rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Magellangoos (Chloephaga picta) is en Vagel ut de Unnerfamilie vun de Halfgöse. Dor höört se to den Tribus vun de Echten Halfgöse un dor wedder to dat Geslecht vun de Spegelgöse (Chloephaga) to. Se is tohuse in Süüdamerika. De Magellangoos ehre Flunken könnt vun Topp to Topp bit hen to 60 oder 65 cm utspannt weern. De Vagels weegt bit hen to 3 kg. De Ganner is grötter, as de Goos. He is witt, mit en swatten Striepen up den Ruggen un an de Flanken. De Snavel un de Föte sünd swatt. De Goos hett de Farv vun Kastanjen mit en Kopp, de oker farvt is. Ruggen un Bost hefft swatte Striepen, na den Steert to is se gries. De Föte vun de Goos sünd geel un de Snavel is rosig. Düsse Aart leevt en groten Deel vun dat Johr up dat Flackland. Man ok up Beeken un Ströme in'n Woold is se to finnen un in't Grasland vun Patagonien. Bi dat Ruden un wenn se upwassen deit blifft de Magellangoos an dat Water. Bi't Ruden verlüst se de eersten beiden Slagfeddern. Vundeswegen könnt se denn nich flegen. Anners könnt se bi't Flegen bit to 1.500 m hooch kamen.
Bowmore is en Whisky-Brenneree op dat schottische Eiland Islay, Schottland. Se is in Besitt vun den japaansch-US-amerikaanschen Kunzern Beam Suntory. De Destille Bowmore is 1779 vun David Simson grünnt worrn, de ehr na de Stadt Bowmore nöömt hett. De Brenneree weer de eerste legale Destille op dat Eiland un tellt to de öllsten Brennereen vun Schottland. So as de meisten Destillen in Schottland hett ok Bowmore faken den Besitter wesselt: Toeerst weer dat Ünnernehmen ünner dat Regeer vun den Grünner, Buern un Hännler David Simson. Sien Familie hett dat Ünnernehmen wieterföhrt, bit 1837 William & James Mutter de Brenneree övernahmen hebbt. De Anlagen weern 1925 an Joseph Robert Holmes verköfft un ümnöömt to Bowmore Distillery Co, Besitter weer de Sheriff’s Bowmore Distillery Ltd. In’n Tweeten Weltkrieg weer de Brenneree dicht maakt. De Bowarken weern vun’t Militär as Stüttpunkt för Flaagbööd bruukt. 1950 is de Anlaag an William Grigor & Sons Ltd. övergahn, de aver 1963 bankrott gahn sünd. Dorophen is de Destille vun de Stanley P. Morrison Ltd. köfft worrn, de ok Auchentoshan un Glen Garioch besitten de. Vun de Tiet an is dat hüütige Bowmore-Image prägt worrn. De ne’e Naam Morrison Bowmore keem 1987. Siet 1994 is de Brenneree-Anlaag
Dat gifft en poor hunnertdusend Kraters op’n Mars. Dorvun hebbt aver blots en poor Naams. Dit is ene List vun de nöömten Kraters. De mehrsten Kraters op’n Mars sünd na Wetenschoplers un Science-Fiction-Schrievers oder Städer op de Eer nöömt. Inholtsverteken A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z USGS: Nomenklatur för Objekten op’n Mars (engelsch) USGS: Nomenklatur för de Marskraters (engelsch)
Dorsal (van latiensch dorsum „Rüggen“) betekent dorsal, in’r Anatomie de Saken de mit’n Rüggen to doon het, Dorsal, in’r Phonetik eunen Konsonanten, de mit’n Rüggen van’r Tungen artikuleert werrt. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Sottörp (hoochdüütsch Sottorf) is en Dörp in de Gemeen Rosengoorn in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Sottörp liggt in de Horbörger Bargen. In de Ümgegend doot ünner annern de Hülsenbarg, de Hasselbraak un de Fistelbarg liggen. In’n Süüdwesten is dat Naturschuulrebeed Bökenholt in’n Rosengoorn. De Naveröörd sünd Alvsen, Ehstörp un Vohrndörp in’n Noorden, Lüra in’n Oosten, Tötsen un Westerhoff in’n Süüdoosten, Leversen in’n Süden, Sieversen un Rosengoorn in’n Süüdwesten, Swiersdörp in’n Westen un Doasdörp, Tempelbarg un Neegraven in’n Noordwesten. In’n Eersten Weltkrieg sünd negen Soldaten ut Sottörp fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 16. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hittfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn. De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de
De Höpen (hoochdüütsch Höpen) is en lütten Oort in de Gemeen Hanstää (Samtgemeen Hanstää) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Schierhoorn mit bi. De Höpen liggt an’n Wiebeek, de later in de Seev münnt. De Naveröörd sünd Wiedenhoff un Hassel in’n Noorden, Asendörp in’n Noordoosten, Diekshuus mit Drumbargen in’n Oosten, Wesel in’n Süden, Schierhoorn in’n Westen un Weih un Lüll in’n Noordwesten. De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Garlstörp in dat Amt Winsen tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 hett de Oort kort to dat Amt Solzhusen höört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Deel von’n Kreis Horborg worrn. De Oort is as Deel von de Gemeen Schierhoorn an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Hanstää kamen. De Höpen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Hanstää. För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig. An’n Höpen langs löppt de Kreisstraat 55, de in’n Westen na Schierhoorn un Holm geiht un in’n Süüdoosten na Diekshuus un Hanstää. De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt 39 Thieshoop liggt so 13 Kilometer in’n Noordoosten
Orhan Pamuk (* 7. Juni 1952 in Istanbul, Törkie) is en törksch Schriever. He gellt as en vun de wichtigst Schriever vun sien Land un kreeg 2006 den Nobelpries för Literatur. In sien Vertellkunst vermiddelt he tüschen den modernen europääschen Roman un de mystisch Traditschoon vun den Orient. Sien Wark is mittlerwiel in 35 Spraken översett un in över 100 Länner herutbrocht wurrn. Ok sien in' Wesentlichen minschenrechtlich begrünnd politisch Engagement, mit dat he eenersiets de törksch Regeeren ünner annern to historsch Upklärung un Verantwortungsbereitschap anhollt un annersiets politisch un religiöös begrünnd Wedderständen gegen en EU-Biträe vun de Törkie tomööttrett, wiest hüm in en beid Sieden fordern Mittlerpositschoon. Orhan Pamuk is in en vun de Grootfamilien bewahnt fievstöckig Huus in dat Veertel Nişantaşı in den Istanbuler Stadtdeel Şişli nördlich vun den Bosporus upwussen. In Cevdet Bey ve Oğulları (dt.: Cevdet und seine Söhne) un dat Kara Kitap (dt.: Das Schwarze Buch) beschrifft he den Istanbuler Alldag un Familienverhältnisse, de de vun hüm ähneln. Sien Grootvader weer as Ingenieur un Industrieller bi den Iesenbahnbau to Riekdom kommen. De gesamte Familie weer up de prowestlich Lien vun Atatürk inswooren, ok hensichtlich vun de kulturellen Interessen: Zitat: Ich bin in einem Haus aufgewachsen,
Inzmöhlen (hoochdüütsch Inzmühlen) is en Oort in de Gemeen Handörp (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Dör Inzmöhlen flütt de Weseler Moorbeek, de dor in de Seev münnt. De Oort liggt an’n Noordwestrand von dat Naturschuulrebeed Lümbörger Heid. De Naveröörd sünd Wörm in’n Noorden, Holm un Schierhoorn in’n Noordoosten, Wesel un Wehlen in’n Süüdoosten, Wintemaur an de Chaussee un Cordshagen in’n Süüdwesten, Will in’n Westen un Handörp in’n Noordwesten. In’n Tweten Weltkrieg sünd söss Soldaten ut Inzmöhlen fullen oder vermisst. 1950 hett de Vereen Naturschutzpark Lümbörger Heid en olen Hoff in Inzmöhlen köfft. Op dissen Hoff hett 1960 de Hans-Breuer-Harbarg för Ooldwannerers apenmaakt (nöömt na Hans Breuer). De Vereen hett den Hoff 1998 denn wedder verköfft un dor is dat Zentrum för Dagfohrten Danzheimat Inzmöhlen von worrn. 1970 hett de Vereen in Inzmöhlen en Schäperhuus boot, dat 1973 afbrennt, aver kort later wedder opboot worrn is. An’n 4. September 2015 hett dat in dat Huus von de Danzheimat Inzmöhlen en Kunferenz von Heilpraktikers geven, bi de 29 Deelnehmers de Droog 2C-E to sik nahmen hebbt un denn all in’t Krankenhuus müssen. De Jugendharbarg in Inzmöhlen, de 1961 apenmaakt hett, hett in’n 2015 dichtmaakt. In de Franzosentied von 1810 bet 1814
Dat Good Lindhost (hoochdüütsch Gut Lindhorst) weer en Eddelgood in Lindhost (vondaag in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen). Op dat Good hett toeerst de Familie von dem Berge seten. In de Tied üm 1460 is dor en Borg anleggt worrn. As 1623 Fritz von dem Berge doodbleven is, weer de Familie in de Mannslien utstorven. 1629 is dat Good an de Familie Schenk von Winterstedt övergahn. To dat Good hett ok en Möhl tohöört. De Familie Schenk von Winterstedt is 1838 mit Christian Ludwig Friedrich Schenk von Winterstedt utstorven. 1960 hett op dat Gelänn von dat Good en Fodermiddelwark von de Hema Mohr KG apenmaakt. 2004 hett de Firma Hermann Schräder ut Ochtrup dat Wark övernahmen un dat 2012 dichtmaakt. 2014 is dat Wark afreten worrn. Dor schall nu en Wahnrebeed mit 20 Grundstücken anleggt warrn. Fritz von dem Berge –1569: Vicke von dem Berge 1569–1623: Fritz von dem Berge 1629–1662: Friedrich Schenk von Winterstedt 1662–1668: Friedrich Ludwig Schenk von Winterstedt 1668–1695: Georg Wilhelm Schenk von Winterstedt –1721: Georg Ludwig Schenk von Winterstedt ~1748: Carl Ludwig Schenk von Winterstedt –1762: Ludwig Schenk von Winterstedt –1798: Georg Wilhelm Schenk von Winterstedt –1827: Carl Christian Ludwig Schenk von Winterstedt –1838:
De Ruwenzori-Bargen sünd en Grupp vun Bargen in de afrikaanschen Länner Uganda un de Demokraatsche Republiek Kongo. De hööchst Punkt is de Margherita-Topp op’n Stanley mit 5.109 Meter. Siet 1994 höört de Bargen to dat Weltnaturarv vun de UNESCO. De Ruwenzori-Bargen, de to’n Deel to’n Natschonalpark Ruwenzori-Bargen höört, liggt so wat 40 Kilometers noorden den Äquater un direkt oosten dat Oostafrikaansche Gravensystem twischen Albertsee in’n Noorden un Eduardsee in’n Süden. Dör dat Daal vun’t Gravensystem löppt de Stroom Semliki, de vun’n Eduard- to’n Albertsee fleet. Wat wieder in’n Westen op de annere Siet vun’n Graven liggt de Blagen Bargen un de Tshiaberimu. In’n Oosten liggt de Georgsee. De hogen Toppen liggt tomehrst in den Distrikt Kasese in Uganda, to den de Süüdoosten vun de Bargen höört. De Noordoosten höört to’n Distrikt Kabarole un de Noorden un Noordoosten to’n Distrikt Bundibugyo. De Westen höört to Noordkivu in’n Kongo. De Ruwenzori-Bargen hebbt en temlich fuchtig Klima mit grote Mengen Regen. An rund 300 Daag in’t Johr regent dat un dör den Dunst liggt de Bargen faken in’n Nevel. Baven op de Toppen warrt dat temlich köhl un Snee un Gletschers herrscht vör. De greeksche Geograf Ptolemäus schreev in’t 2. Johrhunnert över de
Scalpay is en schottsch Eiland, dat to de Binneren Hebriden höört. Scalpay liggt an de Noordoostküst vun Skye noorden vun Broadford un in’n Süden vun Raasey. De hööchste Punkt vun dat Eiland is mit 398 Meters de Mullach na Carn. Dat Eiland is in Privatbesitt un warrt as Farm för Wild bruukt. De Vegetatschoon besteiht ut Heid un Woold. Koordinaten:57° 18′ N, 5° 58′ W Eilannen vun de Binneren Hebriden Canna | Coll | Colonsay | Eigg | Iona | Isay | Islay | Jura | Longay | Muck | Mull | Oronsay | Pabay | Raasay | Rona | Rum | Skye | Scalpay | Staffa | Tiree | Ulva
De Dune du Pyla an de Küst vun’n Atlantik bi Arcachon in Frankriek is de gröttste Düün in Europa. Se löppt vun Noorden na Süden un is bet to 117 m hooch, 500 m breed, üm un bi 2,7 km lang. Ehr Volumen warrt dormit op bi 60 Millionen m³ taxeert. De Düün liggt an’t Becken vun Arcachon süden de Stadt Arcachon un den Oort Pyla sur Mer, güntsiet dat Cap Ferret. Op de westen Siet to de See hen stiggt se mit 5 bet 20 Graad an, op de oosten Siet mit 30 bet 40 Graad. Meer, Wind, de Waterströöm, Störm, Tieden un toletzt ok de Minsch hebbt de Düün foormt. Ehr innere Struktur wiest, dat se sik vör üm un bi 18.000 Johren billt hett un de verscheden Klimata un Planten in de nakamen Tieden hebbt ehr Sporen trüchlaten. Hüüt is de dör’n Wind transporteerte Meng Sand ringer un de Düün dorüm sieder, aver de Tieden, de Erosion un de Wind sorgt dorför, dat sik wieder in’n Süden bi Petit-Nice en ne’e Düün billt. 1994 hett de Gemeen La Teste-de-Buch beslaten, den Noorddeel vun de Düün stabiler to maken. Mit Bulldozers hebbt se dat Profil vun de Düün
Dat lett so, as wenn disse Artikel nich so akraat is as de ween schull. Kiek ok op de Diskussionssiet vun den Artikel. Dat Fresenleed is een vun de berühmtesten Leder op Platt mit de Melodie vun Simon Krannig. De ursprüngliche Text „Mine Heimat“ hett um 1905 Martha Müller-Grählert schreven un Fried Fischer-Friesenhausen anpasst. 1 Wor de Nordseewellen trecken an de Strand, Wor de geelen Blömen bleuhn int gröne Land, Wor de Möwen schrieen gell int Stormgebrus, Dor is mine Heimat, dor bün ick to Hus. 2 Well’n un Wogenruschen weern min Weegenleed, Un de hohen Dieken seh’n min Kinnertied, Markten ok min Sehnen un min heet Begehr: Dör de Welt to flegen, ower Land un Meer. 3 Wohl hett mi dat Lewen all min Lengen still, Hett mi all dat geven, wat min Hart erfüllt; All dat is verswunnen, wat mi drück un dreev, Hev dat Glück woll funnen, doch dat Heimweh bleev. 4 Heimweh nach min schöne, gröne Marschenland, Wor de Nordseewellen trecken an de Strand, Wor de Möwen schrieen gell int Stormgebrus, Dor is mine Heimat, dor bün ick to Hus.
Römö is en däänsch Eiland in de Noordsee, wat noorden vun Sylt. Römö höört geograafsch de Noordfreeschen Eilannen to. Römö hett över en 9,8 Kilometer langen Damm, den Rømødamm, de 1948 boot worrn is, per Straat Verbinnen to’t faste Land un todem geiht en Fähr na Sylt. Dat Eiland höört to de Gemeen Skärbäk un de gröttste Oort op Römö is Havneby. Bet to en Volksafstimmung 1920 höör Römö as Deel vun’n Kreis Tondern to Sleswig-Holsteen. Dat Eiland weer in’n Tweten Weltkrieg en Stüttpunkt vun de Wehrmacht un Deel vun’n Atlantikwall. En poor vun de Bunkers gifft dat noch. In’n Noorden vun Römö hebbt hüüt de däänschen Luftwapen en Stüttpunkt. Op Römö liggt de evangeelsch-lutherische St.-Clemenskark. Disse freesche Seemannskark ut dat Johr 1797 hett ok en schönen Seemannskarkhoff. Römö hett ok en Sommerland, en lütten Vergnögenspark, de in Däänmark fakener to finnen is. Toftum Juvre Bolilmark Kongsmark Tvismark/Nørre Tvismark Mølby Vråby Havneby, mit Fähr na Sylt Østerby Kromose Sønderstrand Websteed vun de Kommun to de Römö tohöört (däänsch) Noordfreesche Eilannen un Halligen Däänmark: Langli | Fanö | Mandö | Römö | Jordsand Düütschland: Sylt | Föhr | Amrum | Pellworm | Noordstrand | Oland | Langeneß | Gröde | Habel
Georgi Timofejewitsch Dobrowolski (russisch:Георгий Тимофеевич Добровольский; * 1. Juni 1928 in Odessa, Ukrainische SSR; † 30. Juni 1971 bi Karaganda, Kasachische SSR) weer en sowjeetsch Kosmonaut, de an de Sojus-11-Mission deelnehm un dör en Druckaffall in de Kabien to Dood keem. Van 1941 bit 1944 weer de Heimatstadt vun Dobrowolski, Odessa, vun rumäänsch un düütsch Truppen besett. Ias he 15 Johr olt weer, wurr Dobrowolski wegen illegal Wappenbesitt to 25 Johren Dwangsarbeit veroordeelt. He kunn aber ut dat Gefängnis flüchten un hett sück denn so lang verstaaken, bit Odessa vun de Root Armee torücherobert wurr. Nah den Krieg gung Dobrowolski up verscheeden Militärscholen un is in' November 1950 as Pilot in de Luftstriekräfte vun de Sowjetunion intreeden. Tietwies weer he in de DDR statschoneert. In' Juli 1961 hett he de Militärakademie vun de Luftstrietkräfte in Monino afslooten. In dat Johr 1962 hett Dobrowolski dat Utwahlverfohren för Kosmonauten dörloopen un wurr in' Januar 1963 in de tweete militärische Kosmonautengrupp upnommen. Sien Grundutbillen gung an' 15. Januar 1965 mit de Afslussprüfung to Enn', bi de Dobrowolski dat schlechteste Ergevnis vun de 15 Anwärter harr, aber noch bestunn. Dornah wurr Dobrowolski en Kosmonautengrupp todeelt, de ünner de Leiden vun German Titow as Besatten
Rochelle Elizabeth Hudson (* 6. März 1916 in Oklahoma City, Oklahoma; † 17. Januar 1972 in Palm Desert, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspelerin. Se harr tüschen 1930 un 1967 över 110 Film- un Feernsehupträen. Andreeven vun hör Moder hett Rochelle Hudson all mit 14 Johren as Filmschauspielerin arbeit. Up de Familiensiet vun hör Vader weer se en direkte Nahfohrin vun Henry Hudson. Eegentlich in dat Johr 1915 boren, wurr se vun hör Filmstudio um twee Johr öller maakt, dormit se all in fröh Filmen as vun Kerls umwurben Leading Lady uptreeden kunn. In hör letzt Joren weer se en spoodriek Immobilienmarklerin, bevör se unverwacht 1972 mit blots 55 Johr an en Hartinfarkt storven is. Se weer veermal verheiradt, all Ehen wurrn schett. Bi hör Dood weer hör Moder de eenzig engere leven Verwandte. Rochelle Hudson hett en Steern up den Hollywood Walk of Fame. Rochelle Hudson bi Immortal Emphara NY Times Nahroop up ochelle Hudson Rochelle Hudson in de Internet Movie Database (engelsch)
Eun Dorsal , auk Dorsaal schrieven, is eun Konsonant, de man mit’r Tunge öhren Rüggen artikuleert (lat. dorsum „Rüggen“). Mann nöömt Dorsale auk Tungenrüggenliute. To’n palatalen Konsonanten tellt de Palatale, de Velare, de Uvulare un de Alveopalatale. Dorsale Konsonanten sett sik apart van den koronalen Konsonanten, de mit’n Vörstück van’r Tunge tuigt werrn un den Laryngalen, de achtern in’r Strott billt werrn. De Rüggen van’r Tunge kann eun dühht grautet Rebeed van’e Deke van’n Mund anraken. Dat kann de harte Böhn (Palatale) sien, man langt auk över sachten Böhn (Velare) bet gans achtern an’n Hiuk (uvulare). Düsse verscheuden Deule sind in’ Mund nich kompleet scharp iut eune to halen, dorümme finnt bi määnich eun Beschrievsel över eune Sproke öhre Phonetik auk Beteken, os prä-palatal oder post-velar. Artikulatschoonsstieden Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
De Böhn, auk Dackbodden (kort: Bodden), in Westfolen Balken, no den Nedderlannen hen auk Solder/Söller, is de böverste Stiuve, de unner den spitzen Dack van eunen Hius oder eunen anneren Biuwerk liggt. Wenn de Biuwerk eun plattet Dack hett, seggt man meusttieds nich dat de böverste Etage de Böhn is. Up’n Böhn kladdert man meust över eune Ladder oder eune Treppen. Up’n Balken stellt man faken de Saken af, de man blaut hen un wenn mool briukt oder Kroom, de man för ’ne Tied lang uphegen mag. Bi velen nüjj uprichten Huiser, loot man de Böhn leddig, dat man noch eune Rium het, den man läter mool nau iutbuwwen kann. Up dat de Böhn nich gans so duister is buwwet man dor Dackfensters in’t Dack. So kann naug Licht dor boden rin kumen. Öwwer man kann auk eunen Erker oder eunen Ackerneul in buwwen, so kriggt man nich balut Licht, man auk nau mahr Ruimde. Faken finnt’t Rotten un Muise up den Böhn unbannig kommodig. Auk Deerten unner Natiurschiul, os de Kattiul oder Flännermuise steuht nistet sik määnich eunmool up den Böhn in. Auk Moter möögt den Balken os eun Wonnplatz. Vandagen sind vele Dackstöhle mit giftigen un venüinsken Holtschiulmiddeln
Ulenflucht betekent Schummertied, wenn de Ulen ünnerwegens sind, Ulenlock, Lock in’n Gebbel, dör dat de Ulen op ’n Böhn flegen könnt, Ulenflucht, Oort in de Gemeen Hohenfelde in’n Kreis Steenborg, Sleswig-Holsteen. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Gevel, auk Gebbel oder Gewwel is de dreeeckig Wand an de Vörsied un de Achtersiet twischen de Dackschragen. De Gebbel is van Öllers her eun belangireket Element in’r Architektur. Faken worchte de Gebbel up ollerhand Maneren dekoreert, os bi aule Kaupmannshüüs, de eun düht stoosken Gebbel het. In’r Renaissance gaff et au faken lüttje Ziergebbel, över de Finsters un Dören. In’r Modernen Architektur, so van de Anfang van den 20. Johrhunnert af, is de Gibel ofte nich mahr mit den gansen Dekotuig, man gans slicht un eunweg. verlor der Giebel diese dekorative Bedeutung. Dat gifft männje verscheudene Oorten van Gebbels. Den platte Dreuecksgebbel gifft et ol in′r Antike bi de greekssken Tempels un läter auk bi de Römers öhre Biuwerke. De Trappgebbel is eun Gevel wo de Kant eune Trapp liekt. Düsse finnt sik faken bi Küüs in den Nedderlannen un in heel Noorduitskland. Düsse Gebbel sind typisk för de Werserrenaissance.
De Lure vun Garlst is en oolt Musikinstrument ut de late Bronzetiet, ene Lure. 1830 hebbt Boarbeiters bi’n Bo vun de Bremerhobener Heerstraat bi Garlst in de Neeg vun Oosterholt-Scharmbeek en ganzen Hümpel Hügelgräver funnen. In een vun disse Gräver weer dat ole Stück mit bi. Se is de op’t wietst in’n Süden funnene Lure, de annern hebbt se all in Sweden, Däänmark oder wieter in’n Noorden vun Düütschland funnen. De Lure liggt hüüt in’t Landsmuseum in Hannober. In de Bronzetiet weer dat Stück woll so twee Meter lang, hüüt sünd blots noch en poor Fragmentstücken över. De Bronzegeter Otto Hägemann ut Hannober hett för Hans Hahne vun dat Provinzialmuseum Hannober Anfang dat 20. Johrhunnert twee Naboten vun de Lure maakt. De beiden liggt nu in de Sammlung vun dat Landsamt för Archäologie vun Sassen-Anholt.
Reindorf betekent Reindorf, Stadtdeel von de Stadt Wien, Öösterriek. Dat is ok de hoochdüütsche Naam von Reindörp, Oort in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen, Reindorp, ehmalig Dörp in de Gemeen Gerbstedt in’n Landkreis Mansfeld-Süüdharz, Sassen-Anholt. Reindorf is de Familiennaam von Carl Christian Reindorf (1834–1917), Schriever ut Ghana, Jessy Reindorf (* 1991), Footballspeler ut Ruanda, Ludwig Schenk von Reindorf (1327–1347), Bischop von Brannenborg. Kiek ok bi: Raindorf, Reyndorp, Reinsdorf, Rheindorf. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Reindörp (hoochdüütsch Reindorf) is en Dörp in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Reindörp liggt an’n Reindörper Beek, de en Stück in’n Süüdwesten in’n Seppenser Beek münnt. De Naveröörd sünd Büüns in’n Noorden, Eekstüüv un Itzenbüttel in’n Noordoosten, Oosterbarg un Jesborg in’n Oosten, Lüll un Thälsdörp in’n Süden, Holm-Seppens un Seppens in’n Süüdwesten, Suurhoop in’n Westen un Bookholt in’n Noordwesten. Reindörp kummt an’n 25. Juli 1430 toeerst in de Oorkunnen vör. Dat Gasthuus Brunkhorst is in de Tied üm 1880 inricht worrn. Nadem bi en Grootbrand 1899 dree Hööv mit dat Gasthuus afbrennt sünd, is dat Gasthuus nee opboot worrn. In de Tied üm 2000 müss dat Gasthuus dichtmaken un is denn 2014 afreten worrn. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jesborg in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is
In’r Phonetik is eun Labiodental, auk Labiodentaal schrieven, ’n Konsonant , wo Luft dür de Tähne un de Unnerlippe an’n Vörrankumen hinnert werrt. Dorümme nennt man so’n Liut auk Lippentahnliut. Dat Plattduitske het de Labiodentale /f/ un /v/, os in "faken" un "Water". De labiodental Frikative un Approximant finnt man in recht veulen Sproke up’r Werlt. De labiodental Flap gifft et in männich eun Sporke in Süüd-Aust Afrikate. [ɱ] is eun bannig faken Liut, man in meust ollen Sproke wo et enne in gifft is dat blaut eun Allophon van /m/ vör /v/ oder /f/. Dat gifft Forskers, de seggt dat de Liut in’r Teke Sproke os eun Phoneem upduikert, man dat is nich gans kloor. För de labiodental Plosive finnt sik nenne Pröven, dat et seu os eun Phoneem eunerwegns up’r Welt gifft. Hen un wenn werrt düüse Liut os as ȹ ȸ schrieven. Man finnt seu in’r Sproke van Kinners un bi Sprookstörungen. De bilabialen Konsonanten, os seu in’n Internatschonalen Phonetischen Alphabet steuht, sind: Artikulatschoonsstied John Clark; Collin Yallop; Janet Fletcher: An Introduction to Phonetics and Phonology. 3rd Edition. Blackwell Textbooks in Linguistics, Wiley-Blackwell, 2006 (engelsk) T. Alan Hall: Phonologie: Eine Einführung. De Gruyter Studienbuch, de Gruyter, Berlin