rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Heinrich Roiss (* 3. Juni 1927 in Wien; † 29. April 1959 an de Dhaulagiri) weer en öösterrieksch Bargstieger un en vun de dree Lüüd, de as Eerste op de Haramosh (7409 Meter) in’t Karakorum ropstegen sünd. Heinrich Roiss weer en vun de best Wiener Bargstieger vun de Tiet nah den Tweeten Weltkrieg. 1956 nehm he mit Fritz Moravec an de Naturfreunde-Expedition to’n Gasherbrum II deel. 1958 weer he Baas vun de Expeditschoon to’n Haramosh, an de Roiss, Dr. Franz Mandl, Stefan Pauer, Dr. Rudolf Hammerschlag un Rudolf Ebner deelnehmen. Tosommen mit Pauer un Mandl stunn he nahdem se en söben Kilometer lang Iesgraat överwunnen harrn, an 4. August 1958 baven up den Haramosh. 1959 weer Roiss Liddmaat vun en vun Fritz Moravec anföhrt öösterrieksch Expeditschoon, mit de se as eerst den Dhaulagiri ropstiegen wullen. An’ 29. April 1959 is Roiss storven, nahdem he in en Gletscherspalt dicht bi dat Lager II stört weer. He wurr an de Dhaula-Himal up den Weg to de so nömmt „Franzosenpass“ begraben. Siet 1964 is de Roißgasse in Mauer (Wien) nah Heinrich Roiss nömmt. Up den Schneeberg gifft dat en Gedenksteen, de an Roiss erinnert. Fritz Moravec, Dhaulagiri. Berg ohne Gnade, Wien, Österr. Bundesverlag
Fajã de Água is en Oort in’n Noordwesten vun dat Eiland Brava in de Republiek Kap Verde. Dat Fischerdörp liggt in en Bucht an’n Atlantik un is ümgeven vun piele Bargen, dör de dat Daal Ribeira do Fajã de Água föhrt. Dat Daal fangt in en Hööch vun ruchweg 450 m an, woneem en Even mit eenige Buernhöff liggt. Dör dat Daal verlöpt en lütten Stroom, de in’n Oort in’n Atlantik inmünnt. Dat Land is dorüm teemlich fuchtig un tellt mit to de fruchtborsten Ecken vun’t Eiland. Dor warrt Kokospalmen, Suckerrohr, Bananen un anner’t Grööntüüch anboet. Dat Fischerdörp sülvst besteiht an sik blots ut en Reeg vun Hüüs an de Küst. De lütte Strandstriepen bargt teemlich veel Stenen un kann dorüm to’n Baden nich goot bruukt warrn. Gliek to’n Anfang vun’t Dörp steiht en smucke lütte Kark mit en schaddigen Park gegenöver. Fajã de Água harr fröher mol en grote Bedüden för’t Eiland. Bit 1843 weer dat de Hööfthaven vun Brava. In’t 18. un 19. Johrhunnert hebbt de amerikaanschen Walfangers mit jemehr Scheep hier in de Bucht vör Anker legen, üm sik mit Water un wat to Eten to versorgen. Butendem weer hier ok Mannschop an Boord nahmen. Vele Inwahners
Wipperfürth is ene Hansestadt in de Oberbergisch Kreis. Se is de öllste Stadt in't Bergisch Land un wurr 1131 eerstmals schriftlich nöömt. Se hett 20.879 Inwahner (Stand: 31. Dezember 2021) up en Flach van 118,3 km². Wipperfürth liggt an de Fluss Wupper, vun de se ok de Nam hett. De Stadt Wipperfürth hett 8 Bezirke: Binnenstadt Wipperfürth Egen Kreuzberg Ohl Agathaberg Thier Wipperfeld Hämmern 1328 begunn in Wipperfürth de Prägung vun Groschen in Düütschland. Beröhmte Lü, de mit de Stadt in Verbindung weern: Konrad Martin (1812-1879), Bischop vun Patterbuorn Alois Pollender (1800-1879), Entdecker vun de Miltbrandbazillus (1855) Joseph Mausbach (1861-1931), Moraltheolog, Sozialethiker, Parlamentarier Ernst Lotz (1887-1948), Eerste Kultusminister vun Rhienland-Palz Franz Rudolf Bornewasser (1866-1951), Bischop vun Trier siet 1922 Udo Lattek Peter Opladen, Das Dekanat Wipperfürth, Siegburg 1955; Anneliese Triller/Jörg Füchtner, Das Abschriftenbuch der Stadt Wipperfürth, Essen 1969; Frank Berger/Fred Antweiler, Wipperfürth gestern und heute, Remsched 1984 Fred Antweiler/Frank Berger, Wipperfürth und seine Kirchdörfer, Bergisch Gladbach 1986.
De Amokloop in Winnenden is utöövt wurrn an'n 11. März 2009 in Winnenden un in Wendlingen am Neckar. Dor sünd 16 Lüde bi ümkamen, dormank de 17 Johr ole Amoklöper Tim Kretschmer. Ölben Lüde sünd verwunnt wurrn, en paar vun jem swaar. De Verwunnten sünd in't Krankenhuus kamen. Gegen 9:30 h is de Amoklöper in de Albertville Realschool in Winnenden ringahn. In dree verscheden Klassenrüüme hett he mit en Pistool vun de Marke Beretta up negen Schölers vun de negente un teinte Klassen un up en Refrendaarsche schaten. De meisten Oppers sünd noch in de Scholen storven. Twee vun de Schölers sünd mit dannige Wunnen in't Krankenhuus bröcht wurrn, man över'n Dag sünd se dor ok verstorven. Noch acht annere Schölers un en Lehrersche mössen ok mit Wunnen na't Krankenhuus inlevert weern. De Polizei harr um 9:33h en Nootroop kregen. Foorts sünd twee Insatzteams na de Scholen henstüert wurrn. Dree Minuten later weer de Polizei dor. As de Amoklöper de Beamten sehn hett, hett he foorts up jem schaten. Denn is he to Foot ut de Scholen utneiht. Dorbi hett he up de Gängen noch twee Lehrersche dootschaten. Ok in en Zentrum för Psychiatrie un Neurologie, wat dune bi liggt,
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Saint-Étienne (Mehrdüdig Begreep). Saint-Étienne [IPA|sɛ̃t‿eˈtjɛn] is de Hööftstadt vun dat Département Loire. De Stadt liggt süüdwestlich vun Lyon in dat Zentralmassiv. Hüdigendags leevt dor bi 175.000 Inwahners. Se geevt sik sülms den Naam Stéphanois. Saint-Étienne liggt an den Furan, wat en Waterloop is, de in de bövere Loire rinlopen deit. De Stadt liggt an'n Foot vun den Mont Pilat, de 1.432 m hooch is. To'n eersten Mol warrt de Stadt ehr Naam 1258 nömmt as Sancti Stephani de Furanum (Sünt Steffen sien [Stadt/Dörp] an'n Furan). Lange Tied is dat en smucke lüttje Stadt bleven an'n Rand vun de Graafschop Forez. Vun dat 14. Johrhunnert af an is dor avers sunnerlich mit Metallen arbeit wurrn. Bekannt wurrn is de Stadt vunwegen de Produktschoon vun Wapen. As in dat 19. Johrhunnert de Industrie na St. Etienne keem, hett de Oort en bannigen Upswung nahmen. De eerste Iesenbahn vun Frankriek is 1823 vun Saint-Étienne na Andrézieux-Bouthéon boot wurrn. 1832 folg de Strecken na Lyon. Al 1830 hett Barthélemy Thimonnier in de Stadt de Neihmaschien utfunnen. Mit de Stadt güng dat so gau barg rop, dat se al 1855 Hööftstadt vun dat Département wurrn is.
Der bewegte Mann (op Platt so veel as „De bewegte Mann“; int. Titel: The Most Desired Man) is en Filmkummedie ut dat Johr 1994 vun Sönke Wortmann, de op de Grundlaag vun den glieknöömten Comic un den Nafolgeband Pretty Baby vun Ralf König entstahn is. As Doro wedder mol ehrn Fründ Axel bi’n Sietensprung tofaten kriggt, hett se de Need vull un sett em vör de Döör. Axel maakt sik op de Söök na en ne’e Ünnerkunft un versöcht eerst mol bi Frünnen ünenrtokamen, wat sik as nich so eenfach wiesen deit. Dorbi dröpt he den schwulen Walter un tütt opletzt bi sien jüst so schwulen Bekannten Norbert in. De beiden Schwulen sünd vun Axel teemlich andoon, man de is heterosexuell un hett blots sien Doro in’n Sinn. Dor hett in de Twüschentiet faststellt, dat se en Kind vun Axel kriggt un will em dorophen heiraten. Dat is man gor nich so licht, em to finnen. Jüst as se dat opgeven will, na em to söken, finnt se em un den nackten Norbert (de verkehrterwies dacht harr, dat Axel villicht wat vun em wullen künn) bi sik to Huus vör. Eerst is se bannig schockeert, man dat regelt sik mit
Skandinavien is de tosamenfaten Woort för de Länner Sweden, Norwegen un Däänmark. Skandinavien un dat Baltikum tosamen sünd Noordeuropa. Wichtigste Städer sünd Stockholm, Göteborg, Malmö, Oslo, Bargen un Kopenhagen. Skandinavien gillt in Düütschland as Rebeet mit en goden Sozialstaat, gode Scholen un grote Gewerkschapen. Skandinavien. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
En Tetrapylon (latiensch Quadrifrons) is en veerdeelig Bagenmonument in de röömsch Architektur. Tetrapylone sünd faken in’t Zentrum vun röömsch Städer as Smuck vun Stratenkrüüzungen upstellt wurrn. Se bestaht ut veer Gruppen vun jümmer veer Sülen, de een gemeensam Daak hemm könnt. Good erhollen Bispelen funn man vör allem in’ Oosten vun dat Röömsch Riek. Galeriusbagen Heidentor Janusbagen Josef Mühlenbrock: Tetrapylon, Zur Geschichte des viertorigen Bogenmonumentes in der römischen Architektur, 2003 ISBN 3932610261
Palikir is de Hööftstadt vun Mikronesien in de Pazifik. De Stadt liggt up dat Eiland Pohnpei un hett 6.444 Inwahner (Volkszählung 2000). Fiev Kilometer dorvan af, up de glieker Eiland liggt de Stadt Kolonia, de irrtümlich faken as Hööftstadt betekend wurrd. De Stadt liggt up dree Meter över’n Meeresspeegel. Koordinaten:6° 55′ N, 158° 9′ O{{#coordinates:}}: Es kann nicht mehr als eine primäre Auszeichnung angegeben werden.
De Titel vun dissen Artikel is nich op Platt. Mühlhausen is de hoochdüütsche Naam. Den plattdüütschen Naam weet wi nich genau. Wenn du em kennst, denn vertell uns dat man. De Oort liggt nich in Plattdüütschland, hett aver womööglich liekers en plattdüütschen Naam. Mühlhausen is de Kreisstadt vun’n Unstrut-Hainich-Kreis in Döringen. Die Stadt liggt an de Fluss Unstrut un hett 38.000 Inwahners. Mühlhausen hett de gröttste Stadtkirmes vun Düütschland De Partnerstäder sünd: Tourcoing (Frankriek) Eschwege (Hessen) Mönster (Noordrhien-Westfalen) Kronstadt (Russland) Mühlhausen weer lang in de Hanse un siet 1310 mit de Hansestäder Erfurt un Nordhausen in de Döringer Dreestäderbund. Mühlhausen weer Friee Rieksstadt. Mit de Buernkrieg worr Mühlhausen dor Thomas Müntzer ten Zentrum vun de Bewegung. Noh de Nedderlaag vun der Buern worr de radikale Reformater Thomas Müntzer vör de Doren vun de Stadt hinricht. In de VEB Mikroelektronik »Wilhelm Pieck« worrn hie de meest bruukte Heimcomputer-Serie vun de DDR maakt: de Kleencomputer KC 85/2, KC 85/3 un KC 85/4. Albert-Schweitzer-Gymnasium Tilesius-Gymnasium Evangelisches Gymnasium Berufliches Gymnasium Forstbergschule Margaretenschule Martinischule Nikolaischule Stadtbergschule Thomas-Müntzer-Schule Mühlhausen/Thüringen. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. An’n 11. September 2001 sünd twee Flegers vun Al Kaida-Terroristen in dat World Trade Center in New York un een in dat Pentagon in Arlington, Virginia, bi Washington, rinstüürt wurrn. De riesige Bu in NYC is darvun totaal tosamensackt un utbrennt, un mehr as 3000 Minschen sünd darbi ümkamen. De ganze Welt nehm groten Andeel an dat Mallöör, un dat amerikaansche Volk hett vundaag dat Trauma noch nich överwunnen. 9/11. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Artikel över de Bröder Naudet un den Film 11. September bi Stern.de von’n 4. September 2006 (hoochdüütsch) Institut för polietsch Bildung Baden-Württemberg: Afloop vun den Begeevnissen mit Linken (hoochdüütsch) Websteed vun de 9/11-Kommission (engelsch) Bild- un Tonarchiv to’n 11. September 2001 (engelsch) Analysen (engelsch) över den 11. September (engelsch) The Complete 9/11 Commission Report (7 MB PDF; engelsch) Textversion des 9/11 Commission Report in einem durchsuchbaren On-line-Format (engelsch) Abschlussbericht: Joint Inquiry into Intelligence Community Activities before and after the Terrorist Attacks of September 11, 2001 (engelsch) In Memoriam – Wiki in Gedenken an de Terroranslääg von’n 11. September (engelsch) McKinsey and Co., Report über
Kaija Marja Mustonen (* 4. August 1941 in Helsinki) is en ehmalge finnisch Iesflinklöperin. Hör Karriere fung 1958 an, as se bi de Allround-Weltmeesterschapen up den 12. Platz över 1.500 Meter keem. Mehr Spood harr se bi de Olympisch Winterspelen 1964 1964 in Innsbruck, as se över 1500 Meter de Sülvermedaille un över 1000 Meter Bronze wunn. Bi de Mehrkamp-Weltmeesterschapen kunn se oaber nie en Gesamtmedaille winnen. Dat leeg doran, dat se över 500 Meter nicht good genog weer. Up de Enkeldstrecken gung dat beter. Veer Bronszemedaillen hett se dorbin wunnen: 1964 över 1500 Meter, 1967 över 1500 Meter un 3000 Meter un 1968 nochmol över 3000 Meter. 1968 hett se hör Loopbahn aber mit de Goldmedaille bi de Olympisch Winterspelen 1968 över 1500 Meter in Grenoble kröönt. Över 3000 Meter keem denn noch en Sülvermedaille över 3000 Meter achter Johanna Schut aber vör de Favoritin Christina Baas-Kaiser dorto. Kaija Mustonen. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
In Frankrriek givt dat je na Regioon verscheden Spraken. Franzöösch is de Amtssprake un ook de Spraken in den Scholen. De Regionen, de Franzöösch un ene oder meer anner Spraekn spreekt, ligget to’n groten Deel in’n Süden, sunnerlik in Okzitanien un langes de franzöösche Butenkante, to’n Bispeel in’n Elsass an de Kante in’n Oosten, de Bretagne un dat Eiland Korsika in de Middellannsche See. De Minschen in den Översee-Départements (DOM) un Überseeterritorien (ROM) spreekt ook noch anner Spraken, to’n groten Deel Kreolspraken. De Franzöössche Republik verfolgt ene aktive Sprachpolitik, de up uut is de Eenheid, sunnerlik spraaklik, van de Staat to bewaren, un so de franzöösche Sprake natschonaal un internatschonaal föddert. In de jüngste Tied kemen ook med de Migatschoon Spraken na Frankriek. In de Schole leert alle Kinner sunnerlik Engelsch as Frömdsprake. Anner Frömdspraken in de Schole sind meest Spaansch, dat 44,2 % leert un Hoogdüütsche, dat 15,3 % leert. De fransche Staat sammelt kene Daten över de Sprekertallen van Regionaalspraken, man dat givt Studien uut de Wetenschop. Galloromaansche Gruppe Langues d’oïl Angevin Bourguignon Champenois Frainc-Comtou Fransch (Francien med: Orléanais, Tourangeau, Bourbonnais) Gallo Lothringsch (Lorrain) Normannsch Percherron Pikardsch Poitevin-Saintongeais Walloonsch Frankoprovenzaalsch / Arpitaansch Bressane Dauphinois Forézien Jurassien Lyonnais Savoyard
Goh betekent Goh, en middelöllerlichen Bezirk, kiek ok bi Gohgericht un de Bremer Gohe. Goh is de Familiennaam von Goh Chok Tong (* 1941), Premierminister von Singapur, Goh Chui Ling (* 1992), Lichtathletin ut Singapur, Daniel Goh (* 1973), Politiker ut Singapur, Daniel Goh (* 1999), Footballspeler ut Singapur, Goh Keng Swee (1918–2010), Politiker ut Singapur, Goh Kun (* 1938), Premierminister von Süüdkorea, Goh Liu Ying (* 1989), malaysische Badmintonspelerin, Goh Soon Huat (* 1990), malaysischen Badmintonspeler, Goh V Shem (* 1989), malaysischen Badmintonspeler, Steven Goh (* 1988), austraalschen Tennisspeler, William Goh (* 1957), Koadjutorarzbischop von Singapur. GOH is afkört för Flegerhaven Nuuk in Gröönland (IATA-Code), Auto-Kennteken von’n Landkreis Sankt Goarshausen, 1962–1969 Loreleykreis, vondaag Rhien-Lahn-Kreis, Ooldhoochdüütsch, Spraakcode na de ISO-Standards 639-2 un 639-3. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Luxemborg betekent Luxemborg, Land in Middeleuropa, Luxemborg, Distrikt in dat Land Luxemborg, Luxemborg, Kanton in den Distrikt Luxemborg, Luxemborg, Stadt in den Kanton Luxemborg, Provinz Luxemborg, Provinz in Belgien. Kiek ok bi: Luxemburg, Luxembourg. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Roermond is ene Festenstadt in de Gemeen Roermond in de Provinz Limborg in de Nedderlannen. De Stadt harr 2008 circa 45 000 Inwahners. In Roermond staht de Sint-Christoffelkathedraal, wat ene Hallenkark is. De Mönsterkark is ene romaansche Basilika, de in't 13. Johrhunnert boot warr. De Rattentoorn is ut dat 14. Johrhunnert. Ene nu reformeerde Kark warr 1400 boot. De Caroluskapell is ene Kapell vun dat ehemaalsche Kartäuserklooster. De Bo vun de Kapell begunn 1398. Se hett ene Robustelly-Orgel vun 1760/1763. To de Stadt höört ook dat Villenveerdel Roer. Een Oort in de Gemeen is Herten. De Bischop vun Roermond weer F.J.M. Wiertz. Roermond is ene toursitische Stadt mit Industrie. De Stadt liggt an den Pieterpad un is een Wallfahrtsoort. In Roermond is de Kriminalitäät hooch. De Stadt hett dat Stedelijk Museum Roermond in't vörmaalsche Wohnhuus vun den Architekten Pierre Cuypers. In't Zentrum vun Roermond befinnt sick de lütte Kintopp Royal/Royaline. Vun den Bohnhoff gifft dat Verbinnen nah Maastricht un Heerlen, Eindhoven-Utrecht-Amsterdam un Venlo-Nimwaege. Dat gifft een Intercity nah Heerlen. In Roermond is een Designer Outlet Center vun McArthurGlen. Se weer in't Medelöller Liddmaat vun de Hanse. Se weer ene vun de Hööftstäder vun't Hartogdoom Geldern. Se weer in den Hannel
De Kolonie Aum Trakt is en Kolonie von plautdietsche Mennoniten an de Wolga in Russland (Oblast Saratow). Se liggt twischen de Beken Tarlyk un Nachoi so bi 60 km süüdoosten von de Stadt Engels. 1847 hett Prüßen en nee Gesett to de Wehrplicht rutbröcht, dat de Laag för de pazifistischen Mennoniten in Prüßen verslechtern dee. Russland dee to de Tied Siedlers anwarven un Claas Epp Sr. un Johann Wall sünd losschickt worrn, dat se en Platz söken schullen, wo de Mennoniten en ne’e Heimat finnen kunnen. Russland dee Land för 100 Familien anbeden, de an de Wolga as Modellkolonie Vörbild för de Buurn in de Ümgegend wesen schullen. För 20 Johr weer jem toseggt, dat se keen Militärdeenst doon müssen. Na disse Tied schullen se tominnst Stüürn betahlen, üm de Freeheit von’n Militärdeenst uttoglieken. Elkeen Familie müss 350 Daler Kaution bi de Baadschop in Berlin achterleggen. De schullen se in Russland wedderkriegen, de Kosten för de Ansiedlung aftagen. Elkeen Familie schull 65 Hektar Land kriegen. Ünner Leid von Epp un Wall sünd de eersten Mennoniten in’n Harvst 1853 lostagen. Disse Familien hebbt aver eerst in Molosch Holt maakt, betdat de genaue Platz för de Kolonie rut weer. De eerste Kolonie
Belize is de gröttste Stadt in dat Land Belize un weer bet 1970 ok de Hööftstadt (nu Belmopan binnen in’t Land). De Stadt hett so 70.800 Inwahners (schätzt, 2005). Se liggt op en Halvinsel an’n Stroom Belize an de Küst von de Karibische See. Dat is ok de wichtigste Haven un Weertschopsstandoort von dat Land. Belize is so bi de Midd von’t 17. Johrhunnert von brietsche Holtfällers grünnt worrn. Dör de Laag an de Küst an de Münn von Stroom Belize (an’n Haulover Creek, een von de Arms von de Belize-Münn) dee sik de Oort anbeden. Dat Mahagoni un annere Eddelhölter de binnen in’t Land slagen worrn sünd, kunnen över den Stroom an de Küst flött warrn. Vör de Briten harrn al de Maya an de Steed en lütte Stadt, de Holzuz heten harr. An’n 10. September 1931 is de Stadt swoor von’n groten Hurrikan von 1931 drapen worrn, bi den an de Küst von dat Land Belize so 2500 Lüüd doodbleven sünd, en groten Deel dorvon in de Stadt Belize. Ok 1961 wedder is de Stadt von en Storm drapen worrn, ditmal an’n 31. Oktober de Hurrikan Hattie, de en groten Deel von de Stadt överswemmt un toschannen richt
Jan Cux is dat Maskottchen von de Stadt Cuxhoben. Jan Cux is’n blonnen Jung mit blauen Troyer un Pudelmütz. Jan Cux utdacht hett sik Kurt Mollenhauer. Al in de Johren 1950 weer Jan Cux de lütte Mann för’n Wederbericht in de Cuxhavener Presse, hett bi Schietweder de Snuut scheef trucken un bi fein Sünnweder fröhlich grient. 1971 denn wull de Müllaffuhr sik ok en Maskottchen geven. Mollenhauer hett Jan Cux denn en beten opmöbelt un in’n Januar 1972 weer he denn in Cuxhoben op de Wagens von de Müllaffuhr to sehn. Dor keem de Matroos good an un an’n 13. März 1973 is he denn offiziell von de Kurverwaltung as Stadtmaskottchen utwählt worrn. Vörher harrn se mit’n lüttje Nix för de Stadt worven. In’n Juli 1973 hett he denn ok noch en Deern bi’e Sied kregen, Cuxi, de en rode Jack un Büx an hett un ehr blond Hoor to twee dicke Zöpp fluchten hett. Von 1975 bet 2000 hett dat denn ok noch en echten Jan Cux ut Fleesch un Blood geven, de so för de Stadt worven hett. Dat hett toeerst Uwe Beythien un later Torsten Brüggemann, Kai Einfeld, Jörg Itjen, Dirk Stolze, Mark Stolze, Lars Janßen, Philipp
Joap Woantjiin Geaze (huachdietsch Jakob Warkentin Goerzen; * 22. März 1916 in Schönau in de Sagradowka-Kolonie, Ukraine; † 21. August 2002 in Edmonton, Alberta) weer en plautdietschen Schriever. Woantjiin Geaze is in de Ukraine boren un keem 1927 mit siene Öllern na Kanada. He hett dor denn later an de Universität von Alberta in Edmonton studeert un 1950 över Low German in Canada sien Dokter maakt. Germanischet Oafgoot. Wastpruschet Plautditsch. Edmonton 1964 German heritage. English, Low German, German. Canadian lyrics in three languages. Sülvstverlag, Edmonton 1967 Ute griksche hellje Schrefte. Proowe plautditscha Ewasating. Sülvstverlag, Edmonton 1968 Proowe to eenem Konkordanten Oolen on Nien Testament en onse dietsche Modasproak, dem freajaren wastpruschen nada, Ooda Nadringsdietsch. Sülvstverlag, Edmonton 1988 Joap Woantjiin Geaze in de Datenbank Die niederdeutsche Literatur (hoogdüütsch)
Oldnzel is ene Stadt in de Gemeen Oldnzel in Tweante in den Ossen vun de Provinz Oaveriessel vun de Nedderlannen. Se is nah an Düütschland. De Stadt hett weniger denn 40 000 Inwahners. De Stadt liggt an de Autobahn A1. In Oldnzel staht de St.-Plechelmusbasilika ut dat 13. Johrhunnert, in romaanschem Stil, mit gootschen Anboten. De bekannteste Textilfabrik is de vun Gelderman, de öllste de vun S.I. Zwartz. De Stadt hett een vun't starkste Wassen vun de Weertschop pro Quadraatkilometer in de Nedderlannen. Üm de Stadt is ene Parklandschop. De Stadt hett den Ökelnaam Glimlach van Twente. De Karneval treckt Besökers vun buten an. De Europääsche Fernwanderweg E11 löppt dörch Oldnzel. In de röömsche Tiet läwten wahrschienlich Tubanten in't Rebeet vun't Oldnzel vun uns Tiet. 765 boote de schottsche Mönk Plechelmus ene Kark. In de tweede Hälft vun't 8. Johrhunnert weer in Oldnzel ene köönigliche Domään. In't Medelöller harr de Stadt den Naam Aldensele. Wiels de Bischop Balderik vun Utrecht 954 een Kapitel mit de St.-Plechelmusbasilika vun uns Tiet verbunnen hett, warr Oldnzel dat religiöse Zentrum vun Tweante. De düütsche Kaiser Hinnerk III. geev 1049 dat recht enen Wekenmarkt un an den 21. Oktober vun jedet Johr enen Johrmarkt to
Präzession is allgemeen de Ännern vun de Laag vun en roteernden Krüsel op den en Kraft wirkt. Meest is de Präzession vun de Eerdass meent. De Präzession is ok bi en Speeltüüchkrüsel to seihn. Wenn de Dreihass vun de Krüsel nipp un nau pielliek to de Eerdöverfläck steiht, wirkt keen Dreihmoment op em, de Gravitatschoon is parallel to disse Dreihass. Dorüm bleevt de Ass pielrecht un dor is keen Präzession. Wenn man de Krüsel aver schreeg afsett, würr he ümkippen, wenn he nich roteern würr. Aver dör de Dreihmoment warrt he stabiliseert. De Eer hett keen naue Kugelform, man dör de Rotatschoon hett de Eer en Äquaterwulst vun 21 km. Dör de Tidenkraft vun Maand un Sünn kriegt de Eer en Dreihmoment, dat to de Präzession vun de Eerdass föhrt. De vulle Präzessionsperiood duert 25.780 Johr, dat is denn een platonisch Johr. De Maandbohn sülvs hett ok en Präzessionsbewegen mit en Periodenläng vun 18,6 Johr, wat mit eer Negen vun 5° un de wesselnden Knüttenlaag to doon hett. Dit hett ok en lütten Effekt op de Präzession vun de Eerass vun circa 20 Bagensekunnen. De Nickbewegen vun de Eerdass, de dorbi optridd, heet Nutatschoon. De Präzession vun de Eerdass föhrt