rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Neroberchbahn es ön bsongisch Berchbahn. S veert dr Neroberg, önö Hövvel beij Wissbade örop. Ävver dat maad di Baahn net su bsongisch. Se veerd met Wasser. En di Baahn send Tanks. Di wääde met Wasser voll loufe jelosse, un wenn di schwoch jenoch send, dann deue di di zweide Bahn, di övver ö Seel met di ischte vorbonge es, dr Berch örop. Di schwoch Bahn rollt dann d Berch öraav. Un ösu jeet dat seid 1888. Öt wood zwar öns övverlaat, statt Wasser Strom z nämme, ävver dä Jedanke hand s jlöcklicherwiiß wärm valle losse. Siij van d Neroberchbahn
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Neroberch es önö Hövvel beij Wissbade. Hä es 245 m huch. Bekannt wood dr Neroberch dörch d Neroberchbahn, ön Berchbahn, di dörch Wasser di Baahne op dr Berch deut. Usserdem jitt öt ön ortodoxe Kerch op dr Berch, di öt sisch luuhnt a z kikke. Wä ö ussjevalle Dröppche Wing probiire well, da kann ä Wissbade och Wing vam Neroberch drenke. Ö paar Beldcher vam Berch
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Op dr Neroberch ä Wissbade steht ön schünn ortodoxe Kerch. Met janze Naam heescht di Ortodoxe Kerch van d hällije Lisbet. D Kerch wood tösche 1847 un 1855 jebouwd. Öm sisch di a z kikke, moss moch zwar jätt bezaahle, ävver öt luuhnt sisch, wi d Bleck en d Spetz van di Kerch zeecht. Övver d Kerch
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) S wääde emmer säldener, de Baahnwärterhüüsjer. Dobeij solld bdaat wääde, dat d Mann en dat Hüssje dovöör sorcht, dat dr Zoch un d Lüüh doren sescher akomme. Daach un Naat a 365 Daach öt Jooch paaßt d Schrankewärter op, dat d Schranke zo send, wenn önö Zoch kütt un dat d Weische richtisch jestalld send. En d leitzte Zitt wääde ävver mi un mi van di Baahnwärterhüssjer aavjebouwd. Zäntrale Ställwärke schaffe öt dörch Computere noch besser op z paaße als dä Mann en dat Büdche öt kann.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Vreuer voore d Lokomotive övverall wo öt Jleise joov ävver hü komme d Lüüh jelaufe, öm noch ön ald Dampflok z see. Am Baahnwärterhüssje wood opjepaaßt, dat alles jott jäng. Ersatze woode s z isch dörch Dieselloks. Di maade net ösu völl Dreck, brudde känn Koohle un kee Wasser. Un flotter woore so suwisu. Dann komme d Loks, di Strom brudde. Di schaffde öt en noch köttere Zitte van Stadt zo Stadt z vaahre. Strom woch immer do. Commons: Lokomotiven – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Süd-Ossetie es ön Regiun, di tösche Nord-Ossetie un Jeorgie litt. Singe Status es net jekläärt. Jeorgie sitt öt als Deel va si Land a ävver van di jruuße Länder hat mä Russland Süd-Ossetie als eejeständisch Land akzepteert. Juri Ionowitsch Morosow es dr Premiemenester, dr Präsident Eduard Dschabejewitsch Kokoity D Hauptstadt va Süd-Ossetie heecht Zchinwali. Janz Süd-Ossetie es 3.885 km² jruuß. Mä 75.000 Lüüh lääve en dat Land. Ö paar Moll koom Süd-Ossetie en öt Interässe van d Welt. Su passeerde dat em Joohr 2008 als öt zo önö Kresch koom. Em Aujust mascheerde Soldate us Jeorgie en öt Land örenn. Dat leete d Russe ävver net zo un d russische Armee besatz Süd-Ossetie en ö paar Daach. Am 26. Aujust 2008 joov dr russische Präsident Medwedjew bkannt, dat Russland Süd-Ossetie als Staat a erkännt. Usser Nikaragua hat sisch ävver kee anger Land ajeschlooße. Övver russische Soldate ä Süd-Ossetie
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Eduard Dschabejewitsch Kokoity (* 31. Oktober 1964 ä Zchinwali) es önö Politiker us Süd-Ossetie. D vreuere Sportliihrer wood em Joohr 2006 zm Präsidente van öt Land, dat enternatiunal net a erkannt weed, jewäählt. Singe Opstech en d Politik flüppde dörch d Hölp van dr Klan va Tedejew. Di hand jenoch Knöpp, om hem in d richtije Ämter z hävve. Enn Hand wecht di anger un su maade Kokoity dä Klan vöör dr Zoll und r Schotz van dr Jüterverkiihr zoständich. Önö Russ weed Präsident va Süd-Ossetie
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Zchinwali es d Hauptstadt va Süd-Ossetie. D Stadt litt em Norde va Jeorgie en dr Kaukasus. Ä Zchinwali lääve onjeväär 35.000 Lüüh un domet bo d Hälvde van d Äwoohner, di Süd-Ossetie hat. Dörch dr Kresch em Joohr 2008, beij dem z iisch jeorgische Soldate en Süd-Ossetie ä marschiirde un kott dono d russische Armee en öt Land koom, storve bo 1500 Mänsche. Usserdäm woode jruuße Deele van d Stadt kapottjemaad. D Situatiun ä Zchinwali un Süd-Ossetie
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öt Gabi Pauli (* 26. Juni 1957 ä Schweich) es ön Politikerin us Bayere. Se woch ö paar Joohr lang Chefin van dr Landroot en dr Kreijs Fürth. Em November 2007 troon se us d CSU uss un troon d Vreier Wäähler va Bayere beij. Öt Gabi wood dörch hör Kritik jäje Edmund Steuber bekannd. 2007 woohl Pauli sujar vöör dr Parteivösetz kandideere. En öt Waahlprojramm dat vörjestalld wääde solld, stäng onger angerem drenn, dat ön Ehe jedesmoll mä vöör 7 Joohr aavjeschlooße wäde solld. Dat joov Kniiß en d CDU un vüührde dozo, dat Pauli us d Parteij usstroon. Hör Siij
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Monika Hauser (* 24. Mai 1959 ä Thal en d Schweiz) es ön Vraueärztin un d Jewännerin van dr Alternative Nobelpriiß em Joohr 2008. Hüü läävd Monika ä Kölle. Öt Monika jründe dr Vorein „medica mondiale e.V“. Dä setzt sisch vöör d Rääte van d Vraue enn. Hauser solld öt Bundesvordiinstkrüzz vorlinnt wääde ävver Monika leehnde dat aav. Övver Monika Hauser Iehrunge fum Monika Hauser (op dütsch) Commons: Monika Hauser – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Alternativer Nobelpriiß weed jäddes Joohr a Lüüh un Orjanisatiune vorjävve, di jätt Praktesches vöör d Mänsche deed. D viir Jewänner pro Joohr könne sisch dat Priißjeld va 200.000 € deele. Jakob von Uexküll hat 1980 dat Jeld gestiffted dat jäddes Joohr a d Jewänner ussjejovve weed. Jenau wi dr Nobelpriiß weed och dr alternative Nobelpriiß en öt Reichsdaachsjebäude va Stockholm verjävve. Övver d Orjanisatiun
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) medica mondiale es ön Orjanisatiun, di sisch vöör d Rääte van d Vraue äsätzt. S wood em Joohr 1993 van Monika Hauser jejründ. medica mondiale informeert ävver och övver d Situatiun van Vraue en anger Länder van d Welt. D Orjanisatiun vong domet a, dat s sisch öm Vraue en öt vreuere Jugoslawie kömmerde. Ä Bosnie bouwde Hausers Vorein ö Vrauezentrum Zenica. medica mondial woch ävver och em Kosovo un ä Albanie tätich. Ävver och ä Afjanistan, em Irak un Ujanda vängt mo Lüüh van dä Vorein. Em Joohr 2008 wood medica mondiale dr Alternative Nobelpriiß vorlinnt. Di Sii van dr Vorein
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Josefin Beiker, ä Änglisch hosch sö Josephine Baker (* 3. Juni 1906 ä St. Louis, Missouri, [USA; † 12. April 1975 ä Paris) wood als Freda Josephine McDonald jeboore un woch ön Tänzerin un Schauspellerin uss Frankreisch. Öt Josefin läävde als ärm Mädche ä St. Louis un ärläävde do dr Rassehass jäje d Schwazze met. Hör Mamm zwong Josefin önö Mann z hiirode, dä völl älder woch. Dat jäng at no ö paar Wääche scheev un seij leete sisch scheede. En di Zitt veel höre ischte Optrett en ö Theatr. Em Joohr 1921 hiirode Josefin ö zweide Mol. Dat heeld ävver och net. Dä Naam Beiker van höre Ekx Beikers Will beheld s ävver beij. Em Theatr fluppde alles. Met 16 Joohr troon s ä Philadelphia op. Wiir jäng öt met New York, Paris, Brüssel un Berlin. Öt Volk woch böjeistert un s sproche van d Schwazze Venus. 1937 wood Josefin Beiker önö Franzuuß. D Zitt van dr Zweide Weltkresch troon öt beij d französische Soldate op. Öt maade dr Vluchsching un werkde sujar vöör dr Jeheimdeenst.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Von Asten woch ön Famelisch va Kupfermeestere us Stolbersch. D von Astens hodde ä Oche net dat Räät, hön Religiun us z vüühre un so koome s no Stolbersch. Do hodd von Astens Nöll seijt 1648 at önö Kupferhoff un singe Broohr dä Häns bouwde noch enne, dr Kupferhoff Frankedaahl. Önö Deel van dr Dollartshammer jehood hönö och. Von Astens Jüll maade met Lynens Kress d Firma Von Asten & Lynen op.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Norberto Kardinal Rivera Carrera (* 6. Juni 1942 ä La Purísima en Mexiko) es dr Ärzbischoff va Mexiko-Stadt. Norberto studiirde, öm Pastuur z wääde un maade sujar singe Doktor. 1966 schaffde hä dat alles. 1985 maade dr Papst Johannes Paul II. häm zm Bischof va Tehuacán, un 1995 wood hä Ärzbischoff va Mexico-Stadt. Am 21. Februar 1998 noohm dr Papst häm en singe enge Kreiß va Kardinääl op. 2005 wäählde dä Kreiß Benedikt XVI. beij öt Konklaav zm neue Papst. 2013 wäählde dä Kreiß Franziskus zm neue Papst. Jätt övver hem
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Anika Moa (* 21. Mai 1980 ä Christchurch) es ön Läddchermaacherin uss Neuseeland. No hör Schöllzitt noohm Anika an önö Wättbewärb deel, schnett jott aav un kotte Zitt spiidr schloss öt singe ischde Plaatevordrach aav. Ä Dütschland wood öt dodörch bkannt, dat öt dat Läddche song „Anchor Me“, dat op ön Plaat va Jreen Piiß drop es. Anger Läddcher heeche: Thinking Room (2002) watt „Ö Zemmer zm Dänke“ heecht Stolen Hill (2005) watt met „Önö jeklaude Hövvel“ övversatze weed In Swings The Tide (2007) watt als „Do kütt öt Wasser van d Flut“ em Ripuarische z vorstooh wöch Di Siij va Anika Moa
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Adolf Hitler (* 20. Aprel 1889 ä Braunau am Inn; † 30. Aprel 1945 ä Berlin) woch önö dütsche Politiker. 1921 wood hä Chef van d NSDAP un 1933 Reichkanzler van öt Jross Dütsche Reich. Hitler wood zm Diktator, woch vöör dr Holocaus vorantwortlich. Hä braad sich 1945 ä Berlin öm. Hitlers Famelisch stammde van d Jrenz zo Böhme. Hä koom öm 18:30 Uhr am 20. Aprel 1889 en d Weetschaf Pommer als viirdes va säähs Kenger zr Wält. Singe Papp hosch Alois, sing Mamm Klara. Van di 6 Kenger woode ävver mä Adolf un sing Schwästr Paula erwaahße. Di angere storve vreuer. Adolf hod ävver noch 2 unehelije Jeschwistere. Hitlers Stammboohm es net jeseschert. Su woss Hitler net, wä singe Jrusspapp woch. Hitler vorsooht immer, sing Vorjangeheed z vortusche. Als Kengk trock Hitler döck öm. Z isch no Passau, dann no Lambach un dann no Linz. Dr Berof als Zöllner va singe Papp maade dat nüdisch. Hä woch ö schläät Schüllkengk un mood sujar Schülljoohre no wiederholle. Als singe Papp storv, boohn d Schüll sing Mamm
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Eisch blief övverisch, wäm'me jätt verstoche deet. Fröhe hätt me de Wonnung met Klütte jestoch un moot morjens de Eisch met de Äsche-Schöpp uss'em Ovve en de Eische-Ämmer donn. Eisch moss e ahl Woord senn, dänn en de Städt saren se Äsch un Eisch.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Et Schleesėsch es ene Knubbel Shprooche, wo de Lück di se kalle, sellver doas Schläsche udder schläsisch udder Schläs'sch för saare. Et jehööt zo de Oßmeddeldütsche Shprooche un wood en Schlesije jekallt, un kütt doh hück widder e beßje op. Schleesėsch kam mer opdeile en: (Ludwig Erich Schmitt (Hrsg.): Germanische Dialektologie. Franz Steiner, Wiesbaden 1968, S. 143) Gebirgsschlesisch Mittelschlesisch Neiderländisch Westschlesisch Südostschlesisch Dat Nordböhmische jeheert deelwäis dozo. Wie der Schlesier spricht Die Sprache von Breslauern Schlesische Mundarten um Breslau Schlesische Mundarten um Liegnitz
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Rüerzang oddo Roorzang es en Aat Zang, di der Enshtallatör bruch, wann hä aan Rühre aam werrke eß. Et jidd_en jaanze Pöngel ongerscheedlesch jeboute Rührzange. Alle han flache Sigge för ze jriife. Di künne e nit, e beßje odder doll jeriffelt sin. Der Affschtand zwesche dä Sigge kam_mmer verändere un enshtelle, esu wigg usseneejn, wi mer_et bruch, öm en beshtemmpte Schruuf, Motter, odder et miihtß en Övverworref Motter op- odder zohdriije ze künne, di beim Anenandermaache fun Rühre, Krane aanschruuve, un esu jet, jebruch wääde. De ongerscheedlijje Aate, en Rührzang ze boue han ons janz eije Zoote en de Werrekzeusch Keßß jebraat: De „Multijripp“ eß bellesch, leijsh, flöck ze bedeene, kann bloß janz beschtemmpte Öffunge joht un jenou enstelle, un es för alles andere schääl un onjenou. Mer rötsch flöck domet aff, mer bruch joot Kraff en de Häng, wann ens en Schruuf zo faßß sez, un mer määt jähn de Motter kappott, wam_mer de Kraff nit hät, odder nit hallde kann. Ene Engländer löht sesch besser enstelle övver en Schruuf op däm eine Jreff, eß verdammp schwer, hällt der Affschtand fun singe Backe fill
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Braunau es ö kleng Städtche, dat op de österreischische Siih van dr Inn litt, onjeväär 15 Kilometr van di Stell vott, wo dr Inn un d Salzach zsammeloufe. Öt ischte Moll wood dr Ocht Braunau em Joohr 788 no Christi Jeburt en d Bösch opjeschrävve. Damols hosch öt ävver noch net ösu. Dat duurde bes 1120. 1260 kräät Braunau d Rääte van ön Stadt, ävver 1380 jäng öt met Braunau bärchaav. Dörch önö Brand wood bo alles kapott jemaat. Dono paßeerde dat, wat völl Städt ä Jrenznööde paßeerde. Öt joov Kreesch un öt wood jeschooße un kapott jemaad. Ävver 1889 wood ä Braunau enne jeboore, däm öt Jott sei Dank mä eemol jejovve hat. Adolf Hitler koom he op d Welt. Un dann wood 1938 noch enns övver Braunau jesproche. D dütsche Soldate mascheerde dörch öt Städtche no Österreich örenn. Dono wood öt reuisch ä Braunau. Hüü es Braunau ö modern Städtche. De Lüüh werke he wi övverall op d Welt. Wä no Braunau kütt, dä väärt met öt Auto övv nämmt d Bahn. Ävver d meetste
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Salzach es önö Floss ä Österreich un Dütschland. Hä hat ön Längde va 225 Kilometr. Beede Länder wääde op 59 Kilometr ussere jehallde, önö Zung uss Wasser kütt mo saare. En d Kitzbühler Alpe vängt öt met ön Quell a. Övver Välse un manchmal em Zickzack jeeht öt bes no Salzburch. Beij Heiming leuft hä dann en dr Inn örenn. Dr Naam Salzach küt doher, dat d Lüüh vreuer op dä Baach Salz transporteere dänge. Önö Transportwääch vöör Salz woch d Floss. Hüü passeerd dat ävver net mi. Mä dr Naam maad noch op d vreuere Zitt opmerksam. Jätt övver d Salzach
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Inn es önö Fluss ä Dütschland, Österreich un d Schweiz. Hä es enne van d rääte Nävveflöss van d Donau. Met 517 Kilometer es hä at ärch lang. Dr Inn leuft beij sing Mündung en d Donau. Dobeij hat hä manchmol mit Wasser als d Donau sälvs. Dodörch dat dr Inn uss d Schweiz kommönd, dörch Österreich läuft un dann och noch dörch Dütschland singe Wääch vängt kann mo sisch sing Roll jott vörstelle. Hä spelld zm Deel och hü noch vöör d Scheffvaart ön baschtije Roll. Ävver en d leitzde Joohre wood dörch dat Wasser van dr Inn völl Strom produzeerd, su dat Stauwääre a alle Äcke stönd. Commons: Inn – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dat Projramm InterNetNews weed afjekööz med INN, als binary executable och inn, un eß ene Freeware|fräje ßööver för de news em Usenet. Dä inn wood aff 1991 fum Rich Salz ußjedaach un jeschrevve. Zick em Joohr 1996 hät dat Internet Systems Consortium — afjekööz med ISC — dä e beßje övvernůmme. Dä Russ Allbery en de Houpsaach, un andere, donn en wigger betreuje un äntwekkelle, un als en Räfferänz-Emplemäntazjohn för et Network News Transfer Protocol NNTP flääje. De ISC hälld_en och för Daun_ze_loude paraat. Hä eß unger en fräje Lizänz för Jehde ze hann, de besje shpezjälle ISC-Lizänz, di_j_en äänlesch Lizänz es, wi de BSD-Lizenz med zwäj Klauselle, jedenfalls_en Open-Source-Lizänz. Hä leuf op alle Unix-aatijje Süßteeme, allsů och met Linux un OS/X. Hä kritt un scheck de News tiräk fun un noh newsßöövere]], wam_mer se ennställd_un di_j_em dat Rääsch dozoh jevve. ene Fördraach, jehallde op de USENIX em Joohr 1992 (op Änglesch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Burch Koraidelstee, op Huchdütsch heecht di Coraidelstein, es ön vreuere Burch an d Mosel. Hü z Daachs es öt mä noch ön Ruin. Burch Koraidelstee litt beij dr Ocht Klotten. Met d Bösiidlung en di Jäjend hat öt at lang vöör dr Burchbouw a jevange. At em 3. un 4. Jahrhondöt hodde an di Ställ dö au Römer nö Stötzponkt. Au Mönze un Schärver zeechde dat. Mo kann dova ussjo, dat van d Hövvel uss, d Römer dr Floßß övverwachde. Dä Opdrach dozo koom möjelicherwiiß us Triir, wat damols ön Kaiserstadt jewä woch. Dat ändernde sisch em Joohr 395 als di no Mailand ömtrock. Domet vorloor Triir un och d römische Stötzponkte an d Mosel a Jeweet un woode spiidestens em 5. Jahrhondöt opjejovve. D Franke un d Alemanne hand s dann kapott jemaad. Dat ärkläärt och, woröm d leitzte römische Mönz va Kaiser Magnentinus us öt Joohr 395 stammd. D Burch wood em Meddelalder jebouwd. Sun Burje hosche damols Veste. Bouwhäär woch Pfalzjraf Hermann I. Dat Jrondstöck jehood öt fränkisch Könnigshuuß, zo däm och Hermann
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 woch ön wältwitte Kriise van d Banke. D ischte Anzeechen woore em Joohr 2007 en d USA z erkänne. Kapotte Firme, lääch Portmonees beij völl Lüüh un hoofewiiß Hüüser, di z vorkoofe wore, ävver kenne Kööfr vonge. Watt z iisch mä no ön Engenheet van d Amerikaner ussooh, wood schlämmer un schlämmer. Banke waggelde, woode vöör önö Appel un ö Ei vorkooft. Beij ö paar fluppde dat ävver net mi. S jänge kapott. Döck moot dr Staat äjriife un Jeld pompe. Ä Dütschland erwischde öt z ischt d IKB Bank un d SachsenLB. Milliarde Euro woode do en dr Sand jesatze. Ävver och d BayernLB un d WestLB schreev ruh Zahle en d Bösch. Em September 2008 troff öt d Hüpo Riöl Esteit. 35 Milliarde Euro woore nüdisch, damet do dö Döör net zo veel. Am 13. Oktober 2008 maad dr Staat Dütschland 480 Mrd. Euro locker, öm wärm Vortraue en dr Maat z brenge. D Börse schinge dat z begrösse. D USA trefft öt besongisch häll.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Graacher Pooz es d enzije noch erhalde Stadtpooz ä Bernkastel-Kues. D Pooz wood zsamme met d Stadtmuur em Joohr 1300 jebouwd. Damols woch öt ee va 8 Pooze, di d Schotzmuur dörchbroch. D Graacher Pooz sescherde dr Zojang no Norde aav. Janz am Aavang soch di Pooz angisch uss. Önö huhe Turm ziirde dat Jebäude, ävver dä wood van dr französische Jeneral Montalt kapott jesprängt. Dat woch 1689. Dono wood ömjebouwd. 1724 maade s us di Pooz ö Jevängnis. Spiir entstäng he ö Heim vöör Obdachluse. 1985 besserde sisch di Situatiun wärm. D Kolping-Famelisch maade ö Heimatmuseum us d barokke Bouw. Em Joohr 2002 satz mo sujar wärm hölzerne Törvleuele en di Pooz en.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Martins Pooz es ee va zwei noch erhalde Stadtpooze van d Stadt Cochem. Di Pooz hat och dr Naam Müüßjens Pooz. Jebouwd wood d Martins Pooz 1352 van dr Kurfürst Balduin. Hü z dachs litt di Pozz am Rand van d Stadt ä Richtung Sehl. En kleng Stroß vüürt dörch di Pooz, di ävver komm änä z see kitt. D meetste Turiste vorloufe sisch net dohen.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Bernhard Kohl (* 4. Januar 1982 ä Wien) es önö Radrännvaahrer us Österreich. En d ischte Joohre va sing Kariäre als Beroffsvaahrer voohr hä vöör öt Tiim van d Telekom. 2007 un 2008 wäähßelde hä no öt Tiim va Jeroldstee. Föör öt Joohr 2009 ongerzeechnede Bernhard Kohl önö Vordrach beij dr beljische Rännstall Silence-Lotto. Em Oktober 2008 joov ön französische Ziidung bkannt, dat s ä Kohls Blot beij d Tuur d Frongß Dopingmeddele jevonge hand. Kohls Websiij
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Porta Nigra es en ahle römesche Schtadtpooz fun Trier. Dat es ene lattäjnesche Name, dä ävver eetz ussem Meddelallder shtammp, un woh mir de schwatze Pooz för saare däte. Dohmohlß hät mer ävver och et Porta Martis doför jesaat, däm Mars singe Pooz. Hück sare se en dä Shtadt fö jewööhnlesch bloß de Porta doför. Jebouwt woode eß se esu aff 180, janz jenou weiß mer dat nit. Aanfänglesch wohr di Pooz hell, ävver di Shtäijn woote övver de Johre düüster un schwatz, dat kohm fum Verweddere. Di Pooz hät övver de Zick en paa Aanboute krääje, di hück widder fott sin, un annder verloore, di se aanfangs jehat hät. Hück weed se als e Wohrzeiche fun Trier aanjesinn, un de UNESCO hät se op de Leß mem Weltkulturerbe jedonn. Mer schriive et Johr 180, onjevähr, un wat mer hück als Trier kenne, heeß noch Augusta Treverorum, dat es lattäjnesch för em Augustus sing Shtadt em Land fun de Treverer. De Treverer wohre enne järmanesche Shtamm en dä Jääjendt. Do woht ene neue Zohjang en de Shtadt fum Norde, un ene neue Ußjang, jebruch. Mer
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Balduin va Luxemburch och Balduin va Triir (* öm 1285 ä Luxemburch; † 21. Januar 1354 ä Triir) koom us öt Jöschlecht van d Luxemburjer. Hä woch tösche 1307 un 1354 Ärzbischoff va Triir un och noch Kurfürst va Triir. Zosätzlich woch hä och noch dr Adminestrator van d Bistümer Worms un Speier. Zo sing Zitt joov öt komm enne Kurfürst en öt Hellije Römische Reisch, dä mi z saare hot. Sälvs ä Italie vorsooht hä, d Politik z ändere. Döheem schaffde hä öt, Kurtriir dörch dr Vorbund va Triir un Koblenz ön jruuße Bedüung z jävve. Öm dat z schaffe, leet hä d Burch Trutzeltz, Burch Baldenau un d Burch Balduinseck bouwe. Sälvs vöör Kresch schräckde hä net zröck. So belajernde sing Soldate en d Eltzer Feehde d Burch Eltz. Ävver sujätt fluppde net emmer, wie dr Ussjang van d Jrenzauer Feehde zeecht. Balduin storv am 21. Januar 1354.