rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Liisi Oterma (* 1915; † 4. April 2001) weer en finnisch Astronomin un Opdeckerin von 54 Asteroiden un twee Kometen. De talenteert jung Liisi Oterma studeer an de Universität Turku – eerst in dat Fack Mathematik, dornah in dat nee inricht Studiengang Astronomie. Tosommen mit Yrjö Väisälä, dessen Schöler se anfangs weer, weer se maatgeblich an de Upbau vun de astronoomsch Forschung in Finnland bedeeligt. Se weer de eerste Fru, de in Finnland hör Doktertitel in Astronomie makt hett. Hör Dokterarbeit hett sück mit en Thema ut de Teleskop-Optik befaat. Later henn weer se Perfesser an de Universität Turku un is Nahfolgerin vun Väisälä as Direktersche vun dat Tuorla Observatorium wurrn. In hör Loopbahn hett Liisi Oterma in’ Rahmen vun dat intensivste Asteroiden-Söökprogramme in Finnland 54 Asteroiden opdeckt as ok u. a. de Kometen 38P/Stephan-Oterma un 39P/Oterma. Hör sülvst wurr de Asteroid (1529) Oterma widmet, de 1938 vun hör Mentor Yrjö Väisälä opdeckt wurrn is. Oterma harr völ Interessen un weer bannig begabt, weer aber wat hör sülvst bedrapen dee, ganz still un bescheiden. De däänsch Perfesser Anders Reiz hett mal seggt, Liisi Oterma kunn in elf verscheeden Spraken hör Mund hollen, dorünner Düütsch, Engelsch, Franzöösch, Ungaarsch, Spaansch, Italiensch un
Tritiumoxid oder överswor Water is en cheemsch Verbinnen. Opboot is dat jüst so as dat Watermolekül, blots dat de Waterstoffatomen in’t Tritiumoxid dör Atomen vun’t sworste Waterstoffisotop, Tritium dörtuuscht sünd. De molekulaar Masse is bi’t Tritiumoxid deswegen höger as bi normaal Water oder Deuteriumoxid (swor Water). Dorüm ok de Naam „överswor Water“. Wieldat Tritiumatomen nich bestännig sünd un mit de Tiet in Heliumatomen verfallt (Halfweertstiet: 12,32 Johren), is Tritiumoxid radioaktiv. Bi’n Verfall warrt en Elektron freeset, wi hebbt dat dorbi also mit en β−-Verfall to doon. In bannig lütte Mengden kummt överswor Water ok natürlich vör. Vun wegen de hoge Anlagg to’n Diffundeeren is dat överswore Water in gasförmige Form vör Leevwesen sünners gefährlich, wieldat bi Kontakt dormit all Organen gliekmatig mit radioaktiv Strahlen belast warrt. Sünners gefährlich is dat ok vun wegen, dat de Wohrschienlichkeit hooch is, dat Tritium-Atomen in de DNS inboot warrt. Wenn dat denn verfallt kummt dat to gresige Strahlenschadens, as dorbi nich blots dat bedrapen Molekül verännert warrt, man ok annere, de vun de ioniseeren Strahlen drapen warrt, de bi’n Verfall freesett warrt. Holleman-Wiberg: Lehrbuch der Anorganischen Chemie, 102. Auflage, Berlin 2007. ISBN 978-3-11-017770-1
De Tschad is en Land in Afrika un grenzt an Libyen, Sudan, Zentraalafrikaansche Republiek, Kamerun, Nigeria un Niger. Delen vun dat Land liggt in de Sahelzoon. De Tschad hett kenen direkten Togang nah de See. De Norden vun dat Land is Deel vun de Wööst Sahara. Dor liggt ok de Tibesti-Bargen mit den höögsten Barg vun dat Land, den Emi Koussi (3415 m). In den Nordosten liggt dat Hoochland vun Ennedi. Dat is um un bi 1450 m hooch. In’t Zentrum vun den Tschad finnt sik dröög Grasland. In den Süden gifft dat de Siedlänner mit tropisch Weer. Dor loopt ok de Strööm dör, de dat Tschadmeer mit ehr Water spiest. Düt Meer liggt langs de Grenz mit Nigeria un Kamerun. Vun dat Wöstenklima in den Norden bit nah dat tropische Klima in'n Süden gifft dat in’n Tschad veer ünnerscheedliche Zonen mit ganz verscheeden Aarten vun Planten. In'n Süden fallt in'n Döörsnitt 1000 Millimeter Regen in't Johr, in'n Norden sünd dat man bloß 130 Millimeter. Rund um de Hööftstadt N'Djamena fallt in't Johr in’n Dörsnitt 630 Millimeter Regen. Tschad hefft ummer mal wedder to kriegen mit Plagen vun Grashüppers un mit Dröögde. Mehr as 200 Volksgruppen leevt in den Tschad.
(1544) Vinterhansenia is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 15. Oktober 1941 vun de finnisch Astronomin Liisi Oterma in Turku opdeckt wurrn is. De Asteroid is nah de däänsch Astronomin Julie Marie Vinter Hansen (1890-1960) nömmt wurrn. List vun de Asteroiden
Julie Marie Vinter Hansen (* 20. Juli 1890 in Kopenhagen; † 27. Juli 1960 in Mürren, Swiez) weer en däänsch Astronomin. Hör Naam hett man wohrschienlich ok eenfach mit JVH afkört. Hör Öllern weern de Schoolmeester un Politiker Jørgen Hansen (1837-1911) un de sien Fru Rasmine Sophie Vinter (1848-1929), de ut en Seemannsfamilie afstamm. 1917 hett se hör akademsch Afsluss an de Universität Kopenhagen makt. To disse Tiet, aber ok dornah hatt se an de Astronomische Steernwacht vun de Universität arbeit. In astronomischer Hensicht is bekannt, dat se Bereknungen vun de Komet Comas Solas vörnommen hett. 1940: American Astronomical Society’s Annie J. Cannon Goldmedaille. Hör to Ehren hett man ok den vun Liisi Oterma opdeckten Asteroid Vinterhansenia nömmt. Vinter Hansen up Dansk Kvindebiografis Leksikon
De Landkreis Deefholt is en Landkreis in de Midden vun Neddersassen. He hett 216.886 Inwahners (Stand 31. Oktober 2019). He grenzt in’n Noorden an Bremen, in’n Noordoosten un Oosten an den Landkreis Veern, in’n Süüdoosten un Süüd-Süüdoosten an den Landkreis Nienborg/Werser, in’n Süden an den Kreis Minnen-Lübbecke in Noordrhien-Westfalen, in’n Süüd-Süüdwesten un Westen an den Landkreis Ossenbrügge, in’n Süüdwesten un Westen an den Landkreis Vechte, in’n Noordwesten an den Landkreis Ollnborg un in’n Noord-Noordwesten an de kreisfree Stadt Demmost. De Landkreis is noch nich oolt. 1977 sünd bi de Kreisreform in Neddersassen de beiden Landkreisen Landkreis Graafschop Hoya un Landkreis Graafschop Deefholt tohopenslaten wurrn. Dor kümmt ok dat hüdige Wapen vun her: De Lööw is dat Teken vun den Deefholter Graafen, de Boornklau fünn sik in dat Wapen vun de Grafen to Hoya. De Kreisdag sett sik so tohopen: (Stand: Wahl an'n 10. September 2006) 1977–1986: Heinz Zurmühlen (CDU) 1986–1996: Josef Meyer (CDU) 1996–2001: Helmut Rahn (CDU) siet 2001: Gerd Stötzel (ersten Landraad, de direkt wählt is un dat vun Beroop maakt; ohn Partei) De Behöörd vun de Kreisverwalten is mit ehr verscheden Ämter („Fackdensten“) to'n groten Deel in dat Kreishuus in Deefholt ünnerbröcht. Lüttjere Delen vun de Verwalten finnt
Bradytroph bedüüdt so veel as mit langsomen Stoffwessel un is en Begreep ut de Physiologie. Bradytroph Geweev warrt vör allen dör Diffusion ut de ümgevend Fletigkeit mit Nehrstoffen versorgt un wiest wenige oder ok gor keen Kapillaren op. Bispelen för bradytrophe Geweven sünd Knorpel, Ogenlinsen, Kornea oder de binneren Wanddelen vun gröttere Fatten.
Johann Peter Klassen (* 27. Mai 1868 in Neu-Schönwiese; † 25. Mai 1947 in Vancouver) weer en plautdietschen Schriever un Prediger. Klassen is 1868 in Neu-Schönwiese in de Mennoniten-Kolonie Chortitza in Russland as dat drüdde vun veer Kinner vun Peter Abram un Aganetha Klassen (borene Schultz) boren. Den 27. September 1891 hett he in Franzfeld Katharina Wieler heiraadt, mit de he acht Kinner harr. 1909 is Katharina doodbleven un Klassen hett an’n 8. Mai 1911 in Chortitza noch wedder heiraadt, Katharina Dyck. Mit ehr harr he twee Söhn. Klassen weer op de Zentralschool Chortitza un weer denn för fief Johr Schoolmeester op’t Dörp. Vun 1904 af an weer he Prediger in de Gemeen Kronsweide un vun 1907 af an Karkenöllster. 1923 güng he na Kanada un hett dor 1928 de Kark Schönwiese in Winnipeg grünnt, de he bet 1939 leiden dee. Klassen is 1947 in Vancouver doodbleven un is in Winnipeg begraven. Op Plautdietsch hett he blot een Book rutgeven, de Rest vun sien Wark weer Hoochdüütsch. Nohoaksel. Sülvstverlag, Yarrow 1946 Wegeblumen. (c.1924). Kruemlein. (1924). Dunkle Tage. (1924). Brocken. (1932). Aehrenlese. (1944) Der Zwillingsbruder von „Meine Garbe“. (1946). Roggenbrot. (1946) Johann Peter Klassen in de Datenbank Die niederdeutsche Literatur (hoogdüütsch)
Kapillar is allgemeen de Beteken för bannig fiene, langtogene Hollrüüm. Dat Woort kummt vun dat latiensche capillus „dat Hoor“. De Kapillaren in de Lung sünd jüst mol so groot, dat Rode Bloodkörpers achterenanner dörpassen doot. Kapillaren sünd de fiensten Bloodfatten in’n Lief. Dor in de Kapillaren finnt jümmerweg en anhollend Stoffwessel statt. Dat heet, Nehrstoffen warrt na dat Geweev henbrocht un de Affallprodukten wedder aftransporteert. Dort dissen Vörgang warrt de Zellaten, also da Verbrennen vun Glukoos un Suerstoff to Kohlenstoffdioxid un Water, in de Mitochondrien möglich. De dünnen Kapillarwannen sünd half dördringbor. So künnt de fasten Bestanddelen vun’t Blood (Rode Bloodkörpers, Bloodplattken oder grote Proteinmolekülen) nich dör, man de fletigen warrt dörlaten.. Dor sünd de Nehrstoffen un Suerstoff in lööst. Bi den Stoffuttuusch hebbt Kapillaren den Vördeel, dat se blots vun de Endothelschicht ümgeven sünd. In’n Allgemenen sünd all Kapillaren Röhren mit en düchtig lütten Binnendörmeter. In’n Vergliek to gröttere Röhren kummt de Bavenflacheneffekten stark in’n Vördergrund un sorgt vör den physikaalschen Effekt vun de Kapillarität. Fletigkeiten mit en hoge Böverflachenspannung stiegt in Kapillaren hooch. Se kondenseert op de Kapillarwannen ok baven jemehrn Kaakpunkt un dor künnt ok cheemsche Reakschonen aflopen, de buten vun Kapillaren so nich vörkamen deen. De
Johann Cornies (* 20. Juni 1789 in Bärwalde; † 13. März 1848 in Orloff) weer en Föhrer vun de mennonitschen Siedlers in Russland in de Kolonie Molotschna. Cornies is 1789 in Bärwalde in Oostpreußen as öllsten vun veer Söhn vun Johann un Aganetha Cornies boren. 1804 is de Familie na Molotschna trocken. Dor hett he Agnes Klassen heiraadt, mit de he een Söhn un een Dochter harr. Cornies dee toeerst as Knecht bi en Möller arbeiden un harr en Hannel mit landweertschopliche Produkten. 1811 hett he sik in Orloff dallaten. He hett denn anfungen, sik dor mit to befaten, wo sik de Bueree in de Ümgegend verbetern lett. 1830 hett he en landweertschoplichen Vereen grünnt, de sien Sitt in Odessa harr un weer denn ok de eerste Vörsitter vun dissen Vereen. He hett Musterwirtschaften grünnt un de aktuellsten Metoden in de Landweertschop an de Kolonisten wiedergeven. Ackerbo, Veehtucht, Goornbo, Forstwesen un Anbo vun Wien kemen so in de Kolonie good vöran. De Mennoniten hebbt op disse Wies bi’t Wirtschaften ok mehr Spood hebbt as de evangeelschen un kathoolschen Siedlers, de in annere Rebeden vun Süüdrussland siedeln deen. Ene vun de opbooten Musterwirtschaften hett em ok sülvst tohöört. He harr mehr
De Komoren (komor.: قمر Komori, frz.: Comores [kɔˈmɔːʀ]) sünd een Inselstaat in den indischen Ozean un liggt vör de Waterkant vun Afrika, um un bi up'n halven Weg twuschen de Küst vun Oostafrika un de Noordspitz vun Madagaskar. De Komoren umfaat de dree groten Inseln Grande Comore (Ngazidja), Mohéli (Mwali) un Anjouan (Ndzwani) un dorto noch enkelte annere heel lüttje Eilannen. Dat sünd dree vun de veer Hööfteilannen vun den Komorenarchipel, de an dat nöördliche Enn vun de Straat vun Mosambik liggen deit. De veerte Komoreninsel ganz in'n Süüdoosten vun dat Archipel heet Mayotte un höört to de franzöös'schen Gemarken in Översee. De Komoren meent avers, düt Eiland möss to ehrn Staat mit tohöörn. De Naam Komoren kummt ut dat arabische Dschuzur al-Qamar (جزر القمر), wat sovööl as Maand-Eilannen heeten deiht. De Hööftstadt is Moroni. De Inselgrupp vun de Komoren steiht so to seggen up Bargen unner de See. All Inseln sünd vun Vulkanen herkamen un seht as Bargen ut. De Landschop besteiht ut Vulkanbargen mit deepe Afgrünnen un Sluchten, ut Plateaus, Keden mit Anbargen un Hövels un bloß smalle Striepen vun'e Küst. De Küsten sünd tomeist ut Felsen. Umgeven sünd se vun Korallenriffs. De Hööftinsel is Grande Comore. In
Wilhelm Fredemann (* 15. April 1897 in Nuinkiärken; † 11. Oktober 1984 ok dor) weer en plattdüütschen un hoochdüütschen Schriever. Fredemann is 1897 in Nuinkiärken as Söhn vun en Buurn boren. He hett de Volksschool in sien Heimatdörp besöcht un weer vun 1911 bet 1916 op Lehrerseminar in Tecklenborg un Riäkelhusen. 1916 bet 1918 weer he Soldat un hett denn as Volksschoollehrer arbeidt. 1924 bet 1927 möök he tosätzlich in Builefeld en Utbillung as Realschoollehrer. He dee denn as Schoolmeester an de Realschool in Nuinkiärken arbeiden un is dor later ok Rekter worrn. 1963 güng he in Rent. Fredemann hett 1955 de Justus-Möser-Medallje vun de Stadt Ossenbrügge kregen un 1957 dat Bundsverdeenstkrüüz 1. Klass. 1960 hett he ok den Neddersassischen Verdeenstorden 1. Klass kregen un is 1977 Ehrenbörger vun de Stadt Melle worrn. Em to Ehren deit de Heimatbund Ossenbrügge den Wilhelm-Fredemann-Gedächtnispries vergeven. In Melle is de Wilhelm-Fredemann-School na em nöömt. Mien Land. Plattdeutsche Gedichte. Bertelsmann, Gütsel 1947 Gespräche mit plattdeutschen Autoren. Heinrich Wesche zum 60. Geburtstag. (mit Hein Bredendiek, Karl Bunje, Heinrich Diers), Wachholtz, Niemünster 1964 Minsken in Stadt un Land. plattduetsk vertelt van Wilhelm Fredemann. Melle 1975 Aulet Land un Junget Lied. Verlag das Viergespann, Frankfurt an’n Main
De Wilhelm-Fredemann-Gedächtnispries is en Pries för rutragende Leistungen för dat Plattdüütsche, de siet 1982 vun’n Heimatbund Ossenbrügge tohoop mit’n Kreisheimatbund Bessenbrügge (siet 1998) vergeven warrt. He is na den plattdüütschen Schriever Wilhelm Fredemann nöömt. 1982: Friedrich un Hermine Koch, Ossenbrügge 1984: Gerd un Änneken Koll, Ossenbrügge 1985: Margarete Sieme, Georgsmarienhütte 1986: Dr. Bernhard Riese, Füchtrup 1987: Werner Depenthal, Lingen 1988: Friedrich Ernst Hunsche, Ibbenbüren 1989: Wilm Rüters, Biälme 1990: Heinz Langenberg, Bistrup-Holte 1991: Elly Wübbeler, Bad Essen-Lintrup 1992: Helmut Hackstätte, Baumte 1993: Plattdeutsche Spielgemeinschaft Sondermühlen, Melle 1994: Reinhard Niemann, Wallnhost 1995: Dieter Broxtermann, Ossenbrügge 1996: Laienspielschar des Männergesangverein Suußfelle 1997: Dr. Johannes Voetlause, Georgsmarienhütte 1998: Lübbert zur Borg, Menslaoge-Boarg 1999: Josefa Pues, Glanerup 2000: Gretel Scheier, Menslaoge-Boarg 2001: Wilhelm Bohle, Melle 2002: Wilma Göhlinghorst, Badbern 2003: Maria Brüggemann, Glanerup 2004: Luise Schäfer, Engter 2005: Theatergruppe der Kolpingfamilie Hagen, Hagen 2006: Heinz von der Wall, Ankum 2007: Plattdützke driärp Hasbiärgen 2008: Maria Joseph, Nienkerken-Vinte 2009: Gerhard Stechmann, Melle 2010: Hermann Wesselkämper, Ausen 2011: Günther Küthe, Berge 2012: Sophie Krömker, Ossenbrügge
De Schrieverwettstriet weer en Wettstriet för plattdüütsche Schrievers, de vun’n Vereen Plattfoss för plattdüütsche Spraakpleeg utropen weer. De Wettstriet is instellt worrn, as sik Plattfoss 2019 oplööst hett. 1992: Alfons Sanders 1996: Alfons Sanders 1997: Wilhelm Brockhaus 2002: Helga Hürkamp
De lütte Prinz (in’t franzöösche Original Le Petit Prince) is en bebillert Vertellsel vun Antoine de Saint-Exupéry un dat beröhmtste Book vun dissen Schriever. De Biller stammt ok vun Saint-Exupéry. De Eerstutgaav is 1943 in New York vörstellt worrn. Dat Book is sietdem in över 160 Spraken översett worrn un is mehr as 50 Millionen Maal verköfft worrn. Dat Book warrt ut de Perspektiv vun en Verteller vertellt, de mit sien Fleger in de Sahara afstört is. He drippt dor den lütten Prinzen, de vun buten de Eer kummt. He kummt vun en lütten Asteroiden. De beiden snackt mitenanner un de Prinz vertellt sien Geschicht. Dorbi kummt veel Levensphilosofie bi rut. Dat Book mit’n Prinzen, de op en lütten Asteroiden leevt, hett sik ok in de Astronomie dalslagen. 2003 hett en Asteroidenmaand den Naam Petit-Prince kregen. En annern Asteroid heet Besixdouze, wat franzöösch för B612 is, wat de Naam vun’n lütten Prinz sien Asteroid in’t Book is. De Asteroid Saint-Exupéry is na’n Schriever vun dat Book nöömt. Arnd Immo Richter: De lütte Prinz. Naumann, Nidderau 2000, ISBN 3-933575-07-9 Heinrich Book: De lüttke Prinz. Goldschmidt-Druck, Werlte 2004, ISBN 3-927099-90-2 Jack Thiessen: Dee tjliena Prinz. Naumann, Nidderau 2002, ISBN 3-933575-85-0 Hannes Demming:
De Elfenbeenküst (offizieller Naam République de Côte d’Ivoire [ʁe.py.blik.də.kot.di.ˈvwaːʁ]) is en Land in Afrika. In' Westen vun de Kontinent liggend, grenzt de Staat an Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso un Ghana un in' Süden an den Atlantik. In Düütschland is de Beteknung Elfenbeenküst mehr begäng, in dat Land sülvst steiht dat ünner Straaf, en annern Naam to bruuken, as de offizielle Naam. De Inwahners vun de Elfenbeenküst weert in Düütschland „Ivorers“ nömmt. Siet 1983 is Yamoussoukro de offiziell Hööftstadt, de fröhere Hööftstadt Abidjan is aber wiederhen dat weertschapliche Zentrum vun dat Land. Natschonalfierdag is de Unafhängigigkeitsdag an' 7. August, an de de Unafhängigkeit vun de ehmalge Kolonialmacht Frankriek in dat Johr 1960 fiert wurrd. Siet 2002 befind sück dat Land in en börgerkriegsähnlich Tostand un is in en nöördlich un en süüdlich Deel upspleten. De Inwahners vun de Elfenbeenküst weert gau jummers mehr, just so, as in de annern Entwicklungslänner. In de 30 Johren twuschen 1975 un 2005 sünd dat dreemol so veel wurrn: Vun 6,7 Mio up meist 20 Mio. Lüde. To’n Deel kümmt dat vun Towannern vun frömme Lüde. Bi de Volkstellen 1998 is bi rutkamen, dat 26% vun de Inwahners Nich-Ivorers weern. .Düsse Towannerers stammt to’n groten
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Hart (Mehrdüdig Begreep). Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Dat Hart is en Organ, dat den Bloodkreisloop in’e Gang höllt. Dat Hart deit sik rhythmisch tohooptrecken un pumpt dat Blood ut de Hartkamern in de Aorta. Dat Hart is ans nix as en groten Muskel, de aver en beten en besünnere Struktur hett un anatoomsch en egenen Typ Muskel dorstellt, den Hartmuskel. Bi de Söögdeerten hett dat Hart twee Kamern. De rechte pumpt dat Blood na de Lung hen, dat dat Blood Suurstoff opnehmen kann, un de linke pumpt dat Blood mit’n Suurstoff in denn dör’n Körper överall hen, woneem de Suurstoff bruukt warrt. Hartrhythmusstören Vörhofffladdern
Ene Minnerheit dat is ene Grupp vun Minschen binnen ene Sellschop, de sik dör welk Kennteken vun de Mehrheit vun de Minschen in disse Sellschop ünnerscheden deit. To’n Bispeel dat se en annere Spraak snackt, en annere Religion hebbt, vun en annere Rass sünd oder eenfach en annere Mentalität oder annere Vörstellungen vun Moral hebbt. Twischen Minnerheit un Mehrheit gifft dat denn faken Vöroordelen un de Minnerheit versöcht sik vun de Mehrheit aftogrenzen oder warrt vun de Mehrheit utgrenzt. Disse Spannung twischen Minnerheit un Mehrheit kann sik in welk Fäll ok in apene Gewalt utdrücken. En typischen Fall för dat Warrn vun Minnerheitensituatschonen is dat, wenn en Rebeet vun ene Kultur besiedelt warrt, de zivilisatoorsch höger steiht as de inheemsche Kultur. Dat Besiedeln vun Amerika is dor en Bispeel för. Amerika weer kumplett besiedelt, as de eersten Europäers dor ankemen. Aver de Europäers stünnen zivilisatoorsch höger, harrn betere Wapen un weren beter organiseert. Se kunnen licht de Macht in’t Land övernehmen un hebbt denn ok anfungen sik fast antosiedeln. Mit de Tiet kemen mehr un mehr Europäers un hebbt de Inheemschen trüchdrängt. De Inheemschen weren bald Minnerheit in jemehr Land. All Macht güng vun de Europäers ut. De Inheemschen harrn
Max Steen (* 18. Juni 1898 in Büdelsdörp; † 6. Juni 1997) weer een düütschen Schoolmeester un Heimatforscher. Steen is in Büdelsdörp upwussen. Na School güng he na ’t Lehrerseminar in Rendsborg. 1920 kreeg he en Stee in Pansdörp, un keem 1929 na Rensfeld wo he bet to sien Pension 1964 Schoolmeester weer, siet 1948 harr he dor og dat Leet vun de School. Em leeg de Geschicht vun sien Heimat un de Pleeg vun de Nedderdüütsche Spraak an Harten, un he sett sik för de Förderung vun dat Nedderdüütsche in. Steen schreev Böker mit nedderdüütschen Geschichten un Vertellen un Warken to de Heimatgeschichte. He hett og to’n Upbu vun ’t Heimatmuseum vun Bad Swartau en groten Deel bidragen. 18. Juni 1978: Ehrenteller vun de Stadt Swartau 12. Juni 1981: Schleswig-Holstein-Medaille för hervorragende Verdienste um die Heimat 18. Juni 1983: Ehrenbürgerschaft vun de Stadt Swartau, an sien 85. Geburtsdag Na em is de Max-Steen-Weg in Rensfeld, en Deel vun Swartau, nöömt. Dat letzt Jaar. Hamborg-Itzehoe 1939 Vun Polskaland bet Flandern. Lübeck 1942 As de Minsch Minsch wor. Hamborg 1972 Bad Schwartau - Aus Vorzeit und Gegenwart. Lübeck 1973 Alt Schwartau - Geschichte und Geschichten. Lübeck 1976
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Dschibuti (Stadt). Dschibuti (arab. جيبوتي [dʒiˈbuːti]) is en Land in Afrika. De Republiek liggt an de Meereng Bab el Mandeb un is blots en beten grötter as Hessen. Dschibuti grenzt in’n Noorden an Eritrea, in’n Westen an Äthiopien un in’n Süüden an Somalia oder nipp un nau, an dat internatschonal nich achte Somaliland. In’n Oosten leegt de Gulf vun Aden un dat Rode Meer mit’n Jemen blots wenige Kilometers wiet op de annern Siet vun’t Rode Meer. Frankriek hett de Staat an 27. Juni 1977 in de Unafhängigkeet entlaten. De Inwahners sett sik tosamen ut ruchweg 60 % Issa-Somali un 35 % Afar. De Wöstenlandschop vun Dschibuti is vun verscheden Gestalt. Se ümfaat in de wiet in’t Land recken Bucht vun Tadjoura in de Form vun’n Hoofiesen. Tallrieke Korallen wiest dorop hen, dat dat Land inst ünner’n Seespegel legen hett. De Küst un de vörlagerten Eilannen, Korallenriffs un Ünnerwatervulkanen gellt as’n Paradies för den Duukspoort. Dschibuti is in groot Utmaat dör’n Vulkanismus prägt. De Vulkan Ardoukôba is 1978 eerst tostannen kamen. Dat Rebeet besteiht landschopplich to’n Deel ut dat grote afsacken Becken vun’t aride Danakil- un Afar-Sietland, dat deelwies bit deep
Boa Vista (ok in de Schrievwies Boavista) is en Eiland in’n Atlantik. Dat is dat drüttgröttste Eiland vun Kap Verde. Boa Vista liggt in’n Noordoosten vun de Kapverdischen Eilannen twüschen ruchweg 15°58’ un 16°13’ N un 22°40’ un 22°58’. Se warrt to de Ilhas de Barlavento („Eilannen över den Wind“) torekent. De beiden Navereilannen sünd Sal in’n Noorden un Maio, dat teemlich wiet in’n Süüden liggt. Mit en Afstand vun 455 km liggt dat Eiland vun’t gröne Kap an wenigsten wiet weg un is dormit an’n dichsten an’t afrikaansche Fastland. Dat Klima wesselt över’t Johr kuum un de Temperaturen leegt twüschen 20 un 32 °C. Nedderslag is dorbi düchtig roor. Ofschoonst Boa Vista en vun de groten Eilannen vun de Republiek is, leeft dor blots bannig wenig Lüüd. In’t Johr 2005 sünd dat ruchweg 5.398 Lüüd wesen, wat noch weniger is, as op dat lütte Eiland Brava, de vun de Flach her blots ungefähr ’n Teihntel vun Boa Vista utmaakt. In’n Dörsnitt leeft dormit op Boa Vista 8,7 Minschen op’n Quadratkilometer. De gröttste Stadt vun Boa Vista is Sal Rei, se is togliek ok de Hööftstadt. Mit jüst mol 2.122 (2005) is ok Sal Rei keen grote Stadt, man dör
Werner Tiet (* 20. September 1924 in Neenkarken; † 2. Mai 1984 in Neenkarken) weer en plattdüütschen Schriever. Tiet is 1924 as Söhn vun’n Buurn August Tiet in Neenkarken boren un dor weer he ok op Volksschool. Vun 1939 af an möök he en Lehr as Koopmann bi’e Bank in Oterndörp. 1942 warrt he bi de Spoorkass Oterndörp Gegenbookholler, harr denn vun 1946 bet 1953 keen Arbeit un dee Grööntüüch un Blomen op egen Reken verhökern un arbeid as Kellner. 1953 is he Baas vun ene Filial bi de Spoorkass worrn un möök vun 1973 af an för de Kass Öffentlichkeits- un Kulturarbeit. Sien eerst Book op Platt dat weer en Wark in dat he ut sien Kinnertiet as Naver vun Hinnerk Willem Kopp vertellt hett. Hinnerk Willem Kopp. Dög un Undög. Hottendorff, Oterndörp 1966 Dor settst di hen. Dit un dat op Hodler Platt. Sülvstverlag, Neenkarken 1971 Von Wannen kummt he. Wohre Vertellen ut Land Hodeln. Sülvstverlag, Neenkarken 1973 Lütt un Lütt ... is larng nix lütts ut Land Hodeln. Sülvstverlag, Neenkarken 1974 Sprökels, sammelt un opschreewen von Werner Tietje. Sülvstverlag, Neenkarken 1977 Leben plegen, verstohn un verdregen. Sülvstverlag, Neenkarken 1980 Werner Tietje vertellt. Michael Jung Werner Tiet in