rlitschk/wikidir huggingface dataset:
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 10 v. Chr. | 9 v. Chr. | 8 v. Chr. | 7 v. Chr. | 6 v. Chr. | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | ► | ►► Unner Umstänn: Jesus vun Nazaret (Mööglich sünd de Johren 7 bit 4 v. Chr.)
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 9 v. Chr. | 8 v. Chr. | 7 v. Chr. | 6 v. Chr. | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | 1 v. Chr. | ► | ►► Unner Umstänn: Jesus vun Nazaret (Mööglich sünd de Johren 7 bit 4 v. Chr.) Pheroras, Herodes den Groten sien Broder un Tatrarch över Peraea.
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 8 v. Chr. | 7 v. Chr. | 6 v. Chr. | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | 1 v. Chr. | 1 | ► | ►► Seneca, röömschen Philosoph († 65) Unner Umstänn: Jesus vun Nazaret Herodes de Grote, Herrscher vun Israel (* um 73 v. Chr. rüm)
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 7 v. Chr. | 6 v. Chr. | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | 1 v. Chr. | 1 | 2 | ► | ►► 24. Dezember: Galba, Statthöller un röömschen Kaiser († 69)
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 6 v. Chr. | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | 1 v. Chr. | 1 | 2 | 3 | ► | ►► 5. Februar: De Röömsche Senat gifft Kaiser Augustus den Ehrentitel pater patriae (Vader vun dat Vaderland).
◄ | 2. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert v. Chr. | 1. Johrhunnert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | 10er | 20er | ► ◄◄ | ◄ | 5 v. Chr. | 4 v. Chr. | 3 v. Chr. | 2 v. Chr. | 1 v. Chr. | 1 | 2 | 3 | 4 | ► | ►► 31. Dezember: Dat leste Johrteint vun dat eerste Johrhunnert vör Christus geiht to Enne. Up den 31. Dezember vun dat Johr 1 v. Chr. folgt stracks de 1. Januar vun dat Johr 1 n. Chr.. Ovid schrifft sien Lehrgedicht Ars amatoria (Wat dat för'n Kunst mit de Leevde is)
Wessex (angelsass. Westseaxe = „West-Sassen“) is een vun de seven Königrieken vun de Angelsassen ween, in de Tied, as dat England noch nich geven hett. Wessex hett in'n Süden un in'n Süüdwesten vun England legen. Bestahn hett dat so um un bi vun dat 6. bit to dat 10. Johrhunnert. Na de Angelsassische Krönk is Wessex grünnt wurrn dör de Königen Cerdic un Cynric. Dor mutt een avers bi weten, dat dat Meiste, wat in düsse Krönken steiht, bloß utdacht is. Dat eerste, wat wi över de wohrraftige Historie vun Wessex weten doot, is de Dööp vun König Cynegyls üm dat Johr 635 rüm. Wessex hett dat Seggen harrt över de hüdigen Graafschoppen Devon un Cornwall. De nöördliche Grenz vun Wessex is woll de Themse-Stroom ween. To dat Land höörn ok de hüdigen Graafschoppen Hampshire, Wiltshire, Dorset, Somerset unBerkshire to. En wichtigen Oort is Winchester ween, wat unner Alfred den Groten Hööftstadt wurrn is. Alfred hett dat tostanne kregen, dat de Dänen England sien Süden nich innehmen konnen. Cerdic (519–534) Cynric (534–560) Ceawlin (560–591) Ceol (591–597) Ceolwulf (597–611) Cynegils (611–643) Cwichelm (626–636) Cenwalh (643–645) (afsett') Penda, König vun Mercia (645–648) Cenwalh (648–674) Seaxburh, Königin vun Wessex (672–674) Cenfus (674) Aescwine
Wessex betekent Königriek Wessex, angelsassische Königriek, Huus Wessex, Huus vun de Königen vun Wessex un England bit in dat 11. Johrhunnert, Earl of Wessex, brietschen Adelstitel, de 1999 to’n eersten Mol siet 900 Johren wedder vergeven wurrn is, Graafschop, de sik de engelsche Schriever Thomas Hardy (1840–1928) utdacht hett un de dat in Würklichkeit nich gifft. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Ming-Dynastie (míng cháo) weer ene chineessche Dynastie. Se harrn vun 1368 to 1644 de Macht. Vör de Ming-Dynastie harrn Mongolen de Macht. De eerste Kaiser vun de Ming-Dynastie mek Nanjing de Hööftstadt. Ter Tied vun de Ming-Dynastie weer China ene belangrieke Schippfohrtsnatschoon, een vun de beröhmteste Seelüüt weer Zheng He. De Ming-Dynastie harr merkantilistisch Elementen. 1586 warr dat denn portugiessche Macau (Yüeh:Magau) ene Stadt. Zhu Yuanzhang, de Grünner vun de Ming-Dynastie weer een vun de twee Grünners vun chineessche Dynastien, de ut ene Buernfamilie weern. Dat normaale en Kaiser vun disse Dynastien to nennen, is Zhu, wiels dat de Familiennaam weer. De Vörnaam is in China blots de letzte unm nich de eerste Maam. Tamerlan weer en Törksche Först un harr ene vun de gröttste Rieken, wat ter Tied vun de Ming-Dynastie weer. Noh de Ming-Dynastie geev dat de Qing-Dynastie. Timothy Brook: The Troubled Empire. China in the Yuan and Ming Dynasties. Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge MA u. a. 2010, ISBN 978-0-674-04602-3. Jonathan Clements: Coxinga and the Fall of the Ming Dynasty. Sutton Publishing, Stroud 2005, ISBN 0-7509-3270-8. Jacques Gernet: Die chinesische
Rudolf Karl Bultmann (* 20. August 1884 in Wiefelstäe; † 30. Juli 1976 in Marborg) is en düütschen evangeelschen Theologen ween. He is bekannt wurrn, vunwegen dat he sik vörnahmen harr, de Mythologie un allens, wat in dat Nee Testament vun de Tied vun de Antike un ehr Denken afhüng, ut de Predigt af to trecken un, mit Hölp vun de Existenzphilosophie vun Martin Heidegger dor en ne'en Sinn in to finnen. He meen, düsse nee Sinn, dat weer ja just dat, wat an un for sik de Boodschop vun dat Evangelium ween weer. So keem dat denn, dat he vun Wunner nix afweten wull un ok nix vun Dämonen un nich vun de ganze Apokalyptik. He seet up'n Lehrstohl as Perfesser för dat Nee Testament in Marborg. Bit in de 1970er Johren is he binnen de Evangeelsche Theologie en Mann ween, de in de Exegese un ok in de Systemaatsche Theologie unbannigen Indruck up veel Lüde maakt hett. Noch hüdigendags warrt he as en groten Theologen ankeken, ofschoonst de Forschung midderwielen meent, he harr sik ok veel tohopenschostert un torechtspunnen, wat dormols för schiere Wohrheit annahmen wurrn is. Die Geschichte der synoptischen Tradition. FRLANT 29. Vandenhoeck & Ruprecht, Chöttingen
Engerhaaf hört siet de Gemeentegebiedsreförm van 1972 to de Oldeborg in de Gemeente Süüdbrookmerland in Oostfreesland. Al 1938 wurren de Landgemeenten Engerhaaf, Fehnhusen, Oldeborg un Upende to de grotere Gemeente Oldeborg verenigt, mehr of minner dat Gebied van dat olle Karkspööl Engerhaaf in 't Middeloller. Van wieden al sücht een de grote Kark, un van dichter bi ok de Klockenstohl. As de meesten Karken in de Marsch kunnen de Minsken kien Karktoorn bauen, um dat bi de weke Grund de Toorn gau scheev stunn - as vandaag good to sehn in Suurhusen. Futt bi de Kark steiht een van de ollste Husen van Engerhaaf, de Gulfhoff Ihnen. Disse Gulfhoff hett dat al 1547 geven, as de Urkunnen dat bewiesen. So is dat Huus een van de ollste Gulfhoffen in Oostfreesland. De eerste Heer van de Plaats was Atke Tyadens, daarna weten wi van anner 16 Mannlü, de de Hoff hört hett. 1911 wurr de Plaats van de Familie Ihnen overnomen. Un 1991 hett de Dochter Alma Ihnen dann de Hoff schunken an de Gemeente Süüdbrookmerland. Nu muss en Vereen funnen worden, um Fördergelder to kriegen. So wurr in de Maimaant 1991 de „Verein Gulfhof Ihnen e. V." gründt. De olle
Aage Niels Bohr (* 19. Juni 1922 in Kopenhagen; † 8. September 2009 ok dor) weer en däänsch Physiker un Nobelpriesträger vun de Universität Kopenhagen. Aage Bohr weer de Söhn vun Niels Bohr, de he noch as Student in’ Oktober 1943 int’ Exil nah Amerika un England as Sekretär un Assistent begleidt hett. 1946 kreeg he sien Diplom in Kopenhagen. 1948 weer he an dat Institute for Advanced Study in Princeton un dornah bit 1950 an den Columbia University up Inladung vun Isidor Isaac Rabi, de de Hyperfeinstruktur vun Deuterium ünnersöken de. Dorbi wurrn Quadrupolmomente vun de Karns meeten, de bannig höhger as de mögelken Einteilchenwerte weern un up kollektiv Anregungen düüden deen. Dör experimentelle Fortschritte kunnen denn um 1953 Rotatschoonsbanden direkt in Karnspektren opdeckt wurrn un Övergänge tüschen Rotatschoonsanregungen direkt dör Coulombanregung ertüügt wurrn, wat en Fülle vun nee Material för dat Studium kollektiver Anregungen lefern de. 1956-1992 weer he Perfesser an de Universität Kopenhagen, nah de Dood vun sien Vader Niels Bohr wurr he 1963-1970 Vörstand vun dat dortig Niels-Bohr-Institut (NBI) un 1975-1981 Direkter vun Nordita, dat „Noordisch Institut för Theoretische Atomphysik“, dat 1957 grünnd wurr un eng mit dat NBI tosommen arbeiten dee. He kreeg 1975 tosommen
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Waterstoff is dat lichteste Element in de Chemie un warrt mit dat Atomteken H (vun dat latiensch Hydrogenium – Watermaker) afkört. In dat Periodensystem steiht de Waterstoff ganz baven links an de eersten Steed. Waterstoff is dat Element, dat in dat Universum an fakensten vörkummt, man in de Eerdkrust is dorvun nix to finnen. Tomeist hett Waterstoff blots een Proton in’n Atomkarn. Denn warrt dat ok as Protium betekend. Man dat gifft ok noch annere Isotopen. Ünner Normalbedingen, de normalerwies op de Eer herrschen doot, kummt Waterstoff nich atomar för, man blots as dimerisierte Form as H2-Molekülen, wat denn en Gas ahn röök un Klöör is. An sik tellt Waterstoff to de cheemsch Serie vun de Nichtmetallen. Üm Waterstoff to kondenseeren, mutt dat bannig koolt maakt warrn. Fasten Waterstoff hett denn aver doch mehr de Egenschoppen vun de Metallen. Ordnungstall: 1 Masse: 1,00794 Kümmt elementar vör as Moleküle mit de Formel H2. Dat is dat lichteste Gas. Dorüm harrn se de Zeppelinen un Ballons dormit vull mookt. Egenschoppen vun den elementaren Waterstoff: Smöltpunkt: 14,01 K (bi Normaldruck) Kaakpunkt: 20,28 K (bi Normaldruck) Dicht: 0,0899 kg/m³
Dat Wittruss’sch is de wichtigste Spraak vun Wittrussland. De Spraak höört to de Ost-Slawsche Spraken; se is èng verwant aon ’t Ukraïns un in meendere maot aon ’t Russ’sch. Wiels dat vreuger to Polen höört, is dat Vokabular ähnelk as in de poolsche Spraak, nich veel weniger ähnelk as to de russ’sche Spraak. De Aontal Sprekers ligkt roond de 7 Miljoonen. Freuger, in d’n Tied vaan ’t Pools-Litauws Gemenebes waor ’t ok Kultuurspraak in Litauen. De Spraak ward in de kyrillische un in de latiensche Schrift schreven. Inst warr de Spraak vun Törken in de arabsche Schrift schreven. De Dialekten sünd Nordostwittruss’sch, Södwestwittruss’sch un Zentraalwittruss’sch.
Illja Nyschnyk (FIDE-Bezeichnung Illya Nyzhnyk; * 27. September 1996 in Winnyzja) is en ukrainsch Schachspeler. As he eerst tein Johr old weer wunn Nyschnyk 2007 de B-Grupp vun dat Moskauer Open, wobi he sück all en Elo-Performance vun 2633 erspelen de. In dat sülvige Johr wurr he all Europameester vun de Jöögd un Viezweltmeester vun de Jöögd in de Klass ünner 12 Johren. 2008 wunn he ok noch de Europameesterschap vun de ünner 16-Johrigen. 2008 kreeg he ok all sien eerste Grootmeester-Norm, as he dat Turnier in Kiew winnen kunn. In' Februar 2011 wurr he denn Grootmeester. Ilja Nyschnyk sien Elo-Tall bedrocht 2692 (Stand: Juni 2022). Illja Nyschnyks Websteed (engelsch) Över 140 Partien Nyschnyks to’n Nahspelen bi chessgames.com (engelsch) Illya Nyzhnyk wins Group B in Moscow Open (englisch) 6. Nabokov Memorial bei der FIDE
Noordisch Gold is en Legeren ut 89 % Kopper, 5 % Aluminium, 5 % Zink un 1 % Tinn, dor is also nich dat Metall Gold in. Se tellt wegen de Hööftbestandeelen Kopper un Zink to de Missing-Legeren un is nich magnetiseerbor. Disse Legeren wurrd to de Herstellung vun Euromünten mit de Nominalen 50, 20 un 10 Eurocent bruukt un weer vördem all in eenig Länner as Müntlegeren (engelsch nordic gold) in Gebruuk. Se wurr oorsprünglich för de sweedsch 10-Kronen-Münt entwickelt, vun de ok de Naam stammt (swedisch: nordic guld). The selection of the alloy for the New Euro Coins afropen an’n=23. Oktober 2008
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Portugeesche Spraak (portugeesch portugues) is de natschonale Spraak vun Portugal, un de offizielle Spraak vun Brasilien, Angola un annere Staten, de fröher in portugeesche Kolonien weren. In de indische Stadt Goa warrt de Spraak ok noch spraken, man nich anerkind. Dat Portugeesch geiht bi de Noordgrenz vun Portugal över in’t Galizisch, dat de spaansche Överheid as anner Spraak gellen laat. Dat Portugeesch hett 200.000.000 Sprekers un is dormit de föfft- oder sösstgröttste Weltspraak. Circa 2,5 Millioonen Lüüd in de USA, sünners in New Jersey, Massachusetts, Rhode Island un Kalifornien snackt disse Spraak. Dat Portugeesch höört to de Grupp vun ibero-romaansche Spraken un is eng verbunnen mit't Spaansche. De Spraak is in’t 9. Johrhunnert för’t ierst opschreven. De Dialekt-Variatschoon is ring, ok twüschen de Länner: Dat Portugeesch in Brasilien un’t europääsche Portugeesch verholln sik as’t britisch Engelsch un't amerikaansche Engelsch. Açoriano - Azoren Alentejano - Alentejo Algarvio - Algarve Alto-Minhoto - Braga Baixo-Beirão; Alto-Alentejano - zentraal Portugal Beirão - zentraal Portugal Estremenho - Coimbra, Lisboa un anner Öört Madeirense - Madeira Nortenho - Braga, Porto un Öört Transmontano - Trás-os-Montes Caipira - inner Deel vun de
Ingo Buding (* 9. Januar 1942 in Lovrin, Rumänien; † 13. März 2003 in Bandol, Süüdfrankrriek) weer en düütsch Tennisspeler. Ingo Buding hörr to de Volksgrupp vun de Banater Schwaben. Nah den tweeten Weltkrieg wurr he as Volksdüütsch ut Rumänien nah Düütschland verdreben. Hier fung denn en spoodriek Tenniskarriere an. 1970 föhr he as Kaptein un Speler eerstmals en düütsch Daviscup-Team in en Finale. In Cleveland, wo dat utdragen wurr, verloren de Düütschen aber klor mit 0:5. Insgesamt hett he tüschen 1961 un 1970 51 Spelen in’ Daviscup maakt. För sien Erfolge wurr he vun de Düütsch Tennis Bund (DTB) mit de Ehrennadel in Gold un an’ 23. November 1970 mit sien Davis-Cup Kollegen Wilhelm Bungert un Hans-Christian Kuhnke mit dat „Sülvern Lorbeerblatt des DTB“ ehrt. Dat „Sülvern Lorbeerblatt“ wurr bit dato blots söeben Mal an Fruen un fief Mal an Mannlüüd (dorvan twee Mal an en Davis-Cup-Team) vergeven. Ingo Buding weer en Bröer vun Edda Buding, de ok en bannig gooden Tennisspelerin weer un ok dat Sülvern Lorbeerblatt vun de DTB kregen hett. ATP-Profil vun Ingo Buding (engelsch) Davis-Cup Statistik vun Ingo Buding (engelsch)
Annerlingen is de Hauptoort von de Gemeen Annerlingen in de Samtgemeen Sürsen, Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Annerlingen liggt in Oosten vun de Samtgemeen Sürsen un ok vun’n Landkreis Rodenborg. De Naveröörd sünd Sprakel, Mojenhoop un Grafel in’n Noordoosten, Viehbrook in’n Oosten, Wens un Bohnst in’n Süüdoosten, Tzassenholt in’n Süden, Twistenbossel in’n Süüdwesten, Haßel un Sürsen in’n Westen un Winnershusen un Ohrel in’n Noordwesten. De Landschop vun de Annerlinger Feldmark is prägt vun Wischen un Weiden mit en poor lütte Woolden un Moorflachen, de nich kultiveert worrn sünd. Dör de Gemeen verlöppt de ruchweg 16 km lange Twiest, de in de 1960er Johren begraadigt worrn is un in de Oost inmünnt. Ehrn Born hett de Twiest in de Feldmark vun Winnerswohl. En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn. Annerlingen is to’n eersten mol in’t 12. Johrhunnert in en Oorkunn nöömt worrn, man en nipp un naue Tiet steiht dor nich mit bi. De Angaav vun Annerlingen weer in’n Tosamenhang mit de Schenken vun’n Teihnt an’t Veerner Doomkapital, de hoge Doomgastlichkeit, dör den Bischop Hermann vun Veern († 1167). De Schenken is överlevert in
En Smuddelwoord is en Woord, dat in de Sellschop nich good leden is. So’n Wöör kaamt faken ut de Rebeden Sexualität (Fotz) un Schieten (Schietkeerl), vergliekt Minschen mit Deerten (dumme Goos) un sett annere Mischen raf. Ok Begrepen, de op Godd anspeelt (Goddverdorri), sünd faken. Dat Bruken von Smuddelwöör is in de Regel en Teken dat een in Brass is. Minschen, de op sozialen Status weert leggt, versöökt normalerwies so’n Smuddelwöör nich to bruken. Dorüm is vör allen de eenfache Ümgangsspraak riek an Smuddelwöör. Besünners in de apen Reed warrt versöcht keen Smuddelwöör to bruken, mit de een ankanten kann (polietsche Korrektheit). Vör’t Gesett kann so’n Woord as Beleidigung (§§ 185-189 StGB) gellen.
Frankfort an de Oder is ene kreisfre’e düütsche Stadt in’t Bundsland Brannenborg. Se liggt an de Oder. Słubice, wat bet 1945 to Frankfort höör un den Naam Dammvorstadt harr, höört vundaag to Polen. De Grenz is hier de Oder. In de Stadt leevt hüdigendags (Dez. 2018) bi 58.000 Inwahners. Frankfort is en ole Hansestadt. Se höört vundaag to de Niege Hanse. Heinrich von Kleist un Zvi Aharoni wörrn hier boren. Frankfort, ene ole Universitätsstadt, hett ene Universität, de dor de Präsidentschopskandidatur vun Gesine Schwan (SPD) 2004 bekannt is. Frankfort hett ene Autobahn na Berlin. In Frankfurt gifft dat de Märkische Oderzeitung, inst Neuer Tag. Frankfort an de Oder. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Dat Katalaansch is ene Spraak, de in'n Noordoosten van Spaanjen, sünners in Katalonien (Catalunya) spraken wart. Circa 7 Millioonen Lü hebbt dat as Moderspraak. Dat is de Amtsspraak van Andorra un ward in den extremen Söden vun Frankriek un in Algheria op Sardinien ok snackt. Dat Katalaansch steiht veel körter bi't Okzitansch denn de Spaansche Spraak; dat is twüschen disse twee Spraken. De Spraak is vandage dialektisch deelt; de Amtsspraak, baseert veural op den Dialekt van Barcelona mit ok anner Elementen. Dat Katalaansche wurr in de Tied vun Franco unnerdrückt un is vandage Amtsspraak, de tweetwichtigste in Spanien. Salvador Dalí un Juan Antonio Samaranch weern twee vun de beröhmteste Katalanen. Katalaansch ward ok op de beröhmte Ferieninsel Mallorca snackt. In Katalonien wurr dat Gesett vun dat Katalaansch rutgeven. Dit Gesett födder vun den, de nich in Katalonien boorn weer un dar arbeiden wull, dat he Katalaansch spreken un schrieven kunn. De nich Katalaansch lehrt hett, kriggt kien Arbeitsverlööf. Oder anners utdrückt: well nich Katalaansch snackt, droff in Katalonien nich arbeiden. Dit Gesett is vun de spaansche Regeren stark kritiseert wurrn, aver verbeden kunn se dat nich, wiel de Ministerpräsident vun Katalonien drauh, dat mit enen Prozess vör dat Verfaatgericht de
De Geslechtsorganen (lat.: Organa genitalia), de ok Genitalien oder Geslechtsdelen nöömt warrt, sünd de Delen vun’n Lief, de bi Spezies mit ünnerscheedliche Geslechter vör allen för’t direkte Foortplanten deent. Se warrt dorüm ok as primäre Geslechtsmarkmolen betekent. Vun de Funkschoon her kann een en Ünnerscheed maken twüschen de Sexualorganen – Organen, de bruukt warrt, üm Geslechtsverkehr maken to künnen – un de Reprodukschoonsorganen, de för dat egentliche Foortplanten soorgt. Na jemehr Laag warrt ok twüschen binnere un butere Geslechtsdelen ünnerscheedt. Bi de Mannslüüd (oder Heken bi Deerten) kummt as en drüdde Funkschoon dorto, dat de Pint mit sien Miegröhr togliek en Deel vun de afleiden Miegweeg is. Ünnerscheedt warrt butendem primäre oder egentliche Geslechtsdrüsen – dat sünd de Klöten un de Eierstöck – un de so nöömten tosätzlichen akzessoorschen Geslechtsdrüsen. Bi de Fronslüüd – oder Seken bi de Deerten – warrt de Geslechtsdelen (Organa genitalia feminina) as folgt indeelt: De buteren Geslechtsorganen warrt as de Puus (ok Schaam oder Vulva) betekent. Se ümfaat dat Rebeet vun’n Venusbult bit na’t Perineum. De buteren Schaamlippen sluut dorbi mit’n Schaamspleet de lüten Schaamlippen as ok de Klitoris mitsams de Klitorisvörhuut in. De Schedenvörhoff is de Verbinnen na de binneren Geslechtsorganen. De binneren Geslechtsorganen
Protobulgaren (ok Vörbulgaren oder Hunno-Bulgaren) is in de Wetenschop de Naam för en Reeg vun ganz verschedene Stämm, de in de Steppen in Eurasien unnerwegens ween sünd. Tomeist snacken se en Turkspraak. Vun dat 5. Johrhunnert af an dükert se in Schriften up unner den Naam „Bulgaren“. Ehr Spraken hett den Naam Bolgaarsche Spraak afkregen. Gröttere Rieken hefft se grünnt in'n Osten un in'n Westen vun de Asowsche See (Megale Boulgaria), up den Balkan (Eerst Riek vun de Bulgaren) un an de Midden vun den Wolga-Stroom (Wolga-Kama-Bulgarien). De Protobulgaren, de up den Balkan inwannert weern, hefft in dat fröhe Middelöller (7. - 10. Johrhunnert) Kultur un Spraak vun de Slawen övernahmen. In dat 9. Johrhunnert hefft se sik to den christlichen Gloven bekehrt. Hüdigendags weert se mank de Vöröllern vun de hüdigen slaawschen Bulgaren rekent. Anners weer dat mit de Wolgabulgaren. De hefft in dat 10. Johrhunnert den Islam annahmen. En Reeg vun Forschers meent, dat ok de Magyaren (Ungarn), oder tominnst en Deel vun jem, mank de protobulgaarschen Stämm rekent weern könnt. Vgl. Harald Haarmann: Protobulgaren, in: Lexikon der untergegangenen Völker, München 2005, S. 225. Allgemeen Översicht bi: I. Dujcev: Bulgarien, in: Lexikon des Mittelalters, Bd. 2, Sp. 915ff.;
De Sloweensche Spraak is ene Söd-Slawsche Spraak, vun de dat Spraakrebeet änkelk is to dat Rebeet vun Slowenien. De Spraak ward ok in Italien, Ungarn un Österriek snackt. De Spraak ward vun circa twee miljoonen Lü snackt. De Spraak hett noch de indo-europääsche Dual. In Österriek is de Spraak in Kärnten, wo se üm Klagenfurt (Celovec) un anner Rebeden snackt ward, un in Grenzrebeden vun Italien Amtsspraak. Veele vun de Slowenen in Italien läwen in't Rebeet Beneška Slovenija (venetisch Slowenien).Enige Wöör, ten Bispeel "šrauf'ncigr" sün ut de Hoochdüütsche Spraak. Dat ward secht, dat de Spraak 32 Dialekten hett. Circa 1919 warr in de Hööftstadt Ljubljana (Laibach) ene Universität gründ't. Dat gifft ok ene anner sloweensch sprekend Universität, de vun Maribor (Marburg) in Slowenien.
Patterbuorn is de tweetgröttste Stadt in Ostwestfalen. Patterbuorn höört to dat düütsche Bunnsland Noordrhien-Westfalen un is de Kreisstadt von’n Kreis Patterbuorn. Dat Gymnasium Theodorianum, ene vun de öllste Scholen in Noordrhien-Westfalen, steiht hie. De School un ok de Stadt sünd ut de Karolingertied. Patterbuorn is de Seet vun ene Karkenprovinz vun de röömsch-kathoolsche Kark. In de Tied vun de DDR höörten groote Deelen vun de DDR to't Arzbisdom Patterbuorn un so weer dat dat gröttste Bisdom noh de Fläck in Düütschland. Patterbuorn is kene rieke Stadt, män harr bi welke Bunnsdagswahlen de hööchste Andeel vun de CDU bi de düütsche Steder över 100 000 Inwahners. Patterbuorn harr vun 1614 lang ene Universität. Dat weer denn keene Universität mier. Friedrich Wilhelm Adam Sertürner, entdeckt't hie üm 1803 dat Morphin. In Patterbuorn geev dat ene Gesamthochschule, vandage is dat de Universität. Vun de Stadt secht ener schwarz, schwärzer, Paderborn un schwarz, Münster, Paderborn. Patterbuorn hett vandage en bekannt technisch Museum, wiels hie ene vun de wichtigste Firmen vun de düütsche IT-Industrie weer, dat Heinz-Nixdorf-Forum. Rüdiger Hoffmann is vun hie. De Schuulpatron vun Patterbuorn is de Hillige Liborius. vgl. Richard Knoche: Niu lustert mol! Plattdeutsche Erzählungen und Anekdoten im Paderborner Dialekt; Celle 1870
Carl Clarence Kiess (* 18. Oktober 1887; † 16. Oktober 1967) weer en US-amerikaansch Astronom. Kiess hett an dat Lick-Observatorium arbeidt. 1911 hett he de nah hüm nömmt Kometen C/1911 N1 opdeckt. 1963 kreeg he de Ehrendokterwürde vun de Indiana University. Dorto sünd noch en Maandkrater un de Asteroid Kiess nah hüm nömmt wurrn.