rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Brand es ö Stadtdeel va Oche. Öt litt em Süüde van d Stadt un jränzt a Mönster. Dr Brand hott bei öt leitzte Zälle 18.000 Lüü. Dr Brand besteeht us „Brand“ sälvs, dr „Vröng“, „Niederforstbach“, öt „Brander Veld“ un „Rollef“. Öt Simbol van dr Brand es dr Brander Stiir, dä (su saare völl Lüüh) op di Deckköppischkeet van d Brander häwiise söll. Angere saare ävver, dat dat öne Häwiis op öt Corneliushöör va Mönster see söll. Wä weeß at, wat richtisch es. Ööt un Veedelle em Stolbersch Atsch | Birkejang | Breenich | Breenijerberch | Breenijerheed | Bösbisch | Dippeliinchen | Donnerbersch | Dorp | Duvventr | Finsterau | Fleuth | Gressenich | Hamm | Koohlbüsch | Liester | Muusböch | Mölle | Münsterau | Mönsterbösch | Ovverstolbersch | Scheevhött | Steinfurt | Ongerstolbersch | Velau | Vänwääje | Veet | Veet-Breenijerberch | Weeth | Zwiivöll
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Messing es ön Lejiirung us Koffer un Zenk. Mo ongerscheed bei Messing no d Värv. Jö mii Koffer dren es, jö bonter weed öt. Am meedste bruche s CuZn37. Dorän send 37 % Zenk. 50 % Koffer söllte ävver immer em Messing see, sonst brescht öt z flott. Bei Messing jitt öt vöör d mischunge verschiidene Naame. Su sprecht moch van Kartuschmessing. Dat wood vreuer vöör d Kurtusche em Kresch jebrutt. Joldmessing had ön joldene Värv. Dö Struktur van dat Messingjitter sitt ösu us: Dobei moss mo ävver bedänke, dat sisch di Struktur ändert, je mii sisch dat Verhältnes va Koffer un Zenk ändert. Önö bekannde Härstellungsorte vöör Messing wooch Stolberch. Do hodde d Kupfermeester ö Monopol op d Messingherstellung.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Koffer es ö chemisch Element un ee van d wischtischste Metalle, di öt jitt. Öt hat ön Ordnungszaahl va 29, watt bedüüt, dat öt 29 Protone ä singe Käär hat. Koffer es ö reativ weech Metall un önö jooe Stroomleiter. Dodörch es öt en d Elektronik komm z ersätze. D Mänsche känne Koffer at ön Iwischkeet. Öt woch net schwoch damet ömzöjoo un Werkzüsch us d Brongßezitt bewiißt dat. Herjestallt weed öt us Kofferkiss (CuFeS2). Dörch önö lange Prozess entsteeht doruss Koffer. Met Stroom weed dat janze dann noch jereinischt.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Emden es dr westlichste Haafen va Dütschland un litt an d Nordsee. D Stadt jehüüd zo Ostfriesland un hat nävver önö schünne Haafen ön schünn Äkoofsstrooß. Öt Otto-Huus litt och ä Emden.
Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mönster es ö Veedel va Oche un jehüüd seit 1972 dozo. Dat Städtche wood 814 jejründt. Entstange es öt als ö Kluster. Önö Nachfoljer va Karl dr Jruuße, öt woch Ludwich dr Fromme, hat dovöör jesorscht. Em 9. Jahrhondöt koome d Hellichdömmer no Mönster, di och hüü noch bei d Hellichdomsfahrt usjestallt wääde. Zo di Zitt waahst dat Kluster stärk un kitt völl Land zojesproche. 1802 es öt met d jruuße Zitt van dat Kluster vorbei, denn d Franzuse löse öt op. Isch 1906 weed dat Kluster weer neu jejründ. D Benediktiner kömmere sisch doröm. Mönster hat hüü 3720 Äwohner. Öt Kluster va Mönster
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Museum Zenkhötter Hoff es ö Museum, dat zeeje söll, wi sisch d Industrii ä Stolberch entweggelt hat. Onger dr Bejriff Industriijeschischte läuft dat Janze. Dat Jebäude, dat ä Mönsterbösch steet, stammd sevß us öt Joohr 1830 un wooch vreuer önö Betrieb van d Zenkhött. 1991 koovde d Stadt Stolbersch öt op un maade ö Museum doruss. Em Jebäude weed jezeecht, wi Zenk gemaad weed un watt mo doruss mache kann. Ävver och drusse stönd allerhand Denger, die met d Industrii va Stolbersch z do hand. Völl Firme hand öt Museum net mi jöbrudde Saache jöschänkd. Dat Museum ongerdeeld sisch ä drei Abteilunge. De ischte had met Zenk z do. Jezeecht weed, wo dä härkütt, wi mo däm jöwännt. Alt Övvent send do nojeboud. Ä Filme kann mo sisch a kikke, wi dat en d Industrii jemaad wood. Ävver och d Jevaare send dojestallt. Ä alt Ziidunge weed jezeecht, wi sisch d Jöwännung va Zenk ä Stolberch usjewerkt hat. Ziidungen zeeje, wat op dr Buschebersch passerd es, Belder va kapotte Köö un öt Vorboot, Jömöss us dr
Fisterenöll is_ene_heijkele Aanjelejenheet. Ävver nur wenn de ooch eijn Vrouw ov Man häß. Esu weed verzallt: Fisterenöll jeiht op dat französische « fils de nöel », wat op Huhdeutsch „Christkind“ heiß, zoröck. Maria kräten Jesus - dä jo dat „Kresskind“ eß - noh „unbefleckter Empfängniß“. Et eß desderwäje nit zo sage, wä dä Vatter vun däm Klein wor. Dät einer - miehschtens de Eldere - zo enem Frauminsch sage: "Fang mer (mit däm) bloß keine Fisterenöll aan.", su hatten se Sorsch, dat Ihr Döchtersche ohne et ze welle schwanger wäde künnt - schlemmstens ohne dat mer ene Vatter für dä kleine Weckelditz finge künnt. Wi jewööhnlesch säät mer och „minge Fisternöll“ för ene Minsch, med dämm mer e Fisternöllsche am Loufe hät.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dat Leed vum Möllemer Böötche hät der Karl Berbuer 1936 vür'em Zweite Weltkreeg jesunge. Deswäje hätte och ööntlich Knies met de deutsche Over-Reichs-keit krääje. Refräng: Heidewitzka, Herr Kapitän Mem Möllemer Böötche fahre mer su jän, mer kann su schön em Dunkle schunkele wenn üvver uns de Stääne funkele Heidewitzka, Herr Kapitän Mem Müllemer Böötche fahre mer su jän. Eimol em Johr dann weed en Scheffstour jemaht, denn su en Faht, hät keinen Baat. Eimol em Johr well mer der Drachenfels sin wo köme mer söns hin? Liebchen ade, mer stechen he mem Möllemer Böötche endlich en See, un wenn et ovends spät op Heim ahn dann jeiht, dann rofe mer vör luter Freud: Heidewitzka, Här Kapitän... Volldampf voraus! Et jeiht d'r Rhing jetzt entlang met Sang un Klang, de Fesch wähde bang, met hundert Knöddele dat litt klor ob d'r Hand, wink uns et blaue Band. Süch ens d'r Schmitz, met singem Fitz, die sin ald jetz su voll wie an Spritz, hä fällt dem Zigarettenboy öm d'r Hals brüllt met'ner Stemm su voller Schmalz: Heidewitzka, Här Kapitän... Jung, ob dem Scheff ham'mer ald Windstärke 11,
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Daniel Schneidermann (* 5. Aprel 1958 ä Paris) es önö Ziidungsschriiver us Frankreisch. Meetstens schriivd Schneidermann övver d Medie ä Ziidunge, di emol d Wääch örusskomme. Bes zm Joohr 2003 woch hä Fernsehkritiker un werkde vöör d Ziidung „Le Monde“, di häm ävver spiir örussworp. Hü vänngd mo sing Atikele en d Ziidung „Libération“. Och em Fernsehe es hä at öns z se. Nävver öt Fernsehe werkd hä och jäähr em Internet. Och do vängd mo sing Artikele. Tout va très bien, monsieur le ministre, Belfond, 1987, ISBN 2-7144-2069-9 Où sont les caméras ?, Belfond, 1989, ISBN 2-7144-2308-6 Sing Wööd övver Wikipedia
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Et Ruerdepachtemang woohd op ojjinahl franzüsesh Département de la Roer, un op deutsch Rur-Departement jenannd. Nohdämm se dat Jebeed ä_ovvert hatte, han de Franzuse dat Rurdepachtemang onjeväär öm dä Floß Rur eröm un bess_aan der Rhing ennjeresht. Dat wohr_em Jooh 1794 jewääse. Sabine Graumann: Französische Verwaltung am Niederrhein. Das Roerdepartement 1798-1814. Essen, 1990. https://web.archive.org/web/20070926235432/http://www.genealogienetz.de/vereine/wgff/aachen/Mairien_im_Departement_La_Roer.pdf
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Zint-Pitter-fun-Mailand-Brooderschaff jidd_et en Kölle minnßdenß zick 1396, woh se dä kölsche Fobonndbreef med ongerschrevve un beseejelt han. Washëijnlesh eßß_e ävver fill älldo. Ejal, de Broderschaff fum Zint Pitter uß Milano wohr domohls dann en Jaffel, die fun de Bierbräuer. Hück wööhret esu jät äänlėjjet wi en Jewärrekschaff medd_en aanjeschloßße Handwerrekßkammer fö Bräuer. Dröm säät mer inne och dat Motto „Ëijneschkëijt määt Kölsch“ noh. Wi de Franzuse de Jaffelle en Kölle afjeschaff han, wi_se_t Rhingland besazz hatte, han_se em Zint Pitter fun Mailand sing Broderschaff su ze saare övversėnn. Di hatte sesch alls_enne bloß nur rellijööse Foëijn ußjejovve, esu ze sare foshtoche. Dröm jidd_et se noch hück, un se fiere och noch alle Joohre widder et Patronatßfëßß; do jonn_se en_de Kirresch, noh Andreas, un noh de Mëßß donn_se zosamme Ëßße un se drenke sesh e Kölsch odo zwëij. Dat eß ėmmer aam nüngenzwannzeschßte Apprell fun jedem Jooh, schunn zigk sescho övver sibbehondert Jooh.
Much eß e kleeijn Shtëdtsche em Bovverberjeshe. Enne Houfe Ööt un Dörpshe dröm eröm jehüüre hüg_offizjäll med_do_bëij. Much litt hügg_em Rhing-Siech-Kreis em Rejierungsbezörk Kölle un et hüürd_en der Landschaffsfobanndt Rhinglandt. Em Faßteleer rööf mer en Much Alaaf! ald wi_j_en Kölle.
Di .au Domain Administration (affjekööz: auDA) forwaldt .au — fun Außtraalije di Top Level Domain. Do hinger stish jez dat Australian Network Information Centre (affjekööz: AUNIC) alß nic un bedrief dat jannze Shpill met dä Domäĳns. De Sigg för .au bäĳ de iana De Sajt fum .AUNIC
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Tellefoon oder Telefon eß ennen Apparat för met ze tellefonėerre. Et es e su jenannt Entjerräät. E Tellefon es aan enne Lëijdong, oddo nojodingß och aam ängk fun_enne Funkfobėndong, do zwesche ess_e Tellefon Näz. Övvor dat Näz wääde Tellefonaate formedeldt. Fun ëijnem Tellefohn zom anndere kam_mer schwaade. Dat Tellefon hädd_e Mikkro ennjebout, wadd_uß dä Tön fum Schwaade elläktrėsche Ėmpullse määt. Di könne dann övver de Dröht oddo övvo dä Fongk wigoojejovve wääde. Dat Tellefon aam annde Ëngk fon dä Fobenndong hädd_enne Loutspräsho ennjbout. Dä weed med dä elläktrėsche Ėmpullse jeföödot, di do erėnnkomme, un esu wääde widdo Töhn un Schall druß. Dat Woot „Tellefoon“ eß e Kunnß Woot. Et eß jebėlldt uß de jriishėshe Wööt τῆλε (têle) fö „wigk“ oddo „fääan“ un φονή (phonē) fö „Shtemm“, alsů „Fään_Shtemm“. Op döütsch hëëijs_et och „Fäänshpräscho“. Bëij de Poßß un de Täshniko och „Fäänshpräschapparat“, affjekööz: FeAp. Wam_mer fun „et Tellefon“ schwaadt, esu en dä Aat „…do nemm doch et Tellfon un sach mer dat dorresch!“, do mëijnt mer och enß dat jannze Süßteem uß dä Tellefoone, em Näz, un de Fomeddollong zosamme. Telefonbuch : Beiträge zu einer Kulturgeschichte
Ene Tünnes es ene Minsch dä mer nit besöndes för voll nämme kaan. Wä jän e bezje aan de sig ston blieet, nit esu doll jät heer mäet, velleisch zo späet köt un och söns als Mann nit su kiviehf drob es, do sääht moh Tünnes för. Wannt en Frou es, da sääht moh Tring. För Man un Frou zesamme, sääht moh Troone, ävver dat es annonfösesch noch jät mieh vie Tring un Tünnes, wah.
Der Eezte Jannowaa eß och dä Neujooßdaach. Spencer Tunick wood em Joohr 1967 jeboore. Hermann-Josef Kaltenborn wood em Joohr 1921 jeboore. Öt Flöppe wood ä Dütschland em Joohr 2008 vorboone. 1972 wid noh de "Ooche-Jesetz" de Landkreise Ooche, Düre un Heinsbersch nühjestaltet: Kornelimünster an Stadt Ooche, Monschau an Kreis Ooche, Arnoldwelere, Bezbuir-Kufferath, Birjel, Birkesdorp, Echsz-Konzedorp, Hove, Jürzenich, Lengesschdorp, Melwilre, Merke un Needeau an Stadt Düre, Jülesch mit Linnich an Kreis Düre 1973 kumme de Brite un Däne in de EG 1975 wid Kölle mit de Einjemendunge von Porz, Rodekirche un Wesseling für angethalf Joar (18 Mond) zur Millionestadt. Rheydt kütt an Mönchegladbach. Jläbbesch un Bensbersch kumme zusamme. 1977 kütt de Jemende Kettenis an de Stadt Eupen in Ostbeljie. 1986 war de Nühjoarsansproch vum Kanzler Kohl nit orijinal, sunde vum lertzte Joar. 1988 jeht RTL-plus zom irste mol vum Kölle us op Sendung.
Allerhellije (op Lateinėsch Omnium Sanctorum) eß e ne huhe Fessdaach, dä von de Katholische Kirch am 1. November bejange wierd. An dämm Fessdaach wierd all Hellije, äwer och all dänne Minsche jedaach, die em Stille e hellich Läwe jelääf hann, un die offiziell nie hellich jesproche wudde sen. Noh ählste kölsche Fesskalendere eß Allerhellije ad zick em 9. Jahrhundert en Kölle als Fierdaach bezeusch. De Orthodoxe Kirch fiert ihr Allerhellijefess am ierschte Sonndaach noh Pingste. De Evangelische Kirch hätt de Hellijeverihrung affjeschaff, deshalef eß Allerhellije nur en katholische Jäjende von Deutschland och jesetzliche Fierdaach. Bevür et de Zentralheizung joof, wor et em Rheinland Tradition, aff Allerhellije de Wohnung ze stoche un de Wintermäntel aanzetrecke. Am Daach noh Allerhellije fiert de Katholische Kirch Allersiele.
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Am 2. November, Allersiele (Lateinisch In Commemoratione Omnium Fidelium Defunctorum), jedenk de Katholische Kirch all verstorvene Siele (Minsche). Zo dämm Daach schmück me om Kirchhoff de Jräver un määt Öhllämpche aan. Weil Allersiele en de mieste Länder keene jesetzliche Fierdaach eß, määt me dat äwe schon am 1. November, Allerhellije. Allersiele ka'me verjliche mem Duudesonndach von de Evangelische Kirch ode mem staatliche Volkstrauertag.
Der eezte Määz. Em Joohr 1700 hatten de Shveden noch dä julijanishe Kallendo un wullte no m jregorijanishe Kalläno wääßelle. Do fü feel dä Shalltdaach uß, dat häijß, et joov in däm Joohr in Shveede käjne 29. Febrowaa un do für jlish dä eezde Määz. En Finnlandt unn ennem Däĳl vun wat hück Norrveejen eß woo dat orr esu, di shtundten doomools onn och unger em shveedische Künning singem rejimäng. Leßß met Sönderfäll bem Dattum
Em Fastelovendsverein hät me vil Poßte un Pößje ze verdeele, domet de Metjleeder ire Spaß un ier Freud han. Der Literat es ene janz weschteje för die Vereine, die en Setzung maache, un weed öf ongerschäz, un es och med reschtesch Ärbött verbonge. Dr Literat loohrt un hööt sesch de Redde un de Künnßler aan, lang ieh dat die optredde, un bout et Projramm zosamme för de Setzung. Hä moß wesse, wie sing Vereinskolleje un de Jäß drop sen, wann wat jespellt wöd, jesaat weed, un wann de Zojabe komme dörve un wann nit - weil söns et Projramm dorjenande jeröht. Dat hät dä Literat ald all akorat jeplant, lang befür de Setzung ahnfänk, un hä loohrt dernoh, dat dat och all flupp. Hä hängk aam Händie, un weiß woh Stau es, un wä jetz em Taxi sez op däm Wääech en 'sing' Feßhall, wann de Setzung alld am loufe es, un hät kei Rouh, beß dr letze Optred henger em lit un övver de Bühn es. Dä Literat es ävver och dä de Klöpp vun de Kolleje kritt, wann en Redd nit aahnkohm, de Jecke nit jelaach han, ode jans fies, dr Kardinal zu schwaz jemoolt wod un dat
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ernest Mühlen (* 8. Juni 1926) wood ä Ettelbrück jeboore un es önö Politiker us Luxemburch. Mühlen wooch va 1973 bes 1979 ö Metjleed van dr Jemeenderood va d Stadt Luxemburch un tösche 1979 un 1982 dr Staatssekretär vöör Finanze. Donoo maade hä als Menester vöör d Buurö Karriäre, wooch beijöordnete Finanzmenester un va 1984 bes 1989 Avjöochtnete em Europaparlament. Töschö 1989 un 1991 woch Mühlen luxemburjer Avjöochnete. Doraa schloss sich ön Zitt a wo hä Luxemburch en d Europäische Bank vöör dr Neuopbau un Entwicklong ä London vortroon. Öt Jruuße Bundesverdienstkrüzz Jruußkrüzz van dr luxemburjische Ordre du Mérite
Eiße sät me em Rheinland für Saache, die me eiße (esse) deet. Dat Woord schingk nur om Land bekannt ze sen, denn en Kölle sät me Esse. Eiße eß et Jäjendeel von Vooder für de Dier. Eiße ka'me zo dä ahle Wöörd zälle, die langsam usssterwe.
Alfons dä Ampmann wohr enne Type en ennem Leed fun de Bläck Fööss, wat och „Alfons dä Ampmann“ heijß. Dat kohm 1980 op dä Plaat D'r Rhing erop - D'r Rhing eraf eruß. Do jeihdet em fröhlesche Jesang öm dä Alfons, dä sisch em Amp e Brüüdsche eß, de Blöömsche jißs, ussem Finster loohrt, de Zeijdong liß, un all esu en Saache. Un sönß eß hä der „Fachmann för Jrundsatzfrore fun der Verwaltungsstruktur“ un hälld med singem Bretzel der Säßel wärrem.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Konrad Hermann Joseph Adenauer (* 5. Januar 1876 ä Kölle; † 16. Aprel 1967 ä Rhöndorf), wooch va 1949 bes 1963 dr ischte Bundeskanzler van d Bundesrepublik Dütschland. Zosätzlich woch hä tösche 1951 un 1955 Ussemenester. 1904 hiiroode Adenauer Weyers Emma. Sei krääte 3 Kenger. Emma storv am 6. Oktober 1916. Adenauers zweide Vrau wood Aujuste Zinsser, met hör hott hä 5 Kenger. Aujuste storv 1948 dörch jätt dat d Jestapo vorursacht hott. En d Weimarer Republik jöhood hä d Zentrumspartei a un wood 1917 övvichte Bürjermeester va Köllö. Adenauer wood als dreides Kengk va Johann Konrad Adenauer un sing Vrau Helene jeboore. Nodäm hä öt Jümnasium ä Köllö aavjeschlosse hott studierde hä ä Freibursch un spiir ä Bonn d Wesseschaft van öt Räät un van dr Staat. Do wood hä Metgled va d Kathollische Studentöbewejung Freibursch, va Münche un och va Bonn. Singe ischte juristische Aavschluss fluppde 1897, dr zweide 1901. Dann vong hä ä Bonn a z werke un wood Assessor, spiir de zweide Hand von önö Anwalt ä Köllö, Kruses Hermann. 1906 troon Adenauer
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ludwich Erhard wood als Ludwig Wilhelm Erhard am 4. Februar 1897 ä Fürth jeboore un storve am 5. Mai 1977 ä Bonn. Hä woch önö Politiker van d CDU, tösche 1949 und 1963 Menester vöör d Weetschaft und donoch noch bes 1966 Kanzler va Dütschland. Ludwich wood em Joohr 1897 als Kengk va Wilhelm Philipp Erhard un däm sing Vrau Aujusta ä Fürth jeboore. Öt Abitur schaffte hä nät un jäng no d Mittlere Reife aav, maade ön Liihr un kämpfde em Ischde Weltkresch. 1918 wood hä asu schwoch vorlätzt, dat hä 1919 usscheed. Kott no Heem studiirde hä ä Nürnberch Weetschafts- un Sozialwesseschaft. Doraa schloss hä noch ö paar Studie va anger Fäscher a. 1923 hiirode Erhard öt Schustich Luis. Sei krääte ö Mäddche, dat Lisbeth hosch. Jott usjöbeld koom hä no sing Äldere, di jo önö Betrieb hodde und övvernomm dem. Dat leev och bes dr Schwazze Friddach em Joohr 1928 alles kapott maade. Öt bleed hm nüüß mi un hä wood wessenschaftliche Hölp, spiir och Chef van ö Institut ä Nürnberch. Wiir braade hä
Dit artikel is jesjrieëve op 't Völzer en sjteët i jen Hollesje sjpelling 't Völzer plat is e Ripoarisch dialek dat weat jemoeld i Vols, ing kling sjtad die liet never Oche, mer dan an de Hollendsje zie va jen jrens. De sjproakjrens mit de Limburgse dialekte, of ooch jenannt isoglos, verlauf ziesj dursj en t'n weste va de jemingde Vols. Dit weat de Benrather Linie jenannt. 't Völzer plat hat nag veul voet van 't Öcher en 't Kirchröadsj. Kenmerkend veur 't Völzer plat is d'r iesj/miesj-klank, die vuur sjpreisje. In Lemieësj, drei kilometer va Vols, zet mer al ich, mer vuur zaare nog iesj. Wat or opvelt, is dat vuur eijentlisj jing boochsjtab G kenne in ozzer sjproar. De G weat erzats dursj ing aat van J of ing aat va hals-klank. In Oche zaat mer, dat 't beste Öcher plat jekalld weat i Vols. Websick va d'r Heemkundekring Sankt-Tolbert Vaals, mit jet Völzer wöad en oesdrök
Dä Brauch, dat de "Helije Zinte Kloas" am 6. Dezember de Pänz besöke deet, eß em Meddelalder entstande. Domet deet me aan de hl. Nikolaus von Myra erinnere, dä em 4. Jahrhundert en Kleinasië jelääf un ärm Lück beschenk hätt. Nikolaus von Myra eß de Schotzhelije von de Scheffsfahrer un Seelück. De echte Nickelaus kütt mem Hans Muff un dräät Kleeder wie e'ne Bischhoff met Mitra un Bischoffsstab. Dä falsche rut-wieße Nickelaus ode Weihnachtsmann hätt Coca-Cola öm 1920 für Werbezwecke erfunge. En Holland fiert me de "Sinterklaasavond" am 5. Dezember janz besonders. Ne als Bischoff verkleete Mann kütt d'r Legend noh extra mem Scheff uss Spanië un brengk dä Pänz de Jeschenke met, die en Deutschland am Helije Ovend et Chrisskind brengk. Uss Holland kütt och de Spekulatius, dä me en de Adventszick un Weihnachte eiße deet. Nikolaus von Myra
Spekelatius eß e alt Weihnachtsjebäck, dat me nur en Holland, Beljië, em Rheinland un Wessfale kennt. Regione, die sprochlich eng verwandt sen. Die Plätzje bestonn uss e nem Mürbdeech, dä en Spekelatiusforme met weihnachtliche Motive jedröck wudde eß. Am bekannteste eß de Jewüürzspekelatius, dä von Kardamon, Jewüürzneleke un Zimp singe typische Jeschmack kritt. Botte- un Mandelspekelatius werde äwe och jään jejeiße. Dat Woord Spekelatius kütt vom lateinische speculum, dat heis Speejel, weil me dä Deech en Backförmsche dröcke deet, die jenau speejelverkiert jemaat wudde sen. Spekelatiusforme jitt et als jeschnitzte Holzbrädde für kleene Menge, ode als jefräßte Metallrolle für Spekelatiusmaschine, durch die dä drüe Deech jedrieht wierd.
En Ėtaalije litt dänne ier Houpstadt Rom en de Rejjohn Latium. De Etalljäner saare Roma för se. De Stadt hät öm de 2.8 Milljohne Bewonner. Se litt am ongere Louf vum Tiber op bëijde Sigge. De Stadt hädd en jruße Forjangehëijt un eß för de Pollitik, de Kulltuur un de Kunnß ëijn fun de wėshteshßte, di mer han op de Ääd. Dr Houpsetz fun de Katoolėsche Kėrrəsch mem Paapß un de Basillika fum hillije Pitter sExemplum latinumen im Fattikahn, dad ess enne ëijenshtänndije Zwärrsh Shtaad meddsen en Rom. Rom eß et Ziel fun dousende Pilljere un Turißte jedeß Joohr, ed eß fůll fon Wält Kultur Ërv Shtökker, säät de UNESCO. Noh dr Övverlivverong wood de iiewijje Shtadt Rom am 21. Apprell em Johr 752 för Kreßtuß jejröndt. De Jrönger woore zwëij Booschte, Romulus un Remus, di woore alß Puute ohne Ëlldere opjewaahße un fun enner Wöllvėnn jeshtelld un opjetrokke woode. Donoh wood Rom en winnije wie sibbehondert Johr alß Houpshtadt fum Römesche Rëijsh esu jät wi de Wälthoupshtadt fun de Antike, un en övver hallev Europa un wigk ömm et Meddel Meer eröm däät mer de Römer ier Shprooch, et Lattëijnesche, kalle un schwaade, un däät kräftesch Shtüür noh Rom
Ene Moond is ene Himmelskörper dä öm ene Planet kreis un mit dämm zesamme öm en zentrale Sunn wandert. Onß Ääd hät jenou ëijnne Moond, dä Moont (Symbol: ), unsere Moond jenannt, un fun dämm eß hee de Rädd. Für ze sehe weveel Moonde et in unserem Sunnesystem jitt loor he: Leßß mit de Moonde vun unserem Sunnesystem Ooser Moond bruch für en Umrundung vun ooser Ääd unjefähr 28 Daach. Dobei hält hä ne middlere Avstand vun 384 405 km. Für een Ömdrehung öm sich seleves bruch hä och 28 Daach. Dat bedöck, dat mir emmer die jliche Sick vom Moond sehe. Dä Moond eß for sesh allëijn jenomme düüßter un hädd_en meddel_jriise Färv_ävver de Sonn schingk drop, un esu künne mer en sin, esu lang wi es naaks dr Hemmel düüßter jenoch do_fö_eß, un esu lang als wi de Sonn fun do schingk, wo se och op di Sigk treff, di mir emmer am Belooere sėn. Dat wääßelt nattölesh övver dė 28 Dääsh ëijmohl öm däjannze Moond eröm. Dä Moond hätt die Eijenart dat hä vun de Ääd us emmer anders ussieht. Dat sin die Moondphase. Neumoond zoonemender Halevmoond Vollmoond avnemender Halevmoond Dä Moond is dä einzichste Himmelskörper dä