rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Andreas Petermann (* üm 1535 in Dresden; † 1611 ok dor) weer von 1561 bet 1583 Krüüzkanter in Dresden. Petermann hett von 1554 bet 1557 Theologie an de Universität Wittenberg studeert. 1557 is he Kanter in Altendresden worrn, is aver al na korte Tied as Baccalaureus an de Krüüzschool wesselt. 1561 is he Nafolger von Andreas Lando as Krüüzkanter worrn. Na en langen Stried mit’n Stadtraad von Dresden üm sien Lohn, de nich so utgahn is, dat he dor mit tofreden weer, is he woll 1584 as Präceptor der Kapellknaben na de förstliche Hoffkapell wesselt. Dor weer he ok Lehrer von Johann Hermann Schein. 1611 is Petermann in Rohstand gahn un noch in dat sülve Johr doodbleven. Informationen zu Johann Hermann Schein
Lilian Calmejane (* 6. Dezember 1992 in Albi) is en franzöösch Radrennfohrer. Sien eerst internatschonalen Spood harr he 2014 bi de Ronde de l'Isard, bi de he de tweet Deelstreck un mit dat Team ok dat Mannschapstietfohren wunn. In de Gesamtwertung keem he dorbi up den 4. Platz. 2015 wunn he de Gesamtwertung van de Le Triptyque des Monts et Châteaux un dorbi ok een Deelstreck. Dorneben reck he noch en Deelstreckensieg bi de Tour de Bretagne un de Bargwertung van de Tour Alsace. 2016 kreeg he en Verdrag bi dat Professional Continental Team Direct Énergie. Bi de Vuelta a España van dat Johr wunn he de veerte Deelstreck. In dat Fröhjohr 2017 wunn he de Gesamtwertungen van de Deelstreckenrennen Étoile de Bessèges (vör Tony Gallopin), Settimana Internazionale un Circuit Cycliste Sarthe as ok de Bargwertung van Paris–Nizza. Dorto keem bi de Tour de France de Sieg bi de 8. Deelstreck. Profil up Radsportseiten.de
Mogadischu is de Hööftstadt van dat Land Somalia in Afrika. Se hett etwa 1 Million Inwahner. Nipp un nau weet man dat aber nich, wiel dor all lang kien Inwahner mehr tellt wurrn sünd un in dat Land völ Börgerkrieg herrscht un so völ Lüüd hen- un herwannern. De Stadt is ok Hööftstadt van de Verwaltensregion Banaadir (Benadir). Se is dat wertschaplich Zentrum van dat Land un hett ok en Seehaben.
Friesort (dä Frederiksort) is en Stadtdeel vun Kiel. He grenzt in’n Oosten un Süden an de Kieler Föörd un in’n Noorden un Westen an den Stadtdeel Pries, mit den Friesort bannig tohoop wussen is. Sülvst de Kielerschen un Kielers verdeit sik dorbi, wat dat nu to Friesort oder to Pries tohöört. So liggt de dormaalig Realschool Pries op Friesorter Rebeet. De School is vundaag Deel vun de Lernwerft (nd. Lehrwarft), en Club-Of-Rome-School. Düsse Artikel faat also de Informataschonen ut dat hele Rebeet südlich vun de Föördstraat, ok vun den Deel, de egentlich to Pries höört, tohoop. Formaal höört de Kieler Haven buten Stickenhörn (snack: „Schtieknhöan“ [ʃtiːkŋ̩ˈhœɐ̯n]) bet to de Slüüs vun’n Noord-Oostsee-Kanal to Friesort, un so hett de Stadtdeel ok en Grenz mit Kiel-Holtenau. In Kiel-Friesort geev dat den British-Kiel-Yacht-Club bet 2016. De Vereen weer na den Tweten Weltkrieg grünnt. He ligg in dat Rebeet vun den Plüschohaven vun vundaag blangen den Haven Stickenhörn un de Stekendamsau. De Au weer ehrtiets de Grenz na Süden to den Stadtdeel Holtenau. Vundaag löppt de Grenz op de Bahnstreek blangenbi. De Naam vun’n Stadtdeel sett sik tosamen ut Frederik, na den däänschen un norwegschen König Frederik III., un Ort. Dat kaamt vun dat
Georg Friedrich Ferdinand Prinz von Preußen (* 10. Juni 1976 in Bremen) is en düütsch Bedriefswirt un siet 1994 de Baas vun dat Huus Hohenzollern. Prinz von Preußen is de Sohn vun Louis Ferninand Prinz von Preußen Jr. (1944–1977) un Donata, born Gräfin zu Castell-Rüdenhausen (1950–2015) as ok Ururgrootkind vun’n letzten Düütschen Kaiser un König vun Preußen Willelm II. (1859–1941; reg. 1888–1918). He hett en jünger Süster, Cornelie-Cécile Prinzessin von Preußen (* 1978). Kort na sienen eersten Bortsdag bleev sien Vader doot in enen militärschen Unfall. Prinz von Preußen leev as Gör un jungen Mann mit sien Süster in Hu’e bi Bremen un güng to’n Gymnasium in Bremen und later to en in Ollnborg. He maak dat Abitur an’t Glenalmond College bi Perth in Schottland. Na twee Johren bi’t Militär as Gebirgsjäger in Mittenwald studeer he Bedriefswertschapslehre an de Technische Universität Bergakademie Freiberg in Sassen. Na sien Grootvadder Louis Ferdinand Sr. sienen Dod an’n 25. September 1994 wöör he vun wegen de Regeln vun’t Huus Hohenzollern ehr Baas. As de Böverst in de Familie föhrt he de Familiensaak un repräsenteert de Hohenzollern. Düütsche Monachistschen un Monarchisten seht em as Arv op den preußschen un düütschen Throon, Prinz von Preußen seggt
In de List vun de Königinnen un Königen vun Grootbritannien sünd all Böverste vun Grootbritannien siet den Wegfall vun de Personalunion vun’t Königriek England un Schottland un den Beginn vun de Realunion mit den Naam „Königriek Grootbritannien“ dör den Act of Union in’t Johr 1707 bet hüüt. Prince William (* 21. Juni 1982) is is de öldste Söhn vun König Charles, also de tokamen grootbritannsch König. So is dat, siet sien Grootmoder Königin wöör 1952. List vun de Königinnen un Könige vun England De Königinnen un Könige in düsse List finnst du in’t Dictionary of National Biography oder in’t nee maakt Oxford Dictionary of National Biography. Dat gifft ok anner biograaphsche Böker: De Yale English Monarchs Series (faken as de Standard nöömt) un vundaag ok de Reeg Penguin Monarchs vun Penguin Books (’n beten kort, man tomehrst aktueller un bet in de Nutiet). Peter Wende (Utg.): Engelsche Könige un Königinnen in de Neetiet. Vun Hinrich VII. bet Elisabeth II. 2., dörkieken und aktualiserte Oplaag. C.H. Beck, München 2017 (Kortbiographien mit mehr Literatur).
Thomas Tesdale (* 1547 in Stanford Dingley, England; † 13. Juni 1610 in Glympton, Oxfordshire, England) weer en engelschen Mälter ut de Stadt Abingdon in de engelsche Graafschop Berkshire. Tesdale weer op de John Roysse Free School in Abingdon (vondaag Abingdon School). As Mälter is he een von de rieksten Börgers von de Stadt worrn. Later weer he ok Baas von dat Spitaal un 1581 Börgermeester. Siene Amtstied hett he aver nich toenn bröcht. He hett dat Herrnhuus von Ludwell in Oxfordshire köfft un dor Veh tücht. He hett Maud Stein freet. De beiden harrn keen Kinner. En Deel von sien Vermögen güng in Stipendien von Wetenschoppers an sien ole School an dat Balliol College. 1623 is düt Geld dör Reverend Richard Wightwick von East Ilsley opstockt worrn för de Entwicklung von de Broadgates Hall to dat Pembroke College, nöömt na William Herbert, 3. Earl of Pembroke. John Platt, ‘Tesdale, Thomas (bap. 1547, d. 1610)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004 Normdaten: GND: 1020083824 (OGND, AKS) | VIAF: 232080902 | Wikipedia-Personensöök
Johann Andreae is de Naam von Johann Andreae (üm 1570–1645), düütschen Archivar un Historiker, Johann Andreae de Öllere († 1647), düütschen Drucker, Johann Andreae de Jüngere (1626–1693), düütschen Drucker, Johann Andreae (1780–1850), düütschen Koopmann, Johann Benjamin Andreae de Öllere (1705–1778), düütschen Drucker un Verleger, Johann Benjamin Andreae de Jüngere (1735–1793), düütschen Drucker un Verleger, Johann Gerhard Reinhard Andreae († 1793), düütschen Chemiker un Aftheker, Johann Heinrich Andreae (1728–1793), düütschen Pädagoog un Historiker, Johann Jacob Andreae (1741–1819), düütschen Politiker, Johann Nikolaus Andreae (1664–1729), düütschen Drucker, Johann Philipp Andreae (1654–1722), düütschen Drucker, Verleger un Bookhändler, Johann Philipp Andreae (1700–1762), düütschen Mathematiker un Rutgever, Johann Valentin Andreae (1586–1654), düütschen Schriever un Theoloog, Johann Wilhelm Andreae (1642–1683), düütschen Pastoor. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Johann Andreae (* üm 1570 in Saarbrücken; † 1645 ok dor) weer siet 1596 Registrater un Hoffhistoriograaf in Saarbrücken bi Ludwig II. He hett de Archivalien von’n walramschen Stamm sammelt. 1634 bet 1640 güng he mit’n Grafenhoff von Wilhelm Ludwig in’t Exil na Metz. He weer Rutgever von de Kopiaal- un von negen Genealogieböker. Andreae hett Christina Ruß freet. De beiden harrn twee Kinner: Anna Elisabetha un Johann Balthasar (* 1623). 1634 hett he in twete Eh Elisabeth Berg freet. Genealogia Saraepontana Documenta et monumenta Wadgassiana Zeitschrift für saarländische Heimatkunde 2. Jg. Heft 1–2 (1952), S. 13f. Genealogia oder Stammregister der durchläuchtigen hoch- und wohlgeborenen Fürsten, Grafen und Herren des uhralten hochlöblichen Hauses Nassau samt etlichen konterfeitlichen Epitaphien / kolligiert, gerissen und beschrieben durch Henrich Dorsen [Henrich Dors] Marie-Luise Hauck, Wolfgang Laufer: Epitaphienbuch von Henrich Dors (Genealogia oder Stammregister der Fürsten, Grafen und Herren des Hauses Nassau); 1983 Normdaten: GND: 1023034883 (OGND, AKS) | VIAF: 316739238 | Wikipedia-Personensöök
Ulysses (latienschen Naam vun Odysseus) betekent Ulysses, Roman vun James Joyce, Ulysses, Film ut dat Johr 1955, Ulysses, Film ut dat Johr 1967, Ulysses, Gedicht vun Alfred Lord Tennyson, Ulysses, ene Weltruumsund, KFNB - Ulysses, öösterrieksche Lokomotiv, Ulysses, ene Autofähr, Ulysses, Textverarbeidungsprogramm för Journalisten, Ulysses, US-amerikaansche Tietschrift, Ulysses 31, japaansche Tekentrickreeg, Ulysses, Oort in Kansas, USA, Ulysses, Oort in Nebraska, USA, Ulysses, Oort in New York, USA, Ulysses, Oort in Pennsylvania, USA. Kiek ok bi: Ulysse. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Ulysses is ene Stadt in Kansas in den USA. Se is de Seet vun de Verwalten vun den Grant County un harr in’t Johr 2000 5960 Inwahners op en Rebeet vun 7,5 Quadratkilometer. Ulysses liggt an den Stroom Cimarron. Dör den Oort löppt de Highway 160 un de Bahnlien vun de BNSF Railway. In de Merr vun dat 19. Johrhunnert löpp mit den Santa Fe Trail en wichtigen Hannelsweg dör den Oort. 1873 hett de Atchison, Topeka and Santa Fe Railway ehr Bahnstreek vun Topeka na Santa Fe boot. An de ne’e Bahnstreek hebbt sik gau vele lütte Städer grünnt. Dorto höör ok dat na US-Präsident Ulysses S. Grant nöömte Ulysses. 1885 hett George W. Earp den Oort vermeten, wat as Tiet vun de Grünnung vun Ulysses gellt.Vullen ofiiziellen Status kreeg de Oort in’n Juni 1888. De Oort harr to de Tiet üm un bi 2000 Inwahners un twölf Restorongs, veer Hotels, söss Speelhallen un en Reeg annere Bedrieven. In dat sülve Johr hett sik de Oort enen Wettstriet mit Appomottox levert, ’keen de Sitt vun’n Grant County wesen schull. Ulysses hett wunnen, aver müss sik dorför in Schullen störten. 1909 kunn de Oort siene Plichten nich mehr betahlen un
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Ingelheim an’n Rhien is en Stadt in Rhienland-Palz. Se hett 26.546 Inwahner (Stand: 31. Dez. 2015) up en Flach van 49,87 km². Se hörrt to den Landkreis Mainz-Bingen un is Seet vun de Kreisverwalten. Wiel dor völ Rootwien anbot wurrd, wurrd de Stadt ok as Rootwienstadt betekent. De Stadt in de hüüdig Form existeert eerst siet 1939, as de ehmals sülvständigen Gemeenden Ober-Ingelheim, Nieder-Ingelheim mit Sporkenheim un Frei-Weinheim tosommenleggt wurrn. Bi en Verwaltensreform 1972 wurr denn noch Großwinternheim ingemeend. Website van de Stadt Stadtgeschichte van Ingelheim
Ingelheim betekent Ingelheim an’n Rhien, Stadt in’n Landkreis Mainz-Bingen, Rhienland-Palz, von Ingelheim, düütsche Eddelfamilie. Ingelheim is de Familiennaam von Albrecht Greev von Ingelheim (1944–2006), düütschen Politiker, Anselm Franz von Ingelheim (1683–1749), düütschen Förstbischop, Anton Dietrich Carl von Ingelheim (1690–1750), düütschen Rieksgraaf un Diplomaat, Franz Adolf Dietrich von Ingelheim (1659–1742), düütschen Riekskamerrichter, Karl Philipp zu Ingelheim (1740–1803), düütschen Verwaltungsbeamten, Philipp von Ingelheim († 1431), düütschen Ridder. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
En Hartrhythmusstören oder kortweg Rhythmusstören kann up allerhand Dör'nanner bi dat Slahn vun dat Hart henwiesen. Wat so n Rhythmusstören bedüden deit, kann heel un deel ut'neenlopen. Dat geiht vun sunner Gefohr (u. a. wenn dat Hartslahn henn un wenn mol dör'nanner geiht, as wenn dat Hart strumpeln dö, wat bi jedeen Minschen af un an vörkamen deit. De Mediziners nömmt dat en Extrasystole) bit hen to dat Doodgahn binnen enkelte Minuten (as bi dat Vörhofffladdern, wenn dat Hart vunwegen en Störung rein gor nich mehr pumpen kann). Wenn dat Hart to gau slahn deit (mehr as 100 Släge pro Minuut), warrt vun Tachykardie snackt, wenn dat to langsam sleiht (unner 60 Släge in de Minuut) nömmt de Dokters dat Bradykardie. Dat kummt avers ok vör, datt de Hartfrequenz normal is, man de Rhythmus unregelmatig, as bi de boven nömmte Extrasystole.
Bi dat Vörhofffladdern, in'e Fackspraken ok afsolute Arrhythmie nömmt, hannelt sik dat um en Hartrhythmusstören, de vörbi geiht (paroxysmal Fladdern) oder de duerhaftig blifft (permanent Fladdern). Dor sünd de Vörhöve vun dat Hart bi dör'nanner kamen un slaht nich so, as se dat schollen. Vörhofffladdern speelt mank de eernsthaftigen Hartrhythmusstörens en bannige Rull, vunwegen datt se faken vörkamen deit. Alleen in Düütschland gifft dat bi 300.000 Minschen, de dor an lieden doot. Vun bi 70 Perzent vun de Vörhofffladder-Anfäll kriegt de Patienten nix mit. Wenn se wat mitkriegt, klaagt se meist over ganz allgemeen Beweer, as dat se miteens mööd weert un ganz af sünd, Hartpuckern hefft un datt se nich slapen könnt. 70-80 % vun de Patienten, de Symptome wiesen doot, spöört Hartjachtern. An dat Vörhofffladdern hangt en höger Risiko for Daalsläge un Hartslappde an. Wenn dat nich behannelt warrt, könnt de Kranken fixer doot gahn (högere Mortalität) De meisten Lüde könnt mit Medikamente oder dör Ingreepe vun Dokters good behannelt weern un leevt achternah denn normol oder meist normol mit ehre Krankheit. Vörhofffladdern gifft dat bi 1-2 % vun all Lüde. Dat bedutt, datt sik in ganz Europa bi 6 Mio. Lüde finnt, de dor an lieden doot.
Vun Hartslappde oder in'e Fackspraak Hartinsuffizienz warrt snackt, wenn dat Hart nich richtig arbeiden deit un dat nich schafft, dat Blood, wat dat Lief bruken deit, dorhen to pumpen, wo dat henmutt, ohn, datt de Druck in de Vörhöve hooch geiht. De Begreep Hartslappde passt nich ganz akraat to dat, wat hier vörliggen deit. Denn bi Hartslappde hannelt sik dat nich bloß dor um, datt dat Hart vunwegen sien Krankheit nich mehr richtig pumpen kann (systoolsche Hartinsuffizienz) oder datt de Hartmuskel man af is. Nee, dat kann ok angahn, datt dat Hart woll good pumpen kann, un de Hartkamer warrt leifig leddig pumpt, man achternah klappt dat mit dat Upfüllen nich, vunwegen dat de Hartmuskeln nich loslaat un Bott geevt (Diastoolsche Hartinsuffienz). En akute, swaare Hartslappde warrt towielen Hartverseggen nömmt. Sunnerlich up Dodenschiene bi de Liekenschau warrt düsse Begreep faken bruukt, ofschoonst nich kloor fastleggt is, wat he akraat bedüden deit. Kritikers meent, Hartverseggen stunn sunnerlich vundeswegen faken as Grund up'n Dodenschien, wiel amenn bi jedeen Doden dat Hart mol uphöört hett, to slahn. De Krankheit, de den Dood würklich brocht hett, warrt avers faken gor nich groot unnersocht. Felix Anschütz: Herzinsuffizienz, Aesopus-Verlag, Basel und Wiesbaden 1984, 164 Seiten, ISBN
Franjenflunken, ok Tripsen oder Blasenfööt nömmt (Thysanoptera, vun ooldgr. thysanos Franjen un pteron Flunken), sünd en Ornen mank de Insekten. Hüdigendags sünd dor bi 7400 Aarden vun bekannt. An ehre Flunken sitt allerhand Franjen an. Se weert woll ok Unweer- oder Dunnerflegen nömmt. Tripsen suugt Ssapp ut de Zellen vun allerhand Planten un Deerter. Se bohrt dor lüttje Göter for in de Zellen un suugt se denn ut. Bi Planten kaamt dor denn up de Blöder sülvergraue Placken bi tostanne, mit lüttjere dunkelgröne Placken (Utschott) dorin. De Produktschoon vun de Planten warrt dordör verminnert. Wenn se eernsthaftig angrepen weert, könnt de Blöder ok verdrögen. Vundeswegen weert allerhand Aarden vun de Franjenflunken vun Buern as Undeerter ankeken, vunwegen, datt de Planten angriept. Annere Aarden suugt annere Insekten oder Mieten ut un weert as Frünnen vun de Landweertschop ankeken. Noch wedder annere Aarden suugt Ssapp ut Swämme. Franjenflunken sünd man lüttjet (nichmol 1 Millimeter breed) un könnt nich good flegen, ofschoonst se dör de Thermik un Wind in grote Hööchde vorkamen könnt. Wenn de Umstänn günstig sünd, könnt se sik gau bannig vermehren. So stört se de Lüde un weert as Plaag ankeken. Düsse Taxa höört to de Franjenflunken to: Unnerornen Terebrantia
De hawaiiaansche Spraak odder hawaiische Spraak (hawaiiaansch: ‘Ōlelo Hawai'i) is de Spraak vun de polyneeschen Inwahners vun de Hawaii-Eilannen. De Spraak is blangen Engelsch de twete Amtsspraak op Hawaii. De Sprekertall is hüüt aver nich mehr groot. De mehrsten Lüüd hebbt ehr hawaiiaansche Moderspraak afleggt un dat Engelsche un dat Hawaiiaansche Kreol as Spraak annahmen. Mit blots dörteihn Phonemen is Hawaiiaansch en phonetisch recht eenfache Spraak. Dat gifft blots heel minnig annere Spraken, de weniger Phonemen hebbt. (Rotokas un Pirahã hebbt noch eenfachere Phoneemstrukturen.) Hawaiiaansch is en Polyneesche Spraak. Se keem mit de eersten Siedlers na Hawaii, de üm un bi dat Johr 1000 dor ankemen. 700 oder 800 Johren hett sik de Spraak ganz ahn Kontakt to annere Spraken entwickelt. Denn kemen 1778 Englänner ünner James Cook na Hawaii. De Kuntakt to annere Minschen weer nu duerhaft. Bet 1820 wörr de Spraak blots af un an för Naams un annere korte Saken opschreven. Denn aver kemen protestantsche Missionare na Hawaii. Se wullen de Polynesiers to dat Christendom bekehren. Dorför möten se de Spraak lehren, dat de Lüüd ehr Predigten ok verstahn kunnen. Se hebbt 1826 en Alphabet för de Spraak utklamüstert un dormit denn ok de Bibel un annere
En Wiki (vun hawaiiaansch wiki gau) is ene Software för dat gemeensame Tohoopstellen vun Texten dör ene Grupp vun Lüüd in en Reekner-Nettwark. Bi en Wiki hett nich blots en lütte Grupp Lüüd dat Recht, de Texten to ännern. Bi en Wiki rekruteert sik de Schrievers ut de Lesers, ahn dat twischen Leser un Schriever en groot Hinnernis liggt. Dat Wiki hett dorbi mehrsttiets ene egene Textutteknungssyntax, mit de de Texten formateert warrn köönt. Al Tim Berners-Lee, de Utfinner vun dat World Wide Web, harr de Idee hatt, all Sieden in dat WWW för jedereen ännerbor to maken. Eerst mit Ward Cunningham keem aver 1994 dat eerste echte Wiki un de Naam Wiki op, dat WikiWikiWeb. Sietdem sünd in’t WWW vele Wikis opkamen, dorto höört ok de Wikipedia.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Ene Enzyklopädie (ooltgreeksch εγκυκλοπαιδεία, ut enkýklios „formt as en Krink“ un paideía „Lehr, Bildung“) is en Wark, dat versöcht, dat Weten vun de Welt aftobillen un to vermiddeln. De Enzyklopädie is mehrsttiets ene Form vun en Nakieksel. Encyclopédie
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Geografie (van ooldgreeksch γεωγραφία geōgraphía, uut γῆ gē „Eerden“ un γράφειν gráphein „beschrieven“), oder ook Eerdkunne, höört to de Eerdwetenschoppen un ünnersocht de Eerden, woans se uutsüüt, de Länner un woans se funkschoneert.Geografie es ene grote un männigfoldige Disziplin un versöcht de Eerden med allen veelschichtigen un inwickelden Betœgen to verstaan.Geografie werd ook as ene Brügge twischen de Natuurwètenschop un den Sotschaal- as ook Geistswètenschoppen bekèken. De eerste Belegg för dat Word „γεωγραφία“ (geōgraphia) was de Titel van enen Book, dat de greeksche Schriever Eratosthenes (276–194‌ v. Chr.) affaat het. Man de Geografie as Idee (to’n Bispeel Kartografie) het den Beginn, as de Minschen anfüngen, dat se de Welt un den Ruum ümme rund verstann wollen. Een van den eersten Bispelen es de Versöök van ene Weltkaarte uut den oolden Babylon, de uut’n 9. Jaarhunderd v. Chr. stammt. De Historie van’r Geografie as ene Disziplin geet dœr de Kulturen un de Jaardusende med vèlen verscheden Gruppen, de Geografie as ene Idee unafhängig van ene uutdachten, un bi de dœr Handel un Uuttuusch een up den andern Inflood nam. Vandage es Geografie ene brede un mönngfoldige Disziplin
Siegfried Detlev Bendixen (* 25. November 1786 in Kiel; † 1864 in London) weer en däänisch-düütschen Maler un Grafiker. Bevör he sik 1832 in London nedderlaten hett, weer Bendixen vör allen as Landschapsmaler in Hamborg un ümto in’e Gang. He weer ok de eerste Maler, de sik intensiv för dat Dorstellen vun noorddüütsche prähistoorsche Denkmaals intresseren dee. So möök he ünner annern dree Raderungen vun de Hünengräver bi Volksdörp un möök in de Johren 1821 un 1822 ene Reeg vun Lithografien vun Öllerdömer ut’n Besitt vun de Patriootsche Sellschop Altno. Bendixen hett ok dat levensgrote Bild vun St. Ansgar in de Kark St. Trinitatis in Altno maalt, de 1823 trech worrn is. Christian Morgenstern un Louis Gurlitt weren bi em in de Lehr. Siegfried Detlev Bendixen. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Normdaten: GND: 116118458 (OGND, AKS) | VIAF: 61821189 | Wikipedia-Personensöök
Kökschetau (kasachsch kyrillsch Көкшетау; russ’sch Кокчетав) is ene Stadt in Kasachstan. Se is de Hööftstadt vun dat Rebeet Aqmola. De Stadt hett na den Zensus vun 1999 123.400 Inwahners un liggt in’n Noorden vun Kasachstan nich wiet vun de Hööftstadt Astana weg. Kökschetau hebbt se an’n 29. April 1824 grünnt. De Stadt liggt in schöne Gegend mit Kuröörd as Borowoje, Serenda oder Schjutschje in de Neeg. Dorvun gifft dat ok wat an Tourismus. Kökschetau hett dree Universitäten un enen Flooghaven. Bahnlienen gaht na Russland un in’n Süden vun Kasachstan. De gröttste Footballvereen is Okjetpes Kökschetau. De Kökschetau-Bargen liggt nahbi un sünd riek an verschedene Mineralen. Dor gifft dat ok en Goldbargwark. Kökschetau is de Ennpunkt vun ene vun de gröttsten Stroomleitungen op de Welt, de Dreihstroomleitung Ekibastus-Kökschetau, de mit 1150 Kilovolt bedreven warrt. Koordinaten:53° 17′ N, 69° 23′ O
De Weltreligionen sünd de wichtigsten Religionen, de dat op de Welt gifft. Blots is dat nich so ganz licht, fasttoleggen, welke Religionen dorto höört. Jedeen Religion denkt ja vun sik, dat se wichtiger is, as all de annern. Un dat gifft ok mehr as een System, so en List tosamentostellen. Swor is dorbi ok noch, dat nich alle Gruppen dormit tofreden sünd, woans se klassifizeert warrt: sünd t.B. de Mormonen en Deel vun't Christendom oder sünd se sülvst en egen Religion? Oder sogor en egen Weltreligion? Wieldat sik de Lüüd över de Kriterien nich eenig sünd, gifft dat ok ünnerscheedliche Listen vun Weltreligionen. De wichtigsten Kriterien sünd: de Religion hett en grote Tall vun Liddmaten de Religion finnt sik in groten Delen vun de Welt. de Religion hett’n missionaarschen Ansprook un jedeen, de will, kann ok Liddmaat warrn. Disse fief Religionen warrt tomehrst as Weltreligion ansehn (na Öller sorteert) Jödendom (ca. 15 Mio. Liddmaten) Hinduismus (ca. 850 Mio. Liddmaten) Buddhismus (ca. 375 Mio. Liddmaten) Christendom (ca. 2,1 Mrd. Liddmaten) Islam (ca. 1,3 Mrd. Liddmaten) Dat Christendom un de Islam missioneert aktiv, de Buddhismus, de Hinduismus un dat Jödendom maakt dat nich. Juud oder Hindu warrt een tomehrst dör de Geboort.
Christoph Walther (* 29. April 1841 in Hamborg; † 9. Februar 1914) weer en düütschen Spraakwetenschopler. Walther weer Sekretär vun de Hamborger Stadtbibliothek un Perfesser för de nedderdüütsche Spraak an de Universität Hamborg. Karl Koppmann: Das Seebuch. mit Glossar vun Christoph Walther, 1876 August Lübben: Mittelniederdeutsches Handwörterbuch. vun Christoph Walther toennmaakt, Nörden un Leipzig 1888