rlitschk/wikidir huggingface dataset:
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Eeschekülle es dr Speetznaam van d Lüüh, di op dr Zwiivöll wonne. Dr Jrond es, dat dr Zwiivöll medde än dr Bösch litt. Vreuer woore dat meestens Eesche. Dat Holz wood jebrutt, öm öt z vorstouche, öm öt zo sääje. Völl Holz wood jebrutt, damit d Kupfermeestere ä Stolbersch un di en d Hammerwerke Holzkoohle hodde un werke kutte. Selves hüü send d jrüütze Firme op dr Zwiivöll Sääjewerke. Jäjenövver vreuer hant sich a paar Dengr jeändert. Eesche jitt öt nämmi völl he. An de meetste Stelle waaße Dänne. Dr Naam Eschekülle hant de Zwiivöller ävver selv hü noch.
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Autobahn 542 affjekööz: BAB 542, A 542) fobenndt op de Shääl Sik dat Autobahnkrüz bëij Langefääl fun_de A59 un löp_beß nëvve Monneem aam Rhing. Dä Aanschloß do jelld allsenne Förlöüfijje. Jeplaand_eß — oddo woohr — do och norr_en Bröck övver der Rhing noh_m wëßlejje Uufo, on_e Outobaahn-Shtöck beß aan de A57 bëij Worrenge; dää Plan löüf onger däm Name A54 un jëijd_och em Oßte noch jët wigger, hä lėdd_ävver ėm_monag op Iiß, esu lang wi nu jaa kėij_Jëlt_do_fö_dooh eß. de Outobahne en Dückschland A1 A2 A3 A4 A5 A6 A7 A8 A9 A10 A11 A12 A13 A14 A15 A17 A19 A20 A21 A23 A24 A25 A26 A27 A28 A29 A30 A31 A33 A37 A38 A39 A40 A42 A43 A44 A45 A46 A48 A49 A52 A57 A59 A60 A61 A62 A63 A64 A65 A66 A67 A70 A71 A72 A73 A81 A92 A93 A94 A95 A96 A98 A99 A100 A103 A111 A113 A114 A115 A143 A210 A215 A226 A250 A252 A253 A255 A261 A270 A280 A281 A293 A352 A391 A392 A395 A445 A480 A485 A516 A524 A535 A540 A542 A544 A553 A555 A559 A560 A562 A565 A571
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Kurow (Kurów) es ön Stadt ä Pole un litt em Südosten van öt Land. Mor vängt öt an d Kurowka, önö Floßß en Powiat Polawski (powiat puławski). Kurow wood tösche 1431 un 1442 jejrönd. Em 16. Jahrhondöt wooch öt dr Meddelpunkt van dr polnische Calvinismus. Bes 1660 wächselnde d meedste Lüüh ä Kurow no dr Arianismus. 1831 hodde d polnische Soldate ojer Dwernickis Jupp, önö Jeneral d russische Soldaten jeschlaare. Em Zweide Weltkresch veele völl Bombe op Kurow. Wojciech Jaruzelski wood ä Kurow jeboore.
De Outobahn 562 (koot: BAB 562) A562 verbindt de Flochhave-Outobahn A59 un de B9 am Rerierongsveedel zwesche Bonn un Jodeßbersh. Se löüf qwasi fum söödlijje Ëngk fun de A59 am Schloß förbëij övver de bönnsche Södbröck (offizzjäll de Konrad-Adenauer-Brök) övver der Rhing, dorresch de Rhing-Au un krüz noch de Jodeßbërrjer Allee B9, iih dat se dann medd_enne Behellevs_Ußfaat aan de Baahnlinnije fun Kovvelenz övver Jodeßbersch un Bonn noh Kölle ophüüert. Commons: Bundesautobahn 562 – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons de Outobahne en Dückschland A1 A2 A3 A4 A5 A6 A7 A8 A9 A10 A11 A12 A13 A14 A15 A17 A19 A20 A21 A23 A24 A25 A26 A27 A28 A29 A30 A31 A33 A37 A38 A39 A40 A42 A43 A44 A45 A46 A48 A49 A52 A57 A59 A60 A61 A62 A63 A64 A65 A66 A67 A70 A71 A72 A73 A81 A92 A93 A94 A95 A96 A98 A99 A100 A103 A111 A113 A114 A115 A143 A210 A215 A226 A250 A252 A253 A255 A261 A270 A280 A281 A293 A352 A391 A392 A395 A445 A480 A485 A516 A524 A535 A540 A542 A544 A553 A555 A559 A560 A562 A565 A571 A573 A602 A620 A623 A643 A648 A650 A652 A656 A659 A661
Rhingbrök B36 Autobahnbrök A61 Konrad-Adenauer-Brök B37 Kurt-Schumacher-Brök A650 Theodor-Heuss-Rhingbrök A6 Nibelongebrök B47 Iisebahnbrök B42 A60 (S)-Bahn (S)-Bahn Schiershtëijner Brök Theodor-Heuß-Brök A643 Paffedorver Brök A48 Konrad-Adenauer-Brök = Södbröck A562 Kennedybrök B56 Friedrich-Ebert-Brök A565 Rodekėrchener Autobahnbrök B40 A4 Södbrök Vringsbrök Düxer Brök B55 Huenzollerebrök Zoobrök B55a Möllemer Brök B51 Leverkusener Autobahnbrök A1 Fleher Brök A46 Willy-Brand-Brök = Södbrök B1 Hammer Iesebahnbrök Kniebrök Overkaßeler Brök Theodor-Heuß-Brök B7 A52 Mündelheemer Bröck B288 Iisebahnbrök x Autobahnbrök A2 Friedrich-Ebert Brök Autobahnbrök A42 Rhing-Brök A58 Rhing-Brök B67 Rhing Brök (Emmerich) B220 Commons: Rhingbröcke – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Dä Rhing – en Fotto-Jalleri fun de Quell beß noh de Möndong – un teshneshe Daate fun de Bröcke
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Balkan es dr Shpeznaam van d Lüüh vam Breenijerberch. Erkläre ka moch dat janz flott. Dat vong en di Zitt a als dr Breenijerberch noch äne echte Dreckshuck woch. Vöör mii als hondöt Joohr hodde se de Bööm jevällt, dr Schlangeberch woch önö jrußße Hoof Dreck, Stolle hott mor jejraave. Moch soot Jalmei. Överall woch Dreck, Kaie loore röm, dr Schwaam van d Schrütte maade d Luff en dat Louch tösche dr Breenijerberch un d Waldschenk jrau un jriiß. Wää he lääve un werke moot, dä hott öt schwoch. Kenne kannt öm di Zitt dr Balkan ävver de Lü stallte sich dr Balkan ösu vöör. Doher sahte se an d Breenijerberjer de Lü vam Balkan. Selves hü sprecht moch noch övver dr Balkan, wänn moch dr Breenijerberch meent. Dr Karnevalsverein vam Breenijerberch heecht „D Balkanese“. Commons: Belder us Stolbersch – (ä Huchdütsch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Karnevalsverein vam Breenijerberch heecht D Balkanesen. Öt es kloch, dat dat van dr „Balkan“, dr Spetznaam vam Breenijerberch kütt. Commons: Belder us Stolbersch – (ä Huchdütsch)
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Sekksowallitäd ov Sexoallitäät eß ene alljemëijne Bovverbejreff, dä för ëttlijje Teeme_Kompläkße jenůmme weedt: De Sexuallität vum Minsch findt iere Ußdrok op ene breede Skaala fůn Aate sesch ze Verhallde, jevöhlßmäßejje Zoshtänd, un Praktėkke en Kultuur un Jesëllschaff. En de miihßte Jesëllschaffte han de Minsche ier Sexoallitäät met divärrse jesälschafflijje Norme jerääjelt. Di donn faßlääje, wat mer maache moß un darref, wat jähn jesinn, un wat nit nommaal udder janz verbodde eß. Dobei deiht sesch dä Dëijl fůn dem Minsch sing Säkßoallitäät en dr Jeschesch ėmmer widder wandelle, zosamme met de Rellijoohne, un wat de Minsche Jläuve, met de Kulltuur.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Vänwääje, amptlich heescht dat Venwegen, es seijd 1972 ö Stadtdeel va Stolbersch. Als Ängß 2005 jezallt wood, do wonnde 1.491 Lüü ä dat Örtche. Wä sisch Vänwääje op de Kaat akikkt, dä erkännt, dat ön Hauptstrooß, d L 12, dörch Vänwääje läuft, ajövange an dr Hönigerhoff bes no dr Birkenhoff, wo mo jott eiße kann. Rääts un Lenks van dii Strooß send a paar kleng Ströößjer. Mo weeß net jenau, wo dr Naam Vänwääje herkütt, nämmt ävver a, dat önö Wääch va Mönster en öt Venn vreuer dii paar Hüüser d Naam joove. Op jädde Vall hosch Vänwääje 1303 at Venweghe. Tösche 1794 un 1972 jehood Vänwääje zo Münster, koom dann ävver zu Stolbersch. D Kersch, di als Denkmaal jeschötzt es, heescht St. Brigida un wood 1784 ejeweid. Vänwääje hot ön eje Schüll, di van Vänwääjener un Breenijerberjer Känger besood wood. Vöör ö paar Joor wood di ävver zojemaad. D Schüllkänger mösse hüzödachs no Breenisch en d Schüll jo. Wä no Vänwääje kütt, dä söllt sisch dat Kluster Huus Maria em Venn akikke. Dozo jehüüt ön Kirsch,
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ä Stolbersch kännt jädder dr Vowelsänger. Vör di, di net us Stolbersch komme moss mo saahre, dat dr Vowelsänger amptlich Vogelsänger heescht. Hä wooch önö Mann, dä op dr Hammerbersch läävde. Dr Jesang van d Väuel op dr Bersch (un domit es nävver dr Hammerbersch och dr Finkebersch gemeent) joov häm dr Naam Vowelsänger. Manche Lü saahre och, dat dr Vowelsänger met d Väuel zösamme jesonge hott. Ö Denkmool nävver öt Rothuus maat d Stolberjer op dr Vowelsänger opmerksam. Ävver öt jitt och ö bekannt Leddche ä Stolberg, dat „Dr Vowelsänger“ heescht. Commons: Belder us Stolbersch – (ä Huchdütsch) D Sie va Stolbersch (ä Huchdütsch}
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Breenich. op Huchdütsch weed va Breinig jesproche, es ö Stadtdeel va Stolbersch un hott Ängs 2005 jenau 4987 Äwohner. Domit es Breenich e van d jrüützte Stadtdeele, di zo Stolbersch jehüüre. Ö Ortsdeel va Breenich es dr Breenijerberch, dä ävver och als Stadtdeel va Stolbersch zällt. D Breenijerheed jehüüd och zo Breenich, äs ävver net unavhängich un weed immer z Breenich jerechnet. Kikkt mo en d alt Bösch, dann sitt moch, dat Breenich 1303 öt ischte Mol optaucht. Ävver d au Römer kannte Breenich at als „Britiniacum“. Reste va Hüüser un va Öffent us di Zitt hat mo jevonge. Ön Strooß, di van d Franzuse, damols hosche di jo Gallier un van Bälje koom, jäng dörch Breenich un dr Breenijerberch övver Gressenich un Düre no Kölle. Janz vreuer, dat heescht va 817 a, jehoote di paar Hüüser, di spiir Breenich woote, zo Mönster, jenau wi Bösbisch und dr Brand. D Kupfermeestere holpe d Breenijer dozo, Werk z vänge. An dr Schlangeberch soohte se Jalmei in d Kulle un Stolle. Dodörch koom Jeld no Breenich. Em Dreeßichjöhrige Kresch,
Vertell doch mal is en Schriefwettbewerb, dä fum NDR all Joahre eijmoal jemaat weed. Dat eetste Moal joav et Vertell doch mal em Joahr 1988. De Jescheeschte fun de Jewenner weede alle Joahre met 1000, 750, 500 un tsweemoal 250 Euro beloont. De 25 beste Jescheschte brengk der Wachholtz-Verlaach als e Booch erus. Em Joahr 1994 hett di Aksjoon der Neederdütsche Literaturpries fun de Shtadt Kappelle kreje. em Joahr 1996: „Lege Tieden“ — Leije Tide / Leije Zigge em Joahr 1997: „Dat leve Geld“ — Et leeve Jelld em Joahr 1998: „Glück hatt“ — Jlöck jehatt em Joahr 1999: „Besöök“ — Besooch / Besöök / Besooht em Joahr 2000: „Dat eerste Mal“ — Et eetste Moal em Joahr 2001: „Wat den een sien Uul…“ — Wat däm Eijn sing Uuhl … em Joahr 2002: „Kinner“ — Kenger / Pänz em Joahr 2003: „Fieravend“ — Fieroavend em Joahr 2004: „Ünnerwegens“ — Ongerwähß em Joahr 2005: „Wat ’n Malöör“ — Wadd-e Mallöhr! em Joahr 2006: „De Familienfier“ — de Famillije-Fier em Joahr 2007: „Bi Nacht“ — Bej Naach / Et naaks de Jewennerjescheeschte bej Wachholtz (op hoochdütsch)
Ripoarėsch Sprooche eß enne Bovverbejreff för Sprooche ussem Rhingland uß dä Jääjend zwesche St. Vith, Aahwieler, um Kirchroa, Nüss, Düsseldorf, Jläbbisch, Waldbröl, Siburg, Remaren, met Oche, Bonn un Kölle dren. Et jitt enne Houfe Ripoarėsch Sprooche, jood mii wi 120, un fass övverall sin se sesch jannz äänlėsj, wenn et de Nohpere sin, un de Ungersheed weede emmer jrüüßer, wënn_se wigger usseneeijn sinn. Esu jet weed og e Dijalekskontiinuum jenannd. Fun de Ripoarische Sprooche un Sprooche-Jroppe, un di Sprooche wo mer_et nit jannds_esu jenou saare kann, de su jenanndte Jränß_Dijalägte, eß hee enß enne kümmerlijje Aanfang fun_enne Lėßß do_fun, noh_m Allfabeet zotteet Janß oohne Frore sinn dat hee ripoaresch Sprooche: Öcher Platt Aalerödder Platt Bachemer Platt Berchemer Platt us Trooßdorf-Berchem Berchemer Platt (da jit es zweierlei vunn), jetz is dat Platt us Berchem an de Erf jemend Berjesch Platt Bóchezer plat, Bocheser Platt Bönnsch Bënnroother Platt Beueler Platt Breisiger Platt Breyeller Platt Dürener Platt Düsseldorfer Rheinisch Jodesberjer Platt Efeler Platt Öhskirschene Platt Aischwiele Platt Holper Platt Hommersch Höttener Platt Jömelejer Platt Jülicher Platt Kaaschter Platt Kirchröadsj Kölsch Kölsch (linksrheinisch) Kölsch (rechtsrheinisch) Landkölsch Lemiersj, Lemiersjer plat Luhmere Platt → Luhme Muusböcher Platt Mücher Platt Nüsser Platt Zumpfeldsj, Zumpelvelds Rotinger Platt Sieburjer
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Jröne Minna säät mer em Volleks_Monnd für enne Polizei_Waare. Dä Ußdrock küdd_oss_em Bälliineresche en Oßß_Deutschland un woohr do alld föör_em eetßte Wëlltkreesch jeleufėsch. Mer kann en zem Bëijshpell enn dämm Roman fum Erisch Käßßner: „Emil und die Detektive“ fenge. Kloohr shtammp_e uss_en zick, woh de Schmiier noch med jrööne Autos ungerwächs wore.
En Pol-Ënt ess en Ënt, e jöön Outo, med en wiiße Oppschreff: „Pol-Ente“ wadd em Kinderprojramm fum Deutsche Fërnseen en der 1960-er un 1970-er Joohre eröm jefaahre eß. Dat woor en Quatsch-Senndong, med fill Klamougk, woh de Pänz jät draan ze Laache hann sollte. En dämm Fėllem de Pänz konnte sesch donevve benämme, bleeve ävver doch der moralesche Seejer. Mansch ëijne sääd och, et woohre Jescheeshte uß de anti-autoritäre Bewääjong, wat wall nor hallev schtemmp, ävver sesher eß, dat dä Blööh en dä Sëndong e beßje ärrəsch doof, un schlääsch fun kappee wohr. De Fillemsche shpellte em Wëßte fun Bälliin, allso em domohlijje Wäßbällin. Nattölėsch wohr „Pol-Ente“ en Schpellerëij med däm Woot „Polente,“ wat dohmohlß norre Schemmfwoot wohr, un wo mer Ärrjeer wäje krijje konnt, wam mer et am fallsche Plads em fallsche Momännt jebruch hät. Jrööhne Minna
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Horumersiel, dat es ö kleng Örtche ä Ostfriesland. Öt jöhüüt zo d Jemeende Wangerland, ävver d meetste Lüü kenne Horumersiel zösamme met dr Naam Schilling, dat onjeväär 2 Kilometer dovaa vott litt. Horumersiel hat ö bessje mii als Duuzend Äwohner, ävver meetstens lääve mii Lüü do, denn völl Turiste vorschleet öt no do. Horumersiel vängt moch op dö Landkaat onjeväär 20 Kilometer nördlisch va Wilhelmshaven. Ö tischte Moll taucht dr Naam Horumersiel em Joohr 1542 op. Dat Kastensiel wood no Horumersiel vorlaat. Wat moch a Land braat, dat versorschte dat janze Hängerland. Tösche 1960 un 1965 bouwde moch völl öm, un dr Haafen wood vorlaat. Wä dörch dr Ocht jeet, däm vällt ö Scheff op, dat medde en dr Ocht litt. Öt es dat Küstewachboot W 19, dat moch sich he akikke kann. Commons: Belder us Ostfriesland – (ä Huchdütsch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Bo jädder kennt Otto Walkes ävver winnije kennen dat Otto-Huus. Wä öns no Emden ä Ostfriesland kütt, dä moss öns no dr Haafe vaare. Direkt nävver dö Stell wo de Boote loosvaare, di ön Haafenrondvaart maache, do steht öt Otto-Huus. Em Joor 1986 hat Otto öt he bouwe losse. Dat Museum zeecht dat Lääve van dä Mann us Ostfriesland an d Nordsee. Op zwei Etage kann mo sich akikke, wat hä jemaat hat, kritt völl z laache un a paar van sing Filme send och noch z see. Wat Kenger un Äldere vreut es, dat mo dat Jeld, om sich dat a zo kikke och noch bezahlö kann un wä noch jät övverich hat, dä kann onge em Museum och noch a paar Denger koofe. Commons: Belder us Ostfriesland – (ä Huchdütsch)
Et Schaltjoohr ess eine Dag länger wie de angere Joohre. Dröm hät dat och der 29. Fääbrowa, där hän de angere Joohre ned. Jeeds veehte Joohr ess e Schaltjoohr, zig em Paps Jrejohr singe Reform vun em Kalendr. Der hät dat aajevange, öm dat Joohr med dr Sonn besser zom Einklang zer bränge. Schalldjoohre han 366 Daare. Emmer, wann de de Joohreszahl dorsch 4 deile kanns, un et blief nix överisch, dann es dat Joohr e Schalltjoohr, ußer der Joohonndotte, di mer nit dorresch 4 deeijle kann. Nevebei: Et johv nit ens 1/4 esu vill histooresche äijschnisse om 29. Fääbrowa, wie an anger Daare em Dorschnet - wi kütt dat wall? Nevvebei: Mansche Minsche han nur alle 4 Joohre ens enne Jobootsdaach, weilse am 29.Fääbrowar jeboore senn - di ärm Söck.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mohammed Sahir Schah (* 15. Oktober 1914 ä Kabul; † 23. Juli 2007 woch tösche 1933 un 1973 dr Könnig va Afghanistan. Sahir Schah kütt van d Paschtunen un singe Stamm, d Mohammedzai läävde en d Nöh va Kandahar. D Paschtunen hodde öt Saarö seiht öt achtzehnde Jahrhondöt. Als Kenk wood Sahir Schah bei d Franzuuse ärtrocke un wood spier, dat heecht met achzeh Jooch, ä Afghanistan Minister vöör dr Kresch un öt Erträcke va Kenger. Als singe Papp am 8. November 1933 ömjebraat wood, do maadö sö Mohammed Sahir Schah zom Könnig. So richtisch z saare hott hä ävver net, denn Prenz Sardar Mohammed Hashim Khan, dat woch singe Onkel, maade häm öt Lääve ärsch schwoch. Isch 1964 änderde d Loya Dschirga, dat es ä Afghanistan öt Parlament, öt System un Sahir Schah kutt als Könnig rejiere. Sahir Schah woch am 17. Juli 1973 en Italie ä Kur, als öt Millitär putschde un hä als Könnig am 24. Aujust 1973 aavdanke mood. Mohammed Sahir hiirode am 7. November 1931 Homairah Begum (* 1918; † 2002). Di
Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wilhelm Schäfer wooht jeboore am Zwannzischßte Jannowaa em Joohr 1868 en Ottrau en Hëßße-Naßßou, un eß jeshtorrve am nünkßeehnte Jannowaa em Joohr 1952 en Üvverlinge aam Boddesee. He woohr enne Liehro un ennen preußesch-deutsche Deeschto. Singe Fatter woohr enne Schooh Maacher en Ottrau en Hëßße-Naßßou. Do jeboohre un oppjewahße wooht dä Sonn eetß enne Läährer aan eene Scholl, beß em Joohr 1896. Hä kräät dann en Shtipëndijom fun dämm Forlaach Cotta, öm en de Schwëijz un en Fangkrisch ze shtuddėerre. Fun 1898 aan wohr hä dann enne freije Schriiver en Bällin. Em Joohr 1900 eß hä noh Vallendaa, also widdo noh Hëßße, ömjetrokke, woh hä beß em Joohr 1915 bleev. Fun 1918 beß zo singem Duud em Joohr 1952 hätt e en Bodman-Ludwigshave am Boddesee jelääf. Hä hät Dramaß, Novëlle, un koote Prosa jeschrevve. Singe Shtil wohr wat mer natoralleßtesch nännt un med völkesche un nazjonaale deutsche Ëllemänte dorschsaz. Fun 1900 beß 1920 hätt e en Zäjtschreff eruß jebraat, der Preußße ier „Die Rheinlande“ — de Länndere aam Rhing — womet uurshprönglejj enß enne pollitesche Zwäck fofollsch woode woohr. Em Schäfers Wellem singe fröhje schreffte woohre
Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ne Paijass eß en decke Strühpopp, die em Rheinland aam Engk von d'r Kirmes verstoch wierd. Dä ärme Kääl moss für all die Saache büße, die de Lück öwer de Kirmesdääsch aanjestallt hann. Singe Naam kütt von de Franzuse, denn en Frankreich heeß e'ne Strühsack "paillasse". Singe Kolléch vom Fastelovend, dämm et ähnlich aan de Kraare jeht, heeß Nubbel. Met Paijass ka'me äwe och e'ne Kääl beschriewe. "Dä fuhle Paijass setz de janzen Daach en de Wiertschaff un eß am suffe." Peijaß
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) George Tabori heescht ejöntlich György Tabori un wood am 24. Mai 1914 ä Budapest jeboore. Hä storve am 23. Juli 2007 ä Berlin. George Tabori schreev Stöcker vöör öt Theater. Hä woch Änglander, lävvde ävver seid 1999 ä Berlin. Hä wood als zweides Kingk van Cornelius Tabori un sing Mamm Elsa ä Budapest jeboorö. Weil singe Papp nett glood, dat George met si Schriive Jeld verdehne kutt, braat hä hem no 1932 no Berlin. Hä vong ön Lier em Hotel Atlon spiir än ö Hotel ä Dresden. George woor önö Jüdd un woch jezwonge Dütschland z verlasse. D NS zwong häm dozo. Isch jäng hä no Budapest, spiir no Ängland. Tösche 1939 un 1941 werkte hä ä Sofia un Istanbul. No dr Kresch werkte hä vöör d BBC. 1947 jäng hä no Amärika wo hä övver veezisch Jooch bleed un Bösch schreev. Dozo jehoote Bösch vöör Filme va Alfred Hitchcock. Ön äng Vröndschaft vorbong häm met Elia Kazan. 1955 woch hä öt ischte Mol Rejisseur. 1971 koom George Tabori zoröck no Dütschland. Hä weerkte an öt Theater
Der Benediktiner ier etztet un äälsted Kluuster es Monte Cassino in Italie. Et word fom Hillije Bennedik selfs fönefhondertnüngenzwanzisch jejrönd un litt oppem Bersch. Dä Bennedik och, der is in dä Kluusterkirch em Keller bejrave. Singe Orde hät e ald em Medelallder över janz Europa un der nahe Oste usjebreid, un dä wohr noch enne mäschtije Orde för över douusend Joohre, un för allem weschtesch för de Mesjohn en Europa, wo hä draan met jewerrek häät. dem Klusters sin Houmpäjdsch (op deutsch) övver Monte Cassino (op ettalljähnesch)
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Swetlana Jewgenjewna Sawizkaja * 8. Aujust 1948 ä Moskau) es ön vreuöre russische Kosmonautin. Swetlanas Papp Jewgeni Sawitzki wooch önö doll Pilot em Zweide Weltkresch un en van di Övvischde van d Luftwaffe ä Russland. Hä hat sing Dooter jeholpe, Pilotin z wääde. 1972 maade se hör Diplom an d Huchschüll va Moskau. Di wahrhalsijö Vrau wood tösche 1975 un 1978 Testpilotin un stalt a paar Rekorde op. So wood Swedlana am 22. Juni 1975) met ö Tempo va 2.683 Stondekilomiter d flottste Pilotin, di öt bes dohin jöjovve hod. 1980 wood Swetlana Kosmonautin. Zweimoll es sö met Raketö en dr Hemmel jeschosse woode un hat do 20 Dach vorbraat. Öt wooch och noch önö dreide Fluch jeplant, ävver dä hat ni stattjevonge. Swetlana kräät ö Kengk un dorf nät mi vleeje. 1989 wood Swedlana en öt russische Parlament, dö Duma, jewäält un vertreent do d Interesse van öt Voolk. spacefacts.de: övver t Swetlana Sawizkaja (ä Huchdütsch)
Stoche deet me em Winte wenn et kalt eß, domet de Wonnung wärm witt. Dat Woord eß e altkölsch Woord un mem englische "stoke" verwandt. Dat heeß e suvell wie "en et Füür steche", "et Füür opstoche". Wenn jätt verstoch wierd, dann wierd jätt zo Eisch verbrannt. Dat Woord darf me äwe net met versteche un verstoche (verstecken) verwääßele.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Stadtdeel Veet-Breenijerberch, op Huchdütsch weed va Vicht-Breinigerberg jesproche es öt kleenste Stadtdeel va Stolbersch. Veet-Breenijerberch jöhüüd zöm Kreiß Oche. Als moch öt leitzte Moll jezallt hat, do koom moch jraad op 42 Lüü. Völl mee weet öt hüü och net see. Di paar Hüüser liihe jenau tösche d Veet un Breenijerberch. Völl dovan sujaar medde en dr Bösch. Wä dat Stadtdeel söckt, da moss no d Kreuzung an öt Nahtijällche komme. Do komme d Strooße va Breenisch, Muusböch un d Veet zösamme. Öm de Plei stönd d meetste Hüüser, di Veet-Breenijerberch usmaache. Watt d meetste Lüü ävver wesse, es dat völl Busse van de Kreuzung avvaare un boo jädder kennt dä Eck als Veet-Dreieck. Amptlich heecht dä Vicht Dreieck. Ööt un Veedelle em Stolbersch Atsch | Birkejang | Breenich | Breenijerberch | Breenijerheed | Bösbisch | Dippeliinchen | Donnerbersch | Dorp | Duvventr | Finsterau | Fleuth | Gressenich | Hamm | Koohlbüsch | Liester | Muusböch | Mölle | Münsterau | Mönsterbösch | Ovverstolbersch | Scheevhött | Steinfurt | Ongerstolbersch | Velau | Vänwääje |
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Wenau es ö kläng Örtche dat zom Kreijß Düüre jehüüt. Öt litt an d Jränz zor Shtadt Stolbersch em Kreijß Ooche. Wenau äs ö Deel van d Jemeinde Langerwehe. D nächste Nobbere send Hamisch un Heistern ävver och Gressenisch un Scheevhött send net witt vott. Va 1794 bes 1815 jehood Wenau zo Eischwiller ävver donoo kräät Düüre dat Örtche zojeschlaare. Wä no Wenau kütt, däm vällt direkt do Kersch op, di zom Kluster Wenau jehüüt. Jäjennövver van d Kersch litt ö kläng Kapällche van dr St. Rochus.
He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Kluster Wenau litt ä Wenau un wood töschen 1120 un 1122 van d Prämonstrantenserinne jejrönt. Di Ordenslüüh koome us d Jäjend va Namur ä Beljie, öt Jeld dovöör koom us Limbursch. 1561 wood bo dat janze Kluster dörch ö Vüür kapottjemaat. Ävver d Prämonstrantenserinne hant öt wärm opjebout. Em 17. un 18. Jahrhondöt wood dat Kluster janz ömjebout un öt es nu asu, wi moch öt hüü see kann. Ävver 1802 had Napoleon dat Kluster opjelöst. Met öt Klusterlääve woch öt vorbei. 1804 wood us dat Kluster d Pfarrkersch St. Katarina, di och hüü noch do steht.