rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Tschechie (amtlisch: Tschechischi Republig, tschechisch: Česká republika) isn demogratische Binneschdaad in Middloiroba unn dut die drai hisdorische Länner Behme, Mähre unn Tschechisch-Schlesje umfasse. Die Amtsschbrooch in ganz Tschechie ist Tschechisch. Nachbarlänner vun Tschechie sinn Pole im Norde, die Slowakai im Oschde, Eestraisch im Siede unn Daitschlond im Weschde unn Norde. Die Hauptschdadt unn aa die greegschd Schdadt im Lond is Prag. Die Tschechisch Republig is am 1. Januar 1993 durch die Dailung vun de Tschechoslowakai entschdannde. 1999, acht Johr noch de Uddleesung vum Warschaua Pakt, is Tschechie Mitglied in de NATO geworre. Am 1. Mai 2004 isses de Oirobäisch Union beigetrete.
Wolfgang Wolf (* 24. September 1957 in Diefedahl) ist en pälzer Fuusballträner unn ehemalische Schbieler. Soi erschdi Station als Schbieler war bis 1976 de VfR Heddrem (VfR Hettenleidelheim). Dann isser zum 1. FC Kaiserslautern gwechselt (1976-88), später zu de Stuttgarter Kickers (1988-92) unn am End zum VfR Mannheim (1992-94). Qualifikation fer de UEFA-Kap 1979-82, un DFB-Pokal-Finalischd mim 1.FC Kaiserslautern, Bundesliga-Uffschdieg midde Stuttgarter Kickers. 308 Bundesliga-Schbiele, 16 Dore. Stuttgarter Kickers (1994 bis 24. Fewwer 1998, war do aach gleischzeidisch Manager). VfL Wolfsburg (23. März 1998 bis 3. März 2003) 1. FC Nürnberg (30. April 2003 bis 31. Oktober 2005) 1. FC Kaiserslautern (21. November 2005 bis 11. April 2007 wege Erfolgslosischkeit entlosse) Uffschdieg vun de Regionalliga in die 2. Bundesliga 1996 midde Stuttgarter Kickers, Qualifikation ver de UEFA-Kap 1999, Uffschdieg in die Bundesliga middem 1. FC Nürnberg 2004.
Die Wolfsbursch is ä Ruin, wu 130 m iwwerm Lambreschder Daal laihd, des sinn 270 m iwwer NHN. Am Ordsoigong vun Neischdadt hod se solle die nei Schdadt schidze un is mid oor kordz vuur oor noo derre oogfonge worn. S ärschde Mol gschriwwe hänse devuu anno 1255, wo sese nuch in guudm Ladoi vun Castrum Volfperg un Nova Civitas gschriwwe hän, wie se de Lichdeschdeiner Albreschd gried hod - gelehnd nadierlisch. Desdeweje aa Lehen. Schbäder, verzehhduback, hon do die Vodchde vum Kuurferschd gewoohnd. 1525 hen se glai zwäämol die Baure gried un leer geraamd, awwer denooch isse wijer renowiehrd worn. 1633 hen se donn die Kaiserlische nunnergebrennd bis uff die Grundmaure un said sellemols isses ä Ruin gbliwwe. Die Neischdadtä 1848er hen donn im Märze ihr Demograadisch Nazionalfeschdsche gfeierd un Schwazz-Rud-Gold gflaggd. Im ledschde Johrhunnerd hen se in de Fuchdscher inerem all Keller ä glää Wochendbewirdung uffgemaahd un midde Reschdaurierug oogfonne. Die Bursch is 140 m long, awwer ned meer wie 30 m brääd, weil de Fels so schmal un long is. Zum Bersch hie, wo die meerschde Verdeidschungsoolaache waan, is schunn faschd alles wiehr hochgezooch gen, vumm Reschd hen se die aal Bausubschdanz gsicherd un die Bääm erum
Die Wutz is die zahm Form fun de Wildwutz und werd wahrscheins seid 9000 Johr als Haustier gehal. Wutze sin wie Mensche aa Allesfresser un ernähre sich fun Tiere un fun Blanze. Die weiblich Wutz hääst Sau, die männlich Ewwer. Aus Wuzzeflääsch meschd mär die beschde Wärschd un die Haud kommä endweda zu närem bsunnärschd waisch Leda gärwe (laida ned sea haldbaa) oddee mär mäschd Schelatine draus - wammär se ned ääfach midfuddan duud. Die Därm duud mär roinische un nidzd se fär Worschdhaid. Die Wutz is e feschder Bestanddääl fun de Pälzer Kisch: Pälzer Lewwerworschd, Saumaa, Wellflääsch un Hausmacher Worschd (Lewwerworsch, Blutworschd und Schwaademaa) bestehn aus Schwoineflääsch. Im Pälzerwaldlied werd es Schlachtfescht, e Hausschlachtung bei dem Wellflääsch un Worschsupp gess werd, besung: "Do werd die Wutz geschlacht, un werd draus Worschd gemach'".
E Gsangbuch esch e Bichl wu Kerschelieder fär zum Singe drin sin. Genaugnumme is ä jedi Liedasammlung, wo fär ä bschdimmdi Grupp inäräm Bichl zammegedrooche is, ä Gsangbuch, also aach es Kommersbuch vunde Schdudende, orra die Wandalieda vun Juchndgruppe, awwa es mehrschd - un inde Palz ausschließlich - sin dodemid die Gsangbicha färde Goddesdienschd gmäänd. In de kadohlisch Kärsch hääßd es agduelle Gsangbuch „Goddeslob“ un is said 2013/2014 die zwett ganz nai beawaide Fassung unnä däm Nóóme. Di evangelisch Kärsch hot said 1994 es „Evangelische Gsangbuch“. Saidm Middlalda gäbds inde Kadolisch Kärch Gsangbicha mit lidurgische Gsäng, des waare Gsäng ausm Gregorianische Choral un die waan fär Chor un Schola - es Volg häd jo aach nix demid oogfange gekännd, wails ned hod lese känne un aach kää Ladain vaschdonne. Ärschd inde Vorreformadzion hodmär GmoindeGsangbicha zammegschdelld, wo Lieda inde Volgsschbrooch drin waan. Ääns vunde ärschde gaabs baide Beemisch Brieda; anno 1501 un 1531 hodde Waiße Michl ä daitsch Põõdõõ dodezu erausgebrung. Die Reformadzion hod donn do so richdich Schwung enoigebrung. So is 1564 es Etliche schöne christliche Gesäng wie dieselbigen zu Passau von den Schweizer Brüdern in der Gefenknus im Schloss durch göttliche Gnade gedicht und gesungen warden - inde zwädd
Betze iss kerz fer Betzebersch, also sozusah de Schdadtbersch vunn Lautre. De Betze is 185 Meder hoch unn dudd sisch 50 Meder iwwers Schdadtgebied erheewe. Mit Betze kennt e Lautrer awwer näwe dem Bersch nadierlisch ah es genauso benannde Wohngebiet uffm Betzebersch mähne, annererseitsawwer ah es weltberiemte Stadion vumm 1.FC Kaiserslautre, es Fritz-Walter-Schdadion, des ewenfalls uffm Betzebersch iss. Wenn also e Lautrer saht, dass er uff de Betze geht, so mähnt er meischdens es Stadion. Genauso werd es Wort Betze awwer ah fer de Veroi (FCK) als solcher oder gar nur die Monnschafd benutzt, wie's bei onnere Monnschafde aa iss. De Betze als Bärsch liechd siedlisch vum Lautrer Haubdbåånhof unn de Haubdbåånaggs Ludwichshafe-Saarbrigge. Es Siedend vum Betze dudd in de Pälzerwald iwwergehe. De Schdadtdääl Betze is nuch reladiv jung, erschd 1967 hot mer mim Bau begonne. Ner die Bebauung unnerhalb unn in de Umgewung vum Betze is älda. Um de Bau vum Schdadtdääl realisiere zu könne, is de Dääl vum vorherische Londschafdsschudzgebied Pälzerwald nedd in de 1967 gegrindede Nadurpark Pälzerwald uffgenumme worre. Fritz-Walter-Schdadion Wildpark Betze Bremerhof, Ausflugsziel Humbärschtorm, Aussischdstorm 49.4331940555567.7904224444444285Koordinaten: 49° 26′ N, 7° 47′ O
Schwetzinge is ä Schdadt im kurpälzische Londkrääs Rhoi-Negger-Krais im Nordweschde vun Bade-Wirddebärsch. Die näggschde Großschdädt sinn es 10 Kilomeder endfernde Mannem unn es 15 Kilomeder endfernde Hailbärsch. Bekånnd is Schwetzinge vor allem weeje saim Schloss unnem Schlossgadde. Schwetzinge bild en Middlzendrum in de Umgeewung. Schwetzinge liechd in de Medropolregion Rhoi-Negga in de OwwerRhoiewene, zwische em Rhoi im Weschde unnem Odewald im Oschde. Dorsch die Schdadt dudd di Laimbach fließe, welle bai Brihl in de Rhoi minde dudd. Vun de Schwetzinga Fläsch sinn 33,3% Siedlungs- unn Vakeasfläsch, 27,7% Londwärdschafdsfläsch unn 35,7% bewalded. Schwetzinge dudd im Uhrzaigasinn unn im Norde beginnend an folgende Orde grenze: Monnem, Plångschd, Ofderse, Hoggene, Ketsch unn Brihl. Äägedääld is Schwetzinge in die siwwe Schdadtgebiede, Kernschdadt, Siedschdadt, Oschdschdadt, Nordschdadt, Härschagger, Kläänes Feld unn Schälzig. Schwetzinge isches erschdemol am 21. Dezember 766 als Suezzingen im Lorscher Codex erwähnd worre. Siedlungsschbure konn mer awwa bis in die Jungschdääzaid vafolge, darunner e bedaidendes Gräwerfeld aus de Linjebåndkeramik. Vor 7000 Johr sinn nämmlisch die erschde Aggabau bedraiwene Siedla im haidische Schwetzinga Schdadtgebied õõkumme. Schbäda lasse sisch Schbure vun de Kelde, ausde Reemerzaid unn vun de germånische Neggarsuewe nochwaise. 803 werd Schwetzinge „Suezzingen Superiore“ (Owwerschwetzinge) genennd. Urschbringlisch hots nämmlisch die zwee Siedlunge Owwer-
Di Laimbach is e kurpälzischi Bach, welli dorsch de Rhoi-Negger-Krais fließe dudd. Ihr Gsamdläng is 38 Kilomeder unn se hot ä Oizuchsfläsch vun 140 km², wo 157.000 Lait wohne. Zufliss sinn vor allem di Gauångelbach unn di Waldångelbach. Endhubbse dudd di Laimbach bai Balzfeld uff ennere Heh vun 204 m i. NN, in de Gemää Diele, minde dudd se donn bai Brihl in de Owwerrhoi uff ennere Heh vun 94 m i. NN. De zerickgelehde Heheunnerschied sinn also 110 Meder. Wie aa di Kraischbach fließt di Laimbach noch em Ausdritt in di Rhoiewene, bai Wissloch, im Grawe am Rand zwische de Ewene un em Kraischgau diregd noch Norde. Bai Nußloch biegt se dann Rischdung Rhoi um. Zwee Endlaschdungskanäl kenne Wasser vun de Laimbach uffnemme: De Landgrawe zwische Nußloch un Ofderse un di Hardtbach zwische Walldorf un em Induschdiegebiet Dalhaus bai Hoggene. Di Laimbach hot frieher schun die Schwetzinger Burchõõlaach umflosse, bai de Naigschdaldung vum Schloss (ab 1657) is Laach unn Foam vaännerd worre, sodass ihr haidischi Gschdald endschdanne is. De See unn annere Gewässa im Schlossgadde sinn vun zwee Wassawerge gschbaisd worre, welle di Laimbach dorsch zwee Mihlräder õõgedriwwe hot.
De Pälzerwald, aach Pälzer Wald, is's greescht zämmehängend Waldgebiet in Daitschlond. Newwerm Woi is de Wald e wichdische Idendidädsfaktor vun de Palz. Die gonz Palz is vull devunn – sowaid wie s Lond ned fer Wingerder gebraucht werd orer fer Grummbeere orra Dabag zu plonze. De wichdigschde Dääl devunn is de „Pälzerwald“, der wu aach mid mecher wie ⅓ vum Lond de gräschde Äänzldääl vun de Palz un said 58 aach Naduurpaarg is. Soi Nome hoddä in de Midd vumm Nainzeende Joohunnäd vun de Foschdlaid griehd, die wu dodemid den gonze Wald uff Sondschdää zommegfaßd hen. Im Norde gehder nahdlos ins (Nord)Pälzer Bärschlond iwwer, im Siede ender onde Grenz, im Oschde midde Haad – de Nadurpaarg gehd nuch weirer bis zor Woischdrooß – un im Weschde meschder im Booche vun Londschduul iwwer Waldfischbach-Bojalwe an Bärmärsens vurbai bis noo Schweix-Liieschid, wu die Grenz dorschgied. Aischndlisch gehd de Pälzerwald jo nuch viel wärer bis waid in die Woogese, un im Siede bis ins närdlisch Elsaß. In de Midd laihd de „middler Pälzerwald“. Des is vunde Isenach un Laudre-Däägm bis enunnee noo Bärmasens-Landach. Meerschdedääls sin des‘s Holzlond, es Gräfeschdoiner Lond un die Frongewaid. Was im Norde devunn laihd, hääsd mer de „närdlische Pälzerwald“
YouTube [ˈjuːtjuːb] is än am 14. Februar 2005 vun Chad Hurley, Steve Chen un Jawed Karim gegrindedes Internet-Videoportal wu ma koschdelos Videos añgugge un naiñschdelle kann. Des Unnernehme is am 9. Okdober 2006 vun Google ufkaaft worre, awwa fiirt soi Gschäfde selbschdschdändisch waida. Verfiigbar is Youtube in 34 Schbrochwersione, darunna a in doidsch, awwa laida nedd in Pälzisch. Finanziire duds sisch Youtube dorsch Werbung. Youtube iss des greeschde Internet-Videoportal iwwahaubd. Uff YouTube konn mer sisch en Account ooleche unn hot donn aa en Kanal, dem mer en Nååme gewwe konn. Uff dem Kanal konn mer donn sai Videos hochlade unn ausschdelle. Mer konn aa Kanäl vun onnere, welle aim gfalle, abonniere unn kriechd naie Videos vun dem uff de Schdardsaid õõgezaigd. Mer konn aa Videos vun onnere kommendiere unn bewerde, awwa nur wann mer õõgemeld isch. Do YouTube zu Google kehrd, konn mer sisch mid saim Google-Account aa bai YouTube unn onnerschdrum õõmelde. Es gebbd kee Pälzisch Schbroochwersion vun YouTube, desweege nudze die maischde Pälzisch-Babbler die Daitsch Version. Videos midd Pälzischer Schbrooch naizuschdelle is drodzdem meglisch. So find mer uff YouTube Musigg vun de Anonyme Giddarischde odda es Telekollech Pälzisch vum Christian Habekost. Bsunnere Uffmerksamkaid hot de Benudza Leffl, wella
Roschbach is ä klänie Gemä im Londgrääs Siedliche Woischdrooß. Roschbach is en ausgschbrochener Woibauort un licht 6 km siedlich vun Edekowwe zwischem Pälzerwald un em Rhoi. Die negschde Gemääne sinn Edesem, Kneeeringe, Walsem, Flämlinge un Hääfeld. Sellemols is Roschbach zum erschde mol 769 als Rosbach in änre Schengungsunkund vum frängische Adliche Marzolf ans Kloschder Lorsch an de Berchstroß erwähnt worre. Iwwer 73 Prozent waren 2007 kadholisch, 14 Prozent waren evangelisch un de Reschd war ohne Relichion. Die Farwe Schwarz un Gold errinnern an´d Zug´herichkeit zu de Kurpalz. 1922 ischs vum bayrische Staatsminischderium genähmicht worre und geht uffs Sichel vun 1771 zerick.
Zweebrigge is e Schdad in de Palz, wo 34.000 Laid lewe. Die Schdad had e Fluchhafe, de greeschde Rosegaade vunn Euroba, e Outledcender (dord kamma gud inkaafe), es Landgeschdied vunn Rheinland-Palz und is Sids vum Pälsische Owwalandesgerichd. Midde dorch Zweebrigge fließe de Schwazbach unn de Hornbach. Newe Zweebrigge geheere die Schdaddeele Buwwehause, Ernschdwiller, Hengschdbach, Ixem, Merschbach, Middelbach, Niederauerbach, Owwerauerbach, Rimschwiller un Waddwiller zu de Schdad. De Name Zweebrigge werd 1170 erschdmols urkundlich erwähnd. 1182 is Zweebrigge unner Heinrich em Erschde Grafschafd wor unn had 1352 die Schdadrechde dorch Kenich Kal em Virte gried. De ledschde Graf Eberhard hadd die Burch unn die Schdad 1385 an de pälsische Kurferschd Rubrechd de Erschde vekaafd. 1410 iss Palz-Zweebrigge selbschdenniches Herzochtum wor. 1470 is die ganz Schdad abgebrennd, is awwa glei widda uffgebaud wor. Schunn im Johr 1488 hadd de Jörg Gessler de Buchdruck in Zweebrigge ingefiead. Die Feaschde vunn Palz-Zweebrigge ware fea die evangelisch Bewechung uffgeschloss. Seid de 1520er Johr iss in de Schdadkerch deidsch gepredichd wor. Herzoch Wolfgang hadd 1559 e Landesschul in Hornbach gegrind, aus dere es Heazoch-Wolfgang-Gymnasium worr iss. In de Zeid um 1585 iss dess eldere Heazochsschloss med de Schlossmiehl unn de Bibliodheg gebaud wor. 1584 iss die herzochlich
Die erschde badische Woikeenigin hot's im Johr 1950 gewwe. Saidher dud de Badische Woibauverband jedes Johr e naie Keenigin bestimme, die wo aa noch zwai Prinzessine newe sich hot. Di junge Fraue, die Keenigin werre kenne, misse aus ere Winzerfamilie komme oder Winzerin oder Woikiiferin glernt hawwe. Bei de Wahl, die ned öffentlich isch, werre die Kandidadinne zu verschiedene Woi-Theme befragt und misse, newerm Fachwisse aa durch ihr Ufdrede, d Vordragswais und d Eerschainung iwwerzaige. Die drai dadurch ausgwählde Fraue werre bei de Kreenungsveråschdaldung vorgschdeld und s Wahlgremium entschaided dann, wer für's jeweilige Johr Keenigin werd. Di annere baide werre Woiprinzessine. Die Ufgab von denne droi isch es, für de badische Woi Botschafterinne zu soi. (in Klammer de Name nach em Heirade): * Schbäder Daitsche Woikeenigin worre Badische Woikeenigin (Badischer Woibauverband)
Salvador Dalí, mid rischdischm Name Salvador Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Púbol (* 11.Mai 1904 in Figueres in Katalonje; † 23. Jänner 1989 ebenda) war än schbanische Kinschdler, Maler, Grafiga, Schrifdschdella, Bildhaua unn Bihnebildna. Als ähner vun de bedaidnsde Haubdvadreda vum Surrealismus duht er zu de bekanndeschde Kinschdler ausm 20. Johrhunnerd zähle. Sain persehnlische Schdil hot er so gesche 1929 gfunne; die Weld vum Uhbewussde, die in de Trääm vun de Mensche erschaine dut. Schmelznde Uhre, Krigge unn Giraffen, wu brennwe wurde zum tibbische Erkennungsmergmal vum Dalí. Soi teschnisches Kenne als Maler hots ihm erlaubd, sai Bilda in äm aldmaischderlische Schdil zu male, der an de schbädere Foddorealismus erinnere dut. Die haifigschde Theme in de Bilda vum Dalí sinn außa de Weld vun de Trääm die vum Rausch, vum Fieba unn die Relischjon; unn ziemlisch ofd is in sainre Gemälde soi Fraa Gala dargchdelld. Soi Simbadie fer de schbannische Digdador Francisco Franco, soin egszendrische Lewnswannl unn soi kinschlarischs Schbädwerg sinn in de Kunschweld umschdridde unn fihre bai de Bewerdung vun soinre Person unn soine Kunschdwerge bis haid zu vielfäldische Kondrowerse.
Da Karl Christian Gottfried Nadler (* 19. Auguscht 1809 in Heidlberg; † 26. Auguscht 1849 in Heidlberg) waa en Jurischt, Pälzer Mundaatdischder un Fachaudor. Soi Gedischde un Gschischde sin uf Heidlberjerisch (Kurpälzisch) un månschmol uf Schdandaddeitsch gschriwwe. Da Kall Nadler is am 19. Auguscht 1809 in da Auguschdinergaß 7 in Heidlberg uf di Welt kumme. Soin Vadder, da Karl Philipp Nadler, waa Organischt in da Luderische Gemoinde. Di Mudder hot Elisabethe Wilhelmine, geboareni Barth, gheeße. Soin Bruder, da Heinrich Friedrich Nadler, 1811 uf di Welt kumme, waa bragdischer Azt in Bredde. 1848 iss-er noch Newark in de Veroinischde Schdaade vun Amearika gflischt. Nochem friehe Dod vun soine Eldare, da Vadder 1813, di Mudder 1821, hawwe sisch in Unggl un e Dånde um-en gekimmert. Er hot dånn in da Zigglhaiser Låndschdrooß 21 gewuhnt, demm schbädare Waldhorn ob der Bruck (Scheffelhaus), des 1965 abgerisse worre is. Vun 1826 bis 1831 hod da Kall Nadler an da Heidlberjer Universidäd Reschtswisseschafde schdudiert. Während-em Summersemeschder 1830 war-er dazwische an da Uni Berlin. In Heidelberg warer erscht als Aktuar, des is en Schreiwer, un dånn als Adfokat dädisch. Im Johr 1834 hod-er di Luise Götzenberger gheiert. Des waa di Schwesder vum Moler Jacob Götzenberger, wu 1844
De Siedweschdrundfung is die zwäddgreeschd Rundfungooschdald vunde ARD un zuschdännisch fär Bade-Wirddebärsch unn Rhoilond-Palz. Die Voalaifa vum SWR sin de SDR un de SWF gwesd. De SWF is noom Griesch fär di fronzeesisch Bsadzungszoon gegrind worn un hod desdewesche newwa RPl aach noch Wirrdebärsch-Hohezollan un Bade abgedegd; de SDR waa fär Wirrdeberg-Baade inde amerikanisch Bsadzungszon zuschdännisch. 1952 sin die Länna geje de Wille vun de Bvelgarung zammeglehd worrn, awwa am Rundfung hod känna was geännad. Ärschd zum 1.1. 1998 hän die zwää Länna Bade-Wirrdebersch un Rhoilond-Palz pär Schdaadsvadraach de SWR als gmainsame Rundfungooschdald gegrind, die hod donn am 30. 8. 98 dän Sendebedrieb vun SWF un SDR iwwanumme un is am 1.10 98 aach de Reschdsnoofolscha vun dänne woorn. Awwa des waa „ä schweri Gebuad“, wie mär inde Palz seehd: said de 70a hod mär vasuchd, äbbes zu duun, awwa nix ziuschdanne gebrung. Ääm waa ä Drailännaooschdald (mim SR) zu grooß, onnan wollde gaa de SWF uffleese zugunschde vunärrem iwwagrooße SR, und dodezwische gabs noch „än gonze Schdiffl voll“ vun onnan Voaschlääch. De Lothar Späth hod dann 88 ä nai Inidziadiev geschdaad ohne de SR. Des hod zwaa noch ned gelong, awwa schunämol ä gmainsomes Kulduaprogramm „S2“ gebrung un „S4“
S'Schifffaadmuseum vun Schbaija lisch om Rhoi, om End vum Dummgaade, inde Rheinallee 3 im Briggehaus, wu unna Deng'gmolschudz schdeje dud, un wead vum "Schiffbauer-, Schiffer- und Fischerverein Speyer e. V." bdriwwe. De Varoi, wu 1871 g'grind worre isch, hodd im Joa 1979 s'Brigghaus vunde Schdadd Schbaija kaafd kabd un s'donn heagerischd un als Varoinshoim un gläänes Muesum oig'rischd. Im Joa 2000 ischs Museum donn eawaidad worre. De Varoi b'waad die ald Dradizion vunde Schbaijmara Schiffsbauwa, Schiffa un Fischa, wu als Zunfd schun 1327 in Schbaimara Uakunde eaweend werren un inde Schbaimara Gronigg werren Schiffslaid schun fas 7. Joahunad eawend. De Varoi vaschdeed sich a als Nochfolscha vundere Zunfd midde Uffgawb, s'alde Wisse waidzugewe. S'Museum zaischd z. B. maßschdabsgedraiji Nochbau vun Schiff aus 19. Joahunad, wu vun Schiffsbauwa gbaud worre sinn, wu frija mol im alde Haafe gschaffd kabd hawen. S'Muesum hod im Summa imma om Sundaach vun 14 bis 17 Ua uff oda konn noch Vaoibarung bsuchd werre. Schiffbauer-, Schiffer- und Fischerverein e. V. gegründet 1871 Speyer / Rhein Ausstellung SPEYER.DE - Museum im Brückenhaus 49.3168222222228.4496083333333Koordinaten: 49° 19′ 1″ N, 8° 26′ 59″ O
Die Vorgschischd odder Urgschischd (aa Prähischdorje) is än Deelgebied vun de Gschichd unn de Aaischologie (in Eiroba Ur- un Frihgschischd). Die Vorgschischd bezaischnd die äldschd Zaid vun de Menschhaidsgschischd. Aafange dut se middem Uffdrede vun de erschde Schdääwergzeisch, des war u'gfär vor 2,5 Milljone Johr. Die Vorgschischd erschdreggd sisch iwwer die ganz Schdääzaid, die Broosezait unn die frieh Aisezaid bis zum erschde Ufftrede vun schriftlische Iwwerlieferunge, was in de ainzelne Reschjone vun de Weld zu reschd unnerschiedlische Zaide gwesd is. Ab dem Ufftrede vun de Schrifd dut die Gschischdswisseschafd donn vun de Friegschischd schbresche. Die Erforschung vun de Vorgschischd ist Uffgab vun de Aaischologie unn ihre Hilfswissenschafde.
Zwiwwlkuche is ä häzzhafd-defdisch Pälza Schbezialidäd, ähnlich em „Flammkuche“ or'r de lodringa „Quiche“. Mer belehdn dinne Hefedaisch midnärem Gemänge vun kläägschniddne gedinschd'de Zwiwwele, laischd óógebrodnem, kläägwärfldem Raischaschbeck un Soß vun Jokuad or'r waiße Kees or'r Schmand or'r sauer Sahn, un Milsch, Ai, Kimml, Päffa un Salz. Des wädd donn wie ä Pizza im Oofe gebacke un is bsunnärschd mim Naie zamme ä vun de bekanndeschde Pälza Schbezialidäde. Zwiwwlkuche im Kochbuch vun de Wikibiescha
De Zwädde Wäldgriech ischde ledschd große Griech fer Oiropa, Deitschland un schlußendlisch aa fa die Palz gwest. In dem Griech sinn vum 20. Joahunnad alli wischdische Lenda betailischd gwesd. Weil der ned bloos mid Geweere un Kanone gfierd worre is, wiede Erschde Weltkriech, sinn viel Laid an de Front un inde Schdedt umkumme, wuma mid Bombe in Schutt un Asche geleschd kabd hod. Außerdem hawwen die Amis in Japon zwää Atombombe gezind, je äni uff Hiroshima un uff Nagasaki, wu donn viel Laid gschdorwe sinn. Oogfange hods mitm Ogriff vunde Deitsche unnerm Hitler uff Pole. Die ham ohne vorher was ze saache odder zu schreiwe am 1. September 1939 ogriffe. Unn die Japona hawen die Amis in Pearl Harbor am 7. Dezember 1941 ogriffe un do hod dann die USA aach mit oigegriffe. Desweschee isses dann än Weldgriech worre un net bloos än oiropäische Griech. Sieger ware äm End dann die Aliierde, verlore hewwe die sogenennte Achsemächt un am 8. Mai 1945 hamse die bedingungslose Kapitulation unnerzeichent. Commons: Zweiter Weltkrieg — Waitere Mulitimediadataie zum Artikel Commons: Unakadegorie Zweiter Weltkrieg mid Unakadegorije – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Zweiter Weltkrieg inde Virtual Library Zeitgeschichte baim Hischdorische „Centrum Hagen“ Zweiter Weltkrieg
Die Wirbldier (Vertebrata), bilde än Unnerschdamm vun de Kordadiere (Chordata) unn umfasse die Schlaimaal, die Nainauchw, die Knorbl- unn Knochefisch, die Amfibje, die Rebdilje, die Veggl und die Saigedier mit zamme faschd 58.000 agduelle Arde, zu denne aa de Mensch ghere dut. Danewe sinn de Wisseschafd weldwaid ä paar zehdausnd fossile Arde begannd. Said em Johr 2005 hot de Fisch Paedocypris progenetica mit äänre Läng vun 7,9 mm baim Waibsche unn 10 mm baim Männsche alses kläänschde lewende Wirbldier golte – bis zu de Entdeggung vun de Froschard Paedophryne amauensis (mit äänre Läng vun 7,7 mm. Des greeschde begannde Wirwldier vun de ganze Erdgschschd is de haid noch lewnde Blauwal (Balaenoptera musculus) mit äänre Läng vun bis zu 33 Metre unn 200 Donne Gwischd. Die greeschde Wirwldier am Feschdlond ware die Sauropode (Sauropoda), des war ä Grupp vun de Dinosauria mid sehr viele Arde.
Äälänsee isch e Schdadd in de Mää-Kinsch-Krääs in Hesse. In Äälänsee dun an di 13.000 Lait lewe. Äälänsee lischt an de Kinsch im Rhoi-Mää-Gbiid. Er bschteed aus dn zwää Ortn Rikinge un Diibach. Drumrum lischn di Ort Ravulzhausn (Naibersch), Sälbuld, Niidarunbach (Runbach), Hanaa un Bruchkeebl. Schun de Remer hattn Kaschtelle in Rikinge un Diibach, weil da de Limes friia waa. Am 1. Janua 1970 wurdn Diibach un Rickinge zusammglescht zur Gmeinde Äälänsee, weil da de See mit diism Naam lischt. Soit 2012 daaf sisch des Kaff ofiziäll Schdadd nenne, awwer so wirklisch iss es des net, egal wi man es nu nenne dud. In Rikinge gibschd di Wassaburg, wo aach n Haamadmuseeum ischd. Aach di Aldschdadd vun Rikinge und Diibach sinn scheen anzuseen. De maischde Äälänseea dun nach Frongfort faan, woil esch da aach was zu dun gibd. Jede Ort hat ä Grundschul, und dann isch da noch aa dridda in de Mitte. Da isch dann aach ä Gsamtschul, wo die Schiiler vun de ganze Schdadd hingeen dun. Nur ä Gymnasium hann se in da Schdadd net.