rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D WestLB es ön Aktiejesellschaf met Setz ä Düsseldorp un Mönster ä Westfale. S jehüüd zu d jrützte Banke ä Dütschland. Dürch Fusiun us van d Rheinische Jirozentrale un d Provinzialbank suwi d Landesbank vöör Westfalens Jirozentrale entstäng s am 1. Januar 1969. Völl anger Büros op d Wält koome em Laufe van d Joohre dozo. Öt Land NRW jehüüre d meetste Andeele van di Aktiejesellschaf. Dörch Spekulatiune, di donävver jejange woore vorloor d Bank övver 1 Milliard Euro tösche 2007 un 2008. Dat veeel en di Zitt van dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008. Dütschland had met völl Jeld jeholpe, da töt d Bank övverhaupt noch jitt un net all di Lüüh hön Ställ vorloore hand. Wi öt ävver op Dauer wiir jeet kann mo noch net saare. Offizielle D Siij van d WestLB
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D BayernLB es ön Jruußbank met Setz ä Münche. S es d Zentralbank vöör dr Staat Bayere. Di en d janze Wält tätije Bank jehüüd zo d jrützte Banken va Dütschland. Eejedömmer van d Bank es ön Holding, di dr Staat Bayere un önnö Bankevorbond jehüüd. Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 had d Bank önö Hoof Jeld vorloore ävver dörch usslajerung van kritsche Böreiche well d Bank dovör sorje, dat ösujätt nät mi passeere kann. D Siij van d BayernLB
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D IKB Bank, di och IKB Deutsche Industriebank AG es ön Jruußbank, di sisch dorop spezialiseert had, Firme Jeld z pompe. Dr Setz van d Bank es Düsseldorp. Met övver 22 Mrd. Euro en d Bilanze un 1400 Lüüh, di sisch vöör d Bank krom lääje, jehüüd s zo d gruuße. Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 kuut d Bank op eemol net mit zaahle un hött zomaache mösse. Ävver d KfW-Banke hand Jeld zojeschooße su dat dat Jeschäft flott wärm leef. Öt es jeplant, dat d Lone Star Funds Investmöntjesellschaft sisch met övver 90 % bei d IKB äkooft. D Siij van d IKB Deutsche Industriebank AG
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Sachsen LB, di och Landesbank Sachsen heecht, es ön Landesbank un had dr Setz ä Leipzich. Seijt Oktober 2007 es d Bank ön AG. Jejründ nö öt Äng van d DDR entstäng di Bank em Joohr 1992 un wood 2002 hondötprozentije Doohtr van d LB Bade Würtemberch. Dat bedüüde ävver am 1. April 2008 öt Äng van d Bank. Di wood dann LB Bade Würtemberch. Op Jrond van dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 had d Bank völl Jeld vorloore. D Siij van d Bank
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Burch Trutzeltz es ön Ruin en d Eefel. Se steeht op önö klenge Hövvel nävver Burch Eltz en d Nööhde van dr Ocht Moselkern an d Mosel. An d vreuere Burch send mä noch ö paar vorvalle Muure övverich ävver mo kann sisch noch vörstelle, dat dä klenge Hoof Keie öns ön Burch woch. Dr Burchturm es noch jott z erkenne. Kurfürst Balduin woohl singe Äfluss va si Triir no Koblenz usdeehne. Dozo vorsooht hä net mä en d Eltzer Feehde d Burch Eltz z övvernämme, hä probeerde och, dörch dr Bouw van ön Belajerungsburch, d Burch Trutzeltz, singe Jechner kläng z kriie. En d köttste Zitt wood s jebouwd. Meestens holpe d Buure us d Jäjend dobeij. Van d Burch uss wood Burch Eltz met Keie beschooße. Kattapulte hodde s op Burch Trutzeltz. 1336 schaffde d Hääre van Burch Eltz öt ävver dörch Vorhandlonge d Kniiß us d Wält z schaffe. D Burch vorloor hör Roll un vorveel. 1543 stäng at en d Bösch, dat d Burch ön Ruin es. Wilfrid Tittmann: Die Eltzer Büchsenpfeile von
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D IndyMac Bank steeht vöör „Independent National Mortgage Corporation“ woch d jrützte Spar- un Darleehnskass en dr Raum va Los Angeles. Jlichzittich woch IndyMac och dr sövvent jrützte Finanzeerer va Hüpotete en d USA. Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 jäng di Bank kapott. Dr Staat moot äjriife su dat winnichstens d Konde met Sparälare bes zo 100 000 $ net lääch usjänge.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Ärzbischoff es önö Bischoff met besongije Opjaave, dr Chef van ön Jrupp va Bischöff su z saare. Wänn mo en d Zitt zöröck kickt, dann woch önö Ärzbischoff dä Bischoff, dä än d Hauptstadt van ön römische Provinz resideerde. Ävver dat ändernde sisch em Lauf van d Zitt. Hü z dachs meent mo domet och besongisch ajesee Bischöff. Önö Ärzbischoff kitt, damet ö sisch usswiise kann önö Palladium överreicht. Ävver net mä d kattolische Kerch hät Ärzbischöff. Och beij d Anglikanische un Ävangällische känne däm.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Pokanoket' di och Pocasset heesche, send önö Indianerstamm. S jehüüre zo d Wampanoag-Indianer. Vreuer läävde s en d Neuänglandstaate Rowd-Ailand un Mässächusäts. D bkanndste Häuptlinge van dä Stamm wore Massasoit un sing Sööhn Wamsutta un Metacomet. Dörch dönö entstäng dr Kontakt zo do wisse Äwandorer. Z Äng jäng öt met dr Stamm dörch dr King Philips Kresch. Informatiune övver dä Stamm
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Sendung met d Muuß es ö Fernseehprojramm, dat d ARD vöör Kenger ussstraahlt. Ajesproche wääde solle Kenger em Alder va önjeväär 5 bes 100 Joohr un äldr. Öt ischte mol leef di Sendung em Joohr 1971. Ziihl es öt, d Kenger Spaß am Liire z vormittele. Seij solle op ön schünn Art un Wiiß liire, dat öt Vreut mache kann, jät z ervaahre. Di Sendunge komme van alle möjeliche Fernseehanstalte, dat heecht van dr WDR, dr RBB, dr SR un van der SWR. Am beitste vorsteeht mo dat, wenn ma sisch Theme akikkt, övver di je jät jezeecht weed. So wääde Vroohre beantwood wi „Woröm es dr Hemmel blau?“, „Wisu vlütt ö Vluchzeuch?“ övv „Wisu es ön Banan scheev?“. Dörch d Sendunge kann d ARD ävver och önö Hoof Knöpp vordeene, denn anger Länder zaahle jäähr düühr Jeld dovör. Nävver d Muuß em Film treent d Muuß och op d Büühn op. Önö Mänsch en ö Kostumm van ön Muuß sorcht vöör Vreud beij d Kenger vöör d Büühn. Die Seite mit der Maus
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Frank-Walter Steinmeier (* 5. Januar 1956 ä Detmold) es önö dütsche Politiker van d SPD. Seijt öt Joohr 2007 es hä dr dütsche Ussemenestr en öt Kabinett van öt Angela Merkel. Em Oktober 2008 wood hä als Kandidat vöör d Kanzlerschaf beij d Waahle em Joohr 2009 jewäählt. Steinmeier wood 1956 als Kengk van önö Arbeedr jeboore un studiirde Räätswesseschaf ä Jiiße. 1982 bestäng hä sing ischde Abschlossprövung, 1986 sing zweide, bleed dann ävver ön Zitt an d Huchschüll. 1992 maade hä singe Doktor met ä Werk övver „Bürjer ohne Dach övver dr Kopp – tösche Flicht zr Ongerkonft un Räät op Wonnöge, Traditiun un Zokonft van staatlisch Äjriife, öm dovör z sorje, dat Lüüh oohne Dach övver dr Kopp jöholpe weed“ . 1991 troon hä en d Staatskanzlei en, 1993 övvernomm hä d Leijtung van öt Büro va Jerhard Schrödr. Em November 2005 wood Steinmeier dütsche Ussemenestr. Als dr Müntefering zröcktroon, wood Steinmeier Vizekanzler. Sing Siij
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Cornelis Harold Riedewald (12. Januar 1933 ä Paramaribo, † 8. Dezember 1982) woch önö Räätsvordriiner us Surinam. Hä woch ee van d Opfere van d Dezembermorde. Hä hod ön schünn Kengkheed un jäng no d Räätsschüll va Surinam, wo hä sisch besongisch vöör Straafräät interesseerde. Spiir kömmerde hä sisch doröm, dat och kleng Firme hön Waar zo önö vornönftije Priiß vorkoofe kutte. Em Februar 1980 no önö Ömsturzvorsuch vorloor hä si Amt. No önö Jäjeputsch weed Riedewald vassjenomme un noch en d sälve Naat erschooße. Övver Riedewald
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Perwis Kambachsch es önö Ziidungsmänsch us Afjanistan. Hö wood van ö afjanisch Jericht zm Duud vorurdeelt. Dat Urdeel wood ävver en d Töschezitt ä 20 Joohr Klingelpötz ömjewandelt. Perwis Kambachsch hod us öt Netz van ön islamische Siij önö Artikl öraavjelaane un dm sing Ziidungskolleje zr Diskussiun jejovve. Öt jäng öm d Rääte, di Vraue em Islam hand. Öt Jericht sooh öt als ärwesse ä, dat Perwis Kambachsch sisch dörch di Texte övver dr Islam lostisch jemaat had. Hä wood zm Duud vorurdeelt. No dat Urdeel joov öt önö weltwitte Opstand. Dat Urdeel woch ävver su entstange, wi öt dr Islam zo jesteeht. Öt wood sujar van dr Senat bstäticht. Am 22. Oktober 2008 wood bkannd, dat dat Urdeel ä 20 Joohr Jevängnis aavjeändert wood. Övver dr Vall in d Ziidung Welt 20 Joohr Jevängnis
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Antoniuskapäll es ön Kapäll ä Mönster. S steeht op dr Wäch va Mönster no Breenich. Dat Kerchehüssje wood em Joohr 1718 jebouwd, ävver ösu richtich väädisch es dat damols net woode. Dörch ö Ärdbeebe wood öt wärm kapott jemaad. Öt had dann ön janze Zitt jeduurt, ii dr Abt va Mönster dr Opdrach joov, d Kapäll wärm op z bouwe. Dat woch em Joohr 1781. Dono had sisch ävver noch döck jätt an d Kapäll jeändert. Dobeij wood us ö Dreiäck di Form, di mo hüü op dat Beldche sitt. D Antoniuskapäll jehüüd zo en Jrupp va vönf Kapälle, di d Zentralkerch, öt Kluster va Mönster, ömjitt. Jätt övver Mönster D Antoniuskapäll Commons: Antoniuskapäll ä Mönster – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Em Johr 1985 kohm ene Skandal op: Jlükol em Wing! Zick Johre hatte se en Ößtrisch dat Froßschozmeddel Diethylenglykol en der Wing jeschott, un en Dütschland, en de Houpsaach en de Pallz, han de Winzer der eije Wing met däm Jlükolwing uß Ößterisch verschnette. Dat all wohr verbodde. Opjedeck wood de Schweinerei nohdämm dat ene Winzer bemm Finanzamp opjefalle wohr, waijl dä maßßisch Jlükohl jekouf un dat bei de Shtüüer als Koßte för singe Bedriif aanjejovve hatt. Do han di_j_enß nohjefochsch, woröm un woh för dat dann jebruch wöhd. Eruß kohm, dat en Österisch un en Dütschland Wing jepannsch un alß su jenannte Quallitätswing] opjemaat op der Maat jebraat wood, un dat en jruße Menge. Domet di Dreßbröh wi söße Wing schmecke dät, dan di äävenß dat Di'ethylen'jlükol en dä Wing jedonn. Dat Zeusch es ene Jeschmacksverstärker, ävver nit för en et Esse un Dringke zohjelohße, un ess_en Aat könßßlijje Sößshtoff. Dä Name säät dat och, Jlükol kütt fum jriischesche γλυκως, spresch „glükos“, un dat bedügk „söß“. Dat Diethylen es ene dubbelte Alkohol. Domet weet dat Jesöffs fill söößer, ävver och äteerėsch]er, wat dänne Aromashtoffe uß
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Chandrayaan I es dr Naam van d ischde indische Mondmissiun. Am 22. Oktober 2008 schaffde öt dr Staat Indie sing ischde Raumsond no dr Mond z schecke. 2 Joohr lang soll di Raumsond öm osse Mond vleeje un Informatiune sammele. Wichtich es Indie dobeij ävver winnijer dä Mond sälvs. Dat Land well probeere, öv sing Technik jott jenoch es, öm ö sun Missiun met Ärfolsch dörchzevüüre. Ö 20 kg schwoch Pakätche änthäld ön Sond, di op dr Mond lande soll. No singe Start vlütt d Sond ä 5,5 Daach bes no dr Mond un vlütt dann än ön Hüüde va onjeväär 1000 km öm däm öröm. Dann jeet öt deeper öraaf bes ön Hüüde va 100 km. Zwei Joor lang soll dat duure. Commons: Chandrayaan-1 – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons D Siij va Chrandrayaan-1 (ä Änglisch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Kraftwärk va Heimbach litt en d Eefel. Öt jehüüd zo ön Reih va Kraftwärke, di an d Stauseee an d Rur ajelaad woode. Dat Kraftwärk stammd us öt Joohr 1905 un beträckt si Wasser us dr Uftsee. Dörch önö Stolle läuft öt 110 m deeper op d Räär van d Turbine. 1905 woch ö töt stärkste Kraftwärk van d Welt. Öt erreichde 12.000 kW. Seijt 1905 had sisch ävver önö Hoof jeändert. Di au Turbine – aach Stöck woode ajedrävve – leefe bo 70 Joohr lang un han nu ussjedeehnt. 1975 woode s ußranjiird un dörch zwei neu Turbine ersatze, di nu 16.000 kW schaffe. Di ald Maschine stönt noch en di Räum örömm un wi well, da kann önö Bleck dorop wärpe. övverhaupt moss jesaat wääde, da töt lisch luunt, van d Rondwääch öm dr Stausee ö paar Schrett no d Siih z mache un sisch di Hall met di alt Maschine öns a z kikke. Alles es osu jott erhalde, dat dat Kraftwärk en d Kunstbösch jenannt weed. Messing un Marmor vängt mo he
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Körperscanner es ö Jerät, dat d Zrökstreujung va Straalung nötzt (Kompton-Äffekt) on öt dodörch möjelich maad, jätt z dörchstraale. Dörch d Jebruch va Terrawälle övv Röntjestraahle es öt möjelich, dörch Dänger dörch z kikke. Op di Art un Wiiß losse sich zm Beispell vorstoche Bombe vänge. Ävver dat Vorvaahre had och Huvve. Mensche send op dr Beldschirm puddelnakß un doher darf dat Vorvaare mä beij Vreiwillije ajewandt wääde. D Polisse ä Dütschland probeere dat ävver at us. Jätt övver dr Körperscanner (ä Änglisch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Burch Eltz es ön Burch an d Mosel. Völl saare, da töt enn van d schünnste Burje ä Dütschland es. Dat Bouwwärk wood an dr Övverjang van d Eefel no öt Maiveld jebouwd. D Burch stammd us öt 12. Joohrhondöt, dat heecht öt es ö Bouwwerk us öt Meddelaldr. Öt ischte mol tauchde d Naam em Joohr 1157 em Zosammehang met Friedrich Barbarossa en d Bösch op. Us di Zitt jitt öt noch dr Bärchfriid un önö Deel van öt Wonnhuuß. Kott vöör 1268 deelde sisch d Eejedömmer dä Besetz op un Elias, Wellem un dr Theoderich, op Ripuaresch sätt mo dora dr Thei karate jäddr ö Stöck Burch. Su es dat bes hüü blevve. Balduin va Luxemburch woohl si Jebiid op d Burch Eltz z vorjrößere. Dat paaßde ävver d Ritterslüüh net un s hand sisch weersatze. Es koom zo d Eltzer Feehde. Balduin va Luxemburch bouwde sujar d Burch Trutzeltz, öm va do us Burch Eltz onger Beschoss z nämme. Oohne völl kapott z mache, vonge d Eltzer un Balduin önö Wääch un d
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Eltzer Feehde woch ön kotte Kresch, di em Joohr 1331 aavong un tösche Balduin va Luxemburch un d Hääre van d Burch Eltz aavjäng. Balduin va Luxemburch, d Ärzbischoff va Triir, vorsooht si Jebiid bes no Koblenz us z bouwe. Dozo laad hä sisch met viir Burchhääre ä. Dozo jehoote och d Lüüh va Burch Eltz. Su bouwde Balduin sujar ön kleng Burch, d Burch Trutzeltz, öm op d Burch Eltz schesse z könnö. Tösche 1336 un 1337 vonge d Stritthäähn önö Wääch sisch net mi länger d Köpp ä z houwe un öt wood dr Eltzer Vreede jeschooße. Julia Eulenstein: Rebelliun van d Övvermöddije"? D Eltzer Feehde onger Balduin va Triir (1331–1337)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Venus va Milo es en Statue us ö Joohr 100 vöör Christi Jeburt. S ställt d Jöttin Afrodite do. Die Statue es uss Marmor un wood öm 100 v. Chr. jemaad. Am 8. Aprel 1820 had dä Buur Giorgos Kentrotas dat jo Stück en d Nööde van ö ald jrischisch Teatr vonge. Hä sood do Keie, öm jätt z bouwe. Dä Ärm van di Statue woch at aav un kütt net mi jevonge wääde. Öt duurde ön janze Zitt, iih Dumont d’Urville di Statue beij önö Türk jeseh hod, dovör sorchde, dat d Franzuse s koofde. Könnig Ludwig XVIII. wood di dann jeschänkt un dono koom s en dr Luuvre. Commons: Venus va Milo – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Marmor es ön Zoot Steehn, di us Calcit övv us Dolomit besteet. Marmor jehüüd zo d Karbonatsteen. Marmor veel ävver net vam Hemmel. Hä entstäng, entstäng dörch önö Vorjang, dem mo Metamorphose nännt. Wann öt en d Bioloji jitt, dat jitt öt och beij d Steen, en d Jeoloji. Uss önö Ursprongsstee met winnichstens 50 % Karbonatjehalt beld sisch onger Drock va onjeväär 10 kBar un huhe Temperatur (400° C) dr Marmor. Döck sitt mo en dr Marmor noch d Karbonatknübbelcher. Marmor bsteeht us meddele un jruuße Mikrokristalle. Wöre di inzelne Kristalle saubr, dann wöch dr Marmor janz wiss. Ävver ö su saubr es dä sälde. Dodörch entsteeht d Marmorirung van dr Stee. Su jitt öt Marmor met önö schwazze, jääle, jrüne un oranje Stech. Wisse Marmor es dr wichtichste. Dä weet öt meetste jesood. Bkannd es dr wisse Marmor us Carara. Marmor weed döck vöör Konstwerke jebrud. Di wisse Värv van d Stee un di Möjelichkeet, doruss schön Fujure un Säule z mache, maad däm besongisch jott jöeichnet. Wä sisch Kerche akikkt, dä kann ö Läddche
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Kowelenz am Meddelrhing net ze verwääßele met Kowelenz am Huhrhing es ön Stadt en öt dütsche Bundesland Rhingland-Pfalz un litt an d Mündung van d Mosel en dr Rhing. Koblenz es d dreijtjrüützde Stadt va Rhingland-Pfalz. Em Joohr 2008 hod s jätt mi als 100.000 Äwoohner. Koblenz es en van d äldste Städt, di öt ä Dütschland jitt. 1992 viirde mo öt 2000-Jööhrisch. A Koblenz jrenzt em Süüde dr Hunsröck, em Weste d Reste van d Eefel un em Norde dr Westerwald. Vöör d Turiste schünn a z kikke es öt Dütsche Äck, do wo Mosel un Rhing zsammefleeße. Usserdäm sollt sisch dä Vremde d Festung Ehrenbreitstein, öt Schloss Stolzevels sowi öt Schloss van dr Kurfürst akikke. Och dr Limes, dä va do a bes no d Donau jeet, sollt mo jeseeh ha. Vom 15. April bes zom 16. Oktober 2011 fingk en Kowelenz de Bundesgartenschau statt. Commons: Koblenz – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons D Stadt Koblenz
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Burch Hengebach es ön Burch an d Rur. Si litt op önö Bärch beij Heimbach. Ö tischte mol, dat d Burch en d Bösch beschrevve weed, woch öm öt Joohr 1000. Em Joohr 1012 joov öt at öns enne Kresch öm dat Bouwwerk. Hermann I. va Hengebach woch em 12. Joohrhondöt dr isch Besetzer met dr Naam Hengebach. 1237 hood öt ävver met d Hengebachs op. Everhards III. woch dr leitzte. Öt Häzochdom Jüllich koom met Heimbach zsamme un wood va Wellem II. va Jüllich rejiirt. Als d Franzuse dr Jraaf Jüllich ö Äng satze, veel Burch Hengebach an d Erve van d Pfalzjraave van Pfalz-Neuburch. Dat woch em Joohr 1609. D Burch jäng mi un mi kapott un wood zr Ruin. Önö Brand em Joohr 1687 joov d Burch dr Rest. Wenn mo denkt, dat öt net mi schlemmer komme kann, dann kennt mo d Heimbacher net. Em Joohr 1804 wood di Burch an ön Heimbacher Famelisch vorkooft un di maade önö Steebroch us dat ald Huuß. Irjendwann wood dat ävver bouwvällisch un dä Steebroch
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Primera Air, dat sprecht mo Primera Är, es ön Schartrvluchjesellschaf us Ißland. D Jösellschaf jehüüd z Aislandär met Stötzpunkte ä Stockholm, Jötburch, Dablin, Malmö un Keflavik. D Primera Air es Deel van d Primera Trävvel Jruup. Primera Air vlütt met 4 Boeing 737-800, 2 wääde Aavang 2009 noch dozo komme. D Primera Trävvel Jruup
Am Volkstrauertag jedenk Deutschland met Kranznidderläjunge un e'ner Jedenkstond em Bundesdaach all jefallene Soldate, Kreschsduude un dä Opfer von Jewaltherrschaffte. Hä wierd zick 1952 jedes Johr zwei Sonndaare vür em ierschte Advent bejange un jehüürt zo de „Stille Daare“. Die offizielle Kranznidderläjung von Deutschland eß en Berlin en d'r Neuen Waach „Unger de Linde“. Andere Länder jedenke och ihre Duude: Holland am 4. Mai, am Daach vür em Befreiungsdaach 5. Mai België am 11. November, dämm Daach an dämm de Ierschte Weltkreesch ze End jejange eß Frankreich am 11. November, „Armistice 1918“ (Waffestillstand 1918) Jrußbritannië am 11. November „Remeberance Day“ USA am 11. November „Veteransday“ En England lääsch de Könnijin „at the eleventh hour of the eleventh day of the eleventh month“ (en de elefte Stond am elefde Daach em elefde Moond, am 11.11. um 11:00 Uhr) e'ne Kranz met Moahnbloome nidder, weil die „Junge“ domols op de Feldere von Flandere, wo die Moahnbloome blöhe, ze Dausende jefalle sen. Commons: Volkstrauertag – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Werderaner Wachtelberg es ene Wing un och dä Name för e Wingjůt en de Nöhde fun Werder aan de Havel en Brandeborsch. Dat litt bëij Potzdamm bëij Bällin. Do maache se ene aanäkannte Qualitätswing un sin domet et nöchtleschste Wingjoht wat dat kann op de Wëlt. Wing aanboue dunn se en dä Jääjed ald zick Drüxehnhondertpiifendeckel, woh de Zisterzijänser iehr Rebe metjebraat han, och wann dat en dä Zick noh dämm ahle Fritz winnijer jewoode es, um mer mieh op Oopß un Druuve ömjeshteeje es. Em Johr 1985 wohr op däm Wachtelbersch bei Werder ald övver 100 Johr keine Wing för zem Verkoufe mieh jetrocke woode. Doh hät de Jächtneresche Produktionsjenosseschaff GPG Obstproduktion Werder en aahle Traddizjohn widder opläve lohße un 4.8 Hecktaa Wings neu aanjelaat. Dobei han se hee un doh noch aale verwėlderte Wingshtöck opjefonge. Zick 1991 jehööt de Winglare „Werderaner Wachtelberg“ zo de EU ierem Wingboujebeet Saale-Unstrut un es fun dä EU zick dämm offizjääl för Qualitätswing ze maache zohjelohße. Enzwesche es se op 6.5 Hëcktaa jewaahße. Dä märkesche Sandboddem es em Sommer joot för dä Wing, dä weet schön wärrem, dat han
De Neue Waach steht en Berlin aan d'r Stroß Unger de Linde. Se eß unger em preußische Könning Friedrich Wilhelm III. zwesche 1816 un 1818 als Waachhuß für die Waach vom Könning un als Jedenkstätt für de Jefallene von dämm Kreesch jäjen de Napoleon jebaut wudde. Zick em Volkstrauertag 1993 deent de Neue Waach als Zentrale Jedenkstätte von de Bundesrepublik Deutschland für de Opfer von Kreesch un Jewaltherrschaff. Vür de Deutsche Einheit 1990 wor de Zentrale Jedenkstätt von de Bundesrepublik Deutschland zonächs em Hoffjaade vür em kunshistorische Museum un späder op em Nordfreedhoff von Bonn.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Horst Lorenz Seehofer (* 4. Juli 1949 ä Ingolstadt) en önö dütsche Politikr van d CSU). Äm Oktober 2008 wood hä och Menesterpräsident va Bayere un Vörsetzende van d Parteij. No d Schüll jäng Seehofer en d Vorwaltung un werkde sisch do huch. Bes 1980 woch hä en Landrotsampt. Prevat fluppde öt met d ischte Vrau net ösu jott. Met sing zweide had hä drei Kenger u nenn Doohtr us ö Küddelche. Seehofer läävd en ö Veedel va Ingolstadt. 1969 jäng öt met d Jong Unijon los, 1971 koom dr Beijtrett zo d CSU. Ävver och do jäng öt steil bärchop bes zm Parteijvörsetz em 2007 als dr Steuber ophood. Zweimol hod hä önö Poste als Menestr, eemol onger Helmut Kohl en d Joohre 1992 bes 1998 em Ennemenesterium un dono tösche 2005 un 2008 beij öt Angela Merkel en öt Menesterium vöör d Buure. Am 25. Oktober 2008 wood Seehofer zm Nachvoljer van dr Huber jewäählt. Seehofers Siij