rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Marco Weiss, jeboore am 28. Fäbroa 1990, Sonn fun enem Juriß un ene Bewährungshelferin, es in Uelze bei Hannober opjewahße. Hä wohr 2007, unger em Merkels Angela, en de Nöhde fun Antalya en de Törkei en de Fehrie, zosamme met sine Elldere. Am enem Ovend wohr hä en de Disko. Do hät hä, su saat hä, nur e Zejsche setze welle för en Verschtändiung zwesche der Völker: hä häd e Mädsche jetrof, fungk em lekker un hät jät medder jenuutsch. Hä woch 17 un dat Denge saat, et wöhr 15. Et wohr met singe Mam uß Börminghämm en England, do och up Ferije do. Wi dat dämm sing Mam spetz kräät, dat di zwei am fisternölle jewäse woohre, do schrau se "Verjewaltijung, mih Kind es eetz drücksehn!“ un de Pullizei kohm, un hät dä Wieß Marco verhaff. Dat Mädsche sat zwa eets, hä hätt em nix jedonn, ävver dat däät nit hellfe, se hann em fürseschshalver nit jejlööv. Hä moot för 2 / 3 {\displaystyle 2/3} Johr in et Jevängnis en de Blech un de Törke däte der Fall esu lang ungersöke un hin un
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Antvärrpe (ob Nederländisch: Antwerpen, op Franzüüsish: Province d'Anvers, op Wallonish: Province d' Anvesse, op deutsch: Antwerpen) eß en Provinß en dä Regijon Flanndere en däm Shtaat Bellji en Europa. De Houpshtadt fun Antvärrpe eß Antvärrpe (ob flämijj u nederländisch: Antwerpen, op franzüüsish: Anvers, op deutsch: Antwerpen) De Provinß Antvärrpe jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di nederländisch schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-VAN.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Apprill eß enne Moohnd em krißßlijje Kalländo. „Dä Apprill määt wat hä wėll“ — säät mer, un dröm deĳt mer sijj_am Eezte Apprill en der Apprill schekke. De Moohnde Jannowaa | Febrowaa | Määz | Apprill | Meij | Juuni | Juuli | Aujuss | Sepptämmber | Oktoober | Novemmber | Dezemmber
Et Melitta Bentz us Minden en Osswessfahle hät 1908 dä Filter för dä Kaffe opzerschödde ußjedaach, et Patent för aanjemällt, un en Minde och en Produkzijon för opjetrocke, die et noch bes hück jit. Et hät domohls met Löschpapier eröm jemaat un ehr erste Filtere wohre Blechbüxe met Löscher un Löschpapier dren, un em sing Verbesserung wohr, dat et us dä Blädder esu hallve Tüüte jemaat hat. Dr Kaffefilter
Önö Azvenzkaländer zeecht en dr leitzde Mond van öt Joohr a, wi völl Daach noch bes Weihnachte bliive. Zöröck jeehd dr Azvenzkalëäder bes en öt 19. Jaahrhondöt. Dr ischde soll em Joohr 1851 jemaad woode se. D Protestante solle häm ärvonge ha. En d ischde Zitt honge s 24 Beldcher an öt Venster övv an d Döör. Angere moolde met Kreid 24 Striche an d Wand. Jedde Daach wood enne vottjeweiche un am Hellije Ovvend woch d Wand sauber vöör öt Kresskengk. Advenzkaländer Kaländer 2012 Commons: Advent calendars – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Schmolz oo dat Schmölzje ess_ene Knubbel odder en Sippschaff. En Menge Minsche, di zosamme jehüüre. Se künnte meddeneejn verwandt sin, se künnte enn eijnem Huus wůnne, Frünnde sinn, enem Kääjelklup odder enem Fasteloovendsverein aanjehüüre. Ävver och Diere künne Schmölzjer bellde. Ene Schmolz Beije kann ëine janz schön bang maache, wam_mer nit drop jevaß es, un och Ratte un Müüß trädde öf en Schmölzjer op, odder jonn zesamme op Wanderschaff, selvs wam_mer_et nit süüht. Och bei de Flanze kam_mer dat beobachte. Wä kennt dat nit am Rand fum Jaade — do es entweeder ene Schmolz fun Maijlöksche udder jaa keij. Janz sellde, dat ens ein allëijn am blöhje es, un spääzdenß em Johr drop es dat dann och nit mieh allëijn. Wann öhnswoh ene Scheißhoufe eröm litt, do kütt tirëgg_ene janze Schwarrem Fleeje un freut sesch draan. Di föhle sesch em Schmölzje jeweß wohler.Mansch Minsche kumme oohne ier Schmölzje nit zerääsch, der eijne määt dit, der andere dat, un keine kann Alles, ävver mer kennt sesch, mer hellef sesch, un esu mëijßtert mer et Lääve jemëijnsam. Besönders wam_mer ene Enndrock maache well, un zëije, dat mer
Hee die Sigg es op Kölsch (mih kölsche Sigge) un jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch (mih Sigge jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch) Op Silvester, am Engk vum Johr, jitt et, jedes Johr widder, en de Äujelskess dat Stöckelche Dinner for one. En ahl Madamm hät Jebootsdaach. Ävver all ehr Fründe sin allt lang unger dr Ääd. Un su muss dä Butler all die Fründe vertredde un met dä Madamm (nit nor ene) pichele. Dat dä ärme Kääl am Engk vun däm Stöck stäneharelvoll es, bliev nit us. Op die Froch vun däm Butler „The same procedure as last year?“ säät die Ahl jedes Mol: „The same procedure as every year!“. Am Engk vun de Fastelovendszick läuf allemolde am Karnevalsdinsdaach öm Meddernaach (em drette Projramm vum Wessdeutsche Rundfunk) dat jliche Stöck op Kölsch: Aschermittwoch for one. Die Akteure sin: Manes (ene Köbes) Marieche (en ahl Funkemarieche, dat Jebootsdaach hät) Die Fründe, die janitt do sin, un die dä Köbes spille muss: Schnäuzers Tünn (Anton Koberch, Ehrenpräsident a.D. der KG Alt Sülz vun 1886) Knubbels Lang (Fritz Lang Schmitz, langjähriger Knubbelführer a.D. vun de blaue Funke vun 1893)
Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Asteoridejüddel fink meh zwesche der Ömlaufbaan vum Machß un vom Juppitter in unserem Sunnesystem. Hä besteht us över 100.000 Kleeijnstplanneete un Asteroide. Die verdeeilen sich öm de janze Sunn eröm in enem Jüddel. Dä jrüzte vun dene Kleeinstplanneete heeß Ceres. Hä hätt ene Doorchmesser von över 945 km. Domit ees hä jrüsser als mansche Moond öm de Planneete drömeröm. Der Asteoridejüddel is unjefähr 300 bis 450 Millione Kilometere breet. Et jitt zer Zick zwei jeläufije Hypotheesse dozo. 1. Urnevvel Hypotheess Als et Sunnesystem entstande ees han sich de Planneete us Material zesammejeklump, wat öm de Sunn rotiere dät. Dodorch dat dä Juppitter äver esu jruß jewudde wor konnt sich dat Material in singer nöh net zo enem eijenständije Planneet zesammeklummpe. Wejen dä Schwerkraff. So bleevten die Stücke halt kleen, äver et wutten janz veel dovun. 2. Kollissions Hypotheess Noh där Hypotheess jovv et fröhter en där Ömlaufbaan ene Planneet, där äver bei_ener Kollision met en_em Komet oder jrusse Asteroid ussernanderjebroche ees. Beets Hypotheesse werden stark anjezweifelt, wat bedöck dat keeijner su richtisch weeß, wie dä Asteroidejüddel entstande ees.
Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ene Aßteroiit, Asteroiid oder och Asteroid ees ene planneetenäähnlische Körrper dä en_ener Ömlaufbaan öm de Sunn ess. Se werden och noch als Planetoiit oder Kleenplanneet bezeichnet. Em Moment sin unjefähr 220 000 Aßteroiide bekannt. De Weßßenschaftler schätze äver, dat et över_en Million sin. Se verdeeile sich över et janze Sunnesystem. Et jitt allerdings zwei Hauptballungsräum. Dat ees dä Asteoridejüddel zweesche Machß un Juppitter un dä Kuiperjüddel, dä sich hinger der Ömlaufbaan vum Nepptuun befink. Äver och noch en andere Ecke sin Asteroide ze finge. Lang hätt me jejlööv de Aßteroiite us em Asteoridejüddel wären noh enem Zesammestuuß vun zwei Planneete entstande. Dat kann äver nit sin, weil die Masse vun dä Aßteroiide insjesamp noch kleener ees als die vun unserem Moond. Doher nimp me aan, dat dä Juppitter durch sing starke Schwerkraff dofür jesorch hätt dat sich dä Stüb un Dreck nitt zo enem Planneet zesammeklummpe kunt. För dä Kuiperjüddel ees et ähnlich nur dat dä Juppitter nit esu veel domit ze dun hätt. Ene Aßteroiit besteht em wesentlische us verschieden Jesteinsaarte. Hauptsächlich kumen Kohlenstoffverbindunge un Silikate für. Dä Keern vun enem Aßteroiit besteht
En de Schlaach von Worringen wood 1288 dä Kreesch öm dä Strigg om dä Limburjer ier Ärv-Opfolsch entschiede, un Kölle kohm frei von dä Kuratel vum Azbeschhoff Siegfried von Westerburg. Dä Hääzoch fun Braabant, Johann I. hät dä Kreesch un vill Maach jewunne, un hä hät Düsseldorf zor Stadt ähovve. Ene jode Deil vun de Nederläng, vun Holland, Belljie, et Mönsterland, et Rhingland, dä Westerwaald, un et Berjesche han och jet dovun jehatt. En Worringe shtejt ene Jedengkshtejn bei de Pankrazieskersh, dä an de Schlaach ä_enere dejt.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Aujuss eß dä aachde Moohnd en unsem Kalländer, un dat sig joot 2000 Joohr. Dä Gaius Julius Caesar hät dä Kallender fassesu ennjeföhrt, wie je jäz norr eß, ävver dä Moohnd Aujuss es vill ällder, wohr bloos ens dä 6. un nit dä 8. Moohnd jewääse. Ä hät och fröher andersch jehejße, nämlij Sextilus, un es eets em Kaiser Aujustus vun Ruhm ze huldije en Aujus ömbenannd woode. Su jesinn ess e ne Schworer fun däm Naame Aujuß för Minsche, och wemmer se lang ald verschieden ußschprisch. Dä Sextilus hät noch 29 Daare jehatt. Met dem zäsa singem jullianishe kalländer kohm hä dann op 30 Daach. Alls ävver dä Aujußß singe neue Nahme kräät, han sen norrene Daach länger jemaat un dröm hät hä beß hück 31 Daare. En Schaltjoohre han Fävroa un Aujuß de Wochedare ejal, ußßer de letzte 2 fum Aujuß natührlish. Em Aujuss es de haißeßte Zigg em Joohr. Ed eß di Zick wo de Korn-Fellder prall shtonn un de Ärnte enjefaahre weed. Dä Aujußß hät met de längeßte Daare em Joohr un immer vill Sunnedaare dobej. De Minsche schwejßte bäj der
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Außtraalije jiddet och em Internet, et hät doo .au alß sing Top Level Domain. Di weed fun dä .au Domain Administration affjekööz: auDA forwaldt, un do hinger stish jez dat Australian Network Information Centre affjekööz: AUNIC) alß nic un bedrief dat jannze Shpill met dä Domäĳns. De Sigg för .au bäĳ de iana De Sajt fum .AUNIC
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Wisse Emijrante es öt politsche Wood dat meeßtens ä Frankreich, d USA un ö Ängland jebrudd weed, öm Russe, di va Russland en d Zitt van d Russische Revolutiun un dr Russische Börjerkresch ussjewandert send weil s jäje d Russische Politik woore, z beschriive. Önö angere Ussdrock, dä meetstens von d Usswanderer sälvs jebrudd weed es Ischde Well Emijrante. Ä Russland sälvs wood tösche 1920 un 1980 dä Ussdrock Wisse Emijrante meestens jebrudd, watt ävver önö nejative Äschlaach ha solld. Seijd öt Äng van d 1980er Joohre wääde d Russe, di öt Land tösche 1917 un 1922 vorlosse hodde, mä noch ischde Well Emijrante jenannd. Völl Wisse Emijrante hodde sisch an d Wisse Armee bteilicht sujaar ongerstötzt. Dobeij moss böacht wääde, dat dä Ussdrock döck vöör all di Lüüh jebrudd weed, di Russland vorlosse hodde. Ö paar, wi Mensheviks un d sozialistische Revolutiunäre woore zwar jäje d Bolschiwike ävver s hand ni d Wisse Armee ongerstötzt. Öt woore sujar wälche doronger, di jäje d Politik woore. Öt moss dorop häjewässe wääde, dat dat Wood Wisse Emijrant än
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Daniel Gottlob Moritz Schreber (* 15. Oktober 1808 ä Leipzich; † 10. November 1861 ä Leipzich) woch önö dütsche Arzt un Liirer an d Huchschüll va Leipzich. No sing Schüllzitt studiirde hä an d Universität va Leipzich. 1844 maade hä do d Heilsanstald vöör Orthopädi op. Meetstens jäng öt häm öm Kengere, wobeij hä ongersood, wi d Ömwelt op dat Lääve van di kleng Ströpp Äfloss noohm. Döck maade hä Reklame vöör Jaadens, vöör Ärme. Do sollte di sisch wärm erholle könne, denn dat Lääve en d Joohre van d aavagnede Industrealiseerung maade öt öt normal Volk ärch schwoch. Vöör häm spelt dr Kontakt zo d Natur d jrützde Roll. Nävver vresche Loff vorsood hä och d Lüüh klooch z maache, dat Spochtjeräte öt Lääve leeter maache könne. Dä Moritz Schreber hät en Idee jehatt, wie de Minsche em Ruß un Qualm en de Etagewunnunge en de Städt met dreckelije Industrie besser un jesünder lääve künnte, un esu hät hä där kleine Jade för Famillije proppajeet, dä enzwesche noh imm benannt wudd, dör Schreberjaden. Rudi Palla: Die
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Zo önö Ussbroch va Kollera ä Simbabwe em Joohr 2008 es öt em Aujust komme. Bes Dezember erkrankde tösche 10.000 un 13.000 Lüüh a di Krankheed un bes zo 800 storve. Vöör dä Ussbroch van d Kollera jitt öt önö Hoof Jrönd. Dozo jehüüre öt Vääle va fresch Wasser en d Städte, kapotte Wasserleitunge un dä Hoof Möll, dä övverall öröm litt. Dat veel zsamme met d Räänzitt en d Jäjend un Övverschwämmunge. Aafang Dezember jänge d Wasserwärke ä Harare d Schemikalie usu n dat vüürde dozo, dat ke vresch Wasser mi en d Vöörochte jepompt wood. Di Laach wood ösu schlemm, dat Simbabwe am 4. Dezember bkannd joov, känne Usswäch mi z wesse un erlärde dr Nutstand. Ö ppar Daach vörhen hodde 3 jruuße Krankehüüser at d Pooze jeschlooße. Watt a Krankehüüser op bleed, mood bo oohne Medikamente werke. Dr Nutstand wood ussjeroffe
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Alexius II. * 23. Februar 1929 in Tallinn, Äßtland; † 5. Dezember 2008 in Peredelkino dä met wältlich Naam Alexei Michailowitsch Rüdiger hosch, woch van dr 10. Juni 1990 bes zo singe Duud Patriarch va Moskau. Alexius wood en ön Koofmannsfamelisch ä Äßtland jeboore. Sing Äldere woore va dütsche Aavstammung. Hä wood em ortodoxe Jlaube ärtrocke. 1950 wood hä Pastuur, 1961 Mönsch un Bischoff va Tallinn. Önö jruuße Schrett no vööre maade hä em Joohr 1990 als Alexius Nachvoljer va Pimen I. als Patriarch va Moskau wood. En d Zitt va si Amt veell d Hellichsprächung va Zar Nikolaus II.. Öt bestäng dä Vordacht, dat Alexius II. ön Zitt lang vöör dr KGB jewerkd had. Alexius storv am 5. Dezember 2008 ä Peredelkino. Övver Alexius II. Patriarch Aleksij II. – Övver si Lääve
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ön Aavstämmung vöör mi Autonomi va Jrönland joov öt am 25. November 2008. Öt ärjoov sisch, dat d meetste Wäähler sisch vöör mi Onaavhängichkeet va Dänemark entscheede. Jrönland wood 1775 ön Koloni va Dänemark un 1953 ön Provinz va dat Land. 1979 wood öt ö onaavhängisch onger öt Könnigrisch va Dänemark. 1985 trock Jrönland sisch us d EU zöröck, do öt sisch net övver dr Veschvang eenije kutt. Ön janze Onaavhängichkeet weed komm hä z kriije se, do öt Land komm bstööh kütt. Jrönland woohl mi politische Äävloss. Usserdämm woohl öt Land önö jrüßere Deel van dat Jeld ha, dat dörch Öl vordeend weed. Jrönländisch solld d enzije offiziell Sproch wääde. Jrönland kitt no d Aavstämmung, di 75,54 % Jo-Stämme erjoov, voll Kontroll övver d Polissee m Land, d Jerichte un d Köstewach kriije. Dat Jrönländisch weed d enzije offiziell Sproch. Sälvs ön Eenijung övver öt Öljeld koom dobeij öruss. Dr Priiß van d Onaavhängichkeet Jrönland stemmt vöör Onaavhängichkeet
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Ball’s Püramid es ön onbewonnde Velseinsel, di zo d Lord-Houw-Insele jehüüd. S lidd onjeväär 20 km östlich van di Jrupp. D Insel es mä 200 * 200 m jruuß, ävver d 562 m huhe Vels es vöör jäddes Oohr önö Bleckvang. Ball's Püramid woch önö vreuere Vulkan. Op ön kläng Ställ van d Insel lääve d sälde Boomhummer, ön Zood va Heuschräcke. Övver öt Klömme op dr Vels
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Lord-Houw-Insele send ön Inseljrupp, di tösche Australie un Neuseeland lid. D Inseljrupp jehüüd zo Australie un litt en d Tasmansche See, önö Deel vam Pazifik, dä och als Stelle Ozean bkannd es. D Lord-Houw-Insel es önjeväär 11 km lang un 2 km breed. Zsamme ömfasst d Insel ca. 15 km². Watt en öt Oohr välld, dat send 2 Bärch va 777 m (Mount Lidgbird) un 875 m (Mount Gower). D Insel woch önö vreuere Vulkan, dä sisch vöör onjeväär 6,9 Milliun Joohre us öt Meer jedeut had. Dat Klima op d Insel es wi en d Trope. D Planze un Deere op d Insel paaße sisch a Australie un Neuseeland a. Op d Insel lääve mä 380 Lüüh. Zosätzlich dörfe dat Schotzjebiid, zo dat d Lord-Houw-Insel ernannd wood, mä jlichzittisch 400 Mänsche beträäne. Commons: Lord-Houw-Insele – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Övver d Insel
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Johannes „Jopi(e)“ Heesters (* 5. Dezember 1903 in Amersfoort, Holland; † 24. Dezember 2011 ä Starnberg) es dr Künstlernaam va Johan Marius Nicolaas Heesters. Hä es dr äldste aktive Schauspeller, däm Dütschland em Joohr 2011 hott. Heesters wood ä Holland jeboore un maade z isch ön Liihr als Koofmann, entscheed sisch ävver met 16 Joohr Schauspeller z wääde. 1921 stäng hä öt ischde Mol op d Büühn, un 1924 soch mo häm än dr ischde Film „Cirque hollandais“. 1930 hiirode hä Louise H. Ghijs. S bleede zsamme bes z hörö Duud em Joohr 1985. 1932 vong hä als Senger a un troon ä Operrätte op. 1936 trock hä no Berlin öm, wo hä jenau dr Jeschmack van öt Volk troff. Hä kräät dr Spetznaam Jopie. Sing bkanndste Roll woch “Danilo„ us d Operrätt „D Löstije Witwe“. Heesters Vorhältnis zo Adolf Hitler woch ömsträdde. Hä troon och en di Zitt op, ävver öt jitt ke Zeeche, dat hä vöör häm woch. Us di Zitt jitt öt ö Beld, dat Heesters en öt Konzentratiunslajer Dachau zeechd. Watt hä do
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Simone Rethel-Heesters (* 15. Juni 1949 ä Herrsching am Ammersee) es ön dütsche Schauspellerin. Simonse ischde Film entstäng em Joohr 1965 als s en dr Film „D fromm Helene“ optroon. Damols wooch öt noch ö Schüllkengk ävver kott no d Schüll maade Simone ön Ussbeldung als Schauspellerin un troon 1966 öt ischde mol op d Büühn op. Nääver Optrette ä Teatr kutt mo Simone Rethel-Heesters och ä Sendungen wi „Aktezeeche XY – onjelößt“, „Dr Kommisar“, „Derrick“ un „Dr Alde“ see. 1992 hiirode Simone dr Schauspeller Johannes Heesters. Söök „Simone Rethel-Heesters“ im Kattalooch bëij de → Deutsche Bibliothek Simone Rethel en_do Internet Movie Database (op deudsh_on änglesh) D Siij va Simone Rethel-Heesters
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öno Boomhummer es ö Insekt un jehüüd zo d Heuschräkke. Dr Boomhummer weed tösche 100 un 200 mm lang un had als erwaaße Deer ön brung, ruuhbrung övv schwazze Värf. Als jong Deer es öt, öm sisch besser vorstäche z könne, jrön. D Wiffjer wääde jrüüßer als d Männcher. Dr Boomhummer es öt jrützde Stabinsekt oohne Vleuele. Vreuer läävde dr Boomhummer op d janze Lord-Houw-Insele, di 580 km östlich va Australie liije. Hüü jitt öt häm noch op d Insel Balls-Püramid, ön kleng Velseinsel, onjeväär 23 km em Oste van d Lord-Houw-Insel. Do lääve d leitzde 30 Deere op ön Fläsch va 6 * 30 m op önö klenge Boom. Va 1920 a jalt dr Boomhummer als ussjestorve, bes im Joohr 1921 24 Deere op Balls-Püramid jevonge woode. Op d Lord-Houw-Insel woode all d Deere va Ratte jevrässe, di dohen em Joohr 1918 van ö jesonke Scheff jebraad woode wore. Em Joohr 2003 entnoohm Stephen J. Fellenberg 4 Deere, 2 Männcher un 2 Wiffjer, öm met dönne neue zö träcke. Dat solld helpe, öm d Deere spiir
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öt koom zo önö Anschlaach ä Peshawar am 5. Dezember 2008. Dobeij storve en di Stadt Peshawar ä Pakistan winnichstens 15 Männsche. Beij d Bombeanschlaach, dä dörch Schemikalie vorstärkt z see schingd, wood ö Hotel, ön Moschee un ö paar Jeschäfte kapott jemaad. D Explosiun vong statt als völl Lüüh ä Peshawar vöör önö Viirdaach äkoofe jänge un d Strooße jott voll wore. D Anschlaach vong en d Nööde van ö Zentrom van d Schiite statt. An d sälve Daach hot öt och at önö Anschlaach met Duude jejovve. Övver dr Anschlaach
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Gangnihessou, och Ganye Hessou jenannd, woch dr ischde van d traditionelle 12 Könnije va Dahomei. Dahomei woch ö affrikanesch Könnigrisch, dat hü z daachs Benin heesch. Öt weed vorzalld, dat Gangnihessou us ön Könnigsfamelisch koom, em 16. Jaahrhondöt va Tado am Floßß Moro, ön Plaatsch di hü ä Togo litt, no Allada koom un do Könnig va Jruuß Ardra wood. Hä woch enne va 4 Brööhr. Kott no singe Duud wood si Jebiid onger di hängerblevve Brööhr opjedeeld. Dat es dr Jrund, wisu nävver Jruuß Ardra un Kleen Ardra Dahomey entstäng, dat ävver z iisch nett jrüüßer als öt Abonei-Plato woch. Va Ganye Hessou weed vorzalld, dat hä öm öt Joohr 1260 Könnig woch un dat hä va singe Broohr Dakodonou aavjesatze wood, als hä dörch si Könnigrisch reisde. Sing Zeeche woore önö Vouwel, ön Trommel un önö Jachtstäck met önö Worfstäck. Öt es net kloor, övv hä werklich önö Könnig woch. Öt es och möjelich, dat hä mä ön wechtije Persun woch, di sing Jesellschaft d Richtung dörch sing Rotschlääch vörjoov. Op jädde Vall es öt
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Andrea Riccardi (* 1950 ä Rom) es önö Jeschichtswessenschaftler un dr Jründer van d Jemeenschaf Sant'Egidio. Riccardi es önö Professor vöör Jeschichte un Krestedom an ön Universität ä Rom. At als Jng op öt Jümnasium jründete hä d Jemeenschaf Sant'Egidio, di sisch vöör soziale Denger un vöör dr Vreede äsätzt. Su kämpfde hä vöör önö Vreede ä Mosambik. Vöör si Wärk kräät hä önö Hoof Usszeechnunge. Su joov öt Komitee van dr Karlspriiß bkannd, dat Riccardi di Usszeechnung vöör öt Joohr 2009 kriije solld.. Zitt an d Huchschüll Roberto Morozzo della Rocca: „Mosambik. Vreede schaffe ä Affrika.“, Echter, Würzburg, 2003. d Karlspiiß 2009 jeeht a Andrea Riccardi Söök „Andrea Riccardi“ im Kattalooch bëij de → Deutsche Bibliothek
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Jemeenschaf Sant'Egidio es ön jelejiüse jrupp van d römisch-kattolische Kersch, di em Joohr 1968 va Andrea Riccardi jejründ woode es. D Jemeenschaf kräät dr Naam no öt Kluster Sant’Egidio ä Rom. Dr Vörsetzende es Marco Impagliazzo. Wivöll Lüüh z d Jemeenschaf jehüüre ka mä jeschätzt wääde. D Zaahle liihe tösche 1.200 un 50.000, vordeeld övver 70 Ländr. Dr Meddelpunkt van d Jemeenschaf es d Bibel un öt Wood Joddes ävver och dr Vreede en d Wält un d kerchlische Jemeenschaft send d Jläubije wichtisch. Andrea Riccard, dr Jründer van d Jemeenschaf Sant'Egidio, wood dr Karlspriiß van d Stadt Oche vöör öt Joohr 2009 zojesproche. Övver d Jründung
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Bibel es öt Hellije Boch van d Jüdde un d Kriste, di öt Hellije Wood enthälld un dr Quell vöör dr Jlaube va beede Relijiune es. Öt es ön Zsammestellung va Schrefte, di en onjeväär 1200 Joohr entstange send. D hebräische Bibel heechd Tanach. Sälvs dr Islam akzepteerd en völl Deele dat, wat d Bibel vöörjitt. Wä dat Wood övversätze well, dä stüssd op βιβλίον, watt ösu völl wi Papürosroll heechd. En d Zitt van d ald Jriiche joov öt sälvs ön Stadt Biblos, di bkannd vöör d Papürosproduktiun woch. Nävver öt Wood Bibel vängd mo och döck dä Ussdrock Boch van d Bösch. Dat düüd op di jruuße Roll, di d Bibel vöör d Relijiune spelld. Dobeij saare d meetste Konfessiune, dat Ideö vöör d Schrefde op derekte Wäch va Jott komme send. Öt jitt ävver och Ongerscheede tösche dat, watt d Bibel vöör d Jüdde es un dat, watt sö vöör d Kreste es. Vöör d Kriste es dä Deel övver Jesus van d jrützde Roll, vöör d Jüdde driind sisch alles öm öt