rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Familie von Brobargen weer en Adelsslecht, dat ut Brobargen an de Oost stammt. 1141 warrt in ene Oorkunn vun Graaf Rudolf von Stood seggt, dat de dree Bröder Dudo, Adiko un Ricbert dat Marienklooster in Stood grünnt hebbt un denn een vun de dree Brobargen as Lehn kregen hett. To menen se mit Brobargen noch de ganze Gegend langs de Oost vun Gröpel bet Burweg. De Naam Brobargen is en olen Floornaam un hett toeerst Brocberge (also Brookbargen, de Bargen in’n Brook) heten. 1286 driggt dat eerste Maal een vun de Nafohren vun Dudo, Adiko un Ricbert den Naam Otto de Brocberge. He harr sien Sitt op de Borg vun Brobargen, de borch to brogberghen, de wohrschienlich so bi 1270 boot worrn is. Later is de Borg afbraken worrn un blangenan hebbt se en Gootshoff boot, den Höben. 1618 is Gothard von Brobargen ahn Nakamen doodbleven. De Höben keem denn an Hinrich, Christoph un Adolph von Brobargen, wat Gothard sien Broder, Henneke von Brobargen, sien Kinner weren. De dree weren noch lütt un de Vörmund hett den Höben den verköfft. Hinrich von Brobargen is later na Sweden utwannert un de Familie hett dor noch wiederleevt. An’n 21. Februar 1678
Bornberg betekent Bornberg, Barg in de Palz in’n Landkreis Kusel, Rhienland-Palz. Dat is ok de hoochdüütsche Naam von Bornbarg, Oort in de Gemeen Heckthusen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen, Bornbarg, Barg in’n Süden vun Neddersassen, Deel vun’n Rodenbarg. Bornberg is de Familiennaam von Erich Bornberg-Bauer (* 1963), öösterriekschen Biochemiker, Bioloog un Bioinformatiker. Kiek ok bi: Bornburg. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Nils Markus Rosenberg (* 27. September 1982 in Malmö) is en sweedschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga. Markus Rosenberg hett in siene Jöögd in desülvige Mannschop speelt, as Zlatan Ibrahimovic. Man he hett dat nich schafft, sik in de Profimannschop vun Malmö FF dör to setten. Dorüm is he 2004 an den Rivalen Halmstads BK in desülvige Liga utlehnt wurrn. Dor hett he allerhand tostanne bröcht un in 26 Spelen ok 14 Doren schaten. Dat hadd nich veel fehlt, un Halmstad weer ok sweedschen Meester wurrn. Man Malmö is denn doch Meester wurrn un 2005 hett Rosenberg wedder bi Malmö speelt. To de Speeltiet 2005/2006 wessel he för 5,3 Mio. € na Amsterdam to den Vereen Ajax. Hier is he toeerst wunnerbor torecht kamen. In dat 4-3-3-System hett he tomeist up de lunke Siet vörn speelt. In siene eerste Saison hett he 31 Spelen mitmaakt un dorbi 12 mol drapen. Denn hett Ajax in’n Winter 2006 avers Klaas Jan Huntelaar hoolt. Unner den neen Trainer Henk ten Cate hett Rosenberg denn tomeist up de Reservebank seten. In de Henrunn is he bloß negen Mol inwesselt wurrn un hett dor nich een Door
Joachim „Jogi“ Löw (* 3. Februar 1960 in Schönau/Swaartwoold) is en ehmalge düütsch Footballspeler un hüüd Footballtrainer. Jogi Löw fung mit dat Footballspelen bi de Vereenen TuS Schönau 1896, FC Schönau un SF Eintracht Freiburg an, bevör he 1978 to’n FC Freiburg wesselt is. För de Vereen hett he in de 2. Football-Bundsliga 71 Spelen makt un 18 Doren schaten. 1980 is he to’n VfB Stuttgart in de Bundsliga wesselt, keem aber blots up 4 Spelen. Bi Eintracht Frankfurt en Johr later leep dat ok nich völ beter. He weer Störmer un hett in 24 Bundsliga-Spelen blots 5 Doren schaten. 1982 is he denn weer nah Freiburg in de 2. Bundsliga torüchgahn. Hier keem he in 65 Spelen up 25 Doren. 1984 is he denn noch mal för en Johr to’n Karlsruher SC wesselt, aber in 24 Spelen keem man blots up 2 Doren. In Freiburg af 1985 hett he bit 1989 in 116 Spelen, denn noch mal 38 Doren schaten. Dornah gung he in de Swiez un hett dor noch bi FC Schaffhausen, FC Winterthur un FC Frauenfeld speelt. 1995 weer denn aber sien aktiv Karriere beend. Bi de FC Frauenfeld weer he all Spelertrainer. Vun 1995 bit 1998
Sluderkram in’t Treppenhus (ok Sluderee op de Trepp) is en plattdüütsch Theaterstück in veer Akten för acht Personen (dree Froonslüüd, fief Mannslüüd), dat Jens Exler schreven hett. Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 24. April 1960 an de Nedderdüütsche Bühn Flensborg. Dat Stück is bi dat Ohnsorg-Theater 1966 ok för’t Feernsehn opnahmen worrn. Later is dat Stück ok in’t Kölsche, Bayersche, Sächsische, Swääbsche, Fränksche, Baadsche, Hessische un Hoochdüütsche översett worrn. En mönsterlandsche Version ünner’n Naam Quaterie int Treppenhus hett Hermann Homann schreven. De Komödie hannelt vun en Miethuus, in dat de neeschierige Meta Boldt jümmer in’t Treppenhuus rümlungert, de Lüüd beluert un Sluderkraam över de Navers verbreden deit. So kriegt se dat ok spitz, dat Hanne Knoop in’n tweten Stock en Kamer an de junge Fro Heike Seefeldt ünnervermeedt hett. Dat is verbaden un dat deit Meta glieks den Huuswirt Berhard Tramsen vertellen. Toeerst schafft se dat ok, de Bewahners vun dat Huus dorgegen optobringen. Doch de Mannslüüd slaat sik bald op de Sied vun de smucke Deern. De lehrt denn ok Dieter Brummer kennen, de bi sien Unkel Ewald Brummer intagen is, wat ok gegen de Mietregeln is. To’n Sluss kaamt Dieter un Heike tohoop un Meta kriggt
Ela Nitzsche (* 1959 in Cuxhoben) is en düütsche Schauspelersche un Synchroonsnackerin. Nitzsche hett an de Hamborger Universität Volkskunn studeert. Schauspeelünnerricht harr se bi Hedi Höpfer un an de Stage School. Bekannt worrn is se 1984 mit den Film Erst die Arbeit und dann? vun un mit Detlev Buck. Se harr verscheden Theaterengagements un Filmrullen un arbeit vundaag vör allen as Synchroonsnackerin un as Sprekersche för Dokumentatschonen. Butendem hett se in vele Warfsennen snackt. 1992-99: Harley Quinn (Arleen Sorkin) in Batman & Robin, Feernsehreeg 1992-95 Terri (Fran Brill) in Dog City, Feernsehreeg 1995: Cindy Hannen (Athena Massey) in Undercover Heat 1996-2001: Michelle Chan (Kelly Hu) in Nash Bridges, Feernsehreeg 1998-99 Sally Raymond (Kim Lewis) in Auf der Suche nach der Schatzinsel 2000 Harley Quinn (Arleen Sorkin) in Batman of the Future: Der Joker kommt zurück 2006 Tuppence Beresford (Greta Scacchi) in Miss Marple – Lauter reizende alte Damen Ela Nitzsche in de Internet Movie Database (engelsch) Ela Nitzsche in de Düütschen Synchroonkartei offizielle Websteed vun Ela Nitzsche
Un baven wahnen Engel is en plattdüütsch Theaterstück in dree Akten för söven Personen (veer Froonslüüd, dree Mannslüüd), dat Jens Exler schreven hett. Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 25. April 1963 an de Nedderdüütsche Bühn Flensborg. Dat Stück is later ok in’t Hoochdüütsche un’t Rhiensche översett worrn. En Westfäälsche Version ünner’n Naam Un buoben wuohnt Engels kummt vun Rainer Schepper. Helene un Elvira Engel wahnt ganz baven in’n böversten Stock vun dat Miethuus. Helene hett sik in’n Kopp sett, dat se in de Wahnung een Stock deper ümtehn wüllt. Aver de Wahnung is nich free. Also mööt de beiden Engels de Wahnung freekriegen. Se maakt düchtig Krach un verwannelt dat Huus in en Spookhuus. Aver Helene un Elvira ehr Neffe Klaus un Naversch Karin kaamt achter den Plaan un dreiht den Spieß üm.
Hemendörp is en Dörp in de Gemeen Geestland, Landkreis Cuxhoben, mit üm un bi 500 Inwahners. Hemendörp warrt sien Water över den Hemendörper Aftog na Oosten hen över den Fickmöhlener Randkanaal loos. Hemendörp is 1829 mit 20 Steden to 60 Morgen grünnt worrn, as se dat Hemenmoor dröögleggt hebbt. Dat Dörp is as Stratendörp anleggt. Dat Dörp besteiht blot ut de Hemendörper Straat un op beid Sieden vun de Straat liggt Hööv mit Hoven, de all so bi een Kilometer lang sünd. Dat Dörp weer teerst en sülvstännige Gemeen in dat Amt Beers un vun 1859 af an in dat Amt Leh (later Kreis Leh). Vun 1932 bet 1977 weer dat Dörp Deel vun’n Kreis Wersermünn, na 1977 vun’n Landkreis Cuxhoben. 1971 is de Gemeen Deel vun de Samtgemeen Niewohl worrn. 1974 hett de Gemeen denn aver ehr Sülvstännigkeit verloren un is Deel worrn vun de Gemeen Langen. De Gemeen Langen is to’n 1. Januar 2015 oplööst worrn. Dat Rebeed höört nu to de Gemeen Geestland. En Wapen hett dat Dörp siet 1963. Utdacht hett sik dat Albert de Badrihaye un an’n 30. Dezember 1963 is dat offiziell genehmigt worrn. Dat wiest in Blau en sülvern Moorspaden in schraaglinke Stellung,
Dat Serravallium is in de Chronostratigrafie de veerte Stoop vun’t Miozän un vun’t Neogen. Dat warrt ok as de böverste Stopp vun’t Middlere Miozän ansehn. Dat Serravallium füng mit dat Enn vun’t Langhium vör 13,65 (± 0,05) Millionen Johren an un güng bit vör 11,608 (± 0,005) Millionen Johren. Aflöst weer dat denn vun dat Tortonium. Afleidt is de Naam vun den Oort Serravalle Scrivia in de Provinz Alessandria in Italien. De Stoop as ok de Naam sünd 1864 vun den italienschen Geologen Lorenzo Pareto in de Fackwelt inföhrt worrn. Man, en offiziell Tyypprofil is vun de Internatschonale Stratigrafische Kommischoon (ICS) bit hüüt noch nich fastleggt worrn. De Stoop warrt na ünnen dör dat eerste Optreden vun de Nanofossil-Oort Sphenolithus heteromorphus begrenzt. Dat liggt binnen de magnetschen Polaritäts-Chronozoon C5ABr. De bövere Grenz warrt dör dat letzte gemeensome Vörkamen vun de kalkigen Nanofossil-Oort Discoaster kugleri un de planktonischen Forminiferen-Oort Globigerinoides subquadratus defineert. De Grenz fallt tohopen mit de korten normolpolaren magnetschen Polaritäts-Subchroon C5r.2n. Lorenzo Pareto: Note sur la subdivision que l'on pourrait etablir dans les terrains de l'Apennin septentrional.. In: Bulletin de la Societé Géologique de France. série 2, 22: 210-277, Paris 1864 ISSN: 0037-9409. Felix Gradstein, Jim Ogg, Jim &
Duško Tošić (kyrillsch Душко Тошић) (* 19. Januar 1985 in Orlovat bi Zrenjanin, Jugoslawien, hüdigendags Serbien) is en Footballspeler ut Serbien. In'n Momang speelt he för den FC Portsmouth in de 1. Engelsche Liga. Tošić sien Weg as Footballer güng los bi OFK Belgrad. Dor hett he 80 Spelen maakt un dor 6 Doren bi schaten. In’n Januar 2006 güng he na Frankriek to den FC Sochaux. Dor is he Stammspeler wurrn un hett in dat Johr 2007 den franzööschen Pokal wunnen. To de Speeltiet 2007/2008 keem he na Düütschland to den SV Werder Bremen. In Bremen hett he en Verdrag bit 2011 unnerschreven. Düsse Verdrag is an'n 1. Februar 2010 uplööst wurrn. Tosic hett den bi den FC Portsmouth unnerschreven. An un for sik speelt Tošić in de Afwehr up de lunke Siet, man he kann ok in dat Afwehr-Zentrum insett weern. Tošić hett bither to 8 Lännerspelen för Serbien mitmaakt un dor een Door bi schaten. Mit de U-21 weer he bi de EM in de Nedderlannen unnerwegens un is dor Viez-Europameester wurrn. Mit de Mannschop vu Serbien hett he ok bi de Olympschen Spelen in Peking mitmaakt. Franzöös’schen Pokalwinner 2007 mit den FC Sochaux U 21 Viez-Europameester
Vincent Anthony Vaughn (* 28. März 1970 in Minneapolis, Minnesota) is en US-amerikaansch Schauspeler un Filmproduzent. Vaughn is in Lake Forest, Illinois, upwussen. He interesser sück all bannig fröh för dat Theaterschauspeel. Sien eersten Fernsehuptreden harr he in en Chevrolet-Warf. De Weg in dat grötere Filgeschäft in Hollywood weer aber nich so eenfach. In Feernsehspots kunn he woll Rullen kriegen, aber Filmrullen kreeg he anfangs nich. 1993 speel he in de Film Rudy mit, un hett dordör Früendschap slooten mit den Schauspeler Jon Favreau. Disse Früendschap verhulp hüm 1996 to en Rull in Favreaus Film Swingers, de aber kommerziell kien Spüood harr, aver Steven Spielberg is dordör up hüm upmarksom wurrn un hett hüm för en Rull as Fotograf in de Film Jurassic Park engageert. Sietdem is Vince regelmätig in grötere Filmprodukschonen to sehn. So weer he in de Filme Voll auf die Nüsse, Die Hochzeits-Crasher oder Trennung mit Hindernissen to sehn, wat allesamt eher lustige Filme sünd. Vince Vaughn wurrd as Anföhrer vun de vun de Medien as Frat Pack betekend Schauspeler-Truppe ansehn, to de ok Ben Stiller, Owen Wilson, Luke Wilson, Will Ferrell, Steve Carell un Jack Black hörrn. De Naam Frat Pack is en Referenz an de
Joachim Król (* 17. Juni 1957 in Herne) is en düütschen Schauspeler. Król hett vun 1981 bit 1984 Schauspeleree an de Otto-Falckenberg-School in München studeert. Bekannt is he vör allen as Film- un Feernsehschauspeler, as de he groden Spood hett. Liekers kummt he aver ok jümmer wedder torüch na de Bühne un speelt Theater. Mehrmols hett he an’t Schauspeelhuus Baukem un an’t Schauspeelhuus Köln speelt. Król hett Anfang vun de 1990er Johren en Hööftrull in den Buck-Film Wir können auch anders speelt. Sien Dörbrook harr he 1994 in den Film Der bewegte Mann. Król is verheiraat un hett en Söhn. Joachim Król is bit hüüt för söss Filmpriesen nomineert wesen, un hett fief dorvun wunnen: 1993: den Düütschen Filmpries in Gold in de Kategorie Best Hööftdorateller för Wir können auch anders. 1995: den Düütschen Filmpries in Gold in de Kategorie Best Hööftdorsteller för Der bewegte Mann. 1995: den Bayerischen Filmpries in de Kategorie Beste Dorsteeler för Der bewegte Mann un Die tödliche Maria. 2000: den Pries vun de Stadt Hof vun de Internatschonalen Filmdaag vun Hof. 2007: den Hess’schen Filmpries in de Kategorie Best Dorsteller för Windland. Joachim Król. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Dat Rindveeh, ok Rind (pl.:Rinner) oder Beest (pl: Beesten oder Beester) ward op latiensch Bos taurus naamt. Dat Rindveeh stammt vun den Urossen, (latiensch Bos primigenius) af, de is obers in dat 17. Johrhunnert utstorven. de Kauh (Koh) is dat Wief un gifft de Melk. de Bull is de Keerl un warrt slacht. de Oss is en kastreerten Bullen un warrt to’n Slachten un to dat Trecken bruukt. dat Kalf is en jung Rind. de Queene, Färse oder Starke is en Kauh, de noch keen Kalf hatt harr.
En kort Glas oder Kööm-Glas is en Glas, ut dat Korten, so as Kööm, Grönen, Roden un Likör, ut drunken warrt. Normalerwies gaht dor so bi twee Zentiliter rin. Gifft aver ok korte Glääs, in de veer Zentiliter ringaht, oder mit noch annere Grötten. För Lütt un Lütt un Lüttje Lage to’n Bispeel gifft dat ok noch lüttjere korte Glääs mit een Zentiliter.
De Lüttje Lage warrt in Hannober un ümto veel drunken. De Lüttje Lage besteiht ut en Glas mit speziell Bavengest-Beer (dat Lüttje-Lage-Beer, 5 cl, 2,8 % Alkohol) un en kort Glas (1 cl) mit Kööm. Allens beids warrt na olen Bruuk gliektiedig drunken. Dat Beerglas warrt normal twischen Duum un Wiesfinger hollen un dat korte Glas warrt twischen Middel- un Ringfinger klemmt. Denn warrt dat Beerglas an’n Mund nahmen un allens in een Tog utdrunken. De Hand mutt dorbi so hollen warrn, dat de Kööm mit dat Beer in’n Mund löppt. In Hamborg un ümto gifft dat mit Lütt un Lütt wat Ähnlichs. Cord Broyhan schall 1526 de eerste wesen hebben, de dat spezielle Beer broot hett, dat för de hannöversche Lüttje Lage bruukt warrt. Later is denn de Bruuk opkamen, dat Beer mit Kööm in een weg to drinken. Hüdigendaags warrt de Lüttje Lage vör allen bi Festen utschunken. Bi de Schützenfesten (to’n Bispeel dat grote Schützenfest vun Hannover) oder bi dat Maschseefest. Dat Lüttje-Lage-Beer warrt vör allen an de Krögeree afgeven, so in’n Laden to köpen gifft dat dat nich. Lüttje Lage. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Lüttje-Lage-Anleitung in mehr as
Jurica Vranješ (* 31. Januar 1980 in Osijek, Kroatien) is en kroatischen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga. Vranješ speel toeerst bit 1999 bi NK Osijek, ehr he denn in’n Januar 2000 na Düütschland to Bayer Leverkusen kamen is. Na dree Johren wessel he na den VfB Stuttgart. De eerste Speeltiet is he dor goot torecht kamen, man siene tweede Saison harr he sik anners vörstellt un dor wessel he 2005 na Bremen to den SV Werder. In Bremen hett he eerst en Verdrag bit 2008 unnertekent. De is midderwielen bit 2011 verlängert wurrn. He gellt as en echten „Allrounder“ un kann also up all Positschonen in dat Middelfeld spelen. He is, just so as Frank Baumann, ehr en stillen Profi. Trainer Thomas Scharf weet, wat he weert is un lett em regelmotig mitspelen. 1999 hett he bi en Speel gegen Ägypten to’n eersten Mol för sien Land speelt. Ok bi de WM 2002 hett he mitmaakt un weer twee Mol up’n Platz. Bi de WM 2006 hett he ok en wichtige Rull för sien Team speelt. DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen Werder.de – Över den Speler Mannschop vun Werder Bremen in de
Pontifikat is de Beteknung för Amt, Amtstiet un Würde vun en Pontifex. Dat Wort pontifex is afleit vun dat latiensche Wort pontifex, un is eegentlich as "Brüggenboer" to översetten. Dat wurr verwend as Beteknung för en Liddmaat vun dat Kollegium der Pontifices, dat heet en Kollegium vun Preester, de oorsprünglich för de Ünnerhollen vun de Tiberbrügg in dat olde Rom tostännig weer un de later henn de Upsicht över dat gesamte heidnische Religonswesen överdragen wurr. De christliche Kark hett den Naam den later för den Bischop vun Rom övernahmen. Hüüd wurrd in Allgemeenen Amt un Amtstiet vun den Paapst as Pontifikat betekend.
Lola rennt (internatschonal Titel: Lola Runs oder Run, Lola, Run) is de Titel vun en düütschen Kinofilm mit Franka Potente un Moritz Bleibtreu in de Hööftrullen. Tom Tykwer hett dat Dreihbook to den Film schreven un weer ok sülvst Speelbaas. In den Film warrt dreemol de glieke Tietruum vun twintig Minuuten wiest, wobi jeed mol lütte Afwieken in sünnere Situatschonen binnen sünd, de den Foortgang vun de Geschicht jeed mol vullstännig anners verlopen lett. De Film speelt in Berlin. Manni, de Fründ vun Lola, arbeit as Geldbaad för en Drogenhännler. As in de U-Bahn Fohrkortennakiekers instiegt, neiht he ut, vun wegen dat he swart föhrt is, man he vergitt sien Plastiktüüt mittonehmen, wo 100.000 Mark binnen sünd. He hett nu blots noch twintig Minuuten Tiet, bit sien Opdraggever kummt, üm dat Geld aftohollen. He röpt Lola an, de nipp un nau disse twintig Minuuten Tiet hett, ehrn Fründ ut de Klemm to helpen. In en gresig Tempo warrt wiest, woans Lola versöcht, in de korten Tiet dat Geld tohopentokriegen. Se löpt dör de Straten na de Bank, woneem ehr Vadder de Direkter is un fraagt em na dat Geld. As he aflohnt, överfallt Manni un Lola en Supermarkt, man Lola
Thomas Schaaf (* 30. April 1961 in Mannheim) is en düütschen Footballtrainer un vörmoligen –speler. In'n Momang traineert he den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga. Vun den 1. Juli 1972 af an is Schaaf Liddmaat bi den SV Werder Bremen. Bit 1979 hett he dor in de Jugend speelt, dorna weer he bit 1995 Profi. He hett in dat Werder-Trikot 262 Spelen in de Bundsliga un 19 Spelen in de Tweete Liga mitmaakt. Dorbi is he twee Mol düütschen Meester wurrn (1988 un 1993), hett twee Mol den DFB-Pokal wunnen (1991 un 1994) un eenmol den Europapokal vun de Pokalwinners (1992). Vun 1987 bit 1995 weer Thomas Schaaf Jugendtrainer bi Werder Bremen. Later is he upstegen to’n Trainer vun de Amateurmannschop. Vun den 10. Mai 1999 af an traineert he de Profimannschop. He keem, as de Mannschop ganz unnen in de Tabell stünn. Toeerst hett he dat afwehren konnt, dat de Mannschop in de tweete Liga afstegen is, un een Maand later hett he dat henkregen, dat se in dat Endspeel gegen den FC Bayern München in Berlin den DFB-Pokal wunnen hett. Fiev Johr later, in de Speeltiet 2003/2004 hett he dat Team to’n „Double“ föhrt, dat heet: Werder
Methan (oder Methylwaterstoff) is en Gas ahn Röök un Klöör. Dat Woort kummt woll ut dat Greeksche Μεθάνιον αέριον un wiest, dat ok de Greken al vun das licht tünnern Gas wüssen. So geev dat in Lüttasien Öörd, woneem Methangas-Borns tünnern weern. En Vulkanrebeet, woneem dat Methanborns geev, hett na dat Gas den Naam Methana. Dat Gas ist dat eenfackste Alkan un de eenfackste Kohlenwaterstoff överhaupt. Sien Summenformel is CH4, wobi de C-H-Binnen in de Ecken vun en Tetraeder wiesen doot. Methan is de Hööftbestanddeel vun Eerdgas, Biogas, Fuulgas un en bedüden Bestanddeel vun Holtgas. Na Kohlenstoffdioxid is dat dat wichtigste vun Minschen freesette Drievhuusgas, wobi Methan 20 bit 30 mol wirksomer is, man in lüttere Mengden in de Atmosphäär vörkummt. Dor reageert dat mit Suerstoff to Kohlenstoffdioxid un Water, wat aver teemlich langsom vör sik geiht. De Halfweertstiet vun dissen Vörgang warrt op 14 Johr schätzt. Methan warrt as Heizgas bruukt un deent as Utgangsstoff för vele annere orgaansche Verbinnen. Bi bioloogsche un geologsche Vörgäng warrt Methan jümmer nee billt un freesett. Methan weer al bi de Alchemisten in’t Middelöller as Fuulgas ünner de Beteken Sumpluft bekannt. Opdeckt weer Methan 1667 vun Thomas Shirley. Eerst 1772 hett Joseph Priestley
Augustin Wibbelt (* 19. September 1862 in Vüerremm; † 14. September 1947 ok dor) weer en westfäälschen Dichter. Boren weer he up den Wibbelthoff in Vüerremm. Dormals weer dat en Buurndörp in’n Oosten vun Aulen, hüdigendags höört dat to de Stadt Aulen hento. He weer dat 7. vun 10 Kinner vun de Familie Wibbelt. As he 12 Johr oolt weer, stüür em sien Vadder na de Latienschool in dat Nahberdörp Enniger. 1878 treed he in dat Gymnasium Carolinum in Ossenbrügge in. Vunwegen sien allerbest Abiturarbeit möss he keen mündlich Abitur maken un he dröff ok de Reed bi de Fierstunn holen. In dat Blatt stunn later to lesen: Wibbelt scholl sien Utspraak verbetern, vunwegen en noch allto düütlich hören kann, dat he ut dat Mönsterland kümmt. Augustin Wibbelt wörr 1888 kathoolschen Preester. Vun 1888 bet 1890 weer he Kaplan in Meurs in’t rhiensche Ruhrrebeet. Vun 1890 bet 1896 weer he Vikar in Mönster un denn Preester an’n Nedderrhien. Augustin Wibbelt is de bekanntste Schriever op Westfäälsch Platt. Dat meist bekannte Gedicht vun Augustin Wibbelt is düt: Dat Pöggsken Pöggsken sitt in’n Sunnenschien, O, wat is dat Pöggsken fien Met de gröne Bücks! Pöggsken denkt an nicks. Kümp de witte Gausemann,
Sarah Louise Heath Palin, (* 11. Februar 1964 in Sandpoint, Idaho), is en US-amerikaansche Politikerin vun de „Republikaansche Partei“. Vun den 4. Dezember 2006 af an is se Gouvernöörsche vun Alaska. Se is de eerste Fro an de Spitz vun düssen US-Bundsstaat. An’n 29. August 2008 hett John McCain ehr as Kannedat för den US-Viezpräsidenten vörslahn. Man vunwegen dat McCain de US-Präsidentenwahl 2008 an'n 4. November düütlich gegen Barack Obama verloren hett, hett se düt Amt nich kregen. Palin ehre Familie is 1964 na Skagway in Alaska hentrocken. Dor hefft ehre Öllern as Schoolmester un as Schoolsekretäärsche arbeit’. Palin hett 1982 de Tiet an de Wasilla High School afslaten. Dor hett se in de Basketballmannschop speelt un den Ökelnaam „Sarah Barracuda“ kregen. Dorna hett se an de University of Idaho studeert un in Kommunikatschoon un Journalismus 1987 ehren Bachelor maakt. Denn hett se in Skagway, Eagle River un in Wasilla leevt. Heiraat hett se Todd Palin. Dat is en Ünnernehmer, de in Borth Slope togange weer. Todd hett veermol den Tesoro Iron Dog wunnen. Dat is dat längste Bobrennen in de Welt. Fiev Kinner hefft de beiden kregen, dat jungste is in dat Vörjohr 2008 mit Down-Syndrom to Welt kamen.
Linne betekent Linn, annere Form vun dat Woord för’n Boom, Linne, Oort, de to Bad Essen tohöört, Linne, Oort in Limborg in de Nedderlannen, Linne, Oort in Polen. Linne oder Linné is de Familiennaam von August Linne (1895–1964), düütschen Politiker, Carina Sophia Linne (* 1982), düütsche Sporthistorikerin, Carl von Linné (1707–1778), sweedschen Naturforscher un Dokter, Carl von Linné (1741–1783), sweedschen Botaniker, Gerhard Linne (1913–1975), düütschen Schriever, Historiker un Schooldirekter, Otto Linne (1869–1937), düütschen Goornbodirekter. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Palin is de Familiennaam von Brett Palin (* 1984), kanaadschen Ieshockeyspeler, Michael Palin (* 1943), brietschen Schauspeler un Singer, Sarah Palin (* 1964), US-amerikaansche Politikerin. Kiek ok bi: Palín. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.