rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Därre Buhne sin im Summer fer de Winder an de Sunn gedriggelde Buhne. Mer budsd se, kochd se e Quall (fimf Minudde), bis se sisch zu me U bii lossen, leed se dann uff e Härdl un stelld se in die Sunn, bis se gedärrd sinn. Wann grad di Sunn net schoind, dud mer se uff e Blech un driggeld se bei 50 Grad im Bagohfe. Dann kummen se in e Loinesäggel und wern am e druckne Platz fer de Winder uffgehebbd. Bevor mer se kochd, dud mer se iwwer Naachd ins Wasser. Dann kochd mer se, bis se wääch sinn, un servierd se mid Därrflääsch zu Rindflääsch mit Märreddisch un Grumbeere - e waares Feschdässe! Commons: Drying Beans – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie
De Holzmaagd (gschriwwe Holzmarkt) in Schbaija ischn gleene Bladz midde inde Schbaimara Aldschdadd glaisch wiesawie vum Fischmaagd. Uffm Bladz hodds ä paa Haise unnä Poadaal, wu unna Denkmolschudz schdeje dun. De Holzmaagd isch haidn scheene Bladz, wu a s'jäalische Schbaimara Aldschdaddfeschd schdadd finne dud. Inde siebzischa Joa hoddma wie a baim Fischmaagd die domols runnakummene Haisa oam Holzmaag widda heag'rischd. Frija hodd die oihaimisch Hasepielazunfd unn Schiffa vun ausweads do s'Holz gschdabeld. Commons: Holzmaagd 10 – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Commons: Holzmaagd 8 – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz, Bd. 1, Stadt Speyer, 1. Aufl. 1985, Schwann, Düsseldorf, ISBN 3-590-31031-6 Guggschd a uffm Schdaddaschiv vum Schbaija nochm Holzmaagd Speyerer Stadtarchiv
Falsche Freind sin Paare vun Wärder aus zwee verschiedene Schbrooche, wu ordografisch odder phonedisch ehnlisch sin, awwer verschiedene Bedaidunge hawwe. Di Wärder kenne endwedder di selwe Worzle hawwe, odder hawwe e ganz zufällischi Ehnlischkeid. Bei zimmlisch noh verwandte Schbrooche (zum Beischbiel zwische Deitsch un Hollännisch odder innerhalb vum Deitsche un soine Dialegde) sin falsche Freind vun Nadur aus mähner verdrede wie bei endfernder verwandte. Falsche Freind kenne leischt zu verkehrde Iwwersetzunge fihre. Ewe / eben: Isch hab ewe kä Zeit mehr defir. – Ich habe momentan keine Zeit mehr dafür. Ich habe eben keine Zeit mehr dafür. – Isch hab halt kää Zeit mehr defir.
Derrebach isch e glennes Dorf in Näh vun Bärschzawere un iwwa dausend Joa ald. Derrebach liehd in Näh vun Bärschzawere, genaugenumme so ugfeer zwä Kilomeder ewegg, ään Kilomeda weschdlisch vun de siedliche Woischdrooß un siedweschdlisch vun Bärschzawere. S liecht imme Dahl, wod nimmie waiderfahre kannschd. Awwer duschd dai Audo abstelle und geschd ä bissel spaziere. S is a arrisch schäänes Derfel. Die Hauptstrooß hat viel alde Fachwerhaiser unn es gibt e scheenes Renaisance-Fachwerkrothaus, was mer gesänne hawe solld. Dann gibts do aach noch ä aldi Wehrkerch mit Mauere drumerum, die ä Simultankärch isch, werd also vun de Kadoligge wie vun de Prodeschdande zamme genutzt. Far Fremde oder Lait, die s Derfel nit kennen, gibbds aach a Fierung durch de Ort. Ums Derfel erum isch alles voller Keschde. Im Herbscht fallen weche dem immer die Gäälfiesler iwwe Derrebach her und dun Keschde sammele. De Hausberch vun Derrebach is de Schdeffelsberch. Der hat ä Aussichtsdurm druff, kannsche die Trebbe hochlaafe und dann vun owwe runner gugge. Wenns Wedder gut is, kammer ganz schaeh wait gugge, die Gäälfiesler sogar, je nohdem wosse her sinn, bis hääm. Newerm Schdeffelsberch isch de Kolmere met ner kleene Kabell, äm Kraizgang und än kläne Kalvariebärch. Dort sin
Theo Wieder (* 25. Mai 1955 in Frongedahl) is änna vunde bekanndeschd pälza Bolidikar vun de CDU in unsre Zait. Er is ach bis heid Vorsitzende vum Bezirksdaach vun de Palz un wor sechzehn johr (2000–2015) Owwabojamääschda vun de kroisfreie Schdadt Frankenthal in de Palz. Er hot Jurischd studiierd, wor sellemols Richda boim Verwaldungsgerichd in Naischdadt (1985–1999) un aach ä Johr boim Bernhard Vogel in Woimar (1993). 2000 wor er de ersschd Frongedahler, wu diregd vun de Oiwohner zum Owwabojamääschda g'wääld worre is. Un 83 Prozend hän ihn 2007 widder g'wääld, woil er rechd flaißisch wor, oder woil se ihm vum Strohhutfescht her gekennt hawwe. 2016 hot er dann uffgehert, un soi Noochfolga is dann de Maddin Hebich worre. 2004 is er dem Stöckle gefolggd un saitdem bis heid Vorsitzende vum Bezirksdaach vun de Palz. Mit de Eva Lohse war er aach bei de Medropolreeschjon Rhoi-Negga tätisch. Er is vahoirad unn hot zwee erwachsne Kinda. Commons: Theo Wieder – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie
Im Schbaimara Dummgaade hodds said 1987 die Skulbdua Fäamonn hol riwwa (uff daidsch Fährmann hol' über) vum Bildhauwa Günther Zeuner. Do kommade Fäamonn seje, wiea de Ruf vunde daidsche Kaisa heare dud, wu iwwade Rhoi wollen. Uffde Dafel vunde Skulbdua schded Alte Speyrer Sage: „Des Fährmanns Traum“ vom Dom kommend ziehen die Kaiser über den Rhein, um in grosser Not dem Reich zu helfen. Sie rufen: „Fährmann hol über!“ GESTIFTET 1987 VERKEHRSVEREIN SPEYER E.V. ZEUNER Fäamonn hol riwwa Fäamonn hol riwwa Fäamonn hol riwwa (Dafel) 49.316498.44462Koordinaten: 49° 18′ 59″ N, 8° 26′ 41″ O
Di Adelheid Steinmann (am 26. Abril 1866 als Adelheid Holtzmann in Heidlbersch uf di Welt kumme, am 20. Januar 1925 in Bonn gschdorwe) waar e daitsche Fraaerechtlerin und Bolidikarin. Man hot se di badisch Schwertgosch genennt. Wail se awer aach in de Kurpalz uf di Welt kumme is un ehr bäde Grossvädder aus Pälzer Familje kumme sind, war se aach ä Pälzer Perseenlischkaid. Ihr Vadder, de Heiner Holtzmann hot dem berihmte Albert Schweitzer die Theoloschie beigebrung – schpäter hot der Schweitzer noch Medizin un Filosofie schtudiert. Ihr Mudder wor de Dochter vum Schorsch Weber, der wor vun Bergzabre un hot ä Weltgeschchd geschriwwe. Die wor sellemols en ächte Bestsäller fer meer als verzich Johr, obwohl er se ganz anerscht als de Paul Münch ganz ernscht geschriwwe hot. Di Holtzmann sin vun Schbaija gewest. Die zwä Brieder vun de Adelheid hän schtudiert un sin Professore worre, awer se hot net schtudiere derfe. Sellemols hot man ächt gemähnt des de Kopp mitem Gehern wächer werd, wenn Fraae schtudiere. Un man hot gemähnt des de Mädle vum Schtudiere ihr weiblich Figgur verliere. Es hot zwaar e poor Fraae gegewwe, di hän mit ä Sunnererlaabnis schtudiert, awwer norre unner de Uffsicht vun ern Ehemoo.
Michael Bauer (* 29. März 1947 in Lautre) is e pälzer Audor un Journalischd. De Bauer muss ma heit kenne tue, wail er di Gschichtn vum Klää Pälzer uffgeschriwwe hot. Bauer hot in Saarbrigge un Meenz schtudierd. In de 1970er Johre hot er dann soi aigene Lieda gsunge un Klääkunschd gmachd. Sellemols gabs aach noch zwää Schallpladde vun ihm. Schpäter is er dann zum Radio gange un 1998 aach zum Fernseh. Er war bei faschd alle Sendern im Siedwesschde: SWF, WDR, HR, SR un SWR. Uff de Biehn schteht er aach noch gern. De klääne Pälzer. Mit Illustrationen von Xaver Mayer. Verlag Reinhold Gondrom, Kaiserslautern 2001, 2. Auflage. 2002, ISBN 3-88874-521-7. „Mütter, Väter, Dome“ oder „Lobel weiß alles“. Zwölf teils katholische Geschichten. Mit einem Nachwort von Klaus Wiegerling. Verlag Reinhold Gondrom, Kaiserslautern 2002, ISBN 3-88874-523-3. Klääner Pälzer, hopp verzehl. Mit Bildern von Xaver Mayer. Verlag Reinhold Gondrom, Kaiserslautern 2003, ISBN 3-88874-524-1. Klääner Pälzer, bleib am Ball. Mit Bildern von Xaver Mayer. Verlag Reinhold Gondrom, Kaiserslautern 2005, ISBN 3-88874-525-X. Pfalzkönig. Mit Zeichnungen von Xaver Mayer. Agiro Verlag, Neustadt 2014, ISBN 978-3-939233-29-9. Seeleschokolad. Mit bunten Illustrationen von Xaver Mayer. Agiro Verlag, Neustadt 2015, ISBN 978-3-939233-36-7. Plauderwelsch und Pfalzgezeter. Prosa und Lyrik. Wellhöfer
De Rhoi-Elefand is ään Elefand, wu sellemols am Rhoi dehääm waar, so vor sticker zwounzwanzich bis ään Millione Joa in dem alde Urschdrohmdahl vum Rhoi. In ääner Sandgrubb boi Äppelshm in Rhoihesse hot man 1835 den erschde ganze Schäädel vum Rhoi-Elefand gfunne. De Elefand wor sellemols in ganz Rhoihesse dehääm un man hot in fiele Kiesgrubbe Toile vun ihm gfunne, des nännt man hoit Dinotherium-Sande. Des Gebied lait rund um Määnz. De Fund waar so bedaitend, des de Äppelshoimer ern Elefand net hon behalde derfe. Se hän norre än Abbguss in Medall gekrieht De Rhoi-Elefand war aarich groos, so groos wie än kläner Laschder (LKW) un aach so schwer. Bis zur Schulder hot er vier Meder gmesse un waar an die verzähn Tonne schweer. Soi Schpezialidät waar gwesse, dass er ganz annere Zääh ghabt hot wie ään heiticher Elefand. Soi Zääh warn nach hinne geboche, wie die Zääh vum Säbelzaahticher, odder wie vun eem Nachedier. Vun soim Rissel wois man bis hoit noch net fiel, der kann korz odder long gwese soi, awwer die Toile san hoit alle verwääst. Ää gonzes Skledd mit de ganzze Knoche hot man in Bulgarie gfunne. De Wisseschafdler määne hoit de Rhoi-Elefand war ään rechd
Die Burch Lemberch is e mittelalterlichi Burch bai Lemberch, äm Ort in de Verbondsgemä Bärmesens-Lond, im Londkräs Siedwestpalz in Rhoilond-Palz. Die Burch lait uff'em Schlossberch in 458 m Heh un hat näwer em Burchainformazionszentrum fa die Palz und die Nordvogese e Burschschänk. Vun ihrer exponiertie Laach aus kom'mer wait gugge, iwwer Lemberch un iwwer die waldische Hichel vum Waasgau drummerum. Im Johr 1198 hat de Abt vum Kloschder Hornbach em Graf Hoinrich I. vun Zweebrigge de Berch verkaaf, uff dem die Burch donn ab ungefähr 1200 gebaut wor is, damit die Grafe ihr Herrschaftsgebied im Siedoschde absichere gekännt honn. In enner Urkunde schdeht zum erschde mol 1230 was vun em "Castrum Lewenberc", also Burch Leweberch. Unner onnere Mauerreschde sinn die Grundmaure vun ennere Kapell uff'em Schlossberch erhall geblibb. Die is zum erschde Mol 1502 erwähnt wor. Minze un Scherwe, die ma gefunn hat, waise awwer schunn in die zwätt helft vum 13. Johrhunnert zurick. Om Òfong wa die Burch e Feschdungsbau, uff dem junge Adlische als Burchherre lerne gesollt honn, uff was es im Milidärdienschd òkommt. 1333 is die Burch donn on de Graf Simon I., de Sòhn vum Ewerhard vun Zwääbrigge-Bitsch gefall. Vun 1535 bis 1541 hat donn de
Rhoigold is des Gold, wu sellemols im Rhoi gwääsche worre is. Schun die aalde Kelde hän Gold im Rhoi gwääsche un speeter die Reemer un Germane. Die beschdd Zait wors wie de Tulla sellemols, 1817 bis 1866, de Rhoi nai un graad gmacht hott. Da hän die Lait vun Baade zwää duddzend un die Pälzer zäh Pund Gold gwasche. Un dann ging die Goldwääsch bald stark zrigg. Draissich Johr speeter wars dann faschd vorbei. 1860 hän die Pälzer noch 56 Gramm gfunne. De Ganninger Hans war de ledschd Pälzer Goldwäscher in Schbaijer. Er hot jede Daach nein Schdunne Gold gwasche. Ärgäbnis vun soiner Ärweed war am Owend ää Gramm Gold, dodefer hot er achttausend Pund Sand gwasche. Stroisand konnt er aach noch an die Hausfraue verkaafe. De Waschbank vum Hans mit soim ganze Zaich is hait im Hisdorisch Museum vun de Palz. Des Gold kummt aus Lagerschdädde im Grundgebirg vum Sidschwatzwald un de Albe un werd dort dursch di Verwidderung ausgewesche un in de Hochrhoi gschwemmd. Im Owwerrhoi hawwe sisch 0,1 bis 20 Milligramm Gold im Kubigmeder Rhoischodder abgsetzt. Wolfgang Kauer: Vier Tonnen Sand für ein Gramm Gold bewegt. In: Die Rhoipalz. Ausgaab Speyer vum 21. August 2009. Rainer Albert:
Midm Deng'gfehla määndma wonn die Laid sisch zum Baischbiel in Ideje varennen odda ebbes uffm Loim gejen, wie zum Baisbiel em Druchschluss. Maischdens sinn des a Broblem vum Gugge, Zuherre odda allgemoin wiema was woohnemme dud. Awwa a wie beim Mensch s'Eainnere fungzioniere dud. S'wead a zum Baischbiel vun Illusjone odda vun falsche Earinnarunge odda a vun Fehluadail gschbroche. A meschen die Laid gern Vorschdellunge, wu zomme passen unn wu die dvu Deel hamonisch sinn. Des alles ischn Deel vunde Psyschologie. Inzwische hoddma waid iwwa 200 Deng'gfehla gfunne unn vasuchd Ordnung ins Kaos zu bringe. In soem Vasuch werren Deng'gfehla uff gradmol 6 Grind zurigg gfierd. Die Deng'gfehla, wu ma wes, dass die Laid des Intus hawwen, vasuchdma a zu nudze. Zum Baisbiel wead unnasuchd unn ogewwe wiemas im Gschäfd, des heesd fas Vakaafe nudzbringend fa sisch oisedze konn. A in Vahandlunstagdige findn middlawail Deng'gfehla oigong. Inde Bolidigg unn vor allem inde Brobagonda werren vaschieden Teschnigge oig'sedzd/ Daniel Kahneman, Paul Slovic, Amos Tversky, Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Cambridge University Press, Cambridge (UK) 1974.(PDF) Dietrich Dörner, Die Logik des Misslingens. Strategisches Denken in komplexen Situationen. Rowohlt 1989, ISBN 3-499-19314-0. Dan Ariely, Denken hilft zwar, nützt aber nichts. Warum wir
Vum IKEA-Effeggd schbrischdma wonn fa die Laid ebbes wasse selwa zsommegebaud hawwen mea Wead hodd, als wennses glaisch gonz kafd kabd hedden. De Nome kummd vum IKEA-Konzean, wuma soi Mewel selwa z'sommebauwe konn odda muss. Des gehd sowaid, dass ä Massewaa bloos wailses selwa gschrauwbd hawwen de Laid soviel bedaid wieä daijares Änzlschdigg. Michael I. Norton: The IKEA Effect: When Labor Leads to Love. In: Harvard Business Review. Vol. 87, Nr. 2 (Februar 2009), S. 30. (Online als Teil der HBR-List 2009) Michael I. Norton, Daniel Mochon, Dan Ariely: The IKEA effect: When labor leads to love. In: Journal of Consumer Psychology. Vol. 21, Nr. 4 (9. September 2011), doi:10.1016/j.jcps.2011.08.002 (Pre-print online (PDF; 909 kB) auf der HBS-Homepage von Michael Norton). The IKEA Effect: Why Customer Labor Builds Loyalty – Interview mit Michael Norton vom 11. November 2009. Why Making Dinner Is a Good Idea – Wired-Artikel von Jonah Lehrer vom 11. November 2010. Michael I. Norton: The IKEA Effect: When Labor Leads to Love. In: Harvard Business Review. Vol. 87, Nr. 2 (Februar 2009), S. 30. Michael I. Norton, Daniel Mochon, Dan Ariely: The IKEA effect: When labor leads to love. In: Journal of Consumer Psychology. Vol. 21, Nr.
De Ong’gaeffeggd isch die audomadisch B'oiflussung vunde Laid duasch Infoamazione ausde Umgewung a won die ganix midd dem zu due hawwen wasse grad beuadaile dun. De Laid isch nedd bewusst, dass ia Uadeel vunnem willkirlische sogenonde „Ong’ga“ vazead wead. Än Ong’ga koann vun allä efach do soi, kennen sisch Laid selwa mache odda awwa a vunn oannare Laid g’sedzd werre. Soen „Ong’ga“ isch baim Oischedze unn Felle vunna Enschaidung ausschlachgewend. Vasuchslaid solln abschedze, wie groß de hegschde Riesemammudboom isch. De Helf vunde Laid hoddma de Ong’ga „1200“ Fuss vapaggd gewwe und de oanare Helf „180“ Fuss. Die easchd Helf hodd doan 844 Fuss g’schedzd unn die oanne Helf vunde Laid hodds uff 282 Fuss g’schedzd. Bsucha vum Exploratorium hoddma gfrochd, wieviel Geld se gewwe deden um Seeveschl bai änna Eeelpeschd zu redde. Ä Grubb hoddma de Ong’ga „5“ gewwe, vapaggd inde Froch „Dedense $5 gewwe?“ unn ä oannari Grubb hodd de Ong’ga „400“ grischd. Die easch Grubb hodd $20 gewwe wolle unn die zwedd Grubb $143. Birte Englich: Ankereffekte im juristischen Kontext. In: Hans Werner Bierhoff: Handbuch der Sozialpsychologie und Kommunikationspsychologie. Göttingen, Hogrefe 2006, ISBN 3-8017-1844-1, S. 309–313 (Handbuch der Psychologie, 3, PDF-Datei; 2,27 MB). Birte Englich: Blind or Biased?
De Schdrooselombeeffeggd (uff Englisch de Streetlight effect) kummd ausm Oanglsegsische Schbrochg'bied unn meend än waidvabraidede Deng'gfehla, wuma doad noch Lesunge suche dud, wu die Such oam äfagschde isch. De Bgriff vun dem Effegd wead gean uffn Widz vunem B'drung'gene zurigg’gfiad, wu Owens soi Hausschlissl innem Paag valore hodd, se awwa unna de negschd Lomb suchd, wails doad hella isch. Deswesche heesds a Die Such vunem Bsoffene (uff Englisch de drunkard's search). Die Gschischd geed uff die 1920zischa Joa zurigg. Explorations in Political Psychology, Kap. „The Drunkard's Search“, Duke Studies in Political Psychology, Duke University Press, 1993, ISBN=978-0-8223-1324-3 Samuel L. Popkin, The reasoning voter: communication and persuasión in presidential campaigns, Kap. „Going beyond the data“, University of Chicago Press, 1991, ISBN=978-0-226-67545-9 Abraham Kaplan, The Conduct of Inquiry: Methodology for Behavioral Science, Transaction Publishers, 1964, ISBN=9781412836296 [2] Why Scientific Studies Are So Often Wrong: The Streetlight Effect. In: DiscoverMagazine.com. Abgerufen am 30. Mai 2015. David H. Freedman (2010): The Streetlight Effect. In: Discover magazine David H. Freedman (2010): Wrong: Why Experts Keep Failing Us, Little, Brown and Company [1] "'Did You Lose the Keys Here?' 'No, But the Light Is Much Better Here'", Quote Investigator April 4, 2013
49.6044444444448.8027777777778577Koordinaten: 49° 36′ N, 8° 48′ O Di Drumm is mid 577 Meder Häih iwwer NHN äner vun de hegschde Berg im hessische Ourewald. Da Drumm-Häiherigge ligt zwischem Weschnitz- un em Ulfebachdål. Er beschdeht aus Granit un is bewaldet. Noch em Berg is di nadurraimlische Oiheit 145.4 Drumm-Ourewald benannt, eweso wie di Granit-Formazion Drumm-Granit. Am Osthang vun da Drumm ligt e hunnerd Oiwuhner groußes Därfel (539 m hoch), wu aa de Nåme Drumm hot un zur Gemeinde Grasellebach ghert. Drei Därfer deile sisch de Berg: Newa Drumm sin des Zotzeboch (Gde. Rimboch) un Kocherbach (Gde. Wald-Mischlbach). Der Gipfl ghert zu Zotzeboch.. Am Nordwesthang gibt s e markande Felsformazion aus Granit, des Wildeleithaisel. Do hawwe, wie ma verzählt, bis in di achzischer Johr vum 19. Jahunnerd wilde Leit gelebt. Uf da Drumm sin di Grenze vun drei hischdorische Herrschaftsgebiede zåmmekumme. Da Dreimärker, also da Grenzståå an derre Stell, is noch erhalte. Er dräscht di Zeische vun de drei Herrschaftsgebiede: des Mainzer Rad, di drei Stern vum Graf zu Äbach un di kurpälzisch Raut. Vum Dreimärker aus Rischdung Håmmelbach is aa noch en Deil vum Grenzwall erhalde. Uf da Drumm steht en Aussischtstuam, da Irenetuam. Da Zimmermeischder Adam Wilhelm Johånn vun Unner-Schaabach
De Iwwalewensirdumm isch a Vazerrung vunde Wahnehmung hie zude „Iwwalewende“ odda „Eafolschraische“. De Deng'gfehla guggd uffde Eafolsch unn määnd, dassma sisch dodroa messe missd um a eafolschraisch soi zu kenne. Ma missd awwa ewe a de „Misseafolsch“ oagugge um ebbes ridisch seje zu kenne. Dea Deng'gfehla nimmd alla ä schdadischdischi Vazerrung vunde Schdischbrowe in Kauf. De B’griff gehd uff die Eawed vun englische Fluuchzaischbauwer zurigg, wu im Zwedde Weldkriesch die Panzarung vunde Fliescha hawwen vaschderge wolle. Do’d’zu hawwense bai de Fliescha wu vum Oisadz zuriggkumme sinn, g'guggd, wu die Oischusslescha sinn. Unn doad hawwenses Fluuchzaisch donn vaschdeagd. Des hodd awwa nix g'nidzd unn s'inn nedd wenischa Fliescha abgschosse worre. Än Mademadigga hodd doan schliesslisch de Deng'gfehla gseje unn die Fliescha do vaschdeagd, wuse kä Oischusslescha kabd hawwen. Des sinn die Schdelle gwesd, wu die abgschossene Fliescha gdroffe worre sinn. Fondsgselschafde schdossen ia Fonds, wuse känn G'winn midd g'machd hawwen, reschelmesisch ab. Des fiad dod'zu, dassde Reschd vunde Fonds gud abschnaide dud. Die wu känn G'winn g'machd hawwen sinn ausde Bilonz rausgfalle. Hanno Beck (2012), Auf die Verlierer kommt es an Elton Gruber (1996), Survivorship Bias and Mutual Fund Performance, Review of Financial Studies, Vol. 9, Issue 4, pages=1097–1120, doi=10.1093/rfs/9.4.1097
Granit is e magmadisches Diefegschdein (Plutonit), des heeßt, e in da Diefe vun da Erdkruscht erschdaddes Gschdein. Granit ghert zu de Krischdalline Gschdeine, ma kann di änzle Krischdalle mid bolßem Aag sehe. Da Nåme Granit kummt vum ladeinische Granum = Korn. Erkennungsmergmole vum Granit sin: Er is rischdungslos, im Gejesatz zum medamorphe Gneis, wu di selwe Zammesetzung hawwe kann, awwer unner hochem Drugg un Tembaradur zammegebreßd worre is. Er hot kää Gashohlraim, im Gejesatz zu Vulkanide, wu des meglisch is. Der Vulkanit Quaazporphyr (Vorkumme in Dossene, Schriese, Woinem, Zigglhause) hot di selb schemische Zammesetzung wie da Granit, is awwer schneller abgekihlt un hot doher e foinere Schdrugdur, bei der ma di Krischdalle net mim bloße Aag sehe kann. Wie viele in da Schul gelernt hewwe: „Feldschbad, Quaaz un Glimmer, die vergeß isch nimmer“, beschdeht da Granit haubdsäschlisch aus selle drei Minerale (duaschschniddlisch): Feldschbad (Kalknatronfeldschbad 36%, Kalifeldschbad 30%) zamme 66 % Quaaz 26% Glimmer 7,5 % weidare mineralische Bschdanddeile 0,5 % Di Faab vum Granid hängd vun de Feldschbäd ab. Im Granit sin oft Ganggschdeine zu finne, wo ehemolische Schbalde ausgfillt hawwe. Die sin ausem selwe Matrial, hawwe awwer foinere odder gräßere Krischdalle, je nochdemm ob se schneller odder langsamer abgekihlt
Schriese is e Schdadt im Rhåi-Negger-Krais, ugfähr 8 km nerdlich vun Heidelberg. Di Gemaagung vun Schriese liggt an de Bergschdrooß, deels im Oulewald (wie ma in Schriese sescht) un in de Rhåiewene. Vun de 3.167 ha Gemaagungsfläsch sin 1.853 ha Wald, 930 ha Landwerdschafdlische Fläsche, dodevu 100 ha Wingerd (mid de Wåilage Kuhberg, Madonneberg, Schloßberg un Schdaudeberg, Großlag Riddersberg), 384 ha sin bebaud. Di diefschde Schdell vun da Gemaagung ligt mid 101 m in da Rhåiewene, di hegscht Erhewung is mid 544 m im Siedoschde, uffem Dossemer Kopp. Zu Schriese ghere seit 1972/1973 di Derfer Aldebach un Orschebach, beede im Oulewald. Di Gemaagung vun Schriese hot Ådeel am Krischdalline Odewald mit Heidelberjer Granit un am Bundsandschdåå-Odewald mid Schichde vum Unnare bis zum Owware Bundsandschdåå, dazwische is e vulkanisches Gschdein ausem Rodliggende (Perm, Erdalderdum) uffgschlosse, de Quaazporphyr, wu im uffgegewwene Schdååbruch am Eelberg abgebaut worre is. Im Wesde, in de Rhåiewene bilde Sedimende ausem Quatär de geologische Unnergrund. Am Fuß vun de Berge hot di Kånzlbach en Schwemmfäscher uffgschitt. Do druff liggt aa di Aldschdadt vun Schriese. In Schriese gibts e paa geologische Bsunnerheide. Im Weide Dal ligt di Baryt-Schlucht, en Baryt-Gang, wu ma abgebaut hot. Im Bergwerg Grub Anna-Elisabeth am
De Ausdrugg B'driewbsblindhaid kummd vum froanzesische un heesd doad Déformation professionnelle (uff daidsch aischendlisch eja b'ruflischi Endschdellung) unn meend die Voaliewb vunde Laid ia b'rufs- unn fachlische Medode odda Oasischde a uff fachfremde G'bied oazuwende. Dea Deng'gfehle fiad zuna oig'engde Sischd uff Dinge unn koann a zu äm uoag'messe Vahalde fiere. De froanzesische Ausdrugg kummd meschlischawais vunnem Uffsadz ausm Joa 1937 vum belgische Sozioloch Daniel Warnotte. Ä äfaches Baischbiel fa den Deng'fehla ischn Bolizischd wu nedd abschalde koenn unn a nooch Faijaowend noch iwwarall Vabrecha seje dud. Daniel Warnotte (1937): Bureaucratie et fonctionnarisme. Revue de l’Institut de Sociologie, 17: S. 245–260.
Gaiberg is e Gemeinde im Rhåi-Negger-Kreis, uffem Sidoschdhang vum Kenischschduhlmassiv im Kläne Odewald, 6 km sidesdlisch vun Heidelberg. Di Gemaagung is 415 ha groß. 46 % davu (190 ha) sin låndwertschafdlische Fläsche, 37 % (155 ha) Wald un 17 % (70 ha) Siedlungs- un Verkehrsfläsche. Da diefschde Pungd ligt uf 204 m, da hegschde uf 449 m. Da geologische Unnergrund beschdeht aus em Owwere Bundsandschdåå, wu iwwer weide Fläsche mid Leeßlehm bedeggd is. Gaiberg ghert zum Gemeindeverwaldungsverband Neggergminn. Frieher wa Gaiberg iwwerwiegend landwerdschafdlisch gebrägt, heit is es vor allem in Wuhnort. Seid 1967 is es en schdaadlisch åerkannder Erholungs- un Luftkurort. Gaiberg is 1312 s erschdemol schrifdlisch erwähnd worre, als Gauberg. Des is gleischzeidisch der domolische Nåme vum ganze Kenischschduhlmassiv zwische da Rhåiewene un em Elsenzdal. Der Ort hot zum Bischdum Worms geghert un is 1419 an di Kurpalz kumme. Vun da Mitt vum 19. Johrhunnerd bis zum Erschde Weldkrieg sin bsunners Kersche un Himbeer ågebaud worre. Karl Wagner, Wolfgang Seidler un Günter Hoppe: Spurensuche in Gaiberg, Ein Buch zum 700-jährigen Jubiläum 2012, Gemeinde Gaiberg 2012, ISBN 978-3-9810449-1-1 www.gaiberg.de (Offizieller Netzuffdritt vun da Gemeinde) Gaiberg im Landeskundlische Informazionssischdem Bade-Werddeberg (LEO)