rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Tasmanien (engelsch Tasmania}}, in de rekonstrueerten Aborigines-Spraak lutruwita un in dat austraalsch Engelsch faken Tassie; bit Enn’n 1855 Van-Diemens-Land) is en to den Staat Australien hörend Eiland an’n östlichen Rand vun den Indischen Ozean. Se is ruch weg 240 km südlich vun de austraalsch Kontinentalmasse vörlagert. Tasmanien heet ok de austraalsch Bundsstaat, de över de Hööftinsel herut noch mehrere lütt, meestens nich bewahnt Inselgruppen in de Region umfaat. Sien Hööftstadt un gröttste Stadt is Hobart, de tweetgröttste Stadt Launceston. As Bundsstaat umfaat Tasmanien mit 68.400 km² 0,89 % vun de Gesamtflach vun Australien. Ahn de vörlagert Inseln bedrocht de Flach vun de Hööftinsel 64.519 km² un wiest en Längt vun 296 km vun Norden nah Süden un en Längt vun 315 km vun Osten nah Westen up. Se is mit Afstand de gröttste Insel vun den Austraalschen Bund. Di Bass-Straat, de dat Eiland vun dat austraalsch Fastland trennt, wurr in’n Nordwesten dör King Island, an de Nordosttipp vun Flinders Island flankeert. Landschaplich domineeren Gebirge un Hoochebenen bit circa 1600 m Hööcht de Insel. De hööchste Barg is de Mount Ossa (1617 m). Tasmanien liggt up de Südtipp vun dat austraalsch Kontinentalschelf, tüschen 40° un 44° südlich Breedt as ok tüschen
De Huronen genannt, sünd een ehmals mächtig Indianervolk in Noordamerika. Se leven an de Huronsee und bilden een Konföderatschoon mit veer groote und mehreren lüttje Stammen. Man seggt, dat se bannig good Ackerbuern ween hemm söllt. De Naam Huronen geiht up een franzöösch Beteknung torüch (Middelkamm van een Wildswienkopp La Hure). Fröher hebbt de Huronen to de Irokesen hörrt, hebbt sück aber van de trennt un sück mit Algonkin-Völker verbünd. As de Irokesen ok, leben se in Langhüüs un bedreben Landwertschap. As de Franzosen dor mehr to seggen kregen, kregen de Huronen een beherrschend Stellung in de Fellhannel, kemen aber ok de Irokesen quer, de mit England verbünd weern. In 17. Johrhunnert (1648 bit 1649) wurrn de Huronen dör Krieg mit de westlich Irokesen, vör allen mit de Mohawk, un dör Süken, meest upreeen. Een Grupp hett sück um 1650 bi Québec ansiedelt, wor se hüdtodag noch de autonome Natschoon Wendake billen. Een Reservatschoon besteiht in Oklahoma. Hüdigendags gifft dat noch bi 8.000 Liddmaten vun den Stamm. List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent Category:Huron. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Huron History (engl.) Traditional Huron Site (engl.) Wyandot Nation of Kansas (engl.)
Peter Heinrich Brix (* 13. Mai 1955 in Flensborg ) is en düütscher Schauspeler an't Theater un in'n Feernsehn för plattdüütsche und düütsche Produktschoon. In dat plattdütsche Rebeet is he bestbekannt för sin Roll as Adsche Tönnsen in de Reeg Nües ut Büttenwarder . Upwassen is he in Angeln up den Hof vun sinne Öllern. He hett dann en Utbildung mukt un as staatlich geprüfter Landwirt afsloten. Toers hätt he ok as Buer arbeidt, man he hett ok privat Unnericht to'n Schauspeeler bi Annemarie Marks-Rocke . Sin erst Roll in'n Theater harr he bi en Füerwehrfest in Angeln. Siet 1984 hett he denn blang sin Arbeed as Buer an de nederdüttsche Bühn in Flensborg speelt. Un 1989 hett he sien Steckenperd to sin Profeschoon mukt. He is nah Hamburg flütten und hett an'n Ernst-Deutsch-Theater un an'n Theater im Zimmer speelt.. So richtig in Fohrt käm sin Kareer denn af 1995 as he in de Fernsehreeg Großstadtrevier an de Siet von Jan Fedder den Schandarm Lothar Krüger speelt hett. 1997 käm noh ok mit Jan Fedder Nües ut Büttenwarder Adsche Tönnsen und 2003 an de Siet vun Ottfried Fischer in de Reeg Pfarrer Braun sin Roll as Kommissar Geiger dorto. Af
De Universität Gabriela Mistral (spaansch: Universidad Gabriela Mistral; kört UGM) is en chileensch Universität mit Sitt in Santiago de Chile. De Universität Gabriela Mistral wurr an’n 20. Februar 1981 grünnd un is de öldste Privatuniversität in Chile. Naamsgever is de Dichterin un Literatur-Nobelpriesdrägerin Gabriela Mistral. De Hoochschool bütt 23 grundständigen Studiengängen un 11 Gradueerten- un Postgradueertenprogrammen an. Dat Motto vun de Universität luut: Ascende Superius Escribe tu futuro. Homepage Universidad Gabriela Mistral Normdaten: LCCN: no89000809 | VIAF: 156214479 | Wikipedia-Personensöök
De Bufori Geneva is de eerste Limousine vun den malaiischen Automobilhersteller Bufori. Eerstmals de Apenlichkeit präsenteert wurr dat Fohrtüüch up den Genfer Auto-Salon 2010. Dat Fohrtüüch hett en Längt vun 5540 mm, en Breedt vun 1910 mm un een Höcht vun 1520 m. De Radstand bedroch 3570 mm un dat Gewicht 2450 kg. Andreeven wurr de Luxuslimousine vun en 6,4 Liter grooten V8-Motor. De leist in’n MK. VI Geneva 346 kW (470 PS) un hett en maximal Dreihmoment vun 630 Nm. Dat Verdichtungsverhältnis vun den Motor bedrocht 10 : 1. Technical Specification bufori.com van’n 21. April 2016 Bufori Geneva. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons. Offizielle Website Bufori Geneva. bufori.com. Afropen an’n 22. April 2019.
Johannes XXIII. (* 25. November 1881 in Sotto il Monte/Bergamo as Angelo Giuseppe Roncalli; † 3. Juni 1963 in Rom) weer Paapst vun de Kathoolsche Kark un de Staatsböverste vun den Vatikan. 1925 is Roncalli to’n Bischop ernennt wurrn un siet dem in de pääpstlich diplomatisch Deenst tätig. 1953 is he Kardinal un Patriarch van Venedig wurrn un an' 28. Oktober 1958 as Nahfolger van Paapst Pius XII. wählt wurrn. Dat wichtigst, wat in sien Pontifikat fallen de, weer dat Inberopen van de tweete Vatikaansche Konzil in 1962. Dat broch een Lockerung van dat lang Tiet erstarrte Zentralismus van dat Paapstamt, de Upwerten van dat Episkopat, und dat Snacken ok mit anner Religionen, besünners ok mit de Jööden. Johannes XXIII. hett ok de Landesspraak in de Liturgien inföhrt. He wurrd allgemeen as de „gode Paapst“ betekend. Sien Nahfolger weer Paapst Paul VI. An' 27. April 2014 is he dör Paapst Franziskus hillig spraken wurrn. Johannes XXIII.. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Tritium (vun’t gr. tritós „Drüdde“) is neven Protium un Deuterium en vun de natürlichen Isotopen vun den Waterstoff. De Karn ahn de Elektronenhüll warrt ok Triton nöömt. Dat cheemsch Teken för Tritium is 3H, tomeist warrt aver vereenfacht ok blots T schreven. Titium hett in sien Atomkarn neven dat Proton twee Neutronen. De Karn is aver nich bestännig, dorüm is Tritium radioaktiv. Mit en Halfsweertstiet vun 12,36 Johren verfallt Tritium dör Betaverfall, also dör utsennen vun en Elektron, to 3He. De Smöltpunkt vun Tritium liggt bi -252,5°C, de Kaakpunkt mit -248,1 °C blots en beten höger. Tritiumoxid (överswor Water) T2O hett en Kaakpunkt vun 101,51 °C un smölt bi 4,48 °C. Man, Tritium is roor. In de Natur is blots een Atom vun 1017 Waterstoffatomen en Tritiumatom. Tritium entsteiht in de Natur ut Stickstoffkarns de in de böveren Schichten vun de Atmosphäär mit Neutronen ut de Kosmisch Strahlen beschaten warrt. Bito kummt Tritium ok mit den Sünnwind in de Eerdatmosphäär. 14N + n → 12C + 3H oder auch: 14N + n → 12C + T Tritium kummt vör allen as HT dör Konvekschoonsströmen an de Eerdbavenflach. Op de Eer gifft dat ungefäähr 3,5 kg Tritium, de op natürlichen Weg
Bi de 37. Biathlon-Weltmeesterschapen wurrn wegen de in dat sülvig Johr afhollen Olympisch Winterspelen blots de nicholympisch Wettbewarfen in’n Massenstart över 15 km (Mannlüüd) bzw. 12,5 km (Fruen) utdragen. Veranstalt wurrn disse Wettbewarfen an’n 24. März 2002 in’n Rahmen vun den Biathlon-Weltcup an’n Holmenkollen in Oslo (Norwegen). Datum: 24. März 2002 Datum: 24. März 2002 Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften up biathlon-fans.de, afropen an’n 15. März 2017 Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften up ifosta.de/Sport, afropen an’n 15. März 2017 Resultate Biathlon-Weltmeesterschapen up biathlonresults.com, över 'Suche' afropen an’n 15. März 2017 Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften up biathlonresults.com, över 'Suche' afropen an’n 15. März 2017
Kimmy Vivienne Repond (* 18. Oktober 2006 in Basel) is en Swiezer Ieskunstlöperin, de in’n Eenzelloop antreeden deiht. Repond hett bi de Junioren 2020 un 2022 Gold bi de Swiezer Meesterschapen wunnen. Siet de Saison 2022/23 is se bi de Utwussen antreeden. Bi de Swiezer Landsmeesterschapen 2023 wurr se all Favoritin, wurr aber blots Tweet achter Livia Kaiser. En beten unverwacht wurr se denn aber bi de Ieskunstloop-Europameesterschapen 2023 in Espoo, Finnland Dart achter Anastassia Gubanowa un Loena Hendrickx. Indrag bi de ISU (engelsch) https://eiskunstlaufblog.com/article/9305-schweizermeisterschaften-elite-2023-der-zweite-tag/
1177: In de Slacht vun Montgisard winnt en lüttjet Heer vun de Krüüzfohrers unner König Balduin IV. vun dat Königriek Jerusalem över de 30.000 Mann vun de Ayyubiden unner Saladin. Dat is de gröttste Sieg vun de Krüüzfohrers överhaupt. 1185: Uberto Crivelli wurrd to'n Paapst wählt un hett de Paapstnaam Urban III. 1975: Suriname wurrd unafhängig. 1856: Sergej Iwanowitsch Tanejew, russisch Komponist († 1915) 1881: Angelo Giuseppe Roncalli, later hen Paapst Johannes XXIII. († 1963) 1896: Jessie Royce Landis, US-amerikaansch Schauspelerin († 1972) 1920: Hilde Sicks, düütsch Volksschauspelerin († 2007) 1924: Paul Desmond, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1977) 1927: Dick Wellstood, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1987) 1930: Clarke Scholes, US-amerikaansch Swemmsportler († 2010) 1931: Nat Adderley, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2000) 1943: Margit Senf, düütsch Ieskunstlöperin 1951: Johnny Rep, nedderlannsch Footballnatschonalspeler 1952: Gabriele Oriali, italieensch Footballnatschonalspeler 1953: Ildo Lobo, kapverdisch Singer († 2004) 1953: Pam Whytcross, austraalsch Tennisspelerin 1955: Rolf Gehring, düütsch Tennisspeler 1185: Lucius III., Paapst (* wohrschienlich 1897) 1755: Johann Georg Pisendel, düütsch Violinist un Komponist (* 1687) 1913: Robert Stawell Ball, irisch Astronom (* 1840) 1913: Charlotte von Krogh, düütsch-däänsch Malerin (* 1827) 1923: Carl Beyer, plattdüütsch Schriever (* 1847) 1925: Amos Burn, engelsch Schachmeester (* 1848) 1932: Fritz Riemann,
Giuseppe Bergomi (* 22. Dezember 1963 in Mailand) is en ehmalger italieensch Footballspeler. De Afwehrspeler speel van 1976 bit 1999 för Inter Mailand un hett 519 Ligaspelen maakt. För de italieensch Natschonalmannschap hett he in de Johren 1982 bit 1998 insgesamt 81 Lännerspelen maakt. För Italien is he veermal bi Weltmeesterschapen antreeden (1982, 1986, 1990, 1998) un wurr 1982 Weltmeester. Ok an de Football-Europameesterschap 1988 hett he deelnommen. Bernd Rohr, Günter Simon: Fußball-Lexikon, 2004 Copress Verlag, ISBN 3-7679-0829-8
1950: De beid franzöösch Bargstiegers Maurice Herzog un Louis Lachenal staht as eerst Minschen up den Annapurna un dormit as Eerst up en 8000er Barg. 1423: Ludwig XI., König vun Frankriek († 1483) 1868: Ivar Henning Mankell, sweedsch Komponist († 1930) 1891: Mary Kendall Browne, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1971) 1910: Alfons Deloor, belgisch Radrennfohrer († 1995) 1924: Torsten Nils Wiesel, sweedsch-US-amerikaansch Neurophysioloog un Nobelpriesdräger 1927: Heinrich Roiss, öösterrieksch Bargstieger († 1959) 1935: Harald Ricklefs, plattdüütsch Schriever 1937: Grachan Moncur III, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2022) 1949: Leo Rwabwogo, ugandsch Boxer 1986: Rafael Nadal, spaansch Tennisspeler 1992: Mario Götze, düütsch Footballnatschonalspeler 1858: Julius Reubke, düütsch Komponist, Pianist un Organist (* 1834) 1883: Adolf Dauthlage, össterrieksch Lithograf (* 1825) 1924: Franz Kafka, öösterrieksch Schriever (* 1883) 1963: Angelo Giuseppe Rocalli, later hen Paapst Johannes XXIII. (* 1881) 1963: Skinnay Ennis, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1909) 1996: Tito Okello, ugandsch Politiker (* 1914) 2000: Merton Howard Miller, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1923) 2022: Grachan Moncur III, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1937)
Kuhl betekent Kuhl, Steed, an de de Eer dör geoloogsche Prozessen insunken is, Steed, an de Ressourcen afboot warrt: Sandkuhl etc., Brake, Steed, an de en Diek braken is un den Bodden utspöölt hett, Backenkuhl, Steed, an de de Huud von de Backen insunken is, Graff. Kuhl is de Familiennaam von Aaron Kuhl (* 1996), engelschen Footballspeler, Andreas Kuhl (* 1979), düütschen Jiu-Jitsu-Sportler, Anke Kuhl (* 1970), düütsche Illustratersche un Schrieversche, Annika Kuhl (* 1972), düütsche Schauspelerin, Christiane Kuhl (* 1966), düütsche Doktersche, Curt Kuhl (1890–1959), düütschen Theoloog, David E. Kuhl (1929–2017), US-amerikaanschen Mediziner, Edwina Kuhl (* 2010), düütsche Schauspelerin, Ernst Kuhl (1843–1911), düütschen Boinschenör, Günther Kuhl (1907–1948), düütschen Jurist, Hans-Joachim Kuhl (* 1949), düütschen Politiker, Hans-Jürgen Kuhl (* 1941), düütschen Grafikdesigner un Geldfälscher, Heinrich Kuhl (1797–1821), düütschen Zooloog, Hermann von Kuhl (1856–1958), düütschen Generaal un Militärhistoriker, Jeanette Kuhl (* 1965), sweedsche Badmintonspelerin, Johannes Kuhl (1903–1968), düütschen Mediziner, Julius Kuhl (* 1947), düütschen Psycholoog, Jürgen Kuhl (* 1947), düütschen Mediziner un Schriever, Kex Kuhl (* 1989), düütschen Rapper, Manja Kuhl (* 1981), düütsche Schauspelerin, Marcus Kuhl (* 1956), düütschen Ieshockeyspeler un -manager, Markus Kuhl (* 1979), düütschen Footballscheedsrichter, Martin Kuhl (* 1965), engelschen Footballspeler un -trainer, Martin Schmitz-Kuhl (* 1970),
Bergomi is de Familiennaam von Giuseppe Bergomi (* 1963), italieenschen Footballspeler un -trainer, Primo Bergomi (1917–1987), italieenschen Bahnradfohrer. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Repond is de Familiennaam von Catherine Repond (1663–1731), Opper von en Hexenprozess, Dieter Eric Chenaux-Repond (1934–2000), Swiezer Diplomaat, Jules Repond (1853–1933), Kummandant von de Swiezergarr, Kimmy Repond (* 2006), Swiezer Ieskunstlöperin, Paul Repond (1856–1919), Swiezer Psychiater. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Schurtenberger is de Familiennaam von Niklaus Schurtenberger (* 1968), Swiezer Springrieder, René Schurtenberger (* 1966), Swiezer Schriever, Sven Schurtenberger (* 1991), Swiezer Schwinger. Disse Siet is över en mehrdüdigen Begreep un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.
Konstantin („de blifft, as he is“, kümmt vun lat. constans = de blifft, konstant) is de Naam vun ganz verscheden Lüde: In Rom geev dat allerhand Kaisers mit den Naam Konstantin oder so wat in de Aart: Constantius Chlorus (305–306) Konstantin de Grote (306–337) Konstantin II. (337–340) Constans (337–350) Constantius II. (337–361) Konstantin III. (407–411), Gegenkaiser Constantius III. (421) In dat Byzantinsch Riek geev dat düsse Kaisers mit den Naam Konstantin oder so wat in de Aart: Konstantin de Grote , dat is de Sülvige as baven (324–337) Constantius II. (Konstantios II., dat is de Sülvige as baven; 337–361) Tiberios I. Konstantinos (578–582) Konstantin III. (Byzanz) (641) Konstans II. (641–668) Konstantin IV. (Byzanz), Pogonatos, (668–685) Konstantin V. (Byzanz) (741–775) Konstantin VI. (Byzanz) (780–797) Konstantin VII. Porphyrogennetos (913–959) Konstantin VIII. (1025–1028) Konstantin IX. Monomachos (1042–1055) Konstantin X. Dukas (1059–1067) Konstantin XI. Palaiologos (1449–1458) Konstantin I. (708–715) Konstantin II. (767–768) Konstantin I. (675–677) Konstantin II. (754–766) Konstantin III. Lichoudas (1059–1063) Konstantin IV. Chliarenus (1154–1156) Konstantius I. 1830–1834 Konstantius II. (1834–1835) Konstantin V. (1897–1901) Konstantin VI. (1924–1925) Konstantin I. (Schottland) (863–877) Konstantin II. (Schottland) (900–943) Konstantin III. (Schottland) (995–997) Konstantin I. (Armenien), Först (1095–1102) Konstantin II. (Armenien), Först (1129) Konstantin III. (Armenien) (1299)
Christiane Nüsslein-Volhard (* 20. Oktober 1942 in Heyrothsberge bi Meideborg) is ein düütsch Biologin un Biochemikerin. Se befaat sück mit Genforschung un Entwicklungsbiologie an dat Max-Planck-Institut für Biologie Tübingen un leit en Emeritus-Forschungsgrupp mit den Titel Color pattern formation. Se kreeg 1995 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin för hör Forschungen över de genetische Kontrolle vun de fröh Embryonalentwicklung. In Fackwarken wurrd hör Naam deelwies mit CNV afkört. Christiane Volhard wurr an’n 20. Oktober 1942 in Heyrothsberge bi Meideborg as tweet vun fief Kinner boren. Hör Vader Rolf Volhard weer Architekt, hör Moder Brigitte Haas Kindergordenkraft. De Chemiker Jacob Volhard weer he Oorgrootvader. Hör Jöögd hett se in dat Huus vun hör Grootvader, den Hart- un Nierenspezialisten Franz Volhard, dicht bi Frankfort an’n Main, wo hör Familie nah den Krieg Toflucht söcht harr. Se hett sück all fröh för Planten un Deerten interesseert un wuss all mit 12 Johren, dat se Biologin wurrn wull. Beinfloot vun Konrad Lorenz un anner Verhollensforscher hett se to de Abiturfier en Referat över de Sprache bei Tieren hollen. Nah dat Abitur an de Schillerschool in Frankfort an’n Main fung se 1962 an, Biologie an de Johann-Wolfgang-Goethe-Universität Frankfort an’n Main to studeeren. 1964 wessel se
Konstantin I. (Causantín mac Cináeda; * 836, † 877) weer König vun Schottland vun 863 bit 877 un folg up sien Onkel Donald I.. He weer de Söhn vun König Kenneth I.. As he König weer, harr he veel mit Krieg to kriegen. De ganze Tiet möss he gegen de Wikingers gegenan gahn. He versöch ok, dat schottsche Königriek wieder nah Süden to ut to breden. 864 hefft de Wikingers vun Dublin ut angrepen. jem ehr Anföhrer weer Olaf de Witte. Konstantin hett em ünner kregen un hett ok noch gegen de Truppen vun Thorsten den Roden wunnen. 872 hett Konstantin sien Swager Rhun henrichten laten. Up düsse Aart konn he den sien Königriek Strathclyde an sik rieten. Schoonst he up dat Slachtfeld goot Bescheed wüss, hett he siene Fienden faken ok eenfach betahlt, dormit dat bi'n Freden bleev. Dat hefft em de engelschen Königen later afkeken, besunners Æthelred II. üm dat Johr 1000 rüm. Amenn hefft de Wikingers em doch unnerkregen. Lüde ut Dublin weern up de Halfinsel Fife ankamen un wollen dat Land utplünnern. Jem ehr Naam weer „De swarten Frömden“. As he jem verdrieven woll, is Konstantin 877 in en Slacht bi de „Swarte Höhl“ (Inverdovat) in
De Pugwash Conferences on Science and World Affairs sünd en Tagungsreeg in Pugwash, Nova Scotia, Kanada. 1957 hett Cyrus Stephen Eaton, anreegt vun dat Russell-Einstein-Manifest (1955), de eerste Pugwash Conference on Science and World Affairs organiseert un finanzeert. Siether keemen dor inflootriek internatschonale Wetenschapler to Sitzungen un Workshops tosommen, um en Bidrag to Fragen vun de atomaren Bedrohung, vun bewappnet Konflikten un Problemen vun de globalen Sekerheit to leisten. Intüschen veranstalt de Organisatschon Pugwash International neben Johrestagungen Workshops to Themen as nukleare Afrüstung, biologische un chemische Wappen, regionale Konflikte, dat Verbreeden vun Wappentechnologien un Verantwortung vun de Naturwetenschapler. 1995, fieftig Johr nah de Atombombenabwürfe up Hiroshima un Nagasaki, wurr Józef Rotblat stellvertreedend för de Pugwash Conferences, de entscheedend Andeel an de Atomteststoppvertrag in dat Johr 1963 un an den Atomwappensparrverdrag harrn, de Freedensnobelpries tospraaken. 1987 weer de Pugwash-Bewegung all mit den Antonio-Feltrinelli-Pries uttekent wurrn. Klaus Gottstein: Erinnerungen an Pugwash und an die Rolle der VDW als deutsche Pugwash-Gruppe. In: Götz Neuneck und Michael Schaaf (Hrsg.): Zur Geschichte der Pugwash-Bewegung in Deutschland. Max-Planck-Institut für Wissenschaftsgeschichte, 2007, S. 39–62 (pdf [afropen an’n 16. Mai 2022]). Alison Kraft und Carola Sachse (Hrsg.): Science, (Anti-) Communism and Diplomacy. The Pugwash Conferneces on Science and
Sir Józef Rotblat (* 4. November 1908 in Warschau; † 31. August 2005 in London; ok: Josef oder Joseph Rotblat) weer en poolsch Physiker „mit britischem Pass“, wat he immer weer betoont hett. As Karnphysiker weer he to’n Anfang mit de Entwicklung vun de eerst Atombombe bedeeligt, hett dat Projekt aber wegen ethisch Bedenken 1944 verlaaten. He weer Mitbegrünner vun de Pugwash-Konferenzen un hett en Leven lang för dat Afschaffen vun all Atomwappen kämpt. Stellvertreedend för de Pugwash-Konferenzen wurr he 1995 mit den Freedensnobelpries uttekent. As Söhn vun en in’n Eersten Weltkrieg arm wurrn jöödschstämmigen Familie hett Rotblat all mit 15 Johr över Dag as Elektriker arbeit; avends hett he Physik lehrt. Later wurr hüm en Stipendium för dat Studium an de Free Universität vun Polen vergeven, wo he 1932 den Magister-Afsluss kreeg. Af 1933 weer he as wetenschaplich Mitarbeiter in dat radiologische Labor vun de Warschauer Weetenschapssellschop tätig, dat vun sien Förderer Ludwik Wertenstein leit wurr, un wurr 1937 Direkter vun dat poolsch Institut för Atomweetenschap an de Free Universität vun Polen. 1938 kreeg he an de Universität Warschau in den Beriek Physik sien Doktertitel. 1939 kreeg he en Utlandsstipendium un gung in’n August, kört vör den Utbröök vun
En Titeloplaag is en Oplaag von en Book, bi de en öllere Oplaag von dat Book hernahmen un bloots dat Titelblatt utwesselt warrt. Dat betüht sik op Böker, de al druckt sünd un över längere Tiet nich verköfft worrn sünd oder ok op Böker, de mit de olen Druckbagens un en neet Titelblatt druckt warrt. Dat warrt to’n Bispeel daan, wenn den Verleger dücht, dat dat ole Titelblatt nich mehr na’n Gesmack von de Lesers is. Dat kann aver ok daan warrn, wenn de Titel den Verlag wesselt un de ne’e Verlagsnaam op dat Titelblatt stahn schall. Düsse Praxis stammt ut de Tiet, as Böker noch separat druckt un eerst later bunnen worrn sünd. Vondaag warrt Böker direkt in eens druckt un bunnen un dat Titelblatt kann nich mehr uttuuscht warrn. Dorüm speelt Titeloplagen nu kuum noch en Rull.
Jan Arnošt Smoler (hoochdüütsch Naam Johann Ernst Schmaler; * 3. März 1816 in Merzdorf; † 13. Juni 1884 in Bautzen) weer en sorbschen Philoloog un Schriever. Smoler sien Vadder weer en evangeelschen Kanter. 1823 hett he en Stell in Lohsa annahmen un dor güng Jan Arnost Smoler denn ok op Volksschool. 1827 is he denn op dat Gymnasium in Bautzen kamen. 1836 keem he an de Universität Breslau un hett op Theologie studeert. 1839 hett he sien Afsluss maakt un keem na siene Heimat trüch, woneem he anfüng de sorbschen Leder optoschrieven un in de Sammlung Die Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz ruttogeven. 1847 hett he den Sorbschen Vereen, de Maćica Serbska, mit grünnt. He hett sik in disse Tiet vun de 1848er Revolutschoon ok för de kulturellen Rechten vun de Sorben insett. So geev dat vun 1850 af an ok Schoolünnerricht op Sorbsch. Smoler sülms is ok Schoolmeester för Sorbsch an dat Gymnasium in Bautzen worrn. 1851 hett he de Smolersche Verlagsbookhandlung grünnt un in de Johren, de nu kemen, ünner annern de Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft rutgeven. 1865 bet 1868 hett he ok dat Slawische Zentralblatt - Wochenschrift für Literatur, Kunst, Wissenschaft