rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Wadigaan is de klänschde Schdaad vun de Welt. Net ämol 1000 Lait wohne im Wadigaan unn er hot e Fläch vun knabb em halwe km². Die zwee offizielle Amtsschbrooche sin Ladain unn Iddalienisch, die vunde Schwaizagard idalienisch un Daitsch. Bezahld werd im Wadigaan mim Euro, de Wadikaan hod än aischnes Minzkondingend un gäbd aach aischn Briefmarge eraus - baides sin gsuuchde Sammlobjekde un draache än Guuddääl zu de wadigansche Oinoome bai. De Wadigaan liegt ufm Vadikanhieschl, fria außahalb, jezad in de Inneschdadt vun Rom, is vunännäre Maua oigfrieded, ä pargardisch Londschafd mid oigschbränglde Baude, komplett vun Idalje umschlosse un hod desdewesche aach Währungs- un Schbrooch-Oihaid. Zum Wadikan gheere außam Pedasdum un -pladz unm Bahnhof aach die Sixdienisch Kabell, die Gärde un Musee un die Paläschd. Zu Õõfang vum 4. Joahunnad is es Grischdedum Schdaadsrelischion vum alde Reemische Raisch (Imperium Romanum, SPQR) worn un hod dodemid aach wäldlisch Machd griehd, also grad des,woes noo soinere aichn Lehr gaaned hawwe solld Joh 18,36 Sla. Dorch Schenkunge hod donn die Kärsch als mea Lond griehd un noom Zärfall vum Reemische Raisch hän donn die Päbschde aach wäldlisch Machd iwwa Rom un iane Gebiede beooschbruchd un midde Pipinsche Schängung aach griehd. Doodraus is
Kallsruh isch e Schtadt im Bade-Wirddeberg und isch friiener emol die Hauptschtadt von Bade gwesst. Lang isch Kallruh nach Monnem die zwaidgreeschd Schtadt in Bade gwesst, hod awwer bevelgerungsmässig Monnem iwwerhold un isch die greescht Schtadt in Bade. S Bundesverfassungsgricht und de Bundesgrichtshof sind baide in Kallsruh und aus dem Grund nennt ma die Schtadt aa Residenz des Rechts. S bsunnere an Karlsruh isch, dass die Schtadt, so wie Monnem, in de Neizeit geplant worre isch. Awwer annerscht wie Monnem, wo e Quadratschtadt isch, isch Kallsruh d Fächerstadt weil s Schtroose wie en Fächer im 90°-Wingel vom Schlossturm aus nooch Siide gange sind. Als Gründungstermin von Kallsruh gult de 17. Juni 1715, weil an dem Dag de Grundschtoi zum Schloss glegt worre isch. De Markgraf Kall Willem hot mit de Bevölgerung von seiner Resident Dorlach Broblem ghabt und wollt e schees Schloss baue. Nach de Legende isch em dann uf de Jagd, wo er midde im Haardtwald oigschlofe isch, die Idee komme, des Schloss und die dazugheerend Schdadd dort baue zu lasse. D Schdadd hod er am Reissbrett blane lasse, nach sich selwa benannt und die 32 Schdroose und Allee sind wie Sonneschdrahle von seim Schlossturm aus gebaut worre. Für
De Kurt Dehn (* 19. Juli 1920 in Leischtad, jetzert Derkem; † 26. August 2000) war äner vun de bekanndeschde Volksmussiger unn Dischder aus de Palz. Sei bekanndeschde Lieder sinn „Ja so en gude Palzwei“ un „Do werd die Wuzz geschlacht“. Sei Lieder werrn in de Palz aa heit noch gern gheert unn gsunge. In denne Lieder duut er die Palz un die Pälzer als gemiedlisch un freelisch beschraiwe, un er määnt, dass de Pälzer Frohsinn net zuledschd vum Woi herkummt. So hot er zum Baischbiel aa ä Lied wie „En eschde Pälzer raacht ken Hasch, denn unsern Schdoff kummd aus de Flasch“ gschriwwe. Ja so en gude Palzwei(n). Walzer. Ausgab fer Gsang, Klavier und Quetschkommod. [Spezialarrangements mit Klaviersatz: P. O. Colonius.] Drei-Burgen-Verlag und Druckerei Otto Bauer Stuttgart 1953 un viele mehr Mol annerscht. Pfälzer Mundart-Gedichte (1985) Derkemer Worschtmarkt. Geschichte - Geschichten - Gedichte (1986) Pälzer Sache zum Lache. Pfälzer Mundart-Gedichte (1990) Lache is xund! Pfälzer Mundart-Gedichte (1995) So Klingts in der Pfalz Fröhliche Pfalz (1977) Spaziergang durch die Pfalz mit Kurt Dehn Mit Kurt Dehn durch die schöne Pfalz (mit Alfons Bauer) Pfälzer Stammtisch (1991) Im grössten Fass der Welt (1993) Pfälzer Lieder (2002) Ja so en gude Palzwoi
Schbrich gäbds viele, in de Biiwl sogaa ä gonz Buch vull... (un des is aach schun widda ääna, än gonz naije sogaa!) Im Daitsche gäbds aach exdra ä Bischlch, des hääßd "Gflijld Wärda" un graad des, was doo drin schdeje duud, des sin inde Palz die Schbrich: Vaglaische, wu ä Aussach mache odda Aussache, wu äbbes vaglaische - ofd zum Noodääl vun däm, där wuus zu heare griehd. Monsche schdamme aus Filme, onnan aus Sammlunge odda vun Schbrichglobba, onnan sin aus de Schdääzaid odda Alde Volgswaishaide - die allamääschd sin ä äschd pälzisch Warnung, die "Kärsch im Dorf" zlosse, sich selwad ä glää bißje zriggznämme unnes ned "uff die Schbidz zdraiwe", Also Deeskaladzionsvasuuche uf ä raui humorvull Wais. Äämer, Milläämer, Daideshäämer. Där konn jo mid all zwää Aache zuglaisch dorschs Schlisslloch gugge, ängschdirnisch wie där is... Där dääd jo in Kairo Schieschdegg vakaafe, su bleed wie där is! Dumm Gebabbld is glai gsaad Dir dreed isch dermaaße ins Graiz, doßde unnam Debbisch Fallschärm schbringe konnsch! Dir dreed isch dermaaße ins Graiz, doßde unna de Haustir Limbo durschdonse konnsch! Luch, Schwanne, Silse, känner will se. N eschde Pälza racht ken Hasch unsern Stoff kummt aus de Flasch!
S Bischdum Schbaija (lat. Dioecesis Spirensis) isch ä kadolischi Diözees im Siedweschde vun Daidschlond. Sie umfassd de ejemolische Rhoigrais vun Baijan un dodemid die gonz Palz unnde Saa-Palz-Grais im Saalond. Die Diözees hodd ä Flesch vun 5.893 km², wu 1.325.311 Laid lewwe dun. Dodvu sinn 589.454 odda 44,5% Kadoligge. Bischdimma in Daidschlond, wu inde Nee sinn, sinn die Bischdimma Bischdum Triea, Bischdum Määnz unns Bischdum Fraibuasch. De jedzisch Diözeesbischof ischde Karl-Heinz Wiesemann, de Waihbischof Otto Georgens. De Bischofssidz isch Schbaija unn die Kadhedral ischde Schbaijmara Dumm. S'Bischdum Schbaija kead zude äldschde Bischdimma in gonz Daidschlond, awwa middem onnare Gbied als haid. Nochde Schbeedondigg ischs Bischdum noch Oschde iwwade Rhoi eawaidad worre. S'Bischdum hodd jahunnadelong weldlische Vawaldungsfungdsione bsesse unn hodd dodemidd aa en Fiaschdbischof kabd. Abbem Joa 1111 hodd die Schdadd Schbaija imma mea Fraihaidsreschd bkumme unn hodd bald nemme zum Hearschafdsbraisch vum Bischof kead. De Bischof hodd deswesche soin Sidz noch Udene im haidische Filibsbuasch valeschd. Inde Refoamadsionszaid hodds Bischdum ä Meng on Käasche unnen Großdeel vun soim Vameesche unn Bsidz valore. Do uffm Gbied oinische Fiaschddimma ghearschd kabd hawen, wu sisch fa odda gesche die Refoamadsion endschiede kabd hawen, ischs Fiaschbischdum in kleene Deel zaschbliddad. Im Pelsische Eabfolschegriesch isch
Walldoaf iss ä Schdadt im Rhoi-Negger-Krais in Bade-Wirddebärsch unn lieschd in de Kurpalz. Walldoaf hot 14.578 Oiwuhner unn ä Fläsch vun 19,91 km², dodedraus ergibd sisch ä Oiwuhnerdischd vun 732 Oiwuhnern je km². Bekannd iss Walldoaf wege dem Sofdwäär-Unnernemme SAP unn dem Auswanderer Johann Jacob Astor. Die jetzische Birgamaischdarin iss die Christiane Staab vun de CDU. Walldoaf lieschd in de Owwerrhainewene. An Walldof grenze folgende Gemainde, im Uhrzaigersinn, im Norde beginnend: Såndhause, Lååme, Nußloch, Wissloch, Sangd Leon-Rod unn Railinge. Walldoaf isses erschdemol am 20. Oggdoba 770 in ener Schengungsurkund vum Kloschder Lorsch erwähnd worre. In de daitsche Bauernkrieche unn dem dreeßichjähriche Kriech henn do Kämpf schdaddgfunne. Im Pälzische Erbfolgekriech isses Doaf vollschdändisch zerschderd worre unn erschd schbäda widda bsiedeld worre. Unner de Glaubensflischdlinge, die dånåch kumme sinn, iss aa die Familie Astor kumme. 1803 iss Walldoaf zu Bade kumme. Am 2. Sebbdemba 1901 hot Walldoaf die Schdadtreschde erhalde. In de 70-er Jahre vum 20. Jh. hot sisch die SAP do niedagelasse. Ergebniss vun de Kommunalwahl am 7. Juni 2009: Biss zum Ende vum 19. Jh. iss Walldoaf ä Bauredoaf gwessd, wu Hopfe, Tabbag unn Schbargl õõgebaud worre iss. Obwohl sisch Waldoaf zum Handelsbladz fer Agrarbrodugde gewandeld hot, werd haid aa
Da Fritz Brentano (* 17. Februär 1840 in Mannem; † 23. August 1914 in Berlin) war en pälzischer Mundartdischder, awwer aa en hochdeitscher Schriftschdeller, Dramadiker, Redagdeer, Reschiseer un Schauschbieler. Soi 1912 erschieneni, reisch illuschdrierdi Gedischdsammlung Schnooke un Schnurre is im kurpälzische Dialekt gschriwwe. Uff Hochdeitsch schdamme aus soiner Feder vor allem humorischdische Gschischde un Schauschbiele. "Wie ich noch 'n kleener Bu war", schreibd-er in da Vorredd vun soim Gedischtbånd, "do hawe m'r in meiner Vadderschtadt Mannem gradiwwer vun d'r Drachonerkasern, newe emme Metzger gewohnt." Un so sin soi Gedischde nadierlisch uff Månnemerisch Kurpälzisch gschriwwe, so zimmlisch wie ma-s aa hait noch redt. Beim Wort "Rees" hot sisch 1912 wohl noch e äldari Form ghalde ghatt, wie heit noch zum Deil iwwerm Rhoi driwwe. In Månnem un da iwwarische Kurpalz deet ma heit "Reis" saare - also zu-are Faaht, net zum Gedreide (außerdemm gibts hait des Wort "Zugraste"). Bei "Leeder" (also zum nuffschdeige, net zum Schuh mache) zum Beischbiel, hot sisch di alt Form in da Kurpalz heit noch ghalde. Ånnaraseids hot sisch offensischdlisch schun domols im großschdädtische Dialegd des hochdeitsche "ü" bei einische Wärder oigschlische, wass-es jo eingklisch im gsamde Pälzische net gibt: Brüfung, Dhür, awwer: Schtick, zurick, wietend. Uf
Claus Schenk Graf von Stauffenberg mid vollem Nååme Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg (*15. November 1907 in Jettingen, Keenigraisch Baiern, † 20.Juli 1944 in Berlin) iss en daitsche Offizier unn Widaschdandskämpfa gege de Nadsionalsozialismus gwessd. Er hot des misslungene Addedad vum 20. Juli 1944 ausgefihrd. Claus Graf Schenk von Stauffenberg iss im Schloss Jettingen in Schwabe, Baiern gebore worre unn hot sai Kinndhaid in Schduggad unn uffm Schloss Lautlingen verbråchd. Sain Abidur hot er am 5.März 1926 am Eberhard-Ludwigs-Gymnasium gemachd unn iss dånåch in die Raischswehr aigedrede, wo er als Fahnejunger im Raiderregmimend 17 gediend hot. 1927 iss er an die Infandrieschul in Dresde kumme, wo er zum Fähnrich beförderd worre isch, 1928 an die Kavallrieschul in Hannover. Am 1. Mai 1933 iss er zum Owwerlaidnand beförderd worre. Am 26. Sebdember hot er Nina Freiïn von Lerchenfeld gehaiad. Gege End vun de Waimarer Rebublig hot Stauffenberg ä ablehnendi Haldung gege de Nadsionalsozialismus khad, nur die Idee vum Fihrerdum unn de Volgsgmainschafd war mid sainer deggungsglaisch. Dåher hot er sisch bai de Raischspräsidendewåål gege Hindenburg augeschbroche unn hot die Ernennung vun Adolf Hitler zum Raischskånzler begrießd. De 2. Weldkriech hot er als Erlesung empfunde, do mer jo polnische Zåangsarwaida
Frongedahl is ä kraisfraie Schdadt in de Vordderpalz zwische Ludwichshafe im Siede un Worms im Norde. Die Schdadt hot so uug'feer 47.000 Oiwohner (2013). Erschtmols erwähnt worre is Frongedahl in änre Urkunn vum Kloschder Lorsch im Johr 772. 1119 hot de Ergebert aus Worms des Auguschtiner-Chorherrenstift gegrind, sechs Johr späder hot soi Fra, die Richlindis, e Frauenstift gegrind. Vum Ergebert soine Kloschterkärsch steht heit noch e Ruin, die Ergebert-Ruin. 1577 hot Frangedahl die Stadtreschte verliee bekumme. De Owwerboijemeeschter is im Momment de Martin (Maddin) Hebich vun de CDU. Nooochfolger werd de Nicolas Meyer vunn de FWG. Frongedahl hot die vier Vororde Eppschdää, Flomerschm, Mersch un Studrm. Dann gibts do noch de Ormsmer Hof, der glei reschds kummt, wann mä noch Lambsem fahrt. Es gibt zwää Gymnasie un zwar es Karoline-Gymnasium un es Albert-Einstein-Gymnasium, und aa ä Realschul (die Schilla-Schul). Im Frijohr, entwedda an Chrischdi Himmelfahrt oda Fronleichnam, je nochdem, isses Strohhutfescht in Frongedahl, des greschte Stroßenfescht von de Vorderpalz, des wu iwwerreschional bekannt is. In de Ergebert-Ruin sinn im Summer als Veranstaldunge und während dem Woihnachtsmarkt is dort e Eisbohn. Commons: Frongedahl – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Wikisource: Frongedahl – Qwelle un Volltegschde
Frongraisch [fʁɔ̃ŋgʁaɪ̯ʃ] (amdlisch République française, Kurzform franz. France [fʁɑ̃s]) is än demokradische Schdaad in Europa. Es is im Siede un noom Saarlond im Weschde än Nachbaa vun de Palz. Haid vaschdeje sisch Pälza un Fronzoose guud middenonna, frija waas ä dierisch Gräuel. Frongraisch liehd in Weschdoiropa, siedlisch vun de Palz bis enunnee ans Middlmea un im Weschde vun de Palz hinnam Saaland bis an de Adlandig. Im Siedweschde grenzds an Schbanije unn Andorra, hinnärm Saaland un Lugsebursch gehd die Grenz noo WNW an Belschije long zum Ämmlkanaal, weller Frongraisch vun Großbridannje drenne dudd. Siedlisch vunde Palz mächdie fronzeesisch Osdgrenz de Rhoi long bis Basel, donn die Schwaiz un Idalje long bis ans Meer. Oofangs hot's Kelde in große Dääle vun Europa ghed. Vum Adlandig bis noom haidsche Pole. Die Reema hen se "Galli" genannd. In de Velgerwanderungszait sinn donn vum Niederrhoi her di germanische Frangge kumme un hen sisch de Rhoi un de Main ufwärts bis ins haidische bayrische Frangge ausgebraidt. Die hen don ärschd alles bis zum Adlandig unnäworfe un donn aach nuch alles bis zum haidsche Pole und Idalje bis siedlisch vun Ruum. Des waas beriemde Raisch vum Scharlemanje, wassa donn fer soi Seehn gedääld hod ins Middlraisch,
Mossbach iss e kraisfraii Schdadt im Negga-Odewald-Kreis in Bade-Wirddeberg unn ligd in de Kurpalz. Mossbach hot 22.913 Oiwuhner. De jetzische Birgamaischda iss de Michael Jann vun de CDU. Mossbach ligd im Siede vum Odewald, an de Elz, eme reschde Neewefluss vum Negger, wo im Schdadtdail Neggerelz in de Negger fließd. 46,6 % vun da Gemaagungsfläsch sin Wald, 32,7 landwärdschafdlische Fläsche, 19,3 % Siedlungs- un Verkehrsfläsche. Mossbach bschdehd außer de Kernschadt aus de Schdadtdail Diedese, Lohrbach, Neggerelz, Raischebuch unn Saddlbach. Nachbargemainde vun Mossbach sinn, im Norde ågfange, im Uhrzaijersinn: Limbach, Fahmoch, Elzdaal, Billinge, Zimmern, Haßmerse, Owweringe, Bine, Geerisch unn Waldbrunn. Biss 1362 iss Mossbach e fraii Raischsschdadt gwessd, dånn iss se zur Kurpalz kumme. Im Johr 1410 iss Mosbach zur Residenz vum Palzgraf Otto I. erhoowe worre. 1806 iss Mossbach zum Großherzogtum Bade kumme, welles in Wirddeberg-Bade unn schbäda in Bade-Wirddeberg uffgegånge isch. Zammesedzung vum Mossbacher Gemainderad: Geprägd iss Mossbach dorsch Middlschdand unn Eenzlhandl. Wischdische Arwaidgewwer sinn de Bunneswehrschdåndord Zimmern, di Johannes-Diakonie unn di Firma Honeywell. Commons: Mosbach – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Houmpäidsch vun Mossbach (uff daitsch) Gschischd vun Mossbach uff de Said vum Generallandesaschiv Kallsruh Mossbach (Burgeschdrooß) Mossbach (Badische Wanderunge) Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: Bevölkerungsstand https://web.archive.org/web/20180329154607/http://www.mosbach.de/Daten_und_Fakten-path-1,6000.html
Fußgennem is e klääni Ortschaft in de Verbandsgemää Maxdorf im Rhoi-Palz-Krääs in Rhoilond-Palz, newwer Ludwichshafe gelesche, awwer schun viel älder als selwes. Bei Grawunge vun Archäologe in Fußgennem wurd Zeigs vun de Kelde unn Reemer gefunne. Unn de erschde Nochweis uff ennere Urkund stammt aus em Johr 893. Fußgennem is in de Rhoiewene wesdlisch vun Luddwischshaafe geleje. De Schwawebach dudd dorsch de Ord fließe. Õõgrenzende Orde sinn im Oschde beginnend im Ohrzaischersinn: Luddwischshaafe, Dannschdadt-Schauernem, Gennem, Ellerschdadt, Bärkehaid unn Maxdorf. Fußgennem isses erschdemol im Johr 893 innem Gidervazaischnis vun de Abdai Prim erwähnd worre. 900 bis 110 is hot Fußgennem em salische Kaisahaus gherd unn is denoo de Kurpalz iwwergewwe worre. Fußgennem is donn in en Owwerdorf unn Unnerdorf aigedaild worre uun an die Familie Falgeschdää unn Bolandr valehnd worre. De bolandische Bsidz hot mer schbäda an die Grafe vun Loininge vakaafd. De kurpälzische Hofkonzler Tillmann von Hallberg hot 1728 die Erbaaschbrisch vum Owwerdorf gekaafd, schbäda aa vum Unnerdorf, donn hot de Karl III. Philipp ihm hohaidlische Reschde iwwers Dorf iwwergewwe. 1740 hot de Konzler donn es Hallberjer Schloss erbaue losse unn de kadolische Glaawe in dem said de Reformadsion ludderische Ord aigfiehrd. Die Fronzose hawwe bai ihrer Erowerung vun de
Unna ännäre Palz vaschdehd mär ä bfesdisch Keenischs- un Kaisaquadia, gugg bai Kaisapalz Mid Palz määnd mär die Kurpalz die Voadapals die Weschdpals de ejemolisch Regierungsbzärg Palz es gonze Pälza Lond mid allem drum un droo: Die Palz S'Woad Pals kummd awa a voa Zommehong midm Wald inde Pals, de Pelsawald Woibaugbied inde Pals Pelsawoigbied
Waisseburich is ä Schdadt im Elsaß, Frongraisch, in de Region Grand Est (bis 2015 Region Elsass). Waisseburich is da Sitz vun da Unnerpräfekdur Waisseburich un vum glaischnõmische Kanton. Waisseburich liegd am Fluss Lauda, der die daitsch-fronzesisch Grenz bild. Bai Waisseburich gehd die Owwerrhainisch Diefewene in de Pälzer Wald iwwer. Schdadtdail sinn Aldeschdadt, Gaisberch, Gaidershof, Wailer unn Welschdorf. Im 7. Johrhunnerd is Waisseburich aus ener Kloschderõõsiedlung entschdanne. Vun 1306 bis 1697 iss fraïï Raischsschdadt gwessd. 1522 is die Reformadsion oigefihrd worre. Nochm Weschdfälische Friede is Waisseburich midd große Daile vum Elsaß en Dääl vun Frongraisch worre. Am 4. April 1870 henn do praißische Drubbe die Fronzose geschlaache. Vun 1871-1918 hot Waisseburich wies gonze Elsaß-Lothringe zu Daitschlond kehrd, nochm erschde Weltkriech isses widda zu Frongraisch kumme. Zwische 1940-45 hot es widda zum Daitsche Raisch kehrd, bises 1945 widda zu Frongraisch kumme isch. Die Arwaidslosichkaid hot im Johr 2005 6,8% betraache. Waisseburich is eeni vun de arschideggdonisch indressandesde Schdädt im Nordelsaß. Die Aldschdadt werd hait noch vun Reschd vun de alde Schdadtmaure umschlosse. Die Abdai St.Peter unn Paul (frz. Saint-Pierre-et-Paul) iss eeni vun de greeschde Kärsche im Departement Bas-Rhin. Des godische Gebaide hot en romanische Gloggedurm ausm 11. Johrhunnerd, im innere sinn Glasfenschda
Lååme (naikurpälzisch aa Laime) iss ä Schdadt im Rhoi-Negger-Krais im nordweschdlische Bade-Wirddeberg unn lieschd in de Kurpalz. Lååme hot 27.145 Oiwuhner unn iss dodemid die driddgreeschd Schdadt im Rhoi-Neggar-Krais. De jetzische Owwerbirgameischder iss de Wolgang Ernst vun de SPD. Lååme liechd in de Owwerhainische Diefewene am Iwwergong zum Kraischgauer Hiechllond. Di Schwätzinga Haardt fängt do åå unn de Laimbach fließd dorschs Schdadtgebied. Lååme beschdehd aus de Schdadtdail Gauangelloch, Lååme, Lingedahl, Dilje und Ochsebach. Folgende Gemainde grenze an Lååme, im Uhrzaigersinn, im Norde åågfange: Heidlberg, Gaiberg, Bammedal, Mauer, Wissloch, Nußloch, Walldoaf unn Såndhause. Wesdlisch vun Såndhause hot die Schdadt ä unbewohndi Exklav, wu an Ofterse, Såndhause, Walldoaf, Railinge unn Hoggene grenzd. Lååme iss des erschdemol im Johr 791 als „Leimheim“ erwähnd worre. Sowohl des Kloschder Lorsch als aa des Bischdum Worms henn Grundbesidz khad. 1262 iss Lååme als Lehe zur Kurpalz kumme unn ab 1351 hots endgildisch zur Kurpalz kehrd. 1803 iss Lååme ans Großherzogdum Bade gfalle. 1981 iss Lååme zur Schdadt erhoowe worre unn 1990 hots die 20.000-Oiwuhner-Marg iwwerschridde. Said der Kommunalwahl 2009 sedzd sisch de Gemainderod folgendermaße zamme: Lååme bis 1973 Gauangelloch Ochsebach Dilje Commons: Lååme – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Lufdbilda vun Lååme Museum Lååme
Annwailer iss ä Klääschdadt im Londkrääs Siedlischi Woischdrooß in Rhoilond-Palz unn liechd in de Palz. Annwailer hot 6.885 Oiwuhner unn de jetzische Birgamaischda iss Thomas Wollenweber vun de SPD. Annwailer liechd im Waasgau, de sidlische Dääl vum Pälzer Wald. Uff drai Berche siedlisch vun de Schdadt lieche die Bursche Trifels, Anebos unn Minz, die zwwe letschde kehre awwa nimmi zu Annwailer. Die Ordsdääl Bindersbach, Sarnschdall, Gräfehause und Quächhambach kehre zu Annwailer. Midd 910 mm Dorschniddniedaschlaach im Johr sinn die Niedaschlääch iwwerdorschschniddlisch hoch. De droggenschde Monad isch de Abril, die maischde Niedaschlääch falle im Dezemba. Des erschdemol erwähnd worre isch Annwailer im Johr 1086, gegrinded worre isch sie awwa schun im 6. odda 7. Johrhunnerd. 1125 bis 1298 sinn die Raischsinsignie uff de Raischsbursch Trifels aufbewahrd worre. Im Johr 1219 hot Kaiser Friedrich II. Annwailer des Schdadtreschd verliehe. De Schdadtrad iss am 7. Juni 2009 gwähld worre. Die Sidzveadailung im Schdadtrad De greeschd Arwaidgewwa iss die Kardongfabrigg Buchmann. Die Firma Stabila schdelld Präzisionsmessgeräde her. Außadem gebbds do Zuliefererbedriewe fer die Audomobilinduschdrie. Annwailer iss iwwer die B 10 erraischbar, die bai Landach-Nord an die A 65 õõgschlosse iss. Die Schdadt iss dorsch die Quaichdahlbåån ans Schienenedz õõgschlosse. In Annwailer gebbds ä Grund-,
Färschdbischuf hod mern Bischuf ghääße, der wu zuglaisch aach nuche Färschd war un aach aischnverandwordlisch des Färschdedum regiert hod. Gäwwe hods die Oirischdung ner im Hailisch Reemisch Raisch vun de Daitsch Nadzion|Hailisch Reemisch Raisch vun de Daitsche Nadzion. Annärschdwo sin zwa aach Kärschefärschde ande Schdaadsmachd bedailischd gewesd orrä sins nuch, awwe de Rischljöö fär zum Baischbiel waa Kadinaal un ea waa Minischda - uhne doßs ää mim onnan zu due ghad hod. Än Färschdbischuf awwe waa Färschd, waila Bischuf vunärem Färschdbischdum waa. Dóó, wu des sunschd nuch voakumme is, waas ä Ausnahm, ned die Reschl - un schun glai gaaned ä Inschdiduzion wie im HRR. Schun Oddo de Grooße hod sich uf die Kersch als ännerä "raischunmiddlbari" Inschdiduzion gschdidzd un iane Färschde, de Bischef un Äbde, Macht gäwwe, wu ned ärblisch waa. Do waa die Ärhewung inde Färschdeschdand ner nuch ä logisch Folsch. Schbeeda sin don 1356 die Färschderzbischef vun Määnz, Kölle un Dria aach nuch Kuafärschde worn. Um 1800 hen mer im HRR 28 Färschderz- un Bischdüma ghed - koaz denooch dorsch die fronzeesisch Rewoluzion ner nuch ääns: de Kuafärsschd/Erzbischuf vun Määnz, Karl Theodor von Dalberg, als de Kuaerzkonzla vum Raich (vun 1806 oo als Färschdbrimas vum Rhoinbund) hod
Lischdeschdain is än klääne Schdaad in Middeleuropa in de Alwe. Ugfähr 38.000 Lait wohne in Lischdeschdain unn es hot e Fläch vun 160 km² (2013). Domit is Lischdeschdain noch em Wadigan Monaggo unn San Marino des viertkläänschde Land vun Europa. Di gräschde Läng vum Land is 24,77 Kilomeder, di gräschde Breide 12,35 Kilomeder. Lischdeschdain ligd vollschdännisch im Rätikon, ere Gebirgsgrupp vun de Alwe. Ugfähr di Hälft is gebirgisch. Im Wesde liggt des Rhoidal, wu da Rhoi di Grenz zur Schweiz bildt. Di Grenz zu Eestraisch lääft zu weide Deile uf em Gebirgsgrat. Im Weschde vun Lischdeschdain dud die Schwaiz lieche, unn im Oschde grenzt es an Eestraisch. Amtsschbrooch in ganz Lischdeschdain is Daitsch, domit isses des änzische Lond, des nur Deitsch als offizielli Sprooch hat. Daneewe werre aa alemannische Dialeggde gebabbeld (Liachtastanerisch), in Trieseberg aa Walserdaitsch. Die Haubdschdadt vun Lischdeschdain is Vaduz, die greeschde Schdadt Schaan. Bezahle tut mer in Lischdeschdain mit de Schwaizer Franke. Lischdeschdain is ä konsditutsionelle Monarschie un des jetzdische Owwerhaupt is de Fürschd Hans-Adam de zwette. Schef vun der Regierung is de Adrian Hasler vun de Fordschriddlische Berjerbadei vun Lischdeschdain. Aingedaild iss Lischdeschdain in die Wahlkrääs Owwerlond im Siede unn Unnerlond im Norde. Insgsamt gibts in
Monaggo is än klääne Schdaad in Siedeuropa am Middlmea. Ugfähr 38.000 Lait wohne in Monaggo (2013) unn es hot e Fläch vun grad ämol ebbes mehr als 2 km². Domit is Monaggo noch em Wadigan des zwettkläänschde Land vun Europa. Amtsschbrooch in ganz Monaggo is Fronzeesisch. Monaggo is än roine Schdadtschdaad ohne Umland, es is in 10 Bezirge unnerdeelt. Bezahle tut mer in Monaggo mit em Euro, wail Monaggo ä Währungsunion mit Frongraisch hod, inde EU ises awwa ned. Monaggo is ä Monarschie un des jetzdische Owwerhaupt is de Fürschd Albert de Zwette. Schef vun der Regierung is de Serge Telle. Wikisource: Monaggo – Qwelle un Volltegschde Monaggo – Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen Commons: Monaggo — Waitere Mulitimediadataie zum Artikel Offizielle Internetpräsenz der Regierung des Fürstentums Monaco Länder- und Reiseinformationen des Auswärtigen Amtes