rlitschk/wikidir huggingface dataset:
En Zampel, Zampelbüdel oder Zampeltasch is de plattdüütsche Naam för en Büdel oder lüttjen Sack ut Linnen, as de Habenarbeiders em fröher över de Schuller nahmen hefft. Dat Woort kummt vun dat engelsche Woort „sample“ („Proov“) vun her. In Bremerhaben, Bremen un Hamborg arbeiden de Schauerlüde un Habenarbeiders in’n Freehaben. De Göder, wo se dor mit to doon harrn, mössen vertollt weern, wenn se ut’n Haben na de Stadt rutbröcht weern. Sunnerlich vun Tabak, Koffi un Rum hefft se denn avers geern wat bisiet nahmen un in ehren Büdel mit na buten smuggelt. Wenn dat nich toveel weer, hefft de Tollbeamten en Oog toknepen, man wenn dat toveel weer, geev dat Verdreet. Up jeden Fall versöchen de Habenarbeiders dat mit de Utreed, dor hannel sik dat nich um Smuggelgoot bi, man bloß um en „sample“ („Proov“), un dor weer ja woll nix gegen in to wennen. Düsse Zampel is avers nich bloß to’n Smuggel bruukt wurrn, an un for sik weer dor dat Warktüüch in, un allens, wat de Lüde so bruken döen: „Lang man her - kümmt allens in'n Zampel rin.“
De Federgo, ok Federitga is en histoorsch Landschap, gelegen an de noordwestlich Rand vun Oostfreesland direkt an’t Wattenmeer, wat in etwa dat hüüdige Krummhörn umfaat. Vör den Inbröök vun de Leybucht sall ok dat Karkspeel Nörden noch to’n Federgo hörrt hemm. Sien Naam kreeg de Go woll nah en dor wassend, upfällig Sumpplant. De Federgo grens in Oosten an dat Brookmerland un in’ Süüden an dat Emsigerland. Onno Klopp: Geschichte Ostfrieslands, 3 Bde., Hannover 1854–1858, S. 40. Heinrich Schmidt: Politische Geschichte Ostfrieslands. Rautenberg, Leer 1975 (Ostfriesland im Schutze des Deiches, Bd. 5), S. 7.
Franz Liszt [IPA ˈlist], ungaarsch Liszt Ferencz oder (in nee’Schrievwies) Ferenc, (* 22. Oktober 1811 in Raiding, damals ungaarsch Deel vun dat Kaiserdom Öösterriek, hüüd Öösterriek (Burgenland); † 31. Juli 1886 in Bayreuth), weer Komponist, Pianist, Dirigent, Theaterleiter, Musiklehrer un Schriever. He weer en vun de prominentst Klaveervirtuosen un en vun de produktivst Komponisten vun dat 19. Johrhunnert. He hett in völ ünnerscheedlich Stilen un Gattungen komponeert un hett den Weg bereit (neben annern) för de „programmatischen Musik“ (sinfonische Dichtungen) un wurrd mit sien Hööftwarken de „Needüütsch School“ torekent. He weer Mitbegrünner vun de Allgemein Düütsch Musikvereen. In dat Öller van 54 Johren kreeg Liszt in Rom de „niederen Weihen“ un den Titel Abbé. Franz Liszt weer de eenzige Söhn vun Adam Liszt (1776–1827), Verwaltensbeamter in Deensten vun de Fürst Nikolaus II. Esterházy, un sien Fru Maria Anna, boren Lager (1788–1866), Backersdochter ut Krems an der Donau. Adam Liszt speel all in de Jöögd Cello in dat Sömmerorchester vun den Fürsten Esterházy un is nah en afbraken Theologie- un Philosophiestudium in de Verwaltungsdeenst vun den Fürsten intreden. Nebenbi speel he aber wiederhenn as Cellist in’t Orchester, dat bit 1804 vun Joseph Haydn un dornah bit 1811 vun Johann Nepomuk Hummel
Edwin Gerhard Krebs (* 6. Juni 1918 in Lansing, Iowa; † 21. Dezember 2009 in Seattle, Washington) weer en US-amerikaansch Biochemiker. Krebs studeer siet 1936 Medizin un Chemie an de University of Illinois at Urbana-Champaign un an de Washington University in St. Louis. 1948 wurr he Perfesser an de University of Washington in Seattle. 1992 kreeg he tosommen mit Edmond Henri Fischer den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „för hör Opdecken vun de Mechanismen, welke de Stoffwesselvörgänge in Organismen stüern“. Autobiographie up de Siet vun den Nobelpries Normdaten: GND: 1211930750 (OGND, AKS) | LCCN: n81058032 | VIAF: 56671312 | Wikipedia-Personensöök
Edmond Henri Fischer (* 6. April 1920 in Shanghai; † 27. August 2021 in Seattle, Washington)) weer en Swiezer- US-amerikaansch Biochemiker. 1992 kreeg he tosommen mit Edwin Gerhard Krebs den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „för hör Opdecken vun de Mechanismen, welke de Stoffwesselvörgänge in Organismen stüern“. Fischer is emeriteert Perfesser för Biochemie an de University of Washington in Seattle. He weer siet 1948 verheiraadt un harr twee Kinner. Autobiographie up de Siet vun den Nobelpries Nobel Laureate Edmond H. Fischer 1920 – 2021 Lebensdaten nach American Men and Women of Science, Thomson Gale 2004
Dat lett so, as wenn disse Artikel nich so akraat is as de ween schull. Kiek ok op de Diskussionssiet vun den Artikel. Stüpp in de Pann is ne deftige Mahltied. Frisken Speck un Schmolt werd in de Panne utbroart. In dat heeite Fett werd dänn ne Schnear Stuten instüppet.
De Nobelpries för Physiologie oder Medizin (sweedsch: Nobelpriset i fysiologi eller medicin) is en vun de Priesen, de vun de sweedschen Chemiker un Utfinner Alfred Nobel (1833-1896), de dör de Entwicklung vun dat Dynamit to en grooten Riekdom kommen weer, in sien Testament stift wurr. De Pries wurrd jeds Johr siet 1901 vun de Nobelversammlung vun dat Karolinska Institutet in Stockholm nah de Maatgaav vun Nobel an de verlehnt, de in dat vergangen Johr „die wichtigste Entdeckung in der Domäne der Physiologie oder Medizin gemacht hat“. De Pries wurrd faken afkört as Medizinnobelpreis betekent. Dat is nich ganz richtig, wiel Alfred Nobel sien 1895 nedderleggt letzten Will utdrücklich de Physiologie mit inslutt. De Physiologie hett domols aber en völ grööteren Beriek umfaat, as de medizinische Physiologie, Rebeeden, de hüüd vör allen de Biologie, de Biochemie oder Biophysik torekent wurrn. So harr dat Karolinska Institutet, de sweedsch medizinische Universität dicht bi Stockholm, all immer en grooten Speelruum in de Utwahl vun de Bewerber. De Pries 1973 för Konrad Lorenz hörrt t.B. in dat Rebeet vun de Biologie (Verhaltensforschung). Nah den Willen vun Alfred Nobel sull de Pries an denjenigen verlehnt wurrn, de im letzten Jahr mit sien Entdeckung den größten Nutzen
Grissini (sing. Grissino) sünd dünn Brotstangen. Grissini stammen oorsprünglich ut dat 14. Johrhunnert ut de Region um Turin un wurrd dor traditschonell as Appetitmaker in Restaurants un Pizzerien verwendt. Ok in dat övrige Italien staht se up meest jeder Restaurantdisch un ok to Huus wurrd se gern eeten, wat dat riekhollig Angebot in’ Levensmiddelhannel bewiest.
Martin Lewis Perl (* 24. Juni 1927 in New York; † 30. September 2014 in Palo Alto, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Physiker. För sien Opdecken vun dat Tauon kreeg he tosommen mit Frederick Reines 1995 den Nobelpries för Physik. 1955 hett he sien Doktertitel an de Columbia University makt. Reflections on Experimental Science, World Scientific 1996 The discovery of the tau lepton, in Lillian Hoddeson, Laurie Brown, Michael Riordan (Hrsg.): The Rise of the Standard Model, Cambridge University Press 1997, S. 79–100 Autobiographie up de Siet vun de Nobelpries Stanford's Martin L. Perl, winner of 1995 Nobel Prize for discovery of tau lepton, dead at 87
Karine Ruby (* 4. Januar 1978 in Bonneville, Département Haute-Savoie; † 29. Mai 2009 an’ Mont Blanc) weer en franzöösch Snowboardfohrerin. Ruby weer de weltwiet spoodriekst Snowboarderin. Se hett an dree Olympisch Spelen deelnommen un wunn twee Olympiamedaillen. Bi söss Snowboard-Weltmeesterschapen tüschen 1996 und 2005 hett se söss Gold- un veer Sülvermedaillen wunnen. In de Snowboard-Weltcup vun de FIS wunn se söss mal in de Gesamtweltcup un dartein mal in de Disziplinen-Weltcups. Tosommen mit Isabelle Blanc un Doriane Vidal (Halfpipe), beid ok ut Frankriek, domineer se af Midden vun de 1990er Johren de Snowboard-Szene. Se weer en vun de wenigen Spitzenathletinnen, de vun Anfang an blots bi Rennen vun de FIS start is un nich för de konkurreerend ISF fohren is. Noch vör de Olympisch Winterspelen 2006 hett se seggt, to dat Enn vun de Saison Bott maken to wullen un is in’ März 2006 ok torüchtreden. Dree Johr later is se in en Gletscherspalt störrt un to Dood kommen. Nagano 1998: Gold in’ Riesenslalom Salt Lake City 2002: Sülver in’ Parallel-Riesenslalom Lienz 1996: Gold im Riesenslalom Innichen 1997: Gold im Boardercross, Sülver in’ Parallel-Slalom, Sülver in’ Riesenslalom Madonna di Campiglio 2001: Gold in’ Parallelslalom, in’ Riesenslalom un in’ Boardercross
Franz Anton Xaverius Ries (* 10. November 1755 in Bonn; † 1. November 1846 ok dor) weer en düütschen Geiger. Ries gull as en „Wunnerkind“ vun de Geige un weer Konzertmeister vun dat Kurfürstlich Hofforchester in Bonn, deren Leitung he laterhenn övernehm. He hörr de Illuminaten in Bonn an un, nach de sein Uplöösen, de Bonner Lesegesellschaft. Bi dat eerste Beethovenfest van 1845 kreeg he de Ehrendokterwürde vun de Universität Bonn un wurr to sien 90. Geburtsdag mit den Root-Adler-Oorden uttekent. Franz Xaverius Ries wahn in Bonn tegenöver Ludwig van Beethovens Geburtshuus mit de sien Grootvader in en Huus. He hett den jungen Ludwig Geigenünnerricht geven un hett nahderhenn ok mit hüm in de Hoffkapelle speelt. En anner prominent Schölerin vun Ries war Johanna Kinkel. Franz Anton Ries weer de Vader vun Ferdinand un Hubert Ries, beid ok begabt Musiker. Dat Graff vun Franz Anton Ries befind sück up den Olden Karkhoff in Bonn. [ Robert Eitner: Ries, Dr. Franz Anton. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig 1889, S. 569–573] Josef Niesen: Bonner Personenlexikon, Bouvier Verlag, Bonn 2007, ISBN 978-3-416-03159-2
Ferdinand Bruckner (* 26. August 1891 in Sofia, Bulgarien; † 5. Dezember 1958 in Berlin; eegentlich Theodor Tagger) weer en öösterrieksch-düütsch Schriever un Theaterleiter. Ferdinand Bruckner, Söhn vun en öösterrieksch Geschäftsmann un en franzöösch Översetterin, verbroch sien Jöögd, nahdem sück sien Öllern trennt harrn, in Wien, Paris un Berlin, wo he en Musik-Studium anfungen hett. 1916 hett he sück aber vun de Musik afwendt un sück de Lyrik widmet. In de folgend Johren hett he en poor Gedichtbände rutegeven un 1917 broch he de Tietschrift Marsyas mit Texten vun Autoren as Alfred Döblin oder Hermann Hesse herut. In dat Johr 1922 hett Bruckner dat Berliner Renaissance-Theater grünnd, un de Leitung 1927 an Gustav Hartung afgeven. In de Johren 1926 un 1930 keemen de Stücke Krankheit der Jugend un Elisabeth von England ünner dat Pseudonym Ferdinand Bruckner rut. Nahdem he dormit Spood harr, hett he ok sien richtig Naam bekannt geben, de Naam hett he aber eerst 1946 ännert. 1933 muss he nah Paris trecken un schreev dor dat Wark Die Rassen, wat tegen de Nazis weer. 1936 truck he in de USA um, harr dor aber wenig Spood. Eerst twintieg Johr nah sien Flucht ut Düütschland is Bruckner 1953 wedder
Blersum is en Stadtdeel vun de Stadt Wittmund in de glieknaamig Landkreis in Neddersassen. Blersum liggt 4 km noordwestlich vun Wittmund un is siet de kommunal Rebeetsreform 1972 en Deel vun de Stadt. Geografisch is de Oort an de nöördlich Geestrand ansiedelt. Nöördlich vun de Oort slutt dück direkt de Marsch an. 1420 weer dat Karkspeel Blersum de Sendkark Wittmund toordndt. Bei hörrn damals to dat Bisdom Bremen. De Karkenbau is aber all um 1250/70 fardistellt. De ünnere Deel vun de Kark besteiht ut Granitquadersteenen, de bövere Beriek, bit to'n Daakstohl, ut Backsteenmüerwark. Dat Goddeshuus hett ok noch en erhollen Apsis. Sehenswert is de Altar van 1649, de woll vun de Esenser Meester Jacob Cröpelin makt wurrn is, as ok de Taufsteen ut dat 12. Johrhunnert. 1579 is de Oort up en Kort erfaat. In't 16. Johrhunnert is de Oort mit en Nebenweg de Hööftverbindung Wittmund-Esens an dat ostfreesch Wegenett anslooten. Blersum is ok Deel vun dat Oode Harlingerland. As in de gräflich-kurfürstlich Tiet um 1730 Ämter inricht wurrn hörr de Oort to dat Amt Wittmund. De Ort wurrd 1730 noch mit de Schrievwies Bleerssum weddergeven; eerst in dat 19. Johrhunnert festig sück de jetzige Naam Blersum. In de letzt
Harald Krämer (* 13. Februar 1964 in Unterliederbach) is en ehmalger düütsch Footballspeler. In sien Jöögd speel Krämer bi VfB Unterliederbach as ok Eintracht Frankfurt, bi de he 1983 ok sien Profiloopbahn anfung. Bit 1987 keem he up 61 Bundsligaspelen, in de he 15 Doren schaaten hett. Dornah weer de Störmer Krämer dree Johr lang för den öösterriekschen Vereen SK Sturm Graz aktiv. In de Saison 1986/87 weer he sogor de dartbeste Doorschütten in de öösterrieksch Bundsliga.. Af 1990 stunn Krämer je en Johr bi’n Chemnitzer FC un bi Hansa Rostock ünner Verdrag, bevör he 1992 Sportinvalide wurr. As Amateur hett he denn aber noch wiederhenn speelt. 1980 hett he sien Loopbahn aber endgültig beend. Statistiken up eintracht-archiv.de http://www.rsssf.com/tableso/oost88.htmla
En Tallteken (ok Ziffer, ut Sanskrit sunya för Leddig/Null, över Araabsch aṣ-ṣifr „Null, Nix“) is en Schriftteken, das bruukt warrt, üm Tallen optoschrieven. För en Tall bruukt en dorbi een oder ok mehr Talltaken un villicht ok besünnere Symbolen so as Vörteken oder Scheedteken. Ünnerscheedliche Kulturen hebbt ünnerscheedliche Tallsystemen bruukt, mit ünnerscheedlichen Tallteken. Faken hebbt se Bookstaven dorto bruukt, t.B. bi de röömschen Tallen (I, II, III, IV, …). De eenfachsten Tallteken sünd Streken, so veel as de Tall, de een opschrieven will. Vundaag warrt tomehrst (mit regionale Varianten) de araabschen Tallteken bruukt. Hööftartikel: Tallsystem De wichtigsten Steedweertsystemen sünd dat Dezimalsystem mit de Basis 10 dat Binär- oder Dualsystem mit de Basis 2 un dat Hexadezimalsystem mit de Basis 16. Dat gifft ok Additschonssystemen: dat röömsche Tallsystem un dat Unärsystem, en eenfache Streelist. Jedeen Tallensystem bruukt bloots en bestimmte Koppel vun Teken un hett Regel, woans een disse Teken bruken kann.
Yves Rocher (* 7. April 1930 in La Gacilly; † 26. Dezember 2009 in Paris) weer en franzöösch Ünnernehmer in de Beriek vun de Kosmetik. Sien Vader is storven, as he 14 Johr olt weer, un he hett sück denn entscheeden, sien Moder bi en lütten Textilhannel to Hand to gahn. Nahderhenn, 1958, hett he de Kosmetikkett Yves Rocher grünnd. He weer Dräger vun den Hermelinorden. In’ April 2007 wurr he to’n Kommander vun de Ehrenlegion ernannt. Tovör weer he siet 1992 Ehrenoffizier. He is an de Folgen vun en Slaganfall storven, de he twee Week vördem kreegen harr. « Décès de l'industriel Yves Rocher », Ouest-France, samedi 26 décembre 2009
Stewart Raffill (* 27. Januar 1942) is en US-amerikaansch Speelbaas un Dreihbookschriever. 1975: The Adventures of the Wilderness Family (düütsch:Die Abenteuer der Familie Robinson in der Wildnis); Regie un Dreihbook 1976: Across the Great Divide (düütsch: Die Erbschaft in Oregon); Regie un Dreihbook 1984: The Philadelphia Experiment (düütsch: Das Philadelphia Experiment); Regie 1984: The Ice Pirates (düütsch: Krieg der Eispiraten); Regie un Dreihbook 2005: Survival Island (düütsch: Gestrandet im Paradies); Regie un Dreihbook Stewart Raffill in de Internet Movie Database (engelsch)
Monzón is en Stadt in Spanien. Dat liggt in de Provinz Huesca un dor wahnt bi 17.000 Inwahners. Monzón. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Normdaten: GND: 4740340-8 | LCCN: n91004728 | VIAF: 239213871/ 132659831, 239213871 | Wikipedia-Personensöök
Hüttental weer vun 1. Juli 1966 bet 31. Dezember 1974 ene Stadt bi Siegen in Noordrhien-Westfalen. Vandage höört dat Hüttental to Siegen. De Öörd Weidenau, Geisweid, Birlenbach, Langenholdinghausen, Buchen, Sohlbach, Dillnhütten, Niedersetzen, Obersetzen un Meiswinkel billdten de Stadt Hüttental. De Öörd Eiserfeld, Eisern, Gosenbach, Niederschelden un Oberschelden bildten vun'n 1. Juli 1966 bet 31. Dezember 1974 de Stadt Eiserfeld. Disse Öörd höörn vandage all to de Stadt Siegen, de to'n Kreis Siegen-Wittgenstein höört. Hüttental harr lang en Stahlwark. Hüttental hett ok de eenzige Universität in't Siegerland, in Weidenau. Ut Weidenau is Friedhelm Loh, de Chef vun'n Weltmarktführer för Schaltschränke Loh Group. In Weidenau is ok dat Evangelische Gymnasium Siegen, dat eenzige humanistisch Gymnasium in't Siegerland.
Kaiserslautern is en Industrie- und Universitätsstadt an de noordwestlich Rand vun de Pälzerwald in’ Süüden vun dat Bundsland Rhienland-Palz. Se hett den Status vun en kreisfree Stadt un is Sitt vun de Kreisverwalten vun de Landkreis Kaiserslautern. In Kaiserslautern leven ca. 100.000 Inwahner up en Rebeet vun 139,72 km². Dat Rebeet vun de Kaiserslauterer Karnstadt is traditschonell in Fievtel indeelt, de dör de Farben blau (Süüdwesten), witt (Westen), geel (Noordwesten), root (Noordoosten) un grön (Süüdoosten) kenntekend wurrn. Disse Indeelung spegelt sück noch bispeelswies in de oldhergebrocht Emailleschiller mit de Huusnummers, de dör hör Farv ok de Togehörigkeit to dat Fievtel angeven; ok de Farv vun de olde, an de Huuswannen anbrocht Straatenschiller, oder Naams as Rote Apotheke un Grüne Apotheke betrecken sück up de Fievtel. De Gleederung wurr dör de franzöösch Besatzungsverwalten in’t 18. Johrhunnert inführt, hebbt aber verwaltungstechnisch hüüd kien Bedüüden mehr. Kaiserslautern is eerstmals um 830 oorkundlich erwähnt wurrn. Nah 1850 entwickel sück Kaiserlautern to en Industriestadt. Dör de Gründung vun Inrichtungen as de Kammgarnspinneree un de Neihmaschinenfabrik Pfaff entwickel sück de Stadt to de bedüüdenst Industriestandoort in de Palz. Besünners bekannt is Kaiserslautern dör sien Footballvereen 1. FC Kaiserslautern, de mehrfack düütsch Footballmeester wurrn is. Fritz Neumayer
Carl Friedrich Georg Spitteler (Pseudonym Carl Felix Tandem; * 24. April 1845 in Liestal bi Basel; † 29. Dezember 1924 in Luzern) weer en Swiezer Dichter un Schriever, Kritiker un Essayist. 1919 kreeg he den Nobelpries för Literatur. Spitteler wurr as Söhn in de Familie vun en ut Buernverhältnisse stammend protestantisch Richter un Landschriever boren un hett sien Jöögd (af 1849) in Bern verbrocht. Nah de Besöök vun dat Humanistisch Gymnasium un dat Pädagogium in Basel, wo he vun sien Schoolmeester Jacob Burckhardt stark präägt wurr, hett he sück 1864 wegen Unstimmigkeiten över sien Beropsloopbahn vun sien Familie trennt un is nah Luzern trucken. Dor studeer he af 1865 Juristeree un in Zürich un Heidelbarg (1867/68) protestantisch Theologie, ofschoons he vun sien Weltanschauung her Atheist weer. Um nich Pastoor in Graubünden to wurrn, nehm he en 1871 Stää as Privatlehrer in de Familie vun en finnischen General an, wodör he Kuntakte to finnisch un baltisch Adelkreisen in Sankt Petersburg un Finnland knüppen de. Sien Indrücke ut dissen Upenholt sünd laterhenn in de Vertellsels Ei Ole un Das Bombardement von Åbo infloten. 1879 is Spitteler weer in de Swiez torüchgahn un hett bit 1881 an de Einwohnermädchenschule in Bern ünnerricht. Laterhenn
Dat Woort Mestiez (Franzöös'sch: Métis, Portugees'sch: Mestiço, Spaansch: mestizo, Engelsch: Mestee ut laat Latiensch: mixticius Mischling) warrt up Platt bruukt för de Kinner vun Witten un de Indigenen Völker, sunnerlich in Süüd- un Middelamerika. Dat Woort kummt ut de Romaanschen Spraken un is upkamen in de Tied vun den Kolonialismus. In verschedene Länner warrt düt Woort hüdigendags ganz unnerscheedlich bruukt. In dat Kastensystem vun Latienamerika in de Koloniaaltied, sünd toeerst Kinner, vun de een Öllerndeel ut Europa afstamm un de annere en Indianer weer, mestizo nömmt wurrn. Ok Kinner, de ehre beiden Öllern Mestizen ween sünd, hefft düssen Naam afkregen. Kinner mit en gröttern Andeel an Indianers oder Europäers hefft dormols noch wedder annere Naam kregen, as castizo, cuarterón de indio un cholo. Hüdigendags weert all Minschen mit europääsche un indiaansche Vörwesers „Mestizen“ nömmt. Dat gifft avers ok Gemarken, wo düsse Naam as Schanne ankeken warrt. Annere bruukt wedder den Naam ok för sik sülms. För Minschen, de afrikaansche un europääsche Öllern hefft, warrt de Naam „Mulatte“ oder „morena“ (Froenslüde) oder „moreno“ (Mannslüde) bruukt. In Brasilien warrt dat Woort mestiço allgemeen bruukt för Minschen, de ehre Öllern vun verscheden Rassen kaamt, also ok för de, de annerwegens „Mulatten“ heten doot.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Qing-Dynastie weer de latste Kaiserdynastie vun China. Vun 1644 bet 1912 weer disse Dynastie, ok Mandschu-Dynastie nöömt, de Kaiserdynastie. De Mandschu sün en Volk ut den Nordossen vun't China vun uns Tied, wat nich mongolsch oder törksch is. Vun 1625 harrn se Mukden, ene chineessche Stadt as Hööftstadt. De Qing-Dynastie mek en Koreakrieg un weer denn ok vun 1644 af an de Kaiserdynastie vun China. In de Tied vun de Qing-Dynastie sünd grote Warken vun de chineessche Philologie schreven wurrn. Dat Rebeet vun China weer dat gröttste in de Historie vun China. Miao in'n Süden vun China un islamische Lüüt in de Provinz Gansu meken Rebellionen tegen de Qing-Dynastie. In't 18. Johrhunnert worrn chineessche Saken ok in Europa wichtig, to't Bispeel Porzellan, chineesche Architektur un Görn noh't chineessche Vörbild. In Turkestan mit Kaschgar as Hööftstadt geev dat in't 19. Johrhunnert dat Riek vun Jakub Beg. Vun 1881-1889 weer Cixi de Herrscherin vun China. Vun 1850-1864 geev dat de Taiping-Rebellion. Dat End vun't Kaiserdoom in China weer de Revolution vun de Nationalistische Partei vun China ünner de eerste Staatspräsident vun de Republiek China Sun Yat-sen. Qing-Dynastie.
De Veer Schatten vun de Studeerstuuv (chineesch 文房四寶 / 文房四宝, wén fáng sì bǎo) weern de veer Saken, de studeerte Lüüd in't traditschonelle China bruukt hebbt, üm to Malen un to Schrieven. Dat sünd Schrievpinsel (筆 / 笔, bǐ): disse Pinsel warrt ut Deertenhoren maakt. De Spitz is besünners smiedig. Stickblack (墨, mò): Dree Saken warrt tomehrst bruukt, üm dat Black hertostellen: Sott vun Pinien, Öl un Lack. Blacksteen (硯 / 砚, yàn): Dat Black warrt in Sticken presst. Op den Blacksteen warrt disse Sticken denn mit Water reven, bet een de Klöör hett, de een hebben will. De Steen hett en feine Böversiet, sünst warrt dat Black nich fein noog reven un sünst maakt dat ok den Pinsel twei. Papier (紙 / 纸, zhĭ): Dat beröhmteste chineessch Papier is Xuanzhi. Dat warrt vun Hand maakt un kann dat Black goot opsugen. Un dat is för de Chineessche Kalligrafie und Malerei heel wichtig. twee Schrievpinsel So warrt de Schrievpinsel holen Blacksteen mit Stickblack un Water Kalligraf bit Folen vun't Papier
Juan Evo Morales Ayma (* 26. Oktober 1959 in Isallawi in’n Cantón Orinoca in dat Departement Oruro, Bolivien) is vun den 22. Januar 2006 af an Präsident vun Bolivien. Bovenhen is he de Baas vun de sozialistische Partei vun Bolivien, Movimiento al Socialismo (MAS) un de Anföhrer vun de Bewegung för dat Recht vun de Koka-Buern. Evo Morales harr de Wahlen an’n 18. Dezember 2005 mit 54 % vun de Stimmen wunnen. Dat weer düüdlicher, as de Lüde sik dat dacht harrn. He is dor de eerste Indianer as Hööft vun den Staat vun Bolivien mit wurrn un hett den gröttsten Sieg bi en Wahl in Bolivien inföhrt, siet datt de Demokratie 1982 wedder inricht’ wurrn weer. Bi de Wahlen an’n 6. Dezember 2009 hett he mit 64 % vun de Stimmen noch mol düütlich höger legen, as 2005. In’n Oktober 2009 is Morales vun de Generalversammeln vun de Vereenten Natschonen to’n "World Hero of Mother Earth" verklaart wurrn. Morales hett siene Jöögd in dat Departamento Oruro in povere Umstänn tobröcht. Veer vun siene Bröer sünd al in junge Johren doot gahn. He stammt vun en Aymara- Familie ut de Stadt Orinoca af. Faken hett dat för em un siene