rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Ge’ez-Tallen sünd en Tallsystem, dat in Spraken mit Ge’ez-Schrift bruukt warrt. De Tallen warrt vun links na rechts schreven. Wenn Tekens för lüttjere Tallen vör Tekens för gröttere Teihnerpotenzen staht, denn warrt de Tallen maalnahmen, lüttjere Tallen, de folgt, warrt dortotellt. Bispeel: ፪፼፫፻፷፱ is to lesen as ፪ × ፼ + ፫ × ፻ + ፷ + ፱ = 2 × 10.000 + 3 × 100 + 50 + 9 = 20.359. Bispelen: 1982 = ፲፻፱፻፹፪ ፫፼፴፫፻፴፫፼፴፫፻፴፫ = (3 × 10.000 + (30 + 3) × 100 + (30 + 3)) × 10.000 + (30 + 3) × 100 + 30 + 3 = 333.333.333
De ägyptschen Tallen sünd en Tallsystem, dat de olen Ägypters bruukt hebbt. Dat ägyptsche Tallsystem hett egene Tekens för de Teihnerpotenzen vun een bet ene Million. För annere Tallen warrt de Tekens jüst so faken schreven. För de 3 warrt dat Teken för de 1 also dree Maal schreven: Bispeel: 1982 = De Ägypters hebbt ok Bröök kennt. Bi de Stammbröök hebbt se den Nömer as Tall schreven un dor en lütt Mund överschreven. För 1/2, 2/3 un 3/4 hebbt de Ägypters extra Teken kennt: Annere Bröök (so as 5/12) hebbt se as Summ vun Stammbröök mit verscheden Nömers schreven: Wenn de Bröök to groot worrn sünd, denn hebbt se den Mund blot över de eersten Tallen röverschreven:
De Khmer-Tallen sünd en Tallsystem, dat in de Spraak Khmer bruukt warrt. Dat Khmer-Tallsystem hett egene Teken för de Tallen vun 0 bet 9. Gröttere Tallen warrt aver ganz normal na dat dezimale System billt. De Tall 185 warrt also ១៨៥ schreven un is ut de Teken för 1, 8 un 5 billt. De Khmer-Tallen sünd verwandt mit de Thai-Tallen.
De Thai-Tallen sünd en Tallsystem, dat in de Spraak Thai bruukt warrt. Dat Thai-Tallsystem hett egene Teken för de Tallen vun 0 bet 9. Gröttere Tallen warrt aver ganz normal na dat dezimale System billt. De Tall 185 warrt also ๑๘๕ schreven un is ut de Teken för 1, 8 un 5 billt. De Thai-Tallen sünd verwandt mit de Khmer-Tallen.
Moderata samlingspartiet (Afk.: Moderaterna; „Maatigt Sammelnspartei“) is een vun de politischen Partein in’n sweedschen Rieksdag. Samlingspartiet is’n börgerlich-konservative Partei mit en neoliberal Weertschopsprogramm. Bi de Rieksdagswahl in’t Johr 2002 hett se 15,2 % vun de Stimmen kregen un dormit 55 vun de 349 Mandaten. Vörsitter vun de Partei is siet 2003 Fredrik Reinfeldt. Bi de Rieksdagswahl 2006 hett de Moderaterna 26,2 % vun de Stimmen kregen un mit 97 Mandaten dat vörherige Resultat somit meist verdubbelt. Moderate Samlingspartiet is 1904 ünner den Naam Allmänna valmansförbundet („Allgemeen Wählerbund“) grünnt worrn as Reakschoon op den Wahlspood vun de beiden annern politischen Grupperen vun de dormolige Tiet (Sozialdemokraten un Liberalen), de sik in de Johren dorför organiseert harrn. De Opbo vun de Partei is vun den lateren Parteivörsitter Arvid Lindman prägt worrn. To Anfang weer de Partei natschonal-konservativ. Den gröttsten Wahlspood harr de Partei in de 1920er Johren. Se weer dormols mit Afstand de gröttste börgerliche Partei (1928: 29,4 % vun de Stimmen), hett aver vun de 1930er Johren an Stimmen verloren, vun wegen dat se de Moderniseeren vun de Sellschop nich mitmaken de. In’t Johr 1938 hett se ehrn Naam ännert in Högerns riksorganisation („Rieksorganisatschoon vun de Rechten“) un 1952 noch mol
De hebrääschen Tallen sünd en Tallsystem, dat in de hebrääsche Spraak bruukt warrt. To’n gröttsten Deel warrt hüdigendaags de araabschen Tallen bruukt, de hebrääschen Tallen warrt nu vör allen noch för’n hebrääschen Klenner bruukt un in welk besünner Ümstänn, to’n Bispeel bi nummereert Listen. Dat hebrääsche Tallsystem hett Teken för de Tallen vun een bet negen, för de Teihners vun teihn bet negentig un för de Hunnerters vun hunnert bet negenhunnert, alltohoop sünd dat 27 Tallen. Dat hebrääsche Alphabet hett blot 22 Tekens, de fief Tekens, de noch över sünd, warrt ut en Kombination vun’n letzten Bookstaven (ת), Gershayim (״) un de Talltekens vun 100 bet 400 billt. En anner Mööglichkeit, disse fief Tekens dortostellen, is, dat fief vun de Finalbookstaven vun dat hebrääsche Alphabet (dat sünd Formen vun Bookstaven, de anners utseht, wenn se an’t Enn vun en Woord staht) bruukt warrt. Disse Tekens warrt vun rechts na links schreven. De Tall 185 warrt also קפה schreven un is ut de Teken för 5, 8 un 1 billt. Bi Tallen grötter as dusend warrt de Tallen in Gruppen schreven. 1.234.567 is denn to’n Bispeel א רלד תקסז.
Kulm is ene Stadt in de poolsche Provinz Kujawien-Pommern, de 21.000 hett. Kulm weer bet 1945 dietsch un weer in Westpreußen. Kulm is in de Niege Hanse un is de Stadt, ut de Kurt Schumacher un Hermann Löns weern. Hie spraken de Lü de Haugpruißiske Variante vun't Ostmitteldeutsche. Kulm weer ok ene Ordensborg vun de düütsch Orden. Üm Kulm un Kulmsee weer bet 1945 ene böverdüütsche Dialektinsel, wat dat geev wiels twüschen 1782 un 1785 Württemberger un Lüüd ut Baden-Durlach kamen weern. Al vör 1945 worr hie Poolsch snackt. De hie leven Düütsche weern, anners denn de Polen, Protestanten. Ehrhardt, Rolf. Die schwäbische Kolonie in Westpreußen. (= DDG 6). Marburg 1919
De Maya-Tallen sünd en Tallsystem, dat in de Maya-Spraak bruukt worrn is. Dat Tallsystem baseert op de Basis 20. De Mayas hebbt de Null kennt (dorstellt as leddige Muschel) un de Tallen bet 20 in veer Blöck to fief opdeelt. Vulle fief warrts as Streek schreven, Eeners warrt as Punkt schreven. Wohrschienlich baseert disse Tellwies op den Gedanken an twee Hannen un twee Fööt mit je fief Fingers/Tehn. Tallen grötter as 20 sünd in Regen överenanner schreven worrn. 429 weer to’n Bispeel een Punkt in de eerste Reeg, een Punkt in de twete Reeg un veer Punkte un een Streek in de drüdde Reeg (1 × 20² + 1 × 201 + (1 × 5 + 4 × 1)). Blangen disse Talltekens geev dat ok noch en tweet System mit Maya-Hieroglyphen, de de Köpp vun Goddheiten as Talltekens wiest hebbt. Dit twete System is aver nich so faken bruukt worrn un weer ok keen System, dat veel to’n Reken bruukt worrn is, man mehr in’n religiösen Kontext.
De babyloonschen Tallen sünd en Tallsystem in Kielschrift, dat vun de olen Babyloniers bruukt worrn is. Dat Talltekensystem baseert op de Basis 10, dat Stellenweertsystem op de Basis 60. De Basis 60 hett sik wohrschienlich dörsett, vunwegen dat dat en dull tohoopsett Tall is. Dat Tallsystem weer en Stellenweertsystem, dat heet, dat de Tall in Gruppen blangenenanner stellt worrn is. De Tall 1982 to’n Bispeel is as 33-2 schreven worrn (33 × 60 + 2 = 1982). Dat Tallsystem hett kene Null kennt. Wenn een vun de Gruppen leddig weer (120 to’n Bispeel is 2-0), denn kunn dat nich op eenfache Wies opschreven warrn. De Leser kunn dat denn licht as en 2 lesen. De Leser müss denn ut’n Kontext rutkennen, dat dat 2-0 un nich 2 weer, oder de Schriever müss en beten Platz leddig laten, wat aver ok swoor ruttokennen wesen kunn. De babyloonschen Tallen sünd so bi 3100 v. Chr. opkamen.
Trading Places (op Platt so veel as „Hannelssteden“; dt. Titel: Die Glücksritter) ist de Titel vun en US-amerikaansche Filmkummedie ut dat Johr 1983 mit Dan Aykroyd un Eddie Murphy in de Hööftrullen. De Film baseert op Motiven ut de beiden Kortgeschichten The Prince and the Pauper un The £1,000,000 Bank Note vun Mark Twain. De Titel is en Woortspeel. To’n een is Trading Places dat engelsche Woort för „Hannelssteden“ – De Börs speelt in den Film en grode Rull – to’n annern bedüüt dat Woort ok „de Plätz tuschen“, wat in den Film mit de beiden Hööftfiguren passeert. De Film speelt in de Vörwiehnachtstiet in Philadelphia. Louis Winthorp III is de spoodrieke Gewarfsleider vun dat Duke-&-Duke-Imperium. Em fehlt nix: morns warrt he vun sien Butler Coleman mit Fröhstück an’t Bett opwaakt, raseert un in en Limousine na sien Arbeit fohrt. Sien Basen sünd de Broker-Ünnernehmer Randolph un Mortimer Duke, de dör jemehr Gewarf vör Geld stinken doot. Dat naue Gegendeel is Billy Ray Valentine, de sik mit Beddelee dör’t Leven sleiht. He is swart, arm un mutt so doon, as harr he in’n Vietnam-Krieg sien Been verloren, dat he sik wat Geld tohopen beddeln kann. As he vör de Polizei
De Leif-Erikson-Dag is en natschonalen Gedenkdag in de USA. He warrt elk Johr an’n 9. Oktober to Ehren vun Leif Erikson fiert, de de eerste Europäer weer, de sien Foot op amerikaanschen Bodden sett hett, un all de Inwannerers na Amerika ut de noordschen Lannen. Wisconsin weer 1930 de eerste Bundsstaat vun de USA, de den Fierdag goodkennt hett. In’n Noorden Middelwesten hett sik en temlich grote Grupp vun Skandinaviers dallaten. Den Bidrag vun disse Lüüd to ehren, hett sik Rasmus B. Anderson insett, dat dat en Fierdag för jem geven schull. 1931 hett ok Minnesota den Leif-Erikson-Dag as Gedenkdag annahmen. 1963 hett de Kongress-Afornte John Blatnik den Andrag stellt, dat de Leif-Erikson-Dag in de ganze USA en Gedenkdag warrn schull. 1964 hett de Kongress dissen Andrag annahmen. Sietdem hett Präsident Lyndon B. Johnson un all siene Opfolgers elk Johr an’n 9. Oktober en Bekanntmakung to dissen Dag rutgeven. De 9. Oktober is de Dag, an den mit dat Schipp Restauration an’n 9. Oktober 1825 dat eerste Maal en gröttere organiseerte Grupp vun skandinaavsche Inwannerers vun Stavanger na Nee York kamen is.
De USA kennt en Reeg vun vun’n Präsident bekanntmaakt Gedenkdaag. An disse besünnern Daag warrt op Besluss vun’n Kongress oder vun’n Präsident elk Johr vun’n Präsident en Bekanntmakung rutgeven, in de de Dag besünners anerkannt warrt. De US-Börger sünd opropen an disse Daag dör Fiern un Akschonen den besünnern Anlaat to ehren, to gedenken oder vörantobringen. Den allereersten vun disse Daag hett Abraham Lincoln 1863 mit’n Eerntedankdag bekannt maakt. Fett schreven sünd de richtigen Fierdag, an de ok all oder en groten Deel vun de Ämter un Ladens dicht maakt. Religiös-Freeheits-Dag (16. Januar) Martin-Luther-King-Dag (drüdd Maandag in’n Januar) Natschonal Dag vun de Unverletzlichkeit vun dat minschliche Leven (drüdd Sünndag in’n Januar) Education-and-Sharing-Dag (März oder April) Greeksch Unafhängigkeitsdag (25. März) Natschonal Dag för dat Opklären över den Wedderstand gegen Drogenmissbruuk (tweet Dunnersdag in’n April) Panamerikaansch Dag un Week (14. April un de Week) Armeensch Gedenkdag (24. April) Loyalitäts-Dag (1. Mai) Gesettsdag (1. Mai) Natschonal Gebeedsdag (eerst Dunnersdag in’n Mai) Moderdag (tweet Sünndag in’n Mai) Natschonal Verdedidungs-Transportwesen-Dag un Natschonal Transportwesen-Week (drüdd Freedag in’n Mai un de Week) Natschonal Marinedag (22. Mai) Gebeed för’n Freden, Memorial Day (letzt Maandag in’n Mai) Natschonal Kinnerdag (eerst Maandag in’n Juni) Flaggen-Dag un Natschonal Flaggenweek (14. Juni
Wilmesausch (Wilmesausch Wymysiöeryś) is de Dialekt vun de lütte Stadt Wilmesau (op Wilmesausch Wymysau, Wymysoj), op de Jrens vun Kleinpolen un Slesien in Polen. De Dialekt höört to dat Slesische, is in sien Egenschoppen aver temlich afpartig. Dat besünnere an dissen Dialekt is vör allen, dat de Sprekers vun dat Wilmesausche en ganz egen Identität entwickelt hebbt un sik nich as Düütsche tellt. So hebbt 1921 vun 1774 Lüüd blot 23 seggt, dat se sik vun de Natschonalität as Düütsche föhlen deen. De Lüüd in Wilmesau hebbt seggt, dat se jemehr Spraak un Kultur op Siedlers ut Flandern, Freesland oder ut England trüchföhrt. To’n Bispeel hebbt veel Lüüd in Wilmesau den Naam Fox hatt, de ut Schottland kamen schall. Wilmesau is en lütt düütsch Spraakeiland in de Gegend vun Bielsko-Biała. Dat is nich ganz rut, wo de Lüüd vun weg kemen, de dat Dörp toeerst besiedelt hebbt. Se sünd op jeden Fall mit de düütsche Oostsiedlung na Slesien kamen. Dör de Laag as Spraakeiland un ok dorvun, dat de Lüüd in Wilmesau blot ünnerenanner heiraden deen, hett sik mit de Tiet en ganz egen Identität rutbillt. De Lüüd in Wilmesau hebbt sik nich as Düütsche föhlt un ok nich recht
Leif Eriksson (ieslannsch: Leifur Eiríksson; * um 970 rüm in Iesland; † um 1020 rüm) weer en Updecker ut Iesland. Sien Binaam is „de Glückliche“ (ieslannsch: Leifur heppni). Leif Eriksson is üm 970 rüm as Söhn vun Erik de Rode up Iesland boren. Sien Grootvadder weer Thorwald Asvaldson. Twaars steiht dat in keen oolt Dokument to lesen, dat he up Iesland boren is, man antonehmen is dat doch. Un dat kümmt so: Twuschen de Tiet, wo sien Vadder na Gröönland översiedelt is un de Tiet, wo he süms an den Hoff vun den König na Norwegen föhrt is, liggt bloß twolf Johren. He mutt also al up'e Welt ween hebben, ehr de Vadder na Gröönland güng. Vunwegen dat sien Vadder eerst up Iesland heiraat' hett, is kloor, dat he eerst boren wurrn is, nadem sien Vadder ut Norwegen utbüxt weer. He keem mit sien Vadder mit, as de na Westen seilen dö, weil de denn ok noch ut Iesland verbannt weer. Dor harr en Mann dootslahn. So kemen de beiden na Gröönland. Üm dat Johr 1000 rüm seil Leif mit bi 35 Mann noch mol los un sett sien Foot, wohrschienlich as eersten Mann ut Europa, up amerikaanschen Grund. Woll
En Galaxie (vun’t ooltgr. γαλαξίας, galaxías „Melkstraat“) is in de Astronomie allgemeen de Beteken för en gröttere Ansammeln vun Materie as Steerns, Gasnevels, Planetensystemen, Stoffwulken un annere Objekten, de dör Gravitatschoon bunnen is. En Galaxie is en sünners groot Steernsystem. De Galaxie, vun de wi sülvst en Deel sünd, warrt ok as „de Galaxis“ betekent oder as de Melkstraat. In en Nacht, in de dat bannig düster un düchtig klor is, kann een de Steerns vun de galaktischen Schiev dicht bi’nanner as’n lüchten Band stahn stehn. Sütt meist so ut as’n Spoor vun verschütt Melk. Galaxien künnt teemlich ünnerscheedlich wesen in’t Utsehn (Morphologie), in de Grött un in jemehr tohopensetten. Uns Melkstraat tellt to de grötteren Galaxien. Se bargt ruchweg 3·1011 Steerns bi en Dörmeter vun üm un bi 100.000 Lichtjohren. Blangen de Steerns bargt en Galaxie ok Gas, Stoff un Düstere Materie. Uns nächste gröttere Navergalaxie is de Andromeda-Galaxie (M31). De Afstand twüschen de beiden Galaxien is 2,4 bit 2,7 Mio. Lichtjohren. Se beide billt mit noch en poor annere Galaxien tosamen de Lokale Grupp. Dat gifft jüst so aver ok Galaxienhopens mit vele dusend Liddmaten. Dör de letzten „Ultra-Deep-Field“-Opnahmen vun’t Hubble-Teleskop in’n März 2004 künnt de Wetenschopplers groff
De armeenschen Tallen sünd en Tallsystem, dat för Spraken mit armeensche Schrift bruukt worrn is. Nu bruukt de Armeenschen vör allen de araabschen Tallen, de armeenschen Tallen warrt blot noch för en poor besünner Saken bruukt, to’n Bispeel för dat Tellen bi Överschriften un Listen oder för de Nummern bi Herrschers un Anföhrers. Dat armeensche Tallsystem hett 36 Teken för de Tallen vun een bet negen, för de Teihners vun teihn bet negentig, för de Hunnerters vun hunnert bet negenhunnert un för de Dusenders vun eendusend bet negendusend. Disse Tekens warrt vun links na rechts schreven. För Tallen grötter as 9999 gifft dat noch wedder densülven Satz vun Tekens, aver mit’n Streek dor över, wat bedüden deit, dat de Tall mal 10.000 nahmen warrt. Tosätzlich gifft dat ok noch de Teken Օ för 10.000 un Ֆ för 20.000. Disse beiden Bookstaven sünd eerst temlich laat in de armeensche Schrift opnahmen worrn un hebbt denn dissen Weert kregen. Faken warrt dat Tallsystem aver ok ahn disse beiden Bookstaven bruukt. En Null hett dat armeensche System nich kennt. Bispeel: 1982 = ՌՋՁԲ
Elwing is en Stadt in de poolsche Bezirk Ermland-Masuren mit 130.000 Inwahners. Elwing weer in de Hansetied en vun de Middelpunkten vun de Hanse. In Elwing hebbt se fröher Nedderpreußsch spraken. De Stadt leeg in de preuß’sche Provinzen Oostpreußen un Westpreußen. Beröhmte Lü ut Elwing sün Max Reimann, de na den Krieg Vörsitter vun de KPD weer, Ortwin Runde un de Bremer Bernd Neumann, de Kulturstaatsminister vun de düütsche Bundsregeern. Elwing hett siet 1992 en Bischop in de Karkenprovinz Ermland. Elwing is Deel vun de Niegen Hanse. In’n Kreis Elwing is ok de Gemeente Elwing-Land mit 6.600 Inwahners.
De oostaraabschen Tallen sünd en Tallsystem, dat in de araabsche Schrift in Ägypten, Sudan, Iran, Afghanistan, Pakistan un Delen vun Indien bruukt warrt un fröher in dat ottomaansche Alphabet bruukt worrn is. Dat Pers’sche un Urdu bruukt Tallen, de deelwies en beten anners utseht. Jüst as de araabsche Schrift warrt de Tallen vun rechts na links schreven. Se fangt aver mit de lüttste Tall an, so dat de kumplette Tall desülve Reeg hett as bi de araabschen Tallen, de in de europääschen Spraken bruukt warrt. Dat Tallsystem is jüst datsülve as bi de araabschen Tallen, blot de Talltekens seht anners ut.
De Aryabhata-Tallen sünd en Tallsystem, dat de indische Mathematiker Aryabhata utklamüsert un 510 in dat eerste Kapittel vun sien Book Aryabhatiya beschreven hett. Dat Tallsystem kennt 297 Tekens, de ut dat Devanagari-Alphabet för Sanskrit stammt. Devanagari hett 33 Konsonanten un 9 Vokaals. Disse Tekens köönt na en bestimmt Kood kombineert warrn un billt so Tallen vun 1 bet 1018. De 9 Vokaals staht för Potenzen vun 100. 25 vun de Konsonaten staht för de Tallen vun 1 bet 25 un 8 staht för de Teihners vun 30 bet 100. Ene Null hett dit System nich. De Tallen warrt vun links na rechts schreven, aver de Tall fangt mit de lüttste Stell an, tooerst de Eeners un Teihners, denn de Hunnerters un Dusenders usw. Aryabhata hett dit System vör allen opstellt, dat sik de Tallen beter in dat Sanskrit-Versmaat rinpasst. Tallen sünd ans swoor in Versen to schrieven. En Vördeel is dorbi ok, dat dat för een Tall faken mehr as een möögliche Schrievwies gifft. 100 lett sik as ह (ha) oder ok as कि (ki) schrieven.
Clémence Poésy (* 30. November 1982 bi Meudon) is en franzöösche Schauspelersche, de internatschonaal dör ehr Rull as Fleur Delacour in den Film Harry Potter and the Goblet of Fire bekannt worrn is. Poésy is de Dochter vun en Schoolmeestersche un en Theaterschauspeler. Opwossen is se in en Vöroort vun Paris. Ehr eerste Insichten in de Schauspeleree harr se int Öller vun 14 Johren in en Theaterprodukschoon vun ehrn Vadder. Mit sössteihn Johren is se vun de School gahn un hett doran ansluten en Utbilln an en Schauspeelschool maakt. 2001 harr se ehr eerste Filmrull as Anna in de franzööschen Produkschoon Petite sœur un weer dorna noch bi wietere franzöösche Filmprodukschonen dorbi. Ehr eerste engelschsprakige Rull hett se 2004 in de Minireeg Gunpowder, Treason & Plot speelt. Dor stell se de schottsche Königin Maria Stuart dor. Internatschonal bekannt worrn is se as Fleur Delacour in den Kinofilm Harry Potter and the Goblet of Fire vun 2005. Een Johr later speel se en Rull in de Literaturverfilmen Le Grand Meaulnes, wo binnen se de Rull vun Yvonne de Galais harr. Wietere Produkschonen sünd dorna folgt. In ehr jungen Loopbahn is se ok al eenmol mit ein Filmpries uttekent worrn. Dat weer
Levanzo is de nöördlichste un de lüttste vun de dree gröttsten Ägaadschen Eilannen in Italien. De lütte Inselgrupp liggt vör de Westküst vun Sizilien in de Middellannsche See un höört politisch to de Gemeen Favignana, wat ok de Naam vun dat gröttste vun de Eilannen is. Se höört dormit to de Provinz Trapani. Dat Eiland hett en Flach vun 5,82 km² bi en Inwahnertall vun ruchweg 450 Lüüd. De hööchste Steed is de Pizzo Monaco un liggt bi 278 m. De antike Naam vun’t Eiland weer Phorbantia, nöömt na en Plantenoort, de dor vörkamen deit. Bi de Römers harr dat Eiland den Naam Buccina. Se is lange Tiet nich bewahnt worrn un harr woll mehr den Sinn vun en Rinnerweid. De bekanntste Oort vun Levanzo is de Grotta dei Genovesi, in de dat Malereen ut dat 10. Johrhunnert v. Chr. to bekieken gifft. Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste, Leipzig, 1850 Sizilien, Dumont Reisetaschenbuch, 3. Oplaag, 2008, ISBN 978-3-7701-5986-4 Levanzo. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Koordinaten:12° 26′ N, 38° 0′ O
De Kentum-Satem-Isogloss is en Isogloss, de de indogermaanschen Spraken in twee Gruppen deelt. Dat ene Rebeet (vör allen in’n Westen) bruukt för dat Woord hunnert Wöör, de dat Latiensche centum ähnlich sünd, dat annere Rebeet (vör allen in’n Oosten) Wöör, de dat Avestsche satem ähnlich sünd. To de Kentumspraken höört de germaanschen, itaalschen/romaanschen, keltschen, greekschen un tochaarschen Spraken. To de Satemspraken höört de indoiraanschen, armeenschen, baltoslaavschen un albaanschen Spraken. Bi en poor annere utstorvene Spraken ut de indogermaansche Spraakfamilie is dat nich rut, to welke Grupp se tohöört. Dat geiht dorbi vör allen üm de dree Konsonanten *kʷ (labiovelar), *k (velar) un *ḱ (palatovelar) un wo se sik entwickelt hebbt. Bi de Kentumspraken sünd de Palatale mit de Velare tohoopfullen (*k, *k̑ –> k) un de Labiovelare bleven. Bi de Satemspraken sünd de Labiovelare un Velare tohoopfullen (*k, *kʷ –> k) un dat palatale *k̑ is to en Sibilant /s/ oder /ʃ/ worrn. Fröher hebbt de Wetenschoppers dacht, dat sik dat ole Indogermaansche direkt in disse twee Dialekte opdeelt hett un dor sünd denn de hüdigen Spraken ut worrn. Dat Kentum un Satem twee Telgen op’n Stammboom vun de indogermaanschen Spraken sünd. As aver dat Tochaarsche opdeckt worrn is, dat
Takashi „Tak“ Fujimoto (* 12. Juli 1939) is en US-amerikaanschen Kameramann. Fujimoto hett sien Utbilln in de London Film School afleggt un hett dorna mit Speelbasen as Jonathan Demme, M. Night Shyamalan, John Hughes un Howard Deutch arbeit. He is Liddmaat vun de American Society of Cinematographers un weer mehrmols för Filmpriesen nomineert. Fujimoto hett bit hüüt bi meist sösstig Filmen achter de Kamera stahn. In twee Filmen is he ok kort as Dorsteller to sehn wesen. Tak Fujimoto hett bit hüüt dree Filmpriesen wunnen un weer för enige mehr noch nomineert. Wunnen hett he: 1991: den BSFC Award in de Kategorie Beste Kinematografie för The Silence of the Lambs. 1996: den NSFC Award in de Kategorie Beste Kinematografie för Devil in a Blue Dress. 2008: den Emmy in de Kategorie Rutragen Kinematografie in en Minireeg oder Film för de Epsisood „Independence“ ut de Reeg John Adams Tak Fujimoto in de Internet Movie Database (engelsch)
De Titel vun dissen Artikel is nich op Platt. Frauenburg is de hoochdüütsche Naam. Den plattdüütschen Naam weet wi nich genau. Wenn du em kennst, denn vertell uns dat man. De Oort heet op Platt op jeden Fall anners. Frauenburg is ene lütte poolsche Stadt bi’t Frische Haff in de Bezirk Ermland-Masuren. Se is an de Rebeet vun en ol Prussendorp buut wurrn. De Bischop vun´t Ermland trock 1242 vun Brunsbarg na Frauenburg. 1310 kreeg Frauenburg dat lübisch Stadtrecht vun de Bischop Eberhard vun Neisse. Twüschen 1329 un 1388 is ene groote Kathedrale buut wurrn. Frauenburg weer ene vun wenigen Städer in’t Ermland, in de Nederprüüßisk snackt wurrn is. In Frauenburg is de Histo’rsche Vereen vun´t Ermland, de nu in Mönster sitt, gründ´t wurrn. Frauenburg höört to de Niege Hanse mit to.
Nüddel (hoochdüütsch Nüttel) is en lütten Oortsdeel vun de Gemeen Vierden in’n neddersass’schen Landkreis Rodenborg (Wümm) un besteiht blots ut en Handvull Hüüs. De Oortsdeel Nüddel liggt twüschen Ippens-Süüd, wat ok en Oortsdeel vun de Gemeen Vierden is, un Zittens. De Oort liggt an de K 139, de vun Zittens ut över Nüddel na Ippens verlöpt un den wieter in’n Landkreis Stood as K 54 na Ohrenswohl. In Nüddel gifft dat dree Hoffsteden, wovun hüüt aver blots noch een beweertschoppt warrt. Dat Ümland is entspreken landweertschopplich prägt mit veel Wischen un Weidland, handweerklich Bedrieven gifft dat in Nüddel nich. Dör de Feldmark verlöpt ok de lütte Stroom Ramm, de twüschen Zittens un Groot Meckels in de Oost inmünnen deit. Üm Nüddel rüm gifft dat aver ok gröttere Wooldflachen. Nüddel weer to’n eersten mol na 1300 offiziell in en Oorkunn nöömt. To de Tiet harr de Oort noch den Naam Nutlo. Man geiht dorvun ut, dat sik de Naam ut Nuttesloh afleidt hett, wat so vell as „Nöötholt“ heten deit. In verleden Tieten weern Hasselnutt-Strüker in dat Rebeet vun Nüddel teemlich verbreedt. Dat kann een ok noch ut de ollen Flurnaams as t. B. „Haßelwisch“ sehen. In’n Verlop vun de Johrhunnerten