rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Doê (em huhdütsch sääht me D'horn) es en Dörp en de Jemeende Langêweh, Krees Düre on ligg nävve Maroêd on Schlesch. Doê ligg össlesch van Langêweh, tireck nävve Schlesch on Maroêd am Maroêdsche Böüsch, dä selefs zem Hüêtschewald jehüürt. Et Dörp ligg op d'r Ääkse Löösplatt, onweck van Jejch, Orrejejch on Kotzedörp, die wie Doê selefs ooch zer suj. "Häêschaff Maroêd" ze zälle sinn. Dä Noam Doê (bzw. D'horn) kütt vermoodelesch vamm ahlhuhdütsch Woêt dorn, wat suvell wie "Böusch" heesch. Jenausu wie seng nöhkste Noahbaarsdörpchere Schlesch on Maroêd wodd et Dörp van de Frangke jejröndet, die en de nahejelejene Böüsch jerodet hann. Fröher stond en Doê de ahl Kerch van de katholesche Jemeende St. Mäêtes Doê, die ävve em Zweide Weltkreech jänzlesch kapott jejange es. Vanaan 1972 jehüürt et Dörp zer Jemeende Langêweh, doavüê woêret en Deel vamm ahle Amt Ääks - et joav ene Zeck, doa stond sujaar et Rathuus en Doê. Statistisches Bundesamt (Hrsg.):Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27.5.1970 bis 31.12.1982. W. Kohlhammer, Stuttgart/Mainz 1983, ISBN 3-17-003263-1, S. 306
Lück es en Jrußstadt en Beljie on de Houpstadt van de jlichnoamije Provinz. Lück es de zweitjrüßte Stadt en janz Wallonie on zoademm och dä Setz van enem katholesche Bestom. Et liech am Zesammefloss van Maas on Ourthe, onjefäär 25 km södlesch van Maastreech on 39 km södweßlesch van Oche. De Stadt Lück metsamp iêh Ömlang hätt ca. 600.000 Enwonne, de Stadt selefs ävve ma ca. 197.000. De Jäjend öm Lück woê alt zer Zeck van de Röme bewonnt, die de Stadt Leodicum jenangk han. Em Joêh 717 wood et ze enem Beschofssetz on woê em Meddelahle en Zentrom füê Kultur on Politik. Späte woêret en Deel vamm Fürstbestom Lück, een Staat vamm Hellije Römesche Rich. Ooch wenn et quasi vande spanesche bzw. österrichesche Neddeläng ömjäve woê, sin Lück on seng Längereje bes dä Napoleon koam, ene janz eijenständije Territorium jeblievve. 1789 koam et en Frangkrich zer franzusesche Revolution, die ooch en Lück zo Opstände jefüêt han - een Zeck, die me ooch Lücksche Revolution nenne deet. Ävve die wood 1791 van Truppe vamm HRR neddejeschloache. 1795 dann wood Lück van franzusesche Truppe besätz, woamet et Deel van de iêschte Republik van Frangkrich wood. Noahem Stooz vamm Napoleon Bonaparte 1815
Dä Drachefäls es ene Bersch em Sibbejebirsch töüsche Könneschswenkte on Bad Honnef on likk en d'r Näh van Bonn. Dä Jipfel êhävv sech rongk 270 m övverm Rhing on es opjrongk van senge markante Laje woê hä en bekangk Motiv van d'r dütsche Rhingromantik. Mer kann met en Zangkroadbaan de Drachefäls eropfaare, woa sech ooch en Restaurant befengk. Dä Bersch es dorch et opsteijend Magma entstonn, die net bes zer Äêdbovveflääch dorchbrääche kunnt on aanplaats doavan dann domaatisch êstarrt es (Vulkanoloje nenne sujet en Quellkupp). Uss'm Steen vannem Drachefäls hott mer em Meddelahle jäê jet jebout, o.a. de Dom zo Kölle. Am nöördlesche Hang vannem Fäls, tirekk övver de Stadt Könneschswenkte stond et 1882-84 jeboute Schlauß Drachebursch. Van alle Berje vamm Sivvejebirsch rich dä Drachefäls am wiggeste aan d'r Rhing eraan on maêkeet dä Övvejang töüsche Meddelrhing on Nedderhing. Noah Wässte on Süüde, Riêtung Rhinguufe on Rhöndörp, fällt hä stejl av, ävve em Noorde on Noordwässte veliêt hä ma langsam aan Höh. Em Osste es dä Bersch dorch een kleen Ensattelung vannde Wollekebursch (324 m), em Noordosste weed hä dorch't Naahtigalledaal vamm Hiêschbersch (256 m) jetrennt. Wäêvseck vam Fels: https://www.der-drachenfels.de
De Waalsche Sprooch es en jallo-romansche Rejionalsprooch, die mer zo de Oïl-Sprooche zällt on die en Wallonie (Dat es dä frankophone Deel van Beljie), ävve ooch em Noorde van Frankrich jekallt weed. Et es allerdengs nit de ejnzije Sprooch, die mer en Wallonie spreche deet; em Wässte jittet noh Picardesch, em Südosste Champenois on Lotharingesch, esuwie em Osste ooch noh Dütsch. Waalsch ongerscheed sech stark vanne Franzusesche Standardsprooch on et hätt övver de Joêre ejnije neddefränkesche on neddelängsche Enflösse jehatt. Hückzedaach kalle onjefähr 1,2 Mio. Minsche et Waalsch. Waalsch: Tos lès-omes vinèt-st-å monde lîbes, èt so-l’minme pîd po çou qu’ènn’èst d’leu dignité èt d’leus dreûts. I n’sont nin foû rêzon èt-z-ont-i leû consyince po zèls, çou qu’èlzès deût miner a s’kidûre onk’ po l’ôte tot come dès frés. Franzusesch: Tous les êtres humains naissent libres et égaux en dignité et en droits. Ils sont doués de raison et de conscience et doivent agir les uns envers les autres dans un esprit de fraternité. Düütsch: Alle Menschen sind frei und gleich an Würde und Rechten geboren. Sie sind mit Vernunft und Gewissen begabt und sollen einander im Geiste der Brüderlichkeit begegnen.
Anime es d'r Noam füê Zejschetreckfilmche, die mer en Japan hêstelle deet. En Japan selefs meent mer met demm Bejreff ejentlesch alle Aate van Zejchetreck- on Animationsfilme/serije (also ooch diejenije, die ussehalev van Japan jemaat weede). Anime es et Pendant zem Manga (dat es de japanesche Comic). Et Woêt "Anime" kann em Japanesche wie jesaat ejentlesch alle Zejschetreckanimatione meene, janz ejal ov die nu en Japan selefs of em Usslangk häêjestellt wodde - em Jäjesatz doazo jelte en angere Länge ma japanesche Filmchere on Serije als Anime.
Chlodwisch I. (466 - 27. November 511; op Huhdütsch Chlodwig, och Chlodowech, romaniseet uss'm Ahlfränksch *Hlūdawīg of *Hlōdowig) woê ene fränksche Könnesch uss d'r Dynastie van de Merowinge. Op Engelsch on Franzusesch kennt mer'n stattdesse als Clovis. Doa dä Chlodwisch de övrije fränksche Kleenkönneje, suwie och angere jermaansche Häêsche ongerwörpe hätt, sitt mer en döckes als Bejrönge vamm Frankerich (nit ze vewessele mem hückije Frankrich) aan. Chlodwisch woêd em Joêh 466 als Sunn vam fränksche Kleenkönnesch Childerisch on demm seng thüringsch Fromminsch Bassina en d'r doamals römsche Stadt Doornick (Hückzedaach en Belljie) jeboore. Sing Fatte woê de Aanföhre vanene fränksche foederati on stangk zeminst füê ejnije Zick en de Deenste vamm Römsche Rich. Mer es sech zwoar nit esu seche, ävver et weed döckes aanjenomme, dat hä o.a. och met de römsche Jeneräle Aegidius on Paulus zesamme jearbeed hätt. Childerisch kunnt zer Zick van singe Häêschaff een kleen Maahtbasis en Noord-Jallie enriête - de Jrongkllaaje füê de spädere Êövveronge van singem Sunn Chlodwisch. 481/82 hätt d'r Chlodwisch si Papp als Könnesch van de Salfranke beärve künne on rejierte övver Deelchere vannem fränksche Kreejerverbangk. Öm 486 besiechte hä zesamme met Deele van singe Sippschaff de letzte jallo-römsche Häêföhre Syagrius (dat wôe
Angelique Rockas ass eng südafrikanesch griichesch Schauspillerin, Produzentin an Aktivistin, déi zu London schafft. Si huet d'Internationalist Theaterfirma am Joer 1981 gegrënnt mam Zil grouss europäesch Drame mat multietnesche Besetzungen ze presentéieren. Als Schauspillerin sinn hir bedeitend a grondleeënd Rollen d'Medea, d'Miss Julie an d'Emma am Griselda Gambaro "The Camp". Aner wichteg Rollen sinn d'Carmen am Genet 'The Balcony', d'Lady Macbeth, d'Yvette an der Mamm vum Brecht Courage ', a Miriam am Tennessee Williams' An der Bar ofa Tolkyo Hotel ' Angelique Rockas en_do Internet Movie Database (op deudsh_on änglesh) [1] Angelique Rockas Wikimedia Commons [2] Angelique Rockas Theatricalia [3] Internationalist Theatre Theatricalia
Dä Rijel es dä helleste Stäê vamm Stäebeld Orion on dä sibbethelleste vamm Naahtshemmel övverhoup. Sing Noam hätt he uss'm arabesch رجل الجوزاء اليسرى Ridschl Dschauza’ al-Yusri, wat esuvell wie "D'r Meddlere iêh lenke Fooß" bedöcke deet. Och wenn hä eijentlesch hellere wie Beteijeuze (α Orionis, 0,42 mag) es, weed hä en d'r Stäênekond maa als Beta Orionis bezeechnet, wat ävve doaran liije künnt, dat't Beteijeuze, weil't ene onrejelmäßisch veändelesche ruude Övverees es, on darömm och av on an ens hellere wie dä Rijel schinge kann. Em ahläjyptesch hätt mer 'n Seba-en-Sah jenanngk on hä hätt en d'r äjyptesch Mytholojie en wichtisch Roll jespeelt. Rijel es onjefäê töüsche 650 on 900 Leêhtjoêre van ons Äed entfäêngk on bestond eijentlesch uss mäê wie maa eene Stäe (et jitt och noh Rijel B bes D, ävve die sinn nit esu jruß). Dä Houpstäê vamm System es ävve dä Rijel A, ene blaue Reesestäê van d'r Spektraalklass B8. Hä straalt met onjefäê de 46.000-fache Löüschkraff van d'r Sunn on es doamet, nävve Beteijeuze (135.000-fach) on Antares (90.000-fach) dä dritthelleste Stäê en enem Ömkrees van 1000 Lj. Rijel A määht jrad de Övvejangk vam blaue Rees zem rude Övverees dorch, weswäjje sing Helleschkeet av
De Melechstroaß es en Jalaksie, woa sech och et Sunnesystem met ons Äêd befingk. Zer Melechstroaß jehüüre töüsche 100 on 300 Milljarde Stäêne, die sech op en Schiev met enem Dorchmässe van 170.000 bes 200.000 Leêtjoêre öm't jalaktesch Zentrom vedeele. Vam Opbou häê, es de Jalaksie en Balkespiraaljalaksie. De Melechstroaß es ca. 13,6 Milljarde Joêre alt. Dä Noam "Melechstroaß" kütt vam ahljriechesch γαλαξίας galaxías, wat wedderöm van γάλα gála „Melech" häêjeligk weed. De Jalaksie heesch dässwäje su, weil se van't Äêd uss jesinn wie ene Streef ussjeloofene Melech usssitt. En't jriechesch Mytholojie es det Melech uss d'r Brüste van d'r Jöttin Hera jekumme, als dä Herkules zo stark doaran jesoucht hätt. En't jermanesch-nordesch Mytholojie wedderöm wood de Jalaksie och met de Jott Heimdall (ov Iring jenanngk) verbunge, wässwäje me de Melechstroaß och als Iringstroaß bezeechnet hätt. Dä iêschte, dä jesaaht hätt, dat de Melechstroaß niet etwa uss Melech, sondern uss janz velle Stäêne bestong, woê de Jriechesche Philosoph Demokrit. 1609 hätt dann Jalileis Jalileo dat och met sing Fäêjlaas beobachte künne. Herschels Willem koam 1785 op de Idee, dat ons Jalaksie eijentlesch wie en Schiev jeformb es, wat dorch sing Method (systematesch Stäênezääle) ävve äckesch e onkloar Erjebnes häêvüê jebraaht
Beteijeuze (em bayersche Katalog och α Orionis) es ene rude Reesestäê em Stäênebeld Orion on weed doa och als Schultestäê vamm Stäênebeld bezeechnet. Och wenn Beteijeuze eijentlesch em Dorchschnigk net heller wie dä Rijel (β Orionis) es, weed hä als α-Stäê vamm Orion jesinn. Dä Stäê weed em Engelsche Betelgeuse jenanngk. D'r Beteijeuze iêh Noam kütt uêspronglesch uss'm Arabesche يد الجوزاء yad al-ǧauzā, wat esuvell wie "D'r Meddlere iêh Hangk" bedöcke deet. Dorch ene Övvesätzongsfähle wodd dat dann zo Beteijeuze / Betelgeuse en de Europäiesch Sprooch. Hee e kleene Övvesiêht övve eenije van d'r Beteijeuze si Noame: al-Dhira / الذراع / al-Ḏirāʿ (de Ärm) al-Mankib / المنكب (de Schulte) al-Yad al-Yamīn / اليد اليمين (de räête Hangk) Ardra (Hindi) Bahu (Sanskrit) Bed Elgueze Beit Algueze Besn (Persesch) (dä Ärm) Beteigeuze Beteiguex Betelgeuze (Bet El-geuze) Бетельгейзе (Russesch) Betelgez/Бетелгез (Serbesch) Betelgeza (Slowenesch) Betelguex Gula (Euphratisch) Ied Algeuze (Orion si Hangk) Klaria (Koptesch) (Ärmche) Yedelgeuse 平家星 (Japanesch) (Dä Stäê vamm Heike-Clan) 参宿四 (Shēnxiùsì, Chinesesch: „Vier[te Stern] van de Drie-Stäêne-Konstellation“) Dä Reesestäê Betejeuze jehüürt zer Melechstroaß on weed em Hertzsprung-Russell-Diajramm zer Klass "Rude Övvereese" jezällt. Hä hätt onjefäê dä dusendfache Dorchmesse van d'r Sunn on en ca. zehndusend su jruße Löüschkraff em siêtbaar Berejch.
Bellatrix (lat. Kreejerin), em Bayersche Kataloosch als γ Orionis (latengiseert ze Gamma Orionis, kuêt Gamma Ori) bekannt, es d'r van de Äêd uss dritthelleste Stäê em Stäênebeld Orion. Et weed nävve Beteijeuze als demm Orion sing angere Scholtestäê bezeechnet on es dä fünnef-on-zwanzesch-helleste Stäê am Naahtshemmel. Dä traditionelle Noam 'Bellatrix' (vamm lat. bellātrix, wat esuvell wie Kreejerin heesch) kütt et iêsch en de Werke vamm persesch-islamesche Astroloje Abu Ma'shar al-Balkhi vüê, woamet me ävve uêspronglesch 't Capella, on nit Bellatrix jemeent hätt. Späte, em 15te Joêhhonget, hätt me de Noam ävve dann aan Gamma Orionis övvetraache. 2016 hann sech d'r Internationaale Astronomesche Union iêh Metjleede jetraufe, öm ene standardiseerte Kataloosch füê alle Stäênenoame ze êstelle, woa Bellatrix dann och entjültesch si hückije Noam bekumme hätt. Bellatrix es ene räêt massive Stäê, met onjefäê 8,6-Moal esuvell Mass wie de Sunn. Et is met ca. 25 Mio. Joêhre noh ene relatev jonge Stäê, wat bej su en Mass ävve att ussreech, öm de janze Wassestauf en sing Bennere verbranngk ze hann on de Houprieh ze verlasse. De effektive Temperatur op si öüssere Bovveflääch deet ca. 22.000 K bedraache, wat vejliche met ons Sunn (5.778 K) êhävvlesch hühe es. Wääje deese huhe Temperature,
Sajittarius A* (dat * weed "Stäê" jelässe, kuêt och Sgr A*) es de Noam van en Radiowelle-Quell en d'r Melechstroaß on me jeiht doavan uss, dat't sech doabej öm e supermasserich Schwaatz Lauch van ca. 4,3 Mio. Sunnemasse handele deet. De Entfäênong zer Äêd beträächt ca. 26.670 Lj on sing Ereichnishorizont es met ca. 22 Mio. Km etwa su jruß wie 20% d'r Ömloofbahn vamm Merkur. Sgr A* es ene sujenannte "Aktive Jalaksiekäê" (AGN) en ons Jalaxie iêh Middelpungk. -- Noh onge Bearbeitung --
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dä Waimakariri Floss es dä jrützde Floss en d Regiun Canterbury op d Südinsel va Neuseeland. Hä läuvd övver ön Sträck va 151 Kilometere us d Neuseeländische Alpe en dr Pazifik. Dä Floss entsprengd op d Südsii van d Neuseeländische Alpe, 8 Kilometere va Arthur’s Pass. Övver önö jruße Deel va singe Ovverlouv es dä Floss önö sujenannte vorflochtene Floss, ö Süstem van önö Hoof wähßelndö, metne vorbongene Flossslööf met bree Splittbädder. Op d Hühde va Canterbury stüsst hä dörch önö Jebirjsjödel un pächd sich dörch ön äng Schlucht, d sujenannde Waimakriri Gorge bövör hä dohänger wärm sing vörhärije Form anämmd. Hä münd nördlich va Christchurch beij Kaiapoi en dr Pazifik. En d Sproch van d Maori bedüüd Waimakariri onger angerem „Floss us kald, ruschend Wasser“. D Geologe könne zeeje, dat dat Flossbädd sich döck bewächd had, deels dörch Christchurch, ön Zitt lang sujar dörch dr Lake Ellesmere südlich van d Banks-Halvinsel geloufe es. Dr Central Plains Water Trust schleed vöör, a zwei Stelle van dr Floss zösamme 40 Kubik Wasser vöör d Central-Plains-Water-Wasservorsorjung z entnämme. Övver
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Craigieburn Range es önö Deel van d Neuseeländische Alpe op d Südinsel. D Jäjend litt op öt Südufer van dr Waimakiri Floss, em Süde va Arthur’s Pass un em Weste von d Autobahn 73. Öt jehüüd zo dr Craigieburn Forest Park. Öt jitt önö Hoov huch Bärch en dr Craigieburn Range: Baldy Hill (1834 m) Hamilton Peak (1922 m) Nervous Knob ( 1820 m) Mount Wall (1874 m) Mount Cockayne (1874 m) Mount Cheeseman (2031 m) Mount Olympus (2094 m) Mount Izard (2019 m) Mount Cloudesley (2107 m) Mount Enys (2194 m) Carn Brea (2090 m) Willis Peak (1962 m) Blue Hill (1946 m) Em Oste va Hamilton Peak litt öt Craigieburn Range Schiijebiid.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mount Cheeseman litt op d Südinsel va Neuseeland, onjeväär 110 Kilometer va Christchurch vott. Öt es ö bkannd Schniiveld dat 2 Lifte suwi önö Hövvel vöör Lüüh, di noch nie op Schier jestange hand. Benannd wood öt no Thomas Fredric Cheeseman, Hä werkde en öt Auckland Museum un kräät d Linnean Medalisch. Mount Cheeseman träckd sich va 1570 - 1840 Metere övver dr Meeresspeiel. Anjeboone wäde Strecke, di zo 15 % va Aavänger un zo 50 % va normal Schiivahrer bevahren wäde können. Öm di angere 35 % öraavvahre zu könne moss mo z d Beitzde jehüüre. Op Mount Cheeseman kann mo och övernahte. Zemmere vöör öm d 100 Persune wäde aajebohne.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Airbus S.A.S es ene Dochterkumpanei vun Airbus SE. De Kompanei baut Zivilfluchzeusche un es dä Äädjrößte Fluchzeuchbaur. Ehr Setz es en Toulouse. D' jrößte Konkerrenzkompanei es Boening. Airbus baute de Fluchzeusche: Airbus A220 (A220-100, A220-300, ACJ Two-Twenty) Airbus A300 (A300B2-100, A300B2-200, A300B2-300, A300B4, A300B4-100, A300B4-200, A300FFCC, A300B4-600, A300B4-600R, A300B4-600ST ,,Beluga'') Airbus A310 (A310-200, A310-200C, A310-300, A310-300C) Airbus A318 (A318-100, ACJ318) Airbus A319 (A319-100, ACJ319, A319 LR, A319neo, ACJ319neo) Airbus A320 (A320-100, A320-200, ACJ320, A320neo, ACJ320neo) Airbus A321 (A321-100, A321-200, ACJ321, A321neo, A321neo ACF, A321LR, A321XLR) Airbus A330 (A330-200, ACJ330, A330-300, A330-300X, A330-300 Reigio, A330-700L ,,Beluga XL'', A330-800neo, A330-900neo, A330-600) Airbus A340 (A340-200, A340-300, A340-300E, A340-300 Enhanced, A340-400, A340-500, A340-600, A340-500HGW, A340-600HGW Airbus A350 (A350-800, A350-900, A350-900URL, ACJ350-900, A350-1000, ACJ350-1000) Airbus A380 (A380-800) All opjezallte Fluchzeuche sin nor de Zivilvariante. D' Kamiß- un Fraachvariante sin net opjezällt. Anjefange hätt d' Geschichte do Airbus Kompanei am 2.7.1965. Noch em jliche Johr föhrte d' Kompanei Gespräche met de zweij Kompaneien Aérospatiale un Hawker Siddeley Aviation. Et eetzte erfolgreiche Fluchzeusch vun Airbus wor d' A330. Donoh hatt Airbus fast nor noch Usschlaachjohre. 2006 kom et ze enem Krakiel zweschen dä
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Amerigo Vespucci [ameˈriːɡo vesˈputtʃi] (* 9. März 1454 in Florenz; † 22. Februar 1512 in Sevilla) es ene italiensche Kuufmann, Meerfohrer un Navigator, dä als eezter ußmaachte, dat Amerika net Indien es, sondern ene Kontinent. Hä reiste noh Süddamerika. Amerika es noh im benannt. Hä kummt us Florenz. Hä reiste fiier mol noh Amerika, bei zwaij Reise es mer nit secher, ov hä se brutäns jemaht hät. D' zwaij andere Reise sen: D' Reise vun 1499 bes 1500 (spanische Ufftrag) D' Reise vun 1501 bes 1502 (portugesische Ufftrag) D' zwaij Reise, wo mer sich nit secher es, ov Vespucci se brutäns jemaach hät, sin: D' Reise vun dä Soderini-Brievve: vun 1497 bes 1498 un vun 1503 bes 1504 (portugesische Ufftrag). Hä wod Piloto Mayor un duffte d' spanische Kaate met alle Neuändäckunge vöwalte. 1507 nannte Martin Waldseemüller uff sing Kaate d' Kontinent America en Ehren zo Amerigo Vespucci. Vespucci nippelte 1512 en Sevilla af. Vespucci_Nokixel
D' KVB, ov och ,,Kölner Verkehrs-Betriebe Aktiengesellschaft" es ene Transportkumpanei, de d' ÖPNV en Kölle bedrievt. Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) D' Kumpanei wod 1876 jejründet. Derziggen wor et ene Pädebahn un jehorte Ernst Hardt. D' eezte Bahne jöckten zweschen Düx un Kalk. 1900 wod d' Pädebahn donn elektrifkat. 1963-1968 buute d' Stadt Kölle donn ehre eezte U-Bahn. 1997 wod dat Stroßebahnmuseium en Thielenbruch jebuut. D' KVB bedrievt och d' Streckbahn vun Kölle. Et jitt Neder-un Huhflorbahne. D' Nederflorbahne sen K4000 un K4500 Type. D' Huhflorbahne sen K5000 ov K5100/K5200 un d' Stadtbahnwaaje B.. D' Buss sen vun MAN (Lion's City Hybrid, Lion's City un Lion's City G), Mercedes-Benz (O407, O530 Citaro, O530 G Citaro Facelift un SprinterCity) un VDL (Citea LLE 120, Citea SLF 120, Citea SLFA 180 un Citea SLFA 181).Hf6 KVB-Websigg: kvb.koeln Wikpedija op andere Sproche: Wiki.cologne/KVB/ÖPNV Belder (Commons)
Orrejejch es e Dörp en d'r Jemeende Langêweh, Kries Düre. Et jehüürt met sing Nohberdörpere traditionell zer Häêschaff Maroêd. Orrejejch hätt 348 Enwonne. Orrejejch ligg töüsche Jöngeschdörp on Stöttchelauch em Wesste, Jejch em Norde on Doê em Südde. Et befengk sech wie och d'r Ress vande Häêschaff Maroêd op d'r Ääksche Lössplatt, die wedderöm ene Deel vanne Jöllesch-Zölpesche Börde es. Vanaan 1816 bes 1972 hätt Orrejejch zesamme mem Ress vanne ahl Häêschaff Marôed zem Amp Ääks jehüürt, wat ävve wäjerem Öcher Jesätz doanoah opjelöss woade es. Av 1972 koam't Dörp met Jejch on Doê zer Jemeende Langerwehe Em Joêh 1934 wodd en Orrejejch de nöue Kapelle enjeweeht, die jebout wodd, weil de Kerch en Schlesch met 3 km ze wigg wääch jewässe woê. Orrejejch ligg tireck an d'r Langkstroaß B 264 töüsche Düre on Langêweh. Et Dörp es dorch de Buslinie 237 on 297 mem Ress vamm Kries Düre verbonge. Einwohnerzahlen 31. Dezember 2019
Freesehauf (op neddesässesch plattdütsch Fresenhof) es en Leed vamm dütsche Leedemaache Kurt Kiesewetter uss'm Joêh 1976. Dô demm Leed si Text op Neddedütsch jeschrivve es, hätt't ze Bejenn van de 1970er Joêr neddedütsche Leede füê en kuêt Zick weer populäär jemaaht. Et Leed besengk d'r Härres en Noordfreesland: Rään, Störme on een lang anhaalene Donkelheet. Et jehüürt ze Kiesewetters beröhmteste Leedchere on wood o.a. ooch van Santiano jecovert. Teks op Neddedütsch / Neddesässesch Platt Wenn de Wind dör de Bööm weiht Un Gras nich mehr wassen deiht Un geel all ward, denn kummt bald de Tied Wenn de Storm över't Feld geiht Wo lang schon keen Korn mehr steiht Un Mehl all ward, denn ist bald sowiet Dat de Dag kötter ward un de Nach de duert lang Un de Kinner vun Nober, de warn in Düstern bang Wenn de Regen vun't Reetdack dröppt Mien Söhn buten gauer löppt Sonst ward he natt, denn snurrt bin'n de Kat Wenn de Wind dreiht, vun Nord weiht Un Reg'n geg'n de Finster neiht De Schieb'n daal rennt, denn föhl ik mi wohl Wenn dat Füer in Kamin brennt Un jeder di bi'n Vörnam nennt Weil he di kennt, denn is uns Hus
Kofferoêd es en Dörp on sick 1972 en Stadtdeel van Düre. Et ligg töüsche Lengeschdörp on Krötzau. Kofferoêd es noah Kötzedörp d'r zwejtkleenste Stadtdeel van Düre. Et ligg töüsche d'r Jemeende Krötzau on d'r angere Stadtdeele Lengeschdörp on Birjel aan d'r Hände vande Ejfel. Tireck nävveaan ligg Bäätzbüür. Ald em Meddelahle wodde en Kofferoêd Blej, Koffe on Zengk avjebout, woahäê't Dörpche och singe Noam hätt (Kofferoêd heescht esu vell wie "Kupfer Rodung" em Huhdütsch). Iêscht zem Engk van de 19. Joêhhonget wood de Berschbou en d'r Rejion enjestellt. Tambourcorps Blou-Wiss Kofferoêd 1924 e. V. Dameclub ’77 „Dürene Schweiz“ e. V. St. Mejchel Schötzebruêschaff Kofferoêd 1900 e. V. Jujendgrupp Bouwaache Maijujend Kofferoêd
Ene Geyser ov och Geysir es ene Fontaan, d' us däm Wasser kütt. Mehschtens es se wärm, endoch et jitt och vriete Quelle (lässe: ￼￼Vrietwassergeyser). Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Et jitt nor noch wäänije Geysere. D' mehschte Geysere sen en Amerika (Yellowstone-Nationalpaark, Umnak Island-Alaska), Russland (Долина гейзеров-Dolina Gejserow), Neuseeland, Chile (El Tatio) un Haukadalur en Island. Robert Willhelm Bunsen wor d'r eezte, d'r d' Geysere beschräävte . D' Wasser wääd en Vulkanregione deef in d' Ääd ähetzt un wärmer als 100° C. . Dat Wasser vädampft nit. Dodurch es doot ene Drock un dat Wasser ,,explodiet‘‘. Et jitt velle Mühjllichkette, wie ene Geyser enge kann: Wann Saake renjewuuft wääd Wann ene Vulkan en d'r Noh ußbrecht Wann Geothermische Kraffwääke en d'r Noh jebuut wääd Wann vell Wasser dä Geyser övverschwammt Et jitt wäänije Geysere, dä met vrietem Wasser eruptieren. D' jröößte es d'r ,,Kaltwassergeysir Andernach (Namedyer Sprudel)‘‘. Dat Wasser es mehschtens 10° C. bes 20° C. wärm. Mehschtens han Minsche ene Bohrluch jegruve. Donn fleßt Jrundasser met vell Co2 in dat Bohrluch. Dat Luch fellt sech un d' Co2 -Blaas wääd tuschoor jröößer, wodurch d'r Drock entstott. Donn fliecht dat