait sowät säkstien Kilomeetere suudwäästelk fon ju Stääd ap dät Rebät fon ju Noaber-Meente Matoury. Een eerste frantsööske Besiedelenge fon dät Hoolich-Ailound in 1604 truch een fon Hinnerk IV. soande Expeditsjoon moaste ätter een poor Jiere toureeke, uumdät do Portugiesen dät aal fernäilden. Ap dän 27. November 1643 wuude ju Stääd unner dän Generoalleutnant fon dän Köönich Charles Poncet de Brétigny wiergruunded. In't Jier 1652 wuuden do eerste Sklouen deer wai broacht. Dät Räidhuus Ju Kathedroale Huus fon ju Präfektuur fon Guayana Aan Ploats mäd Poolmen in ju Binnestääd
Do Seederboome, Seedern of seederne Boome, uk wäil Tseeder- mäd "Ts" sunt aan Sleek fon Näddelboome mäd tjo Oarde. Seederboome sunt groote, immergräine Boome, do een breede Boomkroune uutbildje. Jo bruuke fuul Sunnenljoacht, uum goud tou groien. In'n Fergliek mäd uur Fjuurengewoakse konnen jo mäd ferhooldnismäitich min Deelsleeke uutkuume. Dät Holt rukt goud. Dät Boark fon junge Boome is glääd un gries. Do litje, oaifoarmige Knoaspen hääbe ne Skeele mäd man n poor Skubben. Dät rakt two Typen fon Takken. Eeerstens eenstoundige Loangdrieuwe mäd oankeld of spiroalich loangs ju Takke woaksende Näddele, twäidens Kuutdrieuwe mäd touhoopepakkede Näddele. Do tjuusterch- bit blaaugräine näddelfoarmige Bleede blieuwe tjo bit säks Jiere loang an dän Boom. Seederboome sunt eenhuusich tränd-geslächtich. Dät hat, aan Boom häd monnelke un wieuwelke Dannenappele. Jo stounde eenstoundich an do Kuutdrieuwe. Do apgjuchte monnelke Dannenappele sunt sowät 5 cm, leeter bit tou 8 cm loang; jo sunt do grootste monken do Fjuurengewoakse. Do gouldjeele Blöimte-Koarne hääbe neen Juuken, dät Blöimte fljucht in dän Häärst, nit in't Foarjier as bie do uur Fjuurengewoakse. Do apgjuchte, blöiende wieuwelke Dannenappele sunt oaifoarmich, roodelk, 1 bit 1,5 cm loang un bestounde uut moorere Säid-Skubben. Do sik ääng uurdäkjende Säid-Skubben sunt breeder as loang, holterch
Ju Aate heert tou do Puule-Frucht-Plonten of Leguminosen (Fabaceae). Ju wäd al sänt Begin fon ju Buuräi in ju Jungsteentied as Kultuurplonte tuchted, uumdät hiere Säidkoarele, do Aate, ieten wäide. Dät rakt gräine un griese Aate un uk Struukaate un wüülde Aate. die Blossem ju Puule eepene Puule
Chan Santa Cruz (Mayathan „Littik Hillich Kjuus“), Xbáalam Nah Kampokolche Chàan Santa Cruz of Noh Kàah Chàan Santa Cruz Báalam Nah Kampokolche („Groote Steede fon dät litje Hillige Kjuus un Huus fon dän Jaguar“) waas dät politiske un religiöse Zentrum fon dän glieknoomigen Maya-Stoat ap dät Hoolichailound Yucatán in dän Kasten-Kriech fon 1847 bit 1901, däälich lait die Beriek in dän Buundesstoat Quintana Roo. Do Ljuude junner hieden aan synkretistisken Gloowe, also een Miskenge uut kristelke un heedenske Elemente, dän Kult fon dät baalende Kjuus. Ju Siedelenge Chan Santa Cruz äntstuude fon 1850 oun uum aan Cenote tou, ieuwenske dän sik Báalam Nah („Huus fon dän Jaguar“), die Tämpel fon dät Baalende Kjuus, befoont. Dät uunouhongige Maya-Stoatsrebät diende sik uut fon Tulúm in't Noude bit Bacalar (in 1858 truch do Maya ärooberd) in't Suude oun'e Skeed tou dät domoalige Britisk-Honduras un hiede sowät 30.000 Ienwoonere, un aal bloot Maya. Ju Haudstääd hiede uum 1860 sowät 300 Huuse mäd 2000 bit 7000 Ienwoonere. Do Bewoonere fon Chan Santa Cruz, besunners do Kriegere, druugen ju Beteekenge Cruzoob („Kjuuslere“, uk wäil Cruzob of in moderne Mayathan-Skrieuwwiese Kruso’ob). Bupperste gäistelke un militäriske Autorität in Chan Santa Cruz waas die Höider fon dät Kjuus (Nojoch
Do Chibcha-Sproaken sunt een Sproakfamilie in Middel- un Suud-Amerikoa un heert tou do Sproaken fon do Indioanere. Do Chibcha-Sproaken sunt een Familie fon ienheemske indioanske Sproaken fon Kolumbien un Middel-Amerikoa. Die Noome lat sik ou fon een uutstuurwene Sproake mäd Noome Chibcha of Muisca, ju fon do Ienwoonere ap'e Naite fon ju Stääd Bogotá bit tou ju Tied fon ju Äntdäkkenge boald wuude. Düsse Sproake stoorf gau uut, ätterdät ap dän in't 18. Jierhunnert dät Bruuken fon ienheemske Sproaken ferbeeden wuude. Man däälich wäd fermouded, dät ju genetiske un linguistiske Oustommenge fon do Chibcha fuul moor in Costa Rica un Panama tou fienden is, wier uk ju grootste Toal un Fuulfoold oun Chibcha-Sproaken tou fienden is, deerbie uk do bee noch maast-boalde: Ngäbere, ju Sproake fon do Guaymí un Kuna. Düssen Artikkel foutet ap dän düütsksproakigen Wikipedia-Artikkel.
Chichén Itzá is een fon do betjuudendste Ruinensteeden ap dät Hoolichailound Yucatán in Mexiko. Ju Ruinenstääd lait sowät 120 Kilomeetere aastelk fon Mérida in dän Buundesstoat Yucatán. Dät honnelt sik uum een oolde Stääd fon do Itzá, een Maya-Foulk. Twiske dät oachte un dät alfte Jierhunnert hiede ju Stääd Chichén Itzá een groote uurregionoale Betjuudenge, man Doaten fon archäologiske Uutgreeuwengen tjuude deer ap wai, dät dät in ju Midde fon dät 13. Jierhunnert mäd ju Stääd tou Eende geen. Däälich rakt dät Ruinen ap een Flakte fon 1547 Hektoar, deermäd is dät een fon do grootste Funst-Steeden in Yucatán. Ju oolde Stäädmidde wäd fon toalrieke monumentoale Bauwierke iennuumen, do n religiösen un politisken Bäätergruund hieden. Besunners bekoand is monken do Bauwierke Kukulcán sien Pyramide, een groote Stappen-Pyramide, ju goud ärheelden un deelwiese uk wier ap Steede broacht is. Die Noome fon ju Stääd kumt uut dät Mayathan (ju Maya-Sproake fon Yucatán) un betjudt „An'n Rant fon dän Sood fon do Itzá“. Die Noome ist touhoopesät uut do tjo Woude chi’ („Muule, Rant, Ouger“) ch’e’en („Sood“ of „Hööle mäd Woater“) un itzá (Oainbeteekenge fon dät Foulk, dät deer lieuwde). Mäd dän Sood waas ju woaterfierende Doline (Cenote) meend, ju däälich as
Do Chinchillas (Chinchillidae) sunt een Familie fon Gnauedierte uut Suudamerikoa. Düsse Familie uumfoatet träi Sleeke: Ieuwenske do Äächte Chinchillas, do as Pälsdierte un Huusdierte bekoand sunt, rakt dät uk do Hoasenmuuse un dät Viscacha mäd aaltouhoope soogen Oarde. Chinchillas sunt middelgroote Gnauedierte. Jo hääbe aan tännen Lieuw mäd n ticht, wook Fäl un n loangen, buskergen Stäit. Dät Fäl häd griese of griesbruune Faawe, wierbie ju Unnersiede ljoachter is. Die Kop is groot un häd een breede Snuute, do Oogene sunt groot un do Oore loangelk. Do faanderste Beene sunt kuut, do faanderste Fäite hääbe fjauer Toonen. Do bääterste Beene sunt baldoarich langer un muskulöser un eenje in tjo Toonen bie dät Viscacha of fjauer Toonen bie do Hoasenmuuse un do äächte Chinchillas. Do Dierte roakje een Kop-Rump-Loangte fon 23 bit 65 cm un een Stäitloangte fon 8 bit 40 cm. Jo brange twiske 500 Gramm un oachte Kilogramm ap'e Wächte. Ju Tuskfoarmel ludt as bie aal ju Meerswien-Sibskup I1-C0-P1-M3, aaltouhoope somäd twintich Tuske. Do Sniedetuske sunt as bie aal do Gnaudierte as Gnauetuske uutbielded, man ferhooldnismäitich litjet, do Käisen sunt juust so wuttelloos. Chinchillas rakt dät in't Wääste un in't Suude fon Suud-Amerikoa. Dät rakt do in't Suude fon
N Elektron is n gans littik Elementar-Paat, wät heert tou n Atom of sik fräi in ju Ruumte befint. Wan dät sik in ju Ruumte befint, fäilt dät (juust as een Ion) Ienfloud fon n elektrisk Fäild un wan dät bewääget in n magnetisk Fäild uk Ienfloud deerfon. Dät Woud Elektron äntstamt dät griechiske Woud ελεκτρον foar Bernsteen, deeruum dät Bernsteen elektrisk leeden wäd, wan dät wrieuwen wäd mäd n Douk.. Atome bestounde ätter Rutherfords Atommodel uut n positiv leedenen Atomkääden, wier uumetou glieke fuul negativ leedene Elektrone traale, as dät positiv leedene Protone rakt in dän Kääden. Do Protone un Neutrone in dän Kääden fon dät Atom änthoolde bolde ju ganse Masse fon n Atom. Do sunt 1800 moal swarre as n Elektron. N Elektron is n Elementar-Paat mäd Spin 1/2, un is also n Fermion, as uk n Proton, n Neutron un n Positron. N Antipaat fon n Elektron hat Positron. So wied me weet häd n Elektron neen innere Struktuur. Dät Elektron häd ne negative Leedenge gliek as dät elementäre Leedengskwantum e (1,6022×10-19 Coulomb), toueerst meeten fon Robert Andrews Millikan mäd sien Ouljedruppe-Experiment. Elektriske Leedengen konnen bloot foarkuume in dat Fuulfache fon 1 e. Ju Rauemasse fon
Do Chocó-Sproaken (uk wäil: Chokó of ängelsk Chocoan) sunt een litje, fon Indioanere boalde Sproakfamilie in Suudamerikoa, ju in Panama un Kolumbien fersprat is. Ju uumfoatet tweelich Sproaken, do fon 60.000 bit 120.000 Moanskene boald wäide. Wäkke fon do Dialekte sunt foar do Baalere fon do uur nit tou ferstounden. Antonio Tovar juust so as Paul Rivet un die tschechoslovakiske Linguist Čestmír Loukotka (1950) tälle do Chocó-Sproaken tou do Karibiske Sproaken of sjo een Sibskup deertou. Joseph Greenberg hoaldt jo foar sib tou dät Paez. Düsse Meenenge häd sik eepensjuunelk unner ju Wiele truchsät. Man ätter Daniel Aguirre sunt do Chocó-Sproaken een oaine Familie foar sik. Embera: (mäd bit tou 110.000 Baalere) Noudelke Oudeelenge: Emberá-Catío [cto] Emberá, Noud- [emp] (uk „Emberá fon Darién)“ Suudelke Oudeelenge: Emberá-Baudó [bdc] Emberá-Chamí [cmi] Epena [sja] Emberá-Tadó [tdc] Anserma [ans] (uutstuurwen) Arma [aoh] (nät ätterwiesen, fermoudelk uutstuurwen) Caramanta [crf] (aan uutstuurwenen Dialekt fon dät Anserma) Cauca [cca] Runa [rna] Woun Meu [noa] (uk: Noanamá) mäd 6–11.000 Baalere Düüsen Artikkel gruundet sik ap ju düütsksproakige Version. Unnern stounde do Wällen, do die düütske Artikkel bruukt häd, of do, do bie dän Uutbau fon dän seeltersken Artikkel bietou keemen sunt: Daniel Aguirre: “Choco languages”. In: Keith Brown
Do Cochimí-Yuma-Sproaken sunt een Sproakfamilie, ju fon wäkke Noudamerikoanske Indioaner-Foulke boald wäd. Nieper sunt do Sproaken tou fienden in do suudwäästelke USA (in't Suude fon Kalifornien un in't Suudwääste fon Arizona) un uk in't noudwäästelke Mexiko (in Läichkalifornien un dät Noudwääste fon Sonora). Ofter wäide düsse Sproaken uk tou do Hoka-Sproaken täld. Ju Sproakfamilie wäd däälich maasttieds in two unnerskeedelke Noomensreekende Unnerdeelengen apdeeld - in dät däälich uutstuurwene Chochimí in dät Suude un do ferskeedene Yuma-Sproaken; wäkke fon düsse Sproaken of Dialekte tälle tou do betruuede Sproaken, wäkke sunt sogoar al uutstuurwen, do sunt dan mäd (†) känteekend. I. COCHIMÍ 1. Cochimí of Laimón (fon do Cochimí, twäin Dialekte, toumäts as two ferskeedene Sproaken bekieked) (†) Noudelk Cochimí/Laimón (Dialektvariante fon nomadiske Sälskuppe in ju Wöiste fon Läichkalifornien, leeter assoziierd mäd do Missionen Santa María Cabujacamang, Santa Gertrudis un San Francisco de Borja (Borjeño)) Suudelk Cochimí/Laimón (Dialektvariante fon hoolich-nomadiske Sälskuppe in do Oasen un Bierge suudelk fon dän 28. Brattenkring, ap't bääste dokumentierd in do Missionen fon San Javier Viggé, San José Comondú un San Ignacio Kadakaaman (Cadegomeño)) II. YUMA 2. Kiliwa (Kiliwi of Quiligua) of Koléew Ñaja' (Boald fon do Kiliwa (K'olew), düsse Sproake wäd fon aal do Yuma-Sproaken ap't
Costa Rica is een Lound in Middel-Amerikoa. Costa Rica lait ap ju Lound-Äängte fon Middel-Amerikoa. Ätter't Wääste lait die Pazifik, ätter't Aaste ju Karibiske See, ju tou dän Atlantik heert. Uk dät Kokos-Ailound, een Pazifik-Ailound, dät unner Natuurskuts stoant, heert tou Costa Rica. Do Noaberlounde fon Costa Rica sunt Nicaragua in dät Noude un Panama in dät Suude. Dät Rebät fon Kosta Rica is tou groote Deele flak, man dät rakt deer uk Bierich-Kätten, do tou do Middel-Amerikoanske "Cordilleras" heere. Junner rakt dät uk aktive juust so as ferläskede Vulkoane. Bekoande Vulkoane in dät Lound sunt die Turrialba, die Poás (2704 Meetere), die Arenal (1633 Meetere) un die Irazú (3432 Meetere). Die Chirripó Grande (3820 Meetere) is die hoochste Bierich fon Costa Rica. In dät Lound rakt dät uutdiende Nasjonoalparke un Reservoate (sowät 27 % fon dät Lound stoant unner Skuts). Deerfon bestoant aan grooten Deel uut Tropisken Rienwoold. Uk wan Holtfaalere in do 1970er un 1980er Jiere sowät 80 % fon dän Rienwoold in dät Lound rooded hieden, groit deer nu wier Rienwoold ap moor as n Haaldeel fon ju Flakte fon Costa Rica. So konnen do Ienwoonere uurigens truch Öko-Tourismus fertjoonje. Ieuwenske fon dän Rienwoold rakt dät uk
Do Ardennen is een Region mäd fuul Busk un Bierge in dät Aasten fon Belgien un dät Nouden fon Frankriek un Luxembuurich. In't Aasten sunt do Ardennen ferbuunden mäd ju Eifel. Et rakt een Ferskiel twiske do Läige Ardennen un do Hooge Ardennen. Do Hooge Ardennen sunt noudelk fon ju Äi Ourthe. Deer sunt uk do Bierge, do gratter as 600 Meter sunt. Die hoochste Bierich, Signoal fon Botrange (694 Meter), lait in dit Deel fon do Ardennen. In ju Provints Luxembuurich lait dän Baraque de Fraiture (652 Meter). Ätter't Suuden wai rakt et do Läige Ardennen, wier do Bierge nit hagger as 500 Meter sunt.
Elektroonske Doatenferoarbaidenge (düütsk: Elektronische Datenverarbeitung, oukuuted EDV is die Sammelbegriep foar ju Ärfoatenge un Beoarbaidenge fon Doaten truch elektroonsk reekenjende Maskinen of Computere. Ap dän 5. Oktober 1959 stoalde IBM dän Transistor-Reekner IBM 1401 foar. Hie wuude, as hier in dän Film (Paris 1960) tou sjoon, positsjonierd unner dät Banner „electronic data processing“, dät is ängelks foar "elektroonske Doatenferoarbaidenge". bie 0:46 Min. wäd düsse Maskine as Fääre-Äntwikkelnege fon ju (domoals) tradierde Gat-Koarten-Technik foarstoald, links wiesd wäd ju Tabelliermaskine, bie 0:53 Min. links aan Gat-Koarten-Misker, gjuchts aan Gat-Koarten-Sortierer (dän ju IBM 1401 nit ärsätte kuude, uumdät ju sälwen noch stäärk Gat-Koarten-orientierd waas). bie 03:39 Min. een präntjende Tabelliermaskine in dän Fergliek mäd ju Präntgauegaid fon ju IBM 1401. Tou ju sälge Tied stoalde IBM dän Reportgenerator RPG foar. {{ Tou ju sälge Tied stoalde dän "Reportgenerator" RPG foar. Deerfon hat dät: Uum ju groote Toal fon Uumestieger fon do Gat-Koarten-Maskinen ap EDV-Systeme, besunners ap ju IBM 1400-Serie Stöän tou reeken, äntwikkelde IBM dän Report Program Generator (RPG). Düt is een Beskrieuwengssproake, wier die Liesten-Apbau fon Tabelliermaskinen-Anweenengen beskrieuwen wäide kuude un een Uursättengs-Programm, dät uut do ougoatede Beskrieuwengsformuloare een 1401-Programm moakede."|ref= Hier koom die Begriep "elektroonske Doatenferoarbaidenge" tou Waareld. Hie dokumentierde ju
Dät Täärp Floaksmeer is een Deel fon ju Meente Westoverledingen. Ju wiedloftige Foangebiede uut ju Foartied, ap wäkke däälich dät Täärp lait, wuden eerst in dät leete 17. un in dät 18. Jierhunnerd kultivieret. Dät Täärp wuud in 1770 as Feen-Siedelenge apsteen un is tou Begin man loangsoam woaksen. Domoals waasen in fuul Feen-Siedlengen do Siedelere äärm, so uk in Floaksmeer. In dät 19. Jierhunnerd keemen altied moor Siedelenge ätter Floaksmeer. Fon 1905 wohneden in Floaksmeer fjaur moal so fuul Siedelenge as noch 1821. Bit in dät 20. Jierhunnerd hieden ju Siedelenge tou n grooten Deel deermäd tou dwo dät Woater fon do Foane kwiet tou wäide. Uumdät uk fuul katholske Siedelenge ätter Floaksmeer togen, is 1860 ju Säärkenmeente St. Bernhardt apstounden wuden. Ju Säärke is in een näiromantiske Uutsjoon deelsätt wuuden. Man do Floaksmeertjer waasen, un sunt uk noch, tou n grooten Deel evangelsk. Ju evangelske Säärkenmeente stammede fon ju Säärkenmeente Steenfelde ou. Foar een poor Jiehre roate et uk noch een Baptisten-Säärkenmeente in Floaksmeer. Ju hieden een litje Huus an die Riezenboomsträite (Birkenstraße) 44. Man dälich rakt et ju Huus nit moor. Oun dän 1. Januar 1973 is Flachsmeer in ju näie Meente Westoverledingen keemen. Däälich rakt dat
Do Äidmantjene (in platt Eerdmantjes) sunt Wezen ut do fräiske Fertälstere. J. ten Doornkaat Koolman: Wörterbuch der ostfriesischen Sprache. Verlag von Herm. Braams, Norden 1879, S. 403, Einträge erd-mantje, erdmantjes pipen, abgerufen am 27. Januar 2016.
Basshunter, Jonas Erik Altberg (bädden dän 22. Dezember 1984 in Halmstad) is een swedsken Sjunger, Produzent un DJ. The Bassmachine (2004) LOL <(^^,)> (2006) Now You're Gone – The Album (2008) Bass Generation (2009) Calling Time (2013) „The Big Show“ (2004) „Welcome to Rainbow“ (2006) „Boten Anna“ (2006) „Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA“ (2006) „Jingle Bells“ (2006) „Vifta med händerna“ (2006) „Now You're Gone“ (2007) „Please Don't Go“ (2008) „All I Ever Wanted“ (2008) „Angel in the Night“ (2008) „Russia Privjet (Hardlanger Remix)“ (2008) „I Miss You“ (2008) „Walk on Water“ (2009) „Al final“ (2009) „Every Morning“ (2009) „I Promised Myself“ (2009) „Saturday“ (2010) „Fest i hela huset“ (2011) „Northern Light“ (2012) „Dream on the Dancefloor“ (2012) „Crash & Burn“ (2013) „Calling Time“ (2013) „Elinor“ (2013) „Masterpiece“ (2018) „Home“ (2019) „Angels Ain't Listening“ (2020) „Life Speaks to Me“ (2021) „End the Lies“ (& Alien Cut) (2022) „Ingen kan slå (Boten Anna)“ (Victor Leksell) (2023) Commons: Basshunter – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Offisjelle Websteede
Dät Runenskrift, of do Runen, sunt dät ooldst bekoande Skrift fon do germoanske Foulke fon Noud-Europa. Do Runen wuuden fon’t twäide Jierhunnert bit dät soogentiende Jierhunnert bruukt. Ju Runologie is Deel fon de germoanske Sproakwietenskup un deerbie wäiden Runen wietenskuppelk unnersoacht un beskreeuwen. Do eerste Runen uut dät twäide Jierhunnert wuuden fuunen in Jütlound, Släswiek-Holsteen un Sweden. Ja kuume aal uut’t twäide Deel fon’t twäide Jierhunnert. Et rakt uk Skriftteekene uut Noud-Europa, do gratter sunt, man weerfon me nit seeker kweede kon of dät Runen sunt. Dät ‘Oolde Futhark’ hiede 24 Runenteekene. Ap’t Kylversteen uut Gotlound (Sweden) sunt foar dät eerste Moal aal do 24 Runenteekene fuunen. Dit Oolde Futhark wuude bit tou dät oachte Jierhunnert bruukt. Dät Anglo-Fräiske Futhorc (oafte uk Anglo-Saksisk naamd) bestuude in’t Begin uut 29 Teekene, leeter uut 33. Uum dät Jier 500 tou wuude et Runenalfabet äntwikkeld. Et rakt moor Theorien uur dit Runenalphabet. Muugelk is et in Fräislound äntwikkeld un do ätter Änglound wai broacht. Een uur Muugelkaid is dät do Runen fon Skandinavien uutwonnerd wieren ätter Ängelound, wier dät Futhorc annerd wuude, un deerwai ätter Fräislound wai broacht wuude. Uk in Skandinavien annere sik dät Futhark. Fon’t 7. bit tou et 8. Jierhunnert
Panama-Stääd (ap Spoansk: Ciudad de Panamá) is ju Haudstääd un die Regierengssit fon dän middel-amerikoansken Stoat Panama. Dät is mäd sowät 813.097 Ienwoonere ju grootste Stääd fon dät Lound. Ju lait in't Suude fon ju Provinz Panamá an ju Kuste fon dän Pazifisken Ozean, kräkt aastelk fon dän Panama-Kanoal. Ju moderne Stääd is die wirtskuppelke, politiske, touristiske un kulturelle Middelpunkt fon dät Lound. Ätter ju Wirtskup tou uurdeeljen is dät een Waareld-Stääd. Die spoanske Gouverneur Pedro Arias Dávila gruundede ap dän 15. August 1519 Nuestra Señora de la Asunción de Panamá sowät 10 km aastelk fon wier däälich ju Binnestääd lait (Casco). Ap dän 15. August 1521 kreech ju Stääd dän Noome, dän ju däälich häd un uk dät Woapen, dät ju däälich häd. Truch ju Äntdäkkenge fon dät Inka-Riek in Peru wuude ju Stääd bolde tou een wichtich Honnels-Säntrum. Do rieke Skätte fon do Inka wuuden fon hier ätter Europa broacht. 1671 wuude ju Stääd truch dän ängelske Seeroower Henry Morgan fernäild un ätters sowät 5 Kilomeetere suudwäästelk deerfon, wier ju däälich lait, wier apbaud. Ruinen fon ju fröiere Siedelenge sunt noch deer un wäide Panamá la Vieja naamd. Ätterdät ju Stääd in ju Foulgetied fon masse Seeroowere plunnerd
Bayano, uk bekoand as Bayamo, Vallano, Vayamo, Vaino of Ballano waas n fluchteden Skloue, die wilst do 1550er Jiere in Panama as Uppermon fon fluchtede Sklouen do Honnelsweege twäärs uur ju Lound-Äängte uunseeker moakede, wier do Spoaniere dät Gould un Säälwer transportierden dät jo do Inka in Peru ounuumen hieden. Fluchtede Sklouen, do sik deelwiese mäd Indioanere ferbuunded hieden, fierden junner oafter Guerilla-Kriege juun do Spoanske, man ju Revolte unner Bayano waas ju grootste sukke Revolte in Panama in't 16. Jierhunnert. Bayano heerde fermoudelk tou dät muslimiske Foulk fon do Mandinka uut Wääst-Afrikoa, bit hie in 1552 fangen un as Skloue ap n Skip ätter Amerikoa broacht wuude. Hie hiede mäd 400 uur Sklouen fluchtje kuud, uumdät dät Skip ap Gruunde fäästseeten waas. Monken do Spoanske wuude hie bolde bekoand as "el rey negro Bayano", "die swotte Köönich Bayano", foar dän do Nood hieden. In 1556 kreech Pedro de Ursúa fon dän peruoansken Vize-Köönich Andrés Hurtado de Mendoza dän Apdraach, Bayano militärisk tou uurwinnen. Man as de Ursúa truch dän Rienwoold keemen waas un ju Fäästenge fon Bayano un sien Ljuude saach, moaste hie fääststaale, dät ju mäd sien Middele nit ientouniemen waas. Also honnelde hie mäd Bayano n Woapenstilstound