rlitschk/wikidir huggingface dataset:
1949: Wilhelm Pieck wurrd to'n eersten (un eenzigen) Präsidenten vun de DDR wählt. 1758: Heinrich Wilhelm Olbers, düütsch Astronom († 1840) 1771: Carl Cannabich, düütsch Komponist († 1806) 1835: Theodore Thomas, US-amerikaansch Violinist un Dirigent († 1905) 1884: Eleanor Roosevelt, ehmalge First Lady vun de USA († 1962) 1915: Victor Cosson, franzöösch Radrennfohrer († 2009) 1919: Art Blakey, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1990) 1936: Charles Gordon Fullerton, US-amerikaansch Astronaut († 2013) 1941: Charles Shyer, US-amerikaansch Filmspeelbaas, Dreihbookschriever un Filmproduzent 1943: John Nettles, britisch Schauspeler 1944: Uwe Kleina, düütsch Footballspeler 1961: Helmut Dammann-Tamke, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen 1965: Lennie James, britisch Schauspeler un Dreihbookschriever 1975: Corinna Rüffer, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete 1168: Hartwig I., Arzbischop vun Bremen 1347: Ludwig de Bayer, Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek un Hartog vun Bayern (* 1282) 1424: Jan Žižka, Heerföhrer vun de Hussiten (* um 1360 rüm) 1531: Huldrych Zwingli, Reformator ut de Swiez, een vun de Vaders vun de Reformeerte Kark (* 1484) 1881: Friedrich Hitzig, düütsch Architekt (* 1811) 1889: James Prescott Joule, brtisch Physiker, Namesgever för de Eenheed Joule (* 1818) 1896: Anton Bruckner, öösterrieksch Komponist (* 1824) 1988: Guido Monzino, italieensch Bargstieger un Forscher (* 1928) 1992: Pierre Béghin,
1962: Uganda is unafhängig wurrn. 1989: DDR: Ahn Ingriepen vun de Staatsmacht kann in Leipzig de mit rund 70.000 Deelnehmer bit dorhenn gröttst Maandagdemonstratschoon dörföhrt weern. 2006: Noordkorea kriggt dat henn un jaagt siene eerste Atombomb in de Luft. 1791: Amalie Schoppe, düütsch Schrieverin († 1858) 1852: Hermann Emil Fischer, düütsch Chemiker un Nobelpriesdräger († 1919) 1900: Elmer Snowden, US-amerikaansch Jazzmusiker un Bandleader († 1973) 1908: Werner von Haeften, düütsch Jurist un Wedderstandskämper († 1944) 1915: Henner Henkel, düütsch Tennisspeler († 1943) 1918: Lilja Kedrowa, franzöösch Schauspelerin († 2000) 1929: Donn Cambern, US-amerikaansch Filmeditor († 2023) 1933: Peter Mansfield, britisch Physiker un Nobelpriesdräger († 2017) 1937: Brian Blessed, britisch Schauspeler 1940: John Lennon, britsch Musiker († 1980) 1941: Giancarlo Bercellino, italieensch Footballnatschonalspeler 1941: Peter Kohnke, düütsch Scheetsportler († 1975) 1944: John Entwistle britisch Musiker († 2002) 1947: France Gall, franzöösch Sängerin († 2018) 1948: Oliver Simon D’Arcy Hart, US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger 1950: Jody Williams, Lehrerin, Minschenrechts-Aktivistin un Nobelpriesdrägerin 1953: Tony Shalhoub, US-amerikaansch Schauspeler 1966: Sylfest Glimsdal, norweegsch Biathlet 1966: Olaf Zinke, düütsch Iesflinklöper 1974: Nicole Brandebusemeyer, düütsch Footballnatschonalspelerin 1996: Julia Simon, franzöösch Biathletin 1047: Clemens II., Paapst vun 1046 bit 1047 (* 1005) 1958: Paapst Pius XII. (eegentlich: Eugenio
De Republiek vun Namibia (fröher bekannt as „Süüdwest-Afrika“) is en Land in dat süüdwestliche Afrika, an de Küst vun den Atlantik. Namibia warrt begrenzt dör Angola un Sambia in’n Norden, Botswana in’n Oosten un Süüdafrika in’n Süden. Vun dat late 19. Johrhunnert bit to’n Eersten Weltkrieg is dat Land en düütsche Kolonie ween. Dorna stünn Namibia unner Verwaltung vun Süüdafrika. Unafhängig wurrn is dat Land in dat Johr 1990. Dor is Namibia en vun de jungsten Natschonen in de Welt mit. De Hööftstadt is Windhuk. Die meest Spraken sünd dor Engelsch, Afrikaans, Düütsch un Bantu. 1966 hett de SWAPO en krieg um de Unafhängigkeit gegen Süüdafrika anfungen. Man eerst 1988 hett Süüdafrika tostimmt, de Verwaltung över dat Land af to geven. Unafhängig wurrn is dat Land 1990, man de Walvisbaai hett Süüdafrika eerst 1994 an Namibia aftreden. Hööft vun’n Staat is de Präsident. He warrt all fiev Johr vun de Inwahners wählt. Hööft vun de Regeerung is de Premierminister, de vun den Präsidenten anstellt warrt. De SWAPO is de gröttste Partei in’t Land. Namibia warrt in’n Osten dör de Kalahariwööst un dör Botswana, in’n Süden dör den Oranjestroom un Süüdafrika un in’n Norden dör den Kunenestroom, den Okavangostroom un Angola
1970: De Fidschi-Inseln weert heel un deel unafhängig vun Grootbritannien 1813: Giuseppe Verdi, italieensch Komponist († 1901) 1821: Karl Löffler, plattdüütsch Schriever († 1874) 1896: Lester Halbert Germer, US-amerikaansch Physiker un Bargstieger († 1971) 1910: Johann Urbanek, öösterrieksch un düütsch Footballnatschonalspeler († 2000) 1917: Thelonious Monk, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1982) 1918: Werner Dollinger, düütsch Politiker un Bundsminister († 2008) 1928: Junior Mance, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2021) 1930: Yves Chauvin, franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2015) 1930: Harold Pinter, britisch Dramatiker, Speelbaas, Dreibookschriever un Literaturnobelpriesdräger († 2008) 1936: Gerhard Ertl, düütsch Physiker, Chemiker un Nobelpriesdräger 1941: Jacob Nena, Politiker ut Mikronesien († 2022) 1942: Cecil Bridgewater, US-amerikaansch Jazzmusiker, Komponist un Musikpädagoog 1943: Reinhard Libuda, düütsch Footballnatschonalspeler († 1996) 1945: Juri Sergejewitsch Rasuwajew, russisch Schachspeler († 2012) 1946: Naoto Kan, japaansch Politiker un Premierminister 1958: John Mace Grunsfeld, US-amerikaansch Astronaut 1974: Naike Rivelli, italieensch Schauspelerin un Model 1680: Jacob Tappe, düütsch Mediziner (* 1603) 1920: Hudson Stuck, US-amerikaansch Geistlicher, Bargstieger, Forschensreisender un Schriever (* 1863) 1921: Lipót Schulhof, öösterrieksch-franzöösch Astronom (* 1847) 1963: Édith Piaf, franzöösch Singerin (* 1915) 1976: Otto Thorbeck, düütsch Jurist un SS-Richter (* 1912) 1985: Yul Brynner, US-amerikaansch-Swiezer Schauspeler (* 1920) 2013: Malcolm Scott Carpenter, US-amerikaansch Astronaut un
1096: Rum-Seldschuken maakt den Rest vun den Volkskrüüztog vör de Stadt Nicäa in Lüttasien tonicht. 1944: Na sess Weken Slacht warrt de Stadt Aken in'n Tweeten Weltkrieg as eerste düütsche Grootstadt vun de Allieerten innahmen 1705: Hinrich Borkenstein, plattdüütsch Schriever († 1777) 1896: Fred Gravenhorst, düütsch Grafiker un Breefmarkenkünstler († 1977) 1900: Marinus Valentijn, nedderlannsch Radrennfohrer († 1991) 1902: Konrad Wagner, düütsch Schauspeler, Filmschauspeler, Speelbaas un Synchroonsnacker († 1974) 1906: Ernesto Civardi, italieensch Kardinal († 1989) 1917: Dizzy Gillespie, US-amerikaansch Jazzmusiker, Bandleader un Komponist († 1993) 1921: Ingrid van Houten-Groeneveld, nedderlannsch Astronomin († 2015) 1927: Fritz Wintersteller, öösterrieksch Bargstieger († 2018) 1942: Christopher Albert Sims, US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger 1944: Jean-Pierre Sauvage, franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger 1949: Benjamin Netanjahu, israeelsch Politiker un Ministerpräsident 1949: Carlos Veiga, Politiker ut Kap Verde 1950: Ronald Erwin McNair, US-amerikaansch Astronaut († 1986) 1950: Raimo Seppänen, finnisch Biathlet 1956: Carrie Fisher, US-amerikaansche Schauspelersche un Schrieversche († 2016) 1957: Wolfgang Ketterle, düütsch Physiker un Nobelpriesdräger 1960: Rolf-Dieter Wolfshohl, düütsch Radrennfohrer († 2011) 1961: Marina Krogull, düütsch Schauspelerin un Synchroonsnackerin 1965: Roger-Yves Bost, franzöösch Springrieder 1966: Douglas Gerald Hurley, US-amerikaansch Astronaut 1775: Folkert Krey, Verfaater vun en bekannt oostfreesch Reekenbook (* 1692) 1914: Adam Massinger, düütsch Astronom
De Ilhas do Sotavento (port.: „Eilannen ünner’n Wind“ oder „Eilannen af vun’n Wind“) sünd en Inselgrupp vun de Kap Verden in’n Atlantik. De vulkaanschen Kapverdischen Eilannen warrt in twee Gruppen ünnerdeelt: De nöördlichen Ilhas do Barlavento un de süüdlichen Ilhas do Sotavento. Disse Indeelen kummt vun den Passatwind, de bestännig ut Noordoost weiht. Vun dorher leegt de süüdlichen Eilannen op de Leesiet, also de Siet, de vun’n Wind afwendt is. To de Sotaventos tellt veer grote un en poor lütte Eilannen. Brava, Fogo un Santiago sünd felsig-bargig un prägt vun landweertschopplich Nütten. Se hebbt vun de Kapverd’schen Eilannen de längste Historie wat de Inwahners angeiht. Op disse Eilannen leevt ok de meisten Lüüd. Dat veerte grote Eiland is Maio in’n Oosten vun de Sotaventos. De sütt mehr ut as Sal un Boa Vista, de to de Ilhas do Barlavento höört. Maio is vun’n de Landschap her flach un wöstenordig. Landweertschap speelt dorüm keen Rull. Fröher hett dat Eiland vun Solt leevt, dat hier wunnen warrn kann. Twüschen Brava un Fogo gifft dat butendem noch en Koppel vun lüttere Eilannen, de as Ilhéus do Rombo tosamenfaat warrt un nich bewahnt sünd. De beiden gröttsten dorvun sünd de Ilhéu Grande un de
Hyperion betekent Hyperion, Titan ut de greeksche Mythologie, Binaam vun den Sünngott Helios in de greeksche Mythologie, Söhn vun Agamemnon in de greeksche Mythologie, Hyperion, Figur ut de greeksche Mythologie, Söhn vun Priamos, Hyperion, Maand vun den Planeten Saturn, Hyperion, versepisch Dichten vun John Keats, Hyperion, Breefroman vun Friedrich Hölderlin, Hyperion Cantos, Romanreeg vun Dan Simmons, HMS Hyperion (H97), Schipp von de brietsche Marien, Hyperion, Tietschrift, de vun 1908 bit 1910 in München rutkamen is, Universitatea Hyperion, Hoochschool in Bukarest, Rumänien, Hyperion Records, brietsch Musiklabel. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
355: Julian Apostata warrt vun sien Vedder Constantius II. to’n Caesar (Ünnerkaiser) maakt. In de neegsten Johren kümmt he mit siene Truppen in Gallien goot togange 1946: Leste Sitten vun den Landdag vun Ollnborg 1494: Süleyman I., osmaansch Sultan († 1566) 1530: Josias Simler, Swiezer Theoloog un Landskundler († 1576) 1773: Karl Friedrich Arend Scheller, plattdüütsch Spraakforscher († 1843) 1880: Robert Musil, öösterrieksch Schriever († 1942) 1929: Kurt Ernsting, düütsch Ünnernehmer un Mäzen († 2011) 1932: François Englert, belgisch Physiker un Nobelpriesdräger 1948: Robert Hübner, düütsch Schachspeler 1961: Inger Björkbom, sweedsch Biathletin 1973: Terhi Markkanen, finnisch Biathletin 1979: Alessandro Ballan, italiensch Radrennfohrer 1874: Karl Löffler, plattdüütsch Schriever (* 1821) 1893: Pjotr Iljitsch Tschaikowski, russ’sch Komponist (* 1840) 1902: Max Blum, plattdüütsch Schriever (* 1864) 1972: Jürgen Thiemens, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1895) 1978: Heiri Suter, Swiezer Radrennfohrer (* 1899) 2015: Jitzchak Nawon, israeelsch Politiker un Staatspräsident (* 1921) 2017: Richard Francis Gordon, US-amerikaansch Astronaut (* 1929) 2022: Edward Christian Prescott, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1940)
1495: Clément Marot, franzöösch Dichter vun den Psalter vun Genf († 1544) 1718: Antoine Darquier de Pellepoix, franzöösch Astronom († 1802) 1804: Franklin Pierce, 14. Präsident vun de USA († 1869) 1811: Louis Kufferath, düütsch Komponist († 1882) 1831: Hermann Pohle, düütsch Maler († 1901) 1837: Johannes Diderik van der Waals, nedderlannsch Physiker un Nobelpriesdräger († 1923) 1853: Leo Anton Carl de Ball, düütsch Astronom († 1916) 1878: Holcombe Ward, US-amerikaansch Tennisspeler († 1967) 1891: Otto Thiel, düütsch Footballspeler († 1913 oder 1915) 1912: Tyree Glenn, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1974) 1912: Elisabeth von Janota-Bzowski, düütsch Grafikerin un Breefmarkenkünstlerin († 2012) 1922: Stefan Pauer, öösterrieksch Bargstieger († 2011) 1924: Ingeborg Nilsson, norweegsch Ieskunstlöperin († 1995) 1931: Betty Brey, US-amerikaansch Swemmsportlerin († 2015) 1931: Tosiwo Nakayama, eerst Präsident vun Mikronesien († 2007) 1934: Victor Gaskin, US-amerikaansch Jazzmusiker 1934: Lew Hoad, austraalsch Tennisspeler († 1994) 1935: Wladislaw Wolkow, sowjeetsch Kosmonaut († 1971) 1957: William George Kaelin, US-amerikaansch Onkoloog un Nobelpriesdräger 1963: Andreas Schmidt, düütsch Schauspeler († 2017) 1979: Dörte Liebetruth, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen 1985: Scott Brash, britisch Springrieder 1826: Johann Elert Bode, düütsch Astronom (* 1747) 1880: James Craig Watson, US-amerikaansch Astronom (* 1838) 1958: Elisabeth Holte, plattdüütsch Schrieverin (*
Ruanda is en Land in Zentraalafrika un grenzt an de Demokraatsche Republiek Kongo, Uganda, Tansania un Burundi. De Urewe- Kultuur is en Afsnitt vun de fröhe Iesentiet in de Gemarken rund um dat Viktoriameer to, wo ok Ruanda mit tohöört. 1885 sünd de beiden Königrieken Ruanda un Burundi up de Berliner Konferenz to de düütsche Kolonie Düütsch-Oostafrika toslahn wurrn. Na den Eersten Weltkrieg is Ruanda 1919 en Kolonie vun Belgien wurrn. 1959 is König Mutara III. storven. Sien Nafolger weer Kigeri V.. In datsülvige Johr hett dat en Upstand vun de Hutus gegen de Tutsis geven. Amenne hett dat dor en Blootbad bi geven. 1960 hett de Parmehutu-Partei de Wahlen wunnen. Dat weer de natschonalistische Hutu-Partei. De Belgiers harrn de Wahlen kuntrolleert. In’n Januar 1960 is denn de so nömmte „Hutu-Revolutschoon“ utbraken un König Kigeri V. möss utkniepen. Grégoire Kayibanda as Vörsitter vun de Parmehutu-Partei is denn Ministerpräsident vun Ruanda wurrn. As en Deel vun Ruanda-Urundi is Ruanda 1962 unafhängig wurrn vun Belgien. Kayibanda is to’n eersten Präsidenten wählt wurrn. In siene Regeerung sünd keen Tutsis upnahmen wurrn. 1963 hett dat al wedder Moord un Doodslag geven Tuschen Tutsis un Hutus. 1965 is Präsident Kayibanda wedder wählt wurrn. In’n Oktober
Dät Dörp Baccum ligg in`t Süden van`n Landkreis Emsland, östlick van Lingen up ne Höchte van 40 m ü. NN, dätt hett 40 Meter höger äs dät Water van de Nordsee. Baccum was früher egenständig un is vandage en Ortsdeel van de Stadt Lingen (Ems). To Baccum hörd noch de Burskuppen Ramsel un Münnigbüren, de wör`n früher ock egenändig mit `nen egenen Börgermester. Alle dree Gemenden wör`n to eene Kerken- un Schoolgemende tosammenslotten. Gans Baccum, Ramsel un Münnigbüren is 23 Quadrotkilometer groot. Watt de Name Baccum bedutt, lätt sück schwoar seggen. In`n olett Book vant Klooster Korvey ut 11. Joahrhunnert, find man denn Namen dät erste mool. Schreeven wört de Name doar Bammun, up ne annere Stee stönnt Backamen. Man mott bedenken, dät et to de Tiet nich vull Lö gaff, de schrieven un lesen konnen, un de ett kon`n, de schreven sük ock mangs wunlick wat torechte. Aber ett giff klooke Böker, doar stäht in wu sücke Wörta tosammensett bind un wat se bedüd, Etymologie hät de Lehre. Doarno mott man Bammun updelen in „Ba“ un „ mun“, un Backmen in „Back“ un „men“. Dät erste lätt sück bie beide up „ Back“ trüggedenken. Man find dät Wort in
Küssenlava (in de eerdwetenschopplichen Fachspraak faken mit dat engelsche Pillowlava betekent) is Lava mit en sünnere butere Form, de bi’t Utströmen ünner Water tostannen kummt. Dat kummt vör allen in de See vör. Den Naam hett se vun wegen de küssenordige Form un’t Utsehn. Küssenlava is so’n beten wat glasordig. Dat kummt dorvun, dat de hitte Lava bannig gau afköhlt dör dat Water, wat en düchtig goden Warmsleider is. Dat geiht ünner Water alln’s veel gauer as an de Luft. Wenn de Lave mit dat Seewater in Kontakt kummt, denn billt sik an de afköhlten Böverflach vun de Lava en taachplastische Masse ut Steenglas. Binnen dat Küssen, ünner de Krust köhlt de Lava düüdlich langsomer, wieldat de Steen sülvst de Warms veel slechter leiden deit. Dor entsteiht denn kristallin Steen. Dicht ünner de Krust entsteht dorbi eerstmol radial anordente Kränz vun Gasblasen, de tostannen kamt, wenn de Lava an de Böverflach kamen deit un dorbi druckentlast warrt. Dat föhrt neemlich dorto, dat Gas ut de Smölt rut geiht. Wenn noch mehr Lava naströmen deit, ritt de dünne Glasköst an en swackeSteed apen un wietere Küssens warrt billt. De enkelten Küssens hebbt Grötten vun 0,2 bit 1 m, de tohopen an’n
Sambia (engl.: Republic of Zambia), vörmols Noordrhodesien, is en Binnenland in dat süüdliche Afrika. Dat grenzt an Angola, de Demokraatsche Republiek Kongo, Tansania, Malawi, Mosambik, Simbabwe, Botswana un Namibia. Unafhängig wurrn is dat Land an’n 24. Oktober 1964 vun Grootbritannien. De Hööftstadt vun Sambia is Lusaka. De eerste Präsident van dat Land weer Kenneth Kaunda. De gröttste Deel vun Sambia besteiht ut platt Hoochland mit minn Unnerscheden in’e Hööchd un liggt twuschen 1.000 m un 1.400 m över NN. Dat gifft avers grote Unnerscheden in de Aart vun dat Hoochland: In’n Norden is dat Bangweulubassin de Grund vun en unbannigen Krater. In’n Süden grenzt dat an dat Hoochland vun den Koppergördel, in’n Westen an dat lange Luapuladaal un in’n Osten an de Muchinga-Bargen. Langs düsse Bargen löppt vun Norden na Süden to dat Luangwadaal, wat in’n Norden an de Poroto-Bargen in dat süüdliche Tansania un in’n Osten an de Mafinga-Hills anstöten deit. De Mafinga-Hills gaht över na dat zentrale Hoochland vun Malawi. De hööchste Barg vun Sambia, de Mafinga, liggt in de Mafinga-Hills. He is bi 2.300 m hooch. In’n Westen vun Sambia mit den Born vun den Sambesi gifft dat sied Sandland, wat to de Kalahari-Wösten tohöörn deit. Na
Mali is een Land in Noordwest-Afrika. Siet den 22. September 1960 is Mali een unafhängigen Staat. Dorvör weer dat en Kolonie vun Frankriek. De Grenzen vun Mali stööt in den Noorden an Algerien, in den Westen an Senegal, in den Süden an Burkina Faso un in’n Oosten an den Niger. As Kolonie weer de Naam vun dat Land Franzöösch Sudan. En groten Deel vun Mali maakt de Sahara, de Sahel un de Sudan ut. Dat warrt seggt, dat in Mali mit de Demokratie allens goot up Schick is. Man dat Land is een vun de armsten Länner vun de ganze Welt. So richtig geiht dat nich vöran. De Naam Mali is vun dat grote Riek Mali hernahmen, dat dor in’t Middelöller bit to de Franzosentiet weer. Bavenhen is Mali in de inheemsche Spraak Bambara dat Woort för Nilpeerd, wat nu wedder dat Wapendeert vun Mali is.schinken Na en Militärputsch in de Hööftstadt Bamako un nadem sik de Norden vun't Land eensiedig unner den Naam Azawad for unafhängig verklaart hett, steiht dat Land 2013 in een sware politische Krise. An'n 11. Januar 2013 gung dat los mit de Opération Serval. Dor hannelt sik dat um en Insatz vun Franzöösche Strietkräfte bi.
Ünner den Begreep Vulkanismus warrt all geoloogsch Vörgäng un Phänomenen tosamenfaat, de mit dat Opstiegen vun Magma ut den Eerdmantel bit an de Böverflach verbunnen sünd. Vulkanimus is normalerwies begrenzt op tektoonsch aktive Rebeden as Subdukschoonszonen oder Middelozeaansch Rüchen. Man, an eenige Steden kann dat ok vörkamen, dat Magma ut grote Deep opsteigen deit un denn an nich aktive Öörd an de Böverflach kamt. Dat passert an de so nöömten Hotspots as Hawai’i, Iesland oder de Eifel in Düütschland. Bi’t Opstiegen vun’t taachfletig Magma kummt dat to’n deelwiesen Opsmölten vun’n Steen, wat tosamenhangt mit verännerte cheemsch Tosamensetten (t. B. de Waterandeel) un den Druck (Druckminnern un -entlasten). Dat fletige Material sammelt sik denn faken binnen de Eer in so nöömte Magmakamern, worut denn de Vulkanen an de Böverflach spiest warrt. Ünner Vulkanismus verstaht de Wetenschopplers all möglichen Oorden un Formen in de dat Material ut de Eer na buten kamen kann, as faste (Bomben, Lapilli, Bimssteen, Asch), fletige (Lava, Lahar, Geysir, Maar) oder gasförmige (Vulkaansch Gas, Fumarolen) Stoffen. Faken kummt dat ok to Mischen ut de verschedenen Formen vun Eruptschonen, as to’n Bispeel de gresigen pyroklastischen Strömen. Stenen de dör Vulkanismus an de Böverflach entstahn doot warrt ok as Vulkaniten
En Archipel (lat.: archipelagus, eerst later in de italiensche Form arc(h)ipelago) betekent en Seerebeet, dat riek an Eilannen is. Vundaag warrt de Begreep gliekbedüden ok för Inselgrupp bruukt, also för en Ansammeln vun Eilannen, de teemlich dicht bienanner leegt. Torüchtoföhren is dat Woort Archipel op de greekschen Begrepen αρχι archi „Hööft“ un πέλαγος pelagos „de See“ un weer anfangs alleen op dat Rebeet vun de Ägäis mit sien velen Eilannen betogen. Eerst siet Anfang vun’t 13. Johrhunnert is de Begreep ok för Seerebeden mit gröttere Ansammeln vun Eilannen ok buten vun de Ägäis bruukt worrn. In’n Ünnerscheed to en Inselgrupp warrt mit den Archipel, tomindst in’n engeren Sinn, nich blots de Eilannen tohopenfaat, man ok dat Seerebeet, dat twüschen de Eilannen liggen deit. Dat Woort is vundaag ’n beten ut de Mood un warrt nich mehr faken bruukt, betekent aver jümmer noch dat glieke.
As Inselgrupp (Koppel vun Eilannen) warrt en Ansammeln vun dicht bienanner liggenden Eilannen betekent. Mit den Begreep Inselgrupp warrt mehrere Eilannen to en Koppel tosamenfaat, de teemlich dicht tohopen leegt aver to lieken Tiet wieter weg sünd vun annere Eilannen. Inselgruppen sülvst künnt ut enkelte Eilannen oder ok wedder ut Inselgruppen bestahn, as dat t. B. in’n Süüdpazifik bi de Republiek Vanuatu is. Meist gliekbedüdend för Inselgrupp is de Begreep Archipel, wat en Frömdwoort ut dat greeksche is un so veel hett as en „See vun Eilannen“. Dormit is en Rebeet vun en See oder Ozean meent, dat veele Eilanenn bargt un ümfaat de Eilannen mitsamt dat Meer dortwüschen. Eenige Inselgruppen as bispeelswies de Azoren oder de Kerguelen hebbt ünner Water en Drempel, op denn se all tohopen leegt, un künnt dormit geograafsch btw. geoloogsch tosamenfaat warrn. De sünd denn woll ok op de lieke Oort entstahn, faken dör en Hotspot oder as Inselbagen an en Subdukschoonszoon. För’t Tohopenreken vun Eilanenn to Inselgruppen speelt faken aver ok mehr de Politik oder histoorsche un kulturelle Saken en Rull. So is dat ok bi dat Indelen in Ünnergruppen vun an sik tosamenhörend Inselgruppen as to’n Bispeel de Westfreeschen un Oostfreeschen Eilannen. Manchmol
Thilo Hoppe (* 20. Januar 1958 in Einbeck) is en düütsch Politiker vun (Bündnis 90/De Grönen). He is siet 2005 Vörsitter vun de Utschuss för wertschaplich Tosommenarbeit un Entwicklung vun de Düütsch Bundsdag. Nahdem he sien Abitur an de Goetheschule in Einbeck makt harr hett Hoppe eerst en Volontariat bi de Allgemeine Zeitung in Uelzen un an de Christlich Presseakademie absolveert un studeer dornah Religionspädagogik in Hannober. Denn weer he van 1986 bit 2002 als Diakon an de Evangeelsch-Lutherisch Lamberti-Karkengemeend in Auerk tätig. Thilo Hoppe is to’n tweeten Mal verheiraadt un hett dree Kinner. Thilo Hoppe wurr 1990 Lidmaat in de DDR-Börgerbewegung Demokratie Jetzt un noch in dat sülvig Johr in Bündnis 90. Van 1996 bit 2002 hörr Hoppe den Kreisdag vun de Kreis Auerk an un weer hier toletzt Vörsitter vun de Grönen-Fraktschoon. Siet 2002 ist Hoppe Lidmaat vun de Düütsch Bundsdag. Dor is he entwicklungspolitisch Spreker vun de Bundsdags-Fraktschoon Bündnis 90/De Grönen un siet 2005 Vörsitter vun de Utschuss för wertschapliche Tosommenarbeit un Entwicklung. Thilo Hoppe is all Tiet över de Landslist Neddersassen in de Düütsch Bundsdag intrucken. Websteed vun Thilo Hoppe (deels plattdüütsch, hoochdüütsch) Biographie bi de Düütsch Bundsdag (hoochdüütsch)
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. En Leed (vun’t oolthdt.: liod „dat Sungene“) betekent en sungen Musikstück, dat ut mehrere gliek opboote, faken ok riemelte Strophen oder en utkomponeerte wesselnde Melodie för elk Strooph besteiht. Dat Leed is de anfänglichste un eenfachste Form vun de Lyrik. Dorin finnt dat minschliche Geföhl in sien Stimmungen, Beleevnissen un Betöög en reine un dulle Möglichkeit sik uttodrücken. Leder künnt vun en enkelten Singer, en Solisten, en Ensemble oder en Chor vördragen warrn, entweder a capella oder mit Begleiten vun Musikinstrumenten. Dat Leed is dorbi eefnach indeelt un in sik afslaten. Ok Wiesen vun de Ballade oder vun’n Snackgesang warrt to de Oort Leed torekent. Siet dat 16. Johrhunnert hett sik de musikalsche Oort vun’t Kunstleed as vertoont Lyrik entwickelt. Wieldat bi’t Volksleed tomeist nich klor is, wokeen dat komponeert hett, is de Naam vun’n Komponisten bi en Kunstleed normalerwies bekannt. Dat düütsche Leed vun de Romantik is so beropen worrn, dat de hoochdüütsche Beteken Lied för disse musikalsche Oort ok in’t Utland bruukt warrt. Mancheen drückt in en Leed Geföhlen ut. Dat gifft dorüm veele ünnerscheedliche Stimmungen, trurige, fröhliche, agressive, entspannende Leder un wat man