rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Helike (ok Jupiter XLV) is en vun de ganz lütten Maanden vun’n Planet Jupiter. De is ok eerst teemlich laat opdeckt worrn, an’n 6. Februar 2003 neemlich vun en Koppel US-amerikaanschen Astronomen vun de University of Hawaii ünner dat Regeer vun Scott S. Sheppard. Nöömt is de Maand na de Nymphe Helike, de in de greekschen de Amme vun Zeus weer, as se em op Kreta versteken harr. De vörlöpige Beteken vun den Maand weer S/2003 J 6. De Maand Helike kreist op en Ümloopbahn mit en middleren Afstand vun 21.263.000 km üm den Planeten un bruukt dorför üm un bi 634 Daag un 19 Stünnen. De Bahn hett en Exzentrizität von 0,156 un is üm 154,8 ° gegen den Äquater vun den Jupiter neegt. Dormit is de Bewegen vun den Maand retrograad, dat bedüüdt, dat sik de Maand gegen den de Richt vun de Rotatschoon vun den Jupiter bewegen deit. De physikaalsch Egenschoppen vun de Bahn is wat liek as ok annere Maandbahnen. De Maanden warrt dorüm tohopenfaat to de Ananke-Grupp. Mit en middleren Dörmeter vun blots 4 km tellt Helike to de ganz lütten Maanden. De Böverflach wiest en Albedo vun blots 0,04 op – dat heet, dat
Appel betekent Appels, en Sort vun Fruchtstrüker un Böme in de ganze Welt, Huusappel, en Aaftsort, de in Düütschland bannig verbreedt is, Appel, Oort in de Gemeen Appel in’n Landkreis Horborg, Neddersassen, Appel, Oort in de Gemeen Helsch in’n Landkreis Rodenborg (Wümm), Neddersassen, Appel, Oort in de Gemeen Niekark, Gelderland, Nedderlannen, en Hannelsmarke vun de Heristo-Grupp. Appel is de Familiennaam von André Appel (1921–2007), franzööschen lutherschen Theoloog, Anna Magdalena Appel (1846–1917), düütsche Freefro un Ballettdanzerin, Benjamin Appel (1907–1977), US-amerikaanschen Schriever, Benjamin Appel (* 1977), düütschen Musiker, Benjamin Appel (* 1978), düütschen Künstler, Bernhard R. Appel (* 1950), düütschen Musikwetenschopper un Rutgever, Bram Appel (1921–1997), nedderlännsch Footballspeler, Carl Appel (1857–1934), düütschen Romanist, Carl Appel (1866–1937), düütschen Maler, Carl Appel (1911–1997), öösterriekschen Architekt, Christian Appel (1732–1816), düütschen Jesuit, Philosoof un Hoochschoollehrer, Christian von Appel (1785–1854), öösterriekschen Generaal, Clemens Appel (* 1953), düütschen Jurist, Politiker un Ünnernehmensberader, Cornelius Appel (1821–1901), däänschen Pädagoog un Pastoor, David Appel (* 1981), tschechschen Ieshockeyspeler, Doris Appel (* 1961), öösterrieksch Journalistin un Moderatersche, Elin Høgsbro Appel (1913–1980), däänsche Politikerin, Erik Appel (1880–1964), däänschen Politiker, Ernst Appel (1884–1973), düütschen Rabbiner, Florian Appel, düütsch Dirigent, Frank Appel (* 1961), düütschen Manager, Franziska Appel (1892–1943), öösterrieksche Wedderständlerin, Fredrik Appel (1884–1962), däänschen
Palmeira is en Oort un Haven op dat tomeist wöstenoordig Eiland Sal in de Republiek Kap Verde. In Palmeira liggt an en schuulte Bucht de Hööfthaven vun Sal, över den all de Woren un Göder na dat Eiland rinkommt, de nich mit’n Fleeger transporteert warrn künnt. Dat gellt sünners ok för den Drievstoff för de Flaagsellschoppen. De Oort liggt an de Westküst vun’t Eiland ungefähr 4 km wiet weg vun Espargos, de Hööftstadt vun Sal, un ruchweg op lieke Hööch. Palmeira is nich sünners fein antokieken vun wegen Bowarken as grote Ööltanks, Warften, smuddelige Havenanlagen un Lagerhallen, un ok de Strand, de sik süüdlich vun’n Oort ansluten deit warrt nich sauber hollen. Blangen den Hööfthaven leegt in de Bucht ok noch de Scheep vun de Fischers. In’n Noorden warrt en poor Windrööd bedreven, de den bestännigen Passatwind utnütten doot, üm dorut Stroom to tügen. De Karn vun Palmeira is noch wat oorsprünglicher un egener. Dor gifft at t. B. de antike Markthalle, de noch goot in Schuss is un de vun de Buern ok noch to’n Verhökern vun jemehr Fleesch un Grööntüüch bruukt warrt. Bito gifft dat, as dat in Havenöörd begäng is, ok de een oder annere Bar und
Benin is en Land in Afrika. Dat grenzt an Nigeria, Niger, Burkina Faso un Togo. In Süden vun Benin liggt de Golf vun Guinea, genau seggt de Bay vun Benin. Bi 1975 hett dat Land Dahomey heten. In Benin leevt 8.532.000 Inwahners (Stand Juli 2008) up 112.620 km². Hööftstadt is Porto-Novo, Sitt vun de Regeern is Cotonou. Dahomey weer de Naam vun en Königriek, dat bi an't Enne vun dat 19. Johrhunnert in'n Süden vun Benin un Togo legen hett. Ok Benin weer de Naam vun en Königriek ut de Historie, bloß dat düt Königriek in dat hüdige Nigeria legen hett. De meisten Inwahners leevt in de Landstreken an de Küst un bit 200 km in dat Land rin. Dat gifft in Benin 42 Volksgruppen. De gröttste Grupp sünd de Fon mit bi 1,7 Mio. Lüde. Denn kaamt de verscheden Gruppen vun de Yoruba mit bi 1,2 Mio. Lüde, de Aja mit bi 600.000 Lüde, de Bariba mit bi 460.000, de Ayizo mit 330.000, de Fulbe mit 310.000 un de Gun mit 240.000 Lüde. Dat gifft allerhand Towannerers. 2002 sünd 141.595 Utlänner tellt wurrn. De meisten vun jem sünd ut de annern Länner in Westafrika kamen. Amtssprake is Franzöösch. Denn
Knight Moves is en düütsch-US-amerikaanschen Thriller ut dat Johr 1992 vun Carl Schenkel as Speelbaas. Die Hööftrullen hebbt Christopher Lambert un Diane Lane speelt. De Schachgrootmeester Peter Sanderson speelt Schach al siet siene Kindheit. As he op en wichtig Turneer speelt, hett he en rusend Nacht mit en Bekannte. Man, de warrt den neegsten Morgen doodt in ehr Bett opfunnen. Ehr Liek is abasig un akkerat in Szeen sett mit sminkt Gesicht un apensneden Pulsadern, ahn dat en Drapen Blood to sehn is. Natürlich fallt de Verdacht op Sanderson, op den de Polizist Cpt. Sedman de Psychologin Sheppard ansett. Man, dat duert nich lang, bit de beiden sik möögt un wat mitenanner anfangt. En ubekannten Anroper mellt sik aver bi Sanderson un vertellt vun den un noch en tweeten Moord, den he begahn hett. He künnigt noch mehr Dode an, de Deel vun en Speel gegen den Schachprofi wesen schüllt. Aver Sanderson will dor nix vun weten un lett dat an sik nich ran. He kaamt sik lever Gedanken över dat Schachturneer. Liekers dat keen eendüdig Bewiesen gegen den Schachgrootmeester gifft, sünd Sedman un sien Assistent Det. Wagner dorvun övertüügt, dat he de Möörder is. Sheppard dorgegen, de anfangs ok
Heidelbarg is en Grootstadt an de Stroom Neckar in’n Süüdwesten vun Düütschland. De ehmalige Residenzstadt is för hör Slottruine böverhalf vun de Stroom un de Oldstadt bekannt, as ok wegen de Ruprecht-Karls-Universität, wat de oldste Hoochschool Düütschlands is. Mit 156.267 (Stand 31.12.2015) Inwahner up en Flach vun 108.83 km² is Heidelbarg de fieftgröttste Stadt in Baden-Württemberg. De Astronom August Kopff (1882-1960) is in Heidelbarg boren und vun de Steernwacht in Heidelbarg hett he, as ok anner Astronomen, Kometen un Asteroiden opdeckt. Ernst Albrecht (1930-2014), Politiker un Ministerpräsident van Neddersassen Theodor Hänsch (* 1941), Physiker un Nobelpriesdräger Ernst Jünger (1895-1998), Schriever Wolfgang Ketterle (* 1957), Physiker un Nobelpriesdräger August Kopff (1882-1960), Astronom Karl Wilhelm Reinmuth (1892–1979), Astronom Heidelberg City Heidelberg Incoming Bertha Benz Memorial Route Stadtwiki (Wiki Metropolregion Rhein-Neckar)
As Ananke-Grupp warrt en Koppel vun Jupitermaanden tohopenfaat, de sik op teemlich lieke Ümloopbahnen üm Jupiter rüm bewegt. Nöömt is de Grupp na den gröttsten dorvun. De groten Halfassen vun jemehr Bahnen leegt dorbi twüschen 19,3 un 22,7 Millionen Kilometer, de Exzentrizitäten sünd twüschen 0,2 un 0,28 un de Inklinatschonen – dat heet, woveel de Bahn gegen den Jupiteräquater neegt is – hebbt Weerten twüschen 145,7° un 154,8°. De Maanden sünd dorbi all torüchlöpig, bewegt sik also gegen den Dreihsinn vun de Jupiterrotatschoon. Acht Maanden tellt in elk Fall to disse Grupp, aver afhangig vun de Definitschoon för de Grupp künnt dat noch mol bit to acht mehr wesen. De eersten acht Maanden sünd mit tonehmend Afstand vun’n Jupiter: S/2003 J 16 Mneme Euanthe Harpalyke Praxidike Thyone Ananke Iocaste De annern acht, de na fastleggte Definitschoon dorto höören künnt: Euporie Eupheme S/2003 J 18 Orthosie Thelxinoe Hermippe Helike Philophrosyne De Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) vergifft för Maanden vun’n Jupiter mit en retrograde (torüchlöpige) Bahn Naams, de op e endt. Maanden vun den Planeten Jupiter Nöömt: Adrastea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callirrhoe | Carme | Carpo | Chaldene | Cyllene | Dia
De Heidelberen (Vaccinium) sünd en Geslecht in de Familie vun de Heidkruutplanten (Ericaceae). Dor höört ruchweg 100 bit 150 Oorden to. Heidelberen wasst faken in Heid- un Moorlandschoppen oder in lichte Woolden. In’t Rebeet vun de Alpen sünd se in enkelte Zonen in de ünneralpinen Stoop bit deelwies in de alpine Stoop to finnen. Se warrt in de Plantensoziologie to de Dwargstrüker rekent. In Europa is vör allen de Oort Bickbeer (Blaubeer, Vaccinium myrtillus) to Huus un begäng. De Kulturbickbeer, de vundaag veel op Plantagen optogen warrt, sünd en Krüzen ut de ut Noordamerika kamenden Oorden Vaccinium angustifolium un Vaccinium corymbosum. De Frücht warrt faken an Oort un Steed to’n Sülvstplücken anbaden, man ok in Supermarkten oder bi’n Gröönhöker to’n Köpen. Vun de Heidelberen gifft dat de nafolen Ünneroorden: Ünnergeslecht Oxycoccus Sect. Oxycoccoides Vaccinium erythrocarpum Michx. Sect. Oxycoccus Kraanbeer oder Grootfruchtige Moosbeer, eng. „cranberry“ (Vaccinium macrocarpon Aiton) Wennlich Moosbeer (Vaccinium oxycoccos L.) Ünnergeslecht Vaccinium Sect. Batodendron Vaccinium arboreum Marshall Sect. Brachyceratium Vaccinium dependens (G. Don) Sleumer Sect. Bracteata Vaccinium acrobracteatum K. Schum. Vaccinium barandanum S. Vidal Vaccinium bracteatum Thunb. Vaccinium coriaceum Hook. f. Vaccinium cornigerum Sleumer Vaccinium cruentum Sleumer Vaccinium hooglandii Sleumer Vaccinium horizontale Sleumer Vaccinium laurifolium (Blume) Miq. Vaccinium
Santa Luzia betekent Santa Luzia, Eiland vun de Kapverden, Santa Luzia, Gemeen in Bahia, Brasilien, Santa Luzia, Gemeen in Paraíba, Brasilien, Santa Luzia, Gemeen in Portugal, Santa Luzia, Stadt in Minas Gerais, Brasilien, Santa Luzia, Stadt in Maranhão, Brasilien. Kiek ok bi: Luzia, Santa Lucia. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Santa Luzia is en Eiland in’n Atlantik, dat to de Republiek Kap Verde höört. Dat Eiland tellt to de nöördlich Inselgrupp Ilhas do Barlavento („Eilannen över den Wind“) un liggt bi ruchweg 16°51’ N un 24°58’ W twüschen de Eilannen São Vicente un São Nicolau. Santa Luzia is bit to 8,6 km lang un 4,3 km breed un hett en gesamte Flach vun ruchweg 35 km². De hööchste Steed is de Monte Grande (port.: „groot Barg“) mit 397 m. De siete Hööch sorgt dorvör, dat sik de Wulken nich över dat Eiland hollen künnt, so dat hier ok blots wenig Regen rünnergeiht. Santa Luzia liggt in Sicht vun São Vicente üm un bi 10 km wiet weg un wiest hellsannige Stränn op. Dat Eiland is vundaag nich mehr bewahnt, en Fährverbinnen gifft dat dorüm nich. Överfohrten mööt privat mit Fischers uthannelt warrn. Wieter na Süüdoosten to leegt de beiden noch lütteren Eilanen Branco un Raso, de beid ok nich bewahnt sünd. Santa Luzia weer nich jümmer unbewahnt, dat hett en poor Familien ut São Nicolau geven, de op dat lütte Eiland wahnt un dor Zegen hollen hebbt. Man, vun wegen den Watermangel hett de letzte Familie dat in de 1960er
Thelxinoe (ok Jupiter XLII) is en vun de ganz lütten Maanden vun’n Planet Jupiter. De is 2004 opdeckt worrn op fotograafsch Biller, de an’n 9. Februar 2000 vun en Koppel US-amerikaanschen Astronomen vun de University of Hawaii ünner dat Regeer vun Scott S. Sheppard. Sien offiziellen Naam hett de Maand in’n März 2005 kregen. He is na Thelxinoe nöömt, en Figur ut de greeksche Mythologie. De vörlöpige Beteken vun den Maand weer S/2003 J 22. Thelxinoe kreist op en Ümloopbahn mit en middleren Afstand vun 21.162.000 km üm den Planeten. Dorför bruukt he ruchweg 628 Daag un 43 Stünnen. De Bahn hett en Exzentrizität von 0,2206 un is üm 151,42 ° gegen den Äquater vun den Jupiter neegt. De Bewegen vun den Maand is also retrograad, wat bedüüdt, dat sik de Maand gegen den de Richt vun de Rotatschoon vun den Jupiter bewegen deit. De physikaalsch Egenschoppen vun de Bahn is liek as en poor annere Maandbahnen. Disse Maanden warrt dorüm tohopenfaat to de Ananke-Grupp. Mit en middleren Dörmeter vun blots 2 km tellt Thelxinoe to de ganz lütten Maanden. De Böverflach wiest en Albedo vun blots 0,04 op – dat heet, dat blots 4 % vun dat infallend Licht
De Nutiet ellers Niege Tiet is de Afsnitt na dat Enn vun dat Medeloller bit nu. Meisttied fang dat mit de Entdeckungen vun Kolumbus an. 1492 Kolumbus fohrt na Amerika 1498 Vasco da Gama seilt rund Afrika un kümmt na Indien 1517 Martin Luther sleit sien 95 Thesen an de Döör vun de Slottskark in Wittenberg. Dormit fangt de Reformation an. 1521 Luther ward bannt. 1527 De swedsche Keunig Gustav I. hollt Rieksdag in Vesteraas un dor ward de Reformation infööhrt. 1536 Johannes Calvin gifft in Basel de eerste Utgoov vun sien „Institutio“ rut. Dormit kummt de Calvinismus in de Welt, de loterhen besonners in Westeuropa so wichtig wurrn is. 1602 Bauk van Anton Praetorius „Gründlicher Bericht von Zauberey und Zauberern“ tiegen dat Quiällen un de Prozesse an de Hexen Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.
Burundi (plattdüütsch: [buˈrʊndi]) is en lütt, aber dicht bevölkerten Staat in Oostafrika. He grenzt in’ Noorden an Ruanda, in’ Oosten an Tansania un in’ Westen an de Demokraatsche Republiek Kongo. De gröttste Deel vun de Grenz to Kongo liggt in de Tanganjika-See. De Hööftstadt is Bujumbura. De Staat is in 17 Provinzen updeelt. Burundi is en vun de lüttste Staaten in Afrika mit en Flach vun 27.834 km² aber – just so as de Nahberstaat Ruanda – bannig dicht besiedelt (8.390.505 Million Inwahners in 2007, wat 280 Inwahners pro Quadratkilometer maken deit). Tüschen de Victoriasee un de Tanganjikasee liggt dat Land, un is vun en Hoochplateau (1.400 – 1.800 Meter) dörtrucken, wat bit up över 2.700 m anstiggt. Disse Randbargen vun de markant Oostfrikaansch Graven fallt denn to de Binnerste vun de dör de Tanganjikasee füllt Gravensenke steil af. 86% vun de Inwahner sünd Hutu, wat meest de eenfach Lüüd sünd, 14 % sünd Tutsi, de de Böverschicht dorstellen. 1 % vun de Bevölkerung hörrt to de Twa. An un for sik sünd dat keen egenstännige Volksgruppen, man bloß ünnerscheedliche „Schichten“ vun de Inwahners ween. Amtssprake is Franzöösch. Man all Inwahners snacken de Bantuspraak Kirundi. Langs den Tanganjika-See un um
The Year of Living Dangerously is en austraalsch Filmdrama vun 1982 mit Peter Weir as Speelbaas. De Hööftrullen hebbt Mel Gibson, Sigourney Weaver u Linda Hunt speelt. De Inholt baseert op en Roman vun C. J. Koch, de ok en vun de Dreihbookschrievers weer. Guy Hamilton arbeit as Reporter för en austraalsche Narichtenagentur. Mitt vun de 1960er Johren warrt he na Jakarta schickt, woneem he ünner den slechten Roop vun sien Vörgänger to lieden hett. Kort nadeem he ankamen is dröpt he den lüttwassigen chineeschen Fotografen Billy Kwan, de vör Guy arbeiten deit un dör sien Kontakte un sien Weten över Indonesien hülpt, gode Geschichten rantokriegen. Dorför kriggt he de Opdrääg för de Biller to Hamiltons Berichten. Över Billy dröpt Guy denn ok Jill Bryant, de in de britschen Bottschop arbeit. Ofschoonst se nich mehr lang in Jakarta blieven will, versocht Guy, wat mit ehr antofangen. As he spitz kriggt, dat Billy en Akte över em anleggt hett, krieggt Guy den Verdacht, dat he en Snüffler is, aver Jill kann em beruhigen. Se vertellt, dat Billy över all Minschen en Akte anleggt, de em wat weert sünd. Vun Jill warrt Guy wies, dat in en Börgerkrieg bevörsteiht, as en Schipp
Branco betekent Branco, nich bewahnt Eiland in de Republiek Kap Verde, Branco (* 1964), brasiliaansch Footballspeler. Branco is de Familiennaam von Camilo Castelo Branco (1825–1890), portugeesch Dichter un Schriever, Carlos Branco (1898–?), brasiliaanschen Waterballspeler un Roderer, Carlos Nuno Castel-Branco (* 1960), Politikwetenschopper, Weertschopswetenschopper, Publizist un Minschenrechtsaktivist ut Mosambik, Cassiano Branco (1897–1970), portugeeschen Architekt, Cristina Branco (* 1972), portugeesche Sängerin, Cristina Branco (* 1985), Handballspelerin ut Angola, Edmundo Branco (1900–?), brasiliaanschen Roderer, Eliza Branco (1912–2001), brasiliaansche Froonrechtlerin un Fredensaktivistin, Francisco Gil Castelo Branco (1886–1956), brasiliaanschen Marschall, Francisco Miranda Branco (* 1950), Politiker ut Oosttimor, Gastão Paranhos do Rio Branco (1888–1961), brasiliaanschen Diplomaat, Gianluca Branco (* 1970), italieenschen Boxer, Humberto Castelo Branco (1897–1967), brasiliaanschen Politiker, Igor Rossi Branco (* 1989), brasiliaanschen Footballspeler, João Roiz de Castel-Branco († 1515), portugeeschen Dichter, Joaquim Rafael Branco (* 1953), Politiker ut São Tomé un Principe, José António Branco (* 1959), portugeeschen Judoka, José Mário Branco (1942–2019), portugeeschen Sänger un Songwriter, José Pedro Aguiar Branco (* 1957), portugeeschen Politiker un Avkaat, Luís de Freitas Branco (1890–1955), portugeeschen Kumponist, Miguel Paulo José Maria da Silva Paranhos do Rio-Branco (1917–1995), brasiliaanschen Diplomaat, Olímpio Branco (* 20. Johrhunnert), Politiker un Diplomaat ut Oosttimor, Paulo Branco (* 1950), portugeeschen Filmproduzent, Serge
Branco is en lütt Eiland in de Republiek Kap Verde. Dat Eiland höört to de nöördlichen Ilhas do Barlavento („Eilannen över’n Wind“) un liggt bi ruchweg 16° 39’N, 24°41’W twüschen Santa Luzia un Raso, de beide nich bewahnt sünd. Ok op Branco leevt keen Minsch. De Naam kummt vun de hellen Felswannen, de piel na de See hen affallt. Branco is villicht een Kilometer breed un ruchweg 4 Kilometer lang. Dat vulkaansch Eiland is vör allen för de Seedeerten üm de Küst rüm un för sien Vagels bekannt, de för den ok teemlich bekannten Guano sorgt. Butendem leeft op Branco as een vun blots twee Eilannen de kapverdsche Riesenskink. Eilannen vun Kap Verde Ilhas de Barlavento: bewahnt: Santo Antão | São Vicente | São Nicolau | Sal | Boa Vista nich bewahnt: Santa Luzia | Branco | Raso | Ilhéu de Sal Rei | Ilhéu do Baluarte | Ilhéu Rabo do Junco | Ilhéu dos Pássaros Ilhas de Sotavento: bewahnt: Brava | Fogo | Santiago | Maio nich bewahnt: Ilhéus do Rombo (Ilhéu Grande | Ilhéu de Cima) | Ilhéu Laja Branca | Ilhéu de Santa Maria Koordinaten:16° 39′ N, 24° 41′ W
Raso (vullst. port. Naam: Ilhéu Razo) is en lütt Eiland in de Republiek Kap Verde, dat to de nöördlichen Ilhas do Barlavento („Eilannen över den Wind“) tellt. Dat Eiland hett en Flach vun ungefähr 7 km² un liggt bi ruchweg 16°37’N 24°36’W twüschen Santa Luzia un São Nicolau un warrt na’n Noordwesten hen vun dat noch lüttere Eiland Branco flankeert. Razo is jüst so as Branco ok dör Vulkanismus tostannen kamen un nich bewahnt, man dat Eiland is en beten wat flacher. Dat Eiland Razo steiht ünner Naturschuul. Minschen drööft dor nich rop, üm de Deerten nich to stören. Op dat Eiland hebbt sik een poor roren Vageloorden torüchtagen. So kummt to’n Bispeel de Raso-Lark blots op dit Eiland vör un de Bruuntölpel un de Rootsnavel-Tropikvagel kamt hierher för jemehr Brööd. Butendem sünd hier kapverdsche Riesenskinken sehn worrn, de dat anners blots noch op Branco gifft, man hier villicht sogor al utstarven is. De kapverdsche Riesengecko (Tarentola gigas) un de Skink (Mabuya stangeri) leeft aver jümmer noch dor. Kapverdische Inseln Dumont Reisetaschenbuch, 3. Oplaag, 2007, ISBN 3-7701-5968-3 Eilannen vun Kap Verde Ilhas de Barlavento: bewahnt: Santo Antão | São Vicente | São Nicolau | Sal | Boa Vista nich bewahnt:
Kamerun (IPA|ˈkaməruːn, kaməˈruːn); up Franzöös'sch Cameroun (IPA|kamˈʀun); engl.: Cameroon (IPA|ˈkæməˌɹuːn, ˌkæməˈruːn) is een Land in Zentralafrika. Dat grenzt an Nigeria, den Tschad, de Zentralafrikaansche Republik, de Republik Kongo, Gabun un Äquatorialguinea. Bavenhen hett dat ene Küste an de Bay vun Bonny, de to'n Atlantik tohöörn deit. De Hööftstadt van Kamerun heet Yaoundé und hett bi 2 Millionen Inwohners. Dat Land Kamerun harr 2003 tosommen 15,2 Millionen Inwohners un leeg dormit up Platz 62 in'd Welt. Kamerun is updeelt in 10 Provinzen und 58 Départements. Dat Binnenland besteiht tomeist ut siede Plateaus, de na Noorden to höger weert un in dat Hoochland vun Adamaua övergaht. Lütt bi lütt fallt de denn wedder af bi to dat Siedland vun den Tschadsee ganz in’n Noorden vun’t Land. In den Westen vun Kamerun liggt Vulkanbargen. Mank düsse Bargen liggt, nich wiet af vun de Küst, de aktive Vulkan, de Kamerunbarg. Dat is ok de hööchste Barg in Westafrika. Up de süüdlichen Plateaus wasst Tropischen Regenwoold. Düsse Plateaus weert na de breden Ebenen an de Küst to jummers sieder. Dat gifft in Kamerun bi 286 verscheden Volksgruppen un Spraakgruppen. In'n Süden leevt Bantu in de Midden un in'n Noorden Semibantu (Bamiléké [19% vun de Minschen
Norman Robert Pogson (* 23. März 1829 in Nottingham; † 23. Juni 1891) weer en engelsch Astronom. Pogson wurr 1851 Assistent an dat Radcliff-Observatorium in Oxford. Af 1858 weer he Direkter vun dat Hartwell-Hall-Observatoriums in Buckingham. Van 1861 an weer he Direkter vun de Steernwacht vun Madras in Indien. Pogson hett 8 Asteroiden, so to’n Bispeel (43) Ariadne, as ok 21 veränderliche Steerns opdeckt un hett en umfangriek Steernkatalog upstellt. He standariseer de Helligkeitsskala vun Steerns, indem he dat all vun Hipparcos inföhrt System vun de Gröttklassen in en logarithmisches Verhältnis setten de. Dornah is en hellen Steern vun de 1. Gröttklass eenhunnertmal heller as en Steern vun de 6. Gröttklass, de ünner good Bedingungen noch mit bloot Oog to seen is. Nah hüm hett man den 50 km groten Maandkrater Pogson nömmt. Normdaten: GND: 117687952 (OGND, AKS) | VIAF: 18005883 | Wikipedia-Personensöök
De Ilhas do Barlavento (port.: „Eilannen över’n Wind“ oder „windsietige Eilannen“) sünd ein Inselgrupp vun Kap Verde in’n Atlantik. De vulkaanschen Kapverdischen Eilannen warrt in twee Gruppen ünnerdeelt: De süüdlichen Ilhas do Sotavento un de nöördlichen Ilhas do Barlavento. Disse Indeelen kummt vun den Passatwind, de meist jümmer ut de lieken Richten weiht, ut Noordoosten neemlich. Dormit leegt de Barlaventos vör an’n Wind. De Eilannen vun disse Grupp künnt noch mol wieter ünnerscheedt warrn. De westlichen Eilannen Santo Antão, São Vicente, São Nicolau, Santa Luzia un de beiden lütten Eilannen Branco an Raso sünd felsig, wiest düüdlich jemehrn vulkaanschen Oorsprung und warrt tomeist landweertschopplich nütt. In’n Oosten leegt de beiden wöstenordigen Eilannen Sal un Boa Vista, de grotendeels flach sünd vun wegen de Erosion und teemlich dröög. Landweertschap is hier kuum möglich. De Weertschap weer hier mol op den Hannel mit Solt opboot un konzentreert sik vundaag mehr un mehr op den Tourismus. Disse beiden Eilannen hebbt mehr gemeen mit Maio, de to de Sotaventos tellt. Neven disse mehr oder minner groten Eilannen gifft dat noch en Reeg von lütte vörlagerte Eilannen. Dat sünd de Ilhéu de Ilhéu de Sal Rei un de Ilhéu do Baluarte (ok Ilhéu do Roque)