rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Patrick Leclercq (* 21. Januar 1950 in Baden-Baden; † 15. Januar 2011 in Kairo) weer en düütschen Journalist un Korrespondent vun de ARD för den Negen Oosten. Patrick Leclercq, de Söhn vun en düütschen Fro un en franzööschen Mann, hett toeerst an de Berliner Filmakademie studeert. As he sien Studium afbroken hett, füng he 1973 mit sien Loopbahn as Journalist an un weer toeerst Reakteur un Reporter bi’n dormoligen Süüddüütschen Rundfunk (SDR) in Stuttgart. In de Lokalredakschoon in Tübingen weer he as fre’en Mitarbeiter dorbi. Vun 1982 an hett Leclercq för de ARD as Sünnerkorrespondent ut’n Negen Oosten bericht un weer Berichterstatter över den libaneeschen Börgerkrieg. 1985 is he Leider vun de SDR-Utlandsredakschoon worrn. Dorna weer he as Feernsehkorrespondent för dat süüdliche Afrika in’t Utland un af 1988 för den Negen Oosten in Kairo. 1991 hett he ut Saudi-Arabien un Kuwait över den Tweete Golfkrieg bericht. In’t Johr 1995 keem he torüch un övernehm 1996 dat Regeer vun’t Rebeet Feernsehn/Binnenpolitik vun de ARD. Af 1999 weer he för den Süüdwestrundfunk Tweete Baasredakteur vun ARD-aktuell, also de zentrale ARD-Narichtenredakschoon, de för de Tagesschau un de Tagesthemen tostännig is. Af 2003 weer he för den SWR Moderater vun’n Weltspiegel. Vun’n 1. August
Mbabane is de Hööftstadt vun Swasiland un to glieker Tiet ok de Hööftstadt vun den Verwaltensdistrikt Hhohho. De Stadt mit etwa 95.000 Inwahner (2008) liggt in de Mdimba-Bargen. Se is dat administrative un neben Manzini ok dat wertschapliche Zentrum vun dat Land. De Stadt wurr 1902 vun de Briten nah de Burenkrieg grünnd un 1903 as administrative Zentraale vun dat Protektorat deklareert. Se wurr nah den Hööftling Mbabane Kunene nömmt, de sien Klan domols in dit Rebeet leven dee. Dat wertschaplich Rückgrat vun de Stadt sünd de dicht bi liggend Tinn- un Ierzminen. Mababane hett en mild Klima. De middleren deepsten Werte fallen in de Wintermaanten Juni un Juli up rund 7 °C, de hööchsten Werte kommt aber noch up meest 20 °C. In den Sömmermaanten November bit Februar stiegen de middleren Hööchstwerte up etwa 27 °C, de deepsten Werte liggen denn tüschen 14 °C und 17 °C. Während de Winter mit maandlich Neddersläägen um 20 mm dröög is, fallen in den Sömmermaanten bit to 180 mm Regen. In Mbabane is de Faculty of Health Sciences („Medizinisch Fakultät“) vun de University of Swaziland as ok dat Waterford Kamhlaba United World College of Southern Africa to Huus. Fort Worth, USA, siet
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Manzini (Mehrdüdig Begreep). Manzini is de gröttste Stadt in Swasiland un sien weertschaplich Zentrum. Bit 1960 weer Manzini as Bremersdorp bekannt, nömmt nah de Hannelsmann Arthur Bremer, de dor 1887 en Laden harr. Van 1895 bit 1899 weer de Oort dat eerste Verwaltenszentrum vun Swasiland. Eerst 1960 kreeg Manzini sien jetzig Naam. Manzini liggt in't Middelland (middle veld) un hett in den Vöroort Matsapha den eenzigen internatschonalen Flooghaben vun dat Land. Dor liggt ok dat Industrierebeet. Tweemal in't Week gifft dat dor en Markt. Manzini is mit Blick up den Straatenverkehr dat Dreihkrüüz vun dat Land un Hööftstadt vun de Provinz. Artikel in de Encyclopædia Britannica (engelsch)
Lichtstärk betekent Lichtstärk, fotometrische Grött in de Physik, Lichtstärk, Apenproportschoon in de Fotografie, de Proportschoon vun Objektivdörmeter to de -brennwiet bi Teleskopen. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Lichtstärk is de Strahlenleistung vun en Lichtborn op’n Ruumwinkel, wicht mit de spektralen Fienföhligkeit vun’t Oog. Se ist dormit för de Fotometrie dat, wat allgemeen de Strahlenstärk is. Dat Formelteken för de Lichtstärk is Iv, meten warrt se in de Eenheit Candela. Bestimmt man de Lichtstärk över den samten Ruumwinkel in Sterad, kriggt man den Lichtstroom in de Eenheit Lumen. De Lichtstärk vun en Lichtborn gifft de Energie an, mit de se in en sünnere Tietspann un Richt Licht mit en sünnere Frequenz utsennen deit. De Lichtstärk is een vun de söven Basisgrötten vun’t SI-System. In verleden Tieten hebbt ünnerscheedliche Lichtquellen as Betogsgrött deent, bit in ne’ere Tiet en Hollruumstrahler (Swart Strahler) ut Platin inföhrt weer: De Lichtstärk vun en 1 cm² groten Platinflach in en Hollruumstrahler bi en Temperatur vun 2042,5 K (dat is de Verklaampunkt vun Platin) un en Ümgevensdruck vun 101.325 Pa is pielliek to de Böverflach jüst so veel as 60 cd. Siet 1979 deent de Strahlungsleistung as Betog: En monochromaatschen Lichtborn mit de Frequenz 540 · 1012 Hz (grööngeel Licht), de mit en Leistung vun 1/683 W op’n Ruumwinkel strahlt, is defineert as de Lichtstärk vun 1 cd. Lichtborns mit en annere Klöör warrt
Edward „Ned“ Maddrell (* um 1877 rüm; † 27. Dezember 1974) is en Fischer vun de Isle of Man ween. He weer de leste Minsch to siene Tied, de de Spraak Manx vun Kinnertied af an snackt hett. Nadem Sage Kinvig (1870-1962) doot bleven weer, weer he de leste Minsch, de vun sik seggen konn, vun siene Kinnertied af an Manx to snacken. He hett Manx lehrt vun en Groottant, man he hett al vördem en beten wat wußt vun de Engelsche Spraak. En Reeg vun Spraakproven vun Madrell sund uptekent wurrn, um to bewohren, wie de Spraak utspraken wurrn is. Anners as annere Lüde, de mit Manx as Muddersprake upwussen weern, leet dat so, as wenn Madrell dat geneten dö, datt he dor in siene Gegend en Beröhmtheit weer un he geev geern jungere Lüde Unnerricht in siene Sprake.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Facebook is en Websteed, wo de Lüüd soziale Nettwarken billn köönt. An’n 21. Juli 2010 harr de Websteed 500 Millionen Brukers weltwiet, as dat Ünnernehmen dat sülvst seggt hett. Dat gifft düsse Websteed nu al in 74 Spraken, Plattdüütsch is dor nich bi. Facebook warrt al bannig slecht Tüüg naseggt, dat dor en unreine Politik föhrt warrt. Kritikpunkten sünd to’n Bispell personaliseerte Warven un Weddergeven un Apenmaken vun persönlichen Daten.
Macnee is de Familiennaam von Daniel Macnee (1806–1882), schottschen Maler, Patrick Macnee (1922–2015), engelschen Schauspeler un Höörspeelspreker. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Sampras is de Familiennaam von Pete Sampras (* 1971), US-amerikaansch Tennisspeler, Stella Sampras (* 1969), US-amerikaansche Tennispelersche. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Ludwig August Theodor Beck (* 29. Juni 1880 in Biebrich; † 21. Juli 1944 in Berlin) weer en düütsch Heeresoffizier (siet 1938 Generaloberst), de an de Anslag up Adolf Hitler an‘ 20. Juli 1944 bedeeligt weer. Beck entstamm ut en old hessisch Offiziersfamilie. He wurr as Söhn vun den Industriellen Ludwig Beck un de sien Fru Bertha Beck (boren Draudt) boren. Af 1898 wahn de Familie in de Villa Beck in Biebrich (siet 1926 Stadtdeel vun Wiesbaden). Nah sien Abitur an de Diltheyschule in Wiesbaden 1898 is Ludwig Beck Junior an‘ 12. März 1898 as Fahnenjunker ("Avantageur") in dat Feldartillerie-Regiment Nr. 15 vun de preußisch Armee in Straßburg intreden. In de Johren 1898 un 1899 hett he den Kriegsschool in Neiße. An‘ 18. August 1899 wurr he to‘n Leutnant befördert. 1902 un 1903 weer he an de vereenigte Artillerie- un Ingenieurschool in Charlottenburg un vun 1908 bit 1911 an de Kriegsakademie Berlin kommandeert. Tüschen disse Kommandeerungen as ok bit 1912 weer he jeweils weer in sien Regiment in Straßburg un Saarburg in Lothringen tätig, af März 1912 weer he an den Groot Generalstaff in Berlin kommandeert, to de he mit Wirkung to’n 1. Oktober 1913 bi gliektiedig Beförderung to‘n Hauptmann
Lobamba is de traditschonell Hööftstadt un Regeerenssitt vun Swasiland, hier is de Sitt vun dat Parlament un de Residenz vun de Königinmoder. Lobamba liggt in‘ Westen vun Swasiland, in dat Ezulwini-Daal, 16 km weg vun de Hööftstadt Mbabane, in de Verwaltensrebeet vun Manzini. De Inwahnertall bedrocht ca. 5.800. . De Staatspalast, de königlich Kraal, dat Swazi-Natschoonalmuseum, dat Parlament un en Museum, dat Sobhuza II. widmet is, sünd in disse Stadt. Städer in Swasiland
Fierce Creatures is de Titel vun en britisch-amerikaansche Filmkummedie ut dat Johr 1997. John Cleese speelt in den Film nich blots de Hööftrull, he weer ok an dat Dreihbook bedeeligt un hett den Film mitproduzeert. Rod McCain is de Besitter vun Octopus Inc. un en steenrieken US-amerikaanschen Ünnernehmer, de den Hals nich vull noog kriegen kann. So köfft he jümmers wedder mol en nee Ünnernehmen to sien Imperium dorti un stött annere wedder af, wenn se em nich noog Geld afsmieten doot. So dröpt dat ok den een Dag ok den Marwood-Zoo in de Neeg vun London. An sik löpt de Laden ganz normal, man McCain, verlangt, dat dat Ünnernehmen hoge Renditen bringen mutt. Üm dat sekertostellen warrt Rollo Lee as ne’en Direkter na London schickt, un de gifft Order, dat blots noch Beester in’n Marwood-Zoo wiest warrn schüllt, de gefährlich sünd. Dorvun versprickt he sik mehr Sensatschonen, wat denn mehr Lüüd anlocken deit. Butendem kriegt Vince McCain, de Söhn vun den Baas, un de ehrgiezige Managerin Willa Weston den Opdrag, sien Vörgaven ümtosetten. Natürlich warrt eenige Deerten vun’n ne’en Direkter as to harmlos ansehn. Vun wegen dat se towenig Tokiekers antehn doot, schüllt se weg, man keen annern Zoo
Dietrich Bonhoeffer (* 4. Februar 1906 in Breslau, Neddern Slesien; † 9. April 1945 in dat KZ Flossenbürg) is en lutherschen Theologen un en bekannten Vertreder vun de Kark vun dat Bekenntnis ween. He hett mitmaakt bi den düütschen Wedderstand gegen den Natschonalsozialismus. Bonhoeffer hett sik mit 24 Johren habiliteert. Denn is he in't Utland ween un achterna Privatdozent for Evangeelsche Theologie in Berlin ween. Bi den Vorweser vun den Ökumeenschen Raat vun de Karken is he Referent for de Jöögd ween. Vun 1933 af an hett he sik apentlich gegen de Jödenfiendschop vun den Natschonalsozialismus stellt un is in'n Karkenstriet gegen de Düütschen Christen un gegen den Arierparagraphen gegenan gahn. Vun 1935 af an is he de Baas ween vun dat Predigerseminar vun de Bekenntniskark in Finkenwolde bi Stettin. Düt Seminar hett, later illegal, bit 1940 bestahn. Vun um un bi 1938 af an hett he bi den Wedderstand um Willem Franz Canaris mitmaakt. Vun 1940 af an dröff he nich mehr apentlich snacken un vun 1941 af an dröff he nix mehr schrieven. An'n 5. April 1943 is he in't Kaschott kamen un twee Johre later is he up persönlichen Befehl vun Adolf Hitler an'e Siet brocht wurrn.
Maaseik (Limborgsch: Mezeik) is en Stadt in de Limburg in Belgien. Se warrt to de Region Flannern mit torekent. In Maaseik leven an'n 1. Januar 2005 akraat 23.564 Inwahners up en Grund vun 77,06 km². De Stadt is ok Sitt vun den Kreis Maaseik mit 216.044 Inwahners (Stand: 1998). De Stadt liggt an de Maas, bi 30 km nöördlich vun Maastricht, in'n Süden vun de Maasplassen un bi 25 km westlich vun Heinsberg. Se höört to de Euregio Maas-Rhien mit to. Stadtrechte hett Maaseik in dat Johr 1244 kregen. Wohrschienlich is de grote Renaissance-Künstler Jan van Eyck in de Stadt boren. 1684 hett dat en groten Stadtbrand geven. De Stadt ehr Börgermeester is Jan Creemers (Stand:Januar 2005)
Rogier van der Weyden (* 1399/1400 in Doornik; † 18. Juni 1464 in Brüssel, Hartogdom Brabant) is en Kunstmaler ut de Tied vun de Renaissance ween. He höör to de „School“ vun de Fläämschen Primitiven. Sien Handwark hett he lehrt in dat Atelier vun Robert Campin. Dor weer he, unner annern, mit Jacques Daret tohopen. An de Siet vun Jan van Eyck warrt van der Weyden as de wichtigste nedderlannsche Maler in dat 15. Johrhunnert ankeken. To siene Tied weer van der Weyden in ganz Europa bekannt. Unner Umstänn is he in sien Johrhunnert de Maler ween, de den grottsten Infloot up annere Künstlers utöövt hett. He hett dat nee Element „Emotschoon“ to de Fläämsche Malerkunst toföögt. In de tweete Hälft vun dat 16. Johrhunnert gung dat los, un van der Weyden sien Weert sack wat af. Ok, nadem he in dat 19. Johrhunnert „wedder funnen“ wurrn is, stunn he jummers wat in den Schadden vun Malers, as Jan van Eyck un Hans Memling. Rogier van der Weyden schall um 1398 – 1400 rum in Doornik (Tournai) as Söhn vun Henri de le Pasture un Agnès de Watreloz boren sien. De Naam Van der Weyden is en Oversetten vun De
En Jamsession, ok Jam Session (vun engelsch: jam: Jargon för „improviseeren“ un session: „Sitzung“, „Veranstaltung“), is en dwangloos Tosommenspeel vun Jazz-, Blues-, Hip-Hop- oder Rock-Musiker, de nich üblicherwies in en Band tosommenspelen. Up Jazz-Jamsessions können Stücke, deren harmonisch Schemata un Melodien all Mitmusikers bekannt sünd (so nömmt Jazzstandards) speelt weern. Oder dat wurrd free improviseert. Faken wurrd de Rhythmusgrupp, meest bestahnd ut Klaveer (engelsch: piano, kört: p), Kontrabass (engl.: double bass, kört.: b) un Slagtüüch (engl.: drums, kört.: dr), för de Session in‘ Vörut tosommenstellt, dormit de anner Musiker, de noch dortokommen, weeten, wat för en Musik hör verwacht. Jamsessions weern för de gesamte Jazzentwicklung vun groot Bedüüden – in den fröhen 1940er-Johren etwa hebbt sück völ Swing-Musiker (to’n Deel ut Big Bands, to’n Deel ok ut lütt Formatschonen) in dat Minton’s Playhouse in Harlem drapen, um „after hours“ (nah Middernacht) noch en beeten to jammen. Dorut entstunn nahderhenn de Bebop un dormit de Grundlaag för den Modern Jazz.
Paul Shabangu (* villicht 1943; † 26. November 2003) weer Övergangs-Premierminister vun Swasiland in de Tiet van 29. September bit 26. November 2003, nahdem Barnabas Sibusiso Dlamini entlaaten wurrn weer. Premierminister vun Swaziland Makhosini Dlamini | Maphevu Dlamini | Ben Nsibandze | Mabandla Dlamini | Bhekimpi Dlamini | Sotsha Dlamini | Obed Dlamini | Andreas Fakudze | Jameson Mbilini Dlamini | Sishayi Nxumalo | Barnabas Sibusiso Dlamini | Paul Shabangu | Themba Dlamini | Barnabas Sibusiso Dlamini | Vincent Mhlanga (komm.) | Ambrose Mandvulo Dlamini
Parthenope (ehr Naam bedutt "Jumferngesicht") is een vun de Sirenen ut de greeksche Mythologie. Nadem Odysseus dörtagen weer, verloren de Sirenen for all Tied ehre Töverkraft un verwanneln sik in Felsblöck. Blot man Parthenope stört sik in de See un versuup. Ehr dood Lief spööl an Land un is dor inkuhlt wurrn, wo later de Stadt Neapolis (Neapel) upstahn scholl. De mythische Naam vun Neapel is Parthenope oder Parthenopeia ween. Dor warrt in de Inschrift up den Dichter Vergil sien Graff up anspeelt. 1799 hett düsse Naam en Rull speelt, as in dat Königriek Neapel de Parthenopeesche Republiek utropen wurrn is.
Parthenope betekent Parthenope, Sirene ut de greeksche Mythologie, den mythischen Naam vun de Stadt Neapel, Parthenopeesche Republiek, Republiek, de 1799 in dat Königriek Neapel utropen wurrn is, (11) Parthenope, en Asteroid ut den Hööftgördel. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Parthenopeesche Republiek is en Staat ween, de an'n 23. Januar 1799 in dat Königriek Neapel utropen wurrn is, nadem de König Ferdinand IV. vun Republikaners, de dat mit de Franzosen holen döen, verdreven wurrn weer. De Naam wiest up Parthenope, en ole greeksche Kolonie in de Gegend vun dat hüdige Neapel. Ferdinand, en Despoten, de sik toeerst de Upklärung towennt harr, stell sik mit all Kraft gegen de Ideale vun de Franzöösche Revolutschoon. He hett 1793 bi de 1. Koalitschoon gegen Frankriek mitmaakt un weer achter all Anhängers vun de Franzosen in sien Königriek achterher. 1799 sund avers Truppen vun de franzööschen Revolutschonäre in Neapel inmarscheert un he is slank utbüxt na Sizilien. En poor Dage later hett de franzöösche General Jean-Étienne Championnet de Republiek utropen un hett eerst Mol en Regeerung mit 21 Liddmaten instellt. De scholl dat Land demokraatsch regeern. Man nu weern de Fiende ok nich fuul un Truppen vun de Gegenrevolutschoon, dat weer en Armee vun den Paavst unner Kardinal Fabrizio Ruffo di Calabria, en engelsche Flott unner Horatio Nelson, dorto noch Truppen ut Sardinien un Grootbritannien, sund fix inmarscheert in de Republiek. Dor sund bannig veel Republikaners bi afslacht' wurrn. Al an'n 20. Juni
Ernst (oder Ernest) Karl Falkbeer (* 27. Juni 1819 in Brünn; † 14. Dezember 1885 in Wien) weer en bedüüdend öösterrieksch Schachmeester vun dat 19. Johrhunnert. Falkbeer keem nah Wien, um Juristeree to studeeren, hett de Utbildung aber afbraken un wurr Journalist un Mitarbeiter vun freesinnig utländisch Zeitungen. In dat Revolutionsjohr 1848 muss he ut Wien nah Düütschland flüchten. In Leipzig, Berlin, Dresden un Bremen funn he würdige Schachpartner. He speel ünner annern mit Anderssen un Dufresne. 1853 kunn he nah Wien torüch, wo he denn twee Johr later de Wiener Schachzeitung grünnd hett. Anschließend gung he nah England un hett dor de Schachspalt vun de Sunday Times in London leit. In tallriek Eenzelwettkämpen. ünner annern tegen Bird un Brien, kunn he sien Meesterklasse bewiesen. In dat Turnier vun Birmingham 1858 keem he up den tweeten Platz. Falkbeers best historsch Elo-Tall bedroog 2524. De kreeg he in’ Januar 1856. In de Johren vun 1855 bit 1858 leeg he mehrmals up Platz 5 vun de Weltranglist. Falkbeer hett ok eenig Bidrääg to the Schachtheorie leist, so hett he dat nah hüm nömmt Falkbeer-Gegengambit in de Turnierpraxis inföhrt - en Versöök mit good Utsichten, in’ Königsgambit as Nahtreckender dör en Bueropfer de
Makhosini Jaheso Dlamini (* 1914 in Enhletsheni; † 28. April 1978 in Mbabane) weer en swasilannsch Politiker un van 1968 bit 31. März 1976 Premierminister vun Swasiland. He weer de öldste Söhn vun König Sobhuza II. un wurr nah de Unafhängigkeit vun Swasiland vun Grootbritannien 1968 eerst Premierminister vun de unafhängig Staat. To glieker Tiet weer he ok noch van 1968 bit 1970 Butenminister vun sien Land. He hett sien Vader loyal deent – ok bi de Uplöösen vun dat Parlament in dat Jahr 1973. Premierminister vun Swaziland Makhosini Dlamini | Maphevu Dlamini | Ben Nsibandze | Mabandla Dlamini | Bhekimpi Dlamini | Sotsha Dlamini | Obed Dlamini | Andreas Fakudze | Jameson Mbilini Dlamini | Sishayi Nxumalo | Barnabas Sibusiso Dlamini | Paul Shabangu | Themba Dlamini | Barnabas Sibusiso Dlamini | Vincent Mhlanga (komm.) | Ambrose Mandvulo Dlamini
Dlamini is de Familiennaam von Absalom Themba Dlamini (* 1950), Premierminister vun Swasiland, Ambrose Mandvulo Dlamini (1968–2020), Politiker ut Swasiland, Barnabas Sibusiso Dlamini (1942–2018), Premierminister vun Swasiland, Bhekimpi Dlamini (1924–1999), Premierminister vun Swasiland, Bonginkosi Dlamini (* 1977), süüdafrikaanschen Singer, Schauspeler un Moderator, Jameson Mbilini Dlamini (1921?–2008), Premierminister vun Swasiland, Lutfo Dlamini (* 1960), Politiker ut Swasiland, Mabandla Dlamini (* 1930), Premierminister vun Swasiland, Makhosini Dlamini (1914–1978), Premierminister vun Swasiland, Maphevu Dlamini (1922–1979), Premierminister vun Swasiland, Obed Dlamini (1937–2017), Premierminister vun Swasiland, Sikhanyiso Dlamini (* 1987), Prinzessin vun Swasiland, Sotsha Dlamini (1940–2017), Premierminister vun Swasiland. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Abwärts betekent Abwärts, düütschen Film ut dat Johr 1984, Abwärts, Punk-Grupp ut Hamborg. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Abwärts (op plattdüütsch so veel as „Afwarts“) is de Titel vun en düütschen Thriller ut dat Johr 1984, bi den Carl Schenkel Speelbaas weer. In den Film geiht dat üm veer Lüüd, de in en Fohrstohl inslaten sünd, de aftostörten drauht. In en Frankforter Bürohoochhuus blifft an en Freedagavend de Fohrstohl steken, as en bi Arbeiten vergetenen Schruventrecker in’n Fohrstohlschacht dör de Vibratschonen rünnerfallt un den Sicherungskasten tweimaakt. In de Kabien sitt veer kumplett ünnerscheedliche Lüüd fast: Jörg, de för en Warfünnernehmen arbeit un sik sülvt as düchtig sppodriek dorstellt, sien attrktive un ehrgiezige Kollegin Marion, Pit, de nich veel vun sellschoppliche Normen hollt, as ok de biedere Bookholler Gössmann. Wegen de vöhrigen Boarbeiten is de Alarm afstellt worrn, so dat an de Poort vun den Vörfall keeneen warrt markt. De Insaltenen mööt also eertmol mit jemehr Laag un sik sülvst kloorkamen. Gau entwickelt sik Arger twüschen Jörg un Pit, de sik vun jemehrn Charakter wegen nich vergahn künnt, man ok vun wegen dat Pit un Marion mitenanner anbannelt, de kort vörher noch wat mit Jörg an’t Lopen harr. Liekers doot se jemehr Kräft tosamen, üm ut’n Fohrstohl ruttokamen. Veel Spood hebbt se dormit aver nich. As jemehr Arger wedder
Mit Altarretabel (ut Latiensch retro tabula altaris: Tafel achter den Altar) warrt de Upsatz up'n Altar betekent. Dat is en Schauwand, de direktemang up de Mensa vun en Altar mit oder ahne Predella upsett is, up en sunnerlichen Unnerbo achter den Altardisch upstellt is oder de an de Wand achter den Altar fast maakt is. De Naam kummt vun dat latiensche Woort retabulum, wat „achterliche Tafel“ bedüden deit. Dat Gegenstuck to de Retabel is dat Antependium, dat, sien Naam na, an de Vörkant vun de Mensa anbrocht is. So is dat in dat Middeloller fastleggt wurrn. De Retabel in de Romanik is, just, as dat Antependium, ut Steen, Stuck oder Metall un mit Metall utsmückt. Wenn dat ut Holt besteiht, is dat mit Gold beslahn oder anmaalt. In de Tied vun de Gotik is dat Retabel utbreedt wurrn dör anmaalte Tafeln to'n Flögelaltar. Dat grottste Altarretabel ut de Tied vun de Gotik finnt sik in de Kathedral vun Sevilla. Gootsche Altarretabels sund sunnerlik t.B. in Lübeck un in Antwarpen herstellt wurrn. In de Renaissance un in dat Barock is dat Retabel begäng ween, wat achter'n Altar steiht un wo dat keen Flunken mehr gifft. Blot man dat Middelblatt (ok Altarblatt
Reinhard Schaletzki (* 21. Mai 1916 in Gleiwitz; † 20. März 1995) weer en düütsch Footballspeler, de in dat Johr 1939 twee Länderspele för den Düütschen Footballbund ünner Josef Herberger makt hett. De Böverschlesier hett de twee Länderspelen tegen Norwegen und Estland för Vorwärts-Rasensport Gleiwitz bestreeden. De speelstarke Halfstürmer stunn mit Gleiwitz ok mehrmals während de Gauliga-Ära in de Endrunn um de Düütsch Footballmeesterschap. Mit Ernst Plener harr he en Natschonalmannschapskamrad un Mitspeler in sien Gastspeeltiet bi de Breslauer SpVg 02 in dat Johr 1943. Mit de Daxlander August Klingler entwickel sück wiels disse Tiet en eng Früendschap, de dann an’ 26. August 1943 dorto führ, dat he Trootüüg vun Klingler in Karlsruhe weer. Nah den 2. Weltkrieg speel he vun 1945-49 bi de Stuttgarter Kickers in de Böverliga Süd. He keem up 89 Spelen mit 41 Doren. Besünners good leep dat för de Vereen, as se in de Saison 1947/48 up Platz 3 keemen un 113 Doren schaaten harr. Schaletzki harr in’ Fröhjohr 1947 mal en beten Arger kregen, as he während en Sparr stiekums twee Privatspelen för den VfL Freiburg makt hett. De Bookautor un Sportjournalist Hans Blickensdörfer schreev över den „Hundert-Tore-Sturm“ in dat KICKERS-Jubiläumsbook: „Nie möchte ich