rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Caroline Bonaparte wood am 25. Määz 1782) ä Ajaccio op Korsika jeboore un storv am 18. Mai 1839) ä Florenz. Caroline hosch eejentlich Maria Nunziata Carolina Buonaparte. Dä volle Naam wood ävver säldö jebrutt. Caroline wooch d jüngste Schwester va Napoléon Bonaparte. Van Ajaccio us jäng se 1793 no Frankreich un hiirode 1800 Joachim Murat. 1806 wood se de Jruußherzogin va Kleve un och va Berg, 1808 Könnigin va Neapel. Caroline vorstäng sich jott met Clemens va Metternich, önö Feind va Napoléon Bonaparte. Dat woch d Rache dovöör, dat hörre Sohn Napoleon Achille Murat net dr Nachfoljer va Napoléon wääde kutt. Napoleon II. woch jeboore woode. Carolines Mann wood, su wi öt dr Könnig Ferdinand IV. ajeordnet hott, erschooße. Caroline ress us un jäng no Österreich. Sei läävde do als Jräfin von Lipona un trok spiir no Tries, storv ävver am 18. Mai 1839 ä Triest.
Enne Shpeznaame eß ene Name för Minsche, die alld jedäuf wohre, udder förren Saach, wo sesch Andere spääder doför ußjedaach han. Janz öff maach mer dä Speznaam besser känne, wie dä Deufnaam. En Kölle jiddet de Lanxess-Arena. Ävver frooch ens noh'm Henkelmännsche. Loor et aan, un do weeß wesse, worüm se et esu jennannt han. „Henkelmännsche“ es enne Spetznaame för die Hall. En Kölle hät die Müllers Aap jellääev. Ävver wie hät dä reschtesch jeheiße? Peter Müller. „Müllers Aap“ es däm singe Spetznaam jewääse. Em Vrings-Veedel lääf dä Schang Jülich. En singem Paß steiht „Jean“. Dat is ähnlich, evver nit et selve. Böckderök Wau Wau han de Päntz ene Frou nohjeroofe, die evver Anna Maria Zaudig jeheiße hät, un ald zick 1876 dud es. An dä eijentlesche Name er-ennert sesch kein Sou mieh, evver „Böckderök Wau Wau“ un dä Furrel kennt der Kölsche höck nooch. De Mussiker, die Hip-Hop un Rap maache, do sen Spetznaame janz jeläufig. Mar es dä Jan Philipp Eißfeldt vell bekannter unger dämm Name „Jan Delay“, evver och als „Eizi Eiz“ un „Boba Ffett“. Dä bikannte düütsche Rapper „Samy Deluxe“ heeis mem börjerlesche Name Samuel Sorge. Bekannt es he evver bloß unger singe Spetznaame Samy Deluxe,
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Aotearoa es dr Naam van Neuseeland en d Sproch va d Maori op Neuseeland. Öt es ävver kenne offizielle Naam dovöör. Jätt jenaues weeß moch net. Ävver öt jitt a paar Theorie, dönen moch no jo kann. Donoo steht dat Wood vöör „Dat Land van d wisse Wolkö“. No ön Lejend soll dr Naam su entstange see: Ä Mädsche, d Dooter van dr Entdäkker Kupe söll an dr Horizont jätt Wisses jesee ha. Sei reef: „He ao! He ao!“ Dat bödüüt „Ön Wolk!“ Dörch dat watt se jesee hott, wood d Insel van öt Great-Barier entdäkkt. Bes hüü heescht di en d Sproch van d Maori „Aotea“, watt „Wisse Wolk“ heecht. Als d Maori speer noch ö jrüüßer Stöck Land vong, do nannte s dat „Aotea Roa“. Ön anger Theorie kütt van d Wolkö, di övver d Bersch op d Nord- un Südinsel va Neuseeland z see send. Di sitt moch döck iidr als dat Land selvs. Dr Naam kööm van d Wolkö. D dreide Theorie kütt van dr Schnei op d hoch Bersch. D Äwanderer van
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Wallhegge, op Huchdütsch heeche di jo Wallhecken, woode vöör mii als 2.000 Joohr ä Ostfriesland at jevonge. Do maade de Lüü zom Schotz jääje weld Deere jruuße Züng öm d Hüüser. Di woore zwar mä us Stäcke, di zösammejestoche woode, ävver di Dänger woore bes zu 10 Meter huch. Hüü jitt öt en un öm Ostfriesland unjeväär 6.000 Kilometer Wallhegge. D meetste send us Eesche un anger Strüch. Dorän vängt moch Hömmele Insekte un Väuel. Wallhegge stönt op kläng Wäll us Ääd, Steen öff Torf. Dat es dr Jrund, dat s jeschötzt send un öt vöör öt Aafhaue no § 33 van öt Naturschotzjesätz us Niedersachsen Stroofe jitt. Moch vorsöckt sujaar, wärm mi Wallhegge anzöplanze. Dat Land Niedersachsen hat övver 7 Joohr 2,75 Milliune € vöör di Buure jejovve, di de Wallhegge besser pfleje un neue anplanze. Ön Sii övver Wallhegge (a dütsch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Oliver Norvell Hardy wood am 8. Januar 1892 ä Harlem en dr Staat Georgia en d USA jeboore un storv am 7. Aujust 1957 ä Hollywood. Hä woch önö Schauspieler, dä zösamme met Stan Laurel ä Dütschland als “Dick un Doof” bekannt wood. Met 10 Mond storv Olivers Papp un hä läävde met sing Mamm zösamme, di en ö Hotel ä Milledgeville werkde. Oliver hott Spass an öt Sänge un noom spiir Ongericht an öt Konservatoriom ä Atlanta. 1910 kräät hä dr ischte Kontakt zo dr Film, da jo do isch opkoom un versoot ä Filme opzöträäne, watt ävver isch 1914 fluppde. Singe ischte Film, dem hä ä Jacksonville driihnde, woch Outwitting Dad. Töschebee hott hä sing ischte Vrau Madelyn Saloshin kennejeliirt un jehiirod. 1921 liirde hä Stan Laurel kenne un driihnde met hem dr Film The Lucky Dog. Bes 1927 maade hä övver 270 Filme. D meetste send dovan verloore jejange. 1927 maade Oliver met dr Produzent Hal Roach önö Vortrach un werkte va do a met Stan Laurel zösamme. Met häm entstonge noch öns 106
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) 2866 Hardy es önö Asteroid, dat heecht önö klenge Planet, dä öm d Sonn vlütt. Hö jehüüd zo Asteroide, di sich en önö Bereisch bövänge, wozo völl Asteroide jehüüre. Dem nännt moch doher och dr Hauptjüüdl. 2866 Hardy wood am (7. Oktober 1961) van dr beljische Stäärekikker Sylvain Julien Victor Arend us Ukkel entdäckt. Hardy vlütt ä 4,97 Joohr eemoll öm d Sonn. Dr angere Naam vöör (2866) Hardy es 1961 TA,1973 AR3, 1981 RR2. Singe Naam kräät dr Asteroid van dr Schauspieler Oliver Hardy.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wikkitex nännt mer en ennem Wikki dat Forrmaat fun däm Qwälltäx fun de Sigge un der Qwëlltëx selləfß. Wann en Sigg_em Wikki aanjezëijsh weed, als_en Sigg_en_dä Wëpßaijt, dann süüht mer nit dä Wikkitäx, sönndon dat html, wat de Wikki_ßoffwäer druß määt. '''Wikkitex''' nännt mer en ennem [[Wikki]] dat [[Forrmaat]] fun däm [[Qwälltäx]] fun de [[Sigg (Wikki)|]]e, un der Qwëlltëx selləfß. Wann en Sigg_em Wikki aanjezëijsh weed, als_en Sigg_en_dä [[Wëpßaijt]], dann süüht mer këijne Wikkitäx, sönndon dat [[html]], wat de Wikki_[[ßoffwäer]] druß määt. E Bëijshpell förr_enne Wikkitëx. Koot jesaad_eß dä Wikkitäx süühd_onjefäär_esu simpel uß, wi_j_e_Shtök Papier med de Schriifmaschin jeschrevve. Dojääje süüd_en Wäpsigk iihr_esu uß, wi_j_e Booch med ongerscheedlijje Tüppe fun Schreffte, on Belldscher, un esu_n Schöönhëijte. Di shtonn zwa em Wikkitëx med dren, ävver als Kloortëxt_Kommandoß, un nit ußßjefööhrt, wi en_de Wëbsigk. De ongerscheedlijje Wikkis — jenoujenomme dänne ier ßoffwäer — hann_e beßßje ongerscheedlijje Kommandos för_en_de Wikkitëx. E paa Bëijshpell för tüppėsche Kommandß, di_de_miihßte kėnne donn, senn di_hee: Am Aanfang fun_enne Rëihj: === Üvverschreff === — määhd en Övverschreff, de Aanzahl fun dä =-Zëijsche sääht, wi klëijn dat_se eß. * — määhd enne Affschnedt med_ennem Punkt
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Norderney es änn van d sövve Ostfriesische Insele un jehüüd zom Kreijs Aurich. Zösätzlisch es Norderney och ön Stadt, di op d Insel litt. Norderney hat unjeväär 6200 Äwohner. Met öt Boot kütt moch va d Norddeich Mole in ön joo Stond op d Insel. D nöödste Nobberinsele send Baltrum un Juist. Norderney es 15 Kilometer lang un an d breedste Stell 2,5 Kilometer breed. Vöör völl Tuuriste es dr 14 Kilometer lange Sandstrand dr Jrond, op d Insel z komme. D Süden und dr Oste va Norderney jehüüre zom „Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer“. Norderney entstäng isch em 16. Jahrhondöt. Öt weed ajenomme, dat em Joohr 1362 d Insel Buise, di an di Stell looch, bei ön Flut ussöree broch. Ee Deel, d Insel Buise, wood immer kleener un löösde sich irjendwann janz op. Zo d selbe Zitt wochs dä zweide Deel Insel, die spiier Norderney wood. 1550 tauchte dr Naam öt ischte Moll als „Norder neye Oog“ än d Bösch op. Am Aavang läävde d Lüü op d Insel van öt Vange va Vesche, spiier koom d
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Oberbergische Volkszeitung — affjekööz OVZ — iss_en Dareß Zëijdong föer der Bovverberjesche Kriiß. Se eß och de Lokalußjoov fun de Kölnische Rundschau för_t Bovverberjesche. De Houp_Redaxjohn fun de Bovverberjesche Follks_Zëijdong sez en Jummersbach, un se hann norr_en Uuße_Redaxjohn en Waldbröl. Der Folaach sez en Kölle, dad_eß der Heinen-Verlag, dä_t, wie de Zëijdong, zig 1949 jitt. No jehööt dä Folaach, dä lang ëijeshtänndesch woohr, enzwesche dem DuMont Schauberg, dä och der Shtadtanzeijer un der Express määht. Dröm livvot de Bovverberjesche Follks_Zëijdong jez zig 2004 och Atikkelle för der Shtaddanzëijer övver_t Bovverbërrjesche, un der Shtaddanzëijer med singem Bovverbërjesche Aanzëijer hät këij Lokalredaxjohn mih. de Bovverberjesche Volkszeidung Onlain (op deutsch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Élisa Bonaparte wood am 3. Januar 1771 ä Ajaccio op d Insel Korsika jeboore un storv am 7. Aujust 1820 en d italiänische Stadt St. Andrea bei Triest. Elisa, di met volle Naam Maria Anna Elisa Buonaparte hosch, woch d äldste Schwester va Napoléon Bonaparte, di övverläävde. Elisa wood am 1. Mai 1797 d Vrau va Félix Baciocchi, önö korsische Aristokrat, va däm Elisa sisch ävver spiir trennde, em Joohr 1805 d Prinzessin va Piombino un Lucca, 4 Joohr spiidr Jruußherzogin van d Toskana wood.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Lucien Bonaparte (* 21. Määz 1775 ä Ajaccio op Korsika; † 29. Juni 1840 ä Viterbo, Italie) hosch ejentlich Luciano Buonaparte. Hä woch dr Brooch van Napoléon Bonaparte. Lucien wood ä Frankreich usjebeld. Als hä no Ajaccio zöröckkoom, ongerstötzte hä d Jakobiner un wood änä van döörö Chefs. Hä jäng ösu witt, dat hä suujaar singe Vöörnaam va Lucien ä Brutus ändörde. Do hä Robespierre ongerstötzte, koom Lucien am 27. Juli 1794 än öt Jevängnis. Bo hödde se häm jököppt, ävver met d Hölp va Napoléon bleed öm dat erspaart. Lucien hiirode Christine Boyer, di zwei Kenger kräät, ävver 1801 storv. 1799 woch hä Enneminister un va 1800 a Botschafter ä Spanie. Lucien sorchde dovöör, dat en dr Appelsine-Kresch Portujal ajejreffe wood. Dodörch wood Lucien önö rische Mann, watt singe Brooch Napoléon vöör öt Vräcke ärchde. 1803 hiirode hä ö zweide Moll, desmoll Alexandrine de Bleschamp. Met hör kräät hä 10 Kenger. Als hä met Napoléon Krach kräät, jäng Lucien no Italie, hott sich ävver en dr Kopp jesatze, no Amärika z joo. Dobei wood hä ävver
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mildred va Minster † 13. Juli 734 weed en d Bösch och Mildrith öff Mildryth jenannt. Sö es ön änglische Hellije. Mildred, hör Jeburtsdatum es net bekannt, woch d Dootr van Könnig Merowald va Magonset un d Prenzessin Ermenburga von Kent. Mo nämmt a, dat sei en d zweide Hälfde van öt Sövvende Jahrhondöt jeboore wood. Dat Kluster va Minster hodde d Äldere va höör op d Insel Thanet ä Kent jöjrünt. Mildred wood Nonn en dat Kluster, hör Mamm woch do d Abtissin. Em Joohr 735 övvernomm Mildred dat Amt. Mildred storv am 13. Juli 734 un hör Reliquiö woode övver 300 Joohr en öt Kluster opbewahrt, spiir no Canterbury jebraat, wo sö irjendwann kapott öff vorloore jänge. Dr Jeburtsdach va Mildred, dr 13.7. es en d katholische Kerch dr Jedänkdach va Mildred va Minster. Öt Lääve va Mildred
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Pauline Bonaparte (* 20. Oktober 1780; † 9. Juni 1825 ä Florenz, Italie) woch ön Schwester va Napoléon Bonaparte. Met 13 Joohr woch Pauline jezwonge, met hör Mamm un hör Jeschwistere no Frankreich zo jo. Pauline hirode dr Jeneral Charles Leclerc d'Ostin. Di zwei jänge no Haiti, öm önö Sklavenopstand neer z schlaare. Charles wood siihr krank un storv a Jelbfieber. 1803 hiirode Pauline noch enz, desmoll Camillo Borghese. Met 44 Joohr storv Pauline Bonapart a Krebs. Seij wood in d Jruft van d Famelisch Borghese begraave.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Scheevhött, dat jo amptlich Schevenhütte heecht, es seijd 1972 ö Stadtdeel van Stolbersch un jehüüd zom Kreijs Oche. Dr nächste Ort es Gressenich zo dem öt vreuer ön Zitt jehood. Hamisch un Jürzenisch jehüüre op Dürener Sii zo d Nobbere. 788 Lüü wonde Ängs 2005 än dr Ort. Scheevhött litt em Tal van dr Baach Wehe, dä a paar Kilometer dovöör us d Wehebachtalsperr kütt. Dr Ort litt bo janz em Bösch, watt öm vöör völl Lüü asu schünn maat un zm Spazeere älaant. Ä Scheevhött hat moch at us d Iiserzitt Denge jevonge ävver och d Römer hand jeläävt. Övvend us di Zitt woode damals bei dr Bau van d Talsperr nojewesse. En ö Schriive vam 28. Oktober 1525 weed ö itschte Moll jeschrävve, dat ä Scheevhött ön Iiserhött steht. Dr Naam hat sich a paar Moll jeändert un es isch seit d Medde van öt 18. Jahrhondöt so wi öt jetzt es. Ängst 19. Jahrhondöt jäng öt Höttewerk ä Scheevhött z Äng. Dat looch doraa, da töt Holz usjäng un öt Transporteere van öt Iiser
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Ävangelische Stadtkerch va Jever jehüüd zo d Denge, di mo sisch als Tuurist va Friesland akikke moss. Sei steht op dr Kerchplei medde en d Altstadt. Op dr ischte Bleck merkt moch, dat di Kerch en a paar Stilrischtungen jebout woode es: Modern, altjotisch un neujotisch valle direkt op. Dat litt doraa, dat d Kerch ö paar Moll aafjebrannt es: 1382, 1532, 1738 un 1959. Jeddes Moll wood d Kerch wärm neu opjebout, un zwar en di Art, di zo di Zitt modern woch. Jlöcklicherwiis hat dat Dengkmool va Edo-Wiemken di janze Femperei, dat heescht 2 Bränd, unbeschaad övverstange un bleed erhalde. Övver d Kerch
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Edo Wiemken dr Äldere storv em Joohr 1415. Wann hä jeboore wood, dat es nett bekannt. 1350 schaffde hä öt als ischde Häuptling, di 3 Jäjende Wangerland, Östringen un Rüstringen onger änä Hott z brenge. Öm dat sescher z maache, befästichte hä Jever. En d Ävangjellische Stadtkerch va Jever hat dr Ururenkel sing Doohter, Maria va Jever, ö Dengkmool vöör hööre Papp boue losse. Öt steht en d Verlängerung van d Kerch un hat 2 Bränd övverstange. Völl Lüü halde dat vöör ö Wundr. Övver öt Denkmool va Edo Wiemken dr Jöngere-
Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Rur es önö Floßß, dä dörch di 3 Länder Bäljö, Holland un Dütschland läuft. Van d Quell bes no d Mündung bei Roermond es d Rur 170 Kilometer lang. Zom Ongerscheed van dä Floßß met derselbe Naam em Ruhrjebiit hat d Rur, di us de Eefel kütt, kee „h“ en dr Naam. Völl Lüü saahre och doraa d Eefel-Rur. Ävver mo moss bedänke, dat sisch d Naam isch öm 1900 va Ruhr no Rur ändernde. Ö paar Örtcher draare in dr Naam emmer noch dat „h“. Dozo jehüüre Einruhr un Erkensruhr. D Quell van d Rur es op d beljische Sii van öt Venn bei Sourbrodt, ävver at no onjeväär 15 Kilometer läuft se övver d Jrenz un kütt no Monschau. 25 Kilometer wiir weed dat Wasser en dr Rursee, dr zweitjrützte Stausee va Dütschland jesammelt. Zo d Stauseen jehüüre d Oleftalsperre, dr Urftstausee, d Rurtalsperre und dr See va Obermaubach. Dat Rurwasser läuft dann dörch d Städteregiun Oche, Düüre un Heinsberch. Donoo vorlässt öt Dütschland un läuft
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Kupferhoff Ruusedahl, da op Huchdütsch Rosenthal vängt moch zämlisch jenau en d Medde va Stolbersch. Hä litt an d Rothuusstrooß en önö klenge Park nävver d Stadthall. D Hoof Ruusedahl wood em Joohr 1724 jeboud. Dr Opdrach koom va Kupfermeester Lennad Schleicher, enne va d bekanndste Kupfermeester, di Stolbersch hott. Baumeester woch Rilmann Roland us Mönster. Roland sollt met d Kupferhoff suu jät richtig jruußes op d Bee ställe, womet dr Lennard ajävve kutt. Op dä Plei vöör d Kupferhoff stäng d Fabrike, die, so kutt moch en ald Ongerlaare nokikke, wiss jestreche woore. Ruusedahl wooch en d leitzte Joohre zämlich vorvalle, wood 2006 verkoovt un wärm ä Ordnung jebraat. Hä es hüü änä van d schünnste Kupferhöff, di öt ä Stolbersch jitt. Commons: Kupferhoff Ruusedahl – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Dat Gaffel ov Jaffel is e lecker Kölsch. Die vun Jaffel spunsore de FC Kölle. Jaffel is e superjeilet Kölsch. De Firmefärv vun Gaffel is wieß un bloo, äver dat mät nix. Dä Naam Gaffel kütt fellëijsh fun der ahle Jaffelle, di_j_en Kölle zigg_em Meddelalldo met forwalld_on rejiert hann; angerschwoh hät mer do_fö de Zünff jehatt, di_sen_jannz äänlesch.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Grolsch heechd ejentlich Koninklijke Grolsch N.V. un es ön Brouwerei ä Holland. S litt en d Nööde va Enschede. Grolsch es d 21. jrützde Brouwerei van d Wält un öt Biir weed ä 70 Länder vorkoovd. Dat Grolsch Biir es bekannd dörch sing jrön Büjelflasch, en di öt vorkoovd weed. Janz vreuer, dat woch em Joohr 1615, brouwde Willem Neerfeldt si Grolsch-Biir ä Groenlo, dä och onger d Naam Grol bekannd es, wo hä öt ischde Jebäude häsatz. Grol joov dann och öt Biir singe Naam. Dat Jeschäff leev ösu jott, dat em Laufe van d Zitt ön zweide Brouwerei-Huuß en d Nööde va Enschede entstäng. No ön Explosiun am 13. Mai 2000 wood d janze Brouwerei an di Plaatsch, wo s hü steehd, vorlajert un der Aavangsstandochd Groenlo opjejovve. Dat Biir weed no öt dütsche Reinheitsjebot jebrouwd. Domet es Grolsch d enzije holländische Brouwerei, di dat maad. D zweidjrützde Brouwerei va Holland wood am 20. Määz 2008 dörch SABMiller övvernomme. D Hauptbiire va Grolsch send öt Pils, öt Altbier un öt Bockbiir, dat ävver mä zm
Dit artikel is jesjrieëve op 't Kirchröadsj en sjteët i jen Hollesje sjpelling College Rolduc woar ing sjoeëlejemeensjaf i Kirchroa mit gymnasium, atheneum, havo en vmbo. De jemeensjaf tselde ónjeveer 2.400 lierlinge, versjpreid uvver versjillende locaties i Kirchroa, nemliech 't Tsentroem (Hoots en Rolduc) en Kirchroa-Wes (d'r Campus en 't Elbereveld). Vanaaf 2001 vele alle sjoeële vuur ’t voortjezats ongerwies i Kirchroa onger College Rolduc. Vruijer woare ze versjpreid uvver zieëve versjiedene sjoeële. In 2009 woeëd de sjoeël ópjeheëve en same mit 't Eijkhhagen College oet Lankjraaf ópjejange in 't Charlemagne College. College Rolduc is ing van de aodste óngerwiesinsjtellinge i Nederland. Óp Rolduc woeëd al vanaaf 't 12e joarhónged les jejoave. Vuur lierlinge die e zoeë ruum meujeliech aabod va sjproache wille, is d’r 't gymnasium, dat ziech van ‘t atheneum óngersjied durch de lesse Jrieks en Latien en doaneëver de lesse uvver d’r Jrieks-Romeinse koeltoer. Umdat ’t Latien zoeë wiechtiech is vuur ’t liere va vreëm sjproache, weëd ’t óp de brugklas vuur ’t janse vwo (gymnasium en atheneum) aajeboane. Jraat wie wiskunde vroage de klassieke sjproache e jroeës analietiesj vermeuje. Uvverijens zunt de meujeliegheete vuur ’t vervolgongerwies vuur gymnasium en atheneum ’t zelfde. Óp de locatie Elbereveld
En sojenanntes Alkalimetall es en Zoot fun scheemėsch Ellemännt, wad en jeweße Ähnlėshkëijt med der Metalle hät, ävver för jewööhnlesch fill rejakßjohnfreudijer eß. Dröm kumme Alkalimetalle en de Natuur nörjentwo onnjebonge vöör, ävver mer fengk se aan rëijshlesch Stëlle en scheemėsche Fobendonge. Jebruch wääde se en dô Ėnndůßtrii en fillfälltijje Wëijse, zum Bëishpell määt mor Battriije un Akkuß druß. De miihßte Alkailmetalle sinn metallesch uß, sin avver wëijsch, noh wëijscho wi Blëij, un loohße sesh joot schnigge. Wäm_mer e Shtöck Alkalimetall puur hät, un lööht dat en_et Waßßer falle, dann oppjepaßß, flöck de Oure zoo, un fott_rënne. Dat Zeuch fäng op der Momënnd aan wi jeck op dämm Wasser eröm ze titsche, ze brënne un jefftisch Jaaß ze bellde. De Alkalimetalle sin: Natrium Kalium Rubidium Cäsium Francium (doll radioaktiv) Beryllium Magnesium Calcium Strontium Barium Radium (doll radioaktiv)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Naturschotzjebiit Schlangeberch litt en d Nööhde van dr Breenijerberch un domet am Rand van d Eefel. Op d Kaat vängt moch öt ö paar Kilometr va Ooche. Dat Jebiet es mä 108 Häktar jruuß un beehnt jät, dat moch ä Dütschland koom ehrjönz vängt. He jitt öt em Boohm Jalmei un op dr Schlangeberch entstäng ön Jalmeiflora met Planze, di öt sonst komm öns op d Welt jitt. Dr Naam hat dat Jebiit van dr Schlangeberch, önö klenge Hövvel, dä mä 276 Meter huch es. Dr Ongerjrond va dat Naturschutzjebiit es Kalkstee. Dä entstäng he voor unjeväär 400 Million Joohr als alles Deel van a Meer wooch. Uß d Muschele entstänge he decke Schichte va Kalk. En d nächste 200 Milliun Joohr hoff sisch dä Boohm, dr Kalk koom no ovve un wood aavjedraahre övv vottjespollt. Öt litt 200 Milliun Joohr zoröck, do woode Metallsalze en di Läuscher van dr Kalk jespollt. Öt belde sisch Ärze wi Zenkbländ, dr Markasit övv Bleijlanz. Do öt ävver op di Ärze räände, jänge di och zm Deel kapott un
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Luciano Pavarotti (* 12. Oktober 1935 ä Modena; † 6. September 2007 ä Modena). Hä woch änä van d beitste Tenöör, di öt joov. Pavarotti koom us normale Vorhältnesse. Sing Äldere woore Bäckerslüü un hä wood z’isch Liihrer, ongerichte ävver mä 2 Joohr. Do singe Papp och ön joo Stemm hott, braat hä Luciano öt Sänge beij. 1956 entscheed hä sisch, met öt Sänge Jeld z vordeene un woohl öt zo singe Beroff maache. Hä studierde ä Modena un spiir ä Mantua Jesang. Dat Studium woch ävver ö suu düür, dat hä övver 6 Joohr nävvebeij Versescherungen verkoovde. Sons hött hä net studiere könne. 1961 jewonn hä dr ischte Priiß en önö Jesangswettbewerb. Dä bestäng doruss, d Roll van dr Rodolfo ä Puccinis Oper [[La Bohème än öt Theater va Modena z spälle. D Opführung woch önö jruuße Erfolsch un hä wood ä völl Opernhüser äjölaahne. Su koom hä no Amsterdam, Wien un no Zürich. Lucianos Stemm entweggelnde sisch em Laufe van d Zitt. Us dr lyrische Tenor wood önö Sänger vöör dramatische Stöcke. Jö mii hä
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Onger Sinus vorsteht moch dat Vorhältnis va 2 Siihe en ö rechtwenklisch Dreieck. Un zwar weet beim Sinus dat Vorhältnis van d Jejenkathete (di litt dr Wenkel jäjenövver) zo d Hypothenuse (dat es dat lang Stöck en öt Dreieck dat dr rääte Wenkel jäjenövver litt) bestemmt. Wä ävver met d Mattematik z do hat, dä weeß dat do völl met Formele jewerkt weed un wenn moch dat en ön Formel schriivd, dann sitt dat su uss: Sinus van dr Wenkel = Jejenkathete van dr Wenkel Hypotenuse {\displaystyle {\mbox{Sinus van dr Wenkel}}={\frac {\mbox{Jejenkathete van dr Wenkel}}{\mbox{Hypotenuse}}}} Dat nächste Beldche zeecht noch öns de Wenkele en dat Dreieck un de betroffe Siihe. Rächnet moch nun d janze möjjelije Wenkel dörch, dat heecht alles van 0° bis 360° un zeechnet sisch dat op ö Stöck Zeechenpapier op, dan sitt dat su us wi op dat nächste Beldche: Mo kann jott erkänne, dat bei dat Vorhältnis immer jätt tösche 1 und -1 öruss kütt. Dat janze leevrd ön Kurv, dö Sinuskurv. Interaktive Animation zur Definition von Sinus, Kosinus und Tangens am