rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Fresen bünd en germaansk Stamm, de an de Waterkant van de Noordsee leven deit, van de Nedderlannen bit Dütskland. In Dütskland un de Nederlannen bünd de Fresen en anerkennt Minnerheid. Vandag gift dat noch dree Kuntreien, waar dat traditionell Fresen gift. In de Nederlannen leven de Fresen tüsken dat Iesselmeer (de vörmalske Zuiderzee) un de Lauwers. In Dütskland worden disse Fresen Westfresen nömt. Se sülvst nömen sük man blot „Fresen“ of „westlauwerske Fresen“, umdat „Westfreesland“ de Naam van en Kuntrei in Noord-Holland is. De mesten van de westlauwersken Fresen leven in de Provinz Freesland, de 600.000 Inwahners hett. De twede freeske Volksgrupp is an de Waterkant van dat dütske Bunnesland Nedersassen tohuus, van de nederlannske Grenz bit güntsied van de Werser. Umdat dat in hör Historje dwars un dweer gung, leven dit Oost-Fresen in verscheden Lannesdelen mit en mehr of minner groot Verscheel in hör Geschicht. Kuntreien, waar Fresen un freeske Identität in en groter of minner Maat to finnen bünd, sünd Oostfreesland, dat Ollenbörger Freesland, dat Saterland, Butjadingen un dat Land Wursten, verenkelt ok noch annerswaar. Wovööl Fresen dat daar bünd, weet nüms nip un nau, man in de Landstreken leven sowat van 500.000 Minsken. De darde Grupp
Paul Janes (* 11. März 1912 in Küppersteg (hüüdtodag Leverkusen); † 12. Juni 1987 in Düsseldörp) weer en düütsch Footballspeler. Janes weer utbildt Müerkergesell. He speel för Fortuna Düsseldörp un wurr mit disse Vereen 1931 Westdüütsch- un 1933 Düütsch Meester, 1936 Viez-Meester un 1937 stunn he mit de Vereen in’t Pokalendspeel. Tüschen 1932 und 1942 hett he 71 Mal för de düütsch Football-Natschonalmannschap speelt un dorbi 7 Doren schaten. Dormit is he Rekordnatschonalspeler vun dat Düütsch Riek. Vun 7. Dezember 1941 bit 9. September 1970 un dormit meest 29 Johr - so lang as vör un nah hüm nümms anners - weer he Rekordnatschonalspeler vun den DFB un wurr denn vun Uwe Seeler aflöst. Janes hörr to de Mannschap, de 1937 in Breslau Däänmark mit 8:0 slahn hett un as Breslau-Elf in de düütsch Football-Historie ingahn is. Sien gröttste sportlich Erfolg weer de darte Platz bi de Football-Weltmeesterschap 1934 in Italien. De Tweete Weltkrieg hett sien Karriere ünnerbraken. He keem to de Rieksmarine un wurr Bademeester in Willemshaven, ofschoons he nich swemmen kunn. Aber he kunn bi de Marine wiederhen Football spelen. Nah de Krieg hett he eerst noch wat bi Fortuna Düsseldörp speelt is dornah denn aber Trainer wurrn,
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Een Nettbreev, is een Neosassismus för dat düütsche E-Mail, kort ook Mail (uut engelsch electronic mail för „elektroonsche Post“ oder „elektroonsche Breef“). Nettbreev’ sind een Systeem Narichten över Reeknernettwärke, sunnerlik dat Internett, to verstüren. Man ook de Naricht, de so een so elektroonsch överdregen oder kregen het, heet Nettbreev. Nettbreev’ sind een wichtigen Deenst in’n Internett, denn Nettbreev’ maakt dat mööglik Textnarichten man ook digitale Dokumente (exempelwiese Grafiken oder Textdokumente) binnen een paar Sekunnen rund ümme de Eerden to stüren. Anners as dat Telefoon oder de Internet Relay Chat, de synchrone Kommunikatschon to de glieken Tied mööglik maakt, sind Nettbreev’ – as de analoge Breevpost – een asynchroon Kommunikatschoonsmedium: De Senner stüürt siene Naricht likerveel de Adressat eer glieks annemen kann oder nich. Eerdat Nettbreev’ upkemen verstüren de Lüüd’ Narichten as Breev oder Telegramm, läter ook – as de eersten beden elektroonschen Verfaren Narichten to överdregen – Feernschreven (Telex) un Teletex as ook dat Fax. To’n Enne van den 1980er Jaren begunn sik denn weltwied de Nettbreev uuttobreiden un was een mang den eersten Deensten, de dat Arpanett bruken. Nettbeev’ to verstüren was eerst nich de
De Ommelanden (tegenwoordig ok Dat Ommeland) is de olle Naam för de Kuntreien van de Provinz Grunneng, de buten de Stadt Grunneng liggen, de so as de Flagg un dat Wapen al denken doon, freesk wassen. Historisch wassen daar dree Ommelanden: Hunsego, Fivelgo un dat Westerkarteer. Dat Rheiderland un Westerwold weeren as aparte Gewesten sehn, waarbi Westerwolde ok noit en freesk Charakter hat het. Ok dat Gerecht (de Stadt Grunneng un de Streken umto) wurr neet as Ommelaand sehn. Dat Oldambt was of un to wel ok as apaart veerde Ommeland sehn. Dat Wapen van de Ommelanden verwiest anders enkeld na de dree historische Ommelanden un de in totaal 11 Unnerkarteeren. In de Tied, as de Flagge in Gebruuk kwam, harr dat Oldambt ok al sien Freeheid verloorn. In dat Middeloller wassen de Ommelanden freestalig, dat Gerecht un Westerwolde harren de neddersassische Spraak. De Ommelanden nömden sük sülvst "Lüttje Freesland" (Lytsje Fryslân). Se wurren döör lokale Heeren un de Kloosters regeert. So was dat Klooster van Auwerd de machtigste van de Ommelanden. Wiederhen wassen de Ommelanners freei. Nett so as all anner Fresen in dat Middeloller stunnen se unner de Freeske Freedom. Net so as vandag bestunnen de Ommelanden vör
Bi de Filmtheorie geiht dat üm dat theoretische Verstahn vun Filmen un Filmkunst. Se is verwandt mit dat Rebeet vun de Filmwetenschap. Filmen künnt op ünnerscheedlich Oorden begrepen warrn. Se sünd en Medium to’n wietergeven vun Biller un Geschichten, en Form vun Kunst, aver gliektietig ok en Woor, de an de Tokiekers verköfft warrt. Ut den Grund gifft dat ok verscheedene Filmtheorien, de sik mit kommunikatschoonstheoretische, ästhetische oder weertschoppliche Sieten vun’n Film’ uteneensetten doot. Ünnerscheedt warrt ok Theorien, de sik tomeist mit de Filmprodukschoon befaten doot, vun de Theorien, bi de dat dorüm geiht, woans en Film bi de Tokiekers ankummt un woans he op jem wirken deit (Rezepschooon). Bekannte Ansätz för Filmtheorien sünd t. B.: de Genre-Theorie, wo dat dorüm geit, Gemeensomkeiten vun Filmen ruttofinnen un jem denn in de so nöömten Genres intoorden. de Auteur-Theorie, de versöcht, in Filmen de Handschrift vun sünnere Künstlers (Schriever, Speelbaas) wedder to finnen. de Psychoanalytisch Filmtheorie. de Feministisch Filmtheorie. de Filmsemiologie, de den Film as System vun Tekens opfaten deit (kiek ok Semiotik). de Apparatus-Theorie. de Neoformalistisch Filmtheorie. För de weertschoppliche Siet is sünners ok de Theorie vun Bedüden, de sik mit de Wirken vun Filmen op Minschen befaat, de so nöömte
Walle is en vun de 19 Stadtdelen vun Bremen un höört to’n Stadtbezirk West. 1139 steiht de Naam vun Walle dat eerste Mol in en Urkunn to lesen. Vun 1524 af an is dat en egen Kaspeel ween. In dat Johr 1635 hett de Ridder Christoph Ludwig Raschen Goot un Hoff Walle in Pacht nahmen. 1658 is över sien Graff de Karktoorn boot wurrn. In Walle hett up den Galgenbarg de Bremer Galgen stahn. He is 1811 afbraken wurrn. 1812 weert to’n eersten Mol de Inwahners tellt. Dormols weern dat 493 Lüde. 1821 warrt de Waller Chaussee anleggt. Up den vörmoligen Galgenbarg liggt vun 1828 af an de Stadt Bremen ehr Pulverlager. 1833 köfft de Familie Achelis dat Goot Walle un de Grundstücken dor ümto. Dor leggt se en Park up an, dat is hüdigendags de Waller Park. 1848 kummt de Feldmark Utbremen na de Stadt Bremen. 1862 warrt de Iesenbahn vun Bremen na Geestemünn upmaakt un löppt dör Walle dör. 1875 warrt denn de Waller Karkhoff fardig. De kathoolsche St.-Marien-Kark för de velen Industriearbeiders, de ut Polen inwannert weern, warrt 1898 inwieht. Vun 1899 af an gifft dat en elektrische Stratenbahn vun Bremen na Walle-Bogenstraat. 1905 warrt in Walle
Santiago (vun den Hilligen Jakobus afleddt) betekent Santiago, Stadt in Panama, Santiago, Stadt in Brasilien, Santiago, Stadt in Paraguay, Santiago, Stadt in Iowa, USA, Santiago City, Stadt op de Philippinen, Santiago de Chile, Hööftstadt vun Chile, Santiago del Estero, Stadt in de Provinz Santiago del Estero, Argentinien, Santiago de Cali, Stadt in Kolumbien, Santiago de Compostela, Hööftstadt vun Galizien, Spanien, Santiago de Cuba, Stadt in Kuba, Santiago de los Caballeros, Stadt in de Dominikaansche Republik, Santiago de Guayaquil, Stadt in Ecuador, Santiago de Puringla, Oort in dat Municipio Santiago de Puringla, Departamento La Paz, Honduras, Santiago, Oort in dat Municipio Pimienta, Departamento Cortés, Honduras, Santiago, Eiland vun Kap Verde, Santiago, Eiland von de Galápagos-Eilannen, Santiago del Teide, Gemeen op Teneriffa, Spanien, Provinz Santiago, Provinz in de Dominikaanschen Republiek, São Tiago, Gemeen in Minas Gerais, Brasilien, Santiago, Nevenstroom vun’n Amazonas, Santiago, Gemeen in’n Kreis Armamar, Portugal, Santiago, Gemeen in’n Kreis Lissabon, Portugal, Santiago, Stadtgemeen op de Philippinen, Santiago, Stadtgemeen op de Philippinen, Kathedrale vun Santiago de Compostela, Naam vun de Kathedrale in Santiago de Compostella in Spanien, Torre de Santiago, Gebüüd in Braga, Portugal, dat eerste Schipp, dat vun Europa ut na de Westküst vun Mexiko föhrt is, kiek bi Loaísa-Expedition.
The Namibian (Slogan :„Still telling it like it is“) is en Daagblatt in Namibia. De Redakschoon hett ehrn Sitt in de Hööftstadt Windhuk. Na egen Seggen is se dat gröttste Daagblatt in Namibia. Grünnt weer The Namibian as Wekenblatt 1986, de dör Spennen finanzeert weer. Dat wichtigste Teel vun’t Blatt weer, de Emanzipatschoon vun Namibia tegenover Süüdafrika to föddern. In 2001, to’t 15-jöhrige Bestahn vun’t Blatt loof UN-Generalsekretär Kofi Annan dat Daagblatt as wichtigen Fakter för de Freeheit vun de Presse un’t politische Stabiliseren vun Namibia. http://community.namibian.com.na/webx?230@48.oSdIa1syiG4.0@.ee6c4c2 Websteed vun dat Blatt (engelsch)
De Utdrück Freeheit vun de Presse betekent dat Recht vun Rundfunk, Presse un annere Medien so as Online-Medien op’t fre’e Utübuen vun here Tätigkeid, besünners dat Recht Informatschonen un Meenungen unzenseerd to veröffentlichen. In Dütschland is de Freeheit vun de Presse tohaape met de Freeheit vun de Menen un de Rundfunkfreeheit dör Artikel 5, Ofsatz 1 vun’t Grundgesett vörgeven. Details regelt dat Medienrecht, speziell dat Presserecht. Artikel 5, Ofsatz 1 vun’t Grundgesett: "Jeder hat das Recht, seine Meinung in Wort, Schrift und Bild frei zu äußern und zu verbreiten und sich aus allgemein zugänglichen Quellen ungehindert zu unterrichten. Die Pressefreiheit und die Freiheit der Berichterstattung durch Rundfunk und Film werden gewährleistet. Eine Zensur findet nicht statt." De Begreep Presse betekent daarbi alle drückten Schriftstücke, de to’t Verbreyden bruckt wödt, unabhängig vun Uplaag or Ümfang. Schützt is deyn helen Vörgang vun Produktion un Verbreyden, as ok dat Schriftstück sülfst. Freeheit vun de Presse hett dorüm ok, datt Utrichten, Inholt un Form free bestimmt wödden könnt, men ok, datt Informanten schützt wödt un dat dat Redaktionsgeheimnis wahrt blifft. De Freeheit vun de Presse maakt ok kinnen Unnerscheydt twüschen seriöse Presse un Boulevardmedien. Men dat inholtliche Niveau kann in Ofwegen met annere Rechtsgüter
(13908) Wölbern is en Asteroid vun de Hööftgördel, de an 2. September 1978 vun de sweedsch Astronom Claes-Ingvar Lagerkvist an de La-Silla-Steernwacht in Chile opdeckt wurrn is. Nömmt wurrn is de Asteroid nah de düütsch Eerdphysiker Ingo Wölbern.
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Veen (Mehrdüdig Begreep). En Veen is en Bloodfatt, wat dat Blood na’t Hart torüchbringen deit. De Venen vun’n Liefkreisloop transporteert suerstoffarm Blood, de Venen vun’n Lungenkreisloop transporteert dat suerstoffriek. Dat suerstoffarme Blood is dorbi düsterer as dat anriekerte. De Blooddruck in de Venen is düüdlich sieter as in de Arterien. Tohopen mit de Kapillaren un de Arteriolen höört de Venen to dat Nedderdrucksystem vun’n Bloodkreisloop. Dat blaue Utsehn vun de Huutvenen kummt aver nich alleen vun den Suerstoffandeel vun’t venöse Blood. Vör allen liggt dat doran, dat root Licht en gröttere Bülgenläng hett un dorüm deeper in dat Geweev indringen kann as dat blaue. Dat rode Licht warrt dor vunvt Blood absorbeert, wieldat de blaue Andeel torüchreflekteert warrt. Dorüm seht de Venen, de twüschen 0,5 un 2 Millimeter in’t Geweev sitt, blau ut. As de annern Bloodfatten hebbt ok Venen in jemehr Wand dree tyypsch Schichten: de Tunica interna (Intima), media un externa (Adventitia). In’n Ünnerscheed to de Arterien hebbt de meisten grötteren Venen aver de so nöömten Venenklappen, de dorför sorgen doot, dat dat Blood nich wedder torüch fleten deit, also vun’t Hart weg. Bi de Arterien reckt de Pumpdruck
Veen betekent Veen, en Bloodader, de Blood wedder na’t Hart torüchtransporteert, en nedderlännsch Woort för Moor, Veen, Oort in de Gemeen Alpen in’n Kreis Wesel, Noordrhien-Westfalen. Veen is de Familiennaam von Adriaan van Veen (* 1989), düütsch-nedderlandschen Schauspeler, Babette van Veen (* 1968), nedderlandsche Schauspelerin un Sängerin, Chris van Veen (1922–2009), nedderlandschen Politiker, Claudia van Veen (* 1976), düütsche Schauspelerin, Sängerin un Moderatorin, Gerrit van der Veen (1902–1944), nedderlandschen Bildhauer un Wedderständler, Hans-Joachim Veen (* 1944), düütschen Politikwetenschopper, Herman van Veen (* 1945), nedderlandschen Singer, Komponist un Schriever, Jojanneke van der Veen (* 1975), nedderlandsche Singerin un Go-Go-Danserin, Jose van Veen (* 1986), nedderlandsche Rodererin, Otto van Veen (1556–1629), fläämschen Maler un Teekner, Pieter Gert van der Veen (* 1963), nedderlandschen Ooldtestamentler un Archäoloog, Robbert Adrianus Veen (* 1956), mennonietschen Theoloog, Robert De Veen (1886–1939), belgischen Footballspeler un -trainer, Robert Veen († 2015), nedderlandschen Saxofoonspeler, Sietze Douwes van Veen (1856–1924), nedderlandschen Karkenhistoriker, Vera Int-Veen (* 1967), düütsche Feernsehmoderatorsche. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Groundhog Day is en Filmkummedie vun 1993, worin Bill Murray en zynischen, sülvstsüchtigen Feernsehansegger speelt. An sien Siet speelt Andie MacDowell. Speelbaas weer Harold Ramis, de sülvst ok in en lütte Nevenrull to sehn is. Phil Connors is en Wederansegger in’t Feernsehn, de as elk Johr, na Punxsutawney föhren mutt, üm dor vun en Weder-Ritual to berichten. Dor ankamen, stickt he knasch in en Tietslööp fast. As en Alpdroom mutt he jümmer wedder den sülven Dag beleven. In Punxsutawney, Pennsylvania, warrt an dissen Dag, den 2. Februar, de Murmeldeerdag (Groundhog Day) fiert, de doröver befinnt, of de Winter noch wietergeiht oder de Fröhling kummt. Nadem he weet, wat an den Dag allen’s passeert, fangt Phil bald an, sien Weten doröver to bruken, üm sik en sünner’t Leven mit veel Spaaß, Geld un Fronslüüd to günnen. Man as he versöcht, op de lieke Oort ok sien Kollegin Rita to verföhren, kummt he dormit nich wieter. Na en Tiet hett he de Nees vull un he fangt an to vertwieveln. So maakt he mehrmols Sülvstmoord, wat in’n Film as Naklapp vun lustige Versöken dorstellt warrt. Man keen vun disse Versöken föhrt to’n End vun dat anduernde Wedderhollen vun den Dag un he
De Lungenkreisloop is de Deel vun’n Bloodkreisloop, de dat Blood vun’t Hart na de Lung un wedder torüch transporteert. De annere Deel warrt as Liefkreisloop betekent un is för’t Verdelen vun’t suerstoffrieke Blood in’n helen Lief tostännig. Bi den Lungenkreisloop warrt dat suerstoffarme (venöse) Blood vun de rechten Hartkamer över den Lungenstamm (Truncus pulmonalis) afföhrt. Disse Stamm deelt sik in de rechte und de linke Lungenarterie (Arteria pulmonalis), de sik denn in de beiden Lungenflögels vertwiegt. In de Lungen kummt dat to’n Gasuttuusch. Dat Blood gifft Kohlenstoffdioxid (CO2) af un nimmt Suerstoff op (O2). Dat suerstoffrieke Blood warrt nu över mehrere Lungenvenen (Venae pulmonales) wedder torüch na’t Hart, nipp un nau na den linken Vörhoff bröcht. Neven de Lungenarterien warrt de Lung ok dör Bronchialarterien versorgt, de de Lung mit suerstoffriek Blood ut de Afgäng vun de Aorta versorgt. Bi den Fetus gifft dat vun den Truncus pulmonalis na de Aorta en Verbinnen, de Ductus arteriosus nöömt warrt. Butendem gifft dat dor noch en Apen twüschen den rechten un linken Vörhoff, dat Foramen ovale. Disse beiden Verbinnen sluut den Lungenkreisloop wietgahen kort. De warrt bi’n Fetus noch nich bruukt, wiel de Lung jo noch nich belüft warrt.
Santa Maria bedüüdt in’t Italieensche, Portugeesche, Spaansche un Katalaansche „Hillige Maria“ un betekent dormit Maria vun Nazaret. Op disse Bedüden beteht sik all de nafolgend Begrepen: en Stadt in de Provinz Catamarca, kiek bi Santa María del Yocavil. en Gemeen in’t Departamento Concepción in de Provinz Misiones, kiek bi Santa María (Misiones). en Verwaltenseenheit in de Provinz Catamarca, kiek bi Departamento Santa María (Catamarca). en Verwaltenseenheit in de Provinz Córdoba, kiek bi Departamento Santa María (Córdoba). en Stadt in Bahia, kiek bi Santa Maria da Vitória. en Stadt in Espírito Santom, kiek bi Santa Maria de Jetibá. dree Städer in Minas Gerais, kiek bi Santa Maria de Itabira, Santa Maria do Salto un Santa Maria do Suaçuí. twee Städer in Pará, kiek bi Santa Maria das Barreiras un Santa Maria do Pará. en Stadt in Paraná, kiek bi Santa Maria do Oeste. twee Städer in Pernambuco, kiek bi Santa Maria da Boa Vista un Santa Maria do Cambucá. en Stadt in Rio de Janeiro, kiek bi Santa Maria Madalena. en Stadt in Rio Grande do Norte, kiek bi Santa Maria (Rio Grande do Norte). twee Städer in Rio Grand do Sul, kiek bi Santa Maria (Rio Grande do Sul) un
Santa Maria is en Stadt an de Süüdküst vun dat Eiland Sal in Kap Verde. De Stadt is vör allen bekannt as Anloopsteed op Kap Verde för den Strandtourismus. De Stadt liggt an de Süüdküst vun Sal direkt an Atlantik bi de Koordinaten 14° 56' 10" N, 25° 44' 14" W. Wat fröher mol as en weertschopplich intressanten Oort anfungen is, leevt vundaag vör allen dör de Touristen. Dat hett sik so entwickelt, wieldat de süüdliche Küst vun dat Eiland en kilometerlangem Sandstrand opwiest in Verbinnen mit warm un kristallklor Water vun den Atlantik. Woveel Minschen in de Stadt leevt is nich ganz kloor un ännert sik opstunns ok vun Johr to Johr. Tomindst gifft dat in ganz Kap Verde kuum en Stadt, woneem een so veel europääsche Touristen andrapen kann as in Santa Maria. Dat Stadtbild warrt dorna denn ok prägt von Hotelanlagen, Restaurants, Bars un lütte Ladens, woneem de Inheemschen jemehr Mitbringels anpriesen doot. In de Mitt liggt de Havenkai, de jümmer wedder Touristen antehn deit, wenn de öörtlichen Fischers an’n fröhen Namiddag anleggen doot un jemehrn Fang an Land bringt. För denverlängerten Avend gifft dat ok dat en oder annere Nachtlokal. Vun Santa Maria ut föhrt en
De Liefkreisloop is de Deel vun’n Bloodkreisloop, de den Lief mit Blood versorgt. De annere grote Deel is de Lungenkreisloop, de för den Gasuttuusch in de Lungen tostännig is. De Liefkreisloop hett sien Anfang in de linken Hartkamer, wo dat suerstoffrieke Blood, dat vun de Lung kamen is, in de Aorta utsmeten warrt. Dat is de grote Slagader vun’n Lief. Vun ehr twiegt all de anneren groten Slagadern af. Se deelt sik in lüttere Arterien, welke dat Blood in de verschedenen Rebeden vun’n Lief transporteeren doot. De lütten Twiegen dorvun warrt ok as Arteriolen betekent, se gaht denn över in de noch lütteren Kapillaren. In de Kapillaren finnt de Stoffuttuusch statt: Suerstoff un Nehrstoffen warrt an de Zellen afgeven un de Endprodukten vun’n Stoffwessel warrt vun’t Blood opnahmen un aftransporteert. De Kapillaren sünd togliek ok Verbinnen twüschen de Arterien un de Venen, se gaht neemlich in de Venolen över, wat fiene Bloodadern sünd, de dat suerstoffarme Blood na den Stoffuttuusch wedder sammelt. Se verbinnt sik denn to de grötteren Venen, de wieterhen in de bövere oder ünner Hollveen inmünnt. De beiden Hollvenen transporteert dat Blood wedder torüch un münnt in den rechten Vörhoff vun’t Hart.
Aluguer (kreol. Woort för „to meden“) is op de Eilannen vun Kap Verde en Beteken för de dor faken vörkamenden Sammeltaxis. Disse Sammeltaxen övernehmt meist den helen Transport vun de Lüüd op de Eilannen, wiel dat sünners op de lütteren Eilanenn kuum regelmatige Busverbinnen gifft. Tomeist sünd disse Fohrtüüch Lüttbussen för bit to teihn Mitfohrers oder apene Autos mit Bänk op en apene Ladeflach (Pickups oder Pritschenwagen). De Aluguer-Autos hebbt faken faste Sammelsteden, wo se op Mitfohrers töövt. Wenn noog Lüüd tohopenkamen sünd, föhrt se los. Dorbi bedeent se tomeist faste Strecken, künnt ünnerwegens aver an jeder Steed anhollen warrn. De Fohrpries is för en Fohrt fastleggt. Dorbi speelt dat faken keen Rull, wo wiet een mitföhrt. Vergleken mit en normal Taxi sünd de Aluguer-Autos günstiger, dorför kann dat aver vörkamen, dat een länger töven mutt, bit dat losgeiht, wenn t. B. noch nich noog Lüüd tosamenkamen sünd. Mitünner is dat ok möglich, en Aluguer-Auto för komplette Privatfohrten to meden. In so en Fall warrt vörher en Pries uthannelt.
Regolith is de Beteken för en mehr oder weniger fast worrn Mischen ut mulmt un tweibrocken Steen un verklamt Steensmölt (Magma) op de Böverflach vun Himmelskörpers, bispeelswies de Maandregolith. Regolith gifft dat aver ok op de Eer. Wenn hogen Druck op den Regolith inwirken deit, as dat t. B. bi en Impakt passeeren kann, warrt de Steen tosamenbackt. Dat Produkt warrt Impaktbrekzie nöömt. Ut Regolith un de dorut tostannen kamenen Brekzien is de gröttste Deel vun de böveren Krust vun’n Maand un vun’n Merkur tohopensett, in lütteren Ümfang ok de Krusten vun Mars un Venus. In’n sünneren wiest aver ok de gröttste Dell vun all de lütten Himmelskörpers in’t Sünnsystem, as de Asteroiden, en Regolith-Böverflach op. Lieke Stenen kann man ok in de Neeg vun un in Impaktstrukturen op de Eer finnen. In’t Nördlinger Ries stellt t. B. de Bunten Trümmermassen, de Bunte Brekzie un Suevit en Oort irdisch verklamten ‚Regolith‘ dor. Op den Marsmaand Phobos is de Regolith teemlich fienkörnig un deckt meist de hele Böverflach vun den Maand af. Neven dat stännige Bombadeeren vun Meteoriten över de Johrmillionen weg, künnt bi Phobos ok infungen Stoffpartikels vun’n Mars to’n Tostannenkamen vun’n Regolith bidragen hebben. Betogen op de Eer warrt
Claes-Ingvar Lagerkvist (* 17. November 1944) is en sweedsch Astronom. He hett dree perioodsch Kometen opdeckt: P/1996 R2 (Lagerkvist), C/1996 R3 und P/1997 T3 (Lagerkvist-Carsenty). He hett ok en grooten Tall an Asteroiden odeckt, dor ünner ok de Trojaner (37732) 1996 TY68. Lagerkvist weer van 1999 bit 2007 Direkter vun de Steernwacht Kvistaberg. De an 11. Februar 1983 vun Edward Bowell opdeckt Asteroid (2875) Lagerkvist is hüm to Ehren so nömmt wurrn. Persönlich Websteed vun Lagerkvist
Idiomorph (vun’t gr. ídios „eigen“ morphé „Gestalt“) is en Beteken in de Mineralogie, womit en Mineral beschreven warrt, dat sien egene Gestalt vullstännig utbillt hett, d. h. dat goot utprägte Kristallflachen un en charakteristische Geometrie opwiesen deit. De Egengestalt vun en Mineral hangt direkt vun sien kristallograafsche Struktur af. Idiomorphe Mineralen entstaht, wenn se bi’t Wassen nich vun’n Ruum her inengt sünd un sik free utbreden künnt. Bispelen sünd Kluftmineralen, de in Hollrüüm vun Stenen wasst, oder fröh ut en Steensmölt (Magma) kristalliseerend Mineralen, de sik as Insprenglingen in vulkaansch Stenen wiest. Dat Gegendeel vun idiomorph is xenomorph (frömdgestaltig). Mineralen, de blots to’n Deel egenstaltig utformt sünd, warrt as hypidiomorph betekent.
Hypidiomorph is in de Mineralogie en Utdruck für Mineralkörner in vulkaansch Stenen (Plutoniten un Vulkaniten), de inwassen sünd un dorüm bi’t Wassen nich jemehr egen Gestalt utbilln künnt. Dat liggt doran, dat se nich na all Sieten noog Platz hebbt, sik uttobreden un so to wassen, as se dat na jemehr binneren kristallograafschen Strukur an sik doon weern.