rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wilhelm Schäfer (* 22. Dezämber 1936 en Kölle; † 11. Juni 2006 doselbs) wor enne Kölsche Buur us Widdersdörp un hät övver fünnefundrissich Johr de Jeißböck vum FC jrußjetrocke un op se opjepass. Schäfers Willi hät met sing Frouw Hildejard ene Buurehoff en Widdersdörp em Weste von Kölle onderhaale un hät do sick Hennes III. all die Jeißböck vum FC ongejebraat. Wie er gestorve ess, woor et ald Hennes VII., der op sing Hoff gelääf hat. En all der Johr hät hä der Jeißbock zo alle Heimspille vum FC in Müngersdörp jefahre un em Stadion aam Bändche erömjeführt. Nur 2001 hädder dat für sechs Wooche nit jedurf, weje dä Muul- un Klaueseusche, die zo dä Zick en Deutschland omjingk. Trotzdämm dat hä et nit esu wirklisch wullt, ess hä vill in de Ziedunge un och en de Flimmerkess jewesse, zom Beispill wor hä beim Raabse Stääf un beim Schmitze Harry, wu hä dä Bock de Lück jezeech hät. En de letzte Johr hät hä dä Bock mieh deswäje bei sich jehatt, weil hä dat Dier leev jehat hät, un nit so weil hä su ne jruße
Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. Dä Vinxbach es ene wesslijje Nävvenfloss fum Rhing. Hä lidd en Rhingland_Pallz. Dä Vinxbach kütt fum Adert, leuf an Bovver-, Meddel-, Ungervinxt fobëĳ, dorsch_Schalkemisch un Künnishßfëld, wigger_erraf dorsh Waldorf un Jönnerschdorf un dann em Boren op Lützing aan, jëĳdt_tann bëĳ_de Bursch Rheineck en dor_Rhing_erinn. Dadd_eß koot ungerhalləf fun Brohl un e jannz Shtöck bovverhalləf fun Breisish. Wi de Römer noch am Rhing hächshe dääte, woo bem Vinxbach de Jränß zwesche Bovver-Järrmanije, Germania superior, wat e Shtöck Nöchtlish fun_de Allpe aanfing, un Niidor_Järrmanije, Germania infrior, wat_tann beß an et Meer jingk. Wëjl do et bovvere Järrmanije am Eng woo — op lateinisch finis, en Engk, en Jrënß — wood dä Bach alld domohls_esu jenanndt, un do kütt och sing Name fun hük her. Jäz markeerd_er de Jränßlinnije zwesche de ripuarische oddo meddefränkėsche Shprooche em Norrde, un em Süüde de muuselfränkėsche Shprooche. Di zvëĳ Shprooche_Jroppe sin fovanndt, se jehüüre beejds_en de meddeldeutsche Shproochejroppe. Fo de Weßßeschaff_fun_de Shprooche hät dä Vinxbach Pate jshtannde, un de su_jenannte Vinxbach_Linnije där Name jejovve, di zwesche dä zwëĳ Shprooch_Jebeedte foleuf.
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Fronleichnam, dat aam zweite Donnerschdaach noh Pingste jefiert wierd, es et färweprächtichste Fess von de katholische Kirch un es de Eucharistie jewidmet. Die meddelhuhdeutsche Öwersetzung von "Corpus Christi" met "vron lichnam" för "Liev vom Herr" joff dämm Fess singe Naam. Aan dä traditionelle Fronleichnams-Prozession durch bloomejeschmöckte Stroße nämme Honoratiore, Handwerker un Jemeindemetjlieder deel. En de Mett von dä Prozession jeht unger'nem Baldachin de Pastur met e'ner staazen Monstranz, en dä et Allerhelichste ussjesatz es. Am Engk von dä Prozession wierd de Eucharistische Sääje jejowe un et Te Deum jesunge. Fronleichnam hätt me ze-iersch em Bistum Lüttich jefiert, en de Nopperschaff em Erzbisdom Kölle es dann späder 1279 de ierschte Fronleichnamsprozession jejange. Hückzedaach es Fronleichnam en dä mietste katholische Länder e'ne jesätzliche Fierdaach. En Müllem en Kölle jeht aan Fronleichnam die beröhmte Scheffsprozession Mülheimer Gottestracht, bei dä et Allerhelichste op e'nem jeschmöckte Scheef von de Köln-Düsseldorfer, bejleit durch kleene Scheffe, bes aan die ahle Stadtjrenz von Kölle jefahre weed. Op dä Scheff un aan dä Ufer vom Rhing weed jebääd un de Herrjott en de Monstranz met Jlockelügge un Böllerschöss jejröß. Op dä Dörpe em Vürjebirsch schmöcke
Dä Nominativus absolutus eßß ejjentlejj en jrammatikalische Konstrukzie vun dä aale Jriische. Datt eßß esuh en Aat Ablativus absolutus wi beij däm Lateiner, äwwer em Nominativ. Em Öcher Platt eßß et äwwer jätt janz anderet. Et heijß, dat dä Ööscher nid mieh wi eijn Fall kenne doot. Datt eßß dä Nominativ. Hä säät: Dor Honk beijß dor Ööscher in dor Beijn'. Datt eßß dor Nominativus absolutus en Oche.
Der drette Jannowaa. Elisa Bonaparte wood em Joohr 1777 jeboore. Franz Reichleitner stervd em Joohr 1944. August Macke wood em Joohr 1887 jeboore.1994 kütt noh nüng Uhr ovens op RTL de irste Folge der Polizeiserie "Die Wache" mäid in Kölle
Der aachunzvanzishßte Febrowaa. Dat is der letzte Daach em Fëëbrowa uußer em Schaltjohr. Elsa Scholten wood em Joohr 1902 jeboore. Jean-Denis-François Camus wood em Joohr 1752 jeboore. Marie Johanna Erika Glässner wood em Joohr 1890 jeboore. Marco Weiss wood em Joohr 1990 jeboore.
Der zvëĳunzvanzishßte Febrowaa. Larissa Mabel Riquelme Frutos wood em Joohr 1985 jeboore. George Washington wood em Joohr 1732 jeboore. Alexander Petscherski wood em Joohr 1909 jeboore. Erdbebe ä Christchurch em Joohr 2011 em Joohr 2011.
De Regionalverkehr Köln GmbH, affjekööz RVK, ess en Ungerneeme met Setz en Kölle, wat em VRS en joode Aandëĳl fun de Buß Linnije en de Ömjäävung ußßerhalləf fun de jruuße Shtädt bedeene dëĳt. Em Joohr 1976 jejründt, entshtundt de RVK GmbH, wëĳl de Baan Bußße un de Poßß Bußße zosammejelaat woodte. En de Joohe fun 1978 beß 1995 woo de RVK enne Besezz däm Konnzärrn Vereinigte Bundesverkehrsbetriebe GmbH, affjekööz VBG. Zigk 1996 eß de RVK jäz fun divärrse Shtädt un Këĳse övvernumme woode un dänne iere ÖPNV Ungerneeme han de Aandëĳle krääje. Dröm jehüüert hä hügk — zo jlishe Dëĳle — dä Fokierß Bedriiver: de Elektrische Bahnen der Stadt Bonn und des Rhein-Sieg-Kreises de Kreisverkehrsgesellschaft Euskirchen de KVB de Bovver Bärrjėsche Fokijerß Jesällschaff dä Rhing Bärjische Krëĳß de Rhing Ërrf Fokijerß Jesällschaff de Rhing Siish Fokijerß Jesällschaff de SWB Bußß un Baan Mem Joohres Affschloßß fun 2001 hät dä Regionalverkehr Köln 371 Omnibußße sin ëĳen jennanndt, un hät dozo noch 316 Bußße fun anndere Besezzer (su jenanndte Sub Ungerneemer) loufe jehatt. Dä Houp Aandëĳl fun dä Fobinndunge em RVK jonn övver t platte Land, wo nidd esu fill Lügksher wunne. Aanfange un ennde dunn se allodings öff jenooch en de
Et Tüüürelüürelüssje dat woor en Määdsche dat wood vunn dän Jonge ußß däm Veedel esuh ärsch jetriezt datt mer de fiese Möpp hück noh verkammesööle möjje wollt. Se hau dat ärm Deng zwesche sesch jenumme unn sinn med verschränkt Ärm um et erömmjestoe unn haue dat Keng ned erußßjeloe. Dat Määdsche hätt mittemangs drinjeseßße unn kunnt ned joe. Do hätt et in de Büx jemaat. Dovunn verzällt en aues Ööscher Leed: Tüürelüürelüßche ußß dä Klapperjaßß, wovör hatt et Kengsche et Büxje esuh naß? In dä Klapperjaßß en Oche stoht hück en Bronne dä an dat Döneken erennert. Tureluurs es Holländisch un heiß övrijens Jeck.
Reissdorf, sprich Rajßdorrf, jenou jesaat, Reissdorf Kölsch, eß en Kölsch Bier, wat en Kölle en dä „Privat-Brauerei Heinrich Reissdorf & Co.“ jebrout weed. Bes 1998 em Vringsveedel diräg beim Krankehuuß, zick dämm en Ruudekirche. Dat wor ene Schlaach för dat janze Veedel, datt die Brouerei plattjemaaht worde es: die däten all in dä Alteburjer Stroß wonne... https://www.reissdorf.de/ — Dem Reissdorf sing Websigg (op deutsch)
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Olive Emilie Albertina Schreiner (* 24. Määz 1855 en Wittebergen en Südaffrikka; † 11. Dezember 1920 in Wynberg och en Südaffrikka) woor en Schriiveren en Ängland_un Süüdaffrikka. Sëĳ woor_et sibbente Kinnd vun ennem Mißßjonar_uß Deutschlannd_un Doochter fun enner Doochter fun ennem änglishe Paßtuur. Em Joohr 1881 trogg_et noh Ängland_un fingk doh et Schriive aan, med joode Äffollje. Et eetßte Booch „The Story of an African Farm“ vun 1883 — op deutsch med däm Tittel „Geschichte einer afrikanischen Farm“ erruß_jekumme — jilldt alls_enne halləv_autobijojraafische Roman. Hä kohm unger däm Künßßlo_Nam Ralph Iron errußß. En de Joohre zwesche 1907 un 1913 däät se widdo en Südaffrikka lääve, en_De Aar. Em Joohr 1911 kohm en annder Booch, „Woman and Labour“, esußß, wat jood opjenůmme woode es. Olive Schreiner woohr_en Feminißßtin, en Sozjilißßtin, un woohr jääjen de Kirrəsch]. Se wooh orr_en Fruünndin fum Eleanor Marx, däm Karl Marx sing Doochter. Se woohr_em Füürshtanndt fun de Democratic Federation, enne Sozzjlißßte-Foäĳn, wo shpääder de Labour Party druß wood, di_jet hügk_noch jitt. Werrəke fun Olive Schreiner (op ënglėsh) Övver et Lääve, et Werrək fun Olive Schreiner, un Böösher drövver (op ënglėsh)
Die Affköözung BVR shtëĳt för dat ÖPNV-Ungerneeme Buß_Fokeer_Rhinglandt en Dößßeldorrəf, un dat hëĳs_op deutsch Busverkehr Rheinland GmbH. Et hädd_em Joohr 1989 am 1. Oktober singe Betriib_ob_jenumme, noh de Neu_Jrönndong. Et ess_en Doocheterungernämme fun de Deutsche Bahn un hüüert bëĳ dänne em Konnzärrən dä DB Stadtverkehr GmbH met sezz_en Frankfochd_am_Main. De BVR eß en de Fokiehrßforbünde — VRR un VRS — en Nochtrhing-Wäßßfale dren. De offizzjälle Websigge fum BVR
Et Ave Maria (Sett jejröß Maria) eß dä lateijnische Aanfangk vun e'nem Jrundjebädd vun d'r katholischen Kirch, öm Maria de Mamm vum Jesus Christus unsem Heijland aanzeroofe. Dat Jebädd hätt zweij Deel: Dä ierschte Deel besteht uss däm Jroß, dä de Erzengel Gabriel beij de Verkündung vum Herr aan Maria jerisch hätt (Luk. 1,28), suwie uss däm Jroß vum Elisabeth als Maria zo Besöök kom, wie et Elisabeth mem Johannes en Ömständ wor (Luk. 1,42). Dä zweijte Deel eß em 15. Jahrhundert aangehange wudde, öm e'ne Beijstand en d'r Duudesstond zo erflehe. Et Ave Maria jehüürt noh em Vatter unser zom mietzjesprochene Jebätt vun dä Christe un eß och Bestanddeijl vum Ruusekranz. Et Ave Maria eß vun vell Komponiste zo alle Zigge vertont wudde. Die beröhmteste Melodieë, die jään beij Huhzigge jespillt weede, stamme vum Franz Schubert un Charles Gounod. Weijl Ripoarisch (Mittelfränkisch) un Holländisch (Niederfränkisch) vell ählere Sprooche als et Deutsch sen, läss sich dä Täx uss'm Holländische vell besser öwersetze, als dä Täx uss'm Deutsche.
Dat Wöötsche micro… odder Micro…, affjekööz med däm klëĳne jriishishe Boochshtaf µ, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Millohnßtel, oddo 10-6. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche nano… odder Nano…, affjekööz med däm klëĳne lattëĳnische Boochshtaaf n, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Milljartßdel, oddo 10-6. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche pico…, odder Pico…, piko…, odder Piko…, affjekööz med däm klëĳne lattëĳnische Boochshtaaf p, stëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Billjoonßtel, oddo 10−12. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche atto…, odder Atto…, affjekööz med däm klëĳne lattëĳnische Boochshtaaf a, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Trilljohnßtel, oddo 10-18. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche zepto…, odder Zepto…, affjekööz med däm klëĳne lattëĳnische Boochshtaaf z, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Trilljartßtel, oddo 10-21. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche yocto…, odder Yocto…, odder yokto…, odder Yokto…, jocto…, odder Jocto…, odder jokto…, odder Jokto…, affjekööz med däm klëĳne lattëĳnische Boochshtaaf y, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för e Kwadrilljohnßtel, oddo 10-24. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche peta…, odder Peta…, affjekööz med däm jruuße lattëĳnische Boochshtaaf P, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Billjardefache, oddo 1015. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche yotta…, odder Yotta…, jotta…, odder Jotta…, affjekööz med däm jruuße lattëĳnische Boochshtaaf Y, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Kwadrilljohnfache, oddo 1024. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche zetta…, odder Zetta…, affjekööz med däm jruuße lattëĳnische Boochshtaaf Z, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Trilljardenfache, oddo 1021. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche mega…, odder Mega…, affjekööz med däm jruuße lattëĳnische Boochshtaaf M, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Milljohnefache, oddo 106. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche kilo…, odder Kilo…, affjekööz med däm klejne lattëĳnische Boochshtaaf k, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Dousendfache, oddo 103. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dat Wöötsche tera…, odder Tera…, affjekööz med däm jruuße lattëĳnische Boochshtaaf T, shtëĳdt bäj de Äjnhäijte un Moohße för et Billjohnefache, oddo 1012. Luur do_noh och bëĳ de → SI-Basiseinheite#Multiplikatore
Dä Vesuf eß enne Wulkahn en Ittalije. Dä Ittalljäner sät do Vesuvio für. Hä lit tiräg näve Nejapel wi mer om Belld süüt un bedroht aktoäll öm de nüng Milljohne Minsche. Et weed domet jeräshnet, datte bahl, zweshe hück un en joot 100 Johr, widder ußbräsche weed. En de meddlere Römerzick hät e ald zwej Städt met dausende Lück un Vieh un alle Schtrooße un Hüüser lebendisch bejraave, Pompeji un Herkulaneum.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Minsh, op Stolberjer Platt weed van önö Mänsch jösproche, es ö Lääveweese, dat zo d Seujödeere jözalld weed un en d Ochtnung Primate välld. Hä weed d Famelisch Hominidae zojöschrävvö un jöhüüd d Aart Homo a. Dr Mänsch weed met Homo sapiens jönau bözeechnet, wobeij Homo vöör Mänsch steehd un sapiens dorop häwiißd, dat hä Jrips (Vorstand) had. Kikkd mo sisch dat Ärvjott van d Mänschö a un vorjlischd öt met anger Läävewese, dann välld op, dat d nökßde Vorwandte van d Mänschö d Aape send. Ävver och do weed ongescheede. Schimpanse, Orang-Utans un Jorillas send nööder vorwandt als anger Aape. Dr Mänsch had sisch ävver net mä van önö Vöörvaar van d Aape äntwäggöld. Hä had sisch och sälvs en d leitzde Dusönd Joohre jöändert. Dat vüürde dozo, dat dor Homo sälvs en Äntwäggälongsrei opstalld. Su entstänge un vorjänge vorschiidene Zootö va Mänsche. Janze Reihö bouwde sisch op, woorö d beitzde, di öt övver Jahrhondöde joov, iih sö wärm va noch bässörö aavjölöst woodö. Sälvs dor Mänsch van öt 21. Jahrhondöt weed erjöndwann net mi
Wilhelm Opel, aff 1917 von Opel, (* 15. Mai Joohr 1871; † 2. Mai Joohr 1948) wor eijner vun dä Jründer vun dä Autofabrik Opel en Rüsselsheim beij Frankfurt am Main. E Zweigwerk is Anfang d'r 60er Johre en Bochum jebaut wudde, öm em Ruhrjebiet dä Opel Kadett ze baue. Noh dämm de Konjunktur net mi fluppe däät, hätt dat Werk off in de Zeidung jeshtande met Oppständ vun de Belegschaff, weilset zomaache wullte. Se boue hück dä Opel Zafira un dä Opel Astra en däm Werk, un dä hät sisch nit jot verkauf, en ziklang. Jez jeiht et. Bej Opel en Bochum ärbede se zik 1962 un et sin wal öm de 6000 Minsche noch do. Opel Club Opel News
Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Kerpen (och Kerpe) es e Stadt ca. 20 km wesslish vun Kölle un 40 km össlish vun Oche, wo de A4 un de A61 sish krütze. Kerpe selvs wor ald em fröhe Meddelaltor bekannt (871 in en Urkund „villa Kerpinna“ jenannt). Dozo jehüürt och noch et Dörp Langenich elans dä Neffelbach (dä jitz en Kerpe ungerrührt eß, zewäjens däm Jerüsh un däm Huhwassor). Jet össlish vun Kerpe fleess dä Neffelbach en de Erf, su kammer Kerpen/Erft vun Kerpen/Eifel (bei Gerolstein) ungerscheide. Kerpe wood derzicks och Künningskerpe jeheeße, wal dr en Oche jekröönt Künning op dr Reis vun Oche noh Kölle hee en Palz hat. De Häre vun Kerpe sin er ald dovör kaisertreu jeblevve. Noh dä Schlaach bei Worringe 1288 eß Kerpe brabantsch jewoode un kom esu 1522 ungor de Herrschaff vun Spanie. 1712 (noh däm Spansche Ervfoljekreesh) wood et en eijene Herrschaff met singe eijene Rejierung, beß 1794 de Franzuse kome. 1814/15 wood et preußish. 1941 hät Kerpe et Stadträäsh kräje. De Jesellevattor Adolf Kolping eß en Kerpe jeboore, am 8. 12. 1813. [1] Wie 1975 die
Et Maaß_Rhingländesche oddo Rhing_Maaßländesche ess_en Shprooche- oddo Dijaläk_Jebeed en däm su jenannte Rhing_Maaß_Drëijeck un betrik sesch op de Söd_Oßß_Nederfränkesch Shprooche zwesche däm ungere Rhing un däm Maaß. Georg Cornelissen 2003: Kleine niederrheinische Sprachgeschichte (1300-1900) : eine regionale Sprachgeschichte für das deutsch-niederländische Grenzgebiet zwischen Arnheim und Krefeld : met een Nederlandstalige inleiding. Geldern/Venray: Stichting Historie Peel-Maas-Niersgebied, ISBN 90-807292-2-1
De Hausmeister Krause, is en Fernsehn-Fijur us Kölle. In jeder Follje mäht'e lustije Saache un säht lustije Sprüch wie: „Um Jottes Wille!“ oder „Hörnse mal, is doppelt esu laut!“ En dämm Spell „Hausmeister Krause – Ordnung muss sein“ op Sat.1 jitt dä Tom Gerhard uß Ovveroth en dousende Follje der Flappmann. He shpelld ene Huusmeißter en Kalk em moderne Neubou uß der 60jer/70jer Johre, Famillijevatter med en vo'hiiroht Frouminsh un zwei Pänz em Allder zwesche koot füür... un nit jannz äwaahße. Hä eß em Dackelverein, met jröhne Unniforme wie de Schöze odder en Faßtelooventßjarrd, met shtramm shtonn, un noh onge tredde un noh bovve pukkelle, ävver schweer övverdrėvve höflesch.
Hee die Siet es op Düsseldorwer Platt (mih Sije Düsseldorwer Platt) on jeschrevve wie et jekallt wöhd (mih Sije jeschrevve wie se jekallt wähde) Die Jeschecht vom Schneider Wibbel spellt en die Ziet, wie dä Napoleon sech et Großherzogtum Berg onger dr Naal jeresse hät. Dä Schneidermeister Anton Wibbel kunnt de Franzose nit ligge. Un eines Owens hätte em besoffe Kopp janz laut öwer dä Napoleon herjetrocke. Dat hatt ne französesche Offizier metjekrett. Dä Wibbel moht för vier Woche em Kaschott. Hä hatt äwer kin Loss, die Strof afzesetze. Anstell von demm Wibbel es dann sinne Jesell Zimpel nohm Kaschott jejange. Dä Wibbel dorf sech för vier Woche nit blecke losse. Un dann kom et angers wie jeplant: Dä Jesell sturv em Kaschott. Un all die Lütt jlöften, dä Wibbel wör dot. Dat Wonder von dr Auferstehung vom Wibbel kunnt sin Frau erkläre: „Dat es ne Wibbel, äwer nit dä Anton selech, sonders demm sinne Broder Schambaptist us Hamburg. Un domet ehr dat och weßt, mr zwei wolle hierode!“. Heinz Jürgens: Schneider Wibbel, nach dem Bühnenstück von Hans Müller-Schlösser, in: Met eene Penning dörch Düsseldorf, hrsg. von Rainer Hartmann u. a., Düsseldorf 1994, S. 65-68, ISBN 3-928234-18-8
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Weihnachte fiere de Christe de Jeburt vom Jesus von Nazaret, en dämm se de Messias, d'r Sonn vom Herrjott, senn. Et eß nevve Ostere un Pingste et wichtichste Fess vom Johr. En d'r Wesskirch mem Gregorianische Kalender wierd et am 25. Dezember, en d'r Osskirch mem Julianische Kalender am 7. Januar jefiert. Weil Weihnachte en d'r Kirch e Huhfess eß, fängk et met e_ner Waach medden en d'r Naach, d'r Chrismett, aan. En Kölle wierd dat besonders fesslich jemaat: kuurt vür zwöllef fängk d'r Decke Pitter vom Dom aan ze lügge, un all Kirchejlocke von d'r Stadt stimme noh un noh en singe Klang en. Fass met Weihnachte verbunge eß d'r Hellichowend, aan dämm me met d'r Famellisch öm d'r Chrisboom met_e_nem Krippsche setz, sich beschenk un joot eiße un drinke deet. En d'r Kirch, em Radio, em Fernsehe un och zehuus wierd de Weihnachtsjescheech vürjedrare: (1) Domols, en dänne Dare, doh erleet de Kaiser Aujustus e Jesetz, dat se de janze Welt opschriewe un zälle sollte. (2) Et wor et ierschte Mol, dat se jezällt hann, un wor zo dä Zick, als Quirinus de Övverschte
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Et Herzogdom Bersch (Ducatus Montensis) wor e Jebiet vom Helije Römische Reich deutscher Nation em östliche Rheinland. Et bestond vom 11. Johrhundert aan beß 1806, donoh noch wenije Johr als Jrußherzogdom. Bersch wor lang mem Herzogdom Jülich un och met andere Jebiete am Nidderrhing en Personalunion verbunge. Haup- un Residenzstadt wor Düsseldorf. Et Herzogdom Bersch däät sich öm 1800 öwer e Jebiet von 2.975 km² met 262.000 Minsche erstrecke un looch op d'r räschten Rhingsick zwesche em Vess Recklinghause, em Reichsstiff Esse, d'r Reichsabtei Werde, d'r Grafschaff Mark, em Herzogdom Wessfale, em Kurfürstedom Kölle, em Fürstedom Moers un em Herzogdom Kleve. Sing Jrenze verleefe em Wesste (met kleene Ussnahme) am Rhing entlang, em Norde beß aan de Ruhr, em Südde vom Petersbersch bei Köningcksswinter durch et Sibbejebirsch de Sie erop. De Ossjrenz erjooff sich durch der ländliche Öwerjang zo d'r Grafschaff Mark, unjefähr op e'ner Lenisch Schwellem - Wipperfürth - Jummersbaach. Hück jehürt Bersch zo de Rejierungsbezirke Düsseldorf und Kölle. Zo dämm ehemolige Herzogdom Bersch säät me och "Bergisches Land" un die mietste Lück denke, dat dat von der ville Bersch en dä Jägend köm. Dat
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dat Land Kurköln (och: Erzstiff un Kurfürstentum Köln) wor eent von dä sibbe Kurfürstentümer vom Hellije Römische Reich Deutscher Nation. Et wor dat weltliche Herrschaffsjebiet von de Erzbischöff von Kölle un eß vom vell jrüßere Erzbistum Köln ze ungerscheide. Dat Kurfürstentum bestond vom 10. Jahrhundert beß zom Reichsdeputationshauptschluss em Johr 1803 un däät von 1512 aan zom Kurrheinische Reichskreis jehüüre. Sing Käänjebiet looch links vom Rhing zwesche Rheinberg em Norde un Andernach em Südde. Kurkölle däät aan et Herzogtum Berg, Herzogtum Jülich, Herzogtum Geldern un Herzogtum Kleve jrenze. Sing prachvolle Residenzstadt met jrußem Schloss wor zick 1597, für fass 200 Johr, Bonn. Die Minsche, die en Kurkölle lävve dääte, woren Kölsche, dronke Kölsch un sproche Kölsch. Die Färwe vom Land wore ruut un jrön, die beß hück em kölsche Fastelovend ze finge sinn. Et nordöslich jelägene Vest Recklinghausen wor'en Exklav vom Kurfürstentum. Et Herzogtum Westfalen haupsächlich et Sauerland däät och zom Herrschaffsjebiet vom Kurfürs jehüre, doch konnt dat Jebiet sing Eejenständigkeit un e paar Sonderrechte bewahre. Erzbistum Köln Herzogtum Berg Herzogtum Geldern Herzogtum Jülich Herzogtum Kleve Grafschaft Mark Herzogtum Westfalen Vest Recklinghausen
En Schörreskaar es en Kaar us Holz. Domet ka'mer schörje. Soll heiße: Domet ka'mer schwer Lassde schiebe. Die Kaar hät vürre e Radd un es komplett us Holz jemaat. De Buure han met denne Kaare fröher schwer un sperrije Lassde nohm Maat jebraat. Et soll och ad ens vürjekumme sin, dat se späd ovends ene Besoffski met su en Kaar noh Heim jeschörch han. Hückzedaach jitt et jecke Lück, die met denne ahle Kaare Weddrenne veraanstalte. Alle naslang triff mer em Berjische Land op en Kirmes met enem Schörreskaarerenne. Dan weed de Stroß för de Autoverkier jesperrt un die Kaare han Vürfaht. Wie flöck die Kaare de Stroß erav jöcke ... dodrop kütt et janit esu aan. Die Kaare weede staats erusjeputz un löstije Fijure un Spröch draan- un dropjebaut. Dat jefällt denne Lück, die om Trottoir stonn un zoluure. Am Engk vun demm Spektakel kritt die schönste Kaar ene Pries. Et Brauchtum vum Schörreskaarerenne fingk mer allemolde em Berjische Land, ävver och dröm eröm. Zom Beispill en: Wahlscheid (Lohmar), Bensberg, Düsseldorf-Urdenbach, Herkenrath, Köln-Rath, Kürten, Langenfeld, Marialinden, und Rösrath. Georg Geist: Rösrath und seine übermütigen Schörreskaar-Jonge - Wie in unserer Zeit eine Idee zur volksnahen Tradition werden kann, in: Rheinisch-Bergischer
Et Herzogtum Geldern wor e Jebiet vum Helije Römische Reich deutscher Nation. Et däät em Norde aan de Zuiderzee, em Oste aan et Fürstbistum Münster, et Kurfürstentum Köln suwie de Herzogtümer Kleve un Jülich jrenze, un em Südde aan et Herzogtum Limburg, em Weste aan et Herzogtum Brabant un de Vereinigte Nidderlande. Commons: Guelders – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons