rlitschk/wikidir huggingface dataset:
◄ | 8. Johrhunnert v. Chr. | 7. Johrhunnert v. Chr. | 6. Johrhunnert v. Chr. | ► 600er v. Chr. | 590er v. Chr. | 580er v. Chr. | 570er v. Chr. | ► 605 v. Chr. | 604 v. Chr. | 603 v. Chr. | 602 v. Chr. | 601 v. Chr. | ► | ►► Babyloniers unner ehrn König Nebukadnezar II. erovert dat Königriek Kummuhu in'n Osten vun Lüttasien.
◄ | 9. Johrhunnert v. Chr. | 8. Johrhunnert v. Chr. | 7. Johrhunnert v. Chr. | ► 740er v. Chr. | 730er v. Chr. | 720er v. Chr. | 710er v. Chr. | ► 743 v. Chr. | 742 v. Chr. | 741 v. Chr. | 740 v. Chr. | 739 v. Chr. | ► | ►► Um 750 v. Chr. rüm harr König Kuštašpi vun Kummuhu mitmaakt bi en Allianz gegen Assyrien. De Upstand is 743 v. Chr. bi Arpad daalpeddt wurrn.
◄ | 9. Johrhunnert v. Chr. | 8. Johrhunnert v. Chr. | 7. Johrhunnert v. Chr. | ► 750er v. Chr. | 740er v. Chr. | 730er v. Chr. | 720er v. Chr. | ► 750 v. Chr. | 749 v. Chr. | 748 v. Chr. | 747 v. Chr. | 746 v. Chr. | ► | ►► Um 750 v. Chr. rüm hett König Kuštašpi vun Kummuhu mitmaakt bi en Allianz gegen Assyrien. De Upstand is 743 v. Chr. bi Arpad daalpeddt wurrn.
◄ | 10. Johrhunnert v. Chr. | 9. Johrhunnert v. Chr. | 8. Johrhunnert v. Chr. | ► 860er v. Chr. | 850er v. Chr. | 840er v. Chr. | 830er v. Chr. | ► 866 v. Chr. | 865 v. Chr. | 864 v. Chr. | 863 v. Chr. | 862 v. Chr. | ► | ►► Dat Königriek Kummuhu warrt unner den König Assur-Nasirpal II. vun Assyrien to'n eersten Mol nömmt. De Könige vun Kummuhu mössen Tribut an Assyrien betahlen.
Rüst (hoochdüütsch Rüstje) is en lütten Oort in de Gemeen Deinst, Samtgemeen Freenbeek, in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort liggt merrn in’n Rüster Forst. De Naveröörd sünd Gothenborg in’n Noorden, Dollern in’n Noordoosten, Hornborg in’n Oosten, Issendörp in’n Süden un Helmst in’n Westen. Toeerst in de Oorkunnen dükert dat Dörp an’n 11. November 1105 as Ristede op, as Adela von Beichlingen Land bi Rüst an dat Klooster Katelnborg schenkt hett. Dat weer jümmer en lütten Oort, de man dree Hööv harr. 1632 hett Arzbischop Johann Friedrich den sweedschen Rieksraad Johan Adler Salvius Rüst schenkt, de dat to en Good utboot hett. Na 1652 hett de Familie Wynecken dat Good höört. 1840 hett de königliche Domänenkamer Hannover dat Good Rüst köfft un anfungen, dat Rebeed systemaatsch optoforsten. 1941 is in Rüst en Barackenlager för russ’sche Fungene boot worrn. Von de Fungenen sünd söven doodbleven, kort nadem se in Rüst ankamen sünd. Disse Lüüd liggt vondaag op’n Karkhoff in Helmst begraven. Dat Lager is na 1945 as Wahnlager för Verdrevene ut de Oostrebeden bruukt worrn. Vondaag is in Rüst de Revierförsteree, de sik üm den Rüster Forst kümmert. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hornborg
Dat Woort Antike (vun Latiensch: antiquus, „oold, öllerhaftig, vun fröher her“) warrt in Düütschland bruukt for de Ole Tied in de Länner rund um de Middellannsche See to. Op Nedderlandsch warrt vun de Klassieke oudheid snackt, up Engelsch heet de Antike Classical antiquity. De Antike wohrt vun um un bi 1200 v. Chr. oder vun 800 v. Chr. bit an dat Johr 600 n. Chr. Vun de fröhern un latern Tiedoller warrt de Antike unnerscheden dör Traditschonen vun en gemeensome Kultur, de de ganzen Johrhunnerte over an to drepen sund. Mit den Begreep vun de „Antike“ warrt an un for sik de Geschicht vun dat Ole Grekenland, vun’n Anfang bit hen to de klassische Tied, dorto de Historie vun den Hellenismus un vun dat Röömsche Riek betekent. Vun dat 1. Johrhunnert n. Chr. af an hett Rom ja de Gemarken um de Middellannsche See hen in siene Grenzen tohopenfaat’. Annere Völker un Kulturen hefft denn blot noch en Rull speelt, wenn se mit Greken un Römers wat to kriegen harrn. In en wietlöftigern Sinn umfaat de Antike avers ok de Geschicht vun de Hoochkulturen in den Olen Orient, as Ägypten, Mesopotamien, Assyrien, dat Perserriek un Lüttasien. Düsse Geschicht is um
De Klassische Wetenschop vun de Ole Tied is en Deel vun de allgemeene Wetenschop vun de Ole Tied. Se befaat sik mit dat Studium vun de Antike in Grekenland un Rom bit um un bi 600 n. Chr. hen. To de Klassische Wetenschop vun de Ole Tied höört düsse Twiege to: Klassische Philologie (Gräzistik (Wetenschop vun de Ooldgreeksche Spraak) un Latinistik (Wetenschop vun de Latiensche Spraak) Ole Historie Klassische Archäologie Keene sülvstännigen Twiege un Afdeelungen sund de Spezial- un Hölpswetenschoppen, as Papyrologie Paläographie Epigraphik Numismatik Historie vun dat Antike Recht
De Klassische Philologie (ok Ooldphilologie) is de Philologie, de sik mit de beiden „klassischen“ Spraken Latiensch un Ooldgreeksch befaten deit. Se sett sik ut'neen mit de schriftlichen Tüüchnisse ut de greeksche un röömsche Antike un kann updeelt weern in Gräzistik (Ooldgreeksche Philologie) Latinistik (Latiensche Philologie) In de Länner, wo Engelsch snackt wurrn is, is dat Woort classical al vun dat Enne vun dat 16. Johrhunnert af an up de antiken greekschen un latienschen Schrievers betrocken wurrn. Wo Düütsch snackt wurrn is, is de Begreep klassisch eerst veel later so bruukt wurrn. To'n eersten Mol passeert dat bi Erduin Julius Koch um 1792 rüm in Halle. As amtlichen Naam dükert de Begreep to'n eersten Mol 1803 in dat Vörlesungs-Verteeknis vun de Universität in Derpt up. Dor warrt vun „altclassische Philologie“ snackt. Karl Morgenstern is de eerste, de as Perfesser for „Redekunst un ooldklassische Philologie“ betekent wurrn is. Blangen de Archäologie un de Ole Historie is de klassische Philologie en Twieg vun de Klassische Wetenschop vun de Ole Tied. De Deel, de dor vun de Ooldphilologie unner'n Ploog nahmen warrt, langt vun de Tied ganz an'n Anfang vun de greeksche Literatur (Homer, Hesiod) in dat late 8. Johrhunnert v. Chr. bit an
Obsidian is en Vulkanglas, dat faken in de Natur vörkamt un normalerwies vun düstergröne bit swarte Klöör is. De Naam geiht op den Römer Obsius torüch, de in de Antike den eersten Obsidian vun Äthiopien mit na Rom bröcht hebben schall. Obsidian kummt to stannen, wenn Lava mit en Massenandeelan Water vun höchstens 3-4 % gau afköhlt. Is de Andeel an flüchtige Stoffen (Volatilen) höger – blangen Water vör allen ok CO2 –, bläht sik de Steen ok bi gau Afköhlen to Bimssteen op. Köhlt de Lava langsom af, entsteiht Picksteen. Dat Billn vun vulkaansche Glääs hangt ok düchtig vun de Viskosität vun de Lava af, de wedder mit den Andeel vun Kieselsüür tosamenhangt. Je grötter de Andeel, üm so tager is se. Dör dat gaue Afköhlen künnt sik keen regelmatige Kristallstrukturen utbilln, as dat deeper in de Eer passert. Dat Glas, worut de Obsidian besteiht, hett dorüm en chaootsch, amorph Föög. As all Glääs is ok Obsidian metabestännig un wiest dorüm över geoloogsche Tieten de Egenoort, aftoglasen un to kristalliseeren. Op dissen Weg is ok dat Billn vun Sphärolithen mööglich. Dormit sünd mineraalsche Aggregaten ut strahlenförmig anordente Kristallen meent. Man seggt dorto denn ok Ogenobsidian. Ut dat Paläozoikum un
The Lady Vanishes is de Titel vun en britischen Kriminalfilm ut dat Johr 1938, bi den Alfred Hitchcock Speelbaas weer. Vörlaag vör den Film weer de gliek nöömte Roman vun Ethel Lina White, de 1936 op’n Markt kamen is. De Tog vun Budapest na Basel blifft wegen en Lawien in en Bargbahnhoff in de Diktatuur Bandrika steken. De Fohrgäst mööt nu in de eenzigen Gaststeed övernachten, de aver mit all de Lüüd vullkamen överlopen is. Dorto höört twee engelsche Cricket-Fans un en Ehbreker-Poor, dat den Urlaub mööglichst gau to Enn bringen will. Al wat länger in’t Hotel is dorgegen de junge Iris Henderson, de kort dorför is to heiraten, as ok de Volkslederforscher Gilbert Redman un de öllere Musikschoolmeestersche un Gouvernante Miss Froy. Wiel sik Iris mit Gilbert in de Hoor kriggt, de över ehr luutstark sien Forschen bedrifft, höört Miss Froy vör ehr Afreis en Troubadour to, de ünner ehr Finster en Leed singt. Jüst as de mit sien letzten Töön fardig is, warrt he wörgt un an de Siet bröcht. Miss Froy smitt em noch en Geldmünt to, kriggt aver schienbor nix vun den Moord mit. Den annern Morgen hett Iris, de gor nich recht Lust hett, in
De Gräzistik oder Ooldgreeksche Philologie is de Wetenschop vun de Spraak un Literatur in de Ooldgreeksche Spraak. Dat kummt nich faken vor, dat de Terminus Gräzistik for de Wetenschop vun de ganze Greeksche Spraak, also as Upper-Begreep ok for de Byzantinistik un de Wetenschop rund um de Neegreeksche Spraak umto (Neogräzistik) bruukt warrt. In Grekenland heet dat Studium vun de Gräzistik eenfach Φιλολογία (Philologie). Dat warrt denn avers meist noch updeelt in verschedene Twiege. Gräzistik kann an en Reeg vun düütsche Universitäten studeert weern. De mööglichen Afslüsse sund: Magister, Staatsexamen un Bachelor/Master. Tohopen mit de Latinistik maakt de Gräzistik de so nömmte Klassische Philologie ut, de to de Klassische Wetenschop vun de Ole Tied tohören deit. Bi dat Studium vun de Gräzistik geiht dat bit up den hüdigen Dag sunnerlich dor um, leifig mit de Ooldgreeksche Spraak um to gahn, tominnst in de ehre schriftliche Form. Dat warrt instudeert dör dat Oversetten vun Greeksche Texte in de Düütsche Spraak, man ok annerrum, dör Oversetten vun düütsche Texte in dat Ooldgreeksche. Vunwegen, datt de Gräzistik sik, just so, as de Latinistik, sik mit Spraak un Literatur befaten deit is dat bi dat Studium dor ok up afsehn, nich blot leifig mit
Tittmelk is de Melk, de en Froo na de Geboort von en Kind in’e Titten produzeert. För de eerste Tied na de Geboort is de Melk dat eenzige an Eten/Drinken, wat dat Kind to sik nimmt. De WHO seggt, dat dat Kind so de eersten söss Maand bloot Tittmelk to kriegen bruukt. Von dor af an schull dat Kind denn bilütten ok fasten Kraam to eten kriegen. De WHO seggt, dat dat so üm un bi duurn schull, bet dat Kind twee Johr oold is, aver dat hängt vör allen dor von af, wat Kind un Moder wüllt. Woveel Melk de Bost produzeert, hängt dor von af, woveel Melk dat Kind süggt. Wenn dat Kind faken süggt, denn warrt de Melkproduktion dor von anreegt. In de eersten Daag is de Tittmelk noch wat dicker un geler, so as Beestmelk. Disse eerste Melk sett sik en beten anners tohoop as later un dor is allens in, wat dat Kind in de eerste Tied bruukt. Wenn dat Kind nich good süggt oder en beten Melk op Vörraad bruukt warrt, denn kann en Melkpump bruukt warrn, üm de Tittmelk aftopumpen. Tittmelk höllt sik aver nich good över längere Tied, to verglieken mit Kohmelk.
Sonja Wolff-Matthes (borene Wolff; * 18. Januar 1930 in Roonkarken) is en plattdüütsche un hoochdüütsche Schrieversche. Se hett Lyrikbänn, Saakböker, Böker för junge Lüüd, Biografien un Texten för Bläder un Schoolböker schreven. Nadem se fröher mol in Süüddüütschland leevt hett, wohnt se siet vele Johren in Cuxhoben. Ehr plattdüütsch Book bi Isensee von 2009 heet Öller is Oornt. Dor sünd Geschichten binnen, eernst, trurig un to’n Lachen, all to’n Vörlesen. Hoochdüütsch hett se ünner den Naam Sonja Matthes schreven. In dat Book Meine Heimat Butjadingen beschrifft Sonja Wolff - mit Fotos - nich bloots de Geschicht von de eersten Minschen in de Region bet in de Nutiet, man ok ole Sagen un Levensgeschichten över Lüüd, Öörd un Kulturen. Tee-Brevier. Hölker, Mönster 1980, ISBN 3-88117-301-3 Friedrich Mann oder Christian Buddenbrook. Eine Annäherung. Königshausen und Neumann, Würzburg 1997, ISBN 3-8260-1319-0 In Gottes Hand: Arno Pötzsch. Luthersch Verlagshuus, Hannover 2000, ISBN 3-7859-0819-9 Cuxhaven - Ein Lesebuch. Husum Druck- un Verlagssellschop, Husum 2000, ISBN 3-88042-892-1 Öller is Oornt. Isensee, Ollnborg 2009, ISBN 978-3-89995-635-1 Alte Grabsteine erzählen. Sülvstverlag, Cuxhoben 2015 (24 Sieden, 8 Bildtafeln) Cuxhaven - Lotsenviertel. 3. Oplaag, 226 Sieden mit Biller, Sülvstverlag, Cuxhoben Meine Heimat Butjadingen - Die Geschichte der Rüstringer Friesen. Books
Internal Affairs is de Titel vun en US-amerikaanschen Thriller ut dat Johr 1990 mit Richard Gere un Andy Garcia in de Hööftrullen. Speelbaas weer Mike Figgis. Raymond Avilla is Polizist bi’t Los Angeles Police Department un warrt in den Utschuss för binnere Ünnersöken versett. Utbillt warrt he vun sien Kolleegsche Amy Wallace, de em foorts sien eersten Fall op’n Schrievdisch leggt. He schall en Fall gegen Van Stretch ünnersöken, den Avilla ut sien Tiet op de Polizeischool kennt. In letzte Tiet is he mehrmols anzeigt worrn, vun wegen dat he gegen Lüüd dull worrn is. Wohrhaftig sleiht Stretch ok sien egen Fro, vun wegen dat he to weten glöövt, dat se wat mit’n annern hett. Bi’t Naforschen wiest sik, dat Stretch ogenschienlich mehr Geld utgeven hett in de verleden Johren, as he in sien Berop verdenen künn. So kamt Wallce un Avilla op den Verdacht, dat he nich blots vun Drogen afhangig is, man villicht ok korrupt is. Man, so recht troet Avilla em dat nich to, dat he so’n grote Saak alleen op de Reeg bringt. Vun dorher richt de Wallace un he jemehr Intresse nu op Dennis Peck, den Partner vun Stretch, de all lange Johren Insichten in
Johann Kuhnau (* 6. April 1660 in Geising; † 5. Juni 1722 in Leipzig) weer en düütsch Komponist un Schriever ut den Barock. De Söhn vun en Dischler besöch as Stipendiat de berühmt Krüüzschool in Dresden un studeer anslutend Philosophie un Rechtswetenschap in Leipzig, bevör he en Stäe as Kantor in Zittau antreden dee. Dormit weer he en siet de Reformatschoonstiet begäng akademisch bild Kantor. Nah en tietgenössisch Oordeel gull he as Universalgelehrter ünner de Musikers. Vun Johann Christoph Adelung kann man över Kuhnau lesen: „Ich weiss nicht, ob er dem Orden der Tonkünstler oder den anderen Gelehrten mehr Ehre gebracht. Er war gelehrt in der Gottesgelahrtheit, in den Rechten, Beredsamkeit, Dichtkunst, Mathematik, fremden Sprachen und Musik.“ 1682 gung he weer nah Leipzig torüch un wurr twee Johr dorup Organist an de Thomaskark. Af 1701 bit to sien Dood weer he Thomaskantor as Nahfolger vun Johann Schelle un direkt Vörgänger vun Johann Sebastian Bach. Siet 1701 weer he todem ok noch Universitätsmusikdirekter. Besünners bekannt wurr Kuhnau dör sien Warken för Tasteninstrumente. Sien "Musicalische Vorstellung einiger biblischer Historien“ för Cembalo, ok deelwies för Örgel to bruken, kann man ok all as Programmmusik beteken. Bedüüdend is sien „Neue Clavierübung“, dör de ok
Conspirator is en britisch Film ut dat Johr 1949 mit Robert Taylor un Elizabeth Taylor in de Hööftrullen. Speelbaas vun dissen Thriller weer Victor Saville. London 1949: En jung good utsehnd amerikaansch Fru, Melinda Greyton, un de eensam engelsch Major Michael Curragh hebbt sück leev un heiraten. He is aber en sowjeetsch Spion. As Melinada dat Düppelleven vun hör Man opdeckt un hüm drängt, de Spionagetätigkeiten uptogeven, sünd de russch Uptraggever bang, dat Melinda hör gefährlich wurrn kunn. Michael sall hör dood maken, bringt dat aber nich fardig, wiel he hör leev hett. Sien Updraggever fordert hüm denn up, Suizid to begahn. Melinda, de in hör Geföhl hen- un herreeten is, kann dat nich verhinnern, wurrd vun den engelschen Geheimdeenst, de Michael Spionagetätigkeit all lang beobacht hett, aber upfordert, dat Speel vun hör Mann wieder to spelen. Van November 1948 bit Februar 1949 wurr de Film vun de britisch Metro-Goldwyn-Mayer Studios produzeert un in swartwitt dreiht. MGM hett de Film ok rutgeven. Premiere weer an’ 9. Dezember 1949. In de USA wurr de Film af den 24. März 1950 wiest In Düütschland harr de Film an’ 29. Mai 1959 Eerstupführung. Conspirator in de Internet Movie Database (engelsch)
De West Highland White Terrier, umgangsspraaklich Westie nömmt, is en vun de FCI anerkannt britisch Hunnenrass (FCI-Grupp 3, Sektion 2, Standard Nr. 85). De eersten Liens vun de West Highland White Terrier wurr de Familie Malcolm in Poltalloch in Argyllshire toschreeven. Colonel Malcom wurrd allgemeen as Grünner vun disse Rass ansehn un he hett hör ok de Naam „West Highland White Terrier“ geven. Up Biller vun de Deertenmaler Edwin Landseer ut dat Johr 1839 sünd all West Highland White Terrier to kennen.. In‘ Januar 1905 wurr de eerste „West Highland White Terrier Club“ in Schottland mit de Duke of Argyll as Ehrenpräsidenten un Colonel Malcolm of Potalloch as Präsidenten grünnd, um de Tucht vun disse Rass to. Noch bit 1924 kunnen witt Welpen ut Cairn-Terrier-Worfen as West Highland White Terrier indragen wurrn. De Rassestandard, upstellt in dat Johr 1905, hett sück meest nich verännert, woll aver dat butere Utsehen. West Highland White Terrier hebbt witt, dicht, wellig „düppelt“ Fell, vun hör Herkunft her weerfast. Bi en Grött bit to 28 cm söllt se en Gewicht vun 8 bit to 10 kg erreichen. De Rute sall 12,5 bit 15 cm lang ween un uprecht dragen weern. De Ohren sünd lütt, staht
De Landkreis Nienborg/Werser is en Landkreis in Neddersassen. De Nahber-Landkreise sünd klockwies Landkreis Veern, Landkreis Heidkreis, Region Hannober, Landkreis Schuumborg, Kreis Minden-Lübbecke in Noordrhien-Westfalen un Landkreis Deefholt. 1885 hebbt se den Kreis Nienborg gründt, dat wer bloots de Stadt Nienborg und dat ole Amt Nienborg ümto. Bi de Kreisreform 1932 kam de fröhere Kreis Stolzenau dartau. Mit de Drüdde Verordnung över den Neeopbo von dat Riek von’n 28. November 1938 sünd de Utdrück för de Verwaltungsbezirke in dat Düütsche Riek eenheitlich maakt worrn. Dorüm hett sik to’n 1. Januar 1939 de Naam von Kreis Nienborg/Werser op Landkreis Nienborg/Werser ännert. De lesde Kreisreform wer 1977, dütmaal hebbt se Deele vun de uplösden Landkreise Graafschop Hoya un Niestadt na Landkreis Nienborg/Werser togäben. In´n Kreisdag sitt 50 Lüd tohope: CDU: 23 Sitten SPD: 19 Sitten FDP: 2 Sitten Bündnis 90/De Grönen: 3 Sitten Fre’e Wählers: 3 Sitten Dat Wapen wiest sülverne Peerköppe up rooden Grund, de man an de välen olen Buurnhöve in Landkreis seihn kann, en swatte Barenpote up gollen Grund, de steiht för de Graafen vun Hoya und dat sülverne Büffelhorn up blauen Grund för de Graafen vun Wölpe. In de Klamern steiht de Inwahnertahl vun 31. Dezember 2009. Eenheitsgemeenden Nienborg,
Swen Moritzen (* 28. März 1970) is en plattdüütschen Schriever. Moritzen is in Süsel opwussen, leevt in Eutin un is Optrecker in en tweesprakig plattdüütsch-hoochdüütschen Kinnergoorn in Lübeck. He is verheiraadt un hett veer Kinner. Blangen sien Beroop schrifft he Fantasy-Romaans op Plattdüütsch. Opstunns schrifft he an’n ni'en Fantasy Romaan. Un de jüngs hett Hans heeten. Dree plattdüütsche Määrken. (as Rutgever un Illustrater, Määrken von Wilhelm Wisser) Books on Demand, Norderstedt 2005, ISBN 3-8334-2738-8 De eensam Hude. Een Fantasiegeschich op Platt. Books on Demand, Norderstedt 2007, ISBN 978-3-8370-1526-3 Verraat in ’n Farriswoold. Books on Demand, Norderstedt 2009, ISBN 978-3-8391-0806-2 Troolsteen un Tiedenstroom. Books on Demand, Norderstedt 2012, ISBN 9783844816440 Bahnstieg Blaa. Books on Demand, Norderstedt 2015, ISBN 9783734790560 Een Bus vull Hexen. Books on Demand, Norderstedt 2016, ISBN 9783741239939 Geschichen vun un över Kuddel vun de Waterkant. (Fievteihn lütte Geschichen för Kinner, de söben Johrer un öller sünd) BoD-Books on Demand, Norderstedt 2018, ISBN 9783752857832 De Mann ut'n Schattenriek. Books on Demand, Norderstedt 2021, ISBN 9783755756705 Gah fang mi een Draaken. Books on Demand, Norderstedt 2023, ISBN 9783751922821 List vun plattdüütschen Schrievers Swen Moritzen in de Datenbank Die niederdeutsche Literatur (hoogdüütsch)
De Bundsautobahn 9 (Afk.:BAB 9, in Kortform ok A 9 nöömt) is en bundsdüütsche Autobahn, de Berlin över 529 km mit München verbinnen deit. Dorbi verlöpt se dör de Bundslänner Brannenborg, Sassen-Anholt, Sassen, Döringen un Bayern. De Bundsautobahn 9 is vun 1936 an in mehrere Deelafsneden apenmaakt worrn. De eerste Afsnitt weer 164 km lang un föhrt vun’t hüütige Krüüz Schkeuditz na Bad Berneck. In’t Johr 1941 weer noch de tweete 3,7 km lange tweete Richtfohrbahn in’t Rebeet vun’n Hiernbargafstieg bi Schnaittach freegeven. Se weer denn vun Berlin bit München dörgahns to befohren. Dormit is se een vun de öllsten Autobahnen in Düütschland, de överregionale Bedüden hett. Bit to de ne’en Tellwies för Autobahnen ut dat Johr 1974 harr de Streck in de Bundsrepubliek de Beteken A 3. En Deel vun de Autobahn weer na’n Tweeten Weltkrieg bit to de düütschen Weddervereenigen as een vun dree Transitstrecken vun Westdüütschland na West-Berlin. De Deel op’t Rebeet vun de DDR weer tomeist in en gresigen Tostand, ofschoonst de Bundsrepubliek för de Transitstrecken Ünnerholt betahlt hett. Oorsprünglich weer de Fohrbahn ut Betonplatten konstrueert. Op dat Deelstück twüschen de Raststeed Rodaborn un de Affohrt Schleiz weer se deelwies sogor ut Koppsteenplaaster boet, de to
Hasmonäers is de Naam vun en Huus vun jöödsche Könige. De Familiennaam geiht wohrschienlich torüch up en Vorweser mit Naam Chasjmon/Hasmon. Na den Upstand vun de Makkabäers in dat Johr 165 v. Chr. hefft se en sülvstännigen Staat in Palästina grünnt. De häsmonääschen Köige sund Herrschers un togliek Hoge Preesters ween. Se hefft en Preester-Königdom up'e Been stellt, wat stracks na de Religion tohopen stellt weer. In dat Johr 63 v. Chr. hett Pompeius dat Riek erovert. Dor hett dat siene Unafhängigkeit verloren un blot noch wieter leevt as en Staat, de vun Rom afhängig weer. Vunwegen datt Pompeius Palästina siene Struktur 63 v. Chr. ganz ummuddelt hett, is for de Hasmonäers blot noch dat Amt vun de Hogen Preesters nableven. In dat Johr 37 v. Chr. hett dat Huus vun de Hasmonäers endgüllig siene Macht verloren un Herodes de Grote is König wurrn. In dat Johr 6 n. Chr. is dat Königriek vun Kaiser Augustus uplööst ún in de röömsche Provinz Judäa ummuddelt wurrn. Dor weer dat mit den Staat den ganz toenne. De hasmonääschen Herrschers: Judas Makkabäus (165–160 v. Chr.) Jonathan (160–143 v. Chr.) Simon (143–135 v. Chr.) Johannes Hyrkanos I. (135–104 v. Chr.) Aristobulos I. (104–103 v.
Issendörp is en Dörp in de Gemeen Harsfeld, Samtgemeen Harsfeld, in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort liggt an de Au. De Naveröörd sünd Helmst in’n Noordwesten, Hornborg in’n Noordoosten, Bliersdörp un dat Good Daudieck in’n Oosten, Harsfeld in’n Süden un Ohrens in’n Süüdwesten. In’n Noorden liggt de Rüstjer Forst. Dat Dörp is de ole Stammseet von de Familie von Issendörp. Vör 1885 weer dat Dörp in de Böörd Bargst binnen dat Amt Harsfeld. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood. Issendörp weer fröher en egenstännige Gemeen, de von 1967 bet 1972 Liddmaat von de ole, lüttje Samtgemeen Harsfeld weer. De Gemeen is an’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Harsfeld tohoopleggt worrn un weer denn Deel von de ne’e un gröttere Samtgemeen Harsfeld. Issendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Primus-Kark in Bargst. För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört. To’n Oosten von Issendörp liggt de archäoloogsche Wannerpadd Daudieck mit dree Hünenbedden ut de Jungsteentied (Hünenbedden von Daudieck) un över 50 Gräver ut de Bronztied.
Judas Makkabäus oder Judas de Makkabäer († 160 v. Chr.; Hebrääsch:יהודה המכבי Jehuda haMakabi; ok: Juda; ok: Makabäus) is en wichtigen Anföhrer in de Joden ehren Upstand gegen de Seleukiden ween. He höör to dat Huus vun de Hasmonäers to. De Makkabäers ehr Upstand weer 167 v. Chr. dör Judas sien Vadder Mattatias in Gang kamen. Nadem Mattatias 165 v. Chr. doot bleven weer, is Judas Baas vun den Upstand wurrn. Unner em is dor en wohren Guerilla-Krieg vun wurrn. Sien wichtigsten Sieg unner Wapen weer dat, as he 164 v. Chr. den Tempel in Jerusalem erovern dö. He hett em foorts rein maken laten na dat jöödsche Gesett. Bit up den hüdigen Dag fiert de Joden düssen Sieg mit ehr Chanukka-Fest. Unner Judas Makkabäus sien Leit sund allerhand Gemarken to dat jöödsche Land hento kamen. Amenne hett he dat Enn vun de Makkabäers ehren Upstand nich mehr mitkregen. 160 v. Chr. is he fullen in en Feldslacht mit de Truppen vun de Seleukiden. Na Judas sien Dood is sien Broder Jonathan Makkabäus Baas vun den Upstand wurrn.