rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Grootmacht warrt en Staat nömmt, wenn he in de Geopolitik en Woort mit to snacken hett. Faken warrt seggt, en defensive Grootmacht möss sik gegen jedeen annern Staat mit militäärsche Kraft verdeffenderen könen. En offensive Grootmacht möss noog Kraft hebben, allerwegens in de Welt militäärsch mit to snacken. „Man dat is amenne nich eendüdig un allgemeen defineert, wat „Grootmacht“ bedüden deit, vundeswegen kann een sik dor over in’e Plünnen heen, ob en Staat as Grootmacht to gellen hett oder nich.“ De Brockhaus seggt, en „Grootmacht“ weer dat Woort „for en Staat, den siene Meenung in dat internatschonale Leven (Diplomatie, Fredensslüsse, Kongresse) höört un mit togrunne leggt weern mutt, vunwegen, datt he sik ok in Striet mit de Mehrtahl vun de annern Grootmächte mit siene Macht dörsetten konn“. Na Erich Beyer weert de Staten Grootmächte nömmt, „de ehr Woort in de Weltpolitik höört warrt“. So’n Länner weern in dat late 18. Johrhunnert (as Sweden un Spanien utscheedt weern) Grootbritannien, Frankriek, Russland, Preußen un Öösterriek. In dat 19. un 20. Johrhunnert sünd de USA un Japan do noch tokamen. Dat Woort „Grootmacht“ is in dat fröge 19. Johrhunnert upkamen, as Frankriek siene Hegemonie an’t Enne vun Napoleon siene Tied dör de Pentarchie
De Grote Törkenkrieg twuschen de Hillge Liga vun europääsche Mächte un dat Osmaansche Riek, ok bekannt as Leopold I. sien groten Törkenkrieg oder as 5. Öösterriekschen Törkenkrieg, duer vun 1683 bit 1699. Unner sien neen Grootwesir Kara Mustafa harr dat Osmaansche Riek, to’n tweeden Mol na 1529, versocht, de Kaiserstadt Wien intonehmen un dor de Porten na Westeuropa wiet mit open to stötten. De Innahme hett avers nich slumpt un so is de kaiserliche Armee in de Offensive gahn un hett de Osmanen ut de Gemarken vun dat Königriek Ungarn verdreven. Walter Hummelberger, Die Türkenkriege und Prinz Eugen.In: Herbert St. Fürlinger (Hg.), Unser Heer. 300 Jahre Österreichisches Soldatentum in Krieg und Frieden. (Wien-München-Zürich 1963). Ernst Trost, Prinz Eugen von Savoyen. (Wien – München ²1985). Richard Schmitt, Peter Strasser, Rot-weiß-rote Schicksalstage. Entscheidungsschlachten um Österreich. (St.Pölten-Wien-Linz 2004). Viscount Montgomery of Alamein, Kriegsgeschichte. Weltgeschichte der Schlachten und Kriegszüge. (London 1968). Renate Barsch-Ritter, Österreich auf allen Meeren. Geschichte der K.(u.)K. Marine 1382 bis 1918. (Graz-Wien-Köln 2000). K. Müller, Der militärische Wassertransport in Kurbayern, München 1895. Großer Türkenkrieg. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
De Veneziaansch-Öösterrieksche Törkenkrieg (ok 6. Öösterriekschen Törkenkrieg, Karl VI. sien 1. Törkenkrieg oder 8. Veneziaanschen Törkenkrieg) duer vun 1714 bit 1718. Anfungen hett he, wiel dat Osmaansche Riek versoch, torüch to dreihen, wat in den Freden vun Karlowitz (1699) afsnackt wurrn weer. Toeerst mol weer dat en Striet mit de Republiek Venedig. Eerst in dat Johr 1716 is dat Habsborgerriek up Venedig siene Siet in den Krieg intreden. Den Kaiser siene Truppen stunnen unner dat Kummando vun Prinz Eugen vun Savoyen. Na allerhand Nedderlagen in düssen Krieg weer dat Osmaansche Riek so wiet un woll Freden hebben, just so, as de Kaiser, de bange weer, datt mit Spanien en Striet um Sardinien vor de Döör stunn. In’n Fredensverdrag vun Passarowitz hett Öösterriek den Banat kregen, dorto de westliche Walachei, dat nöördliche Serbien mit Belgrad un Deele vun Noordbosnien. Venedig hett dor gegenover Morea endgüllig an de Törken verlaren un is ut den Krink vun de Grootmächte utscheedt. Düsse Freden is an’n 21. Juli 1718 mit Hölp vun engelsche un hollannsche Gesandten tostanne brocht wurrn. Mit den Freden vun Passarowitz we de Gefohr vorbi, datt de Osmanen noch mol na Europa inmarscheern konnen. In den Russisch-Öösterriekschen Törkenkrieg sünd de Gemarken in’n
De University of Baltimore (ok UB oder Ubalt nömmt) is en staatlich Universität in Baltimore in’ US-Bundsstaat Maryland. De Ubalt wurr 1925 grünnd un hett hüüd (2015) 3.426 Studenten. Dat Motto vun de Universität is „Knowledge That works.“ En vun de bekannst Studenten an disse Universität weer ehmalge US-Viezpräsident Spiro Agnew. Websteed vun de Ubalt (engelsch)
Nicolas de Largillière (* 20. Oktober 1656 in Paris; † 20. März 1746 ok dor) weer en franzöösch Maler ut de Tiet vun den Rokoko. He gellt neben Hyacinthe Rigaud as eerst Porträtist vun sien Tiet in Frankriek. Sien Lehrtiet hett he in den Nedderlannen un England verbrocht. In den Nedderlannen hett he dat Wark vun Rubens un van Dyck kennen lehrt, wat nahhollend Infloot up hüm harr. In England wark he as Hülp vun Peter Lely. Largillierre hett siet 1668 in Antwerpen ünner Alexander Goubau lehrt un is 1673 oder 1674 in de Lukasgilde intreeden. Denn gung he nah London, wo he veer Johr lang bleev, bit hüm de över de Katholiken verhangt Verfolgungen verdreeven hemm. He hett sück denn nah Paris wend un hett de Stadt blots för en körten Tiet verlaaten, as he vun Jakob II. vun England bi de sien Throonbestiegen nah England beropen wurr, um hüm un de Königin to malen. 1705 wurr he Perfesser, 1738 Direkter un 1743 Kanzler vun de Pariser Akademie. He is an’ 20. März 1746 in Paris storven. Largillierre hett tallriek Porträts achterlaaten, meest vun Privatlüüd, de sück dör lebendige, hier un dor aber ok maniereert Upfaaten, bleuen Kolorit un
John Churchill, 1. Duke of Marlborough, Först vun Mindelheim, KG, PC (* 26. Mai 1650 in Ashe, Devonshire; † 16. Juni 1722 in Cranbourn Lodge) weer engelschen Feldherr in’n Krieg um de Spaansche Kroon un de eerste Duke of Marlborough. Sien Loop bi’t Militär fung as, as he 1667 in de Garde intreden is. Fiev Johre later is he to’n Captain maakt wurrn un na den Krieg gegen de Nedderlannen is he fudder kamen to’n Oberst. Dat Militärhandwark hett he lehrt bi den groten franzööschen Feldherrn, Turenne. 1677 free he Sarah Churchill, Duchess of Marlborough. De weer en gode Fründin vun de latere Königin Anne. Vun 1685 bit 1692 is he de drüdde Gouverneur vun de Hudson’s Bay Company ween. Mit König Willem III. hett he sik nich goot verstahn un so is he eerst hooch kamen, as Anne 1702 Königin wurrn weer. Se hett em to’n Upperbefehlhebber maakt for de Truppen in den Krieg um dat Spaansche Arv, de bit 1713 duer. As he 1702 Kaiserswerth belagern un innehmen dö, is he in den Stand vun en Hartog böört wurrn. 1704 hett he, tohopen mit Eugen vun Savoyen, in de Slacht vun Hochstädt (engl. „Battle of Blenheim“), 1706 bi
Carl Beyer (* 14. Februar 1847 in Swerin; † 25. November 1923 in Rostock vullständig Naam: Carl August Friedrich Albrecht Beyer) weer en düütsch Pastor, Schriever un Historiker. He hett sück düchtig mit de Geschichte vun Mekelnborg befaat un hett de Vergangenheit vun de Stadt Laage utforscht, deren eerste Chronik he ok schreven hett. Carl Beyer wurr as Söhn vun de Schoolmeester Georg Johann Beyer un de sien Fru Marie Luise, geb. Hacker, in Swerin boren. Siet 1856 hett he dat Sweriner Gymnasium besöcht un sien Abitur 1866 maakt. Dornah studeer he Theologie in Rostock un Erlangen. Ansluutend kreeg he en Anstellung as Huuslehrer bi den Grafen von der Schulenburg in Tressow bi Wismer un weer as Schoolmeester an verscheeden Sweriner Scholen tätig. Van 1875 bit 1900 weer he evangeelsch Pastor in Laage. Af 1900 leev he as free Schriever in Swerin un Rostock. Beyer is woll 1923 in Rostock storven, wurr aber up den ollen Karkhoff in Laage bisett. Ut de Preußentid Swinegelgeschichten Carl Beyer (Schriever) in de Datenbank Die niederdeutsche Literatur (hoogdüütsch)
Enno Wilhelm Hektor (* 21. November 1820 in Door'm (Oostfreesland); † 31. Januar 1874 in Nürnbarg) weer en düütsch Schriever. He schreev sozialkritische Böker, Gedichte un Theaterstücke. Sien bekanntst Wark is dat Heimatleed vun de Oostfreesen In Oostfreesland is't am besten. Enno Hektor broch dat Plattdüütsche in de Literatur weer to Geltung. All fröh hett Hektor Märken un Gelegenheitsdichtungen verfaat. Etwa af 1842 fung he an, hoochdüütsch Gedichte in de Tietschriften „Frisia“ un „Ostfriesisches Unterhaltungsbuch“ ruttobringen. 1848 wiels de börgerlich Revolutschoon geev Hektor de politisch-satirische Tietschrift „Der Vagabund“ heruut. 1849 hett he Dornum verlaaten. Dat Leed In Oostfreesland is’t am besten entstunn, as he sück 1850 eenig Week in Dernau an der Ahr uphollen dee. In' Oktober 1850 is Hektor in Nürnbarg indrapen, wo he tonächst twee Johr lang leev un dat Abitur nahhollen dee. Denn störrt he in en Krise, de to en Sülvstmordversöök enn' dee. Up Anraden vun Früenden hett he den Wahnoort wessel un gung in' Mai 1852 nah München, wo he dat Studium vun oltdüütsch un oltnordisch Spraaken upnehm. De Dokterprüfung in dat Fack Germanistik hett he in dat Johr 1856 afleggt. 1857 wurr Hektor Mitarbeiter vun dat Germanisches Natschonalmuseum in Nürnbarg. Bit to sien Dood
Erhard Loretan (* 28. April 1959 in Bulle; † 28. April 2011 in Fieschertal) weer en Swiezer Bargstieger. He weer 1995 de tweete Bargstieger, de dat gelung, all 14 Achtdusender ahn tosätzlichen Suerstoff to bestiegen, un de darte insgesamt. Loretan weer sowohl diplomeerter Kunstdischer as ok Bargführer. He is bi den Afstört vun en vun hüm führt Seilschaft to Dood kommen. Loretan, de in Crésuz in de Freiburger Voralpen wahnen dee, hett mit 11 Johren den eerstan Barg besteeegen, den 1848 Meter hooch Dent de Broc. All veer Johr later hett he sien eerst ansprööksvull Klettertour bewältigt, den Oostgrat vun den Doldenhorn (3645 m). Bit to dat Öller vun 18 Johren harr Loretan all en beindrucken Reeg vun extrem Routen in sien Tourenbook stahn, as to'n Bispeel Westliche Zinne-Nordwand, Matterhorn-Nordwand, Mont Blanc Peutereygrat un völ mehr. 1981 kreeg he dat Swiezer Bargführer-Diplom. Sien Taktik bi dat Bargstiegen weer, mögelkst flink un mit wenig Gepäck ünnerwegens to ween. Bannig bekannt wurr he mit en Blitzanstieg up den Mount Everest in de Nordwand fast in de Falllien vun den Foot vun de Rongpu-Gletscher ut. He steeg in weniger as 40 Stünn up un rünner un steeg dorbi wegen de Lawinengefohr hööftsächlich nachts.
Pillow Talk is en US-amerikaansche Filmkummedie ut dat Johr 1959 vun den Speelbaas Michael Gordon. In de Hööftrullen spelen Doris Day un Rock Hudson. De Film is de eerste in en Reeg vun dree Kummedien, bi de dat Trio Rock Hudson, Doris Day un Tony Randall de Hööftrullen spelen deen. Dorna kemen noch de Filmen Lover Come Back (dt.: Ein Pyjama für zwei) un Send Me No Flowers (dt.: Schick mir keine Blumen) In New York City in de 1950er Johren ist dat Telefonnett noch nicht goot noog utboet, dat jeedeen en egenen Ansluss hebben kann. So mutt sik to’n Bispeel ok de Architektsche Jan Morrow en Telefonansluss mit den Komponist Brad Allen delen. Dordör kann dat angahn, dat de Leitung vun den annern besett is un man sik gegensietig bi’t Telefoneren tohöörn kann. Brad is en Kerl, de faken mit verscheden Fronslüüd telefoneert un mit jem flirten deit. Ehr Huushollersche Alma dorgegen luustert geern mol bi Brad, sünners wenn he sien Leevleed vörspelen deit, dat he jeedeen Fro as jüst för ehr komponeert vörstellt. Man, Jan mag dat nich länger mitmaken un snackt jümmer fakener in Brad sien Verbinnen rin, vunwegen dat se kuum noch sülvst telefoneren kann. Brad
Jens Böhrnsen (* 12. Juni 1949 in Bremen) weer Präsident vun den Senat un Börgermeester vun de free Hansestadt Bremen. He höört to de SPD to. An'n 31. Mai 2010, nadem Bundspräsident Horst Köhler Bott geven hett, hett he, för'n Övergang, de Amtsgeschäfte vun den Bundspräsidenten in de Bundsrepubliek Düütschland övernahmen. Nadem de SPD bi de Wahlen to de Bremer Börgerschup an'n 10. Mai 2015 oorntlich verlaren harr, hett Böhrnsen an'n Dag na de Wahl verklaart, he woll Bott geven as Baas vun de Regeerung. Bott geven hett he denn an'n 15. Juli 2015, as Carsten Sieling to sien Nafolger wählt wurrn is. Jens Böhrnsen is in den Bremer Stadtdeel Gröpeln boren. Sien Abitur hett he 1968 an dat Ring-Gymnasium in den Stadtdeel Walle maakt. Bi de Fier vun dat Abitur hett he süms de Reed vun de Schölers holen. Darnah hett he vun 1968 bit 1973 an de Universität Kiel Juristeree studeert. 1973 hett he dat eerst Staatsexamen in Sleswig-Holsteen afleggt. Nah den Zivildeenst vun 1974 bit 1975 hett he 1977 sien tweet Staatsexamen in Hamborg maakt. Dornah is he Assessor in de Verwaltung vun Bremen wurrn. 1978 is he denn Richter wurrn. He hett vun 1980 af an
Hökel (hoochdüütsch Höckel) is en Dörp in de Gemeen Handörp (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Handörp mit bi un warrt ok Heidparadies nöömt. Hökel liggt in de Lümbörger Heid an’n Süüdwestrand von de Lohbargen. De Flidderbarg mit 107 m över NN liggt dicht bi’n Oort. An’n Westrand von’n Oort flütt de Eest langs. De Naveröörd sünd Lohbargen un Sprötz in’n Noorden, Suurhoop, Seppens un Holm-Seppens in’n Noordoosten, Wörm un Holm in’n Oosten, Handörp un Inzmöhlen in’n Süüdoosten, Will un Cordshagen in’n Süden, Kamp mit Kamperlien in’n Süüdwesten, Knick un Schillingsbossel in’n Westen un Hinkenbossel, Töst, Glüsen, Langeloh un Neddernhoff in’n Noordwesten. Hökel weer jümmer en temlich lütt Oord in de Heid mit nich mehr as 50 Inwahners. Eerst in dat 20. Johrhunnert is de Oort wussen, as an’n Flidderbarg en Reeg Feernhüüs anleggt worrn sünd. Disse Hüüs sünd later deelwies utboot worrn un warrt nu dat ganze Johr dör bewahnt. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.
Höckel betekent Höckel, Oort in de Gemeen Voltlage, Landkreis Ossenbrügge, Neddersassen, Höckel, hoochdüütschen Naam för dat Dörp Hökel in de Gemeen Handörp, Landkreis Horborg, Neddersassen. Höckel is ok de Familiennaam von Kerstin Höckel (* 1972), düütsche Schrieversch un Filmmakerin, Michael Höckel (* 1950), düütschen Chemiker un Gynäkoloog. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Wist (hoochdüütsch Wistedt) is en Dörp in de Gemeen Wist (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. To Wist höört polietsch von öllers ok al de Hoff Quellen mit bi. En knappen Kilometer in’n Süden von’n Oort flütt de Oost langs. In’n Noordwesten liggt dat Naturschuulrebeed Groot Moor bi Wist un in’n Süden Kauers Wittmoor. De Naveröörd sünd Wüstenhöben in’n Noorden, Duhrn in’n Noordoosten, Töst in’n Oosten, de Hoff Quellen, Knick, Schillingsbossel un Riepshoff in’n Süüdoosten, Dreehusen in’n Süden, Töst-Land un Wümm in’n Süüdwesten, Avensermoor un Evsdörpermoor in’n Westen un Veloh, de Herwigshoff, Evsdörp un Avens in’n Noordwesten. Wist kummt 1244 as Wisthede toeerst in de Oorkunnen vör, as Amelung von Wittenborg, Doomherr in Veern, Besitt in Raad un Dierstörp verköfft hett un Lüüd ut Wist dat betüügt hebbt. Dat Moor in’n Westen un Süden von Wist hett to’n groten Deel ok to Wist höört. Dat Rebeed von Königsmoor is von de Johren 1920 af an opsiedelt worrn un hett toeerst noch to Wist höört. Eerst 1957 is Königsmoor denn en egenstännige Gemeen worrn. In’n Eersten Weltkrieg sünd 25 Soldaten ut Wist fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 35. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to
Seppens (hoochdüütsch Seppensen) is en Dörp in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Holm-Seppens. To Seppens höört ok de Seppenser Möhl. Seppens liggt an’n Noordoostrand von de Lohbargen un an’n Steenbeek, de von dor an denn ok Seppenser Beek heet. In’n Westen is dat Naturschuulrebeed Bruunsbarg. De Naveröörd sünd Bookholt in’n Noorden, Reindörp un de Reindörper Oosterbarg in’n Noordoosten, Jesborg in’n Oosten, Wiedenhoff, Lüll, Weih un Thälsdörp in’n Süüdoosten, de Seppenser Möhl, Holm, Holm-Seppens un Wörm in’n Süden, Hökel un Lohbargen in’n Süüdwesten un Sprötz un Suurhoop in’n Noordwesten. De Seppenser Möhl an’n Seppenser Beek kummt 1581 toeerst in de Oorkunnen vör. As 1901 de Heidbahn anleggt worrn is, schullen de beiden Öörd Seppens un Holm blots een Bahnhoff kriegen un nich jeder een. Dorüm is de Bahnhoff op halven Weg twüschen de beiden Öörd anleggt worrn. Rund üm’n Bahnhoff sünd denn ne’e Hüüs boot worrn, de vondaag den separaten Oortsdeel Holm-Seppens billen doot. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jesborg in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to
Martin I. (* um 600 in Todi, Umbrien; † 16. September 655 in Chersones, Krim-Halfinsel) weer Paapst van 649 bit 653. Martin I. weer en Gegner vun den dormals verbreedt Monotheletismus. Nah Amtsövernahm versammel he in dat Johr 649 de 105 Bischööp vun de Westkark in en Synode in' Lateran. Nah ingahn Beraden wurr Monotheletismus verworfen un de Entscheeden de Bischööp vun de Ost- un de Westkark to'n Ünnerschrieven toschickt. Paulos II., de Patriarch vun Konstantinopel, wurr exkommunizeert, wiel he de Entscheeden aflehnen dee. Dat führ to en Konflikt mit den oströömschen Kaiser un to en fehlslahn Versöök vun den Kaiser, den Paapst fastnehmen to laaten. Dat gelung bi en tweeten Versöök in dat Johr 653, de bettlägerig Paapst wurr greepen un mit en Schipp vun Rom nah Konstantinopel brocht. Nah en Gerichtsverfohren wurr he to'n Dood veroordeelt, utpietscht un nah Begnadigung up de Krim verbannt, wo he an de Folgen vun de gruvelig Behandlung an' 16. September 655 storven is. Noch vör sien Dood wurr to sien Verdreet mit Paapst Eugen I. en Nahfolger wählt. Kathoolsch: 13. April (Nich gebotener Gedenkdag) in' Allgemeenen Röömsch Klenner Orthodox: 14. April Pietro Conte: Martin I., Papst (649-653). In: Lexikon des Mittelalters (LexMA).
Oolwarder (hoochdüütsch Altenwerder) is en Stadtdeel in’n Bezirk Horborg von de Stadt Hamborg. Oolwarder weer fröher en groten Oort, is vondaag aver binah kumplett verlaten, von wegen dat op dat Rebeed Anlagen för den Hambörger Haven un Industrierebeden anleggt worrn sünd. Dat weer ünner annern dat Containerterminal Oolwarder un dat Hambörger Aluminium-Wark (höört nu to Trimet Aluminium). Oolwarder leeg fröher as Warder in dat Binnendelta von de Elv twüschen (Ole) Süderelv, Köhlfleet un Köhlbrand. Dör Havenboarbeiden is de Ole Süderelv in’n Süden von Oolwarder kumplett verswunnen un de Warder is nu Deel von dat faste Land. De Naveröörd un -stadtdelen sünd Waltershoff in’n Noorden, Steenwarder in’n Noordoosten, Willemsborg (mit Neehoff, Krusenbusch un Kattwiek) in’n Oosten, Moorborg in’n Süden un Francop in’n Westen. Dat Rebeed von Oolwarder weer bet 1248 Deel von Gorieswarder. Bi de Allerkindleinsflood 1248 is Gorieswarder uteneenbraken un Oolwarder weer en Insel för sik. De öllsten Oorkunnen, in de Oolwarder vörkummt, hebbt keen Datum. Historikers dateert disse Oorkunnen aver in de Tied üm 1250. Dör Stormfloden weer en Deel von dat Land unbewahnbor un dorüm hebbt de Arzbischop von Bremen (as Landsherr von dat Stift Bremen) un de Hartog von Bruunswiek-Lümborg an’n 27. Februar 1418 en Verdrag slaten,
Ooldwiedendaal (hoochdüütsch Altwiedenthal) is en Oort in’n Stadtdeel Huusbrook, Bezirk Horborg, in de Stadt Hamborg. De Oort liggt dicht bi’n Schanzenbarg an’n Noordrand von de Horbörger Bargen hen na dat Randmoor von de Maschen von dat Hambörger Oolland. De Naveröörd sünd Neewiedendaal in’n Noorden, Huusbrook un Bosselbeek in’n Noordoosten, Heimfeld, Eißendörp un Ehstörp in’n Süüdoosten, Alvsen in’n Süden un Falkenborg, Neegraven un Fischbeek in’n Westen un Noordwesten. Ooldwiedendaal weer in de eerste Tied blots en enkelten Hoff. Later sünd dor mehr Hööv tokamen, aver noch bet to Anfang dat 20. Johrhunnert weren dat blots en poor enkelte Hööv. In dat 20. Johrhunnert sünd denn aver en Barg Hüüs boot worrn. Neewiedendaal is in dat 17. Johrhunnert as Utbo von Ooldwiedendaal ut anleggt worrn. In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Moorborg in’n Kanton Horborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört. De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Höpen in dat Amt Horborg tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 hett de Oort kort to dat Amt Hittfeld höört. Na 1885 weer dat in’n
Eddelgasen warrt in de Chemie de Elementen nöömt, de bi Normaldruck als Gas vörliggt un besünners swor mit annere Elementen oder ok mit sik sülvst reageert. Se kommt dorüm ok blots as Atomen in de Natur vör un nich, as annere Gasen, as Molekül. In dat Periodensystem staht de Eddelgasen in de 8. Hööftgrupp. Na de niege offizielle Indeelen von de IUPAC is dat de 18. Grupp. Dat bedüd, dat de Schalen in de Elektronenhüll von dat Atom all vull sünd. Dorüm künnt de Eddelgase ok so slecht mit annerswat reageeren un sik verbinnen. Bit hüüt sünd 6 Eddelgasen bekannt: Helium, Neon, Argon, Krypton, Xenon un Radon. Bito gifft dat ok dat künstliche Element Oganesson, över dat aver noch so goot as nix künnig is. Dat Element höört na dat Periodensystem to de lieken Grupp, aver vun wegen den relativistischen Effekt kann dat angahn, dat sik Oganesson gor nich recht as en Eddelgas verhollt. In de Natur kummt op de Eer Eddelgasen vör allns in de Atmosphäär, dat heet in de Luft, vör. Dat meiste is dat Argon: Argon: 0,934 % Neon: 18,18 ppm Helium: 5,24 ppm Krypton: 1,14 ppm Xenon: 0,087 ppm Radon is blots in lütte Spöör vörhannen,
De Bahnhoff Ole Süderelv is en Rangeerbahnhoff, de to de Hambörger Havenbahn höört. He liggt in’n Hambörger Stadtdeel Oolwarder un is de gröttste Containerbahnhoff in Europa. De Bahnhoff is 1991 von de Architektengrupp me di um Architekten ut Hamborg plaant un denn bet 1995 boot worrn un in dat Johr an’n 30. September ok in Bedriev gahn. Bo un Planung von’n Bahnhoff hebbt 110 Milljonen Mark köst. In’t Vörjohr 2007 is de Bahnhoff för Töög bet 750 Meter narüst worrn. Blangen Containers warrt dor ünner annern ok Ieseneerz verlaadt. http://www.hamburg-port-authority.de/archiv/138-gleisarbeiten-am-bahnhof-alte-suederelbe.html High-Tech im Güterverkehr, Hamburger Abendblatt an’n 8. November 1995 Bahnhoff Ole Süderelv. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Koordinaten:53° 30′ N, 9° 55′ O
Bernd Rupp (* 24. Februar 1942 in Burgsolms) is en ehmalger düütsch Footballspeler, de van 1965 bit 1974 in de Football-Bundsliga as Störmer bi de Vereens Borussia Mönchengladbach, Werder Bremen un 1. FC Köln all tosommen 274 Spelen maakt un dorbi 119 Doren schaaten hett. De lütt Middelstörmer, de bi den hessischen Post-SV Phönix Kassel mit dat Footballspelen anfungen harr, is vun de "Spähern" vun den grooten Nahber KSV Hessen Kassel nich opdeckt wurrn un is later vun den FC Burgsolms (nich wiet af vun Wetzlar) över de Statschoon SV Wiesbaden nah dat Finale um de Düütsche Amateurmeesterschap in den Profifootball wesselt. He fung sien Loopbahn 1964 in de Regionalliga West ünner Trainer Hennes Weisweiler bi Borussia Mönchengladbach an. Gliek in sien eerst Saison dor steeg he in de Football-Bundsliga up. Mönchengladbach wurr in de Regionalliga West mit dat beachtlich Doorverhältnis vun 92:39 Doren Meester vör Alemannia Aachen un Fortuna Düsseldorf. Rupp hett as eenzig Gladbacher all 34 Spelen bestreeden un reck dorbi mit 24 Doren ok de meest Doren vun all Speler. In de Upstiegsrunn gegen SSV Reutlingen, Holstein Kiel un Wormatia Worms keemen noch wiedere veer Doren dorto. In sien eersten Saison in dat düütsche Footballböverhuus, 1965/66, hett