rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Besinners sünd bi en starvende oder dode Spraak de Lüüd, de de Spraak nich mehr aktiv snacken köönt, de sik aver noch op enkelte Wöör un Utdrück oder korte Texten (to’n Bispeel Riemels, Leder oder Gebeden) besinnen köönt. De Besinners gegenöver staht Lüüd, de de Spraak richtig snacken köönt (Sprekers), un Lüüd, de in de Spraak nich mehr würklich tohuus sünd, aver tominnst noch noog vun de Spraak afweet, dat se ganze Sätz tohoopkriegt (Halvsprekers). Bi Spraken, de noch nich lang dood sünd, sünd de Besinners en grote Help för de Spraakwetenschop, dat se tominnst noch wat vun de Spraak opteknen kann. Op de anner Sied sünd se aver ok gefährlich för Spraakwetenschoppers. Dat is faken swoor intoschätzen, woveel disse Lüüd würklich noch weten doot, un dat gifft ok Fäll, dat Lüüd sik bi Interviews mit Spraakwetenschoppers Wöör utdacht hebbt, dat se beter dorstaht oder wenn se hööpt, dat se Geld vun de Interviewers kriegt. De Status as Besinner, Halvspreker oder Spreker is nich fast un kann sik bi en Person ok ännern. Moderspraklers, de jemehr Moderspraak siet Johren oder Johrteihnten nich mehr snackt hebbt, sünd faken blot noch Halvsprekers oder sünd sogor blot noch Besinners.
Tweeschen betekent Tweeschen, in’n bioloogschen Sinn bi Minschen un annere Leevwesen, Tweeschen (Steernbild), een vun de 88 modernen Steernbiller in de Astronomie, Tweeschen as een vun de twölf Deerkreisteken ut de Astrologie, Kristalltweeschen, mit’nanner verwossen Kristallen, twee Speelkorten mit den glieken Weert bi’t Kortenspelen (to’n Bispeel bi’n Poker), Primtalltweeschen, twee Primtallen mit de Differenz 2 in de Mathematik. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Orion betekent Orion, Figur ut de greeksche Mythologie, Orion, Steernbild in de Astronomie, Orion, en Sequenzer-Software, Orion, düütschen Erotik-Versandhannel, Orion-Warken, düütschen Fohrtüüghersteller, Orion Electronics, ungaarschen Elektronikhersteller, Sternwacht Orion, Steernwacht in Öösterriek, Orion, en bemannt Ruumfohrtüüch, dat vun de NASA entwickelt worrn is, Orion, en argentiensche Rakete för Högenforschen, Orion, en US-amerikaansche Rakete för Högenforschen, Orion, en Hoppen-Sort, Orion, en witte Reevsort, Orion Pictures Corporation, US-amerikaansch Filmünnernehmen, Orion, Oort in Alberta, Kanada, Orion, Oort in Arkansas, USA, Orion, Oort in Illinois, USA, Orion, Oort in Wisconsin, USA, Orion, Stadtgemeen in de Provinz Bataan, Philippinen, Orion, Gemeen in dat Département Pyrénées-Atlantiques, Frankriek, Orion von Theben, greekschen Grammatiker, Orion (1945–1998), US-amerikaanschen Sänger. Orion oder Orión is de Familiennaam von Agustín Orión (* 1981), argentienschen Footballspeler, Ezra Orion (1934–2015), israeelschen Bildhauer. Kiek ok bi: HMS Orion. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Haltern is eene Stad an de Lipp in't süüdlicke Mönsterland, höert aower to't Landraodsamt Riäkelhusen un daomet politisk to't Ruhrrebeet un to't Bundsland Nordrien-Westfaolen. Haltern grenst in'n Norden an den Naturpark Hohe Mark un in'n Süden an de Haard. Daorüm is Haltern eene belaiwte Früemdenvökäersstad för Lüü uut dat Ruhrrebeet, un is buterdem in de Niege Hanse, wat bi Städe in't Ruhrrebeet faken vüörkuëmt. De Inwuëner sünt tomiärst van Ruhrländer Herkomst un keene Paolbörger. De Oltstad wiest eene middelollerlicke Struktur up, obschoonst dat kiene Bauwiärke uut düsse Tied mäer giw, buter deelwies dat olle Raodhuus und de Gänsemarkt. Haltern is an un för sik eene typisk mönsterländske Stad. Dat Stadrebeet is in acht Oortsdeele unnerdeelt (Inwuënertaalen in Klammern): Haltern (19.870) Siten (5.667) Ranstrop (3.751) Hullern (2.400) Bossem (2.041) Flaosem (1.866) Luosem (1.685) Holtwick (854) Haltern grenst an: Dülmen, Lünkhusen, Olfen, Datteln, Oer-Erkenschwick, Marl, Dössen un Reken. De Lipp un de Stever, de in Haltern in de Lipp münnt, flait düör Haltern. De Halterner Stöwwater un wider östlik dat Hullerner Stöwwater, de van Stever un Mühlenbach spiest wäert, sint met üören Siägelhawen un dat Strandbad een belaiwtes Tüer van Lüü, de Vöhaal söökt. Buterdem lig Haltern tüsken de Bröke van de
Strauhspier is en plattdüütsche Musikgrupp ut Rene. To de Grupp höört Helmut Schnieders (Gitarr, Gesang), Nikolaus Evers (Gitarr, Gesang) un Hermi Sürken (Mundharmonika, Gesang). Grünnt hebbt se Strauhspier 1981. Helmut Evers (Kontrabass), Ulli Stiegemeier (Congas) un Peter Pabst (Slagtüüch) sünd denn ok mit to de Grupp tokamen. Na en Paus hett Strauhspier 1991 mit Schnieders, Evers un Sürken wedder nee anfungen. 1991 hett Strauhspier den Kulturpries vun de Stadt Rhene wunnen un 2008 hebbt se den Andreas-Rottendorf-Pries kregen. 2010 kam dann auk noch de Kulturpries von Kring Stemmert daoto. Hen un her. CD, 4. Juni 2000 Wiehnachtsstään CD 2008 Füör all düt un füör all dat CD 2012 Websteed vun Strauhspier (hoochdüütsch)
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Hamm (Mehrdüdig Begreep). Hamm is ene kreisfre’e Stadt in’t Ruhrrebeet in Noordrhien-Westfalen. Ten Deel liegt de Stadt ook in’t Mönsterland (Bockum-Hövel un Heessen). Hamm is met Soltgitter ene van de twee landwirtschaplikste graote Steden in Düütschland. Hamm hett de Bezirke Rhynern, Mitt, Herringen, Bockum-Hövel, Heessen, Uentrop un Pelkum. Hamm is ene van de wichtigste Steden in’n düütschen Isenbahnverkehr. Hamm was inst ene Haochschaulstadt met rechtigen Professers, de Vörliäsungen üöwer Theologie, Jurisprudenz un Philosophie afhellten. Nu gifft dat de Hamm Business School, de SRH Hochschule für Logistik und Wirtschaft un de Hochschule Hamm-Lippstadt. Hamm was in de Hanse un is nu in de Niege Hanse. Hamm hett en CDU-Overbörgermeester un ok syin de Resultate van diär CDU hie beter as in’t zentrale Ruhrrebeet. Dat is to’t Bispeel wiels de rieke Deel van de Inwühners to en groaten Deel in’t Duorp Rhynern, wat inst ene katholske Gemeente mit kalvinistisch Kiärke was, liäwet. Hamm hett en Overlandesgericht. Bis up de mönsterlänner Orte Bockum, Hövel un Heesen nohmen de Hammsken im säßtaihnten Johrhunnert dat reformeierte Bekenntnis an. Gerd Bucerius un Hanns Joachim Friedrichs wören van hie. Laurenz Meyer liäwet hie. De Hammsken hett auk en
Insekten (latiensch: Insecta, up Platt in de wecken Dialekte ok Budden oder Tieken) sünd de Klass vun de Liddfööt (Arthropoda), wo dat de meisten Aarden vun gifft. Överhaupt is dat vun all Deerter de Grupp mit de meisten Aarden. Tominnst 80% vun al Deerter höört dor to. Dat sünd oorntlich wat över een Million Aarden. Man dat warrt annahmen, dat sünnerlich in de Tropischen Regenwolden Millionen vun Aarden noch gor nich bekannt sünd. As Fossil finnt sik Insekten to’n eersten Mol in dat Eerdtietöller vun dat Devon. Dat is bi 400 Millionen Johre her. De Naam „Insekt“ kümmt ut de Latiensche Spraak. Dor heet dat „insectum“. Dat kümmt vun „in-secare“ = „insnieden“ un bedutt denn so veel, as „(Deert,) wat insneden is“. Dat hett to kriegen mit de verscheden Delen vun dat Lief, de düütlich vun’anner afscheedt sünd. Dat Latiensche Woort is en Lehnöversetten vun dat ooltgreeksche éntomon = „Insekt“ (vun entémnein = „insnieden“). Vun deswegen heet de „Insektenkunn“ mit dat Fachwoort ok Entomologie. Dat plattdüütsche Woort „Karvdeert“ is nu wedder översett ut dat Hoochdüütsche „Kerbtier“. Dat hett de düütsche Schriever Philipp von Zesen upbröcht. „Insekten“ is avers al in dat 18. Johrhunnert in de Hoochdüütsche Spraak upnahmen wurrn. Up
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Unna is en Stadt in’t Ruhrrebeet. Unna is an de Hellweg. Hie is dat grötste italiensche Festival nördelk vun de Alpen. Unna weer ene vun de veele luthersche Städer in Westfalen de Hanse un is nu in de Niege Hanse. Unna is de Kreisstadt von’n Kreis Unna, in’n Kreis is de gröttste Stadt Lünen. De Delen vun de Stadt sünd Afferde, Billmerich, Hemmerde un Siddinghausen, Kessebüren, Königsborn, Lünern un Stockum, Massen, Mühlhausen un Uelzen as ok Unna-Mitte. In Unna weer bit 2009 de Opnahmesteed Unna-Massen, in de veele düütsche Utsiedlers weern. De Fernsehkabarettist Bernd Stelter is ut Unna.
De Sassen weren en Verband vun germaansche Stämm in’n Noordwesten vun dat hüdige Düütschland un in de hüdigen ööstlichen Nedderlannen. Düsse Verband hett sik woll in dat 3. Johrhunnert tosamenslaten ut de vörmoligen sülvstännigen Stämm vun de Chauken, de Angrivariers un de Cheruskers. Düsse Stämm weern dor al in dat 1. Johrhunnert tohuse. De Sassen hebbt nix to doon mit dat Bundsland Sassen. De Inwahners vun dat Bundsland sünd in de düütsche Oostkolonisatschoon to’n groten Deel ut fränksche, slaawische un annere Wuddeln wussen. De Graaf vun Meißen hett bloß de Titel van de Hartog vun Sassen kregen un denn hefft se ok sien Land „Sassen“ nömmt. To’n Ünnerscheed vun düsse hüdigen Bundsbörgers warrt later to dat Volk vun de Sassen ok Neddersassen seggt, un to’n Ünnerscheed von de Sassen, de nah Grootbritannien utwandert sind, warrt de Sassen Oltsassen nömmt. Kaiser Karl de Grote hett dat sassische Rebeet innahmen un de Sassen döpen laten. Dörtig Johr Krieg harr Karl bruukt, dat he de Sassen överwinnen kunn. Denn hett he in Veern an de Aller sien Blootgericht hollen un allerhand sassische Lüüd en Kopp körter maakt. Dat is in de histoorsche Wetenschop ümstreden, wo veel dat woll ween sünd. Sünnerlich geiht dat
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Häiecke is ene lütte Stadt an de Ruhr. Se is südelk vun de Hellweg bi Düörpm un werd ok Stadt tüschen de Ruhrseen nannt. Eenmaol de Wiärk is de Wiärkenmarkt, de ok männich Lü ut de Ümgiegend antreckt. Dat ligg ok an de goot bewohrten Fachwarkhüser, de en gans besünners Ambiente utmaken. De Stiftskerk, de en beten höger steiht, is vandaag luthersch, wöör over fröher Deel van en Damenstift. En bedüdend Firma is de Dörken AG, de Farven un Lacke produzeert. Dat Gemeenschopskrankenhuus Häiecke is Deel vun de privaten Universität Witten-Häiecke, de ok wiet över dat Ruhrrebeet bekannt is. Häiecke is in’n Iämpe-Ruhr-Kreis, de riekste Landkreis in’t westfäölske Ruhrrebeet. De Stadt hett ruch weg 25.500 Inwahners up en Flach van 22,4 km². Häiecke. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
De kanaadsch-arktisch Archipel is die nöördliche Inselwelt vun Kanada. De liggt in’n Nöörden vun Kanada un grenst an Gröönland. De is to’n gröttsten Deel nich bewahnt. De Königin-Elisabeth-Eilannen sünd mit en Gesamtflach vun över 400.000 km² de gröttste Grupp vun Eilannen vun dat Archipel, anner groot Eilannen sünd t. B. de Baffineiland, de Victoria-Eiland un de Bankseiland. * NT = Nordwest-Territorien, NU = Nunavut
Dat Kilogramm is de SI-Basiseenheit vun de Masse. Dat Eenheitenteken dorför is kg. Dat Kilogramm is gliek op mehrere Oort en sünnere Maateenheit. Dat is to’n Bispeel de eenzige SI-Basiseenheit, de alleen över en Vergliekskörper (Prototyyp), dat Oorkilogramm, fastleggt is. Dorto kummt, dat de Naam vun de Eenheit mit den SI-Präfix „kilo“ anfangt, also mit de Vörsülv för Dusend. De dezimalen Delen öder Veelfaken warrt dorüm nicht vun’t Kilogramm afleidt, man vun’t Gramm. Na de SI-Regeln un de Norm is dat nich verlööft dat Gramm as Millikilogramm to beteken. Oorsprünglich hett dat Kilogramm Grave heten. In verleden Tieten weer dat Kilogramm defineert as de Masse vun een Liter (dm³) Water bi sien gröttste Dicht, also bi 3,98 °C un geven Druck. Man, de Definitschonen vun de Eenheiten Temperatur un Druck bargen sülvst ok wedder de Eenheit Masse. Dat weer also nich akkerat, vun wegen dat de Masse al vörher defineert wesen müssn, üm dat een dormit över den Liter de Masse defineeren künn. To de Tiet weer dat Kilogramm noch ’n lütt beten weniger as dat vundaag is. Na de ne’en Definitschoon dör dat Oorkilogramm in’t Johr 1889 hett dat Water vundaag nu blots noch en gröttste Dicht vun 0,999975
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Kalmar is ene Stadt in Sweden. Se hett 34.602 Inwahners. Se is en Fischhoben an de Oostsee un weer eenst in de Kalmarer Union. Se is nu in de Niege Hanse. Kalmar hett ene Universität. Dat Woort Kalmar stammt wohrschienlich ut dat Oldsweedsch un betekend en Steengrund. Bi leeg Water kann man de Steenbanken hüdtodag noch düütlich erkennen, wenn man vun de Ölandbrügg Richtung Stadtzentrum kieckt. Wohrschienlich wurr dat Woort Kalmar toeerst vun Seefohrer för de swoor to dörfahren Passage bruukt. Kalmar. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Dössen is ene Stadt in Westfalen. Dössen is ten Deel in't Ruhrrebeet un ten Deel in't Mönsterland. Se weer mol in de Hanse. De grötste Stadt, de ene Grens mit Dössen hett is Gelsenkiärken. Dössen is CDU-fründliker as annere Städer in't Ruhrrebeet, man as Stadt in't nördelke Ruhrrebeet sieht Dössen de CDU blots bi Kommunalwahlen as de starkste Partei. De Delen vun de Stadt sün: Altendorf-Ulfkotte (2200 Inwahners) Altstadt (4200 Inwahners) Deuten (1800 Inwahners) Feldmark (8300 Inwahners) Hardt (8200 Inwahners) Hervest (13.700 Inwahners) Holsterhusen (13.700 Inwahners) Lembeck (5300 Inwahners) Oestrich (2000 Inwahners) Rao (5800 Inwahners) Wulfen
De Partei Rechtsstaatlicher Offensive weer en rechtskonservative Lüttpartei in Düütschland, de dat vun 2000 bit 2007 geven hett. Vun 2001 bit 2004 weer se an de Regeeren in Hamborg bedeeligt. De Parteihistorie lett sik klor in twee Phasen ünnerdelen. De eerste Phaas weer de so nöömte „Ära Schill“, de vun de Pateigrünnen in 2000 bit Anfang 2004 anduert hett un vör allen dör at Wirken vun den Grünner un eersten Vörsitter Ronald Schill präägt weer. He gell in disse Tiet ok as dat Uthangschild vun de Partei. De tweete Phaas füng an, as Schill vun de Partei weggaan weer. Se weer kenntekent dör den langsomen Verfall vun de Bedüden, wat an’n Enn in 2007 to’n Oplösen vun de Partei föhrt hett. In jemehr Historie bruuk de Partei tohopen dree Kortbeteken: To Anfang weer PRO de offizielle Kortform, man dat müss de Partei 2001 nageven, vun wegen dat de Partei Pro DM klaagt harr. Dorna hebbt se sik na jemehrn Grünner Schill nöömt, un weern bit Volk dorüm tomeist as „Schill-Partei“ betekent. As de denn aver ut de Partei rutgahn weer, nööm se sik bit to ehr Oplösen Offensive D. Wenn sik de Partei sülvst dorstellen dee, wies se jümmer dorop
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Marl (Landkreis Deefholt). Marl is ene Stadt in't nördelke Ruhrrebeet. Se is in't westfälsche Vest Riäkelhusen un hört nu ten Kreis Riäkelhusen. Marl is de Stadt vun de Chemiepark Hüls un de Stadt vun de Adolf-Grimme-Preis. En Deel vun de Stadt an de Grens to Gelsenkiärken is Polsum, wat för Marl is, wat Buer för Gelsenkiärken is: ene Vörstadt, de veel rieker is as de Stadt. Annere Delen vun de Stadt sün Hamm, Midde, Hüls un annere. Jürgen Möllemann starv hie 2003.
Kevin Michael Costner (* 18. Januar 1955 in Lynwood, Kalifornien) is en US-amerikaanschen Schauspeler, Filmproduzent un Speelbaas. Costner is de Söhn vun en irischstämmige Mudder, Sharon Rae Tedrck, un en düütschstämmigen Vadder, William Costner. In sien Schooltiet weer Cosnter Liddmaat vun‘n Karkenchor un schreev blangeto Gedichten. He gell as en Dagdrömer un Butensieter. Een vun sien gröttsten Hobbys weer jümmer de Sport. In de Jöögd hett he Basketball, Baseball un American Football speelt, later hett sik op in‘t Sport versöcht. Vun 1973 an hett he an fief Avenden in de Week Schauspeelünnerricht nahmen. Dat College hett he 1978 in‘t Fack Business (so veel as Bedrievsweertschop) afslaten. Na sien Studium an de California State University hett he en Marketingberoop in Orange County annahmen un sien Leefste ut de Jöögdtiet, Cindy Silva, heiraadt. Bi en tofallig Drapen kreeg he vun Richard Burton de Raatslag, sik op de Schauspeleree to kunzentreeren, wenn he dat in den Beroop to wat bringen wull. Costner hett dorophen sien Beroop opgeven, is na Hollywood togen un höll sik dor toeerst as Lastwagenfohrer, Hoochseefischer un Busfohrer bi Stadtrundfohrten över Water. Sien Fro is as Schneewittchen in Disneyland optreden. Sien Filmdebüt geev Costner 1974 mit de Softsex-Kummedie Sizzle Beach,
De Böverkeven bi de Insekten un annere Krabbeldeerter heet in de Fachspraak Mandibeln. Dat sünd de Mundwarktüüch bi al Mandibeldeerter, de to de Liddfööt tohöört. Na dat wetenschoppliche "Mandibulata-Konzept" weert dor de Kreeften un de Tracheendeerter to tellt. To de Tracheendeerter höört nu wedder de Sessfööt (un dormit all Insekten) un de Dusendfööt. Ümstreden is avers, ob de Entwicklung vun de sünnerlichen Mandibel-Ünnerkeven bi de Kreeften un de Tracheendeerter överhaupt övereen lopen is. Düsse Böverkeven sünd ümwannelt wurrn vun dat drüdde Beenpaar, wat dat fröher mol bi düsse Deerter an'n Kopp geven hett. In'n Groten un Ganzen besteiht en Böverkeev ut en dannige Kaulaad. Bi de Spinnen sünd dat de Peripalpen. Mit de Böverkeven weert Planten un Deerter tweibeten un tweikaut. Bavenhen könnt dor allerhand Saken mit anpackt un hen- un hersleppt weern. Bi Rövers warrt de Büüt mit de Böverkeven fungen. Bi allerhand Insekten un Kreeften sünd de Böverkeven ümformt in verscheden annere Mundwarktüüch, as Suugrüssel bi de Wandlüse oder Bottervagels.
De Titel vun dissen Artikel is nich op Platt. Oer-Erkenschwick is de hoochdüütsche Naam. Den plattdüütschen Naam weet wi nich genau. Wenn du em kennst, denn vertell uns dat man. Villicht is de plattdüütsche Naam desülve as de hoochdüütsche, villicht aver ok nich. Oer-Erkenschwick is en lütten Ort in'n Kreis Riäkelhusen in't Ruhrrebeet, de siet 1953 ene Stadt is. Oer-Erkenschwick weer lang ene Bargbustadt un so is de Stadt de Stadt in Noordrhien-Westfalen mit de höchste Dicht vun SPD-Lü. Oer-Erkenschwick hett män nu en CDU-Börgermeester. Oer-Erkenschwick hett de Stimberg-Post un is ok de Stadt, ut de de Football- un Arbeiterautor Hans-Dieter Baroth is.
Owerhuusen oder Overhus es en Stadt em westlichen Ruhrgebiet. Doe leewen ca. 210.000 Enwönner op 77 km². Owerhuusen lett anne Emsche on annen Rhein-Herne-Kanal. Dät hüttige Rebeet van Owerhuusen hören büs taum Enne vam 18. Johrhonnert tau onnerschiedlichen Herschaffen. Dä St.Antony-Hütte lett vandage em Stadtgebiet van Owerhuusen. Sö wät Wiege der Ruhrindustrie (1758) genäumt. Et gaff fröher völle Dialekte en Owerhuusen - et Borbecksch, et Königshardter Platt on et Osterfelder Platt, ... . Vandage gätt et awer nech mä völl Lüe, dä düsse Dialekte kallen. 1862–1889: Friedrich August Schwartz 1889–1894: Friedrich Haumann 1894–1901: Otto Wippermann 1901–1906: Otto Wippermann 1906–1930: Berthold Otto Havenstein 1930–1937: Wilhelm Heuser 1938–1940: Wilhelm Eberhard Gelberg, NSDAP 1940–1942: Bernhard Legge, NSDAP 1942–1945: Ernst Bollmann, NSDAP 1945: Wilhelm Thyssen (kommissarsch) 1945: Karl Haendly (kommissarsch) 1945–1946: Georg Kaessler (kommissarsch) 1946: Karl Feih, Zentrum 1946–1948: Luise Albertz, SPD 1948–1952: Otto Aschmann, CDU 1952–1956: Otto Pannenbecker, Zentrum 1956–1979: Luise Albertz, SPD 1979–1997: Friedhelm van den Mond, SPD 1997–2004: Burkhard Drescher, SPD 2004–2015: Klaus Wehling, SPD 2015–: Daniel Schranz, CDU 1946–1953: Georg Kaessler 1953–1960: Anton Schmitz 1960–1972: Werner Peterssen 1972–1979: Raimund Schwarz 1979–1991: Dietrich Uecker 1991–1997: Burkhard Drescher, SPD Owerhuusen hätt eene Grenze met Möllem. Dä beiden Städte deelt sick ok dä
Eggerik Beninga (* 1490 in Grimersum; † 19. Oktober 1562 ok dor) weer en freesch Geschichtsschriever ut dat adlig Geschlecht vun de Beninga, en vun de eerst Staatsmänner vun Oostfreesland, weer Drost to Leerort un togliek 1540-1556 Ratgever vun Gräfin Anna vun Oostfreesland. Eggerik Beninga hett en oostfreesch Chronik, de „Cronica der Fresen“, in plattdüütsch verfaat. Se enthollt de Historie vun de Freesen vun de oldeste Tiet an bit 1562. Sien Graftsteen kann man in de Kark vun Grimersum finnen. List vun plattdüütschen Schrievers
Basdaal (oder Basdohl) is en Oort un Gemeen in de Samtgemeen Geestborn in’n Landkreis Rodenborg (Wümm). In de Gemeen leeft 1456 Inwahners (Stand 31. Dezember 2022), de sik op de Oortsdelen Basdaal, Öös un Volkmarst verdeelt. Dat Gemeenrebeet vun Basdaal liggt in’n Noorden vun’n Landkreis un in’n Süüden vun de Samtgemeen. Na Noorden grenzt de Gemeen Hipst an un in’n Oosten de Gemeen Oerel. Na Süüden hen liggt de Eenheitsgemeen Gnarrenborg. Na Westen to liggt de Landkreis Cuxhoben mit sien Gemeen Karkwist. En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn. Vun Basdaal is bekannt, dat dor vun’t 14. bit to’n 17. Johrhunnert in’n „Hollen Grund“ an’n Steengraven de Landdaag vun de Ridderschop, de Städer un de Geistlichkeit un’t Arzbisdom Bremen afhollen worrn sünd. För de Afkumst vun den Naam vun Basdahl gifft dat dree Theorien. To’n een künn dat afleidt wesen vun’t sass’sche Bosedahl, wat so vell heet as „Wahnsteed an’n breeden Daalgrund“, to’n annern künn Bas- ok Weiden- oder Linnenholt bedüden, un Basdaal as Linnendaal översett waarn, tomol Linnen in dat Rebeet goot wassen doot. De drüdde Mööglichkeit is en olle
Dat Hadaikum (de Naam is anlohnt an de Beteken Hades för de Ünnerwelt in de greekschen Mythologie) is dat eerste un öllste Äon vun de Eerdhistorie. Dat Ümfaat de Tietduer vun ruchweg 4,6 bit 4,0 Milliarden Johren vör de hüütigen Tiet. Op dat Hadaikum folgt dat Archaikum. De Anfang vun’t Hadaikum warrt eerstmol bestimmt vun’t Tostannenkamen vun de Eer. Na de Akkretschoon vun kosmischen Stoff un Gasen ut en Supernova hett sik vör ruchweg 4,6 Milliarden Johren de Eer in en Afstand vun üm un bi acht Lichtminuuten vun de Sünn as en wittglöhnig Kugel ut taag Magma billt. De Inslag vun Theia, wat na en Modellvörstellen en Protoplanet vun ruchweg Marsgrött wesen hebben schall, hett grode Mengden vun Magma wegsleudert, worut sik de Maand billt hett. Dordör is de Rotatschoon vun de Eer so gau maakt worrn, dat de Temperatur dör den körteren Wessel vun Dag un Nacht rünnergahn is. In de Folg is de Masse vun de Eer vun tallrieke lüttere Meteoriten un Asteroiden anstegen („Late Heavy Bombardement“) un opletzt groot noog worrn, dat dat Magnetfeld dull nogg worrn is, üm den gresigen Sünnwind aftolenken. Dat weer en Vörutsetten för dat veel latere Entstahn vun de schulen Ozonschicht.
De Dööp is in de christlichen Karken de Ingangsritus. De Karken hebbt Ünnerscheede in de Aart un in de Tiet, man alle Karken kennt de Dööp. Dat greeksche Woort för döpen in dat Niege Testament heet baptizein. In de eerste germaansche Bibel, in de gootsche Bibel vun Wulfila in den 4. Jahrhunnert, warrt baptizein met daupjan översett, wat (so as ok dat greeksche Woort) ünnerdükern meent. Met de Tiet hett sik dann de Bedüden verännert to to'n Christen maken un de ursprüngliche Bedüden is mit de Tiet vergeten warrn. Bi dat hoochdüütsche taufen denkt de Lüüd vundaag nich mehr an't Ünnerdükern. Op Ingelsch heet dat to baptize oder to christen, sweedsch un isländsch hebbt kristna (vun to 'n Christen maken). Dat gootsche Woort daupjan is ok verwandt mit dat Woort deep. De eerste, vun den de Bibel vertellt, dat he dööpt harr, weer Johannes, un so hett he ok den Ökelnaam „Johannes de Döper“ kregen. He hett dat in den Jordan maakt. Vörheer mussen de Lüüd em jümehr Sünden vertellen un he wull, dat de Lüüd so to Gott ümkehren. (to'n Bispeel: Matthäus 3,6) Alle veer Evangelien vertellt, dat sik ok Jesus vun Johannes den Döper döpen leet. Na sien