rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Sojourner Truth (* 1798 in Hurley, NY; † 26. November 1883 in Battle Creek, Michigan) weer ene amerikaansche Preedigerin. Ene Fru vun afrikaansche Herkumst, weer se lang in de Slaverie. Se weer ene vun de wenige beröhmte Lüüt in't Amerika vun't 19. Johrhunnert, de vun de Verbindung vun Sexismus un Rassismus sproken. Sojourner Truth seech to de witte Fruen, de för de Rechten vun Fruen werkden, Bün ik nich ene Fru ?.
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Hannah Arendt (Mehrdüdig Begreep). Hannah Arendt (* 14. Oktober 1906 in Linnen, hüdigendags Hannober; † 4. Dezember 1975 in New York; an un for sik Johanna Arendt) weer en jöödsche Gelehrte un Publizistin, de in Düütschland un de Vereenigten Staten tohuse weer. To de Philosophie is se mit 14 Johren kamen, as se up een Slag de Kritik vun de schiere Vernunft vun Immanuel Kant dörlesen hett. Later wull se for dull bi Martin Heidegger up Philosophie studeern un hett sik glieks mit em inlaten, ofschoonst he 17 Johre öller weer un Fro un Kinner harr. 1933 hett se Düütschland verlaten un toeerst mol in Paris en Heimat funnen. Dat Düütsche Riek hett ehr 1937 utbörgert un so weer se statenloos, bit se 1951 de Börgerrechten in de USA kregen hett. Unner annern hett se arbeit as Lehrerin an de Hooochschool un as Journalistin un hett wichtige Bidräge to de polietsche Philosophie aflevert. Sunnerlich dör en Book över den Prozess vun Adolf Eichmann in Jerusalem mit den Unnertitel „von der Banalität des Bösen“ is se wiethen bekannt wurrn un hett dor allerhand Lüde mit gegen sik upbrocht, sunnerlich ok veel vun
Emma Goldman (* 27. Juni 1869 in Kaunas in Litauen; † 14. Mai 1940 in Toronto in Kanada) weer de Vörsittersche vun de anarchistische Gewerkschaftsorganisation Congrejo Nacional del Trabajo in de Tied vun'n Spaanschen Börgerorlog. Goldman wer besünners in den USA mit her tiedwielig Lebensgefährten Alexander Berkman aktiv. Se gelt as herutragend Figur bi de US-amerikansche Anarchismus as ok van de fröhe US-amerikanische Fredensbewegung. 1893 wur se wegen „Anstiftung to'n Upruhr“ för een Johr inhafteert. An'n 10. September 1901 wur se nochmol fastnommen. Dit Mal schmet man hör vör, an de Planung för en Attentat up Präsident William McKinley bedeeligt to wesen. An 24. September mussen se hör aber wer free laten, wiel se nix finn' kunn'. Wegen „öpentlich Propageren van de Geburtenkontroll“ hebbt se hör an 11. Februar 1911 nochmol in Haft nommen. Während de Eerste Weltkrieg hett se düchtig tegen de Bedeeligung van de USA protesteert, wat her prompt wer en Inhaftierung inbroch. Ditmal wur se anklagt wegen Agitatschon tegen de Wehrplicht. Se wur dorför ok glieks för 2 Johr inhafteert, is denn free laten wurn aber ok ut de USA rutschmeeten. Se kunn denn nah de Sowjetunion gahn. Dor hett se aber ok glieks weer gegen de
De Nedderlannschen Antillen sünd vun'n 15. Dezember 1954 bit 10. Oktober 2010 nedderlannsche Gemarken in Översee un Se hören, na de Geografie hen, to de Lüttjen Antillen in de Karibische See to. Se sünd, blangen de (europääschen) Nedderlannen sülms un Aruba een Deel vun dat Königriek vun de Nedderlannen ween un bestunnen ut sess, siet 1986 ut fiev Eilannen. An'n 10. Oktober 2010 hett dat Land sik uplööst. Curaçao un Sint Maarten hefft as unafhängige Länner in dat Königriek vun de Nedderlannen fudder maakt, just so, as vördem al Aruba. Saba, Sint Eustatius un Bonaire sund vun dor af an as sunnerliche Gemeenden vun den Staat vun de Nedderlannen upnahmen wurrn, ohn, datt se to en nedderlannsche Provinz tohöörn doot. To de Nedderlannschen Antillen höört fiev Eilannen in de Karibische See to, wo Minschen up wohnen doot. Dor kaamt noch en Reeg vun lüttjere Inseln ohn Inwahners to. Alltohopen sünd se bi 800 km² groot: Deele vun de Eilannen unner den Wind: Aruba Curaçao (mit Lütten Curaçao) Bonaire (mit Lütten Bonaire) Deele vun de Eilannen över den Wind: Saba Sint Eustatius (egen Naam: Statia) Sint Maarten (Bloß de süüdliche Deel. De nöördliche Deel heet Saint-Martin un höört na Frankriek to.
Hebe Maria Camargo (* 8. März 1929 in Taubaté, Brasilien; † 29. September 2012 in São Paulo) weer en brasiliaansch Schauspelerin, TV-Moderatorin un Singerin. Hebe Camargo wurde am 8. März 1929 in Taubaté, São Paulo boren.. Se fung hör Singkarriere in de 40er-Johren tosommen mit hör Süster as dat Duo Rosalinda e Florisbela an. Um 1950 fung hör TV-Karriere as Feernsehmoderatorin an. Dornah hett se bi verscheeden Feernseh- un Radiosenners arbeidt. Siet 1986 modereer se hör eegen TV-Sendung Hebe. An’ 8. Januar 2010 wurr Hebe Camargo in dat Albert Einstein Hospital in São Paulo inlevert. Dat wurrd seggt, dat Camargo en Krebs in de Magengegend hett.. Hebe Camargo in de Internet Movie Database (engelsch) http://www.portalsaofrancisco.com.br/alfa/hebe-camargo/index.php%7Ctitle= Biographie vun Hebe Camargo|accessdate=16. Januar 2010|date= 16. Januar 2010|author= |publisher=Portal São Francisco OFuxico - Hebe Camargo faz 80 anos e ganha homenagem (portugeesch) Hebe Camargo está internada em São Paulo e deve ser operada (portugiesisch) - Folha Online
Germaine Greer (* 29. Januar 1939 in Melbourne) is ene austraalsche Schrieverin. Se is ene Professorin an de Universität in Cambridge in England. Se schreev dat Book The female Eunuch un anner Böker för Fruen. Germaine Greer hett 1968 den Bauarbeiter Paul du Feu heiraadt, der gelegentlich Artikel in de Ünnergrundpress herutbrocht hett. De Ehe wurrr 1973 schett. DNB-Katalog
Naomie Melanie Harris (* 6. September 1976 in London) is en engelsch Schauspelerin vun jamaikaansch Afstaammen. Harris hett eerst an dat Pembroke College in Cambridge studeert. Dornah hett se sück an de Bristol Old Vic Theatre School to en Schauspelerin utbillen laaten. Nah lüttgere Rullen schaff Harris 2002 hör Dörbröök mit de 28 Days Later. 2004 speel se an de Siet vun Salma Hayek un Pierce Brosnan in de Gaunerkummedie After the Sunset. In de Blockbuster Pirates of the Caribbean (dt. Fluch der Karibik 2) verkörper se Tia Dalma un in Miami Vice speel se de Rull vun de Trudy Joplin. 2007 hett se nochmals de Rull vun de Tia Dalma in Pirates of the Caribbean: At World’s End speelt. Naomie Harris in de Internet Movie Database (engelsch)
Nedderlannen betekent Königriek vun de Nedderlannen, dat ut de dree unafhängigen Staten Nedderlannen, de Nedderlannschen Antillen un Aruba besteiht, Nedderlannen, Land in Westeuropa. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Dat Königriek vun de Nedderlannen (up Nedderlannsch: Koninkrijk der Nederlanden) is en Staat mit Länner in West-Europa (Nedderlannen) un in Översee, in de Karibik (Aruba un Curaçao un Sint Maarten, de vörmols to de Nedderlannschen Antillen tohöört hefft). De veer Rebeeden weert as egene Länner ankeken un gellt all liek veel as Unnerdeele vun dat Königriek. Liekers is de Positschoon vun de dree Länner heel verscheden, wat de Politik angeiht. De Länner in de Karibische See sünd dör dat Statuut för dat Königriek vun de Nedderlannen unafhängig. Düt Statuut is vun 1954 af an dat Hööftdokument för dat Königriek. Nu seggt dat Statuut ok, in wat for'n Angelegenheiten de Karibik-Länner mitbestimmen dröövt över Saken, de dat ganze Königriek angaht. Dat dröövt se man bloot so wiet, „as düsse Angelegenheiten de beiden Länner raken doot“. De Nedderlannen (de een vun de veer Länner) weert regeert dör de Stäen vun dat Königriek, so, as de in dat Statuut nömmt weert un in dat Grundgesett för dat Königriek vun de Nedderlannen regelt sünd. Dat Grundgesett is öller, as dat Statuut un is ok bit 1954 hen dat Hööftdokument för dat Königriek ween. Man jummers noch is dat Grundgesett (na Artikel 5 vun dat
Liliuokalani (*2. September 1838 in Honolulu; †11. November 1917 in Honolulu) weer vun 1891 af an de letzte Königin vun Hawaii. As dat in Hawaii Tradition weer, is Liliuokalani as een lüttje Deern nich bi ehre richtigen Öllern upwussen. Se keem nah annere Öllern hen. Later is se up de königlich School uptagen wurrn. Dor harrn Missionars ut de USA dat Seggen. Se lehr de engelsche Spraak un bekehr sik to de Kark vun de Kongregationalisten. Dat is een amerikaansche Freekark. Denn leev se bi König Kamehameha IV. un siene Froo Emma. Toeerst scholl se jem ehren Söhn, Prinz William Charles Lunalilo freen. Man dat öberleeg se sik denn doch anners un nehm 1862 den US-Amerikaner John Owen Dominis to'n Mann. Ehr Broder David Kalakaua folg Lunalilo up den Throon. Man he kreeg keen Kinner. So wurr dat fastleggt, dat Liliuokalani em upfolgen scholl, wenn dat mal so wiet weer. Liliuokalani hett allerhand Scholen upmaakt. Se wünsch sik, dat de jungen Deerns vun Hawaii anstännig uptagen weeren schollen. 1887 reis se nah Europa. Dor hett se de Queen Victoria I. vun England drapen. In de USA besöch se denn Stephen Grover Cleveland. Dat weer dortiets de Präsident vun de USA.
Christian Matthias Schröder (* 30. Januar 1742 in Quokenbrügge; † 6. Juli 1821 in Hamborg) weer en hanseatscher Koopmann, af 1799 Senator un van 1816 bit to sien Dood Börgermeester vun de Free un Hansestadt Hamborg. He hett 1773 in Hamborg Luise Mutzenbecher heiraadt (* 1754 Hamburg ; † 1813 in Ruhleben bi Plön). Schröder hett vun Hamborg ut dat wietreekend Hannelshuus Christ. Matthias Schröder & Co. upbaut. För den Im- un Export över Hamborg hett he Filialen in Bremen, Amsterdam un London in’ Westen as ok Sankt Petersburg un Riga in’ Oosten, upbaut, de vun sien Söhns un Neffen führt wurrn. Sien öldst överleevend Söhn Christian Matthias, övernehm de Firma un wurr laterhenn ok Hamborger Senator (1821-1859). En anner Söhn Johann Heinrich hett in London dat hüüd noch bestahnde Bankhuus Schroders grünnd. Johann Christian August Grohmann: In Memoriam Viri Amplissimi Christiani Matthiae Schroeder Hamburgensis Reipublicae Magnifici Consulis ... Hamburgi, ... Typis Joannis Augusti Meisneri, Venerabilis Senatus, Gymnasii Et Joannei Typographii 1823 Ulrike Kirchberger: Aspekte deutsch-britischer Expansion: Die Überseeinteressen der deutschen Migranten in Grossbritannien in der Mitte des 19. Jahrhunderts. Stuttgart: Franz Steiner Verlag 1999 ISBN 3-515-07439-2 ISBN 978-3-515-07439-1, S. 214 (Digitalisat) Otto Christian Gaedechens: Hamburgische Münzen und Medaillen. Hamburg:
Eirene (polytonisch: Έιρήνη) weer en antike greeksch Malerin in dat 3. Johrhunnert v. Chr. Se weer de Dochter un de Schölerin vun den Maler Kratinos. Se wurrd blots bi Plinius d. Ä., Naturalis historia 35, 147 erwähnt. Dornah sall se dat Bildnis eines Mädchens malt hemm, dat sück in Eleusis befunnen hett. Rainer Vollkommer: Eirene, in: Künstlerlexikon der Antike I (2001) S. 200.
Rosa Louise Parks (* 4. Februar 1913 in Tuskegee, Alabama; † 24. Oktober 2005 in Detroit, Michigan) is as Minschenrechtsaktivistin beröhmt worrn. Se worr 1913 in Alabama in’e USA boren. 1955 weer se in en Omnibus in de Stadt Montgomery in Alabama, wo de Fohrer ehr sech, dat se ehrn Sitz för en witten Mann free moken süll. Wiels se dat nich wull, keem se in’n Knast un wurr to en Geldstraaf veroordeelt. Körte Tied later worr ok Martin Luther King en wichtig Liddmaat vun de Bewegung för de Börgerrechten vun swarte Amerikaner. Fabrizio Silei (Text), Maurizio A.C. Quarello (Illustrationen): Der Bus von Rosa Parks, Verlagshaus Jacoby & Stuart, Berlin 2011, ISBN 978-3-941787-40-7. Rosa Parks. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Rosa Parks Papers (engelsch)
Öösterriek-Ungarn is en multinationaales Riek in’n Zentrum vun Europa wesen. Navers sünd de Swiez, Liechtensteen, Düütschland, Russland, Rumänien, Serbien, Montenegro un Italien wesen. Dat Land, wat sich hüüt Öösterriek nennt, hett bloots wenig mit Öösterriek-Ungarn gemeensam, et omfatt bloots een Brookdeel in'n Wessen vun de oole Riek. De gröttste Stroom war de Donau, de gröttste Barg de Großglockner in de Alpen. Dat Riek warr domineerd vun de Karpatenbogen. Wien Budapest Prag Zagreb Krakau Pressborg Lemberg Temesvar Sarajevo Öösterriek-Ungarn. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Kaahumanu (* 17. März 1768 up Maui; † 5. Mai 1832, anunvorsik Elizabeth Kaahumanu) hett as Königin vun dat Königriek Hawaii regeert. Ehre Mudder weer Namahana, ehr Vadder Keeaumoku. He weer Ratgever vun den König Kamehameha I.. As se 13 Jahr oolt weer, is se mit düssen König verheiraat wurrn. Kamehameha hett mehr Froons harrt, man Kaahumanu is sien Leevste wurrn. He hett seggt, se weer to verglieken mit de Blööt vun de Lehau un hett ok seggt „se ritt up de Wellen as een Vagel un spöört, wie dat Hart vun dat Volk slahn deit“. Kaahumanu hett den König Moot maakt, dat he för de Eenheit vun Hawaii een Krieg föhren scholl. As Kamehameha sturben weer, woll se Partout nich Bott geben. Se geev an, de doode König harr sik dat so dacht, datt se tohopen mit ehren Söhn Liholiho regeeren scholl. De weer 22 Jahr oolt un nehm as König den Naam Kamehameha II. an. Dat Parlament vun Hawaii hett tostimmt un hett för ehr een neet Amt inricht. Dat weer de kuhina nui, de Premierminister. So bruuk se de Macht nicht ut ehr Hannen to geben un regeer amenn mit den Titel vun de Königin, de regeert
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Mary Harris (Mother Jones; * um 1. August 1837 in Cork, Irland; † 30. November 1930 in Silver Spring, Maryland) weer ene vun de Grünner vun ene amerikaansche Gewerkschaft 1905. In ehr Arbeid weern Kinner sünners vun Belang.
São Miguel is en Verwaltensrebeet (Concelho) vun’t Eiland Santiago in de Republiek Kap Verde. De Concelho ümfaat blots de een Karkengemeen São Miguel Arcanjo. De Concelho São Miguel liggt in’n noordööstlichen Deel vun’t Eiland un hett en Flach vun ruchweg 91 km². In’n de Gemeen leevt üm un bi 16.000 Minschen (Stand: 2005). De Hööftstadt is Calheta de São Miguel, woneem ok de meisten vun de Lüüd wahnt. Gröttere Naverstäder sünd Tarrafal in’n Noordwesten un Assomada in’n Süüden. De Gemeen is över en gröttere Straat mit Tarrafal un mit de kapverdischen Hööftstadt Praia verbunnen, en Bargstraat verbinnt de Gemeen mit Assomada un Picos. Dat Rebeet an de Küst as ok de Dalen warrt för de Bueree nütt, wiel dat restliche Rebeet vun Bargland bestimmt warrt. Dorto höört ok en Deel vun de Serra da Malagueta in’n Westen, wat en Naturpark mit en schöne Barglandschop is. In de Gemeen gifft dat en poor Wooldstücken, aver ok veel Grasland un Buschwark. De Concelho São Miguel is eerst 1991 entstahn. Dormols is de een Karkengemeen vun den fröheren Concelho Tarrafal afsplitt worrn, de vun nu an en egenen Concelho billt. De Produkschoon vun Göder kunzentreert sik in de Gemeen São Miguel vör allen
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Frida Kahlo (* 6. Juli 1907 in Coyoacán, Mexiko-Stadt; † 13. Juli 1954 in Mexiko-Stadt) weer ene Malerin ut Mexiko. Ehr Vader weer ut Düütschland. Frida Kahlo weer ut Coyoacán, wo ok Leo Trotzki leevd un wat vandage to Mexiko-Stadt höört. Frida Kahlo kunn kene Kinner kriegen. As ok anner Lüüd, de ehr Arbeid in de Kunst hebben, is ehr Homosexualität kundig. Se weer een vun de in de Kunst bekannteste Latienamerikaners.
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Freekonservative Partei. De Düütsche Riekspartei (DRP) weer en rechtsextreme Partei vun de Bundsrepubliek Düütschland, de dat vun 1950 bit 1965 geven hett. Se stünn vör allen den extremen Flögel vun’n Weimarer Konservatismus tonah. De Düütsche Riekspartei is Anfang vun de 1950er Johren tostannen kamen, as de neddersass’sche Düütsche Riekspartei – en Landsverband vun de Düütschen Konservativen Partei – Düütsche Rechtspartei (DKP-DRP) – mit de blots in Hessen aktiven Natschonaldemokraatschen Partei (NDP) tosdamenleggt weer. De Verenigung vun de beiden Gruppen weer in Kassel. Bit 1953 weer de DRP in’n düütschen Bundsdag vertreden, vun wegen dat sik ehr en Deel vun de Afordenten vun de Düütschen Rechtspartei anslaten harr. Dorto höör ok de latere DRP- un NPD-Vörsitter Adolf von Thadden. In de Johren 1951 un 1955 is de DRP ok in’n Landdag vun Neddersassen wählt worrn. 1953 geev dat tietwies de Afsicht, en Parteiverbottsverfohren dörtosetten, wat den aver nich inleidt worrn is. De radikalere Sozialistische Reichspartei (SRP) is dorgegen 1952 verboden worrn. 1959 künn de DRP bi de Wahlen to’n Landdag vun Rhienland-Palz mit 5,1 % in’t Landsparlament intehn. Se harr dor blots een Afordenten. De Landsverband is aver 1960 verboden worrn. Bi
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Rosa Luxemburg (* 15. März 1871 in Zamosc in Polen; † 15. Januar 1919 in Berlin), weer ene kommunistische Rieksdagsafornte. Se leevd vun 1897 an in Düütschland. Se weer eerst in de SPD un denn ok wegens den Eersten Weltkrieg in’n Spartakusbund, obschoonst se in starke Wies för Gewalt weer. Se grünn’te mit Karl Liebknecht de Kommunistische Partei vun Düütschland. Se worr de 15. Januar 1919 in Berlin as ok Karl Liebknecht vun rechte Gardisten ümbrocht. Gesammelte Werke, Dietz Verlag, Berlin (Eerstuutgaav: Berlin-Ost 1970–1975, 2014, 2017) Band 1.1: 1893 bis 1905. 1972. (8. Uplage. 2007, ISBN 978-3-320-02068-2.) Band 1.2: 1893 bis 1905. 1972. (7. Uplage. 2000, ISBN 3-320-01994-5.) Band 2: 1906 bis Juni 1911. 1974. (6. Uplage. 2004, ISBN 3-320-02060-9.) Band 3: Juli 1911 bis Juli 1914. 1973. (6. Uplage. 2003, ISBN 3-320-02005-6.) Band 4: August 1914 bis Januar 1919. 1974. (6. Uplage. 2000, ISBN 3-320-01982-1.) Band 5: Ökonomische Schriften. 1975. (4. Uplage. 1990, ISBN 3-320-00458-1.) Band 6: 1893 bis 1906. 2014. ISBN 978-3-320-02301-0. Band 7.1: 1907 bis 1918. 2017. ISBN 978-3-320-02332-4. Band 7.2: 1907 bis 1918. 2017. ISBN 978-3-320-02333-1. Gesammelte Briefe, 6 Bände. Karl Dietz,
Sir James Whyte Black O.M. (* 14. Juni 1924 in Uddingston, Schottland; † 22. März 2010) weer en britsch Pharmakoloog. In de 1950ern hett Black an de Veterinary School vun de Universität Glasgow arbeit. Van 1992 bit 2006 weer he Kanzler vun de schottisch Universität Dundee. He hett 1964 den eersten β-Rezeptorenblocker Propranolol entwickelt un 1972 dat eerste H2-Antihistaminikum Cimetidin. Tosommen mit George Herbert Hitchings un Gertrude Belle Elion kreeg he 1988 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin für hör Opdeckungen to wichtig biocheemisch Prinzipien vun de Arzneimiddeltherapie. Autobiographie up de Siet vun de Nobelpries (engelsch)
Francis Julian Wintle (* 17. Oktober 1913 in Liverpool, † 8. November 1980 in Brighton) weer en britischen Filmproduzent. Julian Wintle weer boren as de Söhn vun Francis Edward Wintle, de de Viez vun’t Walton-Gefängnis in Liverpool weer, un den sien Fro Irene Ridley. Opwassen is he in’t Herrenhuus vun sien Vadder un güng later in’t Winton House, Berkhamsted, un denn in Durham na School. Wintle hett ünner Hämophilie (Blöderkrankheit) leden – en Krankheit, bi de ok lütte Sehren nich ophöört to blöden un to’n Dood föhren künnt. To de Tiet weer de Krankheit noch kuum utforscht un verstahn. Prägt hett em, dat he Sünnavends nachts jümmers Filmen kieken de. As he en Artikel vun en bekannten Filmkritiker lest harr, hett he beslaten, en Loopbahn in’t Filmgewarf antostüern. Na de Scholl hett sik op en nee anboden Kurs beworven un weer een vun blots twee Studenten, de dissen kortlevigen Kurs goot afslaten hett. In de Beaconsfield Studios hett he denn as Filmeditor arbeit un dorna in de Welwyn Garden City Studios. As he 26 Johren oolt weer, is de Tweete Weltkrieg utbroken. Mit sien Krankheit keem he för den Wehrdeenst natürlich nich in Fraag, so dat he eerst keen Arbeit
Gertrude Belle Elion (* 23. Januar 1918 in New York; † 21. Februar 1999 in Chapel Hill, North Carolina) weer en US-amerikaansch Biochemikerin un Pharmakologin. Gertrud Elion hett siet 1966 de Afdeelen för experimentelle Therapie vun de Wellcome-Laboratorien leit. Se hett tosommen mit George Herbert Hitchings völ nee pharmakologisch Wirkstoffen entwickelt: Diaminopurin (1948), en Zytostatikum Tioguanin (1950), en Zytostatikum Mercaptopurin (1951), en Zytostatikum to’n Behanneln vun Leukämie Azathioprin (1957), dat eerste Immunsuppressivum för Organ-Transplantatschonen Allopurinol (1963) to’n Behanneln vun Gicht Pyrimethamin (1950), en Diaminopyrimidin to’n Behanneln vun Malaria Trimethoprim (1956), en Diaminopyrimidin to’n Behanneln vun bakteriellen Infektschonen Aciclovir (1977) to’n Behanneln vun Herpes simplex Zidovudin (1985) to’n Behanneln vun AIDS Tosommen mit George Herbert Hitchings un James Whyte Black kreeg se 1988 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin för hör Opdeckungen to wichtig biocheemsch Prinzipien vun de Arzneimiddeltherapie. Birgit Sickenberger: Die wahre Belohnung ist die Heilung von Patienten in Charlotte Kerner (Hrsg): Madame Curie und ihre Schwestern - Frauen, die den Nobelpreis bekamen, Beltz Verlag, Weinheim und Basel 1997, ISBN 3-407-80845-3 Autobiographie up de Siet vun de Nobelpries (engelsch) biografien-news: Gertrude Belle Elion: Die Entwicklerin pharmakologischer Klassiker Elion in de Katalog vun de Düütsche Natschoonalbökeree
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Enger (Mehrdüdig Begreep). Enger is ne lüttke Stadt in de Noawerskopp van Builefeld innen Nordosten van Nordrhuin-Westfoalen. Besonners stolte send de Luie van Enger up üahre Stiftskiarken, woavan se anniöhmt, dat doa de Sassenhertog Wittekuind teo Ruhe leggt woaden es. Et giff ne ganze Menge Voatellsels üawer Wittekuind, de insbesonnere in Enger van de äolen Luie teo de jungen wuidergieben weierd. Enger ligg in dat Ravensbiarger Biargland tüsken den Teutoburger Wald un dat Wuihengebiarge. Enger grenzt innen Westen an de Stadt Spenge, innen Norden an de Stadt Buine, innen Ossen an de Gemuinde Hiddenkussen un de Stadt Hiarwede un innen Suiden an de kruisfruie Stadt Builefeld. Et hoiert bui den Kruis Hiarwede. Et giff düsse Stadtduilen: Belke-Steimke (Belke-Steinbeck) Biösenkamp (Besenkamp) Dreigen (Dreyen) Enger Hiarnkussen (West) (Herringhausen (West)) - de Ostduil hoiert bui de Stadt Hiarwede Äolenkussen (Oldinghausen) Puönkussen (Pödinghausen) Suile (Siele) Westerenger Annen 31. Dezember 2004 hadde Enger 19.980 Inwuahners. De Börgermester es Thomas Meyer (SPD). De Partnerstadt van Enger es (van 1990 af) Lichtenstuin in Sassen in dat Chemnitzer Land. dat Wittekuind-Museium dat Giarberuige-Museium de Stiftskiarken (iut den 9. Joahrhunnert) de Luisbergmüöhlen (van 1756) dat Timpkenfest (jümmer annen 6.1.) dat
Andor Lilienthal (russ.: Андрэ (Андрей) Арнольдович Лилиенталь, franzöösch: André Lilienthal; * 5. Mai 1911 in Moskau; † 8. Mai 2010 in Budapest) weer en ungaarsch Schachmeester, de tüschendör sowjeetsch Staatsbürger weer. He weer bit to sien Dood de öldste levend Grootmeester. Andor Lilienthals Moder weer en ungaarsche Singerin, de siet 1909 an en Moskauer Bühn engageert weer. Sien Vader weer en ungaarscher Elektroingenieur. Lilienthal keem as dart Kind vun de Familie up de Welt. Sien Bröer wurr 1907 noch in Budapest boren, sien Süster 1909 aber all Moskau. In’ Dezember 1913 is de Moder mit de Kinner weer nah Budapest torüchgahn, de Vader bleev in Russland un keem, as de eerste Weltkrieg utbreken de, in Gefangenschap. De materiell bannig swoor Tiet in un nah de Krieg muss Lilienthal in en Kinnerheim tobringen. Sien Moder harr dör Krankheit hör Stimm verloren un kunn nich mehr singen, un muss, wiel nu kien Geld mehr dor weer, hör Kinner in staatlich Pleeg geven. Lilienthal hett in’t Heim denn Snieder lernt. As 15-johrig utbild Snieder, de kien Arbeit finnen kunn, hett Lilienthal denn Schach lernt. Bold verbroch he sien gesamte Tiet in de Budapester Cafés, wo he um Geld speelen de. 1929 is he