rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Monozyten sünd Zellen vun’t Immunsystem, de mit dat Blood in Lief zirkuleert. Se sünd de Vörlöpers vun de ü.a. in’t Geweev lokaliseerten Makrophagen (en Oort vun Freetzell). Jemehr Opgaav is dat Tonichtenmaken vun lieffrömde Strukturen dör Phagozytoos un dat Aktiveeren vun de tüügt Immunafwehr dör de Antigenpräsentatschoon. Monozyten hebbt en Dörmeter vun 5-20 µm un tellt dormit to de gröttsten vun de witten Bloodkörpers (Leukozyten) un makt vun jem ungefähr 3-8 % ut. Tyypsch för jem is de grote Karn (gr. monos „eenzig“), de tomeist formt is as en Bohn, un teemlich wenig Cytoplasma. Hämopoetische (bloodbillnd) Stammzellen in’t Knakenmark künnt sik ünner den Influss vun Wassdomfakters as GM-CSF un M-CSF (Monozyten Kolonie-stimuleerend Fakter) to so nöömte Monoblasten entwickeln. Dorut entwickelt („differenzeert“) sik wedder Monozyten, de dorbi ut dat Knakenmark rut gaht un in den Bloodkreisloop kommt. För een bit dree Daag zirkuleert se dor un wannert bi Kontakt mit Infekschonen in dat bedrapen Geweev. Disse Anlaag heebt de Monozyten mit de neutrophilen Granulozyten gemeen, draapt aver mit en Tietafstand vun bit to mehrere Daag an’n Infekschoonsheerd in. Bi’t Inwannern in dat Geweev differenzeert sik de Monozyten in Makrophagen. Se hebbt ok vör’t Differenzen al de Anlaag, lieffrömde Strukturen as Mikroorganismen
Arthur Schopenhauer (* 22. Februar 1788 in Danzig; † 21. September 1860 in Frankfort an’n Main) weer en düütsch Philosoph. He weer as en vun de eersten Philosophen ut dat 19. Johrhundert dorvan övertüügt, dat de Welt en irratschonales Prinzip togrund liggt. Sein Öllern stammen beid ut Danzig. Heinrich Floris Schopenhauer weer en anseen Koopmann un sien Fru Johanna Schopenhauer weer nahst en bekannte Schrieverin. De Familie Schopenhauer hett Danzig 1793 verlaten, nahdem de Stadt vun Preußen annektiert wurrn weer, un is nah Hamborg översiedelt. Se hebbt dorbit good wat an Geld sitten laaten. 1799 hett Schopenhauer de Rungesche Privatschool besöcht, weer bannig good in School un wull up’d Gymnasium. Sein Vader wull lever, dat he Koopmann wurr. He hett sein Söhn denn vör de Wahl stellt: entweder Gymnasium oder en mehrjohrig Bildungsreis dör Europa; so hett Schopenhauer van 1803-1804 de Nedderlannen, England, Frankriek, de Swiez, Öösterriek, Slesien un Preußen bereist. Vörher weer he noch en paar Week in Wimbledon, üm de engelsch Spraak to leern. 1805 gung he nah Hamborg torüch und hett en Koopmannslehr anfungen. An’ 20. April vun dat Johr hett sien Vader en ungeklärten Unfall harrt, wo he bi to Dood kommen is. Dat gifft Vermutungen,
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Ben Nevis (Mehrdüdig Begreep). De Ben Nevis (gäl.: Beinn Nibheis [ˈbɐiːɲ ˈniːviʃ]) mit 1.344 m de hööchste Barg vun Schottland un ganz Grootbritannien. He liggt in de Grampian Mountains in’n Westen vun Schottland bi de Stadt Fort William in de Highlands. He warrt to de 284 Munros tellt. De Tipp vun den Barg is vun Fort William oder vun’n Glen Nevis ut nich to sehn. An’n besten is de Barg vun Corpach ut to bekieken, wat eenige Kilometer noordwestlich vun Fort William is. Den Barg to bestiegen is vun wegen en anleggten Wannerweg teemlich eenfach to maken. De „tourist route“ hett sien Anfang an’t Ben-Nevis-Besökerzentrum, dat ruchweg 2 km vun Fort William weg liggt. Aver man ok över den Carn mor Dearg blangento opstiegen. Disse Weg is aver üm eenig’t sworer. De Opstieg is nich ganz ungefährlich vun wegen dat unbestännige Weder. 300 Daag in’t Johr gifft dat dor Nevel, wat al to Unfäll föhrt hett, as Wannerslüüd sik in’n Nevel verlopen hebbt un denn över en Klipp stört sünd. In’n Winter warrt de Ben Nevis sünners vun Iesklatterers geern as Sportrebeet besocht. Ben is de gäälsche Naam för Tipp oder
De Kumquats (Fortunella) sünd en Geslecht vun de Planten in de Familie vun de Rutenplanten (Rutaceae). Se sünd eng verwandt mit de Zitrusplanten, de ok to de Rutenplanten rekent warrt. Eenige Wetenschoplers seht jem ok as Deel vun de Zitrusplanten. De Frücht vun de Kumquat sünd plummförmig un bit to 4 cm lang. Se hebbt en geel-orange Schaal. De Naam „Kumquat“ is ut de kantoneeschen Utspraak gam gwat (vun 金橘; Hoochchineesch jīnjú) af, wat „golden Appelsien“ bedüüdt. In kantoneesch Rebeden warrt gam gwat aver mit de Schriffttekens 柑橘 („Mandarien-Appelsien“, hoochchineesch gānjú) schreven . De Kumquat kummt anfänglich ut Asien, warrt vundaag aver ok in Amerika, Afrika un in de warmsten Lagen in Süüdeuropa anboot (t. B. op Korfu in Grekenland). Deelwies warrt de Kumquats nich as egen Geslecht ansehn, man in’t Geslecht vun de Zitrusplanten (Citrus) inordent. De nafolgend Oorden warrt in dat Geslecht Kumquats ünnerscheedt: Fortunella crassifolia Fortunella hindsii – Hongkong-Kumquat Fortunella japonica − Marumi-Kumquat (Syn. Citrus japonica) Fortunella margarita − Eier-Kumquat Fortunella obovata Fortunella polyandra Bito sünd ok Hybriden tücht worrn. Dat gifft ok geslechterövergriepend Hybriden Citrus × Fortunella, de Citrofortunella nöömt warrt. De Frucht vun den Struuk warrt normalerwies mit Karns un Schaal eten. De Schaal is
Calciumsulfat betekent Gips (Ca[SO4] • 2 H2O), en Mineraal, Bassanit (Ca[SO4] • ½ H2O), en Mineraal, Anhydrit (CaSO4), en Mineraal. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Calciumhydrid is dat Metallhydrid vun’t Calcium. Calciumhydrid warrt dör dat Överleiden vun Waterstoff över Calcium bi 400 °C herstellt: C a + H 2 ⟶ C a H 2 {\displaystyle \mathrm {Ca+H_{2}\longrightarrow CaH_{2}} } Calciumhydrid verfallt ünner düchtige Waterstoffbilln bi den Kontakt mit Water un warrt dorüm as en Spiekerstoff bruukt, mit de man an jeden Oort Waterstoff produzeeren kann: C a H 2 + 2 H 2 O ⟶ C a ( O H ) 2 + 2 H 2 + 228 k J {\displaystyle \mathrm {CaH_{2}+2\ H_{2}O\longrightarrow Ca(OH)_{2}+2\ H_{2}+228\ kJ} } Ut een Kilogramm Calciumhydrid kummt dorbi ruchweg 1 m³ Waterstoff tostannen. Butendem warrt Calciumhydrid in dat so nöömte Hydrimet-Verfohren insett, üm Metalloxiden (t. B. Vanadiumpentoxid, Zirkoniumdioxid, Titandioxid oder Natriumperoxid) to elementar Metall to reduzeeren. Bi Temperaturen twüschen 600 un 1000°C geiht dat bi teemlich schonend Bedingen vör sik. De Waterstoff-Atmosphäär, de sik bi de Reakschoon billt, schuult ok gliektietig dat nee entstahnde Metall: n C a H 2 + M O n ⟶ n C a O + n H 2 + M {\displaystyle \mathrm {n\ CaH_{2}+MO_{n}\longrightarrow n\ CaO+n\ H_{2}+M} } Sekerheitsdatenblatt (Merck) BGIA-Gestis Gefahrstoffdatenbank
Oppositschoon (vun dat laat latiensch Woort oppositio „dat Toweddersett“) betekent Oppositschoon, Parteien oder Gruppen, welke de herrschend Politik nich stütten, man dorgegen an arbeiden doot, Oppositio, rhetorische Figur vun’t Towedderstellte, Oppositschoon, Gegensatz vun spraaklich Eenheiten, de in lieke Wies bruukt warrt, Oppositschoon, sünner Konstellatschoon vun twee Himmelskörpers in de Astronomie, Oppositschoon, de Gegenstellen vun’n Dumen btw. eerste Tohn gegen över de annern Fingers btw. Töhn, Oppositschoon, in’n Schach en sünnere Stellen vun de beiden Königen in een sünenrn Aftand, Oppositschoon, Gegensatz vun twee Utsagen, The Opposition, engelsche Musikgrupp, de 1979 grünnt weer. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
De Geschicht vun de Free Hansestadt Bremen is vun de Hanse, vun den Hannel un Seefohrt as ok von dat Streven nah Sülvständigkeit präägt. Grünnt wurrn is de Stadt Bremen in de Tiet vun Karl den Groten an dat Enn vun dat 8. Johrhunnert. 782 warrt de Naam vun Bremen to'n eersten Mol in en Urkunn upschreven. Dat weer, as en Preester, de Gerwal heten dö, dor dootslahn wurrn is. De eersten Hüser leegen up de Düün, wo hüdigendags de Dom, dat Rathuus un de Marktplatz up to finnen sünd. De Düün weer um un bi 10m höger, as de Werser, wenn se Hoochwater harr. Al in dat fröhe Middelöller seet en Bischop in Bremen. De eerste Bischop weer Willehad ut Northumbria. He hett Bremen 789 to'n Seet vun sien Bisdom maakt un an'n 1. November vun datsülbige Johr den Bremer Dom inwieht. As he (ok 789) storven weer, is Willerich (805 - 838) em nafolgt. Man Willerich konn eerst 805 na Bremen kamen, vunwegen dat dat wedder Upstänn vun de Sassen geven harr. As he denn sien Bisdom endlich övernehmen konn, bo he den eersten Dom, de ut Steen maakt weer un dicht bi noch en annere lüttje Kark,
As de Maandphasen betekent man de wesselnd belüchte Gestalt vun den Maand as dat vun de Eer ut to sehn is. Dat kummt von de perspektivische Laagännern vun de Dag-Nacht-Grenz vun’n Maand relativ to de Eer wiel den Ümloop. Dat Verännern geiht langsom un allmählich vör sik, wobi ünnerscheedt warrt in Vullmaand, afnehmend Maand, Neemaand un tonehmend Maand. Dorbi sünd Vull- un Neemaand strengnahmen blots ganz korte Tietpunkten sünd, wiel af- un tonehmend Maand elk de Tietrüüm dortwüschen afdeckt. Vull- un Neemaand warrt tohopen mit de beiden Halfmaanden ok as de Hööftphasen tosamenfaat. De Wetenschopplers seegt aver nich Halfmaand, man se beteht de Halfphaas (Dichotomie) op den vullen Zyklus vun de Phasen. Dorüm seegt se to de tonehmende Halfphaas Eerst Veerdel un to de afnehmend Halfphaas Letzt Veerdel. Egen Beteken hebbt ok de ganz smalen Maandsicheln, de Neelicht un Ooltlicht nöömt warrt. Een Ümloop vun den Maand üm de Eer, bi den de Maand an’n End wedder de lieke Stellen to de Sünn hett, duert ruchweg 29,53 Daag: Disse Tietruum warrt as dat Synodisch Maand betekent. Dat is also ungefähr so lang as een Maand. Un tatsächlich is ok de Naam vun den Tietafsnitt as ok de Läng vun den
Beth (בית) is de tweete Bookstaav in’t Hebrääsch Alphabet. Dat gifft twee Oorden, dissen Bookstaav uttospreken: 1) as [b], in de punkteert Schrievwies kummt denn en speziellen Punkt in de Mitt (Dagesch). In’t moderne Hebrääsch warrt dat an den Anfang vun en Sülv na Konsonant maakt un an den Anfang vun en Woort. 2) sünst warrt de Bookstaav as [v] utspraken. As hebrääsche Tall hett he den Weert 2. De Oorsprung vun den Bookstaav is en stiliseert Huus (Hebrääsch: Beth). Vun dissen aramääschen Bookstaav is ok dat greeksche Beta kamen un dorvun denn dat latiensche B. Dat hebrääsche Alphabet Aleph א · Beth ב · Gimel ג · Daleth ד · He ה · Waw ו · Zajin ז · Chet ח · Tet ט · Jod י · Kaph כ ך · Lamed ל · Mem מ ם · Nun נ ן · Samech ס · Ajin ע · Pe פ ף · Tzade צ ץ · Koph ק · Resch ר · Sin ש · Taw ת
Friedrich Ernst Hunsche (* 1. September 1905 in Lienen; † 13. August 1994 in Isernhagen). He was ein dütsker Schriever in de hauchdütske un de plattdütske Sprauke in dat Tiäkenburger Land. He was Schriever, Heimatforscher, Genealoog un Spraukforscher. He was boudenständig, ower he hadde full Kontakte to Mensken in olle Welt. He arbeidete os en Autodidakt bis in't hauge Oller. Friedrich E. Hunsche is för full Mensken in dat Tiäkenburger Land de Inbegriff van Heimat, Heimatgeschichte un Heimatforschung. Auhne möe to werden un mit grauter Suorgfolt häw he olles för us un use Naukuemen tohaupe sammelt un upschriewen. Düsse Text is upschriewen in de plattdütske Sprauke os de Lüe kürt in sin Heimatdourp Lienen un is schriewen os schriewen bi Friedrich E. Hunsche in sine Böiker, in sine Grammatik un in sin Wöerbouk. Gebuoren wörd Friedrich Ernst Hunsche in Lienen-Aldrup in dat Tiäkenburger Land. Do wöss he up den öllerlicken Hoff in Lienen-Meckelwege up. Sin Vadder was auk Stellmaker, sine Modder auk Krankenschwester. Van sülvest wören sine ersten Wörde plattdütsk. Ober he lärde auk Hauchdütsk. Dat mosse he auk spriäken, wanneer he mit Mama no Ossenbrügge in de Stadt föhrde, wo sine Tante wuehnde. Oder dat meiste Hauchdütsch Lärde he
The Blues Brothers (op Platt so veel as „De Brö’er Blues“) is en US-amerikaansche Filmkummedie vun den Speelbaas John Landis ut dat Johr 1980. Blangen de beiden Hööftdorstellers John Belushi un Dan Aykroyd un de wieteren Liddmaten vun de Musikband The Blues Brothers hebbt in den Film vele beropen Lüüd mitspeelt, deels blots in lütte Cameo-Rullen, so t. B. James Brown, Aretha Franklin, Cab Calloway, Ray Charles, John Lee Hooker, Chaka Khan, Carrie Fisher, Frank Oz, Twiggy, Steven Spielberg, Joe Walsh, John Candy un Charles Napier. Dreiht worrn is de Film in Chicago un Illinois. De beropen Auto-Verfolgensjagd is in en stillleggt Inkoopszentrum, dat Dixie Square Mall in Harvey (Illinois) maakt worrn. De Blues Brothers güngen in dat lieke Johr vun’t Rutkamen op Tournee, üm Warf för den Film to maken. ’N beten later keem jemehr tweete Platt mit de Filmmusik rut. Jake Blues, jüst ut dat Gefängnis freekamen, warrt vun sien Broder Elwood in en oolt klapperig Polizeiauto, en utmusterten 1974er Dodge afhollt. Nadem dat Auto na en Sprung över en Klappbrüch vun Jake as ne’et „Bluesmobil“ akzepteert warrt, besöökt se, as versproken dat Wetenhuus, in dat se opwassen sünd. Vun de Moder Böversche („De Penguin“) warrt se wies,
Ben Nevis betekent Ben Nevis, höchsten Barg vun Schottland, Ben Nevis, lütte Whisky-Brenneree in de Stadt Fort William, Ben Nevis, Pseudonym vun een vun de düütschen ???-Schrievers. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Dat Äon Phanerozoikum (free översett so veel as „dat Tietöller vun’t sichtbor Leven“) is en överordent Afsnitt in de Geoloogschen Tietskala dat de dree jüngsten Äras Paläozoikum, Mesozoikum un Känozoikum ümfaat. De Begreep Phanerozoikum is dorut afleddt worrn, dat vun’t Kambrium an – dat is de ünnerste (fröhste) Periood vun’t Paläozoikum – to’n eersten mol makroskopisch sichtbore Fossilresten in gröttere Tall to finnen sünd. Ut de Äonen för dat Phanerozoikum, de ok ünnern den Böverbegreep Präkambrium (ok: Kryptozoikum) tosamenfaat warrt, hebbt ok woll Fossilresten överduert, aver de sünd to’n gröttsten Deel blots mit mikroskopisch Methoden natowiesen. En Utnahm dorvun is aver t. B. de Ediacara-Fauna. De Begreep Phanerozoikum is en biostratigraafsch Begreep to’n Indelen vun de Ornen. Geoloogsch Tietskala Hans Murawski, Wilhelm Meyer: Geologisches Wörterbuch. Heidelbarg: Spektrum, 2004. ISBN 978-3-8274-1445-8
In de Geologie is dat Äon (gr. αιών aiṓn „Ewigkeit“) en Eenheit för de böverste Even vun de Indelen vun de Eerdhistorie as se vun de Geologen in de histoorschen Geologie un in de Geochronologie bruukt warrt. In de Chronostratigrafie is de gliekbedüden Eenheit dat Äonothem. Wo veel Äonen in de Indelen vun de Eerdhistorie bruukt warrt, is bi verscheeden Schrievers ünnerscheedlich. An’n wenigsten ümstreden is dorbi dat jüngste Äon, dat Phanerozoikum. De Artikels in de plattdüütschen Wikipedia bruukt eenheitlich de Indelen na den ICS-Standard. Dorna warrt twüschen veer Äonen ünnerscheedt (Tieten in Millionen Johren (Ma)): Phanerozoikum 541 Ma bis 0 Ma Proterozoikum 2.500 Ma bis 541 Ma Archaikum 4.000 Ma bis 2.500 Ma Hadaikum 4.600 Ma bis 4.000 Ma De letzten dree (Hadaikum, Archaikum un Proterozikum) warrt faken ok as Präkambrium oder Kryptozoikum tosamenfaat. De Indelen vun de Eerdhistorie warrt vun Even to Even jümmer fiener. De Äonen warrt ünnerdeelt in Äras: Phanerozoikum Känozoikum Mesozoikum Paläozoikum Proterozoikum Neoproterozoikum Mesoproterozoikum Paläoproterozoikum Archaikum Neoarchaikum Mesoarchaikum Paläoarchaikum Eoarchaikum Hadaikum De Äras warrt wieter in Perioden opsplitt sünd, un de sünd noch mal in Epochen indeelt, för de dat mitünner noch mol fienere Indelen gifft. För de nipp un naue Indelen kiek bi
Dat Äras oder Eerdtietöller is en Begreep ut de Geologie oder nipp un nau ut de Geochronologie un betekent Ünnereenheiten vun de Äonen. Dat sünd also Tietafsnitten, de vele Johrmillionen vun de Eerdhistorie tohopenfaat. De gliekbüden Eenheit in de Chronostratigrafie is dat Ärathem. Elk Ära warrt geochronoloogsch in fienere Systemen ünnerdeelt, de Perioden, Epochen un de Öller. In de Chronostratigrafie warrt dorför de Eenheiten System, Serie un Stoop bruukt. De ruchweg 4,55 Milliarden Johren, de siet Tostannenkamen vun de Eer vergahn sünd, künnt ut astronoomsch-geoloogsche Sicht in veer Äonen ünnerdeelt warrn. Disse Indelen richt sik na dat System vun de Internatschonale Stratigrafische Kommischoon. Man, woveel Äonen dat nu nipp un nau sünd, is ümstreden un warrt vun verscheeden Schrievers ok ünnerscheedlich angeven. De Kreisloop vun de Stenen oder de Platentektonik löpt aver tyypschwies in Zyklen vun üm un bi 200 Johren af, so dat sik de fröhen Tostännen op de Eer blots noch an bannig wenige Rebeden vun de Eer afleiden laat. Praktisch kann blots för dat jüngste Äon, dat Phanerozoikum, enigermaten seker en fien Indelen vörnahmen warrn. Dat Phanerozoikum is för 542 Millionen Johren mit dat Kambrium anfungen. All Äonen, de dorvör liggen doot, weern fröher eenfach blots as
Fermionen sünd Deelken in’n physikaalschen Sinn, de en halftalligen Spin hebbt, also ℏ / 2 {\displaystyle \hbar /2} , 3 ℏ / 2 {\displaystyle 3\hbar /2} etc. Nöömt sünd se na den italienschen Karnforscher Enrico Fermi. To de Fermionen warrt ünner de Elementardeelken de Leptonen (t. B. Elektronen, Neutrinos) un de Quarks rekent. Vun de tohopensetten Deelken höört ünner annern all Deelken dorto, de ut en ungerade Tall vun Quarks opboot sünd. Dat sünd to’n Bispeel all Baryonen, worünner ok dat Proton un dat Neutron fallt. De Statistik för’t Besetten vun de Fermionen is de Fermi-Dirac-Statistik. Fermionen grenzt sik af vun de Bosonen, de en ganztalligen Spin opwiest. Elementardeelken tellt jümmer entweder to de Bosonen oder to de Fermionen. Fermionen verhollt sik na dat Pauli-Prinzip (Pauli’sch Utslussprinzip), dat seggt, dat twee Fermionen nich to glieken Tiet an’n glieken Oort den sülven Quantentostand innehmen künnt. Allgemeen gellt, dat de quantenmechaansch Bülgenfunkschoon vun twee oder mehr liekoortige Fermionen bi’t Vertuuschen vun t wee Fermionen vullkamen antisymmetrisch wesen mutt, oder anners: Dat Vörteken ännert sik. Anwendt op de Elektronen in en Atom, verklort dat Pauliprinzip, dat nich all Elektronen in den lieken Grundtostand fallen künnt, man poorwies de verscheeden Orbitalen vun dat Atom
John Landis (* 3. August 1950 in Chicago, Illinois) is en US-amerikaansch Filmspeelbaas, Filmproduzent, Schauspeler un Dreihbookschriever mit greeksch Vörfohren. Landis hett bi’n Film toeerst kort as Stuntman arbeit, so to’n Bispeel in Sergio Leones Klassiker C'era una volta il West (dt.: Spiel mir das Lied vom Tod) vun 1968. Sien eersten Film as Dreihbookschriever un Speelbaas, Schlock, hett he 1973 dreiht. Mit dissen Film hett he sien Talent för dick opdragen Kummedie un fantastisch Elementen wiest. Vun de Kritik weern sien Filmen nich jümmer goot opnahmen. Aver he hett en poor Filmen maakt, de ok vundaag noch jümmer geern sehn warrt, as t. B. Kentucky Fried Movie, The Blues Brothers oder An American Werewolf in London. Man, Landis is nich blots Speelbaas un Schriever, in eenige Filmen hett he ok as Schauspeler vör de Kamera stahn, tomeist aver blots in lütte Rullen un Cameo-Optreden. En Naam hett he sik ok as Produzent maakt, ü.a. för den Videoclip Thriller vun Michael Jackson. 1982 geev dat an’n letzten Dag vun de Dreiharbeiten vun de Folg The Movie (dt.: Unheimliche Schattenlichter) to Twilight Zone to en gresigen Unfall, bi den de Hööftdorsteller Vic Morrow un twee Kinner dör de Rotorblööd vun en
De Eerdköst is de butenste faste Schicht vun de Eer. Se liggt över den taag-plastischen Eerdmantel. Wenn man de Gröttenproportschonen verglieken will, denn is de Eerdköst för de Eer ruugweg dat, wat bi en Appel de Schell is. De Eerdköst billt tohopen mit den böversten Deel vun’n Eerdmantel de so nöömte Lithosphäär. Dat Utforschen vun dat Binnere vun de Eer hett vör so bi 200 Johren anfungen. Aver ok de greekschen Naturphilosophen hebbt sik al Gedanken doröver maakt, woans de Eer binnen in opboot is. Mit en eenfach physikaalsch Modell hett Isaac Newton de Eerdafplatten utrekent, un ok de Vulkanismus un de Eerdbeven geven al eerste Henwiesen. Üm 1900 hebbt sik denn na un na de modernen Methoden to’n Utforschen vun de Eer entwickelt as de Gravimetrie, de Seismologie un de Eerdmagnetik. De Eerdköst warrt in de Wetenschap in twee verscheeden Oorden ünnerdeelt: kontinentale Eerdköst, de fröher un in öllere Literatur ok as Sial betekent worrn is, wieldat se neven Suerstoff vör allen ut Silizium un Aluminium tosamensett is. ozeaansche Eerdköst, de fröher un in öllere Literatur ok Sima nöömt weer, wieldat se neven Suerstoff un Silizium en hogen Andeel an Magnesium hett. De beiden Typen vun de Eerdköst sünd
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Terrorismus (lat. terror „Angst“, „Bang“) bedütt, dat ene Grupp vun Minschen - de Terroristen - systemaatsch annere Lüüd mittels Gewalt (Terror) bange mookt. Dor höört to, dat Lüde versleept un ümbröcht weert un dat Ansläge utöövt un Bomben leggt weert. De Terrorismus will dor up to, dat de Sellschop up'n Kopp stellt warrt un Recht un Politik sik ännert. De Terror schall de Lüde unner Druck setten un jem unseker un bange maken. Up de annere Siet schall he de Terroristen ok Frünnen maken un den Willen upwecken, jem to hölpen. Terrorismus is keen militäärsche Strategie, man toeerst mol en Strategie, de dat up dat Denken vun de Minschen afsehn hett. Terroristen sünd dor woll up ut, de Ümstänn to ännern, man se wüllt nich Länner erovern, man den Brägen vun de Minschen un ehr Denken innehmen.. Dat maakt den Unnerscheed ut to u. a. de Guerilleros. Minschen un Gruppen, de Ansläge utöövt, weert faken tohopenfaat as „de Terrorismus“, t.B. in Begrepen, as „de internatschonale Terrorismus“ un de „islaamsche Terrorismus“. Staatsterrorismus in en Naam för de Angst vun Börgerslüde vör den Staat sien Gewaltmonopol, wo seker
Veno oder Venó (Nedderlannsche Spraak: Vollenhove) is en lüttje Stadt in de Provinz Oaveriessel in de Nedderlannen. Vun den 1. Januar 2001 af an höört dat to de Gemeende Stienwiekerlaand. In düsse Gemeende is Stienwiek de gröttste Oort. In Veno leven an'n 31. Dezember 2006 4.121 Inwahners. Veno is en vun de Öörd, de to dat Ambt Vollenhove tohören doot. Up nedderlandsch-neddersassisch warrt dor Land Veno to seggt. Annere Öörd vun dat Land Veno sünd Barsbeek, Kadoelen, Moetspot, Heetveld un de Krieger.
Dat Mesozoikum (vun’t gr.: mesos „Mitt“ un zoon „Leevwesen“) oder ok dat Eerdmiddelöller is en geoloogsch Ära, de för ruchweg 251 Millionen Johr anfüng un för ungefähr 65,5 Millionen Johr wedder to End weer. Dormit liggt dat Mesozoikum twüschen dat Paläozoikum un dat Känozoikum. Ünnerdeelt warrt dat Mesozoikum in de Epochen Trias, Jura un Kried. Phanerozoikum Känozoikum (65,5 Ma - hüüt) Mesozoikum (251 - 65,5 Ma) Kried (145 - 65,5 Ma) Jura (200 - 145 Ma) Trias (251 - 200 Ma) Paläozoikum (542 - 251 Ma) Proterozoikum Archaikum Hadaikum De wietere Indelen vun de Epochen staht in de Tabell baven rechts. Dat Mesozoikum füng na en Katastroph an’t End vun’t Perm (Paläozoikum) an, bi de 90% vun all Planten un Deerten utstorven sünd. Man, wat dat vun Katastroph weer, dat weet keeneen. Dat Utstarven hett dortö föhrt, dat en völlig ne’e Evolutschoon vun de Planten un Deerten keem. In’t Mesozoikum füng de Welt an, sik dorhen to entwickeln, as wi ehr vundaag kennt: De Dinosauriers keemen togang, hebbt de Eer beherrscht und sünd wedder utstorven. Jemehr neegsten Verwandten vundaag sünd de Vagels un de Krokodilen. Ok de Pterosauriers un en ganze Reeg vun Waterreptilien sünd entstahn un an’n End vun’t