rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Pluto woch dr jrieche-römische Jott van d Ongerwält. Pluto woch dr Jong van Saturnus, dä ävver va Jupiter öt Räät vorloore hod, övver d Wält z rejiire. Di wood dann onger Neptunus un Pluto opjödeeld. Pluto trock dr Köttöre un mood en d Ongerwält, di ävver schwazz un düster woch. Känn Vrau woohl met häm dohä jo. Su schnappde hä sisch Proserpina, d Doohter va Ceres. Commons: Pluto – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Ongerwält es dä Deel van d Wält, wo dr Mänsch, eemal jöstorve, hänkütt. En d ald Kultuure ongerscheed mo d Hääre van d Ongerwält. Su woch beij d ald Jrieche Hades, däm d Römer dr Naam Pluto jovve, däjännije, dä do z saare hod. Sing Vrau woch Persephone. Önö Möpp met drei Köpp, Kerberos, paaßde op, dat alles met rääte Deng zojäng, dänn Lävende dorfe net en d Ojerwält. Ö Scheff, dat va Charon jövaare wood, braad di Duude op dr leitzde Wääch övver dr Floss Styx. He joov öt d Böjreffe Nifheim un Helheim vöör dö Ongerwält. D Jöddin Hel hod he z saare. Känn Fähre, ön joldö Bröck moss dä Duude övversteeje, öm en d Wält z komme. Och anger Kultuure kannte d Ongerwält. So jitt öt di beij d Römer, d Äjüpter, en öt Zweistromland un och beij d Kelte. Sälvs d Hinduiste un d Buddhiste suwi d Majas kannte ön Ongerwält.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Dalli es ön Firma ä Stolbersch. S ställd Seef un Weischpolver her. Wä at öns dörch dr Aldi jöjange es, dä kännd öt Weichpolver Tandil. Dat kütt us d Kässele van dr Dalli. Dalli jöhüüd zösamme met anger Firme d Famelisch Weetz. D Weetze send och noch d Eejödömmer va Mäurer un Weetz, di Pervüm maache. Usserdäm jöhüüd dönö d Chemie Jrönedaahl, di öt sisch op d Produktiun van Medikamente deed. Jätt övver dr Dalli
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Chemie Jrönedaahl, op Huchdütsch weed van d Chemie Grünenthal jösproche, es ön Firma ä Stolberch. S wood 1946 jöjründ. Z sarre had d Famelisch Weetz, dör och dr Dalli un d Firma Mäurer un Weetz jöhüüd. Jrönedaahl woch d ischde Firma ä Dütschland, di öt Penecellin op dr Maad braade. En d 60er Joohre maade Jrönedaahl wältwitt van sisch mulle. D Firma hod öt Conterjan op dr Maad braad. Dobeij zeechde sisch, dat dat Meddel beij schwanger Vraue schwoch Voränderungen an öt onjöboore Kengk vorursachde. Völl Kenger koome messjöbeld op d Wält. Jrönedaahl had nävver d Jöbäude ä Stolberch och ö jruuß Wärk ä Oche. Och em Ussland es Jrönedaahl met Böteilijunge vortroone. Jätt övver Jrönedaahl
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Dostellung van dr lange Türkekresch, op Huchdütsch sprechd mo van d Allegorie auf den sogenannten Langen Türkenkrieg, zeeje Situatiune us dr Türkekresch, dä en d Joohre 1593 bes 1606 aafjäng. Öt es en Serisch va Belder, di Hans va Oche tösche 1603 un 1605 molde. Rudolf II. vüürde dä Kresch jäje d Osmane. Dodörch woode jruuße Deeler va Unjarn un Sövvebürje kapott jömaad. Kaiser Rudolf II. sooch sisch als dr Jöwänner, ävver wä jönauer häkikkd, dä ställd vass, dat dat net stämmde. Dä Kresch höd Rudolf II. bo dr Kopp jökooßd. Hans va Oche molde 5 Belder zo dat, watt damols paßeerd woch. D Belder sänd net all erhalde blävve: Vöör Istanbul weed dr Kresch ärklärd D Schlachd va Hermannstadt D Schlachd va Sissek D Schlachd va Kronstadt Op ee Beld weed dr Prajer Ongerhändler jraad dr Kresch erklärd. Hä steehd do un hat Kette a sing Vöss. Änger Belder zeeje Schlachte, di dörch d Hölp van dr Hemmel jöwonne woode wore. Di Belder woode en d Schatzkammer van Rudolf II. opjöhovve. S zeeje Lüüh us
Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Flaaßbach es önö Baach, dä dörch Bösbisch läufd. Singe Orsprong had dr Flaaßbach en d Bende tösche Bösbisch un Breenich, önö Deel van si Wasser kütt och us önö klenge Pötz en d Hostet, ön Strooß ä Bösbisch. Singe Naam kräät dr Flaaßbach dovan, dat vreuer hee d Vorbräscher vöör d Abteij ä Mönster werke moote. S hand an dr Baach Flaaß jöweische un vorarbeed. Scherver, di en d Nööhde van dr Flaaßbaach vonge woode send, zeeje, dat öt at en öt 9. Joohrhondöt Männsche hee jöjovve had. Us di es spiir Bösbisch woode. Dä mä winnije Kilometer lange Siif münd en dr Mönsterbaach, d Inde, wi völl Lüüh saare. Jätt övver Bösbisch un singe Baach
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ann Forrest (* 14. Aprel 1895 ä Sønderho; † 25. Oktober 1985 ä San Diego, USA) wood als Ann Kroman ä Dänemark jöboore. S woch ön Schauspellerin en d Stommfilmzitt. Ann trock va Dänemark no Amerikka un speld hörö ischde Film em Joohr 1915, dr ischde va zösamme 33 Filme, doronger The Grim Game. Dobeij trock sö öt vöör, Rolle va Vraue z övvernämme, dönö öt döheem jott jöveel. Döck vong öt ä d Filme a z kriiche. Völl Lüüh saare, dat Ann sisch zm Star jökresche hod. Ann woch ö nett Vromisch un dat holp hör, Rolle z vänge, wo öt ä Jösällschafftsdrame optroon. Em Joohr 1931 trock Ann Forrest sisch janz us öt Filmjöschäff zöröck. Öt Lääve va Ann Forrest
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Pichilemu es ö kleng Örtche van em Joohr 2003 onjeväär 12392 Äwohner. Öt litt em Süde va Chile. D Websiij van öt Örtche
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Anna Maria Kaufmann (* 1964 ä Edmonton, Kanada) es ön Sängerin, di Opöre un Musiköls sängt. Anna Maria wood ä Kanada jöboore. Sö hod ävver önö heeße Drooht no Dütschland. Hörö Uurjruußpapp komm va do un met 17 Joohr koom sö öt ischde Mol ä dat Land. Sö werkte un stäng dobeij öt ischde Mol op ön Büühn. Ä Düsseldörp studiirde Anna Musikk. Em Joohr 1990 hod sö d Möjelichkeet ä Hamburch en öt Musiköl Das Phantom der Oper z sänge. Dat fluppde ösu jott, dat sö mi als 500 Vörhäng sooch. 1,5 Milliun Plaate woode vorkoovd. Spiidr, dat woch öm 1997, trock öt Anna Maria wärm zöröck no Kanada, wo sö ä Opöre optroon. Ävver och ä Dütschland (Wissbaade, Bremen) un Österreich (Wien) woch sö z hüüre. Wä net ösu jäähr en öt Teatr jeed, dä kutt Anna Maria Kaufmann em Joohr 1997 och em ZDF beij dr Tatort see un hüüre. Dat Leddche „Das andere Leben“ bliid völl Lüüh em Uuhr. Anna vorzalld, dat sö och jäähr beij Vossballspeller d Nationalhümne jösonge had. Dat passeerde
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Beld Befreiung der Andromeda, Entfesselung der Winde durch Aeolus und Aeneas es va Hans va Oche op beede Siije van ön Alabasterplaat jömold. Öt entstäng öm öt Joohr 1600. Di zwei Belder, di hü z Daachs en d Sammlung va Schloss Ambras ä Wien z see send, woode op di vöschte un d hängischde Siij van ön fing poliirde Alabasterplaat, di 38 mol 45 cm jruuß es, jömold. S zeeje Belder us d ald Mütolji. Op di enn Siij van di Plaat weed jözechd, wi Andromeda vreijölosse weed. Op d anger Siij kann mo sisch akikke, wi Storm entstäng als Aeolus sisch usstobe dorv.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Pötz es ön Aasammlung va Wasser, di z. B. op ön Strooß, op önö Plei övv en önö Bend stooh blävve es. Pötze send döck dr Orsprong va kleng Siive övv Bääch, wi mo beij dr Flaaßbaach jott see kann. Pötze deene en d Natur völl Deere als Lävensraum. So bruche kleng Deere, wi d Molche, Vreusche un Salamandere sun Ecke, öm lääve z könne. Döck bliid dat Wasser en önö Pötz net lang stooh. Es öt ävver ösu lang en dat Louch, dat voll jöloufe woch, öm d kleen Deercher Zitt z jävve, us öt Ei z kruffe övv als Larv z övverlääve, dann had dä Pötz jönau dat jödooh, watt hä do kann, ö Biotop jöbeäld. Dat Wasser ä Pötze kann va ongerscheedliche Ställö komme. Su kann öt Räähnwasser see, ävver och Wasser, dat us dr Bohm kütt, Jrondwasser. Su Wasser bliid en önö Pötz meeßd lang. Em Wengkter kütt och Wasser us dr Schnii dozo. Schneiwasser es vöör d Deere ävver net van ö sun jruuße Roll, do öt öm di Zitt z
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Schünnö un öt Biiß es ö Musiköl us öt Joohr 1994. Dr ischde Vörhang veel am 18. Aprel 1994 op dr Broadway ä New York. Dat Musiköl spelld als Märsche. Önö Prenz stüsst ön ärm Vrau vöör dr Kopp. Hä vängd di Vrau fiiß, es hör kott un jaachd sö zöm Deuvel. D Vrau weed dorophen zo ön doll Vrau, no döch sisch jädde Mann dr Hals vordriine wööd, un vorzälld dä Prenz, dat Schünnheed us öt Häzz kütt. Dä Prenz well sisch entschöldije, ävver dat helpd häm net mi, di Vrau had häm zo ö Biiß jömaad, vöör dat all Vraue vottloufe. Zosätzlich wääde all di Lüüh op öt Schloss zo Jöscheer, loufe als Tasse un Pött öröm. Isch wänn hä van ön Vrau Leevde aavkitt, un dat bövöör öt leitzde Blatt van vorzaubernde Blomm aavvälld, dann weed hä wärm zo dä Prenz, dä hä vreuer woch. Solld dat net fluppe, send s all vöör iwisch vorloore. Öt bliid häm mä dörch önö vorzaubornde Speijel, ön Rutt no drusse, dörch di hä alles dat see
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Kääzelöter es ö Jöställ, dat dozo deehnt, Kääze op z nämmö un sö dobeij su z plazeere, dat sö oohne zö dröppe, vass stönd. Hüüh z Daachs hand d Hüüser Strom un bruche kenn Kääze mi, ävver Kääze un Kääzelötere wääde wiir jöbrudd. Dozo drädd beij, dat Kääze schünn ussänd un dovöör sorje, dat öt dö Lüüh jott jövälld. Ävver och ä bösongisch Situatiune wääde döck Kääze jöbrudd. Dänkt mo mä öns a Kerche. Do brenne sö z. B. op dr Altar.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) The Black Crook es öt ischde Musiköl, dat jömaad woode es. Dat Stöck, dat en öt Ripuaresche met Da schräje Vouwel ä Schwazz övversatze weed, wood am 12. September 1866 op dr Broadway ä New York iischopjövüürd. Dat Stöck veel net mä dörch sing Längde va 4,5 Stond un 475 Opvürunge op. D Musikk stammde och us önö Hoof anger Stöcker, di he zösammebraad woode wore. Op d Büühn woch döck dr Bäär loss. Aav un zo stänge bes zo 70 danzende Vraue öröm. D Ziegfeld Follies mösse sisch dat he aavjökekke ha. Önö Zaubörer en önö schwazze Ömhang es di Fijur, öm di öt sisch meeztöns driihnt. Dat Stöck spelld en dr Harz öm öt Joohr 1600. Völl kütt enne bökannd vöör, wenn mo Der Freischütz va Karl Maria von Weber jölääse hat. Ald Ongerlaare saare ävver, dat dat Stöck schwoch z vorstooh woch un döck dörjee z see schingde.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mäddche nännt mo Kenger, di noch kenn Vraue send. Dat Alder, wann mo ö Mäddche Mäddche nännt, es schwoch vasszölääje. Dat hängd van d Kultuur aav. Ä Europa jeehd mo dova uss, dat ö Kengk bes zöm Alder va onjöväär 9 – 10 Joohr ö Mäddche es. Ä anger Kultuure kann sisch dat ävver ongerscheede, su dat Mäddcher do en dat Alder at als Vraue ajöseeh wäde. Öt zeechd sisch, dat op 1000 Mäddcher 1050 Jonge jöboore wääde. D ischte Joohre övverlääve Mäddcher ävver bässer als Jonge, su dat dat Vorhältnes sisch op 100:104 aapaaßd. Dä Böjrevv Mäddche weed ävver net mä vöör Kenger jöbrudd. Dozo zälle: Mo sprechd van ö leed Mäddche, wenn mo Prostituiirde meent. Ö jövalle Mäddche es ön Vrau, di kenn Jongfrau mi ess.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Ziegfeld Follies, d Jäcke van dr Ziegfeld, woch ön Revü, di tösche 1907 un 1957 op dr Broadway ä New York vöör Opsee sorchde. S vorändernde dörch hön Aart di anger Stöcker, di en di Zitt opjövüürd woode. En d Revü van d Ziegfeld Follies jäng öt mä öm d Musikk un öt Danzö, ön Handlung jööv öt komm. Dat woch och net nüüdich, di Lüüh koome wäje d nättö Vraue, di öt do op d Büühn zö see joov. Watt d Ziegfeld Follies op d Büühn zeechde, vorjlesche völl Lüüh met dat, watt anger Schows braate, ävver öt woch net ösu aröschisch, wi anger Büühne öt zeechde. Zwar veel aav un zo at öns ön Bross us d Bluuß, ävver dat woch dat, watt öt Volk erwaade, un öt hodde Spass dra. Bökannde Stärcher send us d Ziegfeld Follies hervör jöjange. Dozo jöhoote Sophie Tucker, öt Fanny Brice suwi Dorothy Dickson un Barbara Stanwyck. Öt Fernsehe vordrängde d Ziegfeld Follies, un em Joohr 1957 wood öt Projramm äjöstald. övver d Ziegfeld Follies
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Fanny Brice (* 29. Oktober 1891 ä New York; † 29. Mai 1951) wood als Fania Borach jöboore un woch ön Sängerin un Schauspellerin, di beij d Ziegfeld Follies optroon. Fanny jäng at em Alder va 8 Joohr no öt Teatr, nodämm höt d Schüll jöschmesse hod. Öm beij öt Wärk bässer zöräät zö komme, ändernde höt dr Naam no Fanny Brice. Öt spelld op d Büühn meeßd löstije Rolle. Tösche 1910 un 1930 woch Fanny ee van di Stärcher, di d Ziegfeld Follies örussbraad hod. Met d Famelisch hod Fanny Brice net völl Flupp. Dreimol woch höt vorhiirod. Dobeij woch dr zweide Mann önö Vorbrecher, dä hänger Jittere jöhood. Hollywood driinde önö Film, dä Funny Girl hosch un ä Deele öt Lääve va Fanny Brice böschriivd. Als di Zitt op d Büühn z Äng jäng, maade sö hör Jeld dodörch, dat s em Radio z hüürö woch. Öt kleng Kengk Snooks woch hör Roll, di sö at us d Ziegfeld Follies Zitt kand. Fanny Brice Lääve ä knappe Wööd
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Sophie Tucker (* 13. Januar 1887 ä Russland; † 9. Februar 1966 ä New York) woch ee Stärche, di d Ziegfeld Follies örussbraad hand. At als Kengk koom Sophie no Amerikka un noohm do no d Hiirod met Louis Tucker däm singe Naam Tucker aa. Hörö ischde Optrett hod Sophie em Joohr 1906 ä New York. Drei Joohr spiidr, 1909 vong sö dr Wääch no d Ziegfeld Follies. Dodörch wood Sophie bökannd. Dörch d Zösammearbeed met Ted Shapiro entstänge hör bökanndste Musikkstöcker. Sophie schaffde och dr Sprong en dr Tunfilm, wi Rolle ä Filme us d Joohre 1929 un 1938 zeeje. D Filme va Sophie Tucker
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ön Bluuß es ö Kleerstöck, dat va Vraue jödraare weed. Dr Naam Bluuß stammd van d Franzuse, di hand dat Wood Blouse, watt Voormannskeel heechd. Dat woch önö Keel, däm d Krützvaahrer övver d Röstung jödraare hand. Hüüh z Dachs send di meetz us finge Stoff wi Sii övv Boomwoll jömaad. Dat woch vreuer angisch. Do wood och Polyester vorwerkd. Bluusö wääde ävver em Schnett van d Moode böäfloßd un dodörch valle sö döck angisch us. Dr Kraach, d Maue un Teische, di opjöniind send, all dat maat d Bluuß va hüüh us.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Linh Nga Nguyen (* 1982 ä Vietnam) es ön Schauspellerin, Dänzerin un Sängerin. Linh Nga Nguyen hod öt als Mäddche net jott. D Äldere hodde döck Kniiß un no ön Zitt trännde sisch Mamm un Papp vanee. Em Joohr 1999 maade Linh Nga Nguyen hörö Aavschloss an d Dänzschüll va Hanoi. Em Joohr 2000 steech sö en öt Filmjöschäff enn. 2006 maade sö dörch dr Film Quynh önö jruuße Schrett no vööre. Dat fluppde ösu jott, dat sö em jlische Joohr hör eeje Filmstudio opmaade. Kott dono reisde sö no Amerikka. Tösche 1999 un 2007 woch sö do ö paar mol em Fernsehe z see. Och en öt Musikkjöschäff steech Linh Nga Nguyen en.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Cincinnati es ön Stadt en dr Bundesstaat Ohio en d USA. Met ca. 330.000 Äwonner es öt d dreid jrüützde Stadt, di Ohio opzöbeehne had. En d jrüßer Jäjönd öm Cincinnati wonne sujar 2,1 Milliun Mänsche, wobeij ävver och Lüüh us dö Staate Kentucky un Indiana metjözälld wäde. Cincinnati lid jönau do, wo di 3 Staate Ohio, Indiana un Kentucky aneestüsse. Wä well, da kann zövoss no Kentucky jo, d Roebling Hängebröck vorbängd Cincinnati met dat op di anger Sii van dr Floss Ohio lijende Covington. Cincinnati entstäng em Joohr 1788 als en van d ischde Städt en öt Nordwestjöbiid. Damols wooch öt ävver mä ö Soldatelajer. Als dr Miamikanal väädisch wood un Cincinnati an d Baahn ajöschlooße wood, jäng öt met öt Städtche bärchop. Öt woode mi un mi Lüüh, di dohä trocke. En di ischde Joohre läävde völl Amerikkaner en d Stadt. Öm 1850 ändernde sisch dat ävver. Us Dütschland trocke mi un mi Lüüh dohen. Dat jäng ösu witt, dat bes zo 60 % van öt Volk dütschlandstämmich woch. Cincinnati had singe Naam van
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Ohio es önö Floss en d USA un es önö Zofluss van dr Mississippi. Hä dörchläufd d Staate Pennsylvania , Ohio, Kentucky, Illinois, West Virginia un Indiana. Sing Zoflöss brenge sujar Wasser us 14 Bundestaate. Dr Ohio had singe Naam van ön Indianersproch un bödüüd „Schünne Floss“. Dr Floss deende als lang als Transportwääch un woch vreuer ön Jrenz tösche di jruuße Jebiite, die mo Terretorie nannd. Hä jalt als d Jrenz vöör dr Sklavehandel. Em Norde van dr Ohio joov öt di net, em Süüde wahl. Dr Ohio deende at lang als Transportwääch, ävver sing Wasserdeepde reichde komm us, jrüüßere Scheffe öt Bövaare zo ermeuöliche. Dat ändernde sisch iich als Stammdämm jöboud woode un dodörch dr Wasserstand aajöhovve wääde kutt. Övver dr Floss Ohio
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Bildnis der Erzherzogin Anna es dr Naam van ö Beld, dat Hans va Oche em Joohr 1604 jömoold hod. Rudolf II. joov Hans va Oche di Opjaav, vöör häm ön schünn Vrau met Jeld zö vänge. Öm häm dö schünnßde Vrau jözeechnet metbränge zö könnö, trock öt Hans och no Österreich un Norditalie. Ä Südtirol troff hä Anna. Watt beij dat Beld opvälld, es dä jruuße Jäjösatz tösche d Hoof Schmück öm dr Hals van öt Anna un dä vröndlische Bleck van di Vrau. Dat lätt ön jruußö Läävensnööhde anämme. Spiir molde Hans va Oche ö zweide Beld va Anna, d Vrau, di Kaiser Matthias hiirode. Dä Ongerscheed zeechd, dat Hans va Oche beij öt Moole jätt jökoohld hod, öm ön schünner Vrau zö präsenteere.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Karl Albrecht (* 20. Februar 1920 ä Esse; † 16. Juli 2014) es önö dütsche Ongerneehmer un zösamme met singe Broohr Theo Jründer van dor Aldi. Karl un Theo hodde öt als Kengk net jott. Sö moote vrasselö, öm rond zö komme. Dr Papp woch önö Berchmann, dö Mamm hod önö kleene Tante-Emma-Lade. Hä maade ön Liihr un övvernomm no dr Zweide Weltkresch öt Lävölsmeddeljöschäff van d Äldöre. En d köttzde Zitt bouwde di zwei 13 Jöschäfte op. 1962 entstäng önö ischde Aldi-Maat. Dä Naam Aldi kütt va Albrecht-Discount. En d 60er Joohre trännde d Brööhr Dütschland ä zwei Regiune op. Dr Norde kräät dr Theo, dr Süde jäng an dr Karl. Dö Jrenz woch en d Düsseldörper Eck. Övver häm weeß mo komm jätt. Hä es vorhiirod un had zwei Kenger suwi 6 Änkele. Karl läävd ä Essen. D Forbes-Liiß van öt Joohr 2010 zeechd, dat Karl d Nommer 10 onger d rischßde Mänsche es. Hä soll 23,5 Mrd. US-Dollar em Jeldbüll ha. Övver d Famelisch Albrecht
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Heinrich Boere (* 27. September 1921 ä Eischwiller beij Oche) woch ö Metjlett van d SS un wood am 23. Määz 2010 van öt Jörichd ä Oche böstroovd, ä Holland Mänsche ömbraad z ha. Hä moss läävenslang en öt Kitsche. Dä ä Eischwiller jöboorene Boere trock at als Kengk no Holland. Singe Papp koom va do. Met 19 Joohr troon hä dö Waffe-SS beij un kämpfde 2 Joohr an d Ostfront. Va 1942 a woch hä wärm ä Holland, un öt Kommando Feldmeijer, däm hä aajöhood, ongerstäng sisch, Anschläch jäje Weehrstandskämpfer z rääche. 54 Mänche woode dobeij ömbraad, an öt Stärve va 4 woch Boere böteilicht. 1949, dat heechd no öt Äng van dr Zweide Weltkresch, wood hä van ö Jörichd ä Amsterdam zm Duud vorurdeeld. Hä hod sisch do ävver at no Dütschland uß dr Stöpp jömaad. Do ändernde hä singe Naam un nannd sisch Bergmann. Hä läävde ä Eischwiller. 1983 stalltö dö Holländer önö Andrach, Boere a Holland usszölävvörö. Dozo koom öt ävver ni, dat loch dora, dat Boere dörch singe Beitrett zo d SS
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Van önö Beveelsnutstand weed jösproche, wänn di bötroffe Persun en ön Situatiun jöroone es, beij dör sö op jädde Vall jäjä ee Jösätz vorstüßd. Ee Jösätz jitt jätt vöör un dat zweide sätt jätt ajisch. Döck weed dä Böjreff beij Soldate jöbrudd. Di send dodrop voreidischd woode, hör Land op vräsch misch komm öruss zö deene un Beveele zö bövoljö. Dä Eid hand sö aavjölaad un dörfe däm net brääche. Aav un zo jitt öt ävver Situatiune, wo Soldate ä Laare komme, dat z. b. hön Jöweeße jätt angisch sätt övv ö Jösätz jätt angisch vöörjitt. Öt kütt zo önö Beveelsnutstand. En d NS-Zitt send völl Vorbräche paßeerd, di met önö Beveelsnutstand ärkläärd woode. En d DDR-Zitt leef völl aav, watt öt Jösätz vöörjoov, watt ävver jäje anger Jösätze vorstoss. Mo dänkd do mä äns an d Schuss op Lüüh, di us d DDR vottleefe.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Carew Tower, watt op Ripuaresch Käru Tauer ussjösproche weed, es öt zweidhükßde Huuß va Cincinnati. Hä brängd öt op ön Hüüdö va 175 Meter. Singe Naam kräät öt Huuß no önö Joseph Thomas Carew. Hä litt an enn van d Hauptstrooße, d Vine Street, en d Mäddö va Cincinnati. Met dr Bouw van dat Waahrzeeche va Cincinnati wood em Joohr 1929 aajövange. En di Zitt veel dr Schwazze Friddach, wo d Börs en d Knee jäng. Öm Jeld z spaarö, woode Backsteen beij öt Huuß jönomme. Jöpland woch, dat Plaate us Kalkstee vorwand wääde sollte. Dekoratiune us Metall, di vörjöseeh wore, woode och jöstreche. Zwei Joohr, dat heechd bes zöm Januar 1931, wood an dr Carew Tower jöwerkd, iih di 49 Etage väädisch wore. 128.000 m² Room vöör Büros entstänge, 4500 Dörrö woode äjösatze un 9000 Venstörö äjöhangö. Wö beij schünn Wäähr met dr Opzoch op öt Daach väährd, dä kann van do us noch 3 Staate kikke. Hä sitt Ohio, Kentucky un Indiana. Övver dr Carew Tower
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öt Riverfront Stadium ä Cincinnati (Ohio) woch öt vreuörö Stadion vöör dö Sportaarte Football un Baseball. Öt wood em Joohr 2002 aavjöresse. Öt Riverfront Stadium stammd us öt Joohr 1968. Damols kooßde öt önjöväär 48 Milliun Dollar. Em Joohr 1995 wood dr Naam van öt Stadium en Cinergy Field jöändört. Dobeij wiißd dä Naam op Cincinnati Energy hän, önö Lävverant va Änerji vöör d Jäjönd. Öt Riverfront Stadium woch öt ischde Stadium, dat kännö normale Rase hod. Dr Boom woch janz met Konstrase usjölaad. Em Stadium spellde nääver d Cincinnati Reds och d Cincinnati Bengals. D Reds trocke en dr Great American Ball Park öm, dö Bengals en öt nävveaa liiönde Paul Brown Stadium. Dat Stadium wood am 29. Dezember 2002 aavjöresse.