rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Schablon:Clear Dä Pluuto (Symboler: oder ) ees dä zweite Zwerchplaneet in uns Sunnesystem. Sing Noppere sin op dä eeijne Sick dä Planeet Nepptuun un op dä andere Sick dä Zwerchplaneet Xena. De Weßßeschaffler vun de IAU han am 24. Aujußß 2006 beschlosse, dat Pluuto keeijne Planeet mieh ees un han en neue Klass für Himmelskörper defeniert. De Zwerchplaneete. Neven Pluuto un Xena jehürht och Ceres em Asteroidejüddel dozoo. Dä Pluuto ees em Middel 5,87 Miliarde Killometeere vunn de Sunn entfärnt. Hä bruch 248 Joor öm eeijnmol öm de Sunn eröm ze wandere. Hä driit sich in 153 Stund un 17 Minute eeijnmol öm sich seleves. Dä Pluuto hätt 1 Moond. Dä heeß Charon un ees fass halev esu jruss wie dä Pluuto. Me sprich bei dä zwei och vun enem Dubbelplanneet. Die Ömlaufbaan öm de Sunn vum Pluuto ees zemlisch unjewöhnlich. Die ees esu langjestreck, dat dä Pluuto zickwiiss innerhalb vun dä Baan vum Nepptuun litt. Dat wor et letzte mol esu vun Februar 1979 bis Februar 1999. Schablon:Cite web Schablon:Cite book
Puderzucker dat es Zucker feijn jemaale datt heä nuresuh stoub. Ma brouch heä zem Verziiere vunn Kooche unn Dessert unn weil heä esuh fein es un sich esuh joot vermangs och enn de sööße Saach drenn. Doot mer en op en werm Kooche dropp schmilz heä unn verläuf. Wa mer en med Unkroutpullever vermangt kann dat explodiiere. Un do druß kammer schweer jefeerlijje Knaller fö'op Silwester maache. Pänz loot de Feenger dofun, sönß sin se flöck Fott, un oohne Feenger lääv sisch schlääsch, wemmer et övverhoup övverlääf.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ne Pompeschwängel eß dä Schwängel fun enner Schwängelpůmmp. Allso dat eß dat lange Ding wat doo eruß shtäĳdt, medd enem Jreff draan, wo mer met de Häng aanpakk, un wat do Minsch erop un erunger bevääje moßß, do met di Pomp och Vaßßo ußshpeudt. Wann jet ooh eß.
Et Ponttor (Öcher Platt: Pont-tór) eßß en aue Pooz vunn Oche sing zweijte Befestijungsaanlaach. De zweijte Mouerring vunn Oche wood 1257 beßß 1357 jebout. Se hätt en Hangkvull Pooze jehatt in alle Himmelsrischtunge. Im 19. Johrhungert wood de Aanlaach övverschritte unn zem Deijl aavjerisse. Hück ka_mer nur noh dat Ponttor aaluure, dat Marschiertor und paar halvverfallene Dürmsche. Et Ponttor sätz sisch ußß zwei Deijle zesamme, wi dat domohls nomaal woor: en Vüürbursch unn en Houpbursch. Woor di ääßte jefalle kunnte ma sisch in dä zweijte zerücktrekke. Beijde jehüüre hück dä Faadfinder vunn DPSG, DPB un dä Junge vunn dä dj1.11. De Vüürbursch weed vum Stamm Heijlisch Kreuz (DPSG) benützt, dä Houpbursch vumm Bezörk Oche (DPSG), dä Stamm Wiking (DPB) un dä dj-oche. Commons: Öcher Shtadtmure – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Poozhuhdruck eßß wann de Läwwer ned jenoch Blood dorschlääß unn et sisch vüür da Läwwer stout. Warümm eßß dat esuh? Dä häufischste Jrund eßß Läwwerzirroose - dat kütt mieß vumm Schabau unn määt datt de Jefääße sisch kleij maache. Dat kann och vunn seltenere Läwwerkrankheijde kumme, äwwer wi dä Aaz ze saare fleescht: höjfijes eßß höjfisch unn sälltenes eßß sälten. Wann da Blood ned dorsch de Läwwer dursch kann, stout et sisch in de Beene, dat jitt dann Hääzwasser in dä Milz, di jangk ou dovon kapott et well äwwer dorsch unn söök sisch sing Wääsch: vür allem dorsch de Speijseröhre, da jitt_et dann Krampfaadere, di könne lekker bloode. Willze dat nit hann: loss de Finger vumm Schabau, säät dä Aaz.
Eh Proton ees eh Elementardeelsche watt positiv jelade ees. Zesamme met dä Neutrone un dä Elektrone bilden de Protone de Atome vun dä verschiedene schemische Elemente. Protone bestonn uss Quarks. En de Attome důnn de Neutrone un Prottohne de Masse beej_shtüüre, allso och et Jeweesh, un_zwa unjevääer halve halve, de Elläktrone maache do faßß nix mieh uß.
E Prüzje es dat wat de am Aasch hange häss, wenn de dengks do häs jefuzz un wat erus küüt wat mieh fass ode wäijsch odde sujaa flössisch ess. En su enem Fall da säät de Huh Deutsche et wööh 'enen Fuzz met Land', joo un för dat 'Land' saare mier Prüzzje. Commons: Feces – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
En Putschblohß es en Stöck wat mer beijm Schlaachte ussem Schweijn un ussem Firrke erruß schnigge kann. Su lang dat Dier noch lääv, hätt et doh sing Pißße dren jesammd. Fööhjer hätt mer jet druß jemaat, ävver hück weed se fottjeschmeße, su wij isch weijß. Et jitt och e Leed met dämm Naame. Do eß dat Putschbloos e Päät, wat et Ränne nit jewennt. Em Jääjedeij, weed ed läz. Kannz hüüre op dä Plaat „Mir han nen Deckel“ fun de Bläck Fööss. Ich kenne de Usdrock och als Bezeechnong für_ene Depp met hohlem Kopp, dä es wi en Brütschenstütt, die mer opblööß un dann op de Hand zeknallt. Also op joot Kölsch en: Knalltüüt, Hohlkopp, Luffnummer.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Di Pünte vun Wiltshausen iß en kleeijne Feer. Se jeijt zwesche Wiltshause unn Ammdörf övver de Jümme. Dat eß direktemang beij dä Münndungk vun dä Jümme ėn de Leda, di dann noo zeen Killomeetere koot hinger Leer in de Ems leuf. De Oot Wilthause hüürt ėn de Landkring vun Leer ėn Ostfriesland, wadd ene Deijl vun Needersakkße eß. Di Pünnt weed hück noch vun Hand jetrokke. Se iß de äälßte Feer in iirer Aat em Norrde vun Euroopa, di et noch jitt. Di Pünnt wood ald ėm Joohr 1562 ėn enner Uurkund jenanndt. Bėß in et Joohr 1975 errin wood se zolezz vum Landkringg bedrivve un sullt dann ennjeshtellt wääde, weijl se Dänne vumm Kring ze düür jewoode woo. Koum woo dä Beschloßß im Joohr 1974 bekanndt jejovve, do daat sish tiregg enne Knubbell Minnsche uß dä Jääjend zosamme. Se hann e paa Fersammlunge jemaat un dä „Verein zur Förderung und Erhaltung der historischen Pünte als Denkmal auf dem Wasser e.V.“ ußß der Deuf jehovve. Dä Vereijn hätt de Fäärbedrief ėm Joohr 1988 widder opjenůmme. 2002 schleeßlich wood di Pünnt onger Dengkmoolschozz jestelldt alß e teschnish
Dä Quallmann (in manche Dialäkk och Quellmann) ėßß en Ääpel, den ma mėd dä Schaale gekoch hätt. Wann ma de Ääpel esuch koch verliere se nit_esuh_vill Jeschmack unn Fitamiine wi wenn ma de Schaal vorm Kooche aavtreck. So, wann da Quallmann fäädisch ėßß, da duurt esuh 20-30 Minute, doot ma heijß op dä Desch unn dann weed dä Schaale aavjetreck. Doföör nemmt ma jään en dreizackijet Jäffelscher, weijl domet dä Quallmann weniijer leijsh zermaatsch. Ma kann och de Schaale mėd esse, vür allem wann_se noh jung senn. Dobeij jitt_et Klatschkies en masse, Butter, oder Leinöl, oder Häring. Oder ma laat dä Quallmann kaal wedde un dann ka_ma Ääpelschloot druss maache oder lecker Heringsschloot.
De Red Cientifica Peruana hät dä nic.pe unger sesh. Dä älleedish en Perruh de Zoodëĳlung fun de Subdomains unger .pe dä Top Level Domain fun Perruh em Internet. De Sigg för .pe bäĳ de iana nic.pe - Red Cientifica Peruana - sing Houm_Päjtsch (op shpanesh)
Wänn Äijne verklopp weed, do kritt dä Reßß. Dat eß äänlisch wi Schläähsch. Et däit wih, wämmer Rißß krischt. Drömm well dat och kinner jähn hann. Äve dröm drooe mansche lück jään met Reßß öm ire Wille ze kriije. Ältorn saren et för ir pänz, domet di aadisch sinn un di Pänz ungerenander, do met se dunn wat se welle, wat se jesaat kije. Et eß nit schön ävver kütt immer widde füer. Wänn de Lück jet fill jedronke han un dunn sisch net ferdrare, do jiddet och enß en Klopperei un_der Äjn odder anndere kritt Rėßß. Prüüjel, Klöpp Äĳne jetitsch krijje, paa en_de Schnüßß krijje, paa für di Schnüßß krijje, paa op dä Brezzell krijje, paa für_de Brėtz krijje, jet op dä Muul krijje de Botz langjetrokke krijje, övver_et Knee jelaat wääde
Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Rheinbach es en Städtche in dä Vüreijfel, links vumm Rhing. Et iss suh 50 km wäsh vunn Kölle, äwwä liesht mehrstentejls in dä Kölsche Bucht. Henge Rhenbach jeht et rop en de Ejfel, wo och ne Handvull Dörpe li_e, di zur Stadt jehüre. Dat sinn Merzbisch, Nökirsche, Irlebeusch, Schliebisch, Scherbisch un angere, die zosamme „De Sürsch“ jenannt werde. Rhenbach iss ene aale Stadt unn hätt en mittelalterlishe Befestijungsanlaach. Eäß noo dem zwejte Weltkriesh sinn böhmische Jlaaßblääsä noo Rhenbach jekomme. Se hänn dat Städtsche zo enem Zentrum vunn dä Jlaaßbläsäkunz jemaat. Hück iss ene Jlaaßfachschull in Rhenbach, wo mer Jlaaßbloose, Jlaaßmoole, Jlaaßschliefe un ander Jlaaßkünßte liehre kann. De Liehrlinge vun dä Sholl rühme zick Johre Johr för Johr de mietßte Preise för de beßßten Affshlußarbejde von Norddeutshland af. Ußßerdämm hätt Rhenbach e berüümp Glaaßmuseum. En Rhenbach es ene Bahnhoff und nit esu wigg vun do, et Jefängniß. Do hätt enen prominenten Kääl jesessen, dämm Willy Brandt singen Kanzlerampsspion Günter Guillaume. Op dämm Stadtjebiet vunn Rhenbach in der Nöh von dämm Dörpsche Wormersdorf liesht och de aale Tomburch. Un nit wick von do — kam_mer von bovve vun dä Bursh joot sinn — en
Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Rhingland-Pallz es_e Bundesland em Södweste vun Dütschland, dat am 18. Mai 1947 jebilt es wudde. Et jrenz aan de Länder Bade-Wöötebersch, Heßße, Noodrhing-Wäßßfaale, un et Saarland, un aan de Länder Beljie, Luxembursh un Frankrish Shtädt un Landkriiß en Rhingland-Pallz Shtadt Frangkethal · Shtadt Kovvelenz · Shtadt Landau · Shtadt Lautere · Shtadt Ludwigshavve · Shtadt Meenz · Neustadt aan dr Wingshtrohß · Shtadt Pirmasens · Shtadt Speyer · Shtadt Trier · Shtadt Worms · Shtadt Zweibröcke · Landkriis Aawieler · Landkriis Aldekersche · Landkriis Alzey-Worms · Landkriis Bernkastel-Wittlich · Landkriis Birkefeld · Eifelkriis Bitburg-Prüm · Landkriis Cochem-Zell · Landkriis Derkem · Donnersberschkriis · Landkriis Jermersheim · Landkriis Bad Kreuznach · Landkriis Kusel · Landkriis Lautere · Landkriis Mainz-Bingen · Landkriis Mayen-Koblenz · Landkriis Neuwitt · Rhing-Hunsrück-Kriis · Rhing-Lahn-Kriis · Rhing-Pallz-Kriis · Landkriis söödlije Wingshtrohß · Landkriis Södweßpalz · Landkriis Trier-Saabursh · Landkriis Vulkaneifel · Westerwaldkriis De Bundesländer en Dütschland Bade-Wöötebersch · Bajore · Berlin · Brandeborsch · Bremen · Hamburg · Hessen · Mecklenborsch-Vüürpommere · Needersachse · Noodrhing-Wäßßfaale · Rheinland-Pfalz · et Saarland · Saxe · Saxe-Anhalt · Schleswij-Holsteijn · Thüringe
Dä Rhing is een von dä aam mitzte befahrene Wasserstrooße vun Europa. Er is insjesamp 1230 km lang, wovun 833 km mem Schiff befahrbar sin. Sing Wasser sammelt hä uss enem Jebiet wat 252.000 km² gruuß is. Hä entsprink in de Alepe us zwei kleene Flüssje, die Vüdder- un Hingerrhing heesse. Die Zwei enspringe im Wääste von Graubünden, wat eh Kanton vun de Schweiz is. Av Reichenau, wo die zwei Flüssje zesamme kumme, heeß hä dann Aleperhing un mündet donoh bei Hard in Österreich in dä Bodensee. Wen dä Rhing usem Bodensee erus lööv witt hä Huuhrhing jenannt. Er mäht singe Wääch dann eh jot Stück durch de Schweiz, wo hä bei Schaffhausen am Rheinfall rund 23 m eraff fällt. Bis Basel is de Rhing dann Jrenzfluss zwische Deutschland un dä Schweiz. In de Nöh vun Basel mäht dä Rhing ene Knick no Norden un me säht dann Overrhing ze im. Hä is jetzt Jrenzfluss zo de Franzuuse. Dat bliev hä bis Lauterburch. Donoh trennt hä bis Mannheim Bade-Wöötebersch un Rhingland-Pallz vonenander. Un av Mannheim trennt hä Rhingland-Pallz un Hessen. Wenn dä Rhing Bingen erreich hät witt hä Middelrhing jenannt und flüss durch et Rheinische Schiefferjebirch bis Bonn. Links von
Et Rhingland eßß: dä Deijl vumm Rhing wu ma en Ripoarisch Sprooch schwaadt. Et jeijht vunn unjefähr Andernach beßß eruff noh Düsseldorf, unn inn_et Vüürjebersch beßß Oche, unn op dä schääl Sigg beßß Bergisch Gladbach, un em södlijje Bërjėsche fun knapp Jummersbach beß henger Waldbröl aan de Sii. dä Dëijl vum Rhing woh mer och der Niėderrhing for säät, un och esu schwaadt, dad_es onjeväär vun Heenßbersh beß Düsseldorf un fun doh noh Xannte un beß aan de Maaß erran. dat Stöck fum Rhing un drömröm, esu ätwa, woh me de Muuselfrängkesche Shprooche schwaade dëijt. Dat fängk bëijem Opshtėėsh en der Westerwald aan, un henger Aawieler un jëijd em Sööde bez noch Luxemborrsch un Trier un Kovvelenz. Dä Bejriff eßß äwwer ned kloor deffeneet. Jeedenvalls_eß fill winnijer jemëijndt, wi dat jannze Land, wat laans_em Rhing litt — esu jesinn ess_et enne koomijje Bejreff fö_Jeede, dä_sish do_met nid_esu_jood_ußßkänndt. De lenke Sigg vumm Rhing wood als eäztes vunn dä Römer besiddelt. Däswäjje sinn noch hück de mießte Städt im Rhingland up dä Sigg (en Ousnahm eßß Düsseldorf). Dat Rhingland als zesamme jehüürendet Jebiet eßß eäz dorsch de Proiße jemaat woode. Noh däm Wiener Kongreß hänn se de aale Förstedömer, Jrafschafte unn all
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Rieswaffel eß jet för ze Eßße. Rieswaffele wääde uß Ries jemaat un kumme in Schieve. Se sin ene Zenntimeeter huh un quer rövver jemesse sinn_et unjeväär nüng. Weeje dunn se faßß nix. So 6½ Jramm röm. Dovüür kannß_de se, met un oone Zokker, met un oone Sallz, met un oone Sesam, met un oone Kackau odder Schokelaad drin han. En der Houpsach isset ävver einfach Puffriis. Krißß_e em Biolaade un em Reformhuus ävver jeede beßßere Suppermaat hät hück och e paa_Riißwaffele zwesche dämm Knäckebrud un däm Nullbruud shtonn.
Dä Roncalli eß enne Plaz en Kölle, dä litt zwesche em Süüt Pottaal fum Dom unn em Dom Hotel un em Heijnzelmännshe Bronne, Herder unn em Römisch Jërrmanische Musejum. Dä Naame Roncalli Plaz eß no nit besöneß allt, hä wood em 1971 offizzjäll jejovve, wi dä röömėsche Nunnzėjuß uß Parrißß Kölle besöök hätt, dat woo dä Angelo Guiseppe Roncalli, dä dann spääder dä Papß Johannes XXIII jewooden eß. Do füür hätt dä Plaz offizjäll këĳne name jehatt. Esu riisesch wi hügk eßß e och no nii jewääse, hä wood eetß em zweijte Wällt Kreesh fun de Alliierte freij jebomp. Do für woor et för etlijje honndot Joo dää Plaz med däm Ennjangk en dä Dom. Dat wat mer hügk känndt, dä Ennjang dorrəsh de Wäßß Pooze un unger dä Törrəm dorsch, dä joov et jo nit, esulang wi do sibbehundot Joo lang beß 1863 Boushtäll woo. Om Ronkalli shteijt hügk de Kölsche Klaremuur, die de Kirrəsh nit ligge well, un dat beijnaa doo, wo frööer de Hacht woo. Un sönß sin de kölsche Juurend met de Roll Brädder ungerwäähß. Et weeden er äver och Foanshtalldunge jemaat op däm Plaz. Zem Beijshpill dä WDR hädd e riisish open Äär Konnsächt medd
Em Rubbedidupp jemaat eß jet wat janz flöck fäädish wid. Dat säät mer_esu: Dad_eß em Rubbedidupp jedonn, do bruchß_De nit ze waade. Odder: Mer maache jez eez enß dat hee, dat jeejd_em Rubbedidupp, un dann eß de Hällvde fun unß Kunndschaff ad_widder uß de Düüer. Dat koss_unß jaa keijn Zick.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ruusemoondaach saare de Minnsche am Rhing för dä Moondaach füür_emm Äschermeddvoch. Zick 1823 jilld hä alß Höhepunk vum Faßteloovend, un do jëĳht bëĳ dënne em Dörrəbb_odder em Shtädtshe ne wunderschöne Faßteloovendszoch. Vür 1823 wuud Fastelovend am Ovend för em Faaste am Karnevalsdinnsdach jefiert. Weijl noh der Fierereij in Kölle miestens de Besoffene op de Stroß looche, hann Honoratiore et Kölner Karnevals Komitee jejrönd un öwerlaat, wie m'r die Sauerei met dä Besoffene un Schläjereie en jeoodnete Bahne lenke könnt. Dat Komitee troof sich in der Faastezick am Sunndach Laetare, dä och Ruusesundaach jenannt weed, weil hä jenau in de Mette vun de Faastezick litt. Et Resultat vun dämm Treffe wor, dat me em nächste Johr am Daach för Fastelovend ne Zoch durch Kölle veranstallte wollt. Un su es 1823 de ierschte Karnevalszoch am Moondach für Fastelovend durch Kölle jetrocke. Weijl dat Komitee sich am Ruusesunndach jetroffe hat, bekom der Moondach für Äschermettwoch schnell dä Naam Ruusemondaach, un och die andere Karnevalsdäsch krääten schnell ne Blömschesnaam: Veilchendinnsdaach usw.
Ene Rämmel es ene Remmel es ene Decke Ballke odder e riisisch Schääf. Dä weed jebruch öm en jruuße odder schwääre Pooz zozemacche, dat mer se vun usse un inne nit mieh opdäue kann. Dä Rämmel läät mer kveer rövver övver di jannze Pooz fun de ejne Muur noh de Muur op de annder Sik vun dä Pooz. Dröm sinn mansche Rämmele en meddsen vun dä Pooz fass jemaat un künne jedrieht wääde. Wänn se schäijf jedrieht sinn, da es di Pooz vräij un jäihjd op, ävver wemmer se jraad drieht, da jriiefen se hinger de Wäng un hallden die Pooz zo. Esu äänlisch funkzjoniiere Remmele di mer en Hooke hinger die Pooz erinn litt. Di jonn och nit unbedingk övver di jannze pooz erüvver. Et rigk, wämmer balleke hät di nuur jät längor sinn wi di dä Pooz ior Flüüjele. Di sin nammlijj och billijor. Norren anndere Bouwaat Rämmele sin och an dä Pooz draan, un jonn dermiiz met dä Pooz odder ior Flüüjelle op un zoo. Janz sellde sinn se och wi e Schääfje aan de Wand nävve dä Pooz und janz un jaa sellde bovve drövver. En Ußnoohn hätt mer bäij Pooze en Schtadtmuure un ens bäij
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Rénmínbì (schinesisch 人民币 rénmínbì, wötlisch Volkswährung) is dat Jeld vun dä Schineesen in dä Volxrepublik Schina. Noh der ISO 4217 weed et mėt „CNY“ affjekööz. In China selvs bruchen se ävver „RMB“ dovür. Dat Sümmbol för Rénmínbì eß ¥. Jezällt weed dat Jeld in Schina in Yuán (formell: 圆, dat eß Einheit, söns jewöönlish: 元). Ene Yuán sin 10 Jiǎo (角) un dat sin widder 100 Fēn (分). Wäm_mer janz jewöhnlish de Schlabberschnüßß schwadt säät mer fö_dä Yuán öff Kuāi (块, dat es Stöck) un fö_de Jiǎo dann Máo (毛). Et jitt Sching för 100, 50, 20, 10, 5, 2 un 1 Yuán; Sching vun 5, 2 un 1 Jiǎo; dozoo 5, 2 un 1 Fēn. Et Mönnzjeld eß 1 Yuán; 5, 2 un 1 Jiǎo; un zolez 5 un 1 Fēn-Shtöck. Dat janze Fēn-Jeshräppel — Metall- wi Papierjelld — weed winnish jebruch un mer kridd_et bloß noch sellten ėn de Finger. Rénmínbì jidd_et bloß in Shina. Anderswo darf mer se nit hinbrenge oder metnemme un dröm kammer se och nit kriije. Wenn de Jelld noh Shina metnemme schecke odder övverviese wells, mußte en andere Wäerung
Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. Hee die Sigg es op Kölsch (mih kölsche Sigge) un jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch (mih Sigge jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch) Schablon:Clear Rösrod es e Städtche tirektemang nevve Kölle. Et litt esu öm die fuffzehn Kilometer südösslich vum Dom op de Schäl Sick. Halv Rösrod es ene jruuße Bösch. Em Köönichsfors un en de Waaner Heed kammer et sunndaachs un de Woch üvver wandere, loofe, mem Rädche fahre un sujar rigge. Nor Pilze plöcke es em Naturschutzjebiet verbodde. Dr hüchste Berch es dä Lüderich. 260 Meter jeiht et do erop. Fröher han se om Lüderich Berchbou bedrivve. Bes 1978 woodt hee Zink-Ääz avjebout. Och de ahl Römer han allt om Lüderich en dr Ääd jebuddelt. Durch Rösrod flüüß de Sülz Bänsberch litt em Norde. Dan kütt em Uhrzeijersenn Ovverod, Luumer, Trooßdorf un Kölle. Voaschbich (Forsbach) Hoffnungsthal Kleeneeche (Kleineichen) Rösrod meddendren (Rösrath Mitte) Rösrod hät ene eije Autobahnanschluss an de A3. Ävver et jitt nor en Opfaht noh Kölle un en Avfaht us Richtung Kölle. För die Op- un Avfaht noh un us Richtung
De SI-Basiseinheite jehüren all zom Internationale Einheitesystem. Do drine sin de Jrundjrösse von dä Physik fessjelääch. Dat SI-System ees et weitverbreitetste System op de Ääd. Et jitt sibbe Basiseinheite die em SI fessjelääch sin. De Läng witt in Meter jemesse. Et Formelzeiche ees dat l un dat Einheitezeiche ees dat m. De Masse witt in Kilojramm jemesse. Et Formelzeiche ees dat m un dat Einheitezeiche ees kg. De Zick witt in Sekunde jemesse. Et Formelzeiche ees dat t un dat Einheitezeiche ees dat s. De Stromstärke witt in Ampere jemesse. Et Formelzeiche ees dat I un dat Einheitezeiche ees dat A. De Temperatur witt in Kelvin jemesse. Et Formelzeiche ees dat T un dat Einheitezeiche ees °K. De Stoffmeng witt in Mol jemesse. Et Formelzeiche ees dat n un dat Einheitezeiche ees mol. De Leechstärke witt in Candela jemesse. Et Formelzeiche ees dat IV un dat Einheitezeiche ees dat cd. All hee nit jenannte Einheite künnen us oven dä sibbe herjeleitet werde. Do ees zem Beishpill de Kraff. Die witt jemesse en Newton und witt esu fessjeleech: (kg × m) /s². All de SI-Ëĳnhëĳte künne med ennem Mutiplikator-Sümbohl do_für jeschrevve wääde. De Mutiplikatore sinn ëĳnfach Zaale (Faktoore zom Moolnämme), di_jen
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wie ijj e janz janz klein Dizje woo, do hät ming Opi „Saach enz „Flönz““ för mish jesaat. Ish kunnt do koum ad shpreshe, dröm künnt sish ming Antwoot villejsh esu äenlish wi „vlömff“ aanjehüürt hann. Do hätt dä Oppi drövver jelaach un ish han metjelaach un mir hatten shpaßß middeneejn. Dat hätt hä no ėmmer enz widder jefrooch — ish jleuven ish hann em dann „Flönz“ widderjesaat — un hä hätt e beßßje halv äänz der Kopp jeschöddelt un „Hnng, nää, Do beß keijne rishtije Kölsche“ jesaat un debei jelaach un mer hatten Freud. Dat Spėll jing esu lang beß ish „Blootwoosch“ sare kunnt. Ävver vill spääder, wie ijj em Kinderjaade wo, un noch wo ijj inn de Shull jejange ben, do hätteret alle paa Juubljohr norrens widder mėd mier jeshpillt. Shpäder han ish dann jehoot wie dat zostande jekumme es. Washejnlish be eijne sunne Jelääjenhejte. Dat kom su. Ėmmer noh dä Welltkreeje koome Lück vun anderswo noh Kölle, die uns waarhaff Jöttlijje Sprooch eetß noch liehre moote. Un Jellt han di och kejn jehatt, dat wooren Flüshlinge, di wooren ußjebomb, un miehtßdenß ärme Deuvel.
Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Sankt Vith iss_en Stadt ėm Ossdejl vun dä Belljische Provinz Lüttish (Luik, Liège) unn litt im Süde vun däm Jebeet vun der Jemeinschaff vun denne, die Deutsch schwaade dunn. Di Gruuß Jemejnde St. Vith hätt im Johr 2004 öm 9090 Bewunner eröm jehatt, dä iir Jebeed_eß 146,93 km² jruuß. Vum zwüllefte Joorhundert aan woo dat ene wischtijje Maatsoot för_t Ömlant. Bes na_m zwejte Welltkreesh woo he en wischtijje Werrekstatt för de Deutsch Iisebahn un spääder fö de Belljische. De Lox un de Wääjens woote do widder haijl jemaat. Dorweil de "Aadennen-Offensive" im Jang woo, hätt der Kammißß noch öm Weihnachte 1944 nüng vun zeen Hüüser, un di_jannze Shiene do, kapottjeschmesse. Medd_enem fürreschterlijje Teppijj_us Bombe. De wishtishste Weetschaftsberejshe vun dä Stadt sinn der Handel, der Turißmuß, un Fabrikke, die Hollz verärbejde dunn. Silvio Gesell Aanfangß_sigg vun dä Stadt Sankt Vith
Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Saturn (Symbol: ) ees dä sechste Planneet in uns Sunnesystem. Hä is och dä zweitjrüzte Planneet nohm Juppitter. Sing Nopperre sin op dä eeijne Sick dä Juppitter un op dä andere Sick dä Urranuß. Dä Saturn ees em Middel 1,43 Milliarde Kilometere vun de Sunn enfäärnt. Hä bruch 29,457 Joor üm de Sunn ze ömkreise. Domit hä sich eijmol öm sich selever driit broch dä Saturn 10 Stund un 45 Minutte. Dä Saturn hätt öm sich eröm eh ziemlisch jruss Ringsystem, deshalev witt hä och Ringplanneet jenannt. Im Fäernröehr sieht hä deshalb sehr imposant us. Och andere Planneete han Ring öm sich eröm, dä Saturn hätt äver et jrösste. Dä Saturn hätt 48 Moonde. Vun dänne sin äver nur sächs jrüsser als 200 km im Doorchmesser. Dä Jrützte Saturnmoond ees dä Titan un mit 5150 km Doorchmesser is dä jrüsser als dä Merrkuur.
Sauerstoff ess eh schemisch Element met dä Oochtnungszaahl 8 un däm Symbol O. Dat O kütt vum Grieschische Oxygenium. Et steeijt em Periodesüßteem in dä sächszehnte Hauppjrupp. Singe Keern besteijt us 8 Protone un jenau_esu_veel Neutrone. Öm dä Keern eröm schwirren 8 Elektrone dovun 6 en dä äussere Schal. Dä Sauerstoff ees dat häufischste Element op de Ääd. Hä kütt zo 21 Prozent en de Luff für die mir ödeme. Em Weltall ees hä dat dritt häufischste Element.