rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bolko Bullerdiek (* 9. Januar 1939 in Mbozi, Tansania) is en plattdüütschen Schriever. Bullerdiek is 1939 in Mbozi in Tansania boren un in Bookholtbarg bi Ollnborg opwussen. He hett in Demost Industriekoopmann lehrt. In Ollnborg hett he Abitur maakt un in Hamborg op Schoolmeester studeert. He weer denn Lehrer un dee in Hamborg bi de Lehrerfortbildung arbeiden. He deit nu in Hamborg leven un hett twee Döchter. 1993 hett Bullerdiek den Freudenthal-Pries kregen. He harr al 1989 den tweten Platz bi’n Freudenthal-Pries maakt. 1995 kreeg he den Fritz-Reuter-Pries un 2000 hett sien Geschicht bi’n Schrievwettstriet Vertell doch mal den eersten Pries wunnen. Ok in’e Redakschoon vun’n Quickborn deit he sitten un is in’n Vörstand vun Vereen Bemsen-Dagfohrt. Einmischungen. Anregungen zu einem produktiven Umgang mit Lyrik und Kurzprosa. Blangenbi - und doch weit weg. Quickborn-Verlag, Hamborg 1989 Grimms Märchen - plattdüütsch vertellt. (mit Hanna Jebe, Hans Heinrich Jebe, Lisa Lühmann un Gerda Rudolph) Quickborn-Verlag, Hamborg 1991, ISBN 3-87651-144-5 Grimms weitere Märchen - plattdüütsch vertellt. (mit Alfred Feldhaus, Hanna Jebe, Hans Heinrich Jebe, Lisa Lühmann, Waltraut Otte, Gerda Rudolph un Hayo Schütte) Quickborn-Verlag, Hamborg 1991, ISBN 3-87651-180-1 Tohuus un annerwegens. Hinstorff, Rostock 1991, ISBN 3-356-00425-5 Distelblöden. Plattdüütsche Satiren & Glossen. Hinstorff, Rostock
Sigfrid Karg-Elert (* 21. November 1877 in Oberndorf an' Neckar; † 9. April 1933 in Leipzig) weer en düütsch Musiktheoretiker un Komponist. Karg-Elert weer af 1919 Dozent an' Leipziger Konservatorium un is dör sien musiktheoretisch Warken bekannt wurrn. he komponeer Klaveer- un Kammermusik, Leeder as ok Solowerke för dat Kunstharmonium un de Örgel. Karg-Elert hett en umfangriek Wark schafft. Kört Uttoog: 66 Choral-Improvisationen op. 65 3 Symphonische Kanzonen för Örgel op. 85 10 Charakteristisch Tonstücke op. 86 3 Pastelle op. 92 Cathedral Windows op. 106 Dree Impressionen op. 108 Triptych op. 141 Dree nee Impressionen op. 142 Musik för Örgel op. 145 Passacaglia un Fuge över B-A-C-H op. 150 Örgelsymphonie op. 143 2 Tondichtungen op. 70 Sonja Gerlach: Sigfrid Karg-Elert: Verzeichnis sämtlicher Werke. Zimmermann, Frankfurt/Main 1984, ISBN 3-921729-23-8 Günter Hartmann: Sigfrid Karg-Elert und seine Musik für Orgel. 2 Bände. Bonn 2002 Thomas Lipski (Hrsg.): Sigfrid Karg-Elert, Die theoretischen Werke. Patterbuorn 2005 Hermann F. Bergmann: Harmonie und Funktion in den Klavierwerken von Sigfrid Karg-Elert (1877-1933). Münster 1991 Sigfrid Karg-Elert. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Karg-Elert-Gesellschaft e. V. hoochdüütsch The Karg-Elert Archive engelsch
De Düütsch-amerikaansche Plattdüütsch-Konferenz is en Konferenz vun Plattsnackers ut Düütschland un de USA, de sik elk Johr drapen doot. Utricht warrt dat ganze vun de American Schleswig-Holstein Heritage Society. 1995: Davenport 1997: Davenport 1998: Molfsee 22. bet 24. Oktober 1999: Wausau 2000: Flensborg 19. bet 21. Oktober 2001: Grand Island 24. bet 26. Juni 2002: Bredenbek 17. bet 19. Oktober 2003: Manning 5. Juni 2004: Lunden 26. bet 28. August 2005: Walcott 2. bet 4. Juni 2006: Viöl, Wi geevt wi de plattdüütsche Sprook an uns Nokomen wieder? 13. bet 15. Juli 2007: Omaha 13. bet 15. Juni 2008: Schönbarg 17. bet 19. Juli 2009: Marysville 11. bet 13. Juli 2010: Nordörp 9. bet 11. September 2011: Wausau
De Kosovo is en Rebeet up’n Balkan, dat an’n 17. Februar 2008 sien Unafhangigkeit vun Serbien verkloort hett. Düütschland, Frankriek, de USA un annere Länner hebbt den Kosovo as egenstännig acht, Serbien sütt dat Rebeet as sien Provinz an. Administreert warrt de vun de UN, de facto is de Kosovo en Protektoraat vun UN, EU un OSZE. Siet den 10. September 2012 hett de Republiek Kosovo de vulle Souveränität. De Mehrtall vun de Lüüd sünd Albaners. Man 10% sünd Serben. De Albaners wullt geern unafhängig waarn, oder villicht mit Albanien tosamengahn. Un so hett dat denn vör ’n paar Johren Krieg över de Provinz geven. the official webportal of Tourism in Kosovo United Nations Mission in Kosovo (UNMIK) Assembly of Kosovo Kosovo Prime Minister Statistical Office of Kosovo - governmental agency of statistics Länner in Europa Albanien | Andorra | Belgien | Bosnien-Herzegowina | Bulgarien | Däänmark | Düütschland | Eestland | Finnland | Frankriek | Grekenland | Iesland | Irland | Italien | Kosovo | Kroatien | Lettland | Liechtensteen | Litauen | Luxemborg | Malta | Moldawien | Monaco | Montenegro | Nedderlannen | Noordmakedonien | Norwegen | Öösterriek | Polen | Portugal | Rumänien | Russland |
Wittendörp is ene Gemeen in’n Landkreis Ludwigslust-Parchen in Mekelborg-Vörpommern. Dat Verwalten warrt vun dat Amt Wittenborg mit övernahmen. De Gemeen liggt so bi 25 Kilometers westlich vun Swerin in’n Noorden vun’n Landkreis Ludwigslust-Parchen. Na Noorden grenzt Wittendörp an’n Landkreis Noordwestmekelborg. Dör de Gemeen doot twee gröttere Beken fleten, de Schill, de ok dör’n Wauster See dörflütt, un de Motel. Ok an dat UNESCO-Biosphärenreservat Mekelborgsche Schaalseeregion hett de Gemeen Andeel. Boddin Döwischen Dodow Dreilützow Drönnewitz Harst Karft Luckwitz Pogreß Püttelkow Raguth Tessin Waschow Waust De Gemeen is to’n 13. Juni 1999 nee billt worrn ut de Gemenen Boddin, Dodow, Dreilützow, Drönnewitz, Karft, Luckwitz, Tessin, Waschow un dat Dörp Pogreß ut de Gemeen Porn. Dat weer nich licht en Naam för de Gemeen to finnen. De Vörslääg dee de Binnenminister all nich för genehmigungsfähig hollen. Bispelen weren Kranichfeld, Kranichwisch un Kranichhoff (wegen de Neegd to de Mekelborgsche Schaalseeregion mit veel Kraans), Düsterbeck (na en ünnergahn Dörp in de Gemeen) un Schilde-Motel na de Beken in de Gemeen. De Naam Wittendörp (vun de Neegd to Wittenborg un dorvun, dat de Öörd in de Gemeend all Dörper sünd) weer nich ünner de Favoriten, man weer amenn de eenzige, den de Binnenminister för genehmigungsfähig hollen
Hermann Jellinghaus (* 28. Januar 1847 in Wallenbrück bi Builefeld; † 15. Dezember 1929 in Ossenbrügge) weer en düütsch Spraakforscher un Volkskundler. Jellinghaus gellt as Oldmeester vun de nedderdüütsch Spraakforschung un Volkskunn. Sien belangriekste Arbeit leeg up dat Rebeet vun de Oortsnaamforschung. bit 1866 Besök vun dat Gymnasium in Bielefeld. bit 1870 Studium in Göttingen (bit 1867), Halle (bit 1868) un Berlin (bit 1870) 1871 Deelnaam an de Feldzug tegen Frankriek. 1871 Schoolmeesterexamen in Göttingen. 1872/1873 Schoolmeester an de Realschool in Altena in' Suuerland un dornah in Kiel. 1877 Promotion ton'n Dr. phil. 1883 weer he Rektor vun de Realschool in Segebarg in Sleswig-Holsteen. Westfälische Grammatik. Die Laute und Flexionen der Ravensbergischen Mundart mit einem Wörterbuche. 2. Aufl. Norden : Hinricus Fischer Nachfolger, 1885 Zur Eintheilung der niederdeutschen Mundarten. Ein Versuch. Kiel: Lipsius und Tischer, 1884 Die niederländischen Volksmundarten nach den Aufzeichnungen der Niederländer. Nöörden: Soltau 1892 Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Grundwörtern. 3. vermehrte Ausgabe. Osnabrück, Schöningh, 1923 Niederdeutsche Bauernkomödien des siebzehnten Jahrhunderts. Tübingen : Litterarischer Verein in Stuttgart, 1880 Lexikon vun westfäälsch Autoren
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Fritz Stavenhagen (Schauspeler). Fritz Ernst August Stavenhagen (* 18. September 1876 in Hamborg; † 9. Mai 1906 in Grootbossel) weer en plattdüütschen Schriever. Stavenhagen is 1876 in Hamborg as Söhn vun en mekelbörgschen Kutscher boren. He lehr Drogist in Blanknees un op Finkwarder un dee sik in München un Berlin as Autodidakt wiederbillen. Sien Leven dee he man eben so dör dat Teknen vun Skizzen un dat Schrieven vun Vertellsels för Daagbläder bestrieden. 1902 harr he Anna Müller heiraadt, de ut Emden stammen dee. In Berlin hett Otto Brahm, de Baas vun dat Düütsche Theater, em fördert un em Geld togeven, dat Stavenhagen sien Situatschoon opbetern dee. Vun 1905 af an weer he Dramaturg an dat Berliner Schillertheater. Doch lang kunn he disse Arbeit nich mehr maken, he is 29 Johr oolt doodbleven, he harr dat an’e Gall. Begraven liggt Stavenhagen op’n Karkhoff Ohlsdörp in Hamborg. Stavenhagen weer Naturalist un stünn in de Traditschoon vun Ludwig Anzengruber un Gerhart Hauptmann. Na em weren ok de Stavenhagen-Pries vun’n Neddersassischen Bühnenbund un de Fritz-Stavenhagen-Pries (1959 bet 1982) vun de Alfred-Toepfer-Stiftung F.V.S. nöömt. In Grootbossel hebbt se de Königsstraat, in de he toletzt leven
Greta Schoon (* 11. Juli 1909 in Spetzerfehn; † 7. März 1991 in Leer) weer ene plattdüütsche Schrieverin. Schoon is 1909 as twetet vun veer Kinner vun Börchert Loets Schoon un siene Fro Gesche in Spetzerfehn boren. Dor güng se ok vun 1915 af an op Volksschool un vun 1919 af an op de högere Deernsschool in Auerk. Ehr Vadder weer in’n Eersten Weltkrieg doodbleven. Dor dee se bi en Ehpoor leven, dat sülvs keen Kinner harr. 1928 bet 1931 lehrt se in Bremen op Seminar Kinnergärtnerin. Dissen Beroop deit se 1934 bet 1936 in Brasilien bi ene Schwesternschaft. Denn keem se na Wittenbarg, wo se sik vun de Schwesternschaft trennen un denn bet 1945 in Wiesmoor un Wittmund arbeiden dee. Na’n Krieg dee se eerst bi de Mudder in’n Bedriev mitarbeiden. Vun 1950 bet 1954 is se de Baas in’e Kinnergoorns in Edewechterdamm un Hesel un dee denn bet 1959 in Transvaal in Emden arbeiden. Denn keem se na Leer, wo se bet 1970 bet to ehrn Rohstand blieven dee. Se reis denn noch wedder na Brasilien un dee vun 1975 bet 1981 in de Beradungsstell för Erziehungs-, Eh- un Levensfragen in Leer mitarbeiden. De Kuntakt mit Peter Zylmann
Brüne is ene Gemeende in den Landkreis Kassel in Noordwest- Hessen. Brüne liggt an den noordwestlichen Rand vun den Naturpark Habichtswald, bi 30 km noordwestlich vun Kassel an de A 44. De Gemeende Brüne grenzt in'n Noorden an de Städer Warburg (Landkreis Höxter in Noordrhien-Westfalen) un Lebenogge, in'n Oosten an de Gemeende Callen un an de Stadt Zierenberg, in'n Süden an de Stadt Wolfhagen (all veer in'n Landkreis Kassel) un in'n Westen an de Stadt Volkmarsen in den Landkreis Waldeck-Frankenberg. To de Gemeende höört de Hööftoort Brüne un de Oortsdelen Niederlistingen, Oberlistingen, Rhöda un Wettesingen. Rhöda is de lüttste Oortsdeel un ok de öllste: Twuschen 820 un 840 warrt to'n eersten Mol wat vun em höört. Brüne fiert in dat Johr 2007 sien 750. Gebortsdag. Al siet 200 Johren warrt de Verwaltung vun Brüne un Rhöda tohopen maakt. In de Johren 1971 un 1972 sünd de hessischen Gemarken nee tosamenstellt wurrn. Dor is denn ok de Gesamtgemeende Brüne bi rutkamen, as Brüne, Wettesingen, Oberlistingen un Niederlistingen tohopenleggt wurrn sünd. Bit dorhen weern dat allens sülvstännige Gemeenden. Bi de Kommunalwahl an'n 26. März 2006 is düt bi rutkamen: Ortsvorsteher vun Wettesingen is Friedbert Kanne (SPD/wählt 2006) Brüne liggt up düsse Siet
Wilhelmine Siefkes (* 4. Januar 1890 in Leer; † 28. August 1984 ok dor), ok unner dat Pseudonym Wilmke Anners bekennt, was en Schrieverske, de meestied up Platt schreven hett, un en „christliche soziale Demokratin ut Oostfreesland“. Ok hett se Literatur ut dat Nederlannske un Westfreeske oversett. De Pries van de meeste Belang för dat Platt in Oostfreesland is vandag na en Jung ut hör Roman „Keerlke“ nöömt: de Keerlke-Pries. Siefkes kwam ut en Buurenfamilie. In hör junge Jahren as Mesterske kweem se mit dat Platt togang un fung mit dat Schrieven an. Man van 1933, in de Nazi-Tied, wurr hör dat verseggt, nettso wurr se ut de Deenst an d' School verdreven. Man se schreev wieder Märkenspölen un mook de unner dat Pseudonym „Wilmke Anners“ openlik. 1933 weer se ok ut de evangeelsche Kark rut, deels ut Protest, dat de evangeelschen Pastoorn nich gegen de ne’e Politik gegenan gahn deen. Se weer van 1933 af an bi de Mennoniten. Achter d’ Tweed Weltkrieg gung Siefkes neet torügg an d’ School. Se dee nu mehr als Schrieverske un in de Kulturpolitk maken. Mehr as teihn Jahr nadem se 1984 dood bleven was, kwam en Biographie over Siefkes un hör Wark
De Johann-Hinrich-Fehrs-Pries weer en Literaturpries för plattdüütsche Warken. 1932: 1939: Friedrich Conrad Müller, Otto Garber un Johannes Kruse 1940: Franz Rinsche för Sunnenland un Wilhelmine Siefkes för Keerlke (toeerst anonym) List vun plattdüütschen Priesen
De Törn, Akt oder Optog is bi’t Theater en Afsnitt vun en Theaterstück. De Törns sünd dorvun kenntekent, dat de Vörhang vör de Böhn togeiht. Noch wieder ünnerdeelt warrn kann en Stück in Biller un Szenen. Stücken hebbt normalerwies so een bet fief Törns. Eenakter sünd faken körtere Stücken. Stücken warrt allgemeen in dree Afsneed indeelt, Expositschoon (de de Handlung inföhrt), Entwicklung (de de Handlung vörandrifft) un Oplösung (de wiest, wie sik de Verwicklungen wedder oplösen doot). Dorvun warrt vun veel Lüüd dat Indelen vun Stücken in dree Törns as dat Natürlichste ansehn. Man de Entwicklung is mehrsttiets de gröttste Deel vun de Handlung un warrt dorvun ok wedder in dree Törns opdeelt, so dat ok dat Indelen in fief Törns faken vörkummt.
Optog betekent Fohrstohl, Anlaag to’n Transporteren vun Minschen oder Lasten in de Hööchd, Törn, Afsnitt in Theaterstücken, Festtog oder Opmarsch, festlichen Ümtog vun en gröttere Tall vun Personen. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Grebensteen is ene lüttje Stadt in den Landkreis Kassel in Noordhessen. De hoochdüütsche Naam vun den Oort is Grebenstein. Grebensteen liggt westlich vun den Reinhardswald twuschen Kassel un Geismar an de Esse un an de Bahnstreck vun Kassel na Warburg. Över de Stadt steiht de Borg Grebensteen. Grebensteen liggt op 193 bet 249 Meter över Normalnull. Grebensteen grenzt in’n Noorden an de Stadt Geismar, in’n Noordoosten an de gemeendefreen gemarken Gutsbezirk Reinhardswald, in'n Oosten an de Stadt Immenhusen, in’n Süüdoosten an de gemeende Espenau, in’n Süden un Westen an de Gemeende Callen un in’n Noordwesten an de Stadt Lebenogge (al in’n Landkreis Kassel). Grebensteen Unassen Burguffeln Schachten Bavenhen noch allerhand Hööv un Dörper. Bi de Kommunalwahl an’n 26. März 2006 is düt bi rutkamen: Grebensteen is mit düsse Gemeenden verbunnen: Lezoux in de Auvergne in Frankriek, Lopik in de Polders nördlich vun den Lek in de Nedderlannen Sarsina in de Emilia-Romagna in Italien. Ackerbörgermuseum in dat „Huus Leck“, Schachtener Str. 11, boot 1431 Ole Meieree, Schachtener Str. 4, boot um 1780 rüm MuKu - Musik- un Kulturvereen Grebensteen e.V. TMG Turn- un Musikgemeenschop Grebensteen 1980 e.V. De histoorsche Ooltstadt mit de Toorns an de Stadtmuern ut dat Middelöller, dat Raathuus,
Ee Intensitätsinterferometer is en optische Reedschop, üm Winkeldörmeters vun astronoomsche Objekten (tomeist Steerns) to meten, de bi’n direkte Beoachten nich uplööst warrn könnt. Dat Intensitätsinterferometer, oder ok Korrelatschoonsinterferometer, weer vun Robert Hanbury Brown un Richard Twiss entwickelt. Dat eerste Instrument vun disse Oort güng 1962 in Narrabri, NSW, Australien in Bedrief. Dat besteiht ut twee Reflekters mit 6,7 m Dörmeter, de beid tohopensett sünd ut 252 söseckige enkelne Spegels. De beiden Instrumenten künnt up een Schienenkring bit to 180 m vun’nanner weg wesen. De Uplösen vun disse Reedschop liggt bi 0,001 Bagensekunnen. Dat Culgoora-Intensitätsinterferometer, dat 1990 in Bedrief nahmen weer, ok in NSW, Australien, kriggt mit ’n Schienenkring vun 640 m Dörmeter en Uplösen vun 0,0005 Bagensekunnen tostannen. An twee enkelte Teleskopen, de nich bi’nanner stahn mööt, warrt de Tiet meten, de de Photonen vun enkelte Öörd vun en Lichtborn bruukt, üm op de Spegels optodrapen. Wenn dat to de sülven Tiet passeert, is dat Objekt wohrschienlich nich uplööst worrn. Den Afstand twüschen de Instrumenten warrt nu vergröttert. Dordör nimmt de Korrelatschoon, also dat Opdrapen vun Photonen an beide Reedschoppen to de sülven Tiet, af. Ut den Instrumentenafstand de övereen kummt mit disse Afnahm vun de Korrelatschoon kann de Grött
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Bagdad is de Hööftstadt vun de Republiek Irak. Bagdad hett 5,8 Mio Inwahners (2003) un is een vun de gröttsten Städer in'n Nohen Ossen. Dat Woort Bagdad kummt vun de persschen Spraak un schall heten: Geschink vun Gott. De Stadt Bagdad gifft dat siet 762 as de abbasidsch Kalif Al-Mansur een niege Hööftstadt in de Welt vun de Muselmanens grünnt hett. De Stadt Bagdad liggt bannig dicht bi de Stroom Tigris un dat schall heten dat Bagdad ok fix bannig wichtig warrn is as en Zentrum för Verkehr un Weertschop. Un dat is ok vundaag noch so. Avers in de Tiet vun Diktator Saddam Hussein, de Kregen an den Golf un dörch den Terror siet de Amerikaners in den Irak sünd, sünd bannig vele kulturelle Dinge afhanden komm oder kapott maakt worrn. Bagdad. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Vörlaag:Wikinews Vörlaag:Wikivoyage Wiktionary: Bagdad – Bedüdensverklaren, Woortherkamen, Synonymen, Översetten Websteed van de Stadt (araabsch) Goethe-Institut: Dialogpunkt Deutsch - Baghdad (Memento von’n 29. Januar 2019 in dat Internet Archive) Normdaten: GND: 4004237-6 | LCCN: n80006292 | VIAF: 125482894 | Wikipedia-Personensöök
De juristische Begreep allgemeen Gesett wödt unner anner in Artikel 5 Abs. 2 vun’t Grundgesett (GG) bruukt. Dorna sünd de Rechten in Artikel 5 Abs. 1 GG (Freeheit vun de Menen, Freeheit vun de Presse) ingrenzt in de Vörschriften vun de allgemeen Gesetten. Dat sünd de Gesetten to’n Schuul vun de Jöögd un in’t Recht vun de persönliche Ehr. Na de Rechtspraak vun’t Bundsverfatengericht sünd dit alle materiellen Gesetten, de sik nich tegen de Grundrechten up sik richt, men en Rechtsgood schützt, dat tegenover de Grundrechten Vörrang heff. D. h. een „allgemeen Gesett“ schränkt en Grundrecht in, men dit döt’t för’t Wohl vun de Allgemeenheit. Men de „allgemeenen Gesetten“ düürt de Grundrechten jemehr Bedüden nich ofkennen, düürt an sinne wesenlichen Utseggen nich ofdoon un düürt nich unproportschoonsmatig wesen. Art. 5 GG
En autonome Spraak is ene Spraak, de egene Normen hett un vull gellen deit. Autonome Spraken doot Wöör- un Grammatikböker hebben un dat gifft Literatur in de Spraak. Autonome Spraken sünd also in’e Regel Standardspraken. De Gegensatz is ene heteronome Spraak, de nich för sik vull gellen deit. En Spraak is linguistisch also nich autonom an sik, man blot soziopolietsch un in Betog op annere Spraken. En Bispeel sünd de Spraken Kroaatsch, Bosnisch un Serbsch, de tohoop de serbokroaatsche Spraak billen deen, man denn all en egen Status as autonome Spraken wunnen hebbt. En anner Bispeel is dat Afrikaansche, dat mit de Tiet Autonomie vun dat Nedderlandsche wunnen hett un nich mehr blot as Dialekt bekeken warrt.
En heteronome Spraak is ene Spraak, de keen egene Normen hett un nich vull gellen deit. Heteronome Spraken hebbt normalerwies keen fasten Woortschatz un keen faste Grammatik, de in Wöör- un Grammatikböker fastleggt is, un dat gifft kuum Literatur in de Spraak. De Gegensatz is ene autonome Spraak, de för sik vull gellen deit. En Spraak is linguistisch also nich heteronom an sik, man blot soziopolietsch un in Betog op en anner Spraak. De Begrepen autonome un heteronome Spraak sünd to verglieken mit dat Poor Begrepen Spraak un Dialekt, man bi autonome un heteronome Spraak warrt keen Utsaag maakt över de Hierarchie (en Dialekt steiht ünner ene Spraak), över den Weert vun de Spraken (blot en Dialekt) un över Verwandtschop (so is dat Sorbsche en heteronome Spraak, de ahn dat Hoochdüütsche nich utkummt, man keen Dialekt vun dat Düütsche). Dorvun sünd autonome un heteronome Spraak wat neetralere Begrepen as Dialekt un Spraak. To’n Bispeel mutt dat Plattdüütsche hüüt as heteronome Spraak ansehn warrn. De Spraak warrt nich unafhängig vun dat Hoochdüütsche sehn. Dat gifft meist keen Saak- un Lehrböker op Platt, meist kene Medien un allerhand annere Saken, de dat op Platt eenfach nich geven deit, för de een op
18. oder 25. Oktober 732: Slacht vun Tours un Poitiers: De Franken unner Karl Martell winnt gegen de Arabers. 16.- 19. Oktober 1813: In de Völkerslacht bi Leipzig slaht de Öösterrieker, Preußen, Russen un Sweden de franzööschen Truppen vun Napoléon Bonaparte 1818: De Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn wurrd grünnd. 1912: Libyen warrt Kolonie vun Italien. 1991: Aserbaidschan verklaart sien Unafhängigkeet tegenöver de Sowjetunion. 2009: Een Rennen för dat Saisonenn' winnt de Brite Jenson Button all den Titel in't Formel 1-Weltmeesterschap 2009. 1130: Zhu Xi, chinesisch Philosoph († 1200) 1405: Enea Silvio Piccolomini, later henn Paapst Pius II. († 1464) 1534: Jean Passerat, franzöösch Schriever un Lyriker († 1602) 1663: Prinz Eugen vun Savoyen, de eddele Ridder, Feldmarschall vun dat habsborgsch- kaiserliche Heer in de Kriegen gegen de Osmanen vun 1693 af an († 1736) 1882: Lucien Petit-Breton, franzöösch Radrennfohrer († 1917) 1887: Carl Clarence Kiess, US-amerikaansch Astronom († 1967) 1898: Georg de Vries, düütsch Politiker un Landdagsfordneter vun Neddersassen († 1960) 1933: Ludovico Scarfiotti, italieensch Auto-Rennfohrer († 1968) 1949: Erwin Sellering, düütsch Politiker un Ministerpräsident vun Mekelnborg-Vörpommern 1955: David Twohy, US-amerikaansch Dreibookschriever un Speelbaas 1960: Craig Cameron Mello, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger 1961: Wynton Marsalis, US-amerikaansch Jazzmusiker 1970: Ferrán Latorre Torres,
Hubertus Menke (* 31. August 1941 in Warborg) is en Perfesser för Nedderlandistik un Düütsch. Menke is 1941 as Söhn vun’n Buurn un Politiker Josef Maria Menke boren. He möök 1963 an dat Realgymnasium Geismar dat Abitur un hett denn bet 1969 an de Universitäten Göttingen, Bonn, Köln, Löwen un Mönster Düütsch, Geschicht un Nedderlandsch studeert. Afslaten hett he mit’n Magisterafsluss un mit dat Eerste Staatsexamen. 1974 dee he sien Dokter maken (mit Namengut der frühen karolingischen Königsurkunden) un hett denn an de Universitäten Kiel un Mönster arbeidt. 1982 harr he sien Habilitatschoon (mit de Schrift Nedderländer mit allerhand verdechtiger Religion beflecket) un weer vun 1983 af an an de Christian-Albrechts-Universität Kiel Perfesser. Vun 1992 bet 1994 weer he Dekan an de Philosophische Fakultät un de eerste Vörsitter vun dat Institut för Landsforschung. Vun 1993 bet 2001 weer he Vörsitter vun’n Verein für niederdeutsche Sprachforschung. Siet 2002 is he de Baas vun de Sleswig-Holsteensche Universitätssellschop. 1994 hett Menke den Joost-van-den-Vondel-Pries kregen.
De Joost-van-den-Vondel-Pries weer en Pries för besünnere wetenschopliche oder kulturelle Leistungen in’n nedderlandschen, fläämschen un nedderdüütschen Spraakruum. Utgeven hett em vun 1960 af an bet 2001 de Alfred Toepfer Stiftung. Verbunnen weer he mit en Geldpries vun 40.000 Mark. He is na’n nedderlandschen Dichter Joost van den Vondel nöömt. 1960: Antoon Coolen un Max Lamberty 1961/62: Krischan Boeck un Frans Masereel 1963/64: Albert van Dalsum un Hermann Teuchert 1965: Honore van Waeyenbergh 1966: Jef Last 1967: Hans Martin Ruwoldt 1968: Maurits de Meyer 1969: Klaas Hanzen Heeroma 1970: Franz Petri 1971: Fernand Collin 1972: Horst Karl Gerson 1973: Peter Elster 1974: Leo Cappuyns 1975: Hebe Kohlbrugge 1976: Paul Pieper 1977: Alois Gerlo 1978: Gerard Eduard Langemeijer 1979: Torsten Dahlberg 1980: Anton van Wilderode 1981: Ernst Kossmann 1982: Reinhold Möller 1983: Roger Raveel 1984: Judith Herzberg 1985: Wolfgang Laur 1986: Gilbert de Smet 1987: Jan Sperna Weiland 1988: 1989: Frans Baudouin 1990: Peter Schat 1991: Paul Raabe 1992: Max Wildiers 1993: Hans Croiset 1994: Hermann W. von der Dunk un Hubertus Menke 1995: Vic Nees 1996: Heinz Spielmann 1997: Jirí Kylián 1998: Eric Suy 1999: Heinrich Tiefenbach 2000: Sem Dresden 2001: Hester Veltmans Georg Kauffmann: Der Joost-van-den-Vondel-Preis: 1960–2000. Christians, Hamburg 2001