rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Warren Gamaliel Harding (* 2. November 1865 ä Corsica, Ohio; † 2. Aujust 1923 ä San Francisco, Kalifornie) woch önö Politiker us d USA un tösche 1921 un 1923 dr 29. Präsident van d USA. Harding jehood d Republikaner an. Hä vorstorv ä sing Amtszitt. Harding joov Ziidunge öruss un vorstäng öt, sisch z präsenteere. Metjled van d Republikaner, hä hod ä sing Amtszitt met völl Skandale ä sing Partei z kämpfe. Dat braad häm dä Roff en, kenne jooe Präsident jewäh z see. Warren G. Harding wood als öt äldste va aach Kenger jeboore. Singe Papp, önö Liirer un sing Mamm, ön Hävamm, trocke met hör Famelisch at vrösch no Caledonia, wo d Famelisch ön Ziidung jekoovd hod. Dodörch kräät Warren Spass a Ziidunge un werkde och nävver si Studium vöör ön Ziidung. Harding koovde zösamme met zwei Vrönde no si Studium ön kleng Ziidung. Hä tuschde d Redaktiun us un maade dr „Marriot Daily Star“ zo d jrützde Ziidung va sing Stadt. Dat Werk schaffde Warren ösu, dat hä krank wood un ö paar Wääche
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Edmund Brown Jr. (* 7. April 1938 ä San Francisco, Kalifornie), dä meeßd mä Jerry Brown jenannd weed, es önö Politiker van d Demokrate en d US-Staat Kalifornie. Am 3. Januar 2011 wood hä Juverneur van dä Staat un domet Nachvoljer van dr vreuere Juverneur Arnold Schwarzenegger. Jerry es dr Jong van dr vreuere Juverneur va Kalifornie Pat Brown. No singe Schüllaavschloss hod hä vöör, Pastur z wäde, entscheed sisch ävver angisch. Hä studiirde d Molerei, ändernde dat ävver wärm un wood Räätsvordriiner, ö Studium, dat hä ä Yale maade. Em zweide Aalouf schaffde hä öt, Räätsvordriiner z wäde, önö Berof, däm hä ä Los Angeles nojäng. Va 1960 a voorwerkde hä en d Politik öröm. Su woch hä jäje dr Kresch ä Vietnam. 1970 wood hä Secretary of State van dr Staat Kalifornie, önö Poste, dä häm bekannd made. En di Zitt trock hä jäje jruße Firme vöör Jericht, weil di Jeld a Parteie jejovve hodde. Als Ronald Reagan singe Poste opjoov, övvernomm Jerry Brown däm un wood Juverneur va Kalifornie. Hä vorsood, ohne dä janze
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Michael Rensing (* 14. Mai 1984 ä Lingen) es önö dütsche Torwachd un spelld em Joohr 2011 bei dr 1. FC Köln. Rensing spellde en d Jurendmannschaff van dr TuS Lingen. Em Joohr 2000 wäßelnde hä no dr FC Bayern München. Tösche 2002 un 2003 vong mo häm als Torwachd van d Rejionallijamannschaff. Si ischde Spell hod hä do am 8. Mai 2002. Zösamme braad hä öt op 111 Äsätz als Rejionallijatorwachd. Van öt Joohr 2003 a spellde Rensing bei d Profis van dr FC Bayern München, wobeij hä jeläjentlich Oliver Kahn ersatze had. Nodäm dä ävver janz opjehood had, wood Rensing dr Stammtorwachd van dr Vorein. Em Mai 2010 wood bekannd, dat singe Vordrach net mi vorlängerd wood un su mood hä sisch jätt angisch söcke. Em Dezember 2010 ongerzeechnede hä önö Vordrach bei dr 1. FC Köln. Michael Rensing op Fussballdaten.de
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Barbara Pierce Bush (* 25. November 1981; Dallas, Texas) es öt äldste van di Zwillinge va George W. Bush un sing Vrau Laura Bush. Hör Schwester heechd Jenna Bush. Barbara Pierce Bush wood ä Dallas jeboore un besood och do d Schüll. Als hörö Papp Juverneur wood, trocke sö no Austin. Spiir besood sö d Yale-University. Am 29. Mai 2001 hod mo sö met Schabau ajetroffe un sö wood aajeklachd, onger 21 Joohr Alkohol beseiße z ha. Spiir veel sö noch ens op. Barbara hod vorsood, met önö valsche Paaß Alkohol jekoovd z ha. Barbara läävd en d Nööhde va New York un werkd vöör öt Cooper-Hewitt National Design Museum, had aver och at vöör AIDS-Orjanisatiune ä Afrika, wobeij sö ä Tansania, Südafrika un Botswana z vänge woch. Övver Barbara Pierce Bush beij AIDS-Orjanisatiune Commons: Barbara Pierce Bush – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Max Linder (met richtije Naam: Gabriel-Maximilien Leuvielle; * 16. Dezember 1883 ä Caverne beij Saint-Loubès; † 31. Oktober 1925 ä Paris) woch önö Schauspeller us Frankreich un enne van d ischde, di dörch dr Film bekannd wode send. D Lüüh kannte häm mä met Zülinder, Händschö un em joo Anzoch. D Vraue van d 20er Joohre wore jäck op häm. Nodäm Max als vönfjöhrich Kengk d Cholera övverläävd hod, spelld hä at vrösch Theatr. Sälvs en d Schüllzitt övvernomm hä at kleng Rolle. 1904 stäng hä öt ischde Mol ä Paris op d Büühn. 1905 wood sing ischde Filmroll aavjedriihnd. Hä werkde do nävvebeij vöör Pathé Frères. En d ischde Zitt joov mo häm mä Nävverolle. Dat ändernde sisch, als hä sisch önö Zülinder opsatz un di Roll „Max Linder“ entstäng. Domet entstäng ön Persun, di sich och övver d Jrenze vorkoofe leet. Ä Paris maade sujar ö Kino op, dat singe Naam drooch. Va 1911 a driihnde hä sing eeje Filme. 1915, dat heechd en d Zitt van dr Ischde Weltkresch, leed d Vreud a sing
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Friedrich Zelnik (* 17. Mai 1885 ä Czernowitz; † 29. November 1950 ä London) woch önö Rejisseur, Schauspeller un Produzent va Filme. Zelnik studiirede no sing Schöllzitt, di hä ä Czernowitz vorbraad, ä Wien Jura, weil hä Räätsvordriiner wäde wohl. 1910 jäng hä no öt Theatr un werkde onger Oskar Messter. 1910 vong Zelnik domet a, Rolle ä Filme z spelle, di häm bekannd maade. Lya Mara wood 1917 sing Vrau. En Di Zitt vong hä a, als Rejisseur un Produzent va Filme z werke. Öt Schauspelle bleed dobeij op d Streck. 1929 wood hä dr ischde dütsche Rejisseur ä Hollywood. 1933, als Hitler ä Dütschland d Macht övvernomme hod, jäng hä zösamme met sing Vrau no Ängland. Singe Naam ändernde hä zo Frederic, damet hä als Dütsche net ösu opveel. Friedrich Zelnik
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Südsudan es ön Regiun em südliche Deel van dr Sudan. Van öt Joohr 2005 a es sö ön autonome Regiun van dat Land. Ön Volksbevrohrung am 9. Januar 2011 soll vassläje, övv dr Südsudan ö eeje Land wäde söll. Am 9. Juli 2011 wood hä onaavhängisch. Dr Südsudan weed jroff dörch dr Bahr al-Arab van dr Sudan aavjetrännt. Dat es önö Nävvefloss van dr Wisse Nil. Dr Norde van öt Land wiißd völl Strüsch un Bende op, dr Süde dojäje Tropische Räänwald, d. h. emmerjröne Bösch met völl Vöchtichkeet. Em Joohr 2010 läävde em Südsudan onjeväär 5,6 Milliun Mänsche. D meetzde jehüüre öt Volk van d Dinka a, ävver öt wonne och Nuer un Schilluk do. Völl Lüüh könne net schriive. Besongisch onger d Vraue es dä Deel huch. 9 va 10 send net emstand, dr Naam z schriive. Öm d 30 % van d Südsudanese liie Honger. D meetzde Mänsche em Südsudan send Christe, watt sö van d Mänsche em Norde ongerscheed, wo meeßt Moslems lääve. Als em Joohr 1947 dr Nord- un dr Südsudan
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Bahr al-Arab, dä och dr Naam Kiir drät, es önö Floss em Südweste van dr Sudan. Dr Bahr al-Arab brängd öt op onjeväär 800 Kilometer Längde. Hä kütt van dr Bärch Ngaja un domet us dat Jrenzjebiit van d Zentralafrikanische Republek. Önö jruuße Deel läufd dat Wasser dörch dat Jebiit van Dschanub Darfur. Si Äng vängd dr Bahr al-Arab do, wo hä zösamme met dr Floss Sue-Jur kütt. Si Wasser stammd ävver zm Deel och us Nävveflöss wi dr Shalleikha, dr Lol, dö Flöss Kyom un Jur suwi dr Wadi Ibra. Dr Bahr al-Arab es ä jruuße Deele dr Jrenzfloss tösche Nordsudan un Südsudan.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Enner-Chinesische Leopard (Panthera pardus delacouri) es ön Ongerjrupp van d Leoparde, di ä Südostasie un Südchina läävd. Em Joohr 2008 wood sö zo dö bedrohde Deere jezalld. Mo vängd d Enner-Chinesische Leopard ä Myanmar, Thailand, Malaysia, Laos, Kambodscha, Vietnam un Süd China. Dö Zaahl van d Deere had övverall stärk aavjenomme. Su veel sö ä Myanmar ösu, dat d Deere hüü z daachs bo als usjestorve jelde. Ä Thailand schingd öt jätt besser z see. Do woode ö paar Leoparde ongersood ön dat Jebiit, dat sö dörchströrve bekekke. Völl schingd dova aavzöhange, övv sö jenoch Voohr un möjelichst winnije Mänsche en d Nöhde hand. Em Jebiit tösche Thailand un Malaysia wood vorsood, op d sälve Aart un Wiiß Leoparde z beobachte. Dobeij woode ävver mä 2 jeseeh, watt dovör sprechd, dat sisch do komm welche ophalde. Ä Südmalaysia lääve ö paar Leoparde en önö Nationalpark un könne do beobachtet wäde. Övver d Zaahl va Leoparde ä Südchina es nüüß bekannd. Dr Läävensraum vöör d Leoparde weed knapper un knapper, su dat sö komm noch jätt z
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Nordkorea es önö Staat ä Ostasie un litt op dr nördliche Deel van d koreanische Halvinsel. Öt es enne van d winnije vorblevve stalinistisch usjerichde Staat. D Hauptstadt va Nordkorea es Pjöngjang un had onjeväär 4 Milliun Bewonner. Em Norde schlössd sisch China a Nordkorea a. Russland es op ön Längde va 19 Kilometer Nordkoreas Nobber em Nordoste, em Süde es öt Südkorea, em Weste es öt dat Jäähl Meer suwi em Oste dat Japanische Meer. Di Jrenz zo Südkorea bestehd seijd öt Eng vam Zweide Weltkresch. Bo all Mänsche ä Nordkorea send Koreaner. Mä önö klenge Deel van öt Volk send Chinese. Dö politische Situatiun maad öt Usländer bo onmöjelich, sich em Land neer z losse. Zösamme brengd öt dat Land op 24 Milliun Äwonner. D meetzde Koreaner send Buddiste övv Konfuzioniste. Opjrond van d politische Situation jlööve hü z dachs völl Mänsche a kenne Jott mi, send konfessiunslus. Su weed vorzalld, dat Christe opjrond van d Religiunszojehürichkeet ä Lajere jesperrd wäde. Nodäm em Joohr 1972 Korea ön neu Vorfassung kräät, erheld Kim Il-sung ön Positiun,
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mohamed Ghannouchi; * 18. August 1941 ä Sousse, Tunesie) es dr Weetschafftsmenester va Tunesie un seijd dr 14. Januar 2011 a va sisch sälvs ernannde Präsident. Op dä Poste bleed hä ävver mä 24 Stond lang. Mohamed studiierde an d Universität va Tunis Weetschafftswesseschaff, werkde ön Zitt vöör öt Finanzmenesterium va Frankreich, iih hä em Joohr 1975 dr Övvichde van öt Planungsmenesterium, 1982 singe Jeneralderektor wood. 1988 wood hä onger dä dörch önö Putsch zm Präsident woode Zine el-Abidine Ben Ali, Menester. Ee Joohr spiidr övvernomm Mohamed Ghannouchi öt Finanzmenesterium un wood öt Joohr drop Weetschaffts- un Finanzmenester. Va 1992 a kömmerde hä sisch öm öt Vorhältnes zu d EU, dr IWF suwi d Wältbank. Als sich am 14. Januar 2011 dr Präsident Ben Ali us dr Stöpp mache mood, övvernomm Mohamed Ghannouchi dä Poste als Präsident, wood ävver spiir va Fouad Mebazaâ aavjeloßd. Jätt övver häm
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Turm ohne Naam woch önö Turm von d Zweide Stadtmuur va Oche, di tösche 1300 un 1350 öm d Stadt Oche jebouwd wood. Häm jitt öt hüü net mi. All di Türm, di d zweide Stadtmuur ömjovve hand, send met Naam övverlävverd. Mä va enne Turm weeß mo dem net. Dä kräät dovöör dä Naam „Turm ohne Naam“. Mo vong dä Turm em Südoste van dr Stadtmurereng tösche d Jakobspotz un d Junkerspotz. Domet loch sö beij d Lütticher Schanz. En d Nööhde van dr Turm ohne Naam veel dr Murereng steil aav. Dr Eyerkeilturm stäng häm jäjenövver. Dr Turm ohne Naam hod ön Breede va 8,50 m. Hä woch viireckich jebouwd. Hä wood dozo erricht, dat met sing Hölp der Eyerkeilturm besser verteidicht wäde kutt. Wi lang dä Turm jestange had, es net övverlävverd. Mo kann ävver dova ussjooh, dat hä net lang jestange had. Bruno Lerho: Die große Aachener Stadtmauer mit Toren und Türmen. Helios Verlag, 2006
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Diaea evanida es ön Spenn. Sö drätt och dr Naam Värkensrosa Blomme Spenn. Sö jehüüd zo d Spennedeere un dobeij zo d Famelisch Thomisidae. Sö läävd em australische Staat Queensland. Övver d Värkensrosa Spenn
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) David Griffith (* 29. November 1800; † 30. Oktober 1894), woch önö Dischtr us Wales. Hä woch och onger dr Naam "Clwydfardd" bekannd.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Fouad Mebazaâ (* 16. Juni 1933 ä Tunis) es önö Politiker us Tunesie. Seijd dr 15. Januar 2011 es hä dr viirde Präsident van öt Land. No d Schüll studiirde hä ä Paris Räät un Politikwesseschaff. Hä vordeende sing ischde Jröschelcher en d Prevatweetschaff un en öt Büro vöör Nationale Secherheet. Do woch hä tösche 1965 un 1967 dr övvichde Mann. Mebazaa vong em Joohr 1954 a, en d Politik z mäjele. Su wood hä 1955 ä Frankreich Jeneralsekretär van d parteil La Marsa un 1964 ö Metjlett van öt Zentralkommitee van d Parti Socialiste Démocrate (PSD). Anger Positiune en d Parteie kome dozo. So wood hä 1997 Metjlett van öt Politibüro van d Rassemblement constitutionnel démocratique (RCD) Ä Tunesie wood Mebazaâ dr Präsident van d Aavjeordnetekammer van öt Parlament. At 1969 woch hä Börjermeester va Tunis woode, ä Amt dat hä bes 1973 bekleed had. Ängß van d 70er Joohre un Aavangß van d 80er Joohre ongerstänge häm, dä Menester woode woch, vorschidene Menesterie. Önö Sprong no vööre maade Mebazaâ em Joohr 1986 als hä vöör
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Llŷn Coastal Path es önö Wanderwäch, dä over ön Sträck va 146 Kilometer lannz d Köst van d Llŷn Peninsula vüührd un va Caernarfon bes no Porthmadog, Gwynedd em Nordweste va Wales jeehd. Öt Gwynedd County Council suwi öt Countryside Council for Wales had di Sträck zm Wandere vörbereid. Schünn es dr Llŷn Coastal Path dodörch, dat hä völl Lüüh onbekannde Bochte, schünn Köstestöcker un winnich besoode Häfe suwi d kleng Städtcher Caernarfon un Porthmadog zeechd. Jätt övver dr Llŷn Coastal Path
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Diana Frances, Lady Spencer (* 1. Juli 1961; † 31. Aujust 1997) woch d Vrau van dr änglich Krunprenz Charles un d Mamm van d Prenze William un Harry. Diana woch d jöngßde Doohter van Frances Ruth Burke-Roche un hörö Mann Edward John Spencer, watt sö met völl änglische Könije verwandt made. Diana hod och noch zwei Schwestere, Sarah un Jane, suwi önö Broohr, Charles. Sö besood ö Enternat ä Kent, deelwiiß och no d Schweiz. Em Alder va 19 Joohr worp Prenz Charles ö Öjelche op di jong Vrau. Vöör di zwei vong ön schünn Zitt a. Am 24. Februar 1981 vorlobde sisch beede. Em sälve Joohr hiirode sö. Dat woch am 29. Juli 1981 en d St. Paul’s Cathedral ä London. Diana hodde sö op d janze Wält siihr jähr. Öt wood van d Könijin van d Häzzer jesproche. Sö betraude völl soziale Projekte, kömmernde sisch öm ärm Söck, alleenjelosse Kenger un hod öt Häzz op d richtije Ställ. Em Joohr 1982 wood Prenz William als ischde Jong, zwei Joohr spiidr Prenz Harris jeboore. Öm
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Ruth Bancroft Jaade es ö onjeväär 10.000 m² jruuß Stöck Land ä Walnut Creek em US-Bundesstaat Kalifornie. Öt es dodörch bekannd, dat do mi als 2.000 Kaktöse, Vettplanze un Kröppelstrüch waaße, di us Afrika, Australie, Nord-, Meddel- un Südamerika no do braad woode send. Met dä Jaade vong öt em Joohr 1950 a, als dö ischde prevat jesammelde Planze aajebouwd woode, di Ruth Bancroft planze leed. Öt es bekannd, dat dr ischde Kaktös önö Aeonium woch, däm sö do en d Ääd jestoppd hand. Di Siij van dr Ruth Bancroft Garden
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Aeonium es ön Vettplanz. Dä Naam kütt us öt Jriichische un leid sisch van öt Wood „αίώνιος“ aav, watt em Ripuarische met „iiwich“ övversatze weed. Aeonium es ön Planz, di övver Joohre waaßd. Mo vängd sö ä Marokko, ävver och op d Kanarische Insele stönd sö weld a paaßende Stelle. Ä Ostafrika weed sö och vonge. Sälvs no Joohre belde sö kee Holz us. Zoote va Aeonium zeeje em Sommer schünn wingruuh Bläär. D jrüzde Art van di Planzezoot weed bes z 2 Meter huch. Vrooß vordrätt di Planz net. Övver Aeonium Commons: Aeonium – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Jääch, op Huchdütsch weed va Gerste jesproche, es ön Zoot va Jraß, di zo d Jattung Hordeum jehüüd. Sö es ön vöör d Mänsche net mi vutt z denkende Koorart, da sö vöör Lävensmeddele, als Voohr vöör d Deere un zm Brouwe va Biir jebrud weed. Jääch es ön eejöhrije Planz. Dat heechd, dat sö ä ee Joohr jesiihnt weed, blööd un Soohm werpd. En dat Joohr weed sö tösche 70 cm un 1,2 m huch. Dr Blötestand beld d Äähr us, di tösche 8 un 15 cm lang es un döck ösu schwoch weed, dat sö dr Kopp hange lädt. Jääch koom us dr Orient un dr Balkan. Dat woch öm 15.000 vöör Christi Jeburt. Zösamme met Einkorn un Emmer wor dat öt ischde Koor, dat d Mänschheed aabouwde. Öm 5.500 v. Chr. tauchde Jääch och ä Europa op. Em Meddelalder wood Jääch als Veehvoohr vorvoohrd. Völl Jääch weed beij öt Brouwe va Biir jebrud. Van Mänsche weed mi Weeß, Mais un Riiß jesse. Jääch weed em September jesiihnd, driivd us un bliid en di Jrüüde
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ön Omöseck, di op Huchdütsch Ameise jenannd weed, es ö Insekt, dat onger dr Naam Formicidae en d wessenschfatliche Böch z vänge send. Öt jitt onjeväär 22.000 Zoote va Omösecke, wobeij öm d 12.500 van d Wesseschaftler ä Ongerlaare objeschrävve woode. Omösecke lääve ä jruuße jruppe zösamme, di mo als Kolonie bezeechnet. Jädde Kolonie hat enn Könnijin, ö Wiffje, dat mä di Opjaav had, Eier z lääje un davör z sorje, dat dä Vorband erhalde bliid. Us di Eier wääde normal Omösecke, wi mo sö övverall örömloufe sitt. Werkessele suzösaare. Milliune dova könne en ön Koloni zösamme komme. Säldener komme us d Eier Männcher, did r Naam Drohne draare un mä di Opjaav hand eemol met Wiffjer z poppe. Dono wäde sö net mi jebrud un sterve. Wiffjer, di dat Jlöck hodde, ösu Männche jetroffe z ha, belde wärm ön neu Koloni. Di Wiffjer va Omösecke könne bes zo 30 Joohr ald wäde. Subald di Könijin stirvd, stirvd och d janze Koloni. Bes op d Antarktis vängd mo Omösecke övverall op d Ääd, sälvs op Insele, di
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Gérard Desargues (* 21. Februar 1591 ä Lyon; † Oktober 1661 ä Lyon) woch önö Architekt un Mathematiker us Frankreich. Desargues boude Hüüser ä Paris un Lyon. Su maade hä och d Äntwörp van d vöschde Siij van öt Rothhuuß va Lyon. Zo sing Bekannde johoote René Descartes, Marin Mersenne un Blaise Pascal. Desargues wood dodörch bekannd, dat va häm dä Jedanke usjeed, dat sisch Jerade, di schnack anee vorbeij loufe, sisch isch em Onendliche träffe. Domet weed mi usjesaad als d Euklidische Jeometrie zojestehd. Dörch dä no häm benannde Satz van Desargues jilt hä als dr Jründer van d projektive Jeometrie.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) KUBX-LP es ön onaavhängije Fernsehstatiun us Salt Lake City em US-Bundesstaat Utah. Sö övverdrädt op dr Kanal 58 vöör d Jäjend öm Salt Lake City öröm. Jejrönd am 22. Januar 1992, jehood sö d Equity Media Holdings. Bes zm 4. Januar 2009 woch KUBX önö Deel van öt Retro Television Network RTN, dat als Rondfunk Övversätzer vöör d Four Points Media Group woch, di KUSG us St. George jehood. A dä Dach joov öt Kniiß wäje dr Vordrach tösche Equity un Luken, di em Juni 2008 RTN jekoovd hodde, watt dozo vührde, da töt Projramm äjestalld wood. Dorophen vorlajernde Luken RTN no dr Hasuptsetz ä Chattanooga, Tennessee. All di Deeler, di zo Equity jehoote, leed Luken valle. Dozo jehood och KUBX. RTN kutt bes zm Joohr 2009 op KUSG wiir ä Utah jehood wäde. Do wäßelnde dat ävver zo This TV. Hü z dachs weeß mo noch net, wat KUBX vöör d näkßde Zitt pland. KUBX wood am 16. Aprel 2009 a Daystar Television Network vorkoovd, wobeij dorop häjewesse wood, dat sich öt Projramm ändere kütt. Em
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Botanische Jaade va Mérida es önö botonische Jaade en d Stadt Mérida en dr Staat Venezuela. Hä wood em Joohr 1991 van d Universidad de los Andres jejründ damet d Deer- un d Planzewält böwaahrd weed. Hä sold och d Forschung deene. Vöör öt normal Lüüh wood hä am 8. Dezember 2002 opjeschlooße. Dä Jaade es 44 Hektar jruuß, di d Uni dovöör vorschenkd hod. Dat janze Stöck wood opjedeehld jenodäm, watt vöör Planze do waaße. Dat jrützde Stöck es Bösch. Dä botanische Jaade litt em Norde va Mérida tösche d Flöss Albarregas un Mucujún. D bekannde Sammlung van dr jaade ömfassd völl Bromelie, di ä mi als 600 Zoote vordroohne send. 600 enkele Planze jitt öt dovan. Öt es d jrützde Sammlung va Bromelie ä Südamerika. D Siij van dr Jaade (spanisch) Plän, Belder und Informatiunen övver d Jaade va Mérida (spanisch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Maria Hemmelvahrdskerch, di och onger dr Naam Rondell va Mosta bekannd es, es ön Römisch Kattolische Kerch en d Stadt Mosta op Malta. Öt es dr nüngjrützde sisch sälv opräät haldende Kerchebouw op d Wält. Dat us öt 19. Jahrhondöt stammende Joddeshuuß wood van dr us Malta stammende Architekt Giorgio Grognet de Vassé entworpe. Hebeij hod Grognet öt Pantheon va Rom vöör Oohre. Met d Konstruktiun vong hä em Mai 1833 a un hod alles 1860 vädisch. Am 15. Oktober 1871 wood d Kerch äjesähnd. Am 9. Aprel 1942, em Zweide Weltkresch veel ön 200 kg Bomb dörch dat Keerchedaach. Zwei angere titschde dova aav. Kenn explodiirde. 300 Mänsche, di no Kerch jo woohle, hödde bo hön Lääve vorloore. Öm dat net z vorjeiße, es önö Noobouw van d Bomb en d Kerch opjestalld woode. Commons: Rotunda of St. Marija Assunta, Mosta – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Övver öt Rondell va Mosta
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Ruuhkowelturm', op Huchdütsch weed van dr Rotkugelturm jesproche, woch önö Turm, dä zo d zweide Stadtmuur va Oche jehood. En di au Bösch droch öt ongerschiidliche Namme. Su hosch öt „Rothkugelsthurm“, „Ruekogelsthorne“, „Rohkogelsthurm“ oder „Schouenthorn“. Dr Turm wood em 19. Jahrhondöt aavjeresse, als an di Platsch ön Jlasfabrek jebouwd wood.. Dr Rotkugelturm stängt ösche d Stadtpooz Adalbertspooz un öt Wirichsbongardspooz un besoss mä jeringe Wäät vöör d öt Militär. Em 14. Jahrhondöt läävde ä Oche ön Famelisch Roytküygel, di dä Turm singe Naam jejovve ha kütt. Die große Aachener Stadtmauer mit Toren und Türmen; Autor: Bruno Lerho; Helios Verlag, 2006; ISBN 3-938208-37-6, 978-3-938208-37-3; S. 53