rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Heinrich Marschner (* 16. August 1795 in Zittau; † 14. Dezember 1861 in Hannober) weer en düütsch Komponist ut de Romantik, Kapellmeester in Dresden un Leipzig, af 1831 Baas vun de Hoffkapelle Hannober. Tietlevens stunn he aber in de Schaa vun Richard Wagner. Heinrich August Marschner wurr as Söhn vun en böhmschen Handwarker boren. Fröh fung he an, to komponeeren un wurr ünner de Fittichen vun sien Mentor, den Thomaskantor Johann Gottfried Schicht nommen. In dat Johr 1817 wurr he Musiklehrer vun de Graaf Zichy in Preßburg. In disse Johren fung he ok an, sien eerste Opern to schrieben. So entstunn ü.a. de Oper Heinrich IV. un D’Aubigné, de ünner Carl Maria von Weber 1820 in Dresden oorupföhrt wurr. 1821 truck he denn nah Dresden, wo he vun 1824 an Musikdirekter an de dortig Oper weer. 1831 wurr he Hoffkapellmeester vun de Oper in Hannober, wo he bit 1859 bleev. In de Tiet, wo he in Hannober weer, schreev he sien bedüüdenst Wark, de Hans Heiling, wat en Schlötelwark vun de düütsch romantisch Oper weern sull. Mit de Kompositschon vun disse Oper weer Marschner up den Hoochpunkt vun sien Karriere. Ok mit nahfolgenden Warken harr he noch Spood, aber Giacomo
Hans-Günter Wallraff (* 1. Oktober 1942 in Burscheid) is en düütschen Journalist un Schriever. He is dor bekannt dör worrn, dat he sik ünner verkehrten Naam bi Ünnernehmen anhüern lett un denn in siene Böker de Missstänn opdeckt, de he dor beleevt. Wallraff is 1942 in Burscheid as Söhn vun en Arbeider bi Ford boren. Wallraff is na de 10. Klass vun dat Gymnasium afgahn un hett en Lehr as Bookhändler maakt, mit de 1962 trech weer. Twischen 1963 un 1965 weer he bi verscheden Ünnernehmen Arbeider, ünner annern in en Sinteranlaag bi Thyssen. Över disse Tied hett he dat Book Wir brauchen dich – Als Arbeiter in deutschen Industriebetrieben schreven. 1965 hett he sik ok de Dortmunder Gruppe 61 anslaten. Vun 1966 af an hett he as Journalist bi de Hamborger Morgenpost arbeidt, denn bi de Tiedschrift pardon, un siet 1968 för de Tiedschrift konkret. An’n 10. Mai 1974 hett he sik en Keed an en Laternenmast in Athen fastslaten un so gegen dat Militärregime in Grekenland protesteert. De Geheempolizei hett em fastnahmen un ünner Folter hett he sien Identität priesgeven. He is to 14 Maand Haft veroordeelt worrn un in dat Gefängnis Korydallos kamen. Aver al in’n August
De Örgel vun de Ludgerikark Nörden is 1686 bit 1693 vun Arp Schnitger baut wurrn. Se hett 46 Registers, dree Klaviaturen un Pedal. Na de Örgel vun de Jacobikark in Hamborg is disse Örgel in Nörden Schnitgers tweetgröttste Instrument in Düütschland un de gröttste Örgel in Oostfreesland. Histoorsch un musikaalsch is disse Örgel en besünners wertvull Kunstwark, klingt bannig mooi un is unner Faklüüd in de wiede Welt bekannt. In de Örgellandschap Oostfreesland gifft dat de meeste historsche Örgel up en Stee. Hier sünd noch 90 Örgel ut söben Johrhunnerten bewohrt bleven. Sowat gifft dat nargends anners. Al ehrder hett Edo Evers (1618) en Örgel in de Ludgerikark baut, die noch Piepen van de ollere Örgel vun Andreas de Mare (1567) bruukt hett. Dör hör Stee an de südlicke Müür vun de Chor (achter de Stee, wo nu de Örgel steiht), weer se üm de Kanzel rum nich goot te hören. Daarüm baute Schnitger en för de Akustik optimole Örgelempoor, waarup de ne'e Örgel dicht an't Hööftschipp stunn un dor hör Klang utbreden kun. Sünnerlich is, dat nich twee, aver blot en enkele Pedaltoren baut wurr. Disse Toren trekkt sich üm de Pieler in't Südoosten hen un gifft sien Klang
De Tumen (Mandschuursch ᡨᠤᠮᡃᠡᠨ ᠤᡃᠯᠠ; chineesch 图们江; kor 두만강; russisch Туманная река) is en Stroom in Noordoostasien. He hett sien Born an’n Baekdu in de Changbai-Bargen un münnt na 521 km in de Japaansche See. De Tumen is Grenzstroom twischen Noordkorea in’n Süden un de Volksrepublik China un Russland (de letzten 19 Kilometer vör de Münn) in’n Noorden. Städer an’n Stroom sünd Hoeryong, Namyang un Onsong in Noordkorea un Tumen un Nanping in China. In Tumen gifft dat en grote Överpromenaad. De Stroom is dör de chineesche un noordkoreaansche Industrie aver temlich dull verdreckt. De Naam stammt ut de Spraak vun de Jurchen un bedüüdt Teihndusend.
Tumen betekent Tumen, Stroom in Asien, de in de Japaansche See münnt, Tumen, Stadt in China, Tumen, en Heer-Eenheit bi de zentralasiaatschen Völker, Tumen, annern Naam för Bumin Khan. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Won is en koreaansch Geldeenheit. De Won is ünnerdeelt in 100 Chon. Etymoloogsch is dat Woord verwandt mit’n chineesch Yuan un japaansch Yen. Koreaansch Won in Korea vun 1902 bet 1910, Süüdkoreaansch Won in Süüdkorea, Noordkoreaansch Won in Noordkorea.
Belgien (nedderlandsch: België, franzöösch: Belgique [bɛl.ˈʒik]), offiziell Königriek vun Belgien (nedderlandsch: Koninkrijk België, franzöösch: Royaume de Belgique [ʁwa.jom.d(ə.)bɛl.ˈʒik]) is een parlamentaarsche Monarkie, de in't Westen vun Europa liggt. Belgien is een Bundsstaat. Navers sünd de Nedderlannen, Düütschland, Luxemborg un Frankriek. De Hööftstadt is Brüssel, wat ok de Seet vun de Verwalten vun de EU is. Dat Land is 30.689 km² groot un in dat Johr 2023 leven dor 11.698.000 Inwahners. De Verfaten is demokraatsch. Staatsbaas is siet den 21. Juli 2013 König Philipp. Belgien sett sik tohopen ut dree Kuntreien (nl.: Gewesten). Dat sund de Kuntreien Flannern, Wallonien un de Kuntrei vun de Hööftstadt Brüssel. De Kuntrei vun Brüssel steiht för sik. De annern beiden Kuntreien deelt sik up in tein Provinzen: Provinz Antwarp, Hööftstadt Antwarp Provinz Limborg, Hööftstadt Hasselt Provinz Oost-Flannern, Hööftstadt Gent Provinz West-Flannern, Hööftstadt Brügge Provinz Fläämsch-Brabant, Hööftstadt Löwen Provinz Welsch-Brabant, Hööftstadt Waver Provinz Hennegoh, Hööftstadt Bergen Provinz Namur, Hööftstadt Namur Provinz Luxemborg, Hööftstadt Arlen Provinz Lüttich, Hööftstadt Lüttich Amtsspraken sünd Nederlannsch (bi 60%), Franzöösch (bi 40%) Hoochdüütsch (minner as 1%) Statistiken öber dat, wat de Lüde in Belgien glöben doot geevt ganz ünnerscheedliche Tallen af. So kann een sik dor nich goot up verlaten. Klaar is:
De Juche-Toorn (koreaansch 주체사상탑) is en 170 Meter hogen Toorn in Pjöngjang un dat Wohrteken vun de Stadt. He is 1982 to Kim Il-sung sien 70. Geboortsdag boot worrn. Den Naam hett de Toorn na de Juche-Idee. De Toorn is ut 25.550 Granitblöck boot (een för elk Dag in Kim Il-sung sien Leven) un baven op sitt en 20 Meter hoge Fackel ut Metall. Binnen sitt Lichten, de sik bewegt, dat de Indruck vun en lüchten Füür opkummt. De Toorn warrt nachtens ok jümmer mit Lichten anstrahlt. Vörn an’n Toorn staht in koreaansche Bookstaven 주체 (Juche) opsteiht. To’n Toorn höört en 30 Meter grote Statue, de ut dree Personen besteiht, de en Hamer, en Sickel un en Schrievpinsel hoochhollt, un för de dree Gruppen vun de Arbeiders, Buurn un Intellektuellen staht. Rund üm dat ganze sünd denn noch söven annere Gruppenstatuen, de teihn Meter hooch sünd un för Industrie, Bueree, Kunst un annere Themen staht. Baven gifft dat en Utsichtsplattform na de en Lift föhrt. De Toorn liggt an’t Över vun’n Stroom Taedong. Juche-Toorn. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Koordinaten:39° 1′ N, 125° 46′ O
Stefanie Maria Graf (* 14. Juni 1969 in Mannheim), beter bekannt as Steffi Graf, is en ehmolige düütsche Tennisspelersche, de in ehr Profi-Loopbahn tosamen 22 Grand-Slam-Turneren wunnen un 377 Weken lang op Platz 1 vun de Tennis-Weltranglist stahn hett. In’t Johr 1988 hett se all veer Grand-Slam-Turneren wunnen un dorto noch de Olympschen Spelen, un hett so as opstunns eenzige Person den Golden Slam wunnen. Steffi Graf weer jüst mol dree Johr oolt, as se in ehr Heimatgemeen int baadsche Brühl 1973 to’n eersten mol en Tennissläger anfaat hett. Op den Gedanken hett ehr ehr Vadder Peter Graf bröcht. De harr as Versekerungskoopmann un Bruuktwagenhännler arbeidt, bit he in’t Öller vun 27 Johren den Tennissport för sik opdeckt hett. In wenige Johren hett he bit in de Regionalliga opstegen un hett gliektietig ok en Diploom as Tennistrainer maakt. Fröh is em dat motoorsche Talent vun sien Dochter opfallen, un füng dormit an, dat mit jümmer sworere Opgaaven na un na to föddern. Twee Johr later hett Steffi bi dat traditschonelle „Jüngsten-Turneer“ in München wunnen. As Sövenjohrige hett se wietere Turneren wunnen. Vun wegen dat Peter Graf vun dat Utnahmtalent vun sien Dochter övertüügt weer, hett he twee Johr later all
Da Blaue Huus (koreaansch 청와대, Cheongwadae) is de Seet un dat Wahnhuus vun’n Staatspräsident vun Süüdkorea. De Naam kummt vun dat blau-gröne Dack. Dat Blaue Huus is egentlich en ganze Grupp vun Hüüs, de in’n koreaanschen Bostil mit welk moderne Elemente boot worrn sünd. De gesamte Grupp hett en Fläch vun üm un bi 250.000 m². Koordinaten:37° 35′ N, 126° 58′ O
Kijong (koreaansch 기정동) is en Dörp in’n Kreis Panmun in de Industrieregion Kaesong, Noordkorea, dat in de Demilitariseerte Zoon liggt. De Oort is knapp 1,8 Kilometer vun Taeseong weg, wat de eenzige Oort in de Demilitariseerte Zoon süden de Grenz is. In Noordkorea warrt to dat Dörp ok Fredensdörp (평화촌) to seggt, in Süüdkorea is dat Dörp ok as Propagandadörp (선전마을) bekannt. In’n Oort is de Buuree-Kooperativ vun Panmun mit so bi 200 Huushollen. Kijong hett en Kinnergoorn, en Kinnerkrüff, en Middelschool un en Krankenstatschoon. Dor steiht ok vun een vun de hööchsten Fahnenmasten op de Welt. De Mast is 160 Meter hooch un de Fahn weegt 136 Kilogramm. In Süüdkorea seggt se aver, dat de Oort blot ut Propagandagrünn in de Demilitariseerte Zoon opboot worrn is un keen echte Inwahners hett. Duurhaft dor sünd na de Süüdkoreaners blot Soldaten. Koordinaten:37° 57′ N, 126° 39′ O
De Kumgang-Bargen (koreaansch 금강산 Kumgangsan, plattdüütsch Diamantbargen) sünd en Bargmassiv in Noordkorea. De Kumgang-Bargen sünd en Ünnerafdeel vun de Taebaek-Bargen. Se liggt in de Tourismusregion Kumgang-Bargen un hebbt disse Region ok den Naam geven. De Bargen reckt vun de Kant vun de Japaansche See bet 40 Kilometer in’t Binnenland. Se treckt sik över 60 Kilometer de Küst lang. De hööchste Barg is de 1638 Meter hoge Birobong. De Bargen bestaht vör allen ut Granit un Diorit, de dör lange Erosion temlich klüftig is un pittoreske Formen billt. De Kumgang-Bargen weren lang en Zentrum vun’n Buddhismus in Korea. 1914 schall dat dor 40 Kloosters mit 443 Mönken un 85 Nonnen geven hebben. De Bargen warrt in dree Deelrebeden ünnerdeelt: Naekumgang (de binnern Diamantbargen): mit veel Natur, Planten un Deerten, warrt as „feminin“ opfaat; veel buddhistische Tempels un Klusen Oekumgang (de bütern Diamantbargen): temlich ruug un as „männlich“ opfaat, mit veel steile Bargspitzen Haekumgang (de Seediamantbargen) an de Küst vun dat Japaansche Meer Kumgang-Bargen. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Ladschopsindruck Myogilsang Daal in de Bargen Kuryong-Waterfall Klautke, P.; Keum Gang San - Die Diamantberge Koreas, in: Mitteilungen der OAG, Tokio, Vol. XXI,C (1926)
848 is dat Bisdom Bremen tohopenleggt wurrn mit dat Arzbisdom Hamborg. De Seet weer Bremen. Paapst Honorius III. hett 1224 fastleggt, dat dat vun nu af an bi dat Dubbelbisdom blieven scholl. De Seet vun dat Arzbisdom scholl vun nu af an endgüllig Bremen ween. För Hamborg geev dat nu keen egen Bischop mehr, man dat Doomkapitel vun Hamborg scholl bestahn blieven un besunnere Rechten hebben. Vun 1540 af an hefft de Stänn gegen den Bischop sien Willen de Reformatschoon dörföhrt. Vun 1566 af an hett dat Bremer Doomkapitel luthersche Administratoren wählt. 1648 is dat Arzstift Bremen säkulariseert wurrn. Nu weer dat en Hartogdom un güng an Sweden. Hermann Grote: Stammtafeln, Leipzig 1877, S. 506 Eckhard Danneberg, Heinz-Joachim Schulze (Hrsg.): Geschichte des Landes zwischen Elbe und Weser. Band II Mittelalter, Landschaftsverbandes der ehem. Herzogtümer Bremen und Verden, Stade 1995, ISBN 3-9801919-8-2, S. 524-527
De International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC), op platt de „Internatschonale Union för reine un anwendte Chemie“, is in’t Johr 1919 vun Chemikers ut de Industrie un vun de Universitäten grünnt worrn. Dat Teel weer, de Kommunikatschoon op dat Rebeet Chemie weltwiet mööglich to maken un to ünnerstütten. Siet lange Tiet is de IUPAC nu as de bestimmen Institutschoon acht, wenn dat dorüm geiht, allgemeen gellen Raat to geven bi’n Nömen von Saken un Stoffen, to Teken, Fackbegrepen, standardiseert Meetverfohren, Weerten för molaar Massen vun de cheemschen Elementen in natürliche Isotopen-Tohopensetten un vele annere Saken vun de Chemie. De IUPAC is Rutgever vun de Tietschrift Pure and Applied Chemistry. In de Projekten vun de IUPAC arbeit Chemiker ut de helen Welt ehrenamtlich mit. Disse Projekten deelt sik in acht Afdelen op: Physikaalsch un biophysikaalsch Chemie Anorgaansch Chemie Orgaansch un biomolekulare Chemie Makromolekular Chemie Analytsch Chemie Chemie un Ümwelt Chemie un Gesundheit Cheemsch Nomenklatur un Strukturdorstellen Vör dat Grünnen vun de IUPAC geev dat ünner de Chemikers al länger den Drang, de internatschonale Tosamenarbeit beter to maken. So geev dat mit de International Association of Chemical Societies (IACS) al en Vörlöper-Organisatschoon, de sik 1911 in Paris tosamenfunnen hett un
Dat Ollnborger Platt is de plattdütsk Dialekt, de in dat Ollnborger Land snackt word. In dat ole Ollnborger Land gifft dat dree unnerscheedliche plattdüütsche Mundaarten: eerstens de noordollnborgsche in de Kreisen Ollnborg, Demmost, Ammerland, Wersermasch un den südlichen Deel von de Landkreis Freesland (Varel un Freesche Wehde), twetens de südollnborgsche in de Kreisen Vechte un Cloppenborg un drüttens de jeversche in dat ole Amt Jever. Dat Noordollnborgsche ward snackt in dat Rebett von de ole Graafschup Ollnborg. Hier hett sik de Luutstand von de Hansespraak an´n troosten bewahrt. Dit Plattdüütsch is darum ok as dat reinste Noordneddersassisch antospreken. Ganz seker hett de Spraak ok hier noch mennig Tungenslääg (t.B.: "wi sünd" oder "wi sund", "Keuh" oder "Keih" usw.) un de Woortschatt hangt von de verschedenen Egenaarten von Land un Lü af, aver dat is kien Grund dit Plattdüütsch noch wieter to unnerdelen. Dat Südollnborgsche is wohrhaftig een beten anners. Dat Ollnborger Mönsterland weer dör enen breden Heidegördel von de ole Graafschup Ollnborg afslaten un höörde uterdem bit 1803 to dat Bisdom Mönster. Darum is dat nich verwunnerlich, dat sien Plattdüütsch na dat Westfaalsche slechten deit. De Vokale weert faken braken. För dat lange e, o un ö staht in vele
Heathcliff „Heath“ Andrew Ledger (* 4. April 1979 in Perth, Western Australia; † 22. Januar 2008 in New York) weer en austraalsch Schauspeler. Ledger wurr as tweet Kind vun Sally Ledger Bell (boren Ramshaw) un Kim Ledger in dat Subiaco Hospital in Perth boren. Sien Moder, en Franzöösch-Schoolmeester, stammt ut Schottland, sien Vader, Bargboingenieur un Rennfohrer, ut en ansehn Familie ut Perth. As he tein Johr old weer, hebbt sück sien Öllern scheeden laten. Neben sien öllere Süster Katherine Kate harr he noch twee Halfsüsters Ashleigh Bell un Olivia Ledger. Mit 17 Johren hett he de School verlaten uni s nah Sydney gahn, wo he meen dat he as Schauspeeler betere Mööglichkeiten harr. En eersten Nevenrull harr he 1992 in de Speelfim Clowning around. He speel aber ok in de Feernsehreeg Ship to Shore un Sweat mit. Dornah is he nah Hollywood umtrucken. Nah en paar wiedere Rullen, dorünner en in The Patriot neven Mel Gibson, harr Ledger 2001 mit de Hööftrull in A Knight’s Tale (dt.: Ritter aus Leidenschaft) de Dörbröök. Enn’n vun de 1990er Johren harr sien Naam in de Filmwelt all en goden Klang. 2006 weer he sogor as „Best Schauspeler“ för den Oscar nomineert (in de
Jürgen Ahrend (* 28. April 1930 in Treuenhagen, † 1. August 2024) weer en Orgelmaker in Leer-Loog (Oostfreesland). In de ganze Welt bekannt wurrn is he door de Restauratschonen vun Örgeln ut de Barocktied, besönners vun de Arp-Schnitger-Örgel vun de Jacobikark in Hamborg, vun de Martinikerk in Grunneng (Nedderlannen) un van de Ludgerikark in Nörden un ok vun de Ebert-Örgel vun de Hoofkark in Innsbruck. He hefft in't Orgelbo un bi’t Restaureeren dat Seggen, omdat he op de hoogste Niveau restaureert. All Facklüüd hollen ’n Barg vun sien Künst, de Piepen mooi te intoneeren. He gellt as de bedüdenste Orgelmaker in de hütigen Tiet. Ahrend hefft bi de Örgelmaker Paul Ott in Göttingen sien Handwark lehrt. Mit 24 Johr heeft he tosamen mit Gerhard Brunzema (1927-1992) de Firma Ahrend & Brunzema (1954) in Leer-Loog gründt. Sien eerste Wark was de Restauratschoon vun de Örgel vun de reformeerte Kark in Larrelt. Weltwied is he bekannt wuurn door Restauratschoonen vun de histoorsche Örgel in Westerhusen, Uttum un Rysm in’t Krummhörn. Ahrend hefft de oll Handwark un de oll musikaalsche Klangidealen hoog in’t Reken hatt un nü sünd weer ’n Masse Örgelmakers na un na op disse Schmaak komen. Daardör dat sien Warksteed
Edgar Allan Poe (* 19. Januar 1809 in Boston, Massachusetts, USA; † 7. Oktober 1849 in Baltimore, Maryland) weer en US-amerikaansch Schriever. He hett de Genres vun Kriminalliteratur, de Science Fiction un vun de Horrorliteratur düchtig mitpräägt. Sien Poesie wurr to’d Fundament vun de Symbolismus un dormit vun de modern Dichtkunst. Edgar Allan Poe wurr as Söhn vun de in England boren Schauspelerin Elizabeth Poe, borene Arnold, Wittfro Hopkins, un vun de Schauspeler David Poe in Boston boren. De Vader is all 1810 weggahn un sien Moder is 1811 an Tuberkuloos storven. Sien Moder weer in Richmond as Schauspeler beliebt un so hebbt sück völ Lüüd um hör Kinner (en 4-johrigen Bröer un en eenjohrig Süster) kümmert. Poe wurr vun denn vun John Allan un de sien Fru Frances upnommen. Later henn hett Poe denn ok de Naam Allan mit annommen. Adopteert wurrn is he aber nich. To de Tiet vun de Kontinentalsparr dör Napoleon is de Familie denn nah Schottland trucken. Vun dat 6. bit 11. Levensjohr hett Poe denn dor wahnt. De Geschäften in England leepen denn aber slecht, so dat se 1820 nah Richmond trucken sünd, wo se denn eher torüchhollen leeft hebbt. Later henn hett sien
De Sünnenküken (Coccinellidae) sünd en Familie vun Kävers, de dat över de ganze Welt hen gifft. Se hefft de Form vun en halve Kogel un könnt flegen. Up jem ehr Deekflunken sünd allerhand Punkten up to sehn. Je nadem, wat vun Aart vun Sünnenküken dat is, sünd dat verscheden veel. Se freet tomeist Blattlüse un Schildlüse. De meisten Lüde möögt Sünnenküken geern lieden. Dat gifft unbannig veel Naams in de verscheden Kuntreien, wo de Lüde Plattdüütsch snackt (kiek unnen). De Lüde möögt jem ok woll lieden, vunwegen dat se goot sünd för Goornbo un Landweertschop. Alleen in de Tiet as Budden freet se bit hen to 3.000 Lüse oder „Rode Spinnen“. Dat is vun Aart to Aart verscheden. Se seht ok ganz verscheden ut. En enzige Aart kann mit twee Stieg verscheden Musters uptreden. Dat gifft Aarden as de Luzerne-Sünnenküken, dor sünd mehr as 4.000 verscheden Musters tellt wurrn. Faken is dat meist unmööglich, de Aarden ut’neen to holen (so mank de Unnerfamilie Scymninae). Denn hölpt dat bloß, sik de Geslechtsorganen an to kieken. Ok de Kopp, dat Koppschild un de Ansätz vun de Höörn könnt hölpen, de Aarden ut’neen to holen. De Kävers könnt goot flegen un slaht 75
Sławno (Schlawe) is ene lütte Stadt in de poolsche Bezirk Westpommern. Se is ene Stadt vun de Niege Hanse. Sławno is in'n Kreis Sławno. De annere Stadt in'n Kreis is Darłowo. Sławno hett en Kösliner Dor un en Stolper Dor. De Johanniterorden harr inst hie en Ordenshus. Vun 1933 bet 1945 geev dat hie en botansch Chaaten. Franz Mehring, Hermann Kühn, Hans Bredau, Wilhelm Groß un Günter Machemehl weern vun hie. Inst geev dat hie vun Pollnow de Schlawer Bahn. 1878 worr hie de Verbindung Zollbrück-Schlawe-Rügenwalde vun de Pruißiske Oostbohn but. Circa 1200 worr hie de düütsche Kolonie but. Vun 1654 weer de Stadt op de Postweg Berlin-Keunigsbarg. De Hartog Swantopolk vun Pommerellen mek de Borg Schlawe de belangriekste feste Steede in sien Rebeet. Schlawe worr 1317 noh Lübisch Recht Stadt.
Rügenwoold is ene lütte Stadt mit üm un bi 16.000 Inwahners in de Kreis Sławno, Bezirk Westpommern in Polen. De Stadt weer fröher düütsch. Se weer in de Hanse un is nu in de Niege Hanse. 1382 is in Rügenwoold König Erik III. vun Norwegen boren, de ok König Erik VII. vun Däänmark un ok König vun Sweden weer. In de Tiet vun Napoleon weer hier en belangrieke Smuggelhoben. Johannes Bugenhagen meek hier 1534 sien pömmersch Karkordnung. 1945 is de Stadt an Polen kamen un meist all de düütschen Inwahners müssen rut ut de Stadt.
Marco Girnth (* 10. Februar 1970 in Düsseldörp) is en düütsch Schauspeler. Girnth studeer nah Abitur un Zivildeenst in Köln Juristeree; dat Studium hett he mit dat eerste Staatsexamen afsloten. Noch to sien Schooltied in Neuss weer he all Komparse un harr Nebenrullen in verscheeden Fernsehprodukschonen. 1995 hett hüm dat Kölner Arbeitsamt en Komparsenrull bi de RTL-Feernsehreeg Unter Uns, twee Maand later wurr hüm de Rull as Sven Rusinek in de Serie anboden, de he denn bit 1997 speelt hett. Dornah speel he Rullen in de Feernsehserien (Gegen den Wind, Die Strandclique, Das Traumschiff, Berlin, Berlin) un tallriek Rullen in Feernsehfilmen (so as t.B. Abgrund-eine Stadt stürzt ein). Siet 2001 is he in de Krimireeg SOKO Leipzig as Kriminalböverkommissar Jan Maybach in’ Insatz. För de Dorstellung vun Max in Günter Knarrs Holgi kreeg Girnth in dat Johr 2000 den Max-Ophüls-Pries as best Nahwuss-Schauspeler. Girnth is siet August 1998 mit de Schauspelerin Katja Woywood verheiraadt. Dat Paar hett en Söhn. Marco Girnth in de Internet Movie Database (engelsch)
Katja Woywood (* 10. Mai 1971 in Berlin; börgerlich Kathinka Wozichewski) is en düütsch Schauspelerin. Katja Woywood speel in tallriek düütsch Feeernsehfilmen un –regen mit. Bekannt wurrn is se 1989 dör de Rull as Andrea in de Episode Ein Mädchen in Angst vun de bekannt Feernsehreeg Die Schwarzwaldklinik. Woywood is siet August 1998 mit de Schauspeeler Marco Girnth verheiraadt, mit de se en Söhn hett. Se speelt siet Folg 189 in de RTL-Serie Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei in de Rull as Baas’sche Kim Krüger, nadem Charlotte Schwab (Anna Engelhardt) ut de Film reeeg utstegen is. Katja Woywood in de Internet Movie Database (engelsch)
Noorddüütsch Hoochdüütsch, dat sünd de Dialekten vun de hoochdüütsche Spraak in Noorddüütschland, dor wo ok Plattdüütsch snackt warrt. Nadem Hoochdüütsch in dat 16./17. Johrhunnert Middelsassisch as Schriftspraak aflööst harr, weer ok wiederhen Plattdüütsch de sprakene Spraak in Noorddüütschland. Ok de Oberschicht hett tooerst noch wiederhen Plattdüütsch snackt, aver in dat 18. Johrhunnert geev dat denn in de groten Städer de eersten Lüüd, de ünner sik Hoochdüütsch snackt hebbt. Dat weren toeerst temlich lütte Gruppen, aver mit dat 19. un fröhe 20. Johrhunnert is disse Grupp denn bilütten jümmer grötter worrn. Op’n Lannen geev dat bet in dat 20. Johrhunnert keen gröttere Grupp vun Lüüd, de ünner sik Hoochdüütsch snackt hebbt. Aver de Lüüd hebbt, sietdem dat de Schoolplicht geev, all Hoochdüütsch lehren müsst un mit Frömme hebbt de Lüüd denn fakener Hoochdüütsch snackt. In disse Tied vun dat 18. bet 20. Johrhunnert hett sik en Reeg vun regionale Varianten vun dat Hoochdüütsche rutbillt, de bi Woordschatz, Satzbo un Luudgestalt faken vun dat Standard-Hoochdüütsche afwieken dee un veel vun dat Plattdüütsche övernahmen hett. Vör allen Hannober as Residenzstadt harr vele Verwaltungsbeamte un al fröh hett sik dat Hoochdüütsche dörsett. Dorvun doot sik veel Lüüd ut Hannober un ümto dor nu mit
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Kamen (Mehrdüdig Begreep). Kamen is en Stadt in’t westfälsche Ruhrrebeet in Noordrhien-Westfalen. Se liggt in’n Kreis Unna un is wegen dat Autobahnkrüüz Kamen bekannt. Ut Kamen kummt Dietrich Schulze-Marmeling, de vele Böker över Football schreven hett. Kamen is in de Niege Hanse. Anton Praetorius is 1586 Schoolmeester in Kamen worrn.