rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Tscherman is en Dörp in’n Kreis Topoltschan in de Slowakei. Toeerst in de Oorkunnen kummt de Oort 1257 vör. 1858 un 1859 is ene Grupp vun Minschen ut’n westen Deel vun Neddersassen ut de Ümgegend vun Ankum un Steiwelt utwannert na de Slowakei (wat don noch to Ungarn höörn dee). In de Heimat kunnen nich mehr all Lüüd ehr Utkamen finnen un en groten Deel dee na Amerika utwannern. De Lüüd harrn aver ok höört, dat in de Slowakei de Adelsgöder vun’n Grafen Degenfeld-Schinburg un’n Baron Heinrich von Splenyi in Tscherman un Groß Rippen to verköpen weren. Öösterriek-Ungarn weer nich ganz so wied ut’e Welt as Amerika un een kunn dor sogor mit de Iesenbahn hen- un trüchkamen. Un so hebbt de Lüüd dor Land köfft un sik dor mit üm un bi 100 Familien un alltohoop mehr as 400 Lüüd in disse twee Dörper ansiedelt. Disse Lüüd hebbt dorbi ok jemehr plattdüütsche Spraak mit na de Slowakei bröcht. 1929 hebbt se en Schoolhuus boot för de School, de se 1928 grünnt harrn. Mit’n Tweten Weltkrieg is de Slowakei unafhängig worrn un Lüüd ut Tscherman hebbt as Soldaten för de Slowakei un ok in düütsche Truppen kämpft. Mit dat Enn
Tiss is en Oort un Gemeen in de Samtgemeen Zittens in’n Landkreis Rodenborg (Wümm) mit 870 Inwahners (Stand 31. Dezember 2022). Neven den Oort Tiss höört to de Gemeen ok de Oortsdeel Borgzittens. En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn. Tiss is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Dionysius-Kark in Zittens. För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört. De Gemeenraat vun Tiss sett sik – den Börgermeester inslaten – ut negen Lüüd tohopen. De letzte Kommunalwahl weer 2016: Dat Wapen vun de Gemeen Tiss wiest en sülvern Ekenboom, de ut den sülvern Schildbagen wassen deit, vör en roden Achtergrund. Vör de Eken steiht en in blau kleedten Hunnertschapsrichter, de sik op en Swert stütten deit un in de rechten Hand en goldenen Staff hooch hollt. De Gemeen Tiss liggt ganz in’n Oosten vun den Landkreis Rodenborg (Wümm) an de Grenz to den Landkreis Horborg. In’n Noorden liggt de Gemeen Kalf un in’n Westen grenzt de Gemeen an Zittens. Na Süden slutt sik de
De Ilhéu de Cima is en lütt nich bewahnt Eiland vun de Ilhéus do Rombo oder ok Ilhéus Secos, de to de Republiek Kap Verde höört. Vun de Inselgrupp is se tweetgröttste un liggt ganz in’n Oosten dorvun. Vun de Verwalten her höört de ganze Grupp to dat Eiland Brava. Dat lütt Eiland hett en felsige Küst un in’t Binnere dröög Grasland. De Süüdküst kiekt en beten wat höger ut de See rut un is teemlich piel. As ok all de anneren kapverdischen Eilannen is ok de Ilhéu de Cima dör Vulkanismus tostannen kamen. De Grött vun’t Eiland is ruchweg 600 bit 800 m in de Läng un 200 bit 300 m in de Breed, womit se op en Flach vun üm un bi 1 km² kummt. Se liggt ruchweg in’n Noordoosten vun Brava twüschen de Eilannen Brava un Fogo. Op de Oost-Siet gifft dat en lütte Bucht. Na Westen hen leegt de twee lütten Eilannen Ilhéu do Rei un Baixa de Boca de Porto vun de Inselgrupp, na Noordoosten de Eilannen Baixo Cabeçon un Baixo Dánel un. Doro kamt noch en ganze Reeg lüttere Eilannen un Steensülen, de ut dat Water rutluschert. Vun Brava ut is dat Eiland goot
Josef Steinhübl (* 26. März 1902 in Deutsch-Proben; † 18. April 1984 in Höfen) weer en Preester un Politiker bi de Düütschen in de Slowakei. Steinhübl is 1902 in Deutsch-Proben as Söhn vun Anton un Elisabeth Steinhübl boren un is 1925 to’n röömsch-kathoolschen Preester wieht worrn. He weer denn 1925 bet 1928 Kaplan in Johannesberg un 1928 bet 1932 in Slovenskä Lupca. Steinhübl sülvst schillert dat so, dat he na Slovenskä Lupca keem, as Straaf, dat he dat waagt harr, in Johannesberg en Andrag to stellen, dat de Theatergrupp en Stück op Düütsch opföhren dröff. Vun 1932 bet 1936 weer he Pastoor in Münnichwies, denn bet 1940 in Glaserhau un vun 1940 bet 1945 in Krickerhau. Steinhübl hett 1934 mit Jakob Bauer un Johann Zeisel den eersten Karpatendüütschen Katholikendag in Deutsch-Proben tohoopbröcht, to den 15.000 Lüüd ut dat ganze Hauerland kamen sünd. He wull gegen de Kommunisten gegenan gahn, de ünner de Hauerlänner jümmer mehr Toloop kregen un güng dorüm in de Politik. He hett sik de Karpatendüütsche Partei anslaten. 1935 is he as eenzigen Düütschen in’n Landschopsdag vun Turz-St. Martin kamen un weer vun 1938 af an ok in’t slowaaksche Parlament. 1945 hebbt se em in Asch fastnahmen un
De Karpatendüütsche Partei weer ene Partei för de karpatendüütsche Volksgrupp in’e Tschechoslowakei un’n slowaakschen Staat 1928 bet 1945. De Partei is in’n Juli 1928 ünner Leid vun ünner annern Roland Steinacker, Karl Manouschek, Sigmund Keil un Franz Karmasin grünnt worrn. De Partei schull de Saak vun de Karpatendüütschen polietsch un kulturell vertreden (vun bi dree Millionen Slowaken weren üm un bi 125.000 Düütsche). Bi de Wahl 1929 kunn de Partei nich in’t Parlament intehn. För de Wahl an’n 19. Mai 1935 hebbt se mit de Sudentendüütsche Partei vun Konrad Henlein en Wahlbündnis slaten un in’n November sogor ene Union billt un sik disse Partei ok organisatoorsch angliekt. Vörsitter weer Henlein un Karmasin weer sien Viez för de Slowakei. Bi de Wahl harr de Partei 84 % vun de Stimmen ut de düütsche Volksgrupp kregen. Sigmund Keil weer nu Senator in’t Parlament un Karmasin Afordnter. 1938 is de Partei mit twee Afornte, Karmasin un Josef Steinhübl, in’t Parlament intagen. De Partei harr vun Oktober 1938 af an den Naam Düütsche Partei. In’n unafhängigen slowaakschen Staat vun 1939 af an stell de Partei en Staatssekretär, de toglieks Schoolminister för de düütsche Volksgrupp weer. Nadem de Partei sik na de Unafhängigkeit vun de
Groß Rippen is en Dörp in’n Kreis Topoltschan in de Slowakei. To de Gemeen höört ok de Öörd Klein-Vjeszka, dat 1882 to de Gemeen keem, un Behintz, dat siet 1976 Deel vun de Gemeen is. Toeerst in de Oorkunnen kummt de Oort 1156 as Ripin vör. 1858 un 1859 is ene Grupp vun Minschen ut’n westen Deel vun Neddersassen ut de Ümgegend vun Ankum un Steiwelt utwannert na de Slowakei (wat don noch to Ungarn höörn dee). In de Heimat kunnen nich mehr all Lüüd ehr Utkamen finnen un en groten Deel dee na Amerika utwannern. De Lüüd harrn aver ok höört, dat in de Slowakei de Adelsgöder vun’n Grafen Degenfeld-Schinburg un’n Baron Heinrich von Splenyi in Tscherman un Groß Rippen to verköpen weren. Öösterriek-Ungarn weer nich ganz so wied ut’e Welt as Amerika un een kunn dor sogor mit de Iesenbahn hen- un trüchkamen. Un so hebbt de Lüüd dor Land köfft un sik dor mit üm un bi 100 Familien un alltohoop mehr as 400 Lüüd in disse twee Dörper ansiedelt. Groß Rippen weer dat lüttjere vun de beiden Dörper. Disse Lüüd hebbt dorbi ok jemehr plattdüütsche Spraak mit na de Slowakei bröcht. Mit dat Enn vun’n Krieg
Loren Dean (* 31. Juli 1969 in Las Vegas, Nevada) is en US-amerikaansch Schauspeler. Dean hett kien Geschwister, sien Öllern sünd schett. Upwussen is he in Kalifornien. Dean geev sien Debüt in de Kummedie Plain Clothes – Mord an der Highschool ut dat Johr 1988. In dat Filmdrama Billy Bathgate (1991) mit Dustin Hoffman, Nicole Kidman, Bruce Willis un Steve Buscemi speel he de Titelrull vun Billy Bathgate. In de Feernsehbiografie John F. Kennedy – Wilde Jugend (1993) speel he de Rull vun Joe Kennedy junior. In dat Filmdrama The End of Violence (1997) vun Wim Wenders speel Dean an de Siet vun Bill Pullman, Andie MacDowell un Gabriel Byrne en vun de grötere Rullen. De Hööftrull kreeg he in de Kummedie Dr. Mumford (1999). För sien Rull in dat Filmdrama The War Bride (2001) is he in dat Johr 2002 för de Genie Award nomineert wurrn. Loren Dean in de Internet Movie Database (engelsch)
Mit den Oscar för de Beste Kledaasch warrt de Kostümbillners un Kledaaschmakers vun en Film uttekent. In disse Kategorie is 1949 de eerste Oscar vergeven worrn. In Tiet lang geev dat twee splitt Ehren, eenmol för Swartwitt- un eenmol för Klöörfilmen. In’n Folgenden warrt de Priesdreger na Johren oplist:
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. En Verfaten is en Rechtsdokument, op dat de Rechts- un Staatsordnung vun en Staat oder Deelstaat grünnt. In dissen Text steiht denn in, wie de Staat opboot is, de Rechten un Plichten vun de Börgers, wie dat Land opdeelt is in Liddstaten un wo dat Verhältnis vun Staat un Liddstaten un vun Staat to annere Staten is. De Staatsgewalten, de dör disse Verfaten insett sünd, mööt sik vull na disse Verfaten richten. Faken gifft de Verfaten ok wedder, wo sik de Staat för insetten will, wat siene Telen sünd. De Verfaten is dormit dat böverste Enn vun de Rechtshierarchie. En Verfaten is normalerwies veel sworer to ännern as Gesetten (faken Twee-Drüddel-Mehrheit, wenn de Verfaten ännert warrn schall). De Regeln vun de Verfaten staht över alle annern Gesetten. Normalerwies gifft dat denn ok en besünner Gericht, dat oppassen deit, dat de Gesetten all na de Verfaten recht sünd. Wenn en Staat en nee Verfaten opstellt, denn gifft dat mehrsttiets en Versammlung, op de de dorigen Afornten de Versammlung besnacken un besluten doot. De fief Bundslänner vun de Küst hebbt jemehr Verfatens all ok in’t Plattdüütsche översett rutgeven.
Clinton Eastwood jr. (* 31. Mai 1930 in San Francisco, Kalifornien, USA) is en US-amerikaansche Schauspeler, Filmproduzent, Speelbaas, Komponist un Politiker. Clint Eastwood weer johrelang ünner de spoodrieksten Schauspelers in de helen Welt, bekannt as Western- un Actionheld, de tomeist wenig snacken de. Eastwood tellt vundaag to de beropensten un renomeertsten Filmspeelbasen un -produzenten. He hett – 1993 un 2005 – tweemol den Oscar as Besten Speelbaas kregen un weer as Produzent togliek beid mol ok mit den Oscar för den Besten Film ehrt. Clint Eastwood weer boren as Söhn vun den Bookholler Clinton Eastwood un sien Fro Ruth. Wiel de Tiet vun de „Great Depression“ weer sien Vadder dwungen, as Tankwart to arbeiden un töög mit sien Familie dör dat Land op de Söök na Arbeit. Clint hett tietwies bi sien Oma wahnt, de in Sunol en Höhnerhoff bedreven hett. Opletzt hett sik de Familie in Oakland daallaten. Eastwood, de as en beten in sik torüchtogen un schüchtern gellt hett, hett teihn verscheeden Scholen besocht un hett 1948 denn sien College-Studium afbroken. Ünner annern hett he as Holtfäller, Tankwart un Lagerarbeiter sien Geld verdeent. 1951 is Eastwood in de US Army intogen worrn un weer na Ford Ord versett,
De Ilhéu Grande (port.: „Groot Eilandken“), ok Ilhéu de Baixo nöömt, is en lütt nich bewahnt Eiland vun de Ilhéus do Rombo, de ok Ilhéus Secos nöömt warrt un to de Republiek Kap Verde höört. Se is de gröttste vun disse Grupp vun lütte Eilannen un liggt ganz in’n Westen dorvun. Vun de Verwalten her höört de ganze Grupp to dat Eiland Brava. So as ok all de annern Eilannen vun Kap Verde, is ok de Ilhéu Grande dör Vulkanismus entstahn. De Wetenschap geiht dorvun ut, dat de hele Archipel dat Produkt vun en Hotspot is. Ilhéu Grande liggt bi de Koordinaten 14,97° N un 24,69° W, en poor Kilometer wiet vör de Noordküst vun Brava. Dat Eiland is ruchweg 600 bit 800 m breed un annerthalf Kilometer lang. Mit en Flach vun üm un bi 3 km² is se de gröttste vun de lütten Eilannen, man jümmer noch bannig lütt. De beiden an’n neegsten liggenden Eilannen sünd Baixinha un Barrete, de so lütt sünd, dat man jem kuum Eilannen nöömen kann. Op de Noord-Siet gifft dat en schuulte Bucht. Da Binnere vun’t Eiland is felsig un dröög, jüst man dat dor en beten dröög Gras wassen deiht. ’N beten
Pasithee (ok Jupiter XXXVIII) is en vun de lütten Maanden wieter buten vun den Planeten Jupiter. Opdeckt weer de Maand an’n 11. Dezember 2001 dör en Koppel vun Astronomen ünner dat Regeer vun S. Sheppard. Toeerst weer he as S/2001 J 6 nöömt, later denn hett he den Naam vun Pasithee, een vun de Chariten ut de greekschen Mythologie, kregen. Pasithee löpt in en middleren Afstand von 23.096.000 km üm den Jupiter un bruukt dorför 719 Daag, 10 Stünnen un 34 Minuuten. De Maand hett en Exzentrizität vun 0,2675 un wiekt mit sien Bahn bannig vun en Kreis af. De Bahn is butendem üm 165,138° gegen de Jupiter-Bahn neegt. Dormit löpt Pasithee retrograd, also gegen den Dreihsinn vun’n Jupiter üm den Planeten. Vun wegen disse Bahnegenschoppen warrt de Maand to de Carme-Grupp tellt, de na denn Jupiter-Maand Carme nöömt is. Dat is neemlich de gröttste ut de Koppel. De Dörmeter vun Pasithee is üm un bi 2 km, he is also bannig lütt. De Dicht warrt op 2,6 g/cm³ schätzt. Man nimmt an, dat de Maand vör allen ut Silikat-Steen besteiht. Pasithee is ok bannig düster un hett en schienbar Helligkeit von 23,2m. De Bavenflach reflektiert blots 4 % vun
Dat Land Wusten (hoochdüütsch Wursten) is ene ole Landschop twüschen Bremerhoben un Cuxhoben. In dat Middelöller höör Wusten an de ööstliche Kant to de Söven Seelannen vun Freesland. Hüdigendags is dat, tohopen mit dat Land Hadeln, wat in’n Oosten angrenzen deit, un mit dat Achterland en Region mit en enigermaten egen Kultur binnen den Landkreis Cuxhoben. De Naam kümmt vun dat plattdüütsche Woort Wurtsassen oder Wursaten vun her. Dat heet so veel, as Lüde, de up’e Wurt sitten doot. En Wurt oder Warft is en künstlichen Höwel, wo de Minschen in de Masch jem ehr Hüser up boot hefft, ehr dat gegen Hochwater un Stormfloot later Dieken boot wurrn sünd. Up de Wurten konnen se Schutz un Schuul gegen dat Water finnen. Lange Tiet is de Naam vun dat Land Wusten bloß noch de Naam vun ene ole Landschop ween, man 1974 weer he in den Naam vun de nee Samtgemeende Land Wusten wedder offiziell wurrn, ehr, datt düsse Samtgemeende an’n 1. Januar 2015 in de nee Gemeen Wuster Noordseeküst upgahn is. Land Wusten liggt in de Masch. In’n Westen grenzt dat an de Noordsee, in Oosten an de Hoge Lieth, wat de Kant vun de Geest is. De Hoge
De Inselstaat São Tomé un Príncipe liggt in den Golf vun Guinea in den Atlantik, bi 200 km vör de Küst vun Afrika, westlich vör Äquatoriaalguinea un Gabun. Na de Seychellen is São Tomé un Príncipe de tweet lüttjeste Staat vun Afrika. He besteiht ut twee Inseln, vun de her de Staat ok den Naam hett. Düsse beiden Inseln liggt twuschen de Eilannen Bioko un Annobón, de beide to Äquatoriaalafrika tohöörn doot. Mehr as 90 % vun de Inwahners leevt up de gröttere Insel São Tomé, de süüdlicher liggt. Se is 48 km lang un 32 km breet. Dor sünd ok mehr Bargen up, as up de annere Insel. De hööchste Barg is 2024 m hooch. Up São Tomé liggt ok de Hööftstadt. Se driggt densülvigen Naam. De nöördliche Insel Príncipe is bi 16 km lang un 6 km breet. Ehr hööchsten Barg is 927 m hooch. Beide Insel sünd Delen vun en Bargkeed, de vunwegen Vulkanen tostann kamen, man hüdigendags gifft dat dor keen aktiven Vulkanen mehr. Dat süüdliche Enn vun São Tomés langt bit an’n Äquater hen. Över de Insel Rolas, de dor tohöörn deit, löppt de Äquater akraat langs. De gröttsten Städer sünd (Stand 1. Januar 2005):
Wilhelm Busch is de Naam von Wilhelm Busch (1826–1881), düütschen Chirurg, Wilhelm Busch (Willem Busch; 1832–1908), düütschen Dichter un Teekner, Wilhelm Busch (1861–1929), düütschen Historiker, Wilhelm Busch (1861–1929), düütschen Instrumentenboer, Wilhelm Busch (1867–1923), düütschen Politiker, Wilhelm Busch (1868–1921), düütschen evangeelschen Geistlichen, Wilhelm von Busch (1868–1940), düütschen Journalist, Wilhelm Busch (1892–1967), düütschen Chemiker, Wilhelm Busch (1892–1968), düütschen Politiker, Wilhelm Busch (1897–1966), düütschen evangeelschen Geistlichen, Wilhelm Busch (1901–na 1945), düütschen Wedderständler, Wilhelm Busch (1901–1998), düütschen Agrarwetenschopper, Wilhelm Busch (1907–1982), düütschen Footballspeler, Wilhelm Busch (* 1949), düütschen Inschenör un Industriehistoriker, Wilhelm Busch (* 1951), düütschen Koopmann un Politiker, Wilhelm Karl Jakob Busch (1893–1951), düütschen Schauspeler, Wilhelm M. Busch (1908–1987), düütschen Illustrater. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Wusten betekent Land Wusten, een vun de vörmoligen söven Seelannen vun Freesland, Samtgemeen Land Wusten, fröhere Samtgemeen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Rolf Arland (* 4. März 1922 in München; † 10. Februar 2015 in Gilching, eegentlich Hans Mühlbauer) weer en düütsch Komponist. He hett Klaveer studeert un weer nah den Tweeten Weltkrieg Angestellter bi de Stadtverwalten vun München. In en Nebenberop weer he denn Musiker (Pianist) un Anfang vun de 80er Johren is he anfungen, eegen Kompositschonen to verfaaten. Den eersten Spood harr he mit volkstümlich Titeln. Bi en Konzert in Augsborg hett he den dormoligen Rock-Musiker Roy Black opdeckt, de he denn mit de Leder Du bist nicht allein un Ganz in Weiß to’n Schlagerstar makt hett. Mit Die Maschen der Mädchen hett he 1968 ok Chris Roberts to’n Dörbröök verhulpen. Sien Söhn is de Klarinettist un Komponist Henry Arland. 1962: Die große Nummer wird gemacht (Singer: Ralf Bendix) 1963: Der Schatz im Silbersee (Singer: Medium Terzett) 1965: Du bist nicht allein (Singer: Roy Black) 1966: Ganz in Weiß (Singer: Roy Black) 1967: Goodnight My Love (Singer: Roy Black) 1968: Du bist da (Singer: Roy Black) 1968: Ich denk an dich (Singer: Roy Black) 1968: Die Maschen der Mädchen (Singer: Chris Roberts) 1968: Das Mädchen Carina (Singer: Roy Black) 1969: Mein schönster Traum (Singer: Roy Black) 1970: Du bist nicht
De Ilhéu de Sal Rei is en lütt nich bewahnt Eiland vun de Ilhas do Barlavento, de to de Republiek Kap Verde höört. Se liggt nipp un nau vör de Küst vun dat Eiland Boa Vista. Dat lütte Eiland liggt ruchweg bi de Koordinaten 16,173° N un 22,933° W dicht bi de nöördliche Westküst vun Boa Vista un nipp un nau gegenöver vun Sal Rei, de Hööftstadt vun Boa Vista. Twüschen de beiden Küsten leegt villicht en Kilometer Water. De lange Siet vun de Ilhéu de Sal Rei mitt üm un bi annerthalf Kilometer. Se is bit to 500 Meter breed un kummt op en Flach vun schätzte 0,7 km² Flach. De hööchste Steed op dat Eiland is üm un bi 27 un is dormit teemlich flach un even. Dat Eiland is nich bewahnt, veel wassen deit dor ok nich, man ’n beten dröög Gras un siet Buschwark. Sonst gifft dat dor blots Sand un felsigen Bodden. Tostannen kamen is dat Eiland as ok Boa Vista as Folg vun den Vulkanismus, de för den helen Archipel verantwoortlich is. An de Küst, de na Boa Vista wiest, kann man en Formatschoon vun Basaltsülen ankieken. De Laag vun de Ilhéu de Sal
De Zentraalafrikaansche Republiek is en Binnenstaat in Zentraalafrika. Se grenzt (in’n Klockenwiesersinn vun Norden her) an den Tschad, den Sudan, de Demokraatsche Republiek Kongo, de Republiek Kongo un an Kamerun. De Hööftstadt is Bangui. Dat Land liggt to’n groden Deel up dat Hoochland vun de Noordäquatorialsull (bit 1.420 m över NN). Dat Klima höört to de wesselnatten Tropen in’n Norden un to de jummers natten Tropen in’n Süden. Dat gifft en dröge un en natte Johrstied. In Norden, an de Grenz na de Dröögsavann hen duert de Regentied bi veer Maande lang, man in’n Süden treckt se sik över acht bit tein Maande hen. In’n Norden is dat sunnerlich in de Dröögtied unbannig heet, to’n Deel bit 40 °C hen. In de Nacht kann dat denn avers ok man bloß unner 10 °C warm ween. In de Hööftstadt sünd de Unnerscheden bloß minne, weil de Tropische Regenwoold nich wiet weg is. In’n Süden wasst dichten troopschen Regenwoold. Dat is en vun de lesten Stäen up de Welt, wo de Siedlandgorilla un de Wooldelefant hen utneihn konnen. De gröttste Deel vun dat Land besteiht ut Boomsavann (Nattsavann) un open Woold. Na Norden to wasst denn jummers mehr en Dröögsavann. Deerter in
Albert George Wilson (* 28. Juli 1918 in Houston, Texas; † 27. August 2012 in Sebastopol, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Astronom. Wilson hett 1947 sien Doktertitel vun de California Institute of Technology, Pasadena, kort Caltech, mit sien Arbeit Axially Symmetric Thermal Stresses in a Semi-Infinite Solid kregen. Af 1949 arbeid he bi de Palomar-Steernwacht; 1953 wurr he stellvertredend Direkter an dat Lowell Observatorium. Later henn is he bi de Rand Corporation anfungen. 1962 arbeid he bi de Facktietschrift Icarus. He hett fief Asteroiden opdeckt un weer Mitopdecker vun de Komet 107P/Wilson-Harrington. Biografie engl.
Fogo (port.: (Groot) Füer) is een vun de negen bewahnten Eilannen vun de Republiek Kap Verde in’n Atlantik. Se tellt to de Ilhas do Sotavento („Eilannen ünnern’n Wind“ oder „Eilannen af vun’n Wind“) un liggt in’n Oosten vun Brava un in’n Westen vun dat Hööfteiland Santiago. De bestimmende geologische Struktur vun Fogo is de Pico de Fogo, wat mit 2.829 m de hööchste Barg vun den helen Archipel is un ok de eenzige Vulkan, de in letzter Tiet aktiv wesen is. De letzte Eruptschoon weer 1995, de dat Binnere vun de Caldera op wiete Flachen mit Lava opfüllt hett. An de Oostflank hett sik dorbi en ne’en Neventipp (Pico Pequeno – „lütt Pico“) vun den Vulkanbarg billt. De Pico de Fogo gifft den helen Eiland en gliekmatig, kegelförmig Utsehn as dat för en Schichtvulkan tyypsch is. Dat Eiland Fogo sitt tohopen mit den Seamount Cadamosto un dat Navereiland Brava op en gemeensomen Sockel vun de Kapverdensüll, de dör deep Water vun dat annere Navereiland Santiago scheedt sünd. De Seebodden vun’n Atlantik liggt an disse Steed 5.300 m ünner Normalnull. De Süll un de Eilannen sünd wohrschienlich dat Produkt vun en Hotspot, de den Vulkanismus veroorsaakt hett. 1680 schall en so
Rotary betekent Rotary International, internatschonale Organisatschoon, de in allerhand Öörd in Clubs tohopenkümmt, Rotary-Bohren, Oort, wie na Eerdööl un Eerdgas bohrt warrt, Rotary Rocket Company, dat is de Sellschop, de de Roton-Rakeet boot hett, in de engelsche Spraak dat Woort för Ümloopmotor un hen un wenn ok för Kreisverkehr. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Rotary International is en internatschonale Organisatschoon, de sik tohopensett ut lokale Rotary Clubs. De Organisatschoon seggt süms, se hett sik vörnahmen, Basen ut verscheden Beropen un wichtige Lüde ut allerhand Geschäften tosamen to bringen, dat se in all Beropen dorför sorgen könnt, dat dat dor gerecht un anstännig togeiht. Bavenhen will Rotary dor bi hölpen, dat gode Willen un Freden in de ganze Welt upboot weern könnt. De eerste lokale Rotary serviceclub (so is de vullstännig Naam) is an'n 23. Februar 1905 in Chicago, Illinois in de USA upmaakt wurrn. De Afkaat Paul Harris hett em grünnt. Hüdigendags gifft dat Rotary Clubs in 165 Länner up de Welt mit tohopen 1,22 Mio. Liddmaten. De eerste nedderlannsche Club is 1923 in Amsterdam upmaakt wurrn, in Düütschland keem de eerste Grupp 1927 in Hamborg tostanne. In Bremen is de Club an'n 27. November 1931 grünnt wurrn. De Naam Rotary (Dreihn) kümmt dor vun her, dat in'n Anfang de Drepen vun de Clubs in de Week över de Kantoren vun de Liddmaten hen wesseln (roteern) döen. Hüdigendags meent de Naam besunners, dat de Ämter in de Clubs vun Johr to Johr nee besett weert. De Liddmaten weert dor to nödigt, sik mit veer