rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Peter Martens (* 10. Mai 1919 in Hamborg; † 28. März 2012) weer en düütschen Spraakwetenschopler. Martens is 1919 as Söhn vun’n Spraakwetenschopler Carl Martens in Hamborg boren. 1930 güng dat för em op de Oberschool för Jungs in Barmbek. 1939 müss he as Soldat in’n Krieg un hett Deenst in Düütschland, Belgien, Frankriek un Noordafrika maakt. Dor keem he in Kriegsgefangenschop un weer denn in Marokko, de USA un Frankriek. Ut de Gefangenschop keem he 1946 wedder un füng an de Universität Hamborg dat Studeren op Phonetik, Germanistik, Anglistik un Romanistik an. Dor möök he 1953 denn ok sien Dokter. 1977 is he in Hamborg Perfesser för Phonetik vun de düütsche un anner Spraken worrn. 1985 is he denn in Rohstand gahn. He hett sik ok jümmer för de plattdüütsche Spraak insett. 1978 möök he mit welk anner Lüüd de plattdüütschen Leesböker för de School Wi snackt Platt un Platt för Jungs un Deerns. Bi Freudenthal- un Fritz-Reuter-Pries hett he lang mit in de Jury seten. Ok Peter Martens sien Fro Maren-Elisabeth Martens un siene Dochter Hiltrud Scheeren-Martens hebbt dat mit de Phonologie un hebbt to dat Thema forscht. Wi snackt Platt. 1978 Platt för Jungs un Deerns. 1978
De Willy-Beutz-Schauspeelpries is en Pries för eernsthaftige plattdüütsche Schauspeleree. Stift hett em 1975 Willy Beutz. He warrt all twee Johr vergeven. De Theaters, de to’n Nedderdüütschen Bühnenbund Neddersassen un Bremen höört, köönt sik för den Pries anmellen. Uttekent warrt de beiden besten Stücken.
De Viöler Pries för plattdüütsch Kinnertheater is en Pries för plattdüütsche Theaterstücken, de vun Kinners opföhrt warrn köönt. Vergeven warrt he siet 2002 all twee Johr vun’n Plattdüütschen Vereen Viöl un de Stiften Volksbank-Raiffeisenbank Husum. He is verbunnen mit en Priesgeld vun 2500 Euro. 2002: Amelie, Jonas un dat Book vun Harry Carstensen 2004: De spaansche Dackel vun Michaela Domeyer-Fest 2006: Spink Spökenkieker vun Carl Rebenstorf 2008: De flegende Teppich von Michaela Domeyer-Fest un Keen Bock op Opa von Brigitte Ritz
Felice Gimondi (* 29. September 1942 in Sedrina bi Bergamo; † 16. August 2019 in Giardini-Naxos weer en italieensch Radrennfohrer. He is bit hüdtodag een vun veer Radprofis, de all dree grote Rundfohrten wunnen hett (Frankriek-Rundfohrt, Italien-Rundfohrt un Spanien-Rundfohrt). He harr as Amateur all en lütten Rundfohrt wunnen un wurr glieks in sien eerste Profi-Johr 1965 Winner vun de Tour de France, de Frankriek-Rundfohrt. 33 Johr later eerst hett Marco Pantani as Italiener mal weer de Tour wunnen. De Giro d’Italia (Italien-Rundfohrt) kunn Gimondi glieks dreemal winnen (1967, 1969 un 1976). Mit de Sieg bi de Vuelta (Spanien-Rundfohrt) 1968 harr he in dree Johr de dree bedüdendste Landsrundfohrten up de Welt wunnen – dat hebbt neven hüm blots noch de Franzoosen Jacques Anquetil un Bernard Hinault as ok de Belgier Eddy Merckx schafft. Gimondi weer aver nich blots bi de grote Rundfohrten good, sondern kunn ok bi de Eendags-Fohrten, de so nöömten Klassiker, winnen, so as Paris-Roubaix (1966), de Lombardei-Rundfohrt (1966, 1973) un Mailand–Sanremo (1974). 1973 is he den ok noch Straaten-Weltmeester wurrn. 1979 hett he sien Loopbahn afslooten. List vun de Erfolge (Palmarès) vun Felice Gimondi https://www.radsport-news.com/sport/sportnews_116695.htm
Neasa Ní Chinnéide is de Präsidentin vun dat Europääsche Büro för minner bruukt Spraken. Ní Chinnéide stammt ut Irland un deit ok Irisch snacken. Se weer vun 1986 af an Moderatorin bi Raidió na Gaeltachta, den Rundfunk för de irisch snacken Iren. 1988 güng se to’t Feernsehn bi RTE un hett 1995 TG4 mitgrünnt, den eersten Feernsehsenner ganz op Irisch. 1998 bet 2000 weer se ok Vörsittersche vun dat Keltsche Film- un Feernsehfestival. 2005 is se Präsidentin vun dat Europääsche Büro för minner bruukt Spraken worrn. Ní Chinnéide is verheiraadt mit John Hegarty un se hebbt twee Kinner.
De Oostfreeske Theaterpries is en Pries för plattdüütsche Speeldelen. He warrt van de Arbeitsgemeenschup Oostfreesche Volkstheaters vergeven an een vun de Speeldelen, de Maten vun de Arbeitsgemeenschup sünd. Vun dat Utsehn her is de Pries en gollen Steern. Verbunnen is he mit Priesgeller van alltohoop 3000 Euro. He is 2004 toeerst vergeven worrn. Plaant weer dat, de he all dree Johr wedder vergeven warrn schull. 2004: Fresenbühne Emden, Tweter: Freesenspölers Brookmerland
De Atomradius is in de Atomphysik en towiest Maat, wat to’n Vörutseggen vun de Binnenproportschonen deent. Dat sünd Radien, de op verscheeden Oorden bestimmt warrt. Man, de afsluut Radius btw. en aflsuut Grööt vun en Atom kann gor nich fastleggt warrn, wiel dat Atom na de bülgenmechaanschen Vörstellen vun de Quantenmechanik gor keen defineerte Grenz opwiesen deit. Dorüm warrt de Atomradien na de verscheeden cheemsch Binnen un Binnentypen opdeelt. Dorut warrt en effektiv Grött vun Atomen bestimmt, de dat verlööft, den Afstand vun de Atomkarns in en sünnere cheemsch Verbinnen uttoreken: In Systemen, de vör allen ionisch opboot sünd, warrt de Atomen so nöömte Ionenradien towiest. För Atomen de över kovalent Binnen in Molekülen bunnen sünd, warrt Kovalenzradien angeven. Metallen warrt Metallradien toordent. Twüschen de Molekülen mit kovalente Binnen wirkt butendem Van-der-Wals-Kräft, woto dat entsprekend ok Van-der-Wals-Radien gifft. Atomradien leegt in de Gröttenorden üm un bi 10-10m (Kovalenzradius in’t Waterstoffmolekül ~37 pm, Metallradius vun 12-fach koordineerend Cäsium ~272 pm). In en Grupp in’t Periodensystem nehmt de Atomradien vun baven na ünnen to, in en Periood nehmt se vun links na rechts af. Cheemsch Binnenläng Lanthanoidkontrakschoon C. E. Mortimer, U. Müller: Chemie, 8. Opl., 90f., Thieme, Stuttgart, 2003 (hoochdüütsch) H. R.
Exzentrizität (vun’t Latiensch: buten de Mitt) betekent in’n wöörtlichen Sinn en Afwieken vun de Mitt oder vun en runne Form, in’n överdragenen Sinn en Afwieken vun en soziale Norm, Exzentrizität, in de Geometrie un Himmelsmechanik as en Maat för’t Afwieken vun en elliptisch Bahn oder Figur vun de Kringform, Exzentrizität, in de Technik as en Maat för’t Afwieken vun de Mitt oder vun de Symmetrie, hier speziell ok dat Maat (in Millimeter) twüschen de Middelpunkten vun de andrievende Well un de bewegte Schiev bi de Exzenterdrift, Exzenter, in’t Vermetenswesen as en mit Afsicht buten de beste Lien wählte Opstellen vun’t Stativ to’n Inmeten vun Steden, de swor togänglich sünd, Exzentriker, in de Ümgangsspraak för en sünnerboren Minschen, de deels düdlich vun de soziale Norm afwiekt. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
En Statistisch Amt is en Amt vun en Staat oder en anner Organisatschoon, dat zentral statistische Daten sammelt. Meist elkeen Staat op de Eer hett so’n Amt. Dat Sammeln vun statistische Daten is vör allen wichtig, dat de Staat good för de Tokumst planen kann. Wenn de Daten wiesen doot, dat jümmer mehr Kinner boren warrt, denn mutt de Staat al rechtiedig för noog Kinnergoorns un Scholen sorgen. Anners wenn dat jümmer weniger Kinner gifft, denn schall de Staat sien Geld villicht beter in gode Olenhüüs steken (oder in Kampagnen, de för mehr Kinner warven doot). Den Staat mit sone Informatschonen to versorgen is de Opgaav vun de statistischen Ämter. Blangen demograafsche Daten to de Inwahnertallen, Öllersstruktur un so wieder warrt mehrsttiets ok Daten to Weertschop, Arbeitsmarkt un all sowat sammelt. De Daten mööt wo her kamen. Dat warrt mit’n Zensus maakt, bi den in’t ganze Land Utfragers na de Hüüs kamen doot mit’n Fraagbagen. Na Mööglichkeit schall den denn elkeen utfüllen. So’n Zensus warrt in vele Länner all teihn Johr maakt. Fakener is toveel Opwand (ofschoonst dat ok Länner mit körtere Fristen gifft) un länger, denn sünd de Daten al to oolt, dat se noch good planen köönt. Aver
De Exzentrizität is in de Mathematik en Maat för’t Afwieken vun en Kegelsnitt vun de Kringform. Dat gifft de numerische Exzentrizität, wat en Grött ahn Dimension is, un de lineare Exzentrizität (ok Brennwiet), wat en Längdenmaat dorstellt. Neven de allgemenen Anwennen vun dat Maat in de Geometrie hett de Exzentrizität vör allen in de Optik un in de Astronomie – hier ok as Exzentrizitätswinkel – grote Bedüden. De numerische Exzentrizität vun ein Krink is 0, vun en Ellips twüschen 0 un 1, vun en Parabel 1 un vun en Hyperbel grötter as 1. De Formel to’n Bereken vun de numerische Exzentrizität is: ε = e a {\displaystyle \varepsilon ={\frac {e}{a}}} Mit a 2 ± b 2 = e 2 {\displaystyle a^{2}\pm b^{2}=e^{2}} (+ för de Hyperbel, − för de Ellips) gifft dat: ε = a 2 ± b 2 a = 1 ± ( b a ) 2 {\displaystyle \varepsilon ={\frac {\sqrt {a^{2}\pm b^{2}}}{a}}={\sqrt {1\pm \left({b \over a}\right)^{2}}}} Dorbi steiht a för de grote un b för de lütte Halfass vun de Ellips btw. för de imaginäär Halfassen vun de Hyperbel. In’n Teller vun de numerischen Exzentrizität steiht e, de lineare Exzentrizität. Se is dat Maat för de optische Brennwiet
De Atlantik is en Ozean, de twüschen Amerika in’n Westen un Europa un Afrika in’n Osten liggt. He is de tweetgröttste Ozean na den Pazifik. In’n Norden vun den Atlantik liggt de Nöördliche Iessee un de Insel Gröönland, in’n Süden liggt de Antarktis. Nebenseen vun den Atlantik sünd de Noordsee un de Oostsee, de Middellannsche See, de Hudson-Bay un de Golf vun Mexiko. Gröttste Inseln sünd Gröönland, Iesland, England, Irland, Kuba un Haiti. Lüttere Inseln un Inselgruppen sünd to'n Bispeel de Antillen, Trinidad, de Falklands, de Azoren, Madeira un de Kanarischen Inseln. Mittenmang den Atlantik treckt sik vun Noord na Süüd de Middelatlantsche Rüch. Dor kümmt Magma vun binnen de Eer na Baven und de Bodden spreit sik ut. Dorvun kümmt dat, datt Europa un Afrika op de een Siet un Amerika op de anner Siet jümmers wieder vun eenanner wegseilt. Op düssen Rüch liggt Iesland und dat is de Grunn, datt dor so veel Vulkane sünd. De Atlantik is wichtig för den Fischfang, besünners an den Rand, den so naamten Kontinentalschelf. Ook för den Hannel per Schipp is he wichtig. För dat Klima is de Golfstroom besünners wichtig. Dat is en Waterstroom, de koolt vun de Antarktis kümmt, över
Neddersassen [ˈneːdɐzassn̩] is een Land, dat in de Noorden liggt, un een Deel vun de Bundsrepubliek Düütschland is. Dat Bundsland entstunn na de tweeden Weltkrieg ut den Lanner Hannober, den Freeistaaten Brunswiek, Ollnborg un Schaumburg-Lippe. Neddersassen is mit rund rund 47.600 km² vun den 16 düütschen Bundslanner dat tweedgröttste Bundsland achter Bayern, un mit de Tahl vun Inwahners op den veert Platz mit 8 Millionen Inwahners. De Hööftstadt is Hannober. Neddersassen liggt an de Waterkant vun de Noordsee. Neddersassen hett 10 Navers. In de Noordoosten navert dat mit Sleswig-Holsteen, Hamborg un Mekelborg-Vörpommern. In'n Oosten navert Neddersassen een lütt Enn Brannenborg un an Sassen-Anholt. In'n Süüdosten is Döringen. In'n Süden sünd Hessen un Noordrhien-Westfalen. In'n Westen liggt dat Königriek vun de Nedderlannen. Na Noordwesten to liggt de Noordsee mit de Düütsche Bucht. Dat Land Bremen billt en Enklaav un Naver binnen Neddersassen. In heel Neddersassen, mit Utnahm vun en Deel vun de Harz un lütte Rebeden an de Grenz na Döringen, warrt traditschonell Plattdüütsch snackt. Dat gifft ok noch en lüttje Överbliffsel vun de old freesche Spraak, dat Saterfreesch in’t Saterland. Vandaag is aver ok överall in Neddersassen Hoogdüütsch begäng. De groten Strööm, de dör dat Land fleten doot, sünd de
Ägypten is en Staat in’n Noordoosten vun Afrika. Dat Halfeiland Sinai höört ok to Ägypten, warrt geologsch aver to Asien rekent. In’n Noorden grenzt dat Land an de Middellannsche See, in’n Oosten an’t Rode Meer, den Gaza-Striepen un Israel, in’n Westen an Libyen un in’n Süüden an’n Sudan. Dor is de Grenz in’t so nöömte Hala’ib-Dreeeck ümstreden. Ägypten is sowat dreemol so groot as Düütschland. De ooltägyptische Landsnaam Km.t heet översett „Swart Land“ un speelt op de fruchtboren Boddens an, de dat in’t Nildaal gifft in’t Gegendeel to dat „Rode Land“ vun de angrenzenden Wösten (DSr.t). In dat Koptische is dorut Kīmi oder Kīmə worrn un in’t Ooltgreeksche an’n End Kymeía. De araabsche Begreep Miṣr, wat vundaag de offizielle Naam vun den Staat Ägypten is, kummt ut dat Semitische. He is vundaag noch teemlich liek as de anfänglich assyrische Schrievwies Misir/Musur aver ok verwandt mit dat Hebräische מִצְרַיִם (Mitzráyim). De Bedüden is eenfach blots „Land“ oder „Staat“, womitt histoorsch Ünnerägypten (dat ünnere Land) meent weer un later eerst op dat hele Land (Ünner- un Böverägypten) betogen worrn is. De europääschen Begrepen Ägypten, Egypt, Égypte, Egitto usw. sünd vun’t latiensche Aegyptus afleddt un kamt dormit opletzt vun’t ooltgreeksche Αίγυπτος (Aigyptos). Na
Psira (ok Pseira, greeksch Ψείρα) is en lütt greeksch Eiland in’n Noorden vun Kreta. Psira höört to de Präfektur Lasithi. Dat Eiland liggt vör de oostkretischen Küst in’n Gulf vun Mirambéllou ungefäähr 3 km westlich vun den Küstenoort Móhlos un üm un bi 10 km ööstlich vun de Stadt Ágios Nikólaos. Se kiekt bit to 204 Meter hooch över över’t Water un mitt ruchweg 2.300 m in de Läng un 900 m in de Breed. De Flach is üm un bi 1,4 km². Psira is vundaag nich bewahnt un wassen deit dor ok kuum wat. Man, op dat Eiland gifft dat Ruinen vun en ehmolige minoische Havenstadt. Dat, wat vun den Haven sülvst noch över is, liggt hüüt aver ünner Water, as ok de sieteren Delen vun de Stadt. Aver an de hüütige Küstenlien un an’n ünneren Hang sünd noch de högeren Ruinen, de ok in’n Rahmen vun Utfohrten bekeken warrn künnt. Op Psira gifft dat butendem ok de Överreste vun en byzantinisch Klooster.
In Brasilien sünd de 27 Bundsstaten direkt in Gemenen (município) opdeelt. Vun de gifft dat 5560 Stück. De Meso- un Mikroregionen doot noch dortwischenliggen, man sünd kene echten Verwaltensrebeden, de sünd mehr för de Statistik dor. Elk Gemeen hett dat Brasiliaansche Institut för Geografie un Statistik en egen Gemeenslötel tokennt. En ganzen groten Deel vun de Gemenen liggt bi de Küst, de dichter besiedelt is. De Gemenen sünd dor veel lütter as in’t Binnenland, wo de Gemenen to’n Deel över 100.000 km² groot sünd, grötter as ganz Ungarn. In’n Dörsnitt hebbt se bi 34.000 Inwahners. Vun’e Grött her doot se vun São Paulo mit 11 Millionen Inwahners bet Borá mit 828 Lüüd recken. Brasiliaansche Gemenen hebbt faken en Reeg Symbols fastleggt. Dor höört blangen Wapen un Flaggen ok Hymnen för de enkelten Gemenen to.
Yasuo Fukuda (jap.福田 康夫, Fukuda Yasuo); * 16. Juli 1936 in Takasaki) is en japaansch Politiker vun de LDP. He weer vun September 2007 bit to'n 24. September 2008 de 58. japaansch Premierminister. Sien Nahfolger wurr Tarō Asō. Fukuda is de oldest Söhn vun de fröhere Premierminister Takeo Fukuda. Fukuda studeer Politik un Wertschapswetenschapen an de Waseda-Universität. Dornah hett he för 17 Johr lang för en japaansch Ölfirma arbeit, dorvan twee Johr in de USA. Diplomatisch Erfahrungen hett he in sien Tiet as Spreker vun de Regeeren ünner Ministerpräsident Junichiro Koizumi sammelt. Nahdem Fukuda in September 2007 vun sien Partei tegen Taro Aso to’nn Baas vun de Partei wählt wurr, hett hüm dat japaansch Ünnerhuus to’n nee Ministerpräsidenten (Premierminister) wählt. Fukuda steiht för en sachteren Butenpolitik as sien Vörgänger Abe. He sett sück ok dorför in, dat de histoorsch swoor belast Beziehungen China un Süüdkorea better wurrn. heute.de: Fukuda soll neuer Premier Japans werden derStandard.at: Yasuo Fukuda zum neuen japanischen Regierungschef gewählt
Fluorit oder Flussspat is en Mineral ut de Mineralklass vun de Halogeniden mit de cheemsch Formel CaF2. Cheemsch hannelt sik dat dorbi also um Calciumfluorit. Fluorit kristalliseert in’t kuubsche Kristallsystem, de Struktur kann as kuubsch flachzentreerte Anorden vun Calciumionen beschreven warrn, in de all Tetraederlücken mit Fluoridionen besett sünd. Elk Calciumion is also vun acht Fluoridionen un elk Fluoridionen vun veer Calciumionen ümgeven. Vun de Radienproportschonen her is de Fluoritstruktur jüst so as de Struktur vun Cäsiumchlorid De Mohshard vun Fluorit is 4. De Mineral wiest sik in vele ünnerscheedliche Klören, faken in vigelett oder gröön, manchmol aver ok ahn Klöör. De düstere Infarven vun vele Fluoriten kummt vun inlagerte Roor Erden oder radioaktiv Bestrahlen vun’n Flussspat (Stinkspat, kiek ünnen), wobi ok inwossen Uranmineralen de Klöör starker maken künnt. De Streekklöör is witt. En sünnert Kennteken is de faken vörkamende Fluoreszenz ünner UV-Licht. Kristallen, de sik wörpelförmig dorstellt, sünd faken antodrapen un faken billt Fluorit ok Dördringtweeschen ut. Fluorit kummt meist massiv vör. mitünner ok in kristalline Form, und entsteiht vör allen in pneumatolytisch Gäng – dat sünd Gäng, de tostannen kamt, wenn sik bi’t Afköhlen vun Magma de beweglichen Phasen verflüchtigt. Faken sünd dor denn ok Baryt, Quarz, Topas,
Dat Woort Rullenspeel betekent en Methood oder en Speel, wo de Deelnehmers för en afgrenzte Tiet Denk- un Aktschoonsmuster na en vörgeven Rull innehmt un in den Rahmen vun en fiktive Speelwelt utleven doot. Rullenspeel kann op verscheden Rebeden aflopen: in’n sozioloogschen, sellschopplichen Sinn: dat Rullenspeel in de Pädagogik un Therapie in’n Tosamenhang mit den Begreep Sozial Rull, kiek bi Rullenspeel (Pädagogik). dat Rullenspeel in de Psychotherapie un Beraden, kiek bi Psychodrama. dat Rullenspeel in’n Rahmen vun Öven, Traineeren un Wieterbilln, kiek bi Rullenspeel (Simulatschoon). in’n sexuellen Sinn: dat Utleven vun Fantasien in’n erotischen Tosamenhang, kiek bi Erotisch Rullenspeel. in’n Sinn vun Speel un Freetietgestalten: dat Rullenspeel as Speel, kiek bi Rullenspeel (Speel). as Speel na Regelwark an’n Disch, kiek bi Pen-&-Paper-Rullenspeel. as Speel mit echte utspeelte Dorstellen, kiek bi Live Action Role Playing (LARP). en sünnere Form is dat so nöömte Krimispeel. as Speelform an’n Reekner, kiek bi Reekner-Rullenspeel. as Speelform över de verscheden Möglichkeiten vun’t Internett, kiek bi Nettbreefspeel (PbEm), Chatrullenspeel oder Forenrullenspeel. en Form vun Theaterspeel as Grundlaag för dat Improvisatschoonstheater, kiek bi Rullenspeel (Theater). Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de
Greip betekent Greip, en vun de negen Ägirsdöchter vun de Seegöddin Rán ut de germaansche Mythologie, Greip, en Maand vun den Planeten Saturn. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Helene (vun’t Greeksche: Helena) betekent Helene, Vörnaam för Froonslüüd, Beer Helene, en söten Nadisch, Helene, en Maand vun den Planeten Saturn, Die fromme Helene, en Billergeschicht vun Wilhelm Busch. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Hilde Seipp (* 28. Oktober 1909 in Berlin; † 4. November 1999 in Lelendaal bi Bremen) weer ’ne düütsche Bühnen- un Filmschauspelersche un Singersche. Seipp weer de Dochter vun de Warkmeester Wilhelm Seipp un sien Fro Alma. An’n 22. Mai 1937 hett se in Berlin Jürgen Claus Eugen von Alten (1903 - 1994, Schauspeler, Dreihbookschriever un Filmspeelbaas) heiraat. An’t Beginn vun ehr Karriere süng Hilde Seipp in Musikrevuen in’t Berlin vun de 1930er Johren. In de Revue Ein Kuß reist um die Welt mit Rudolf Platte un Aribert Mog na de Musik vun Josef Rixner harr se en eersten groten Spood. Se spröck in disse Tied ok de Stemm för annere Schauspelersches in de Toonfilmen na, so ok Pola Negri 1935 in den Film „Mazurka“. Peter Kreuder hett ehr ünner Verdrag nahmen, as se dormols in’n Berliner Opernchoor süng, üm de hogen Luden vun de Leder „Ich spür in mir“ un „Mazurka“ för de Negri to singen. Ofschoonst dat nich publiek maakt un ok nich in de Filmrezensionen seggt weer, weer ehr Naam in de Musikbranche bekannt. Dorbi keem se mit’t Filmgewarf in Kuntakt un kreeg nu ok Engagements as Schauspelerin. In den Film Togger (1937) met Paul Hartmann un
De Revierpark Mattlerbusch is een Erholungspark in’n Duisborger Stadtbezirk Hamborn. De Gedanchte vun de Revierparks geiht trüg up een Kunzept vun de Siedlungsverbands Ruhrkohlenbezirk (SVR). Men ümsett wöödt de Idee erst in’n Loop vun de 1970er Johre von de KVR. De Park in’n Noorden vun Duisburg is erst in 1979 entstahn üm de historische „Mattlerhof“ as leste vun intgeheel fief Revierparks in’t Ruhrgebiet. De Rebeet vun de Park is 45 ha. Tosammen met de in’t Westen angrensende Freizeitpark Hamborn ümfatt dat Erholungsrebeet ene Fläche vun üm un bi 80 ha. De Park met sinne groten Bööm, groot anlegte Weyden un enen Natursee beet een breet Freizeitanbott: Een modern Freizeitbad met’ne Soleanlage un’ne Saunalandschup, Tennisplätze un annere Spöll- un Sportplätze. Levensruum för seltene Planten beet een eygens upricht Feuchtbiotop. As Besünnerheyd düürt de Buslinie 905 vun de DVG dör dat Parkrebeet föhren. In’n „Mattlerhof“ sünd regelmässig Veranstaltungen. Besünners populär is dat Brauhus vun de Hoff. De „Reiterhof“ beet Ponyrieden un Planwagenfahrten an. Brauhaus Mattlerbusch (hoochdüütsch) Niederrhein-Therme (hoochdüütsch)
Zoltán Verrasztó (* 15. März 1956) is en ehmalger ungaarsch Swemmer. Bi de Olympisch Sömmerspelen 1980 in Moskau wunn he de Sülvermedaille över 200 m Rüchswemmen un de Bronzmedaille över 400 m Lagen. Welt- und Europameester weer he todem över 200 m Rüchswemmen.
Johan Vaaler (* 15. März 1866 in Aurskog (bi Oslo); † 14. März 1910 in Oslo) is de Utfinner vun de Büroklammer, een vun de bekannste Utfinnen ut Norwegen. He studeer Physik un Mathematik (Afsluss 1887) un arbeit af 1892 an in en Osloer Patentbüro. Dat kaiserlich Patent wurr an 12. November 1899 in Düütschland utstellt, en anner kreeg he 1901 in de USA. In Norwegen geev dat to de Tiet noch kien Patentrecht. Sien Patent weer dat eerste weltwiet för Papeerklammern, de dat Papeer nicht kaputt maken doot. De vun hüm utfunnen Büroklammer weer weertschaplich keen grooden Spood, politisch aver. As Norwegen 1940 besett wurr, hebbt de Norwegers sück en Büroklammer an de Kragen van jemehr Jack klemmt. Dat weer en Teken för de norwegsche König Haakon VII. un sien Regeeren, de in England in’t Exil gahn weer. Dat weer natürlich ünner Straaf verboten. Johan Vaaler hett nahst dorför en Denkmal in Oslo kregen. Wat en 7 m hooch Büroklammer is. Ok en Breefmark is 1999 to sien Andenken rutgeven wurrn. ZDF Feernsehbidrag „Büroklammer Kampf der Zettelwirtschaft“ http://www.lawzone.com/half-nor/rmg.htm
Arthur Evelyn St. John Waugh (* 28. Oktober 1903 in London; † 10. April 1966 in Taunton) weer en engelschen Schriever. Evelyn Waugh sien Vadder weer Rutgever. He süms studeer in Oxford up Historiker. He schreev in jummers leifige Spraak Romaans, wo dat üm Tietkritik un to'n Deel ok üm Satire bi güng. Waugh is as jungen Schriever fix goot upnahmen wurrn. He höör to de junge Upper Class in de 1920er Johren to, de dat an nix fehlen dö. Besunnern Spaaß harr he an de Bildkunst .Sien eerstet Book güng över dat Leven vun Dante Gabriel Rosetti un to siene Novell "Love Among the Ruins" hett he süms de Biller tekent. Siene eerste Eh is ut'neen broken. Wat dat för em bedüden dö, hett he 1934 in "A Handful of Dust" beschreven. Laterhen is he to de Röömsch-Kathoolsche Kark övergahn. Jummers mehr stünn he alleen mit sik in'e Eck. En vun siene roren Frünnen weer Graham Greene. Dat warrt seggt, he is wat afsunnerlich wurrn un wat de Politik angeiht, stünn he up de Siet vun de Reaktschoon. He wüss nix gegen de Politik vun Franco un Benito Mussolini intowennen. De sozialen Reformen in England na den Tweeten Weltkrieg