rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Joseph Jean Pierre Laurent († 1900, en Tiet lang ok A. Laurent, as sien Naam vergeten weer) weer en franzöösch Astronom, de in dat Johr 1858 den Asteroiden Nemausa opdeckt hett. Mehr Asteroiden hett he nich opdeckt, ok weet man vun hüm meest nichts. De Astronom Édouard Stephan hett hüm as en „bannig fixen Kerl“ beschreven. Nemausa wurr an een Privatsteernwacht in Nîmes opdeckt, de to en Huus hörrn de, wat toför vun Benjamin Valz bewahnt weer. Valz wurr Direkter vun de Steernwacht Observatorium vun Marseille un hett Laurent sien Huus anvertroot. Dat Huus an de Rue Nationale Nr. 32 drocht hüüd en Plakett, de an dat Opdecken erinnert, man Valz as Opdecker betekend. För sien Opdecken wurr Laurent 1858 mit de Prix d’Astronomie- Medaille vun de Lalande-Stiftung uttekent. Hüm to Ehren wurr de in dat Johr 1876 opdeckt Asteroid (162) Laurentia nömmt.
Johann Christoph Friedrich GutsMuths, ok Guts Muths oder Gutsmuths schreven (* 9. August 1759 in Queddelnborg; † 21. Mai 1839 in Ibenhain) weer en naamhaften düütschen Pädagoog to de Tiet vun Goethe un een vun de Mitgrünners vun’t Turnen. GutsMuths hett in Halle Theologie studeert un is al as Schöler Opteher int Öllernhuus vunn Geografen Carl Ritter worrn. Den hett he 1785 in de jüst vun Christian Gotthilf Salzmann grünnte Optehanstalt Schnepfenthal bröcht, woneem he sülvst bit 1837 as Schoolmeester för Turnen un Geografie arbeit hett. Siet 1797 hett he in Ibenhain leevt, woneem he an’n 21. Mai 1839 doodbleven is. GutsMuths hett den Gedanken vun en regelte Liefutbilln sünners för de Jöögd inföhrt un hett an de vun Salzmann na Schnepfenthal bröchten Anfäng vun’t Dessauer Philanthropinum vun Johann Bernhard Basedow anknütt, as he de Gymnastik für die Jugend schreev – dat eerste systemaatsche Lehrbook vun de Turnkunst (1793, wietere Oplaag 1804). Ok sien Turnbuch für die Söhne des Vaterlandes vun 1817 hett den dormols mit Friedrich Ludwig Jahns „Deutsche Turnkunst“ opkamen Gedanken vun de Wehrertüchtigung mit präägt. En Uttog dorvun is sien Katechismus der Turnkunst. To disse Warken keem 1796 noch Spiele zur Übung und Erholung des Körpers und
De Bundsautobahn 113 (Afk.:BAB 113, in Kortform ok A 113 nöömt) is en öörtliche Autobahn in’n Süüdoosten vun Berlin. Se verlöpt to'n gröttsten Deel in Berlin, aver ’n lütt Stück ok op dat Rebeet vun Brannenborg. De A 113 verbinnt mit en Samtläng vun 19,1 km den Berliner Ring mit den Berliner Stadtring un slutt ok den Flaaghaven Berlin-Schöönefelt an de Berliner Binnenstadt an. De Autobahn fangt an’t Autbahndreeeck Neukölln an un verlöpt süüdööstlich parallel to’n Teltowkanal. Se neiht bi Adlershof dweer den Kanal un knickt denn süddlich in Richt na Schöönefelt na’t Autobahnkrüüz Schöönefelt af. Op dissen Afsnitt mit nege Wahnbowarken leegt twee Tunnels: de lange Ünnerföhren vun de Rudower Hööch un en korte Ünnerföhren un de Överdweeren vun’n Berliner Iesenbahnbahnbutenring twüschen Rudow un Schöönefelt. Opletzt krüüzt se in’n Süüden den Berliner Ring (A 10) un föhrt denn as A 13 wieter. En groten Deel vun de Streckenföhren folgt den Verloop vun de fröheren Berliner Muer, ümdat keen ne’e Snees in dat Stadtbild slahn warrn müss. De Plaan to’n Utbo vun de BAB 113 is 1992 losgahn. in’t Johr 1997 güng dat denn mit de Boarbeiten los. De Afsnitt twüschen dat Dreeeck Neukölln un Späthstraße künn an’n 14. Juli
Dzukija es ene ethnojrafische Jäajent en de Süden von Litauen, Pole (Podlachien) en Wittrussland. Steda in de Jäajend send Alytus, Hrodna, Lida en Vilnius. Alytus woat aus de historsche Hauptstaut von de Jäajent aunsehn. En Dzukija send väle Kunkel. Laundminitsipaul Alytus Laundminitsipaul Varėna Laundminitsipaul Šalčininkai Alytus (Staut) Laundminitsipaul Trakai Laundminitsipaul Vilnius Laundminitsipaul Lazdijai Laundminitsipaul Elektrėnai Süden vonne Laundminitsipaul Švenčionys Mažoji Lietuva Aukštaitija Schemaitien Suvalkija
Częstochowa (Tschenstochau) is ene Stadt mit 250.862 Inwahners (Stand 31.12.2002) un ene Fläck vun 159,6 km² in de Bezirk Slesien in Polen. Czestochowa is ene Hoochschoolstadt. Se hett de poolsche Ökelnaam „mala Norymberga“, op plattdüütsch lütten Nürnbarg. Częstochowa is wiels dat hier de swarte Madonna gifft ene vun de wichtigste europääsche Wallfahrtsoorten. Częstochowa weer in't 19. Johrhunnert in de Deel vun Polen, wat to Russland höört. Elzbieta Cichla-Czarniawska Ludmila Marjanska Halina Poswiatowska Wladyslaw Terlecki Andrzej Kalinin Steed vun de Stadt Bibliothekssteed vun de Stadt (poolsch) [1] (poolsch)
De Tied, dat is dat stüttige Stiegen (Floot) un Fallen (Ebb) von dat Water in de Meere un de Unnerlööp von de Strööm, dat tostannen kummt dör de Gravitatschoonsknööv von den Maand un in minner Maten ok vun de Sünn. De Gravitatschoonsknööv treckt dorbi dat Water to twee Flootbargen op tomööt stohen Sieden vun ussen Planeten hoog. Tweemaal in de Tiet von enen Maanddag (24 Stunnen un 50 Minuten) is an de Küsten Ebb un tweemaal is Hoogwater. Dat heet: wenn vandag Klock twölf Hoochwater is, denn is morgen um teihn Minuten vör een wedder Hooogwater. De Badegäst mööt sik darna richten, wenn se swemmen oder een Wattwannern unnernehmen wüllt. Staht de Maand un de Sünn togliek up ene Siet von de Eer (bi Neemaand), so summt sik ehre Kräft up, un de Floot warrt noch starker. De Küstenbewahners nöömt disse Floot Spreng oder Springfloot. Jüst so is dat, wenn Sünn un Maand sik tegenöver staht (bi Vullmaand). De Höögdverschill twüschen den Waterstand bi Hoochwater un den bi Siedwater warrt as Tidenhub betekt un an enen Pegel meten. En Pegel is en Staff, de lootrecht in't Water steiht un ene Zentimeterindeelung hett. De Tidenhub is in dat apene Meer man
Hendrik „Henk“ Nijdam (* 26. September 1935 in Hoaren, Provinz Grunneng; † 30. April 2009 in Breda) weer en nedderlannsch Radsportler. Nijdam is 1935 in Hoaren boren un later mit sien Öllern na Eelderwold ümtagen. He harr sien gröttsten sportlichen Spood bi Bahnrennen in de Enkeldverfolgung un in de Mannschapsverfolgung. In disse Disziplin nehm he ok an de Olympisch Sömmerspelen 1960 in Rom deel un keem mit de nedderlannsch Mannschap up den fievten Platz. In de Eenerverfolgung weer he tweemal Weltmeester 1961 bi de Amateure un 1962 bi de Profis. 1962 wurr he in de Nedderlannen Sportler vun dat Johr. Dat Johr drup wunn he in de Eener-Verfolgung nochmal de Bronzemedaille achter Leandro Faggin un Peter Post. Dornah wessel Nijdam up de Straat- He hett denn söss Mal an de Tour de France deelnommen un kunn 1964 un 1966 jeweils ok en Deelstück winnen. Bi de Vuelta 1966 kunn he noch dree Etappen winnen. Sien Söhn Jelle wurr later henn ok Radsportprofi. Statistik bi cyclingwebsite.net Nahroop bi volkskrant.nl (nedderlännsch)
Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Hund (Mehrdüdig Begreep). Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. De Hunnen, Ruien oder ok Tewen (latiensch Canis lupus familiaris) sünd ’n Familie vun Deerten. Huushunnen leevt al lang bi de Minschen. Se warrt tomehrst för de Jagd un för dat Wachen bruukt. In de mehrsten Kulturen warrt se as good ankeken, un de Minschen hebbt jüm leef, vunwegen jüm ehr Trooschülligkeit un jüm ehr Verlaat. In man ’n paar Kulturen, so as de, woneem de Minschen na’n Islaam övertreden sünd, dor warrt de Hund as unrein ankeken, un dat ’n Minsch em dor anrögen deit, dat is man heel dünn seit. In ’n paar Kulturen, so as de vun Korea un vun de Provinz Hunan in China, warrt Hunnen ok as Eten ankeken un bruukt. Tribus Vulpini Gattung Vulpe Vulpes vulpes Vulpes bengalensis Vulpes cana Vulpes chama Vulpes corsac Vulpes ferrilata Vulpes pallida Vulpes rueppelli Vulpes velox) Vulpes zerda Gattung Alopex Alopex lagopus Gattung Urocyon Urocyon argenteus Urocyon littoralis Gattung Otocyon Otocyon megalotis Tribus Canini Gattung Dusicyon Dusicyon australis Gattung Pseudalopex Pseudalopex culpaeus Pseudalopex griseus Pseudalopex gymnocercus Pseudalopex sechurae Pseudalopex vetulus Gattung Atelocynus
Geordie is ehmalge engelsche Rockband. Se wurr 1972 vun de Gitarrist Vic Malcolm grünnd. Sien Bandkollegen weern de Slaagtüücher Brian Gibson, de Bassist Tom Hill un de Singer Brian Johnson. Toeerst heten se "USA", dornah hebbt se sück nah de umgangspraaklich Utdruck för hör noordengelsch Heimat Northumberland nömmt. In’ Dezember 1972 keem hör eerste Single "Don´t do that" up Platz 32 vun de engelsch Hitparade, in’ März 1973 harrn se mit "All because of you" hör eenzig Top-10-Hit in England (Platz 6). De Nahfolgesingles "Can you do it" (Platz 13), "Electric Lady" (Platz 32) un "Black Cat Woman" harrn immer weniger Spood, in Düütschland noch ehder as in hör Heimat. Allerdings keemen se ok in Düütschland nie ünner de Top 20. In dat Johr 1976 hebbt se sück dorüm vörlööpig uplööst. Kört vör en Comebackversöök gung Brian Johnson as Nahfolger för Bon Scott, de storven weer to "AC/DC", sien Mitmuskanten hebbt versöcht, mit en nee’n Singer wat to rieten. Wiel se aber weer kien Dörbröök harrm, hebbt se sück midden de 80er Johren endgültig uplööst. "Geordie" speel Rockmusik, ähnlich as hör bekanntere Landslüüd "Slade" un "Mud". Geordie
Astuursch (astuursch asturianu oder bable, kastilisch asturiano) is en Spraak (anner seggt: en Dialekt), de in de gröttsten Deel vun de Region Asturien un in Delen vun de Provinz León in Spanien un in’t Rebeet vun Miranda do Douro in Portugal, wo dat en Amtsspraak is un Mirandes heet, snackt ward. Circa 450.000 Minschen (44,4 % vun de Inwahners vun Asturien) snackt Astuursch. Welke Schoolen bruukt Astuursch as Medium. Dat gifft kene Fernsehprogrammen in Astuursch, män Radioprogrammen un en Weekenblatt gifft dat. Annere Zeitungen schrievt blots wenig op Astuursch. En paar Magazinen worrn op Astuursch herutgeven. Dat is nich klor, ob dat ene Spraak oder en Dialekt vun de Spaansche Spraak is. De Spraakcode noh ISO 639-2 is ast. Astuursch: Padre nuesu que tas en cielu, santificáu seya'l to nome. Amiye'l to reinu, fáigase la to voluntá lo mesmo na tierra qu'en cielu. El nuesu pan de tolos díes dánoslo güei y perdónamos les nueses ofenses lo mesmo que nós facemos colos que mos faltaren. Y nun mos dexes cayer na tentación, y llíbramos del mal. Amén. Kastilisch: Padre nuestro que estás en los cielos, santificado sea tu nombre. Venga tu Reino. Hágase tu voluntad, así en la tierra como
Bielsko-Biała [[bʲɛlskɔ'bʲawa]] (Bielitz-Biala) is ene Stadt mit circa 175.000 Inwahners in de Bezirk Slesien in Polen. Bielsko-Biała liggt in de Beskiden in Böverslesien, circa 60 km södelk vun Kattowitz. Dat gifft de Stadt siet 1941, wat ene Fusion vun Bielitz un Biala weer. 1945 worr dat wedder deelt. Vun 1951 geev dat wedder ene enzig Stadt. Bielitz weer en düütsche Spraakinsel in’t Hartogdoom Oppeln, denn in Polen un Österriek. Carl Samuel Schneider weer in de österrieksche Tied de enzig evangeelsche Parlamentarier in de Rieksdag vun Österriek. Bielitz weer de enzig evangeelsch Stadt in Österriek. Bielitz weer denn in Galizien. Biala weer in’t Hartogdoom Auschwitz, denn in Polen un denn ok in Österriek. De poolsche Meester vun Fruen-Volleyball BKS Stal Bielsko-Biała is hier. De düütschen Partnerstäder sünd Lelendaal un Wulfsborg. Bielsko-Biała. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Zabrze, vörmolig up düütsch Hindenburg, is ene Hoogschool- un Industriestadt in de Mitt vun't Overslees'sch Industrierebeet in de Bezirk Slesien in Polen. De Stadt hett över 160.000 Inwahners. De eerste Ansiedlung weer hier noh den Mongolenkrieg. 1793 - Buernopstand 1796 - Dat eerste offiziell Kaulbargwark in Zabrze 1843 - Bargwark Concordia 1862 - Kaublbargwark Hedwigswunsch 1905 - Vereenigung vun de Gemeenten Stare Zabrze, Małe Zabrze, Dorota in ene Gemeente Zabrze 1915 - De Gemeente kreeg de Nam Hindenburg. Noh de Eerst Weltorlog weer de Stadt in de düütsche Deel vun Böverslesien 19 März - Övergang an poolsche Verwalten
Bernd Spier (* 6. April 1944 in Ludwigslust, Mekelnborg; † 30. Dezember 2017 in Oostfreesland) weer en düütsch Slagersinger. Spier is de Söhn vun de Musiker Robby Spier, de völ Johren lang Dirigent vun dat Hessische Rundfunkorchesters in Frankfort an’n Main weer un 1955 mit de Titel Zwei blaue Augen en Platt besungen hett. Dor un ok in de Goetheschule in Dieburg hett Bernd Spier ok School un Gymansium besöcht un sien Abitur makt. Tovör harr he all faken as Backgroundmusiker de mörgendlich Rundfunksendung Frankfurter Wecker , in de auch Peter Frankenfeld un Hans-Joachim Kulenkampff uptreden deen, begleidt. Dordör wurr ok en ansässig Plattenfirma up hüm upmarksom. Sien eerste Platt Heut bei mir wurr allerdings en Rinfall. Denn aber 1963 gelung hüm mit dat Leed Das kannst du mir nicht verbieten de Dörbröök an’ Slagermarkt. De upkommend harte Beatmusik föhr aber bold dorto, dat de „week“ Leeder vun den roodhoorigen, sömmersprootigen Singer nich mehr nahfragt wurrn. So harr he blots noch en lütt Comeback 1969 mit Pretty Belinda. Deelwies weer Charly "Caputnic" Gottschalk sien Manager. Bernd Spier leevt hüüd as gelegentlicher Produzent in Rödermark, Stadtdeel Waldacker. Nah sien Karriere as Slagersinger arbeitet Spier as Immobilienmakler un hett sück en börgerlich
(1558) Järnefelt is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’ 20. Januar 1942 vun de finnisch Astronomin Liisi Oterma in Turku opdeckt wurrn is. De Asteroid is nah de finnisch Astronom Gustav Järnefelt nömmt wurrn. De Afsolute Helligkeit vun de Asteroid bedrocht 10,147.
Werner Kohlmeyer (* 19. April 1924 in Kaiserslautern; † 26. März 1974 in Mainz-Mombach) weer en düütsch Footballspeler un Football-Weltmeester 1954. Van 1941 bit 1960 speel he för den 1. FC Kaiserslautern, mit de he 1950 un 1953 düütsch Footballmeester wurr. 1957 bit 1959 hett he noch för den FC 08 Homburg speelt un dornah för den SV Bexbach (1959 – 1960). Sien Länderspielkarriere düer vun 1951 bit 1955. In de Tiet hett he 22 Länderspeelen makt. Kohlmeyer sien gröttste Erfolg weer de Gewinn vun de Football-Weltmeesterschap 1954 in Bern (dat so nömmt Wunder von Bern). Nahdem hett mit Footballspelen uphollen harr, gung dat aber mit hüm bargaf. He wurr alkoholkrank, harr kien Geld mehr un weer up staatlich Unnerstützung anwiest. Toletzt arbeidt he as Pförtner bi den Mainzer Zeitungsverlag. He is as Eerst vun de Football-Weltmeester 1954 mit blots 49 Johr an Hartverseggen storven. Günter Rohrbacher-List: Die Roten Teufel sind wieder da. Die Geschichte des 1. FC Kaiserslautern. Verlag Die Werkstatt. Göttingen 1998. ISBN 3-89533-221-6. Markwart Herzog: Der „Betze“ unterm Hakenkreuz. Der 1. FC Kaiserslautern in der Zeit des Nationalsozialismus. Verlag Die Werkstatt. Göttingen 2009. ISBN 978-3-89533-541-9. Dominic Bold: 1. FC Kaiserslautern. Die Chronik. Verlag Die Werkstatt. Göttingen 2013.
Heinz Kubsch (* 20. Juli 1930 in Essen; † 24. Oktober 1993) weer en düütsch Footballspeler. He weer Doorhöder un speel ünner annern för Sportfreunde Katernberg 1913 e.V. un FK Pirmasens. In de düütsch Nationalmannschap hett he dree Mal speelt un weer ok Liddmaat vun de Mannschap de 1954 in de Swiez Weltmeester wurr. Eenig sull Kubsch sogor in dat Vörrundenspeel tegen Ungarn to’n Insatz kommen, he hett sück aber an de Schuller verletzt, as he Heinrich Kwiatkowski ut de Thuner See trucken hett, de nich swemmen kunn. So keem Kwiatkowski to’n Insatz.
Hunn is de Familiennaam von Ägidius Hunn de Öllere (1550–1603), düütschen lutherschen Theoloog, Ägidius Hunn de Jüngere (1594–1642), düütschen lutherschen Theoloog, Felix Hunn (1877–1944), düütschen Footballspeler, John Hunn (1849–1926), US-amerikaanschen Politiker. Kiek ok bi: Hund, Hunnen, Hun. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
(42) Isis is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 23. Mai 1856 vun de engelsch Astronom Norman Robert Pogson in Oxford opdeckt wurrn is. Dat weer de eerste Asteroid, de he opdeckt hett. De Asteroid is nah de ägyptisch Göddin Isis – un de Dochter vun Pogson, de ok so heeten dee, nömmt wurrn.
Dat Vadderunser is dat Beed, wat Jesus Christus (as dat in de Bibel steiht) sien Jüngers lehrt hett. Uns Vadder in'n Himmel! Laat hilligt warrn dien Naam. Laat kamen dien Riek. Laat warrn dien Willen so as in'n Himmel, so ok op de Eerd. Uns dääglich Brood giff uns vundaag. Un vergiff uns unse Schuld, as wi de vergeven hebbt, de an uns schüllig worn sünd. Un laat uns nich versöcht warrn. Man maak uns frie vun dat Böse. Denn dien is dat Riek un de Kraft un de Herrlichkeit in Ewigkeit. Amen. Vater unser im Himmel, geheiligt werde dein Name. Dein Reich komme. Dein Wille geschehe, wie im Himmel so auf Erden. Unser tägliches Brot gib uns heute. Und vergib uns unsere Schuld, wie auch wir vergeben unsern Schuldigern. Und führe uns nicht in Versuchung, sondern erlöse uns von dem Bösen. Denn dein ist das Reich und die Kraft und die Herrlichkeit in Ewigkeit. Amen. Os Voader ien Hemel, dat Joen Noam hailegd worden zell, dat Joen Keunenkriek kommen mag, dat Joen will doan wordt op Eerd net as ien hemel. t Stoed doar wie verlet van hebben geef ons dat vandoag, en reken os nait tou wat wie
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern. Sosnowiec D, inst Sonsnowitz, is ene poolsche Universitätsstadt mit circa 230.000 Inwahners in de Bezirk Slesien. Sosnowiec liggt in’t Böverslesische Industrierebeet un hett en Arbeitslosigkeit vun üm un bi 30 %. 1228 wurr Sosnowiec dat eerste Mal oorkundlich erwähnt. Sosnowiec. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Star Trek later ok as Star Trek: The Original Series (TOS) betekent, is en US-amerikaansche Science-Fiction-Feernsehreeg ut de 1960er Johren, de vun Gene Roddenberry utdacht un ümsett worrn is. In de Reeg geiht dat üm dat Ruumschip Enterprise, dat ünner’t Regeer vun Captain Kirk in Rebeden vun’t Universum vördringen deit, de noch nich utforscht sünd. De internatschonal tosamensette Kru vun’t Ruumschip dröppt dorbi op jümmer ne’e Leevwesen, Effekten un Gefohren. De Tokiekertallen weern dormols nich so hocch, so dat de Reeg 1969 na dree Staffeln un 79 Folgen instellt worrn is. Eerst in de Johren dorna hett sik ut de Feernsehreeg dat popkulturellen Phänomen Star Trek entwickelt. Dorut is een vun de weltwiet gröttsten Serien-Franchises worrn. De Reeg speelt in’t 23. Johrhunnert, in dat de Minschen op de Eer jemehr sozialen un weertschopplichen Problemen bikamen sünd. Dat Utforschen vun’t Weltall hett to Allianzen mit butenirdische Leevformen föhrt un de Vereente Föderatschoon vun de Planeten hett sik billt. De Kru vun de Enterprise hett de Opgaav unbekannte Leevformen optodecken. Dat Openeendrapen mit unbekannte Begeevnissen un Phänomenen as ok ne’e Feenden stellt för Cpt. James Tiberius Kirk un sien Offizeeren jümmer wedder swore Opgaven dor. To de faste Mannschop vun Cpt. Kirk,
De Kupffer-Steernzell (ok as kupffersche Steernzell oder Browicz-Kupffer Zell betekent) is en Tyyp vun Zellen, de na de Opdeckers Karl Wilhelm von Kupffer un Tadeusz Browicz nöömt sünd. Dorbi hannelt sik dat üm Makrophagen (Freetzellen) vun de Lebber mit en Form as’n Steern un en ovalen Zellkarn. De Steernzellen sitt in’t Lebbergeweev an de Binnenwand vun de Lebberkapillaren – dat sünd de lüttsten Bloodfatten – billt sik ut de Monozyten. Se nehmt frömme un liefegene Stoffen ut dat Blood vun de Poortader un boet jem af. Tomeist sünd dat Schaadstoffen, Stoffwesselprodukten un Bakterien, man jüst so ok schaadhafte un olle Erythrozyten. Astrozyt
Walter Riester (* 27. September 1943 in Kaufbeuren) is en düütschen Politiker vun de SPD. He weer vun 1998 bit 2002 Bundsminister för Arbeit un Sozialornen in’t Kabinett Schröder I. Na’n Besöök vun de Volksschool hett Riester vun 1957 bit 1960 en Utbilln to’n Fliesenlegger maakt. Dissen Beroop hett he bit 1969 utöövt un in dat Johr de Meesterproov afleggt. Bit 1970 hett he denn de Akademie vun de Arbeit in Frankfort an’n Main besöcht. Dorna weer he bit 1977 Jöögdsekretär bi’n DGB-Landsbezirk Baden-Württemberg un wessel denn na de IG Metall in de Verwaltenssteed Geislingen an der Steige. Dor weer he eerst een Johr Sekretär un bit 1979 de Tweete Bevullmächtigte. Vun 1980 bit 1988 Weer Riester Bezirkssekretär bi’n IG Metall Bezirk Baden-Württemberg, bit he in dat Johr de Nafolg vun Ernst Eisenmann as Bezirksleider vun de IG Metall Baden-Württemberg annahmen hett. Vun 1993 bit 1998 weer he de tweete Bundsvörsitter vun de IG Metall un in de glieken Tiet Liddmaat in de Opsichtsrööt vun verscheden düütsche Ünnernehmen, as Bosch, Daimler-Chrysler, Thyssen, Audi u. a. Na sien Tiet as Liddmaat vun’n düütschen Bundsdag weer he Referent bi verscheden Ünnernehmen ut den Twieg vun de Finanzdeestleisten un is Opsichtsraatsliddmaat vun ArcelorMittal
Gleiwitz [gli'vʲitsɛ] is ene wichtige grote Industriestadt circa 270 Kilometer weg vun Warschau in de Bezirk Slesien. Se liggt in de Mitt vun’t böverslesisch Industrierebeet. De eerste elektrisch Stratenbahnen in Europa weern hier an’t End vun’t 19. Johrhunnert in de Stadt. Bi de Afstimmung enig Johr later weer de Mehrheit för Düütschland. Gleiwitz bleev in Düütschland. De Sender Gleiwitz worr 1939 de Steed vun en fingeert Angreep dör’t Düütsche Riek, de Utreed för den Angreep gegen de Polen weer. Der Sender Gleiwitz hett mit 118 Metern de villicht hööchste Holtbu in de Welt. De düütsche Schriever Horst Bienek is ut Gleiwitz. General Motors hett hier en Wark. Oskar Troplowitz, Aptheker un Besitter vun de Kosmetikfabrik Beiersdorf in Altona Christoph Zöpel, düütsche Politiker (SPD), MdB, MdL (Nordrhien-Westfalen) Hansi Kraus, düütsche Schauspeeler (Die Lümmel von der ersten Bank) Lukas Podolski, düütsche DFB-Natschonaalspeler B. Nietsche, Geschichte der Stadt Gleiwitz, 1886 Seidel, Die königliche Eisengießerei zu Gleiwitz, Berlin 1896 Hugo Weczerka, Handbuch der historischen Stätten. Schlesien, Stuttgart 1977 Horst Bienek: Gleiwitz - Eine oberschlesische Chronik in vier Teilen, eine Familiensage der Familie Piontek, dtv, 2000, ISBN 3-423-12773-2 Wolfgang Bittner, Gleiwitz heißt heute Gliwice, Oberhausen 2003, ISBN 3-89896-161-3 Gleiwitz. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t
Dat Mol is de SI-Basiseenheit vun de Stoffmengde un hett dat Eenheitenteken mol. Bruukt warrt dat mol vör alleen bi Angaven vun de Mngden bi cheemsch Reakschonen. Inföhrt weer de Begreep 1893 vun Wilhelm Ostwald vermootlich as Afkörten vun „Molekül“ afleidt. Öllere Beteken sünd Grammatom (blots bi Elementen) un Grammmolekül (blots bi Verbinnen). In’t SI-eenheitensystem is dat Mol en Basiseenheit na de folgen Definitschoon: Dat Mol is de Stoffmengde vun en System, dat ut jüst so veel enkelte Deelken besteiht as Atomen in twölf Gramm vun’t Nuklid Kohlenstoff-12 (12C) binnen sünd. Wenn dat Mol bruukt warrt, mööt de enkelten Deelken mit angeven warrn. Dat kann sik dorbi üm Atomen, Molekülen, Ionen, Elektronen, annere Deelken un spezifizeerte Gruppen vun solke Deelken hanneln. Anners rüm wiest 12 g Kohlenstoff-12 nipp un nau 1 Mol Atomen op. Dorgegen bargt 1 mol natürlich vörkamen Kohlenstoff en Masse vun 12,0107 g wegen de Isotopenmischen. Deelkentall un Stoffmengde sünd to’nanner proportschonal, so dat een vun de beiden Grötten as Maat för de annere nahmen warnn kann. De Deelkentall vun 1 Mol Stoffmengde (Avogadro-Tall) bedriggt: 6,022 141 79 ( 30 ) ⋅ 10 23 {\displaystyle 6{,}022\;141\;79\;(30)\cdot 10^{23}\ } Dorna bargt also een Mol vun en Stoff ruchweg