rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Jakobsbrunne (gschriwwe Jakobsbrunnen) isch'n Brunne inde Egg vunde Hellagass unde Heyderaischschdrooß in Schbaija, wu unna Denkmolschudz schdeje dud. Nochm Schbaimara Uakundebuch lischde Uasbrung vum Brunne im Joa 1319 unn hodd said soina Eanaijarung im Joa 1929 ä oigmaißldes Reliefbild „Jakobs Traum von der Himmelsleiter“ vum Bildhauwa Ludwing Kern krischd. Awwa weesche Vawaalosung unn Vaschmudzung hodds Schbaimara Schdaddbauoamd nua 25 Joa schbeda ä Schdääpladd uffe Brunne gmachd unde Brunne isch abgschdelld worre. Im Joa 1962 ischde Brunne donn widda in Bedriewb genumme worre unn hoddä naijes Brunneroa vum Schmied August Merckel vabassd krischd. Commons: Brunne in Schbaija – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz, Bd. 1, Stadt Speyer, 1. Aufl. 1985, Schwann, Düsseldorf, ISBN 3-590-31031-6 Speyer: - Heydenreichstraße / Ecke Hellergasse, - Jakobsbrunnen (Sandsteinrelief) Speyer - eine bedeutende Pilgerstadt Speyer Herbst 1986
Die Sunnebrigg (gschriwwe Sonnenbrücke) isch die änzigschd iwwrischgbliwwene middlaldalsiche Brigg iwwade Woochbach inde Schbaiamara Aldschdadd, wu unna Denkmolschudz schdeje dud. Uffde Brigg hoddsä Niggolausfigua aus Broase vum Kinschdla Wolf Spitzer, wu droa erinnare dud, dasse mol Niggolausbrigg keese hodd. Im Oschde vunde Brigg hodds noch ä oagmauwadi Sidzbonkg'g ausde barogge Zaid. Im weschdlische Deel ischse im 19. Jaahunnad midd Medalschdeeb vabraidad worre. Im Joa 1242 isch die Brigg schun als Niggolausbrigg (gschriwwe „Nikolausbrücke“) eawehnd worre. Die Brigg isch domols nochm middlaldalsiche Niggolausveadl - haid fiad die Brigg inde Hasepuhl - b'nond worre, vunwuma vunde Niggolausgass aus iwwade Woochbach nuff zum Dumm g'kend hodd. De haidisch Noame kummd vamudlisch aus 16. Jaahunnad, weeschede Heabeasch “Zur Sonne”, wus said uugfea 1574 s'doad kabd hodd. Beim Schbaimara Schdaddbrond vun 1689 isch die Brigg a bschedischd, awwa widda rebariad worre. A haid bschded die Brigg noch aus godische große Schdääblegg unn schbond sisch in zwee Beesche iwwade Bach. Awwa nochm Brond hoddma die Brigg a midd Baggschdää eanaijad. Do, wu said 1930 s'Krischadeng'gmol, die Oandiggehall schdeje dud, hodds im 12. Jaahunnad inde die Niggolauskabell kabd, wahschoinlisch wailde Niggolaus als de Schudzpatron vunde Seelaid, Flussschiffa, Hondelschiffa unde Schiffsbauwa gelde dud. Die Kabell isch beim Schdaddbrond
Die Schwetzinger Hardt is de Dääl vum Hardtwald, wo im Rhoi-Neggar-Krais unnd dodemid in de Kurpalz lieje dudd. Insgsomd isses Waldgebied edwa 3162 Heggdar groß. Õõdääl om Waldgebied hawwe Schwetzinge, Hoggene, Ofdersche, Railinge, Sondhause unn Walldoaf. Äägedääld is de Wald in en Bannwald, en Schonwald unn en Erholungswald, wobai mer im Bannwald kään Holz schlage därf. Die Schwetzinger Hardt is zudemm aa es greeschde Waldschutzgebiet in Baden-Württemberg. Said vum Londratsomd zur Schwetzinger Hardt
Better Call Saul (Iwwersedzung vum Englische ins Pälzische:Ruf liwwa de Saul õõ) is ä us-omerikonischi Ferrnsehserje vum Kaawlsender AMC. "Better call Saul" vazähld die Vorgschischd zu de onnere Ferrnsehserje Breaking Bad. Die Haabdperson is de Jimmy McGill, en erfolglose Õõwald im naimexikånische Albuquerque, weller vasuchd om Rond vun de Legalidäd zu schaffe, um zum Erfolg zu kumme. Unnerschdidzung kriegd er maischdens vun soinere Fraindin Kim Wexler, welle in ennere grooße Ååwaldskanzlai schaffe dudd, wo aa soim Bruda gheere dudd unn ä grooßi Konkurrenz darschdelle dudd. Hilf kriegd er aa noch vum Mike Ehrmantraut, en ehemolische korrubde Bolizischd vun Philadelphia.
Washington, D.C. is die Haabdschdadt vun de Verainischde Schdaade vun Ameriga. Die Schdadt Washington is said mehr als hunnerd Johr deggungsglaisch mim District of Columbia (D.C.). Geleje is Washington, D.C. im Oschde vun de USA in de Näh vum Adlondig, zwische de Schdaade Maryland unn Virginia om Fluss Potomac. Washington, D.C. hot 689.545 Oiwuhner (2020). Die Schdadt Washington is nochem George Washington benonnd, em erschde Präsidend vun de USA. https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/POP010220 Census 2020
Nigeria is en Schdaad im Weschde vun Afrika. Midd uugfäa 175 Milljone Oiwuhner is Nigeria aa de bevelgarungsraischsd Schdaad uff dem Kondinend unn uff de gonze Weld de sibbdgreeschd vun de Bevelgarung. Nigeria is vor allem bekonnd weeje soine Eelkwällä unn de Krieg mit de Boko-Haram-Rebelle. Nigeria is im Weschde vun Afrika geleje, nerdlisch vum Adlondig. Es Lond hot ä Fläsch vun 923.768 km² unn dudd on de Benin im Weschde grenze, on de Niger im Norde, on Tschad im Nordoschde unn onn Kamerun im Oschde. De häggschde Bärsch vun Nigeria is de Chappal Waddi mid 2419 m.
De Juddehof (gschriwwe: Judenhof) isch im Middlalda s'Jiddische Veadl in Schbaija gwesd, midd änna Männa- unn Frauwesinagog unnde eldschd iwwrischgbliewene Mikwe, äm riduelle Tauchbad vunde Judde. Haid ischde Juddehof n'Deel vum Museum SchPIRA, wuma die Oschd- unn Weschdwoand vunde Männasinagog, die Oschdwoand vunde Frauwesinagog unde unnairdische Deel vunde Mikwe unn Auschdellungsschdigg oagugge konn. De Bischof Rüdiger Hutzmann hodd 1084 jidische Flischdling aus Määnz uffgnumme unn dodmid die jidisch Gmoind in Schbaija g'grind. Ea hoddse donn unna soin Schudz gnumme unnen bsondare Reschd gewwe. Die Männasinagog hoddma gesche 1120 gbaud unn die Frauwesinagog ä bissl schbeda dzugfieschd. A die Mikwe isch do schun gbaud worre. S'isch domidd s'eldschd jiddisch Ridualbad neadlisch vunde Alwe. Middm Juddehof hodd Schbaij im Middlalda fa uugfea 400 Joa änni vunde gregschde Juddegmoinde neadlisch vunde Alwe kabd. Im 11. Jaahunnad sinn Judde vun Idalije unn Fronkgraisch als Kauflaid unn Bong'gjes in die Schdadd kumme. Bis ins 13. Jaahunnad sinn G'lehrde vunn iwwaraal vunde Weld oande Rhoi kumme, um baide „Weisen von Speyer“ zu lerne. Im 14. Jaahunnad hodd donn s'zumaischd friedlisch midd'nonna vun Chrischde unn Judde uffkead unn die jiddisch Gmoind isch vaschwunne. Im Joa 1529 hodd die Schdadd vunde jiddische Gbaide die Sinagog als Zaighaus unn
Die Schbaimara Schdaddmauwa isch haid s'Iwwablaibsl vunde ejemolisch B'feschdischung zum Schudz vun Schbaija gesche Iwwafell unn miliderische Oagriff. Die Schdaddmauwa gehd uff die Schbaijamara Bischeef zurigg, wu ab uugfea 948 midm Bau oagfonge kabd hawen un wu schbeda vun de Birscha waida ausgbaud worre isch. Die Mauwa isch erschdmol als miliderischa unn schbeda eja als bolizailischa Schudz gbaud unn nochm Schdaddbrond ab 1700 widda uffgbaud worre. Innahalb vunde Schdadd hodds wohl oande Schdaddmauwa enge Gasse kabd, wu Roandgrubbe glewb hawen. Zum ände sinn inde Tiam a Keaga unn Foldakommare gwesed unn die Schdaddwach unn Henga hawen doad ian Sidz kabd. Zum oannare hodde Schdaddraad zum Baisbiel die Broschdiduzjon in Frauwahaisa fadie „Hübschlerinnen“ inde Neh vunde Mauwa oam Fischmaagd- und Holzmaagd g'leschd. De Bischof Reginald hodd inde Joa zwische 946 unn 950 än easchde Deel, die ottonische Schdaddmauwa bauwe losse. Donn hoddma midde Zaid die Mauware vaschdeagd unn oandie 71 Tiam, Schdadddoa, Pfoade unn bwessade Gräwe gbaud. Schbeda um die Voaschdedd eawaidad und midde Zaid oagbaßd unn a Londwea midd Gräwe, Well, Hegge unn Waade uffgbaud (gugschd a bai De Waardtuam). Die Schdaddbfeschdischung isch doann im Lauf vunde Jaahunnad oan naije Waffe unn Griegsteschnigge oagbaßd worre. Im 14. Jaahunnad hoddma wesche
Worschdsupp oder Metzelsupp isch des, was iwwerich blaibd, wenn ma Brieh- und Kochwärschd herschdelld. Di Wärschd wärre nämlich in Wasser gaare geloßd - ned gekochd, sunnan bai 80°C - wo mär vorhea aach es Wellflääsch gekochd had. Un wail allwail mol ä Worschd blaze duud, kriehd di Supp en faine Worschdgschmack. E gude Worschdsupp ghead zu änjedem Schlachtfeschd. Frija sin aach als die Kinna ausde Nochbaschafd losgschiggd worrn midde Milschkann, fär Worschdsupp zu hole, un in schlechde Zaide waa des fär viele die äänzich Meechlischkaid, aachemol ä bisje Fedd zu grieje. Die Worschdsupp is donn kaldgeschdelld worrn, fär doß mär am negschde Daach es Fedd - beschdes Schwaineschmalz - hod abheewe gekännd. Des is donn inde Schmalzdieschl kumme un die Supp is mid voagekochdm Gemies un Grummbeere zammegschidd un ufgekochd worn un middach orra oownds hods än kräfdiche Oitop gäwwe. Un des vunde Kinna, woos am mehrschde needich ghad hod, hod därfe minärrem Knärzje orra zwää es ärschd es Fedd aus de Kann dietsche. Schbäda sin donn die Schlachdfeschd als mea zuriggonge un die Worschdbrieh, wu mär inde Medzgaraie griehd hod, waa viel dinna, grad genuch, fär ohne Wassazugab Gemies drin zu koche - im Griech un inde Noogriechsjoa waas
Pelsin is en Ordsdääl vun de Honseschdadt Anklam in Vorpomman, hot 314 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 14,92 km². Pelsin dudd zwää Killomeda siedlisch vun de Anklama Inneschdadt lieje. Pelsin is vun Slawe gegrinded worre unn is said 1254 als "Palleszin" awähnd, was vum slawische abgelaided "Schleichbach" hääße dudd. Om 1. Januar 2010 is Pelsin zomme midd soim Schdadtdääl Stratense in Anklam oigemäänded worre. In Pelsin gebbds ä evongelischi Kärsch ausm 15. Johrhunnerd.
Unner dem Begriff Prä-Aschdronaudig dudd mer die Vorschdellung vaschdehe, dass die Erd vun Außerärdische bsuchd worre is, wu Oifluss uff die Endwigglung vun de menschlische Zivilisadsion genumme hawwe. Prä-Aschdronaudig werd als Psoidowisseschafd oigordned. Die Theorie raische vun de Erschaffung vun de Menschhaid bis hie zu de Aschaffung vun menschlische Hochkuldure in de Vagongehaid dorsch Außerärdische. En Vadreda vun prä-aschronaudische Idee is de Schwaiza Buchaudor Erich von Däniken. Im Hathortembl in Dendera in Ägypte hot mer gliehbärnähnlische Darschdellunge gfunne. Die Oohänga vun de Prä-Aschdronaudig hawwe dodraus geschlosse, dass die Ägypda schun Gliehbärne besitzt hawwe misse. Die Teschnologie hädde die Außerärdische gebrochd. Die Hieroglyphe in de Näh redde awwa ä onneri Schbrooch: So lässd sisch saache, dass es sisch um Kuldgejeschdänd hondeld, welle die uffgehende Sunn symbolisiere. Aus denne Darschdellunge lässd sisch aa kää rischdische Gliehbärn nochbaue. Von Däniken dudd behaubde, dass ä in de Maya-Schdadt Palenque gfunnene Grabpladd de Godd Kukultan darschdelle dudd, wo midd em Raumschiff devuufliege dudd. Wisseschafdla saache awwa, dass der Kerl Käänisch Pakal darschdelle dudd, wu in die Unnerweld reise dudd. Des konnd mer unner annerem onhond vun de Inschrifde om Grab herausfinne. [1] [2]
De pälzisch Baurekriech isch Dääl vum allgmääne daitsche Baurekriech am Mittel- un Owerrhai gwest. De Ufstand im pälzische Kurfirschtetum un sainer Umgewung hot vun April bis Juni 1525 stattgfunne. De Aafang vum daitsche Baurekriech in de linksrhainische Palz werd durch d Bildung vum Nußdorfer Haufe bai Landach am 23. April 1525 markiert. D Pälzer hän e baar Kleschter (dodrunner d Johanniter-Komturei Heimbach bai Zääskem un s Auguschtinerkloschter Herdt) in de Gechend un Schlesser ausgraabt, bevor sie am 6. Mai d Stadt Naistadt ohne Kampf aignumme hän. D Programm vun de Baurehaufe hot d Zwelf Artikel als Grundlach ghat. E zwätte Haufe hot sich bai Bockenem bildet ghat. De pälzisch Kurferscht Ludwig V. het sich zu Verhandlunge mit em Geilweiler un em Bockener Haufe zwunge gsehn, wo am 10. Mai in Forscht aagfange hän. D Klache hätte auf eme Landdach solle verhannelt were. Als annere Ferschte in Wertteberch un im Elsass d Aufstänn niedergschlache hän, isch de Kurfgerscht schließlich ab em 23. Mai militärisch geche d Baurehaufe vorgange mit de Unnerstitznug durch Druppe vum Trierer Erzbischof. In dr Schlacht bei Peddersche sin di pälzische Baurehaufe am 23./24. Juni schließlich endgiltich gschlache worre. 8000 Buure solle dodebai de Dood gfunne hawe. Horst
De Uffschdong vunde Herero und Nama' ischn Griesch inde Konolie vunde Drubbe vum Daidsche Kaisaraisch unde Velga vunde Herero unn Nama in Daidsch-Siedweschdafriga (em haidische Namibia) inde Joa 1904 bis 1908 gwesd. Inde Folsch ischde Griesch innen Velgamoad duasch die domolisch daidsch Kolonialmachd gmind, unn wu haid als de easch Velgamoad vum 20. Jaahunnad gild. De Ganozid isch duasch die Vaoinde Nazione midde vun 1948 bschlossene Konwenzion iwwa die Vahiedung unn Bschdrofung vum Velgamoad als Völkermord oeakonnd. Die Daitschlond bschraided awwa, dasses sisch dobai ummen Velgamoad kondld hodd unn lehnd Foadarunge faen Schadeeasadz ab. Oam 10. Juli 2015 hodds daidsche Ausweadische Oamd awwa die Gschenis zum easchdemol a als Velgamoad bzaischned. Rachel Anderson: Redressing Colonial Genocide Under International Law: The Hereros' Cause of Action Against Germany. In: 93 California Law Review 1155, 2005 (online). Commons: Uffschdond vunde Herero unn Nama – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie „Der Krieg gegen die Herero 1904–1907“ Der Herero-Aufstand 1904 – Aus der Sicht des Soldaten und Kolonialschriftstellers Paul Leutwein Der Nama-Aufstand 1904 Namibia – Deutschland: eine geteilte Geschichte. Widerstand, Gewalt, Erinnerung Deutsche Kolonialverbrechen: Bundesregierung nennt Herero-Massaker erstmals „Völkermord“, Spiegel Online vom 10. Juli 2015.
Die Filzfabrigg Melchior Hess ischä ejemoloschi Fabrigg in Schbaija inde St.-German-Schdrooß, wu unna Denkmolschudz schdeje dud. Unnam Denkmolschudz schdejen s'Pfeadnahaus, de Oigang, s'Juchendschdielhaus unn s'große Baggschdääg'baide. Haid sinn do Lofd-Wohnunge, Gwerwb unn Azdpraxene drin unn s'Iwwablaibsl vum Hofschlessl hinna de ejemolische Haise, wu die Aawaida vunde Fabrigg gwohnd hawen. De Biggsemachameeschda Melchior Hess hodd die Filzfabrigg 1849 g'grind kabd. Domols hodda inde Salzgass Jagdwaffe unn Schrodflinde gmachd. Im Joa 1897 ischs Unnanehme donn n die St.-German-Schdrooß umg'zoche unn hodd oagfonge sisch uff Gewehabfrobfe aus Filz unn Pappe zu schbedzialisiere. Donn hodda awwa a fa Glasmilchflasche, Nehgarn, Piroteschnigg, Faijaweag unn onnares die Brobfe heagschdelld. Im Joa 1904 isch donn ä grosses Gebaide fa die Brodugzion unn 1912 noch ä Lachahause mid änna Juchndschdiel-Fassad dzu kumme. S'Gschefd isch so gud gonge, dass sisch die drai Sehn drai Ville inde Sankt Markus Schdrooß gbaud hawen, wu haid a unna Denkmolschudz schdejen. Nochm Zwedde Weldgriesch sinn die Maschine abgbaud unn noch Frongraisch gbrochd worre unn inde Villene sinn bis 1952 fronzesische Offizia unnagbrocht worre. Doann hoddma oagfonge de Filz a fa Brodugd fa die Demmung unn oannae g'werwblische Oawendunge zu va'awaide. Gesche 1914 hawen inde Fabrigg 150 Laid gschafd awwa inde seschzischa unn sibzischa
49.7258.6369444444444517Koordinaten: 49° 44′ N, 8° 38′ O Da Meleboges, Melibogus odder Malsche is en Berg im nordweschtlische Ourewald un mit 517 m i. NHN di hegscht Erhewung an da nerdlische Bergstrooß. Da Nåme Meleboges, jinger Melibogus, uff Hochdeitsch gschriwwe Melibokus odder Melibocus, kummt aus-are Beschreiwung vum grieschische Geograf Ptolemäus. Der hot mi-dem Nåme Μηλίβοκον (Mēlíbokon) allerdings de Haaz gemäänt. Ma hot den Nåme, 1605 zum erschdemol erwähnt (Melibocus), falscherweis uff de Malche bezoore. Da urschbringlische Nåme vum Berg waa Malche odder Malsche, uff Hochdeitsch gschriwwe Malchen odder Malschen, 1012 s erschdemol erwähnt als mons Malscus. Des loßt sisch vum aldhochdeitsche malsc, 'stolz, uffragend' ableide. Frieher hot ma aa Malcheberg (16. un 17. Jh.) odder Malchesberg (bis ugfähr 1850) gsaat. Siwwe Kilomeder nerdlisch gibt-s e Dorf mim Nåme Malche (1420 Malche, Malchin, 1485 Malchen, heit bei Seem-Jurem; ähnlisch Malsch, 783 Malschen, im Kraischgau, ewefalls vun ahd. malsc abgeleidet). Ånnare alde Nåme vum Meleboges, 1646 in da Topographia Hassiae vum Martin Zeiller un-em Matthäus Merian erwähnt, sin Stickleberg (middelhochdeitsch stickel, 'steil') un Spitzberg (noch soiner Form). Des Meleboges-Massiv bschdeht aus Biotit-Granodiorit, eme magmadische Gschdein wu mim Granit verwandt is. Der is im Zendrum vum Massiv rischdungslos kernisch. Am Nordrand kumme parallel ausgerischde
De Kanton Vallon-Pont-d'Arc is ä fronzesischi Vawaldungsäähaid im Arrondissement Largentière, im Département Ardèche unn in de Region Rhône-Alpes. Haubdord vum Kanton is Vallon-Pont-d'Arc unn grääschda Ord Ruoms. Im Kanton wohne 8850 Lait (1. Jan. 2012) uff ennere Fläsch vun 248,8 km² unn is dodemid midd ennere Bevelgarungsdischd vun 36 Oiwuhner/km² sehr dinn bsiedeld. Die Bevelgarung hot awwa said 1999 schdarg zugenumme, domols hot de Kanton 7333 Oiwuhner ghabd unn ä Bevelgarungsdisch vun 25 Oiwuhner/km². Balazuc Bessas Labastide-de-Virac Lagorce Orgnac-L'Aven Pradons Ruoms Salavas Sampzon Vagnas Vallon-Pont-D'Arc
De Kanton Saint-Rémy-de-Provence is ä fronzesischi Vawaldungsäähaid im Arrondissement Arles, Département Bouches-du-Rhone in de Region Provence-Alpes-Côte d'Azur. Haubdord unn grääschda Ord is Saint-Rémy-de-Provence. De Kanton hot 17.188 Oiwuhner (1.Jan. 2013) unn ä Fläsch vun 170,60 Km², dodemid ergebbd sisch ä Bevelgarungsdischd vun 101 Oiwuhner/km². Les-Baux-de-Provence Maillane Maussane-les-Alpilles Paradou Saint-Rémy-de-Provence
49.7386944444448.8007222222222498Koordinaten: 49° 44′ N, 8° 48′ O Da Rimdidim is en 498 m hocher Berg im Vordere Ourewald. Rimdidim heeßt im Ourewald rundrum un bezieht sisch uf di Aussischt. Rimdidim is e tibisches Wort (Adverb) fä di nerdlische Helft vum Ourewald un heeßt rundrum. Als Haubdwort bezeischents en Ausischtspungd mi-mne weide Rundbligg. Zum Name gibts e Gschischt: An Chrischdi Himmelfaad 1898, am 15. Mai, hod en Schdurm uf da Heh uf-are Flesch vun ugfähr seschzäh Morje di Bääm umgschmisse. Da Dammstädder Owwerberjamaischder Albrecht Ohly, wu aa Vorsidzender vum Ourewaldklub waa, hot sisch mim Ferschder Hechler de Schade ågeguggt. Der Ferschder hot gemäänd: „Vun do hot mer de schenschde Bligg rimdidim im Ourewald“. Inzwische is der Bligg nadirlisch widder zugewagse. Da Gibfl liggt im Meßbacher Owwerwald. Meßbach ghert heit zur Gemeinde Fischbachdal (Låndkreis Dammstadt-Dibborg). En gräßerer Deil vun da Gibflfläsch ghert zur Gemaagung vun Fränggisch-Grumbach (Ourewaldkreis). Di Gemaagunge vun Stååne (Fischbachdal) un Winderkaschde (Linnefels, Kreis Bergstrooß) gehne bis in di Neh vum Gibfl. Am Hang vum Rimdidim, än Kilomeder sideschdlisch vum Gibfl, liggt di Burg Rooreschdåå. Di Duajschgangsschdrooß vun Meßbach heeßt Rimdidimschdrooß. Da Rimdidim ghert zum Krischdalline (Vordere) Ourewald un zur geologische Oiheit vun de Neikercher Flasergranitoide. Da Rimdidim bschdeht aus
Di Tabell kann aa noch de deitsche Name sordiert werre. Kreis Bergstrooß (Hesse) Zotzebocher Fiiß = grouße Fiiß Uzschbrisch: Glåshid iß e schäini Stadt, Glabboch iß de Bellsack, Winkel iß de Scheißkiwwel, Schlierboch leid de Deckel driwwer, Eilschboch leid denääwe, Elmoch gild kåån Kreizer Geld, Feerth hodd nix se lääwe, Rimboch iß lång, Zotzeboch horr-en Sprung (Schlierboch) In Branne wern se gefange, in Knoore geboore, in Braarewisse geschmisse, in Glåshitt fresse se all midd (Balkhause) Uzschbrisch Südhessisches Wörterbuch: Lemma Glashütte
Landkreis Dammstadt-Dibborg (Hesse) Zibbe: „Isch gäihe uff de Zibbe“, „Uffem Zibbe“ Wer dorch Oustem (Großostheim) kimmt, oune dass es leit, dorch Ploume (Pflaumheim) ohne Streit, dorch Willschenumst (Wenigumstadt) oune geroppt, dorch Moschbach oune gezoppt, dorch Roare oune geschlage, der kann vun Glick sage. (Alder Spruch aus Moschbach) „Komme-Se nach Drahse?“ – „Eher wie net!“ (Ernst Elias Niebergall, Datterich, 1841) De Frankestaan iß hochgeborn; Beerwisch iß im Dreck verlorn; in Malche iß de Hochmuud groß; in Ewwerschd iß de Deiwel los. Südhessisches Wörterbuch uff-em Landesgschichtlische Informazionssischdem Hesse (LAGIS) (einzle Ordsname, Verwendung vun de Ordsname, Uzsprisch) Main-Echo 17.04.2016
Die Kommunal Akzionsg'moinschafd zua B'kämpfung vunde Schnogebloch odda koaz KABS midd Sidz in Schbaija ischn oigdrachene un oaneakonde Varoi middm Ziel, die Schnogebloch oam Owwarhoi midd egologische Middl glee zu halde. Unna änna Schnog vaschdeed ma ä Migg, wu zua Gaddung (Culicidae) kead. Die KABS schaffd awwa a wisseschafdlische Erwede. Dodzu hodd die KABS aischene Laboas, wuse wisseschafdlisch in Zsomme'erwed midd Univeasidede ausbilde dud. Herzlich wilkommen bei der KABS e. V. Norbert Becker, Paul Glaser, Hermann Magin: Biologische Stechmückenbekämpfung am Oberrhein, (Festschrift) 20 Jahre Kommunale Aktionsgemeinschaft zur Bekämpfung der Schnakenplage, 1996, ISBN 3-00-000584-6 Norbert Becker: Biological control of mosquitoes: management of the Upper Rhine mosquito population as a model programme in Jørgen Eilenberg, Heikki M. T. Hokkanen (Hrsg.): An ecological and societal approach to biological control, Springer, 2006, S. 227–245, ISBN 978-1-4020-4320-8 (Print) ISBN 978-1-4020-4401-4 (Online) Untersuchungen zur Schnakenbekämpfung mit Bti auf das Nahrungsnetz: Studie Geinsheim
Da Bruhrååi is e Landschaft in da nerdlische Rhåiewene, vun Ald-, Neilosse un Sangd Lee im Norde bis Neidorf, Neithard, Büchenau un Unnergrobach im Siide. Begrenzt werd se im Wesde dursch de Rhåi un im Osde dursch de Graaichgau. Des Gebied ghert heit zum Landkreis Kallsruh un zum Rhåi-Negger-Kreis. Da Bruhrååi beschdeht aus drei Nadurraim. Am Rhåi endlang is di Rhåiau (Nadurraimlische Oiheid 222: Nerdlische Owwerrhåiniidarung) mid beschdehende un verlandede Aldrhåiärm. Di Niiderterrass ligt heecher un beschdeht aus Schodder- un Sandfläsche. Der Sand isch am End vum Bleischdozän vum Wind ågeweht worre. S gibt aa Diine. Uf da Niiderterrass ligge Wälder (vor allem di Lußhardt), Wisse un Felder. Da dridde Nadurraum isch di Randsenk am Fuß vum Graaichgau (Niiderterrass un Randsenk: Nadurraimlische Oiheid 223: Haadtewene). Im Johr 1366 erschåint da Nåme Bruhrååi in are Urkund. In seller hot da Kaiser Karl IV. em Hochschdifd Schbeyer di erworwene Reschde am Bruhrååi beschdedischd. Schun 1056 hot da Kaiser Håinrisch III. des Gebied em Bischof vun Schbeyer gschenggt. Noch bis 1803 hot da Bruhrååi zum Fäschdbischdum Schbeyer geghert. Ab 1402 is des reschtsrhåinische Gebied vum Hochschdifd Schbeyer vun da Landfautei Bruhrååi in Undeheim, em heidische Philippsburg, verwalded worre. Newam Gebied in da Rhåiewene
Di Lußhardt is en Wald in da nerdlische Rhåiewene zwische Brusel un Reilinge. Di Lußhardt is äner vun de Haadtwälder, wu in da Rhåiewene uf da eiszeidlische Niederterrass vum Rhåi ligge. Es is e großes, zammehängendes Waldgebied. Schdelleweis hots Flugsandfläsche un Diine. Es hot zwee Aade vun Wald: große Forlewälder un Laubwälder mid Rodbuche, Eische un Hååbuche. E paa Bäsch fließe vun Siidsiidoschde noch Nordnordweschde dursch di Lußhardt, di Saalbach (am sidweschdlische Rand), di Wagbach, da Duddlacher Grawe un di Kriegbach. In da Niedarung vun da Saalbach hots große Wisse, wu extensiv genutzt werre. Uf de Flugsandfläsche hots Sandrase, wu vorher Ägger uffgewwe worre sin. Seldene Tieraade, wu in da Lußhardt vorkumme, sin: Ziegemelger, Schwazschbescht, Hooldaub un da Große Eischeboggkäwwer (Cerambyx cerdo), wu in Deitschland vum Ausschderwe bedroht is. In da Niedarung vun da Saalbach leewe Grauammare un Wachdel. In de Schdernmiere-Eische-Hååbuchewälder an de Bachniederunge endlång hots de Scheidische Goldschdern (Gagea spathacea), e seldeni Plånzeaad. E 4.866 Hegda großi Fläsch vun da Lußhardt schdeht als FFH-Gebied Lußhardt unner Nadurschutz. Di Lußhardt is en alder Keenischsforschd, wu zum fränggische Keenischhof in Brusel ghert hot. Sellen Wald hot 1056 da Keenisch Håinrisch III. em Bischdum Schbeyer gschenggt. Da Nåme kummt waaschoints vun