rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Mais, ooldfränksch ook törkschen Weten oder Törkenbone (latiensch Zea mays) is ene Plantenaard uut de Ordo Söötgrasachtige (latiensch Poales) binnen de Familie van de Söötgräser (latiensch Poaceae). Dat Koorn stammt uut Mexiko. För de Buerie is de Unneraard Zea mays subsp. mays besunner wichtig. Med 1,2 Mrd. Tonnen (2021) het Mais noch vöör Wete un Ries de weltwied högste Arne. Över 60 % van de Arne is man Dere to foddern, de för de Melk- un Fleeschproduktschoon deent Mais is Grundlevensmiddel in Afrika un Latienamerika. Dat gluteenfriege Koorn is ook för Personen good, de Gluteen swaar verdauen könnt. Maisstärkde bruukt de Levensmiddelindustrie man ook de Produktschoon van Biokunststoffen. För de Winst van Energie bruukt een faken Mais as nawassen Rostoff in Biogas oder Bioethanol Emmanuel Akyeampong, Samuel A. Ntewusa: Rum, Gin and Maize: Deities and Ritual Change in the Gold Coast During the Atlantic Era (16th Century to 1850), in: Harvard Library, 2014. Duccio Bonavia: Maize: Origin, Domestication, and Its Role in the Development of Culture. Cambridge University Press, Cambridge 2013, ISBN 978-1-107-02303-1. Helen und William Bynum: Pflanzen und Kultur. Eine illustrierte Weltgeschichte der Botanik, Berlin
De Pend d'Oreille weern Plateau-Indianer ut de Salishan-Spraakgrupp in dat Groode Becken (nöördlich Idaho, noordwestlich Montana un British Columbia). Se wahnen fröher in Eerdhütten un hebbt sück vun Grootwild un Fisch ernährt. Se weern ok bannig good Bootsbuer. Se hören to de Stammen, de vun de Spokane beherrscht wurrn. Se weern verwandt mit de Kalispel, Coeur d'Alene un de Flathead, mit de se en Reservat in Lake County, Montana, deelen. Speziell den Verwandtschap mit de Kalispel föhrt dorto, dat völ Lüüd de as en Stamm ansehn, de man entweder Kalispel oder Pend d'Oreille beteken deiht. Dat sünd aber lt. Born twee ünnerscheedlich Stammen. Großer Bildatlas Indianer, Orbis Verlag, 1985 ISBN 3-572-00770-4 List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Zitrusplanzen (Citrus) sind ene Ordo binnen de Rutenfamilie (Rutaceae). Se stammt uut de troopschen un subtroopschen süüdööstliken Asien. De Aarden in düsse Ordo levert de Zitrusfrüchte (to’n groten Deel Appelsinen, Mandarinen, Zitronen un Pampelmusen), de in weltwied in’n warmen Klima anbuut wärd. Düsse Früchte sind ene besunner Form van Beren, de typsch för Ordo Citrus sind. Mandarinen Mandarin (Citrus reticulata) Clementin (Citrus × aurantium Clementine-Gruppe, Syn.: Citrus clementina) Satsuma (Citrus × aurantium Satsuma-Gruppe, Syn.: Citrus unshiu) Mangshan (Citrus deliciosa, Syn.: Citrus mangshanensis): Sie kommt in Japan und Taiwan vor. Orangen Appelsina (Citrus × aurantium Orangen-Gruppe, Syn.: Citrus sinensis) Pomeranz (Citrus × aurantium Bitterorangen-Gruppe) Bergamott (Citrus × limon Bergamotte-Gruppe, Syn.: Citrus bergamia) Pampelmusen Pampelmuus oder Pumelo (Citrus maxima) Grapefruit (Citrus × aurantium Grapefruit-Gruppe, Syn.: Citrus paradisi) Pomelo (Citrus × aurantium Pomelo-Gruppe) Limetten Echte Limett (Citrus × aurantiifolia) Gemene Limett (Citrus × aurantiifolia, Syn.: Citrus latifolia) Kaffernlimett (Citrus hystrix) Rangpur-Limette (Citrus × jambhiri) Zitroon (Citrus × limon Zitronen-Gruppe) Zitronaatzitroon (Citrus medica) Kumquats (Citrus japonica, Syn.: Fortunella) Düsse Aarden sind wal nich krüüzt: Citrus celebica Koord. – Celebes Citrus halimii B.C. Stone – Thailand, Malaysia, Borneo Citrus hystrix
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Sojaboon, oder Sojabone (Glycine max (L.) Merr.Merr.), faken kort Soja (uut japaansch shōyu Sojasauce) is ene Platenaard in de Unnerfamilie Bottervogelblomen (Faboideae) binnen de Palenfruchtfamilie (Leguminosae oder Fabaceae). De Anbu in de Buerie is in Japan al sied 3050 v. Chr. nawiesen un tomindsten sied 1550 v. Chr. in Korea und China. De Sojaaboon wärd vandage up 6 % van den Fellern weltiwed anbuut un is de wichtiste Saat för Öölje. Sied den 1970er Jaren is de Anbu van Sojabonen weltwied stark anwassen. 1960 worden 17 Millionen Tonnen weltwied produzeert, 2022 weren dat al 349 Millionen Tonnen. As ene Ööljesaat sitt in Sojabonen wat bi 20 % Öölje in. Dat Sojaöölje stickt to’n groten Deel in’n Eten, is man ook för de Produktschoon van Biodiesel wichtig. In Sojabonen stickt wat bi 37 % Protein. As Eten kann een dat Protein in Sojaboon med den Protein in Fleesch verglieken, wat Sojaprotein mang anner Platenproteinen ruutsteken maket. Norbert Suchanek: Der Soja – Wahn – Wie eine Bohne ins Zwielicht gerät. oekom Verlag, München 2010, ISBN 978-3-86581-216-2. Gunther Franke: Nutzpflanzen der Tropen und Subtropen. Band 3: Spezieller Pflanzenbau.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Roggen, ook Rogg(e), oostwestföölsch Robbe(n), Röbben, Rebbe(n), Rogen, (Secale cereale) is ene Aard Koorn, de in den matigen Klima wied verbreed is un bi de Söötgrasfamilie (Poaceae) tohöört. De Roggen bringt up lichten un sannigen Boddem un ook in koolden oder fuchten Gebeden noch gode Aren. In Europa is de de Winterroggen besunners wichtig, de Summerroggen speelt kene grote Rulle. Dreven Roggenkoorns Roggenaren Roggenkoorns Roggengarven Roggen (Secale cereale). Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. proplanta.de – Das Informationszentrum für die Landwirtschaft (hoogdüütsch) Rye and Hybrid Rye Breeding (Memento von’n 2. September 2014 in dat Internet Archive), T. Miedaner, State Plant Breeding Institute (engelsch) GENES, MARKERS AND LINKAGE DATA OF RYE (Secale cereale L.), Rolf Schlegel, Gatersleben, Germany Thomas Miedaner: Roggen – Getreide mit Zukunft Eerstupage. DLG-Verlag, Frankfort 2007, ISBN 978-3-7690-0687-2. Ernst Klapp: Lehrbuch des Acker- und Pflanzenbaus. 5. Uplage. Berlin 1958. Ludwig Reiner u. a.: Winterroggen aktuell. DLG Verlag, 1979, ISBN 3-7690-0346-2. Elisabeth Schiemann: Weizen, Roggen, Gerste. Systematik, Geschichte und Verwendung. 1948. Rolf Schlegel: Rye (Secale cereale L.) – a younger crop plant with bright future. In: R. J. Sing,
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Dit Woort hett noch annere Bedüden: Weten (Mehrdüdig Begreep). Wete(n), ook Weet, Weite(n) oder Weit, westmönsterländsch ook Tarwe, betekent dat Genus Triticum binnen de Söötgrasfamilie oder meest den gemenen Weten (Triticum aestivum), in de Buerie de wichtigste Aard binnen dat Genus. Tohoop med Mais un Ries tellt Weten to wichtigen Koornaarden weltwied. Dat Genus Triticum deelt sik in de Afdele: Triticum sect. Monococcon DumortierDumortier, med den Aarden: Triticum monococcum L. (Typus-Aard) Triticum urartu Thumanjan ex Gandilyan Triticum sect. Pyrachne Dumortier, med den Aarden: Triticum polonicum L. (Typus-Aard) Triticum turgicum L. Triticum timopheevii (Zhuk.) Zhuk.Zhuk.) Zhuk. Triticum sect. Triticum (Syn.: Triticum sect. Frumentum Dumort., Triticum sect. Spelta Dumort.) Triticum aestivum L. (Typus-Aard) Triticum × zhukovskyi Menabde & Erizin Gemene Weten (Triticum aestivum L.); weltwied verbreed. Fiev oder seven unneraarden: Triticum aestivum subsp. aestivum (Syn.: Triticum vavilovii Jakubz.) Binkel (Triticum aestivum subsp. compactum (Host) Domin, Syn.: Triticum compactum Host): Oorsprünglik uut Transkaukasien un Israel. Triticum aestivum subsp. macha (Dekapr. & Menabde) McKey (Syn.: Triticum macha Dekapr. & Menabde): Sie kommt wild im westlichen Transkaukasien vor. Spelt (Triticum aestivum subsp. spelta (L.) Thell.Thell., Syn.: Triticum spelta L.): Ursprünglich in
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Sorghumheers(e) (Sorghum bicolor), is de wichtigste Heers-Aard uut den Genus Sorghum binnen de Söötgrasfamilie (Poaceae). Sorghum bicolor subsp. verticilliflorum wässt besunners in Afrika, de Domestikatschoon as Koorn geschach in’n noordööstliken Afrika (Sudan oder Äthiopien). Illustratschoon Sorghumrisp Sorghumblomen Sorghumfruchststand Sorghum bicolor Moderne - Museum von Toulouse Thüringer Landesanstalt für Landwirtschaft: Anbautelegramm Zucker-/ Futterhirse. (PDF; 328 kB), Januar 2008. Sorghumhirse (Sorghum bicolor). Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Thomas Meyer: Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland (alter Name der Webseite: Blumen in Schwaben). (hoogdüütsch) Kortinformatschon över den Anbu (hoogdüütsch) Allgemene Informatschonen över de Aard (Bruukplanten-Datenbank Universität Marborg) (hoogdüütsch)
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Honnig, ook Honning, Hannig, Hanig, Hönnig oder Hünnig, westföölsch ook Huonig oder Hoanig (latinsch un in de Afthekersprake Mel) is een dicken un söten Sapp, den Honnigimmen uut den Nektaar in Blomen oder uut den Hannigdau, den anner Insekten uutscheed, för den egen Beriev tüügt un den Minschen as Levensmiddel bruukt. Honnig Verkoop van Hannig bi enen Imker Honnigimme bi’n Honnigsammeln Boomlüs’ up den Holt van ene Füchte Immenwaven R. Fleming u. a.: Untersuchungen von Bienenhonig auf Cl.-botulinum-Sporen. In: Archiv für Lebensmittelhygiene, 31. Jg. 1980, S. 179–180, ISSN 0003-925X. Helmut Horn, Cord Lüllmann: Das große Honigbuch: Entstehung, Gewinnung, Gesundheit und Vermarktung. 3. Oplag’. Franckh-Kosmos, Stuttgart 2006, ISBN 978-3-440-10838-3. Elisabeth de Lestrieux, Anne Six, Jacques Six, Arjen Neve: Honig für Feinschmecker – Mit 183 Rezepten. Dumont, Ostfildern 1995, ISBN 3-7701-3493-1. Josef Lipp, Enoch Zander, Albert Koch: Der Honig. Ulmer, Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-7417-0 (Handbuch der Bienenkunde, Band 3). Detlef Mix: Die Heilkraft des Honigs. 2. Oplag’. Herbig, München 2006, ISBN 978-3-7766-2498-4. Werner von der Ohe: Honig – Entstehung, Gewinnung, Verwertung. Kosmos Verlag, ISBN 978-3-440-13811-3. M. Robischon: Duftendes Gold. In: Der Feinschmecker. Heft 1, 1. Januar 2007, S.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Frucht, ook Frücht, betekent in de Botanik, dat wat de Saad van ene todecktsadige Plante ümgivt. In’n engen Sinne is de Frucht de riepe Fruchtknuppen van ene Blome un het normalerwiese nadem dat de Blome befrucht is, de Saden binnen. Ook anner Dele könnt man medwassen, de avers nich to de Frucht tellt. Dat eerste sind „echte“ Früchte, dat twede man „Schienfrüchte“, de uut anner Delen as den Fruchtknuppen ranwassen sind. De Früchte deelt sik in fleeschige Früchte un dröge Früchte, de lesten wedder in openspringen un nichopenspringen dröge Früchte. De meesten Früchte deelt sik ook in echte un Schienfrüchte (uut anner Delen ranwassen). Steenfrucht: Swetschke Berenfrucht: Tomaat Appel Ene Klapprose med an de Bovenkante open Poren Kapselfrucht med Hakens bi de Kleven Opensprungen Kapselfrucht bi den Steffmötterken Hesselnööt Mäppelsaden Wetenkoorns Eerdbeer Fiege Ananas an de Plant Söötsack Aavt Frucht. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. {Lanjouw et al. (Ruutgevers) (1968) De vrucht (Fructus) p. 90-63 Stoffers, A.L. (Ruutgever) (1982) De vrucht (Fructus) p. 49
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Snee, ook Snei, oostföölsch Snie, is ene faste Form Nedderslag un sett sik uut lüttken Ieskristallen tohoop. Kenneth G. Libbrecht: Wie Schneekristalle entstehen, Spektrum der Wissenschaft, 2008 (Februar), S. 36ff. Dietz, A., Kuenzer, C.; Gessner, U.; Dech, S.: Remote Sensing of Snow – a Review of available methods. In: International Journal of Remote Sensing. . doi:10.1080/01431161.2011.640964. Schnee. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. www.snowcrystals.com (engelsch) Normdaten: GND: 4133053-5 | LCCN: sh85123771 | Wikipedia-Personensöök
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Wind is in de Meteorologie Luft, de sik wat stärker in ene Richte binnen de Eerdatmosphäre weit. De Astronomie kennt man ook Wind, up anner Planeten un Manen mit ene Atmosphäre, de dicht noog is. Faartwind is man een schienbaren Wind, de man sik man anföölt. Phänomene as de Sunnenwind oder de elektrische Wind hebbet nix med den Wind uut de Meteorologie to kriegen. Stephan Cartier (2014): Der Wind oder Das himmlische Kind. Transit Berlin, ISBN 978-3-887-47302-0 Kerstin Decker (2023): Eine kleine Geschichte des Windes. Piper, EAN 978-3-8270-1492-4 Heinz Schamp (1984): Wind und Wetter. Geowissenschaften in unserer Zeit; 2, 1; 23-28 earth.nullschool.net: Globale Windkarte windradar.org: Interaktive Windkaarte med Städenaams deutschlandfunkkultur.de: Wind - Matrosen-Schreck und Gottes-Atem. Afropen an’n 14. April 2024. Badische Zeitung: Wenn die Luftmassen sich bewegen. 11. Januar 2024, afropen an’n 14. April 2024. Normdaten: GND: 4066257-3
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Ene Natuurkatastrooph, ook Natuurunglück(e) oder Natuurmalöör, is een Scheenisse, dat natüürlike Oorsaken un slimme Folgen för Leevwesen, besunners Minschen, in de Ümgegend het. Een natuurramp is een gebeurtenis, met een natuurlijke oorzaak, die catastrofale gevolgen heeft voor levende wezens, met name mensen, in de omgeving. Ene Natuurkatastrooph in enen unbewoont Gebeed, sall wal nich so fix ene Natuurkatstrooph nöömd wärden, as ene Natuurkatastrophe, in enen dicht bewoonten Gebeed, wenn dat denn ook vele Offes givt. Ook wenn de Taal Minschen up de Eerde stigt, nimt de Antaal Offers bi Natuurkatastophen af. Waarschienlik wegen den Schuul tegen Natuurkatastrophen, de sik betert, to’n Bispeel döör stärker Buwärken, better medizinsche Sorg oder Waarschausystemen. Ene Naturkatastrooph het annersters as Katatrophe, de Minschen versaakt hebbt, ene natüürlike Oorsaak un is so nich de Folge van minschlik Doon. De Unnerscheed is den een oder anner Fall swaar to maken, ook wegen Een natuurramp heeft, in tegenstelling tot een antropogene ramp een natuurlijke oorzaak en is dus niet het gevolg van menselijk handelen. Het onderscheid is in een aantal gevallen steeds moeilijker te maken, ook wegen den velen Dingen, de Minschen in de
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Koorn, ook Kuurn, Kaurn oder Koren, in’n nederlandsch Nedersassisch ook Graan, is’n Antall Aarden Gräsen, de in de Buerie as eetbare Saden oder Früchte anbaut wörden un betekent in’n Plattdüütschen meest Aarden as Weten, Roggen oder Garsten. Koorn is weltwied de belangriekste Born för Eten. Koorn find sik in Brood un anner Eten, dat uut Meel maakt is. Bovento betekent Koorn ook Aarden as Riest oder Mais un was al so 7.000 Jaar sied de Neolithsche Revolutschoon bekend. Koorn is riek an Koolhydraten. Daar bint uk verschillene Deren, de Koorn eten, to’n Bispeel Vugels, Kiepen, Müsen oder Insekten. In Levensmiddelindüstrie wörd der in Hundenfodder ok fake Koorn verwarkt. Buukweite un Quinoa wörden as Kültüürplant wel ook to’n Koorn erekend, man dat bint se niet. ’t Bint gien Gräsen un selvs gien Gräsen, mer ’n Aard üüt de Dusenknoopfamilie un de Amarathfamilie. Enkele Aarden Koorn bint: Garste Gierst Haver Mais Rogge Weite Weitenrogge Riest Dinkelweite Emmerweite Meinolf G. Lindhauer, Klaus Lösche, Thomas Miedaner (Ruutgever): Warenkunde Getreide. Inhaltsstoffe, Analytik, Reinigung, Trocknung, Lagerung, Vermarktung, Verarbeitung, Agrimedia, Clenze 2017, ISBN 978-3-86263-003-5. Peter Erling (Ruutgever): Handbuch Mehl- und Schälmüllerei. 4. Auflage,
Bennett Lester „Benny“ Carter (* 8. August 1907 in New York, USA; † 12. Juli 2003 in Los Angeles) war ein US-amerikaansch Jazzmusiker (Saxophonist, Trompeter, Bandleader, Arrangeur un Komponist). Carter hett bi sien Moder dat Klaveer spelen lehrt un weer sonst up all anner Instrumente Autodidakt. Sien Vader speel autodidaktisch Gitarr, Beinfloot vun sien Cousin Cuban Bennett fung he sien Loopbahn as Trompeter in de Band vun June Clark an, gung denn to Billy Paige, Lois Deppe un Earl Hines. 1925 un 1926 hett he mit Horace Henderson arbeit; 1928 wessel he to de sien Bröer Fletcher Henderson. Nah en Intermezzo bi McKinney’s Cotton Pickers un en eerst eegen Versöök as Bandleader (1928) weer he 1930 wedder bi Fletcher Henderson un denn bi Chick Webb (1931) instellt. 1932 hett he weer en eegen Orchester grünnd, to dat ünner annern Wilbur de Paris, Chu Berry, Teddy Wilson un Sid Catlett hörrn deen, un dat he bit 1934 hollen kunn. Dorneben schreev he Arrangements, bispeelswies för Duke Ellington. 1935 hett sück Benny dat Orchester vun Willie Bryant as Trompeter anslooten, as dat up Europatournee gung. In England hett he för dat BBC-Danzorchester arrangeert un in Paris hett he bi Willie Lewis arbeit.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Zucker, ook Sucker, hier un daar Zocker oder Tocker, oostfreesch ook Zücker, westmönsterländsch Söiker, betekent een Levensmiddel, dat sööt smeckt, uut Planten wunnen is un sik to’n groten Deel uut Saccharose tohoop sett. De wichtigsten Borns för Zucker sind Zuckerroor un Zuckerröven (ca. 20 % van Zuckerproduktschoon weltwied, Anbau in matigen Klima, to’n Bispeel Middeleuropa). 2018 was Zuckerproduktschoon uut Zuckeroor 1,907 Mrd. Tonnen un 275 Mio. Tonnen uut Zuckerröven. De wichtsten Länner för den Anbu sind Bruunsilien, Indien, un China, för Zuckerröven sind dat Russland, Frankriek un de USA. Zucker geld för ene mang den Oorsaken van velen Zivilisatschoonkrankheiden as Överwicht,Diabetes, Kreevt, Karies un Darm-, Härt- und Adderkrankheiden. Dat Risiko för düsse Krankheed ring to hoolden solle jeed een nich meer as 25 g Zucker den Dag eten. Zucker sienen Brennweerd is 16,8 kJ oder 4,0 kcal pdat Gramm (to’n Vergliek: Alkohol lgivt 29,8 kJ dat Gramm, Fette wat bi 39 kJ dat Gramm). De Dichte liggt bi 1,6 g/cm³ iun is so warer as Water (1 g/cm³). Bi 20 °C könnt sik 203,9 g Zucker in 100 ml Water lösen, bi 100 °C 487,2 g
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Ries, westmönsterländsch ook Riest, is dat Koorn van den Plantenaarden Oryza sativa un Oryza glaberrima. Oryza sativa buut de Minschen weltwied an, Oryza glaberrima (ook „afrikaanschen Ries“) in Westafrika. Bi dat Genus Ries (Oryza) höört ook noch 17 anner Aarden to, de man in de Buerie kene Rulle speelt. Ries is een Grundlevensmiddel in Asien un ook enen groten Deel Minschen weltwied un is tohope med Weten de wichtistge Koornsoorte, de Minschheid to neren. Bloot dree ander Bruukplanten hebbet ene grötter Aren dat Jaar: Zuckerroor, Mais un Weten (Stand 2016). Rieskonsum per Kopp dat Jaar (2019) De weltwiede Arnd van de fiev wichtigsten Bruukplanten 2019 in Perzent Rieskoorns Reis. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Crops, primary > Rice. In: Produktschoonsstatistik van de FAO 2022. fao.org, afropen an’n 10. Januar 2024 (engelsch). Normdaten: GND: 4049271-0
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Ene Verkölen oder Verkölung(e), oostfreesch Verkollen oder Verkolleree, westmönsterländsch ook Verkööldheid, betekent verscheden Süken, de Viren uutlööst un de Atenwege, besunner de Nesen, Strotte un Sluuk anfallt. Eerste Kennteken könnt binnen twee Dagen na den Kuntakt med den Virus upkomen. Typsche Symptome sind Hoosten, Halswee, Snodder uut de Nesen, Pruusten, Kopppien un Fever. De Süke end normalerwiese binnen seven bet teggen Dagen. Af un an könnt Symptome man ook bet dree Weken blieven. Över 200 Virenstämme könnt ene Verkölen överdregen. Rhinoviren, Coronaviren, Adenoviren un Enteroviren sind de meest verbreed. De Viren verbreed sik över de Luft, oder indirekt över Kuntakt med Saken in’n Ümfeld, up de vele Viren man bloot kort överleevt. Verkölen sind bi Kinner düchtig faken. Een Tittkind verköölt sik wat bi 6- bet 8-maal dat Jaar, een 9-Jare oold Kind 3- bet 5-maal un Vullwussen 1- bet 2-maal dat Jaar. So is de Verkölen de meest verbreed Infektschoonskrankheid bi’n Minschen. Wat anners is de „echten“ Grippe (Influenza), de enen swarer Verlopp het un bi’n Minschen med enen swacken Immuunsysteem, to’n Bispeel Oolde oder Tittkinner, ook den Dood bringen kann. Erkältung. Mehr Biller, Videos
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De chroonsch obstruktive Lungenkrankheid (engelsch chronic obstructive pulmonary disease, kort: COPD, raar ook chronic obstructive lung disease, COLD, chronic obstructive airway disease, COAD; in’n ICD-Klassifikatschoonssysteem chroonsch obstruktive Atewegkrankheid) is ene Lungenkrankheid bi de sik de Atenwege up Duur verengt un dat Aten swaar maket. De verengt Atenwege kümt wegen ene Sweer in den lüttken Atenwegen (obstruktive Bronchiolitis) up, de veel Schliem produzeert un dat Lungengeweev tonichte maket (Lungenemphysem), wat de Atenwegen bi’n Uutaten tohoopfallen maket. Oorsake is över lange Jare dat Inaten van Partikels, de an de Lungen Schaden doon köönt. Dat sind to’n Bispeel Partikels bi’n Smöken. Patschenten leid faken an den Symptomen as bi ene chroonsche Bronchitis med Hoosten un Atennood. Luftpost – Zeitschrift für Atemwegskranke. Patientenliga Atemwegserkrankungen e. V., AG Lungensport in Deutschland e. V. 1991: Hilmar Burchardi: Ätiologie und Pathophysiologie der akuten respiratorischen Insuffizienz (ARI). In: J. Kilian, H. Benzer, F. W. Ahnefeld (Hrsg.): Grundzüge der Beatmung. Springer, Berlin u. a. 1991, ISBN 3-540-53078-9, 2. Oplage ook daar1994, ISBN 3-540-57904-4, S. 47–91; hier: S. 81–87 (Obstruktive Atemwegserkrankungen). 2006: Adrian Gillissen (Hrsg.): Die chronisch-obstruktive Lungenerkrankung. 3. Oplage. UNI-MED Verlag, Bremen 2006, ISBN 3-89599-892-3.
Heinrich Lüken (* 1815 in Brual; † 1882 in Groot-Fullen) weer en plattdüütschen Dichter. Lüken is 1815 as Söhn vun en Buurn in Brual boren. He hett later Philologie in Mönster studeert un dor ok sien Dokter maakt. He hett denn as Lehrer in Meppen arbeidt. Na siene Pension is he na Groot-Fullen trocken un hett nu mehr schreven. Ünner annern De hümmelske Bur un Een nee Papenbörger Leed. Die Einheit des Menschengeschlechts und dessen Ausbreitung über die ganze Erde. Hahn, Hannover 1845 Bi’n Wikiborn gifft dat Originalschriften över dat Thema oder vun den Schriever: De hümmelske Bur.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Poliomyelitis (van ooldgreeksch πολιός un μυελός myelós) oder Poliomyelitis acuta, kort Polio, plattdüütsch ook Kinnerlaamheid oder Kinnerlaamde is ene Infektschoonskrankheid, de Polioviren to’n groten Deel in’n de Kinnertied veroorsaakt. Se gript Neuronen an, de Muskeln in dat Liv stüürt un sorgt för verlaamt meest de Liddmaten up Duur. De Krankheid kann ook de Atenmuskeln befallen, wat den Dood bringen kann. De Krankheid brochte so ook de Isern Lungen, de eerste Atengeevmaschine. Ook noch Jaten na de Infektschoon kann de Krankheid wedder komen. Dat Virus breed sik meest över Urin oder Schiet uut, man ook Infektschonen över Drüppens könnt passeren. De Krankheid överdregt sik alleen in’n Minschen (un een paar Apenaarden) un kann sik bloot van den enen up den Minschen uutbreden. Sinds den 1950er Jaren givt dat Impstoffe gegen Polio. De Antaal Infektschonen gaat sinds denn stark trügge. Grote Sundheidsorganisatschonen, sunnerlik de WHO, arbeed sied Jaren de Poliomyeltis heel to betwingen. Man dat givt ook Trüggsläge: So verbreed sik Polio (Stand Anfang 2020) in Afghanistan un Pakistan. In de Ukraine steken sik2015 twee Kinder an, ofschoonst Europa al 2002 för heel frei van Polio gull. Den