rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Jörg Peters (* 1963) is en düütschen Germanist. Peters hett an de Universitäten Konstanz un Berlin Germanistik un Gräzistik studeert. In Berlin hett he sien Magister maakt un 1994 ok sien Dokter. Vun 1998 af an bet 2004 arbeidt Peters in dat Forschungsprojekt Untersuchungen zur Struktur und Funktion regionalspezifischer Intonationsverläufe im Deutschen an de Universität Potsdam mit. 2005 hett he an disse Universität ok sien Habilitatschoon to dat Thema Regionale Variation der Intonation des Deutschen maakt, de op dit Projekt opsett. Denn weer he Perfesser an de Radboud-Universität in Nijmegen. 2007 hett em de Universität Ollnborg op den ne’en Lehrstohl för Nedderdüütsch beropen. Intonation deutscher Regionalsprachen. Gruyter, 2006, ISBN 978-3110190960 Normdaten: GND: 141253509 (OGND, AKS) | LCCN: no97055645 | VIAF: 120737408 | Wikipedia-Personensöök
Loss betekent Eurasischen Loss, Oort von Katten, Löss, Geslecht, to den de Eurasische Loss tohöört, Loss, en Steernbild. Loss is de Familiennaam von Claudia Loss (* 1972), düütsche Politikerin, Daniel Loss (* 1958), Swiezer Physiker, Giuseppe Loss (1831–1880), Jurist, Botaniker un Alpinist, Joe Loss (1909–1990), brietschen Musiker un Big-Band-Baas, Michael Loss (* 1954), US-amerikaanschen Mathematiker. Kiek ok bi: Los, Lossius. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Löss (Bodden). De Löss sünd en Geslecht ut de Familie vun de Katten (Felidae). Se sünd middelgrote Katten mit lange Been, grote Pinselohren un en korten Steert. Alle Oorden hebbt en mehr oder weniger düüdlichen Backenboort. All veer hüüd levend Oorden kommt up de Noordhalfkugel vör. Dat gifft disse Oorden: Euraassch Loss (Lynx lynx) Ibeersch Loss (Lynx pardinus) Kanaadsch Loss (Lynx canadensis) Rootloss (Lynx rufus) De Karakal warrt ok „Wööstenloss“ nöömt, höört aver to en anner Geslecht vun de Katten. Luchse (Lynx). Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
River Phoenix (* 23. August 1970 in Madras, Oregon as River Jude Bottom; † 31. Oktober 1993 in Hollywood, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Schauspeler. Al in jungen Johren harr he groten Spood in’t Filmgewarf un gell as een vun de veel versprekensten Jungtalente in’t Kino vun de 1990er Johren. De Vadder vun River Phoenix (John Lee Phoenix, an sik John Lee Bottom) weer en Timmermann, sien Moder (Heart Phoenix, borene Arlyn Sharon Dunetz) arbeidt as Sekretärsche. De beiden sünd Anfang vun de 1970er Johren in de Sekte Kinner vun Gott intreden. Se un jemehr Kinner River, Rain Joan of Arc (korttietig Rainbow), Joaquin Raphael (Joaquin Phoenix, de sik en Tiet lang Leaf nömen de), Libertad Mariposa (Liberty Mariposa Butterfly) un Summer Joy hebbt in verscheeden Länner in Middel- un Süüdamerika leeft, ünner annern in Costa Rica un Venezuela, woneem de Vadder as Arzbischop vun de Sekte insett weer. De Öllern hebbt jemehr Kinner sülvst Ünnerricht geven un dorbi sünners de musischen Anlagen ünnerstütt. Mit söven Johr hett River tohopen mit sien Süster Rain as Stratenmusiker in Caracas Geld för de Familie verdeent. Gitarr Spelen is de hele Tiet sien Passion bleven. He un sien Süster Rainbow hebbt eenige Tiet in
Guinea (franzöösch: La Guinée [IPA|giˈne]) is en Land in Afrika. Dat westafrikaansch Land hett Togang to’n Atlantik, de Hööftstadt is Conakry. Guinea grenzt an Guinea-Bissau, Senegal, Mali, de Elfenbeenküst, Liberia un Sierra Leone. Fröher weer Guinea en franzöösche Kolonie, man an’n 2. Oktober 1958 is dat Land unafhangig worrn. De Amtsspraak is aver ok vundaag noch Franzöösch. Dat Land hett 9.690.222 Inwahners, de up en Flach vun 245.857 km² leevt. Ofschoonst in den Grund vun Guinea sunnerlich veel Rohstoffen liggen doot, is dat Land utpovert un de meisten Inwahners sund arm. Dat is nich beter wurrn, as versöcht wurrn is, in Guinea den Sozialismus intorichten, un ok nich unner de Diktatuur vun Sékou Touré. Guinea liggt in Westafrika twuschen 7° un 12° Noord un 8° bit 15° West. Dat gifft allerhand Bargland dor, to'n deel höört de to den Böverguineasüll. In de westliche Midden vun dat Land höört to düsse Süll ok dat Bargland vun Futa Djalon. Dat is bit to 1.537 m hooch. In den butersten Süüdosten vun Guinea an de Grenz na de Elfenbeenküst hen liggt de Mont Nimba mit siene 1.752 m. Dat is de hööchste Barg in beide Länner. Siet 1982 höört dat Natuurschuulrebeet dor umto
(676) Melitta is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 16. Januar 1909 vun de britsch Astronom Philibert Jacques Melotte in Greenwich opdeckt wurrn is. Bi de Naam hannelt sück dat um de attisch Form vun Melissa, en Nymph ut de greeksche Mythologie. De Översetten bedüüd Imme oder De Hönigsööte.
De plattdüütsche Spraak un vör allen ehr Vörweser, de middelnedderdüütsche Spraak, hebbt op vele annere Spraken inwarkt. Besünners in’e Tiet vun’e Hanse (Hoochtiet in’t 14. un 15. Johrhunnert), as Middelnedderdüütsch de Lingua franca in’n Hannel an Noord- un Oostsee twischen England un Flandern in’n Westen bet Russland in’n Oosten weer, hebbt vele Spraken plattdüütsche Wöör opnahmen. Dat Inwarken vun’t Plattdüütsche op de dree noordgermaanschen Spraken op’n Kontinent, Sweedsch, Däänsch un Norweegsch, dat weer enorm. To kene Tiet harr en annere Spraak so vele Wöör un Formen in disse Spraken bröcht as dat Plattdüütsche in’e Hansetiet. Dat füng in’e Midd vun’t 13. Johrhunnert an un güng bet in’t 16. Johrhunnert wieder. För dat Sweedsche gaht Spraakwetenschoplers dor vun ut, dat bi 50 % vun de Vokabeln ut dat Plattdüütsche sünd. Eerst denn hett sik dat Hoochdüütsche un noch veel later Engelsch as wichtigste Spraak dörsett. För dat Däänsche un Norweegsche is de Laag mit de vun dat Sweedsche to verglieken. Dat Inwarken op dat Ieslandsche hett Veturliði Óskarsson in en poor Warken ünnersöcht. Op dat Ieslandsche hett dat Middelnedderdüütsche vör allen indirekt inwarkt, toeerst över dat Norweegsche, later ok över dat Däänsche (vun’t Enn vun’t 14. Johrhunnert an). Liekers hett Óskarsson
De Saatleider (lat.: ductus deferens) is bi de männlichen Söögdeerten, Vagels un Reptilien de Verbinnen vun de Nevenklöten na de Harnröhr un deent to’n Wiederleiden vun de Spermien. De Saatleider tütt sik, vun de Klöten kamend, toeerst dör den Liestenkanaal, löpt denn an de Harnblaas langs un münnt in de Harnröhr, nadem sik de Utföhrgang vun de Saatblaas (Vesicula seminalis) dormit verbunnen hett. Wenn de Saatleider chirurgsch ünnerbroken warrt, snackt man vun Vasektomie. Dordör warrt de Mann güüst. As all binneren Hollorganen wiest ok de Saatleider den Opbo vun en „hüütig-muskulösen“ Slauch op mit en binnere Sliemhuut, en Muskelschicht un en butere Tunica serosa. De Sliemhuut wiest Längsfalten op un hett keen Submukosa. To’t Lumen billt de Organafgrenzen je na Oort en een- bit tweereegig Epithel, wat deelwies mit Stereozielen besett is. De Egenschicht vun de Sliemhuut (Lamina propria mucosae) is dör Netten ut elastisch Binngeweevfesen kenntekent, de sik bit in de Muskelschicht treckt. Drüsen sünd blots nöög de Münnen in de Harnröhr in’t Rebeet vun de Saatleiderampull utbillt. De glatte Muskulatur vun de Muskelschicht is in verscheeden Anstiegwinkels anordent un billt so Spiraltouren in de Saatleiderwand. In de Serosa, also den Buukfell, laat sik tomeist Rudimenten vun den Müller-Gang
En Betogspunkt (ok Basis-, Datums- oder Referenzpunkt) is en geometrisch defineerboren Punkt, op den Meten un Bereken betogen warrt. De Betogspunkt is dormit en Deel vun en Betogssystem. Dormit een en Oortsvekter angeven kann, mutt eerst en eendüdigen Betogspunkt fastleggt wesen. En faken utwählten Sünnerfall is de Wahl vun den Betogspunkt Null, de denn ok Nullpunkt nöömt warrt. De Meetweerten vun’t Koordinatensystem warrt dorbi in de een Richt (tomeist free defineert) as positiv ansehn, bi en Twee-Quadrantensystem warrt de annere Richt as negativ betekent. Bispelen für Betogspunkten: Nullpunkten gifft dat: Bi en Meetskala In’t Koordinatensystem de Koordinatenoorsprung as sünneren Nullpunkt. en Fundamentalpunkt btw. Geodätisch Datum in de Geodäsie. en middleren Waterstand an en Pegel as Betogspunkt för de Landhööch. Middelpunkten: för dynaamsch Ünnersöken is dat tomeist de Swoorpunkt. för geometrische Ünnersöken is dat de geometrische Middelpunkt. dat Gravizentrum vun en Himmelskörper. wat bi de Eer as Geozentrum betekent warrt. de Eer-Maand-Swoorpunkt in dat System vun de beiden. oder för’t Sünnsystem dat Baryzentrum de Oort an den sik en Bekieker jüst ophollt warrt allgemeen as Standpunkt vun’n Beobachter betekent. oder even elk free wählten Fixpunkt.
Senegal [ˈzeːnegal] (frz. République du Sénégal [seneˈgal]) is en Staat in Westafrika, an’ Atlantik. Senegal liggt in de buterste Westen vun Afrika un in de Övergang vun de Sahelzone to de Tropen. Ööstlich Nahberland is Mali. In’ Noorden grenzt Senegal mit de Stroom Senegal an Mauretanien un in’ Süüden an Guinea un Guinea-Bissau. Senegal umsluut dato ok dat an de Atlantik liegend Gambia vullstännig. De hööchste Barg (ahn Naam) is 581 m hooch. De Küst is 531 km lang. De Landschap besteiht ut Ebenen, de nah de Bargutlöpers in’ Süüdoosten langsam anstiegen. In’ Süüden vun dat Land – bi Vélingara – gefft dat den Vélingara-Krater. In Senegal herrscht subtropisch Klima mit en Regentiet mit heet Monsunwinden ut Süüden vun Mai bit November un en Dröögperiood vun Dezember bit Mai. De gröttsten Städer sünd (Stand 1. Januar 2005): Dakar 1.998.635 Inwahner, Touba 428.059 Inwahner, Thiès 240.152 Inwahner, Rufisque 187.203 Inwahner, Kaolack 173.782 Inwahner, Mbour 170.699 Inwahner, Ziguinchor 162.436 Inwahner un Saint-Louis 130.750 Inwahner. De Bevölkerung tellt ruch weg elf Million Minschen, dorvan sünd etwa 58 % ünner 20 Johr old. Dat Bevölkerungswassdom bedroggt jährlich etwa 2,7 %. De Bevölkerungstall hett sück in de letzt knapp 20 Johr mehr as verdüppelt. En
Euanthe (ok Jupiter XXXIII) is en vun de lütten Maanden vun’n Planet Jupiter. Opdeckt weer de Maand, an’n 11. Dezember 2001 vun en poor US-amerikaansche Astronomen vun de University of Hawaii ünner dat Regeer vun Scott S. Sheppard. De Maand is na Euanthe nöömt, de in de greekschen Mythologie de Moder vun de Chariten weer. De vörlöpige Beteken vun den Maand weer S/2001 J 7. De Maand kreist op en Ümloopbahn mit en middleren Afstand vun 20.799.000 km üm den Planeten un bruukt dorför üm un bi 620 Daag un 14 Stünnen. De Bahn hett en Exzentrizität von 0,232 un is üm 148,9 ° gegen den Äquater vun den Jupiter kippt. Dormit is de Bewegen vun den Maand retrograad, dat bedüüdt, dat sik de Maand gegen den de Richt vun de Rotatschoon vun den Jupiter bewegen deit. Vun wegen disse physikaalsch Egenschoppen vun de Bahn warrt Euanthe mit annere Maanden to de Ananke-Grupp torekent. Mit en middleren Dörmeter vun blots 3 km tellt Euanthe to de ganz lütten Maanden. De Böverflach wiest en Albedo vun blots 0,04 op – dat heet, dat blots 4 % vun dat infallend Licht wedder torüchstrahlt warrt. Dorüm is de Maand ok bannig düster. De
Dit Woort hett noch annere Bedüden: För dat Leed, vun dat de Naam vun dit Lederbook vun afkummt, kiek ünner Dat du mien Leevsten büst. Dat du mien Leewsten büst (mit’n Ünnertitel 200 plattdeutsche Lieder aus Vergangenheit und Gegenwart) is en Lederbook, in dat op 440 Sieden 200 plattdüütsche Volksleder staht, utwählt un rutgeven vun Heike Müns. Rutbröcht hett dat de Florian-Noetzel-Verlag „Heinrichshofen Bücher“ in Willemshaven in’t Johr 1988 tohoop mit dat VEB Hinstorff-Verlag in Rostock. In dat Lederbook staht op 440 Sieden en Lederdeel un en utföhrlichen Anhang. De Lederdeel (S. 7-392) is nich in Kapittel indeelt. De 200 plattdüütschen Leder sünd alphabeetsch na de Anfäng vun de Leder optellt. Meist all de Leder warrt mit alle Strofen un mit Noten (eenstimmig, mit Akkorden) vörstellt. In welk enkelte Fäll is blot de Text afdruckt. De Utwahl schall „de Veelfalt an nedderdüütsch Leedgood bet to de Gegenwart dokmenteren, un dor ok en beten en Tietspegel för de bedüdensten Themen vun uns Tiet wesen, so as to’n Bispeel Ümweltbewusstsien un dat Insetten för en freedvulle Welt“ (Siet 393). In’n Anhang steiht en utföhrlich Nawoort (Sieden 393-410), Footnoten to’t Nawoort (Sieden 411-414), en Greeptabell för Gitarrn- un Lutenspeel (Sieden 415), Quellen- un
Apokoop is in de Spraakwetenschop dat Afstöten vun Luden an’t Enn vun en Woort. Faken kummt de Apokoop bi unbetoonte Vokalen vör. En groten Deel vun de Dialekten vun dat Plattdüütsche hebbt dör Apokoop dat -e an’t Enn vun Wöör verloren. Wat Middelnedderdüütsch strate heten hett, heet vundaag in’n Noorden vun dat Spraakrebeet Straat (in’n Süden un in Bremen aver ok Strate). Apokoop is en normalen Vörgang vun Spraakwannel, de faken mit Spraakökonomie to doon hett. De unbetoonten -e-Luden an’t Woortenn weren nich nödig un dat Weglaten dee veel Sülven insporen. Dat snacken güng lichter vun’e Hand. Op de annere Siet kann en Apokoop aver ok deep in de Struktur vun en Spraak ingriepen. Dat Oberdüütsche hett sien Präteritum meist kumplett opgeven, denn na de Apokoop vun’t -e an’t Woortenn weer dat Präsens vun’t Präteritum nich mehr to ünnerscheden (Präsens: er lebt, Präteritum vör Apokoop: er lebte, Präteritum na Apokoop: er lebt). De Vergangenheit warrt nu dör Helpsverben betekent. En Bispeel för en Spraakwannel na Apokoop ut dat Plattdüütsche is de Mehrtall vun Wöör, de in middelnedderdüütsche Tiet op -e ennen deen. En Bispeel is dat Woort Barg. Dat hett in öllere Tiet Berg heten un harr Berge as Mehrtall.
De Begreep Homöostase (gr.: ὁμοιοστάση „Gliek-Stand“) oder Sülvstregulatschoon hett in ünnerscheedliche praktische un theoretische Tosamenhäng verscheeden Bedüden. In de Systemtheorie un in de Kybernetik is mit Sülvstregulatschoon de Anlaag vun en System meent, sik dör Torüchkoppeln binnen en sünnern Rahmen sülvst in en bestännigen Tostand to hollen. De Begreep is 1929 vun den Physiologen Walter Cannon inföhrt worrn. In dissen Sinn warrt de Begreep in tallriek wetenschoppliche Rebeden bruukt, bi de dat ok üm Systemen geiht. So t. B. in de Physik, in de Biologie, in de Weertschapswetenschoppen, in de Soziologie oder in de Psychologie. Wenn dat sülvstreguleerend Funkschonen gifft, kann dordör dat Wieterbestahn vun en System sekert warrn, dat sik anners bispeelswies dör unkontrolleert Wassdom, Överstruktureeren oder sülvsttüügte, nich mehr in Greep to kriegende Komplexität toschannen maken de. Francisco Varela un Humberto R. Maturana harrn sik dorför insett, dat Woort Homöostase dör den Begreep Homöodynamik uttotuuschen, wieldat de Begreep Stasis en Stillstahn utdrücken deit un dormit dat End vun dat sülvstreguleerend System bedüden de. Man se harrn mit jemehrn Mööh blots to’n Deel Spood, so dat nu in de literatur beide Begrepen blangenenanner bruukt warrt. Homöostase is en bedüdend Funkschoonsprinzip (Homöosatseprinzip) vun levend Organismen. In de Physiologie vun’n minschlichen
De Republiek vun de Seychellen is en Inselstaat in'n Indischen Ozeaan. He liggt ööstlich vun Afrika un nöördlich vun Madagaskar. Twuschen Afrika un de Seychellen liggt de Komoren. De Republiek besteiht ut 115 Inseln un is updeelt in 32 Barginseln (sunnerlich Granit) un en ganzen Bulten vun lüttje Koralleneilannen. De Barginseln weert as de „Seychellen an sik“ ankeken, de Koralleneilannen tellt to de so nömmten Outer Eilands. All tohopen sünd se verdeelt up en Stück See, wat bi 400.000 km² groot is. De wichtigste Inselgrupp vun dat Land sünd de Eilannen um Mahé umto, mit Praslin un La Digue dor bi. Se weert „Inner Islands“ oder „Seychelles Bank“ nömmt. Dor leevt ok de meisten Minschen vun dat Land. Se höört to de Barginseln. Up Mahé liggt ok de hööchste Barg vun de Inseln. Dat is de Morne Seychellois, de 905 m hooch is. To de “Seychelles Bank” höört noch en Reeg vun lüttje Eilannen dor umto un, en beten wieter af, de Inseln Silhouette, Île du Nord (North Island), Frégate, Île Aride, Île aux Vaches un Île Denis. Wieter af un buten vun de “Seychelles Bank” liggt de Outer Islands. Dor höört de Inselgruppen Aldabra (Hööftinseln liggt in dat Aldabra-Atoll),
Nullpunkt betekent Betogspunkt vun en System, Nullpunkt, Film ut dat Johr 1979. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Fremskrittspartiet (FrP; De Fortschrittspartei) is en norwegsche politische Partei. De Partei sülvst betekent sik as liberal, man se is nich Liddmaat vun den internatschonalen Dackverband vun de liberalen Parteien. Politologen as Frank Decker warrt se mit rechtspopulistische Parteien as de FPÖ glieksett. Vun Vertreders vun’t demokraatsche politische Spektrum warrt se as populistisch, natschonalistisch un rassistisch betekent. Deelwies warrt sogor vun rechtsextrem snackt. In de verleden Tiet weer so ok al as neo-nazistisch inordent (Microsoft Encarta Encyclopedia). Fremskrittspartiet sett sik för de Inschränken vun Immigratschoon in, för’t konsequente Utwiesen vun kriminelle Utlänner un för de fre’e Marktweertschap. Wietere Programmpunkten sünd: Privateseeren vun staatliche Ünnernehmen. Vereenfachen vun’t Stüersystem un sietere Stüern. Aflehnen vun’n Bitreed to de EU. Aflehnen vun homosexuelle Ehsluten. Aflehnen vun de Afdrieven. Weniger staatlichen Influss in’t soziale Rebeet, dorför mehr private Initiativen. Privatiseeren vun’t Bildungssystem un för dat Modell vun’n Bildungsgootschien. Bekennen to de christlich-avendlännsch Traditschoon un dat dor binnen verwoddelte kulturell Arv Unafhangigkeit vun de norwegsche Zentralbank. Aflehnen vun’t Kyoto-Protokoll (De Partei sütt keen minschlich Inwarken op de globale Opwarmen) De Partei hett anfangs ALP heten (Anders Langes parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlige inngrep platt: „Anders Langes Partei för en starke Senken vun Stüern,
Volkspartei betekent in’n Allgemenen: en Tyyp vun politische Partein, kiek bi Volkspartei. in’n Speziellen as Naam verscheedene historsche Parteien in Düütschland: in’t Düütsche Kaiserriek de ehmolige Düütsche Volkspartei (Kaiserriek). in’t Düütsche Riek de ehmolige Freesinnige Volkspartei. in’t Düütsche Riek de ehmolige Fortschrittliche Volkspartei. in de Weimarer Republiek de ehmolige Düütsche Volkspartei. in de Weimarer Republiek de ehmolige Düütschnatschonale Volkspartei. in de Weimarer Republiek de ehmolige Bayerische Volkspartei. de fröhere DVP, de bi’t Grünnen vun Baden-Württenberg mit den FPD-Landsverband tohopen güng, kiek bi Demokraatsche Volkspartei. in de Bundsrepubliek de ehmolige Christliche Volkspartei. en vun ehr Vörlöpers, de ehmolige Christliche Volkspartei vun’t Saarland. in de Bundsrepubliek de ehmolige Gesamtdüütsche Volkspartei. in de Bundsrepubliek de ehmolige Freeheitlich Düütsche Volkspartei. in de Bundsrepubliek de ehmolige Fre’e Volkspartei. verscheedene Parteien in annere Länner: op europääsch Even en Tosamensluss vun Parteien in de EU, kiek bi Europääsche Volkspartei. in Öösterriek de ÖVP, kiek bi Öösterrieksche Volkspartei. in de Swiez de SVP, kiek bi Swiezerische Volkspartei. in de Swiez de CVP, kiek bi Christlichdemokraatsch Volkspartei. in de Swiez de EVP, kiek bi Evangelische Volkspartei. in Italien de SVP, kiek bi Süüdtiroler Volkspartei. de spaansche Volkspartei, kiek bi Partido Popular. de portugeesche Volkspartei, kiek bi Centro Democrático e
Beryllium is en cheemsch Element ut dat Periodensystem mit dat Atomteken Be un de Atomtall 4. De Naam is afleddt vun dat Mineral Beryll. Dat Element tellt to de Eerdalkalimetallen un steiht in de tweete Periood. In Verbinnen is dat stahlgraue Lichtmetall tweeweertig. As Element is dat hart un sprööd un warrt tomeist as Legeerentosatz verwennt. Beryllium (gr.: βηρυλλος „Beryll“, en beryllholltig Smucksteen) weer 1798 vun Louis-Nicolas Vauquelin in Form vun sien Oxid ut de Eddelsteen Beryll un Smaragd isoleert. Man, eerst 1828 hebbt Friedrich Wöhler un Antoine Bussy dat Dorstellen vun’t reine Metall henkregen dör Redukschoon vun Berylliumchlorid mit Kalium. Vun wegen den söten Smack vun de Berylliumsolten weer in Frankriek bit 1957 för dat Element de Beteken Glucinium begäng. In’n Öllerdom un in’t Middelöller weern dörsichtige Beryllsschören faken as Töverglas bruukt. Vun dat Woort Beryll leddt sik ok de Beteken Brill af, wat anfänglich en Oogenglas ut Beryll wesen is. 1945 weer Beryllium tohopen mit Polonium as Born för Neutronen för de Atombomb bruukt, de op Hiroshima afsmeten worrn is. Dat Element is teemlich roor, kummt aver in ungefähr dörtig verscheeden Mineralen vör. De wichtigsten sünd Bertrandit (4BeO·2SiO2·H2O), wat in de USA vörkummt, un Beryll (Be3Al2(SiO3)6), dat in
En Wapenstillstand is dat, wenn in en Krieg för en Tietlang de Wapen swiegen doot, vunwegen dat de Fienden dat so afmaakt hefft. Meist is dat de eerste Schritt na’n Freden hen. Anners as en Wapenroh, wo dat bloß dor üm geiht, dat vunwegen en besunnern Grund för korte Tiet nich wietermaakt warrt mit den Krieg (t.B. vunwegen dat Insammeln vun de Verwunnten), duert en Wapenstillstand wat länger. Faken is dor ok bi afmaakt, wat vun Regels nu gellen schöllt un wat de Grenz twuschen de Fienden is. En Wapenstillstand warrt afmaakt twuschen de Parteien in en Krieg un bedutt, dat vun nu af an nich mehr angrepen weern draff (Verdrag över den Wapenstillstand). In de Haager Ornen vun den Landkrieg vun 1907 warrt akraat angeven, wat de Wapenstillstand na de rechtliche Siet hen bedüden deit. Mit en Fredensverdrag kann de Wapenstillstand nich vergleken weern. So en Verdrag kann na den Wapenstillstand för Maanden oder ok Johren uthannelt weern. Solang, bit en Fredensverdrag afslaten is, gellt fudderhen de Tostand vun Krieg. Wat in den Islam to’n Wapenstillstand seggt warrt, kiek bi Hudna. De Islam will dor nix vun weten, dat mit en Nichmuslim Freden slaten weern kann, man en Wapenstillstand
Beryll is en faken vörkamend Silikat-Mineral ut de Mineralklass vun de Ringsilikaten (Cyclosilikaten), dat in ä.t hexagonale Kristallsystem kristaliseert. Sien cheemsch Tosamensetten is Be3Al2[Si6O18], de Dicht liggt twüschen 2,6 un 2,9 g/cm³ bi en Mohshard vun 7,5 bit 8. Beryll entwickelt vör allen lange, prismaatsche, sülige oder tafelige Kristallen, aver ok körnige oder massige Aggregaten, de licht mit Quarz to verwesseln sünd. De Klöör kann dorbi teemlich ünnerscheedlich wesen, ünner annern blau, gröön, geel, witt oder ahn Klöör. Dat Woort „Beryll“ is vun’t Latiensch beryllus, berillus afleidt un geiht över dat greeksche βήρυλλος, béryllos un dat syyrsche berulo , dat chaldääsche birula , Prakrit veruliya, op Sanskrit vaidurya torüch. Anfänglich weer dat aver woll ut den dravidschen Spraakruum un vun’n Naam vun de süüdindischen Stadt Belur afleidt. Dat latiensche beryllus weer in’t Middelöller as Böverbegreep för all kloren Kristallen bruukt. Dorvun kummt t. B. de Begreep Brill („Ogenglääs“), wieldat de eersten Linsen ut Kristallen slepen worrn sünd. De Afleiden kummt vun parill to prill un brill. Ut dat latiensche berillus is ok dat italieensche brillare „blank, strahlend sien; schienen“ un dat franzöösche briller „blank, strahlend sien; schienen“ afleidt, wovun dat Partizip brillant ok den Oorsprung för dat hoochdüütsche Brillant dorstellt,
Praxiteles (ooltgreeksch Πραξιτέλης) weer een vun de bedüdensten attischen Bildhauers ut dat 4. Johrhunnert v. Chr. Praxiteles weer de Söhn vun Kephisodotus. Vun siene Warken is nich veel nableven as Kopien ut latere Tieden. De Hermes vun Olympia warrt em toschreven, aver gewiss is dat nich. Bi antike Schrievers warrt vun üm un bi 50 Warken snackt, de vun Praxiteles stammen deen. Praxiteles. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.