rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Ordsbojamääschda (aa Ordsbirschamaischda) isch im daitsche Bunnäslond Rhoilond-Palz ä B'zaischnung fa de Bojamääschda vun änere Ordsg'mainde, die zu äner Vabondsg'mainde g'heerd odda vunärem Schdaddäähl, wu vor de Oigmäändung än aischne Bojamääschda ghad hod. Zu äm Birschamaischda vun änere vabondsoag'herische Schdad saachd ma aa Schdadbojamääschda. Äa Ordsbirschamaischda werd in oinische daitsche Lända aa als de Vorschdeja vun äm Ordsdeel oda vun äner Ordschafd in äner Kommuune b'noand. S'hot awa aa noch oanere B'zaischnunge, wie z. B. de Ordsvoaschdeja, wu de Voasizende vum Ordschafdsraad oda Ordsbairaad isch.
Grawe-Naidorf is e Gemeinde im Londgrais Kallsruh. Sie isch im Johr 1972 endschdanne, als die zwoi Gemeinde Grawe und Naidorf zammeglegt worre sind. Heit hot Grawe-Naidorf meh wie 12.000 Oiwohner. Grawe und Naidorf hawwe e ganz unnerschidliche Gschicht was di Zugehörigkait zu de Herrschafdsgebied oogeht. Grawe hat nämlich zu de Markgrafschaft Bade gheert und Naidorf zum Bischdum Schbaya. Desdeweege isch Grawe ursprünglich e evangelisches Dorf gwest und Naidorf e katholischs. Des merkt ma a heit noch. Commons: Grawe-Naidorf – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Gmeind Grawe-Naidorf
Grieweworschd is die pälzisch und badisch Wariande vun de Bluudworschd. De signifikande Unnaschied sin die viele Griewe, wu mär sien un schmägge konn - Bluudwärschd hän zum ääne insgsamd weenscha Schbäg un zum onnan dodevun aach nuch mea gemoole un ned als Schdig. 35 – 50 % gemahlni Schward, 30 – 45 % frisch Bluud, 30 – 40 % Griewe, Zwiwwle, Gewärz (u. a. Koridander, Muskad, Pimend), Kroida (u. a. Majoran un Thymian) un Salz werrn innen Darm gfilld un bai 85°C 1 – 1½ Stunden gegaard. Grieweworschd gäbds frisch, geroischad un drugge. Sie gheerd uf jederi Schlachdpladd, ins Sauakraud, in Gbreedelde un uffs Brod, is awwee aach zu viel annän Gerischde ä guudi Bailaach. Ä gonz bsunnaschdäri Delikadess is Grieweworschd im Woi- odda Biadaisch. Ää Rezepd als Baischbiel Commons: Black pudding – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie
Än Regierungsb'ziag isch in Daitschlond de B'ziag vun änere Londesmiddelbeherde. Dord hots än Regierungspräsidend (in Bade-Wirddebärsch un Hesse awer ä Regierungspräsiedium, in Bayan ä Regierung un in Nordrhoi-Weschdfaale ä B'ziagsregierung) wu die Beherde laide dud. Die Beherde isch ä Middlinschdoans zwische de owere un de oberschde Londesbeherde, dem Minischderium un dem Londraad als unerschde Londesbeherde fa de B'ziag vun äm Ggrais. Regierungsb'ziage hots ned iwaraal un es solln aa waidere abg'schaffd were un entweda uff die kommunaale Ewene oda awa zu de Minischderie valaacherd were. Oinische Bundeslenda hawen die Beheerde a schun ab'gschaffd. Commons: Regierungsbezirk – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Regierungsb'ziage vun Bayern
Än Aiwuhna (aa Aiwoona odda Oiwoohna) isch ä Persoon, wu baim Aiwuhnameldeoamt mid soine Daade als B'woona vun änere G'moinde oder äm Loand oig'draache isch. Des isch awa äbbes völlisch onnaschdäres alswie Birscha oda Schdaadsbirscha, wu mid Birscha-Reschde un -Pflischde vabunne is. Ausm Oiwohnaschdadus ärgäbd sich die Zuschdännichkaid vunde ÄuB (Ämda un Beheerde) un die Seßhafdichkaid. Midenne Zaahle koama donn ä Aiwuhnazaahl vun änere Schdadt oda änere G'moinde ermidle vun dene Laid, wu do mim Haub- oda Neewewohnsidz gemeld sin - was awwa nuch long ned hääßd, daß die Laid do aach leewe. Frija hawen bloos earwachsene Männa g'zeeld. Awa gesche 1700 hot ma in Siedweschdsachse oag'foange de Inwohner so zu b'nudze wie ma de haid keend. Eldere B'griff sin die „Infrau“ oda „Innfrau“ g'wesd. Volkmar Weiss: Bevölkerung und soziale Mobilität. Sachsen 1550–1880. Berlin: Akademie-Verlag, 1993, ISBN 3-05-001973-5, S. 50–55.
Midde B'velgerungsdischd meend ma die middla Õõzaahl vun de Aiwoohna bro Flesch fa ä b'schdimmdes G'bied, z. B. ä Schdaad. Fa die Flesch werd in de Reschel km² g'numme un ma kumd doan uff Aiwoohna bro km². Än äähnlische B'griff is die Siedlungsdischd, wu uff di Siedlungs- un Verkehrsflesche bezooche is, uhne di Flesche uf denne ma ga kää Siedlung oaleje kennt. Doan gib's noch de Keehrweard dodefu, die sog'noandi Arealideedsziffa, wumid ma die „durschschniddlisch Flesch bro Aiwoohna“ b'zaischne dud, also wie wenisch ääm - theoredisch un dorchschniddlich - on Flesch zum Leewe un Lufd zum Aadme blaiwe duud. (In Gebiede mid Wohnhuchhaisa odda Baraggesiedlunge sins ofd wenscha als wie ään Quadradmeda.)
Mide Geografisch Laach, (aa geografische Koordinaade), des heesd de geografisch Braide un de geografisch Läng komma die Laach vunäre Projekdzion vunem Pungd uf die Erd b'schraiwe. Die Erd wird dodebai in 360 Länge- un 180 Braieegrad uufg'deeld, un zwaa so, daß inde Mid zwische de Drehpole de Äquador liehd mid 0° Braide, die Pole 90° närdlich un siedlich Braide hän un dorch Grienwidch un die baide Pole de 0.Längegrad gehd, därwu im 180. ufde onna Said soi Fodsedzung find - gezähld wärd noo Osde wie noo Wesde. Fär die Laach vun äm Pungd braach mär donn noch die Heh iwwa NN. Länge- un Braidengrad eenfach eaklerd
De Grimhildeschduhl is en uffgelassene remische Steebruch in de Näh vum heidische Bad Derkem, der vun de 22. Legion (Leschion) der remische Armee betriwwe worre is. Die 22. Leschion war in Meenz schtationiert. Der Steebruch is nur korz um 200 v. Chr. betriwwe worre. Der Steebruch liescht im Norde vunde Stadt ugfähr 150 Meter iwwer der Dalaue. Noch de Unnersuchunge vun Fritz Röder betruch die Gsamtfördermeng ugfähr 20.000 Kubikmeter quarzitischer Buntsandstee dodevu 10.000 Kubikmeter, wu als Bauqauder abtranspordiert worre sinn. Des is e Menge wu grad ugfähr fa en remische Großbau wie etwa e Door vun em Leschionslacher langt. En stolze Reschd vun so em Door hot sisch in Reschensbursch, des jo a e Leschionslacher wa, erhalde. Anhand von de Schrodrille komma erkenne, dass die Schteebleck Länge zwische 1,20 Meder un 3 Meder, Brede zwische 0,6 Meder un 1,4 Meder und e Heh vun 0,6 Meder ghabt hen. Verenzelt sin ach Kapitelle und runde Stee, eventuell fer Säule, ausghaue worre. Die enzelne Stee sin zunägschd mit Schrodhemmer an zwe Saide vun den Felswand freighaue worre. Dann is mit Setzkelle die Unnersaid ausgelösd worre. Beide Sorde Werkzeisch sin bei de Ausgrawwunge gfune worre. Gschafft worre is mit mehrere Arweitsgruppe, sogenannde Arbeitskepp,
Ä Fläsch isch inde Geometrie än zweedimensionale Objegd, nämmd also selwad kään Raum in, aach wonnse u.U. än grooße Raum oischließe duud. Des Objegd koan ewe oda a g'grimmd soi un koan än Kerwa a oig'grenze. Des Maaß fa die Grees vunare Fläsch isch de Fläscheinhald. Ofd werd des a vawegseld un fa de Fläscheinhald werd eefach Fläsch g'sachd. Bekoandi Fläsche sin z. B. des Quadraad, Reschdegg, Draiegg, de Grais oda ä Drapeez. Bekannde Fläscheinhaldsmaaße sin Qadraadmeeda un Quadradkilomeda, awwa aach Morsche un Hegdaa. Unahalb vun äm Fungzionsgraaf y=f(x), des heesd vun änere Kurv, also zwische de Kurv un de Abszisse, komma die Fläsch midde Integraalreschnung b'sdimme. Umreschnung: Rundes Kawel, Drood un Laidung - Durschmessa in Krais-Qwerschnidd un Qwerschnidd in Durschmessa
Grooskarlbach is en Ort in de 1972 gebild Verbandsgemää Grienschdadd-Land im Londkrääs Derkem in de Palz. Es hott 1115 Oiwohner uff 5,26 km², dodemit leewe 212 Lait uff eem km². Grooskarlbach iss en schdaadlisch anerkannde Fremdeverkehrsord. De Ord liegd uff ner Heh vun 118 m i. NN. Der jetzische Birgamaischda iss Ralf-Peter Riegel vun de SPD. Grooskarlbach lieschd in der Näh vum Weschdrand der Owwarhainschisch Diefewene unn werd vum Eckbach dorschflosse. Weschdlisch vum Ord sinn die Hischl vum ehemolische Unterhaardt, die zu de Woibauregion Mittelhaardt-|Daitschi Woischdrooß kehrd. Des erschdemol erwähnd worre iss Großkaalbach im Lorscher Codex im Johr 768 als Carlobach. Bis 1969 hot der Ord zum Londkrais Frangetahl kehrd. Im Johr ware 50,8% der Oiwohner evangelisch unn 20,6% kadolisch. De Reschd hot zu koiner oder ner onnere Relischion kehrd. Commons: Grooßkalbach – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Houmpäidsch vun Grooßkalbach
Minche (a Minsche) iss die Lonneshaubdschdadt vum Fraischdaad Baian unn hot ball 1,5 Millione Oiwuhner, is dodemid die driddgreeschd Schdadt in Daitschlond. Die Schdadt hot ne Fläsch vun 310,71 km² unn iss mid ner B'velgerungsdischd vun 4.736 Oiwuhner uff em km² die dischdesd bsiedelde Schdadt in Daitschlond. Minche liechd im Voralbelond zwische de Kalkalbe unn de Donau uff ener Heh vun 519 m. i. M. Die Schdadt werd vun Siedweschd noch Nordoschd vun de Isar dorschflosse. In de Isar liechd aa die Museumsinsel, mim Daitsche Museum unn die Praterinsel. Vun de Gsamdfläsch vun Minche endfalle 44,1% uff Gebaide, 17,2% uff Vakeasfläsche, 15,5% uff Londwärdschafdsfläsche unn genausoviel uff Erholungsfläsche, 4,1% uff Waldfläsche, 1,3% uff Wassafläsche unn 2,2% uff Onneres. Minche hot 25 Schdadtbezirge. Gegrinded worre isch Minche im Johr 1158 vum Hainrisch dem Leeb, nochdem er die Brigg vum Bischuf vun Fraising abgefaggeld hot, um Selbschd vum Salzhåndel zu profidiere. 1506 iss Minche Haubdschdadt vun Baian worre Im 30-jährische Kriech iss Minche vun de Schwede besedzd worre. Nochdem de Naboleon des Hailisch Reemisch Raisch vun de Daitsch Nadzion uffgeleesd hot, hot Baian Gebiedszuschläg gekriegd (unner annerem die lingsrhainisch Palz), iss Keenigraisch worre unn Minche iss die Haubdschdadt vun dem Keenigraisch worre.
Wikipedia iss ä fraii Innerned-Enzyklopädie unn iss am 15. Januar 2001 gegrinded worre. Des Word Wikipedia iss en Koffaword aus "Wiki" (hawaiianisch fer "schnell") unn "pedia" ausm englische Word "Encyclopedia", was eefach Enzyklopädie heeßt. Die Wikipedia iss in zahlraische Schbroochversione vorhande, unner annerem aa uff daitsche Dialegde wie em Pälzische. Die englischschbrachische Wikipedia hot iwwer 4,8 Millione, die Daitsch Wikipedia iwwer 1,8 Millione unn die Rheifränggisch Wikipedia 2000 Ardiggl (Schdond 15. Mätz 2015). Bai de Wikipedia konn jeder, uuõõgemeld odda nedd, schraiwe, wobai õõgemeld mehr Fungdsione zur Verfichung schdehe, z. B. Ardiggl verschiewe. Des Ziel vun Wikipedia iss es, Wisse so viel Lait wie meglisch zur Verfiechung zu schdelle. Desweche iss die Wikipedia aa nedd kommerziell unn finanzierd sisch dorsch Schbende. Die Wikipedianer, so nennd mer aggdive Midarwaider bai de Wikipedia, könne sisch in Poschde naiwähle losse. Verdrauenswirdiche Persone könne z. B. zum Adminischdrador gewähld werre, der guggd, ob uff de Wikipedia alls soi Rischdischkaid hot unn niemond vandalisierd. Dodefer schdehe ihm zusädzlische Fungdsione zur Verfiechung, z. B. Lesche vun Ardiggl odda Schberre vun Benudza. Es gebbd a Poschde, die uff de Metawiki, des heeßt uff alle Wikimedia-Projekde (Ufflischdung), bezooche sinn. Stewards z. B. könne uff all Projeggde Poschde ernenne.
New York City oder ach ääfach New York ([nuːˈjɔːɹk], offiziell The City of New York) ist de Name von ere Schtadt im US-Amerikanische Bundesschdaad New York. Ma secht dere Schdadt aa Big Aplle. Si hot iwwer 8.336.697 Oiwohner (2012) und hot fünf Schdadtbezirg: d Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens und Staten Island. Commons: New York City — Waitere Mulitimediadataie zum Artikel Wikisource: New York City – Qwelle un Volltegschde
New York ist de Name von eme US-Amerikanische Bundesschdaad. Der Schdaad ist im Nordweste von de USA zwische de Adlandigküschde und zwai von de grosse See, em Erie- und em Ontariosee. New York hot e Fläche von 141.299 Quadradkilomeder und 19,3 Millione Oiwohner (Schdand: 2007). Die Haubtschdadt von New York isch Albany, di greeschd Schdadt isch New York City. Commons: New York (Bundesstaat) – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Offizielle Webseite des Staates New York (englisch) Offizielle deutschsprachige New York State Tourismus-Webseite
New York (monchmol aa Nai Vork) meend den US-Bunnesschdaad New York, guck unna New York die Schdadt New York, guck unna New York City New York County, guck unna Manhattan, e Insel am Hudson River un glaichzaitig en Stadtbezirk von New York City, USA de Ord New York im US-Bunnesschdaad Iowa de Ord New York im US-Bunnesschdaad Texas
En Aldeheem (im sieddaitsche Schbroochraum aa Aldersheem) iss ä Wohnoirischdung fer die Bedraiung unn Pleech vun alde Mensche. Wail daß haitzudaach aa jingere pleechebedirfdiche Mensche vun Aldeheeme uffgenumme werre, iss de Begriff Aldeheem glaischbedaidend mid Pleecheheem. Mensche, die nimmi allai wohne kenne odda wolle, werre vum Aldeheem uffgenumme. Fer Mensche, welle korzzaidisch odda dauahafd plegebedirfdich sinn werre die hauswärdschafdlische unn plegerische Hilf meglichsd im Wohnraum odda in de Plegeabdailung vum Aldeheem zur Verfiechung geschdelld. Nochm daitsche Heemgsedz gebbds ä draischdufische Versorchung: Aldewohnheem (AW), Aldeheem (AH), Aldepleecheheem (PH odda "Schdadsionäri Aldehilf"). Die Plechekoschde werre als Daagespleegesadz bezaischned unn muss de Heembewohna selbschd bezahle, was awwa maischd die Pleechevasischerung iwwernimmd. Insgesamd leewe 717.000 Mensche in uugfähr 10.000 Oirischdunge. Aldeheeme befinne sisch endweda in schdaadlischa, kirschlischa odda privada Trägaschafd. Do de Odail vun de verschiedene Trägagrubbe: De Begriff "Aldeheem" werd ofd mid Abschiewung in Verbindung gebråchd, deswege benudze viele Aldèheem de Begriff "Senjorè.residenz". Wie owwe schun gsaad werre aa jingere Laid ins Aldeheem uffgenumme. Deswege konn mer de Begriff aa als bedengklisch õõséjè. Aldepleech iss ä Frauedomän, nur 10-20% vun de Aldepleecha sinn Männa.
Rhoifrängisch isch ä Zusoammefassung fa die fränkische Sprooche un Dialeggd im Weschdmiddeldaitsche: Lodringisch, de rhoifrängische Deel in Frongraisch im Département Moselle. Pälzisch im ejemolische Regierungsb'ziag in Rhoiland-Palz un oagrensendi G'bied. Weschdpälzisch im Sied- un Oschdsaarlond (gugg a bai de Dialeggde im Saarlond). Kurpälzisch in Bade-Wirddebersch. Rhoinlond-Palz (Rhoihesse) Voadapälsisch in de Voadapalz un in Frongraisch im nerdlische Elsaß. Pennsilfaanisch Deitsch in de Bundesschdaade vun de USA in Pennsylvania, Ohio un Indiana awa aa im kanaadische Ontario. Hessisch, in Nord-, Oschd-, Middel- un Siedhesse, Nordrhoi-Weschdfaale (Wittgeschdääna Platt) un Bayern (weschdlisches Unafroange).
Än Ordsdeel isch in de Raumbloanung än Soammelb'griff fa die Deel vun änere Siedlung, än Ord oda ä Ordschafd, wu än aischene Noame g'rischd hawen. Schdeed, G'moinde un a änzelni Ord sin in de Reschel in Ordsdeel uffg'gliedard. B'griff fa Ordsdeel sin: Schdadtdeel, Qwatia, Schdadtviadl un Schdadtb'ziag sin Deel vun änere Schdadt. G'moindedeel, Ordsb'ziag, Ordschafd un Fragzion sin Deel vun änere G'moinde. Ordslaach isch än Ausdrugg fa klääni Schdrugduure oda änzelni Ooaschrifde. Dorfschafd isch än Deel vun änere Oasiedlung uffem Loand. Taalschafd isch fa G'moindedeel oda -vabänd in de Bersche. G'maagung un Kadaschdraalg'moinde sin Ausdrigg fas Grundbuch un Kadaschda. Ortsteil – Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen
Ä Verbandsgemää (aa Vabondsg'moinde) isch in Rhoiland-Palz ä G'biedskeabaschafd des fas G'moinwoohl g'grind werd un beschdeed aus de benachbaarde G'moinde vum glaische Londgrais. Des isch a b'sonderi Ard vum äm G'moindevaband. Dodemid werd die Vawaldung in de G'moinde unasdizd, die awa polidisch uuabhängisch blaiwen. So Verbandsgemää hots said 1969 in Rhoiland-Palz un saidm 1. Juli 2009 aa in Saxse-Onhald. In Rhoiland-Palz hods 163 Vabondsg'moinde, wu in 24 Londgrais un uug'feehr 2200 Ordsg'moinde unadeeld sin. In Saxse-Onhald hods 11 Vabondsg'moinde, wu bis 2009 in Vawaldungsg'moinschafde unadeeld g'wesd sin, d'nooch don awa in Vabondsg'moinde umb'noand worre sin. Said Oafoang 2010 hods dord jez 18 Vabondsg'moinde. Verbandsgemeinde (Rheinland-Pfalz) – Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen Gemeindeordnung (GemO) Rheinland-Pfalz
OpenLeaks iss ä Whistleblowing-Websaid, welle iwwer dode Briefkäschd an Dogumende vun Dridde an Medie waidagibd. De ehemalische Schbrescha vun Wikileaks, Daniel Domscheit-Berg hot des Brojegd im Dezemba 2010 õõgekindischd. Newwe Domscheit-Berg iss aa de ehemolische Wikileaks-Midarwaider Herbert Snorrason am Projegd bedailischd. Am 26. Januar 2011 hot donn des Projegd geschdarded unn iss uff Englisch verfiegbar. Die Fungdsionswais vun OpenLeaks iss folgendermaße: Mer baud en Reschnernedz mid em dode Briefkaschde uff, wo jeda anonim Dogumende oiwerfe unn konn unn selbschd beschdimme konn, wer des Dogumend erhäld. Briefkeschde biede die Innernedsaide vun Kooberadsionspadnan wie Medie, Gewerkschafde, Regierunge unn Menschereschdsgrubbe õõ. Openleaks priefd donn teschnisch, ob die Dogumende gfälschd odda teschnisch bearwaided sinn. Die Dade werre aa so bearwaided, dass de Absender vun de Dogumende nedd riggverfolgd werre konn.
Owwer-Olm iss ä glee Schdadt in de Näh vun Määnz im Londkrääs Määnz-Binge mid 4.320 Oiwuhner. Owwer-Olm liechd siedlisch vun de Großschdadt Määnz in Rhoihesse. Nachbarord sinn Määnz-Layehof, Määnz-Finthe, Määnz-Lercheberg, Määnz-Bretzenem, Määnz-Marieborn, Klää-Windernem, Määnz-Eberschem, Nieda-Olm unn Essenem. Madinskersch: De Unnerbau vum Turm is aus de Karolingerzeit, de Rest vom Turm aus em 15. Johrhunnert. De Kerschebau ansisch is neigodisch, zwische 1879 un 1899 gebaut. S Jagdschloß vun de Määnzer Kurfärschde vun 1764. Am Rand vun de Weinbersch ligt di Falentinskabell mid Rokokoaldaa. Es Rothaus schdammd aus em Johr 1550 un is 1721/22 hescher gebaut worn. Said 1997 werd do die pennsylvanisch-daitsch Zaidung Hiwwe wie Driwwe rausgewwe. Commons: Ober-Olm – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Ortsgemeinde Ober-Olm
Richard Matthew Stallman (*16. März 1953 in Manhattan, New York City) iss en US-ameriganische Aggdiwischd fer fraie Sofdwär, Hägga unn Programmendwiggla- aa bekonnd unner de Inidsiale RMS odda de Schbidzname "St.Ignucius". Ea hots GNU-Brojeggd gschdaded unn hot dodemid de Weeg fer GNU/Linux geebned. Stallman hot Õõfong vun de 70er im Al Lab (Abdäälung fer kinsdlischi Indelligenz) im Massachusetts Institute of Technology geschaffd. Stallman hot do zu ener Gemainschafd kehrd, die wu daß die Philosophie vum uubegrenzde Informadsionfluss verdrede hot. Noodem daß viele Firme ihrn Kwällkood nimmi effendlisch zur Verfiechung geschdelld, sonnern Lizenze verkaafd henn, hot Stallman des gonz rischdich als Oischrängung vun de Fraihaid empfunne unn hot die Lizenz GNU General Public License ins Leewe gerufe, die waidgehende Reschde iwwer ä Sofdwär garandierd. Stallman hot 1984 soin Tschob gekindischd, unn e ärschd Bedriebssyschdem brogrammierd, welles vollschdännisch aus fraia Sofdwär beschdehd. Hait kridisierd ea die Open-Surs-Bewegung, wail daßse die Fraihaid vanochlässiche. Bai de Endwigglung vun Sofdwär schaffe die Open-Surs unn Fraie-Sofdwär-Bewechung awwa eng zamme. Commons: Richard Stallman – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Richard Stallman Peasenlischi Homepeidg Uffseds iwa die Philosophie des GNU-Projekts Bücher über die Filosofie vun Sofdwaa Fraihaid, vaeffendlisch vun GNU Bress
De Ezéchiel du Mas, comte de Mélac (* 1630 in Saint-Radegonde in de Gironde, † 10.Mai 1704 in Paris) iss en fronzesische General unnerm Luddwisch XIV gewessd unn hot im Pälzische Erbfolgekriech die Palz abgefaggeld. Des waa de schlimmsde Mordbränna, wu je inde Siedwesde vum HRR ingfalle is - haid nuch hääßd mär bsunnaschd häämdiggisch un hinnalisdisch bissich Keeda "Mélac". De Mélac iss frieh in Milidärdienschd gedrede. Im Johr 1688 iss er in die Rhoiarmee versdzd worre. Im selwe Johr iss die Armee ohne Kriechserklärung in die Kurpalz oimarschierd unn hot viel Schdädt oigenumme. Am 16. Februar 1689 iss unnerm Mélac soim Kommando es Haidlbärscher Schloss geschbrengd worre unn Haidlbärsch, Monnem unn klännere Schdädt abgefaggeld. Im Johr 1690 iss er zum Kommandand vun de Feschdung Landau ernannd worre unn hot dovu aus die Geschend terrorisierd. Noch de verlorne Belacherung vun Landau hot er die Rhoiarmee verlasse unn iss in Pension gange. Karl May hodm in soinäre Ulanelieb ä biddabeeses Dengmol gsedzd: Äm Mélac soi Noofaahre schäme sich soina un sin desdewesche daidschfraindlisch. Karl May: Die Liebe des Ulanen. Original-Roman aus der Zeit des deutsch-französischen Krieges von Karl May. Verlag H. G. Münchmeyer, Zeitschrift »Deutscher Wanderer«. Onlainefassung als Reprind (PDF) un
"Mär sin FRAI, un wann mär in Kedde geborn wärn!" Johann Christoph Friedrich von Schiller (* 10. Novemba 1759 in Marbach am Negga, Wirddebärsch, † in Waimar, Saggse-Waimar), 1802 geadeld, iss en daitsche Dischda, Philosoph unn Hischdorigga gewessd unn gild als aina vun de bedaidendschde Dramadigga. Viel vun dem sai Theaderschdigg kehre zum Schdandardreberdwar vun daitschschbroochische Theader. Soi Ballade kehre zu de beliebdeschde daitsche Gedischde. Er un Goethe sin als die zwää Dichdafärschde bkannd. Schilla kehrd mid Wieland, Herder unn Goethe, mid dem ea aa befrainded war, zum Viergeschdirn vun de Waimara Klassik. Soi bekanndschde dramadische Werge sinn "die Raiwer", die in Monnem als soi erschd Werg uffgefiehrd worre isch, "Kabale unn Liewe", "Maria Sdiuard" unn "Wilhelm Tell". Im Johr 1782 hot er wegger "die Raiwer" Ärscher mid de Owrischkeide gekriegt un is fer siwwenehalb Woche in die Palz nooch Oggerschem gezoche, um sisch zu versteckle: die Owwrichkaid hod Fraihaid imma gschädzd, wanns um ian aischene gonge is. Un imma vafolschd, wann onnan se reglamiad hän. Des is haid nuch so: imma brav noom Gsedz, egal, wie illegal des is! Commons: Friedrich Schiller – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Wikisource: Friedrich Schiller – Qwelle un Volltegschde Schiller: Die Götter
Zirich isch die gröscht Schtadt von de Schwaiz und hot ungfähr 385'000 Oiwohner. Awwer die Agglomeration hot sogar mehr als e Million Oiwohner. Die Schtadt isch glaichzaidich Hauptschtadt vom Kanton Zirich und die wichtigscht Wirtschaftmetropole von de Schwaiz. Zirich gilt weldwaid als oine von de Schtädt mit de höchschte Lebenqualität und de höchschte Lebenshaldungskoschde. D Schtadt liegt do, wo die Limmat aus em Zirichsee fliesst und wo au schon di Reemer e Schadt ghabt hawwe, Turicum. Aus dere Siedlung hot sich Zirich endwiggeld und isch 1262 eine fraie Raichsschdadt worre. Said 1351 isch Zirich e Midglied vun de alde Eidgnosseschaft. Zürich – Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen Commons: Zürich – Sammlung vun Bilder, Video un Audiodataie Wikisource: Zürich – Qwelle un Volltegschde Offizielle Website der Stadt Zürich Statistische Daten Stadt Zürich Gang dur Züri – ein Rundgang durch das alte und neue Zürich Forbes-Liste: Taierschde Schtädt vo der Welt zum Lewe
Kriesem (amtlisch Kriegsheim) is ä glää Ärdsche onde Primm, des wu zu Monsm ghead. die ärschde schrifdlisch Erwähnunge hods unna vaschiedne Nome im Zammehang mid Schengunge ans Kloschda Lorsch gäwwe: Kreikesheim (766), Crigesheim (1137), Crigisheim (1276), Chrisheim (1306), Criegesheim (1335), Krysheim (1344), Griesheim (1496). 1494 hods noch zu de sogenonnde "pälzisch Ausderfa" ghead, Schbäda hod sisch aus de pälzisch Rächde die Londeshärrlichkaid ausgebild un es hod än Ridda vun Kriesem gäwwe, där wu in änärem feschde Torm ghausd hod, där wu haid nuch bewohnd is. Om 12. Ogdoba 1685 sin die ärschde Krieshemer Auswondara midde "Francis & Dorothy" in der Naie Weld ookumme. In Germantown hänse än Schdadtdääl „Krie(g)sheim“ gegrind. Aach haid sin noch Schbure vunde Krieseimer in Philadelphia: die Schdrooßenoame „Cresheim Valley Drive“ und „Cresheim Road“ unde Reschaurõõnom „Cresheim Cottage Cafe“ kumme vun Kriesem. 1969 is Kriesem noo Monsem oigmäänd worn. 2006 hods 628 Inwuhna ghad. Kriesemer Lied
In emme Biodob, ma kann ach Pamba saache, waxe verschiedne Planze die wo anaschda ned waxen kinne. Biodobe wern vum Staat gfödert, das ma in de Zuguft immernoch schäne Nadurbelossene Flegge hän. In de Palz gibts üwweraal verstreut e paar vun denne Biodobe, mannche sin abgsperrt mannche net. Widder anre kamma bsichtige, um was vun de Nadur zu lerne. Die Biotope Deutschlands (www.biolflor.de) (PDF-Datei; 269 kB) Interaktive Karte mit Bildern zu Lebensräumen von Lebewesen weltweit (engl.) Pamba schhdammd zwaa ethymologisch vun "Pampa" ab, is awwa a pälzisch Synonym fä ä nadurbelossn Londschafd / Fläsch / Gebied.