rlitschk/wikidir huggingface dataset:
En Butenskelett oder Exoskelett is en Hüll to'n Schulen vun dat Lief vun en Organismus. En Butenskelett gifft dat u. a. bi all Liddfööt (Arthopoda), Weekdeerter (Mollusca), Stekelhuutdeerter (Echinodermata) un Lüttjen Moosdeerter (Bryozoa). Tostanne brocht warrt en Butenskelett dör de Epidermis (Bi de Weekdeerter is dat de üterste Lage vun den Mantel). Um dat Butenskelett rum gifft dat keen levennig Geweev. En Organissen kann up allerhand Aart Stevigkeit totann bringen: Dör en Hydroskelett. Dor gifft dat Waterdruck up de Butenwand, as bi Mettjen un bi Quallen Dör en Binnenskelett. Harde Strukturen in den Organismus hoolt em tosamen, as bi den Minschen sien Skelett. Dör en Butenskelett. Harde Strukturen an de Butensiete hoolt den Organismus tosamen, as bi de Insekten mit ehren Panzer. En Butenskelett is tyypsch for de Warvellosen. Dor staht se mit gegen de Warveldeerter (Vertebrata) over, de ehr Skelett binnen liggt un de en Ruggenbeen mit Warvels hefft. Dat Butenskelett is toamensett ut hart Materiol. Dat kann bestahn ut Sklerotin, ut hoornhaftige Stoffe, as Chitin oder ut Kalziumtosamenslüsse, as Kalziumkarbonat un Kalziumphosphat. Vunwegen, datt dat Materiol, wo en Butenskelett ut besteiht, faken tämlich swaar is, hefft sunnerlich lüttjere Deerter Vordeele mit en Butenskelett. Nich bloß Deerter hefft en
Mervyn Rose OAM (* 23. Januar 1930 in Coffs Harbour, New South Wales; † 23. Juli 2017) weer en austraalsch Tennisspeler. Rose hörr de austraalsch Davis-Cup-Mannschap, de in de Johren 1951 un 1957 den Davis Cup winnen kunn. 1952 wunn he gemeensam mit Budge Patty dat Düppelfinale vun de Swedish Open. 1954 wunn he dat Finale in‘ Eenzel vun de Australian Open gegen Rex Hartwig, nahdem he in dat Johr tovör in’t Endspeel gegen Ken Rosewall verloren harr. In‘ Düppel wunn he veer Grand-Slam-Turniere: de Australian Open 1954 mit Rex Hartwig gegen Neale Fraser un Clive Wilderspin un ebenfalls 1954 mit Rex Hartwig in Wimbledon gegen Vic Seixas un Tony Trabert. Mit Seixas wunn he 1952 todem die US Open gegen Ken McGregor un Frank Sedgman, in dat Johr dorup verteidig he mit Rex Hartwig dissen Titel gegen Gardnar Mulloy un Bill Talbert. 1957 wunn he dat Mixed mit Darlene Hard in Wimbledon gegen Neale Fraser un Althea Gibson. Sien insgesamt söbenten un letzten Titel fier he 1958 mit den Gewinn vun de French Open gegen Luis Ayala. Insgesamt fiev Mal kunn he en stunn Rose in en Grand-Slam-Finale, dat he denn jewiels nicht wunnen hett. In de 1950er Johren
Hütthoff (hoochdüütsch Hütthof) is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Roosbrook. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Rodau un den Visselbeek af. De Naveröörd sünd Bellen, Roosbrook un Moordörp in’n Noordoosten, Hartböhn un Rutenmöhl in’n Oosten, Hiddingen un Schwitschen in’n Süüdoosten, Bookholt un Wööstenhoff in’n Süden, Wittörp in’n Süüdwesten un Riekenbossel, Bootel, Bretel un Nee-Bretel in’n Noordwesten. Hütthoff kummt an’n 6. November 1582 as Hütthove toeerst in de Oorkunnen vör. Wohrschienlich kummt de Naam von’n Oort von en Iesenhütt, denn in de Ümgegend is fröher ut Raseniesensteen Iesen maakt worrn. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is. De Oort weer fröher Deel von de Buurschop Bookholt. Siet dat 19. Johrhunnert hett de Oort denn tohoop
En Binnenskelett oder Endoskelett warrt in de Biologie en Struktur to'n Afstütten vun en Organismus nömmt, de nich Deel vun de ütere Hüll is. Dor hannelt sik dat um en vun de wichtigsten gemeensomen Kennteken vun de Warveldeerter (Vertebrata) bi. En Binnenskelett besteiht ut faste Elemente. Se könnt dör Muskeln gegenanner bewegt weern. Bi Minschen un bi de meisten Gruppen mank de Warveldeerter bestaht düsse Elemente ut Kalziumphosphat un weert „Knaken“ nömmt. Annere wichtige Bosteene vun dat Binnenskelett sünd de Gnusters, wo meist ken Mineralien in sitt. Bi de Gnusterfische is meist dat ganze Endoskelett ut Gnusters tohopenboot. De harden Deele vun dat Skelett vun de Stickelhuutdeerter (Echinodermata) bestaht heel un deel ut Kalziumkarbonat. Anners, as bi de Hüser vun Sniggen un Musseln sünd se nich Deel vun de Uppersiete vun dat Lief (un dor en Butenskelett mit), man se liggt unner en dünne Epidermis un sünd dor ok en Binnenskelett mit. Butenskelett Hydroskelett Charles F. Lytle, John R. Meyer: Praktikum Allgemeine Zoologie, Pearson Deutschland, 2010, S.274, ISBN=978-3-86894-035-0
To de Teinarm-Dintenfische(n) oder Teinarm-Enktfisken (Decabrachia, ok Decembrachiata oder Decapodiformes) höört de meisten Koppfööt (Cephalopoda), de dat hüdigendags geven deit. Se hefft all tein Arms. Dat veerte Paar Arms, vun'n Kopp her tellt, is to Tentakels ummuddelt. De Suugproppens sitt up'n Steel, anners, as de Suugproppens bi de Kraken, de breed an'n Arm ansitten doot. Se funktschoneert in beide Gruppen ok anners. De Suugproppens bi de Teinarm-Dintenfische sünd an'n Rand wat starker maakt dör Hoornringe. In enkelte Gruppen könnt düsse hoornigen Suugproppenringe ok wieter ummuddelt ween to Hakens. De Teinarm-Dintenfische sünd en Sustergrupp vun de Achtarm-Dintenfische (Vampyropoda), wo de Octobrachia un de Vampirdintenfische in tohoopenfaat weert. Wie de Teinarm-Dintenfische nu akraat unnerdeelt weert, steiht noch nich endgüllig fast. Dat gifft Forschers, de snackt vun veer (un mhr) Ornen, annere laat man bloß twee gellen. Spiralhörner (Spirulida) Echte Dintenfische (Sepiida) Dwargdintenfische (Sepiolida) Pieldintenfische (Teuthida) Warrt vun Jereb un Roper as Familie to de Ornen Sepiida stellt Patrizia Jereb und Clyde F. E. Roper: Cephalopods of the World - An Annotated and Illustrated Catalogue of Cephalopod Species Known to Date. Volume 1 Chambered Nautiluses and Sepioids (Nautilidae, Sepiidae, Sepiolidae, Sepiadariidae, Idiosepiidae and Spirulidae). FAO Species Catalogue for Fishery Purposes, No. 4, 1:
Battenbrook (hoochdüütsch Battenbrock) is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Hiddingen. De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över lüttjere Beken na de Rodau hen af. De Naveröörd sünd Hartböhn in’n Noorden, Rutenmöhl, Hertel, Neenkerken un Drögenbossel in’n Noordoosten, Behningen un Eitze in’n Süüdoosten, Jürshoff, Riepholm un Delvendaal in’n Süden, Schwitschen in’n Süüdwesten un Hiddingen in’n Westen. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is. De Oort weer fröher Deel von de Buurschop un later de Gemeen Hiddingen, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Visselhöövd worrn is. Sietdem is Battenbrook binnen de Gemeen Deel von de Oortschop Hiddingen. Battenbrook is evangeelsch-luthersch präägt un höört
To de Grupp vun de Achtarm-Dintenfische oder Achtarm-Enktfisken (Octopodiformes oder Vampyropoda) weert de Kraken (Octopoda), de Cirruskraken (Cirroctopoda) un de Vampirdintenfische (Vampyromorpha) torekent. Se all hefft acht Arms, gegen u. a. de Echten Dintenfische over, de all tein Arms hefft. De Vampirdintenfische hefft twuschen de beiden eersten Armpaare (vun'n Kopp her tellt) noch en Paar Fadens, de torüchtrocken weern könnt un de as Sinnorgan bruukt weert. Wenn sik de Achtarm-Dintenfische in dat Ei entwickelt, kann een sehn, datt se an un for sik vun de Teinarm-Dintenfische afstammt. Dat is ok an de Vampirdintenfische mit ehre twee tosätzlichen Fadens to sehn. Kloor is, datt Vertreders vun düsse Grupp al in dat Rhaetium un in de Bövertrias leevt hefft. Dat wiest Fundstücke. In'e Klatten hefft sik de Forschers man dorover, ob dat al in dat Karbon Achtarm-Dintenfische geven hett. De Systematik faat veer Unnergruppen tosamen. De spleet sik wedder up in en Reeg vun Familien un en poor hunnert Aarden un Unneraarden. Cirruskraken (Cirrina) Opisthoteuthidae Cirroteuthidae Stauroteuthidae Kraken (Octopoda) Amphitretidae Argonautoidea Bolitaenidae Echte Kraken (Octopodidae) Trachyteuthididae † Trachyteuthis † Vampirdintenfische (Vampyromorpha) Kelaenina † Prototeuthina † Mesoteuthina † Vampyromorphina Thomas Berthold und Theo Engeser: Phylogenetic analysis and systematization of the Cephalopoda (Mollusca). Verhandlungen
De Wööstenhoff (hoochdüütsch Wüstenhof) is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Bookholt. De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Visselbeek af. De Naveröörd sünd Hälßen, Hiddingen un Schwitschen in’n Noordoosten, Delvendaal in’n Süüdoosten, Affwinkel un Visselhöövd in’n Süden, Nindörp in’n Süüdwesten, Grapenmöhlen in’n Westen un Wittörp un Bookholt in’n Noordwesten. De Wööstenhoff is vondaag en Riederhoff. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is. De Oort hett fröher to de Buurschop Bookholt tohöört. In dat 19. Johrhunnert hebbt de Wööstenhoff un Affwinkel för korte Tied tohoop en Gemeen billt, de denn aver wedder Deel von de Gemeen Bookholt worrn is. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de
Wüstenhof betekent Wüstenhof, Oort in de Gemeen Wülfrath in’n Kreis Mettmann, Noordrhien-Westfalen, Wüstenhof, Oort in de Gemeen Lindlar in’n Oberbergschen Kreis, Noordrhien-Westfalen, Wüstenhof, Oort in de Gemeen Wipperfürth in’n Oberbergschen Kreis, Noordrhien-Westfalen, Wüstenhof, Oort in’n Oortsdeel Elberfeld von de Stadt Wupperdaal, Noordrhien-Westfalen, Wüstenhof, Oort in’n Oortsdeel Siebeneick von de Stadt Wupperdaal, Noordrhien-Westfalen. Dat is ok de hoochdüütsche Naam von Wööstenhoff, Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Ornen vun de Pieldintenfische(n) oder Pielenktfisken (Teuthida), ok, as Hoochdüütsch, Kalmare(n) nömmt, is mit mehr as 250 Aarden de gröttste Grupp mank de hüdigen Koppfööt (Cephalopoda). Tohopen mit de Echten Dintenfische (Sepiida), de Dwargdintenfische (Sepiolida) un de Spiralhörner (Spirulida) höört se to de Teinarm-Dintenfische (Decabrachia) mit to. Dat Lief vun de Pielenktfisken loppt achtern spitz to. Vunwegen ehre Form hefft se den Naam „Pieldintenfische“ kregen. „Kalmar“ geiht over middellatiensch „calamare“ (Dintenfisch) up Latiensch „calamus“ (Rohr) torüch, wohrschienlich vunwegen de Arms, de as Rohre laat. De Mantel hett normolerweise de Form vun en Kiel oder Piel. De Form hollt he vunwegen den „Gladius“, en Staff ut Chitin, de bi de Pieldintenfische just so as Binnenskelett denen deit, as de Schulp bi de Echten Dintenfische. De Snavel is ut Hoorn un lett, as en Papagoyensnavel. Um den Mund umto sitt tein Fangarms. Acht vun jem sünd ehrder kort un sitt vull mit Suugproppens. Twee Fangarms sünd slanker un veel länger. An ehre Ennen sünd se wat breed un platt un dreegt se wedder Suugproppens. Düsse Arms weert Tentakels nömmt. Dor könnt Pieldintenfische ehre Büte mit griepen (Fisch, Kreefte un annere Weekdeerter). Mit de körteren Arms föhrt se de Büte na’n Mund
De Kraken (Octopoda) sünd en Ornen mank de Achtarm-Dintenfische (Vampyropoda) un höört dor to de Dintenfische (Coleoidea) mit to. Ehre neegsten Verwandten sünd de Cirruskraken un de Vampirdintenfische (Vampyromorpha). De Cirruskraken sünd eerst in de jüngere Tied vun de Kraken afscheedt wurrn. Kraken weert as de intelligentesten mank de Weekdeerter ankeken. Wat de Intelligenz angeiht, weert se mit Rotten vergleken. Kraken sünd normolerwiese bannig scho, man neeschierig un könnt fix lehren. De Naam Krake is ut de Däänsch-Norweegsche Spraak in dat Düütsche inwannert un kann so veel bedüden, as „rutreten Boom“, vunwegen, datt de Arms as Wuddeln vun en Boom in all Richtungen afstaht. Duden seggt, datt Woort keem ut norweegsche Mundaarden, man wat dat akraat bedüden deit, stunn nich fast. De wetenschoppliche Naam Octopoda betreckt sik up en wichtig Kennteken vun all Kraken: Dat bedutt „Achtfööt“ De meisten Kraken leevt in de See an’n Grund. Dat gifft ok Aarden, de en tiedlang buten dat Water overleven un sik dor ok wieter bewegen könnt. Faken söökt se sik Tidenpööl un jaagt dor Kreefte, Sniggen un annere Deerter. Kraken hefft acht Arms (veer Paare). An de Arms sitt Suugproppens sunner Steel un ohn Ringe for gröttere Stevigkeit an. Kraken hefft meist
En Suugproppen is en Proppen ut elastisch Materiol, de dör Unnerdruck an en glatte Flach anbackt warrt. Dor warrt en hollen Ruum mit elastisch Materiol umto indrückt un de Luft, de dor in seten hett warrt rutdrückt. So warrt Druck upboot up den hollen Ruum vun dat Medium, wat dor umto is. Normolerwiese is dat Luft. So kummt de Indruck tostanne, as wenn de Proppen sik fastsugen dö. Dat Prinzip vun den Suugproppen warrt vun tahlrieke Waterdeerter in allerhand Gestalt bruukt, bi Tentakels, Suugföte un Suugmüler. To'n Naboen vun de Suugproppens ut dat Deerterriek harrn de Minschen Gummi nödig un mössen dor torecht mit kamen. As dat noch nich so wiet weer, hefft se de Suugproppens vun Deerter nahmen. So sind Suugboors to'n Fangen vun Seeschildpadden bruukt wurrn. Ut de Middellannsche See is ok de Fischfang mit Kraken bekannt. Als in de Odyssee warrt de Kraft vun Suugproppens vun en Dintenfisch beschreven: As man em ut de See trecken deit, hangt dor noch Steen an. Künstliche Suugproppens weert dor sunnerlich to bruukt, Saken en tiedlang an glatte Flachen antobacken. So warrt dat mit Reedschop for de Köken maakt, man ok mit Reedschop for de Navigatschoon an Finsters in Scheepe un
De Schulp (middelnedderdüütsch schulp(e) ‚Mussel(schill)‘ ) is de „Ruggenknaken“ vun Echte Dintenfische. He deent for de Updrift bi't Swemmen un blifft vun't Volumen stabil. Na de Stammgeschicht hen bekeken hannelt sik dat um en Binnenskelett, dat sik mit den Loop vun de Evolutschoon ut dat „Huus“ vun de Dintenfische ehre Vorwesers mank de Koppfööt torüchbillt hett. Bi ole Koppfoot-Aarden deent Hüser as Butenskelett. Se sünd bi de jüngeren Koppfoot-Aarden „na binnen wannert“ un hefft sik dor bi torüchbillt. Bi de Echten Dintenfische is dor de Schulp bi nableven, bi de Pieldintenfische en bloten Chitin-Staff, dat so nömmte Gladius. Bi de Kraken is vun dat vörmolige Butenskelett nix mehr nableven, dat hett sik heel un deel torüchbillt. Schulpe finnt sik faken an'n Strand. Se kaamt vun Deerter, de dootgahn weern un weert dor anspöölt. To'n groten Deel besteiht en Schulp ut Aragonit. Cheemsch is dat en Kalziumkarbonat, also Kalk. In den Schulp warrt Gas inlagert. So kann he for de Updrift bruukt weern. He hett Kamern, de könnt, je nadem, mit Gas und Water füllt weern. Dat Gas warrt ut de Lymphe over den Siphunculus anlevert. De loppt unner den Schulp langs. Schulp bi Duden online, mit Lenken to de Etymologie.
En Tentakel is en längliche Struktur up de Blöer vun Planten (Drüsententakel) oder an Deerter. Meist weert se insett, um Büte to maken. Twee Klassen mank de Deerter hefft ehren Naam vun de Tentakels herkregen. Dor hannelt sik dat um de Tentaculata un de Atentaculata bi. Tentakels hangt an de Blöer vun Planten, de Fleesch freten doot. Dor fangt se Deerter mit. In de Tentakels sitt Fattleitungen (Tracheiden) in. Dat Enne vun de Tentakels is wat dicker, as en lüttjen Kopp. Dor sitt Drüsenzellen in un geevt en Fangsliem af. De is kloor un backig un kann Eiwitte verdauen. Tentakels oder Fangarms sitt an den Kopp vun Koppfööt, Neteldeerter un annere Aarden mank de Warvellosen. Se könnt meist beweegt weern un sünd dor, um Deerter to föhlen un to fangen, as as Büte deenen könnt. Vundeswegen sitt an de Dintenfische ehre Tentakels ok Suugproppens an. To'n Deel könnt de Tentakels ok bi't Verdauen helpen (Suctoria). Hen un wenn passeert dat ok, un se hölpt, wenn de Deerter sik rögen wüllt oder Kuntakt upnehmen mit annere Deerter vun desülvige Aart. So maakt dat u. a. de Dintenfische un annere Koppfööt. Dat gifft en Reeg vun Aarden mank de Quallen, dor könnt
De Echten Kraken (Octopodidae) sünd mit mehr as 40 Geslechter de gröttste Familie mank de Ornen vun de Kraken. Dat Geslecht vun de Kraken an sik (Oktopusse) is, mit mehr as 80 Aarden, dat gröttste in düsse Familie. Mank de Echten Kraken gifft dat de wecken Aarden, de ehr Lief is jiddelig, fleeschhaftig oder muskulös. Dat Lief bi de Echten Kraken besteiht ut Mantel, Kopp un Tentakels, mit Suugproppens doran. De gröttste Aart, de bitherto bekannt is, is de Pazifische Resenkrake (Enteroctopus dofleini) ut dat Geslecht Enteroctopus. Siene Arms sünd fiev Meters lang. De lüttjste Aart is bit up düssen Dag de Pygmäenkrake (Octopus wolfi) ut dat Geslecht vun de Kraken an sik. He is man bloß tein Zentimeters groot. Wie lang de Tentakels sünd, vergleken mit dat Lief, dor verscheelt sik de allerhand Aarden in. Dat kann vun de dubbelte Längde vun den Mantel bit hen to teinmol so lang gahn. An de Binnensiete sitt de Tentakels vull mit Suugproppens. De enkelten Aarden verscheelt sik dorin, wie veel dat sünd. Gegen de Teinarm-Dintenfische over, as bi de Pieldintenfische, staht de Suugproppens nich up Steele, man sitt liek up’n Arm. Dor git dat ok keen Hakens oder Tähne an. De
De Belemniten (Belemnoidea) sünd en vun de gröttsten Gruppen vun fossile Koppfööt (Cephalopoda). Se leven vun’n Unnerkarbon (Mississipium) bit to dat Enne vun de Kried, also vun vör bi 359 bit vör 65 Mio. Johre. Ehre fossilen Binnenskelette weert ok „Dunnerkiele“ oder „Düvelsfinger“ nömmt. Utsehn hefft se liek as de hüdigen Pieldintenfische. Se harrn tein Fangarms un een Dintenbüdel. Man an de Arms seten keen Suugproppens an, man Hakens. Utspunnen hefft se sik wohrschienlich ut de Bactriten, just so, as de Ammoniten. In dat Mesozoikum weern se so begäng, datt se hüdigendags to’n Deel as Leddfossilien bruukt weern könnt. Wohrschienlich leven de Belemniten in Swarms an de Seeküsten nich wiet unner Water. Aulacocerida Belemnitida Belemnotheutis Diplobelida Phragmoteuthida Ulrich Lehmann, Gero Hillmer: Wirbellose Tiere der Vorzeit. Leitfaden der systematischen Paläontologie der Invertebraten. 3. Uplage, eenmol dörkeken un wieter maakt, Enke, Stuttgart 1991, ISBN 3-432-90653-6. Rudolf Schlegelmilch: Die Belemniten des süddeutschen Jura. Ein Bestimmungsbuch für Geowissenschaftler und Fossiliensammler. Gustav Fischer, Stuttgart u. a. 1998, ISBN 3-437-25526-6. Belemniten. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Dat Spiralhoorn (Spirula spirula) is en Teinarm-Dintenfisch ut de Klass vun de Koppfööt (Cephalopoda). Dor hannelt sik dat um de eenzigste Aart vun de Ornen vun de Spiralhörner (Spirulida) bi, de dat hüdigendags noch gifft. De ollsten Aarden sünd bekannt ut dat Eerdtiedoller vun dat Karbon (vor bi 360 bit 300 Mio. Johre). Vun de tein Arms sünd twee to Tentakels utbillt. Overdags leevt dat Spiralhoorn bi 550 bit 1.000 Meters deep unner Water in’e See. s’ Nachts stiggt dat höger up bit hen to 100 Meters unner de See. Dor folgt dat bi de unbannigen Swarms vun Deerter-Plankton. Spirula spirula - Illustration Spirula spirula Mission Beach, National Park, Queensland, Australien 2002 Spirula spirula Mission Beach, National Park, Queensland, Australien 2002 Winfried Haas: Trends in the Evolution of the Decabrachia. Berliner Paläobiologische Abhandlungen, 3: 113-129, Berlin 2003. Patrizia Jereb und Clyde F. E. Roper: Cephalopods of the World - An Annotated and Illustrated Catalogue of Cephalopod Species Known to Date. Volume 1 Chambered Nautiluses and Sepioids (Nautilidae, Sepiidae, Sepiolidae, Sepiadariidae, Idiosepiidae and Spirulidae). FAO Species Catalogue for Fishery Purposes, No. 4, 1: 1-262, Rom 2005 ISBN 92-5-105383-9 Spiralhörner. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
De Ammoniten (Ammonoidea) sünd en Deelgrupp mank de Koppfööt, de al utstorven is. Düt Taxon weer mit mehr as 1.500 bekannte Geslechter unbannig groot. De Tahl an Aarden mutt twuschen 30.000 un 40.000 legen hebben. De Deerter leven all in en „Huus“, dat as Butenskelett deent un ok for Updrift sorgt hett. Düsse Hüser weern in’n Dörmeter meist twuschen 1 un 30 cm groot. Veel grötter is avers dat Huus vun Parapuzosia seppenradensis – mit ca. 1,80 m Döörmeter hannelt sik dat dor um de gröttste Aart bi. Toeerst uptreden sünd Ammoniten in dat Unnerdevon. Utstorven sünd se gegen Enne vun de Kried, an de Grenz na’t [[Paläogen] hen. For en lange Tied vun bi 350 Mio. Johre stellt se den groten Deel vun de Leddfossilien. To’n Deel warrt dat Oller vun maritime Sedimente bloß man dör de Ammoniten bestimmt, de dor to finnen sünd. For de Geologie un de Paläontologie speelt Ammoniten vundeswegen en besunnere Rull. Vunwegen, datt dat so veel Formen un Aarden gifft un wiel se in grote Masse up’n Markt sünd, weert se ok faken vun Fossilenfrünnen sammelt. Dat Huus vun all Ammonitenaarden besteiht to’n groten Deel ut Aragonit un is in twee Deele updeelt: De
De EWE NaturWatt GmbH is ene Firma, de Stroom verköfft ut Quellen, de sik egaalweg opfrischt. Se arbeidt in Noordneddersassen in Oostfreesland un in dat Elv-Werser-Dreeeck. Se hebbt hier üm un bi 2000 Kunnen. 2005 hebbt se 100.000 Euro Gewinn maakt. De gröttste Deel vun den Stroom bi NaturWatt warrt in en Waterkraftwark bi Campocologno in de Swiez produzeert. Dat Kraftwark maakt 48 Megawatt. De Rest kummt ut Wind- un Sünnkraftwarken in de Region. De Firma hebbt se 1998 in Ollnborg grünnt. Se höört to negentig Perzent de EWE AG un je to fief Perzent de Stadtwarken Emden un de Wertschopbedriev vun de Stadt Nörden to. Websteed vun de Firma (plattdüütsch)
De Dwargdintenfische oder Zwerg-Enktfisken (Sepiolidae) sünd en Familie un en Ornen (Sepiolida) mank de Teinarm-Dintenfische. Se sünd bannig eng verwandt mit de Echten Dintenfische. Dwargdintenfische sünd lüttjer, as Echte Dintenfische un hefft ok keen Schulp as Binnenskelett. Ehr Mantel is wat runner, un is twuschen een un veer un hen un wenn ok bit acht Zentimeters lang. Se hefft acht Arms mit Suugproppens doran un twee Tentakels to'n Fangen vun ehre Büte. Dwargdintenfische leevt in en Symbiose mit Bakterien, de lüchten doot, dormank ok Vibrio fischeri. Düsse Bakterien leevt in en Lüchtorgan in den Mantel vun de Koppfööt un weert versorgt mit en Lösung ut Zucker un Aminosüer. De meisten Aarden leevt in dat flacke Küstenwater vun Pazifik, Atlantik und siene Randseen un den Indischen Ozean. Swemmen könnt se mit ehre Flunken un ok dör Truggstoot dör den Trechter an't Lief, as de annern Dintenfische. Dwargdintenfische (Sepiolidae Leach, 1817) Echte Dwargdintenfische (Sepiolinae Leach, 1817) Euprymna Steenstrup, 1887 Sepiola Leach, 1817 Rondeletiola Naef, 1921 Sepietta Naef, 1912 Inioteuthis Verrill, 1881 Unnerfamilie Rossiinae Appelöf, 1898 Austrorossia Berry, 1918 Rossia Owen, 1834 Semirossia Steenstrup, 1881 Neorossia v. Boletzky, 1971 Unnerfamilie Heteroteuthinae Appelöf, 1898 Heteroteuthis Gray, 1849 Stoloteuthis Verrill, 1881 Iridoteuthis Naef, 1912 Nectoteuthis