rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Katalaans (català [kətəˈɫa] üüb uastkatalaans, [kataˈla] üüb waastkatalaans) as en romaansk spriak. Hat as nai mä oksitaans uun Süüdfrankrik. Diar san oober uk ferbinjangen tu't spoonsk an diaram woort katalaans üs auergungsspriak tesken at iberoromaans an at galloromaans uunsen. Katalaans as amtsspriak uun Andora an üüb sidj faan spoonsk uk uun Kataloonien, üüb a Balearen an uun enkelt regiuunen faan Aragon an Valencia. Wikibooks: Katalaans (sjiisk) Commonskategorii: Katalaans spriak – Saamlang faan bilen of filmer www.ethnologue.com Hadumod Bußmann:Lexikon der Sprachwissenschaft. Kröner, Stuttgart 1990, ISBN 3-520-45202-2.
Martin unti Turčiansky Svätý Martin as en stää önj e Regjoon Žilina önj jü Slowakäi. E stää läit önt weesten foon e regjoon. Deer booge 52.520 manschne (2021). Dåt gebiit foon Martin as 67,74 km². Jü inboogertächte as 871 manschne pro km². Jü pustliidjtål as 036 01, di forwoolnumer as 421-43 än dåt kfz-kåntiiken as MT. Slovakia: Žilinský kraj, citypopulation.de
A Huug as det öödergratst faan a tjiin halgen an tuup mä Nuurderuug en gemeen uun Nuurdfresklun. A Huug mä werwer, oner uun a maden Nuurderuug, lachts boowen Japsun, lachts oner Nuurderuugsun. Commonskategorii: A Huug – Saamlang faan bilen of filmer Touristikbüro Hallig Hooge Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Mä flääsk (ualhuuchsjiisk fleisc) men wi miast det muskelflääsk faan diarten, diar wi iidj. Det san uun Nuurdfresklun fööraal beestenflääsk an swinflääsk, man uk fögelflääsk of sjepflääsk woort hal eden. Det wurd flääsk woort oober uk brükt för kraaben (porenflääsk) of wokdiarten (heesenflääsk). An uk det früchtflääsk faan aapler of ööder früchten het so. Bi fask brükt am det wurd oober miast ei: As det fask of flääsk ? Beeder en lüs uun a kual üs goornian flääsk. Am feit ei lacht en stak flääsk saner knook. Faan en oks könst ei muar ferlang üs en stak flääsk. Volkert Faltings an Reinhard Jannen: Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon. Hüsem 2012. Commonskategorii: Flääsk – Saamlang faan bilen of filmer Wikibooks: Köögbuken: Flääsk (sjiisk) Wikiquote: Flääsk (sjiisk)
Tønder Amt wiar bit 1864 en amt uun't Hertoochdoom Schleswig, an faan 1920 bit 1970 en amt uun Denemark. Faan 1864 bit 1920 wiar diar di nuurdelk dial faan a Kreis Tondern. Uun't Tønder Amt (efter 1920) wiar trii hiirden: Hviding Slogs Tønder, Højer og Lø Efter't komunaalreform faan 1970 as det Tønder Amt apdiald wurd tu't Ribe Amt an Sønderjyllands Amt. Tu't Sønderjyllands Amt kaam: Bredebro Gram Højer Løgumkloster Nørre-Ragnstrup Skærbæk Tønder Tinglev Kreis Südtondern
Di gratst dial faan't Ribe Amt hiard bit 1864 tu't Hertoochdoom Schleswig, man diar wiar uk könangriksenklaven uun, diar tu't könangrik Denemark hiard, det wiar at Waasterhiird mä Waasterlun-Feer an Oomram, List üüb Sal an di süüdelk dial faan Röm. Sant 2007 as Ribe Amt en dial faan't Regiuun Syddanmark. Uun't Ribe Amt wiar aacht hiirden: Anst Herred Gørding Herred Malt Herred Ribe Herred Skast Herred Slavs Herred Vester Horne Herred Øster Horne Herred An trii hanelsstääd (købstæderne): Ribe Varde Esbjerg Efter't komunaalreform faan 1970 kaam sääks sarkspalen tu't Vejle Amt: Seest Sogn kaam tu't Kolding Komuun Hjarup Sogn Vamdrup Sogn kaam tu't Vamdrup Komuun Jordrup Sogn Lejrskov Sogn Skanderup Sogn kaam tu't Lunderskov Komuun Di gratst dial hiart daalang tu't Esbjerg Komuun.
A könangriksenklaven wiar enkelt regiuunen bi't jütsk westküst, diar bit 1864 tu't Ribe Stift an diarmä tu't könangrik Denemark hiard. Trinjam lai regiuunen, diar tu't Hertoochdoom Schleswig hiard: Ribe Amt an Tønder Amt. Frøs Herred Hviding Herred Tønder, Højer og Lø Herred mä di süüdelk dial faan Röm Oomram Waasterlun-Feer List üüb Sal
A Hüseesel of man ianfach Eesel (Equus asinus asinus) as en hüsdiart, diar üüb a hialer welt föörkomt. Hi komt faan di Echt Eesel (Equus asinus) uf. Eesler san nai mä hingster an kön mäenööder krüsagt wurd: Snütjeesel (hinnus) – krüsang faan en springhingst an en eeselhoos Snütjdiart of uk Muuli (mulus) – krüsang faan en springeesel an en (hingst)hoos An do jaft at uk noch krüsangen mä't Seebra, jo het Seesel. Snütjeesel (ingelsk: Hinnny) Snütjdiart of uk: Muuli Seesel (ingelsk: Zonkey) Commonskategorii: Eesler (Equus asinus) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Eesler (Equus asinus)
A Echt Eesel of Afrikoonsk Aesel (Equus asinus) as en Tetjdiart uun det famile faan a Hingster (Equidae). Faan ham komt di Hüseesel (Equus asinus asinus) uf. Hüseesel (E. a. asinus) Wileesel (E. a. africanus), woorskiinelk ütjstürwen E. a. melkeinsis, ütjstürwen Somali-Wileesel (E. a. somaliensis) E. a. asinus LC - least concern (ei trüüwet) E. a. africanus CR - critically endangered (uun grat gefoor) E. a. somaliensis CR - critically endangered (uun grat gefoor) Commonskategorii: Echt Eesel – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Echt Eesel
En Seebra as en Tetjdiart (Mammalia) uun det famile faan a Hingster (Equidae). Diar jaft at trii slacher faan. Jo lewe fööraal uun Madel-Afrikoo. Commonskategorii: Seebras – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Beragseebra Wikispecies hää en artiikel tu: Grevyseebra Wikispecies hää en artiikel tu: Gäärslunseebra Wikispecies hää en artiikel tu: Quagga
1512 wiar det twaalewst juar faan det 16. juarhunert. 24. April: Sultaan Bayezid II. faan det Osmaans Rik toonket uf an san dring Selim I. wurd sultaan. 31. Janewoore: Heinrich I., köning faan Portugal († 1580) 05. Marts: Gerhard Mercator, fleemisk-tjiisk matemaatiker, geograaf, filosoof, teoloog an kartograaf († 1594) 10. April: Jaakob V., köning faan Skotlun († 1542) 04. Deetsember: Jeronimo Zurita, spaans histooriker († 1580) 26. Mei: Bayezid II., sultaan faan det Osmaans Rik (* 1447)
1797 wiar det sööwen-an-neegentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. 22. Jüüne: Christian Bernstorff wurd stootsminister faan Denemark. 31. Janewoore: Franz Peter Schubert, uasterriks komponist († 1828) 22. Marts: Wilhelm I., keiser faan Tjiisklun († 1888) 15. April: Adolphe Thiers, president faan Frankrik († 1877)
1795 wiar det fiiw-an-neegentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender. 03. Janewoore: Uun en ferdrach twesken Ruslun, Preussen an Uasterrik wurd det traad dialing faan Poolen reegelt. 16. Janewoore: A fransuusen naam Utrecht uun Holun. 18. Janewoore: Det holuns steedhualer Wilhelm V. flüchtet tu Ingelun. 19. Janewoore: Det Bataawisk Republiik wurd uun Holun ütjrepen. 20. Janewoore: A fransuusen naam Amsterdam. 28. Janewoore: Det holuns flot, wat bi Texel uun a is iinfreesen wurd, wurd tu en ufdialing faan fraansöösk kawalerii auerden. 01. Oktuuber: Det Uasterriks Holun wurd dial faan det Fraansöösk Republiik. 15. Oktuuber: Köning Friedrich Wilhelm IV. faan Preussen († 1861) 31. Oktuuber: John Keats, ingels dachter († 1821) 01. Deetsember: Swen Hans Jensen, salring siamoon an bürgermääster foon Kil († 1855) 26. Janewoore: Johann Christoph Friedrich Bach, tjiisk komponist (* 1732) 11. Febrewoore: Carl Michael Bellman, sweedsk dachter (* 1740) 22. September: Sajat-Nowa, armeens musiker an dachter (* 1712)
1789 wiar det njüügen-an-tachentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender. 04. Febrewoore: George Washington wurd tu de iarst president faan dön Ferianigt Stooten weelet. 07. April: Selim III. wurd sultaan faan det Osmaans Rik. 30. April: George Washington wurd amtelk President faan dön Ferianigt Stooten. 14. Jüüle: Det Fraansöösk Rewolutschoon: A sturem üüb at Bastille uun Pariis. 21. November: North Carolina wurd de twaalewst bundesstoot faan dön Ferianigt Stooten. George Washington wurd amtelk President faan dön Ferianigt Stooten Sultaan Selim III. faan de Osmaans Rik A sturem üüb at Bastille 15. Oktuuber: William Christopher Zeise, deensk keemiker († 1847). 07. April: Abdülhamid I., sultaan faan det Osmaans Rik (* 1725) 27. April: Antonius Brugmans, waastfresk filosoof an natüürwedenskapsmoon (* 1732)
A Uuroks (Bos primigenius) as det grünjfurem faan a beesten. Hi as daalang ütjstürwen. Di leetst wil uuroks stoorew woorskiinelk uun't juar 1627. So amanbi hää di uuroks wel ütjsen Di spoonsk stridjhole liket di uuroks noch Fünjen uurokshurner Huar di uuroks iar lewet hää Commonskategorii: Uuroks – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Uuroks
Wat menst dü? Irlönj (mooring) Republiik Irlun/öö (öömrang) Republiik Irlun/fe (fering) Republiik Irlöön (haliifreesk) Irlun (Eilun) (öömrang) Nuurdirlun/öö (öömrang) Nuurdirlun/fe (fering)
Kwetjkauern (Ruminantia) san en onerorder faan a Paartuanet Klooksdiarten (Artiodactyla). Jo freed plaanten an haa en maag tu kwetjkauin. Hör fuder woort muarsis ferdaud an sodenang kön kwetjkauern a köölhüdraaten beeder ütjnadge üs diarten mä en ianfachen maag. Uk di minsk hää man en ianfachen maag an koon t.b. seluloos ei ferdau. Auerfamile Pecora (mä hurner) Girafen (Giraffidae) Moskusdiarten (Moschidae) Amerikoonsk Antiloopen (Antilocapridae) Hirsker (Cervidae) Hurndiarten (Bovidae) Nian Pecora (saner hurner) Sweraghirsker (Tragulidae) Commonskategorii: Kwetjkauern – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Kwetjkauern
Moolk as en witj liasang faan proteinen, moolksoker an moolkfäät uun weeder. Hat komt faan moolkdrüüsen faan tetjdiarten, diar hör jongen tetje. Moolk an hör produkten wurd uk faan woksen minsken eden an dronken. Diarbi as mä di ütjdruk moolk leewen kümoolk mend. Moolk faan ööder diarten het do sjepmoolk, siigenmoolk an so widjer. Flook woksen minsken ferdreeg nian laktoos (moolksoker). Uun Euroopa ferdreeg a minsken det aal wat beeder üs uun Süüdameerikoo, Afrikoo of Süüdaasien. Uk det moolkaiwitj (det miast diar uun as kasein) ferdrait ei arken. Faan moolk wurd en hialer rä produkten maaget: Folmoolk (3,5-4,5% fäät) Fäätaarem moolk (1,5 - 1,8% fäät) Maagermoolk (oner 0,5% fäät) Fliatang, (sö.) Fleten Tjuarel Ooder Sees Böder Joghurt Commonskategorii: Moolk – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Moolk (sjiisk)
Belgien At Könangrik Belgien (holuns Koninkrijk België?/i, fransöösk Royaume de Belgique) as en lun uun Waasteuroopa. Hat leit bi a Nuurdsia an trinjam lei a Neederlunen, Sjiisklun, Luksemborag and Frankrik. Uun Belgien lewe amanbi elwen miljuun iinwenern üüb en areal faan 30.528 kwadrootkilomeetern. Belgien hää det EWG mä grünjlaanj, det wiar a föörgunger faan a EU. An a wichtagst iinrachtangen faan a EU sat daalang uun Brüssel. Brüssel as uk det hoodsteed faan a Benelux-lunen. Uun Belgien san trii regiuunen mä ünlik spriaken: Flandern uun't nuurden (green), diar woort holuns snaaket. A Wallonii uun't süüden (ruad), diar woort fransöösk snaaket. Regiuun Brüssel uun a maden, tauspriakag, a miasten snaake oober fransöösk. Uun't uasten faan a Wallonii (blä) leit det sjiisk gemianskap. Wikimedia Atlas: Belgien – Geograafisk an histoorisk koorden Commonskategorii: Belgien – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Belgien (sjiisk) Wikisource: Belgien (sjiisk) Wääblink-kataloog tu Belgien uun't Curlie Project (iar:DMOZ, üüb huuchsjiisk) Bodemgebruik - Statistieken & Analyses. Uun: statbel.fgov.be. Ufrepen di 23. Febrewoore 2015 (holuns). Loop van de bevolking/pop1992-mov_fr.xlsx Mouvement de la population en 2020. (XLSX; 2,56 MB) Uun: statbel.fgov.be. Statbel – Direction générale Statistique – Statistics Belgium, ufrepen di 4. Jüüle 2021 (fransöösk). World Economic Outlook Database, April
En bei as en frücht mä en wok skel. Wi brük det wurd oober miast bluas för letjer früchten. Banaan Citrusfrüchten (Aapelsiin, Sitroon) Datel Meloon Kiiwi Papaya Naachtskaadplaanten (Paprika, Tomoot) Avocado Eerdbei (en nödfrücht) Himbei an Braandebei (stianfrüchten) Halbuum (fliiderbeien san stianfrüchten) Fögelbei (früchten san nöden) Wacholder (en näädelbuum, a "beien" san taaper) Commonskategorii: Beien – Saamlang faan bilen of filmer
Nöden san früchten mä en hard skel. Böökebuum Walnöd Kastanje Iakebuum Eerdnöd Haaselnöd Saamelnöden, det san eerdbeien of juupen. Sanbluum Hingstkralen Cashewnöd Kokosnöd (stianfrücht) Mandelnöd (stianfrücht) Muskaatnöd Pistazie (stianfrücht) Commonskategorii: Nöden – Saamlang faan bilen of filmer
En juup as det frücht faan ruusen. Hat as en saamelfrücht an hiart tu a nöden. At früchtflääsk faan juupen smääkt swetsür, diar san rikelk witamiinen uun, fööraal vitamin C, man uk a vitaminen A, B1 an B2. Det siad hää fiin hiaren, diar böös piire, wan's üüb a hidj kem. Juupen san en wichtag fuder för stunfögler, diar auer wonter ei am a süüd waanre. Man dü könst diar uk marmeloode faan maage. Uk a früchten faan fögelbeien san juupen. Bit uun a wonter leewre juupen fuder för fögler. Commonskategorii: Juupen – Saamlang faan bilen of filmer
Di Kakaobuum (Theobroma cacao) as en plaant uun det famile faan a Malwenplaanten (Malvaceae). Tu det famile hiar 20 plaantenslacher. Di nööm komt faan greks θεός theos ‚God‘ an βρῶμα broma ‚iidj‘. Uun Kakao as Theobromin. Di buum koon 15 m huuch wurd, üüb plantaajen woort hi oober üüb 4 m deelkört. A früchten haa en tuch skel, an diar as witj früchtflääsk uun. Hat smääkt swet. Uun Brasiilien woort diar saft faan maaget. At siad san kakao"buanen", jo haa oober mä buanen goor niks tu dun. Diar woort kakaopolwer faan maaget, an det woort brükt för sakelaad. A früchten waaks lik bi a stam of twiig. Drüget früchten Swäärs apskäären frücht mä kakao"buanen" Loongs apskäären frücht Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Kakaobuum Wikispecies hää en artiikel tu: Kakaobuum
Sakelaad as en iidj, hat woort fööraal mä kakao an soker, dialwiis uk mä moolk maaget. Di nööm komt faan xocóatl of xocólatl [ʃokolaːtɬ] (Nahuatl: xócoc ‚bater‘, atl ‚weeder‘) uun't spriak faan a Asteeken uun Meksiko. Det as oober eegentelk en droonk mä weeder, kakao, wanile an Cayennepöber. Soföl sakelaad iidj a minsken uun Euroopa (kg per nöös, taalen faan 2012/2014): Commonskategorii: Sakelaad – Saamlang faan bilen of filmer
Moskusdiarten (Moschidae) san nai mä Hirsker an hiar tu det order faan a Paartuanet Klooksdiarten (Artiodactyla). Aal a sööwen slacher faan det famile Moschidae hiar tu det skööl Moskus (Moschus). Moschus moschiferus; Sibiirien, Mongolei, Sjiina, Korea Moschus fuscus; Yunnan, Burma, Tibet Moschus berezovskii; Sjiina, Vietnam Moschus anhuiensis; Anhui Moschus chrysogaster; Sjiina, Nepal, Bhutan, Sikkim Moschus leucogaster; Himalaya Moschus cupreus; Himalaya Commonskategorii: Moskusdiarten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Moskusdiarten
Baden-Württemberg (Ufkörtang BW) as en bundeslun faan Sjiisklun. Hat as 1952 tuupslööden wurden ütj a lunen Württemberg-Baden, Baden an Württemberg-Hohenzollern. Sjauer regiarangsdistrikten: Freiburg (güül) Karlsruhe (green) Stuttgart (orangj) Tübingen (ruad) Njügen stäädkreiser (kreisfrei stääden, mä auto-kääntiaken): 35 lunkreiser (mä auto-kääntiaken): Uun Baden-Württemberg woort sjiisk snaaket. Diar san oober noch en hialer rä spriakwiisen, diar tu a frenkisken an alemanisken tääld wurd: Frenkisk: uun't nuurdwaasten Süüdfrenkisk, uun't nuurduasten Uastfrenkisk Alemanisk: uun a maden Sweebisk, Liach- an Huuchalemanisk Commonskategorii: Baden-Württemberg – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Baden-Württemberg (sjiisk) Portaal faan't lun Baden-Württemberg Wikipedia üüb Alemanisk Statistikamt faan't lun Baden-Württemberg Arbeitslosenquoten im Mai 2018 – Länder und Kreise. Uun: statistik.arbeitsagentur.de. Statistik der Bundesagentur für Arbeit, ufrepen de 30. Mei 2018. www.destatis.de Skilen üüb a stant faan a 31. Detsember 2012. 48.539.05Koordinaaten: 48° 32′ N, 9° 3′ O
Berthold Broder Bahnsen (* 8. Januwaari 1913 ön Risem-Lonham, † 14. Oktoober 1971 ön Flensborig) wiar en friisk Politiker fuar di Menerhairen ön Sleeswig-Holstiin. Wan Bahnsen fan di hooger Reālskuul kām, liirti hi ön Flensborig en Sleeswig Spaarikasen-Koopman . 1946 waar hi di Direktor fan di "Spaarikas Nuurđfriislön" ön Leck. Hi wiar bifriit, en jat fing tau Jungen. Bahnsen wiar Meföliger fan di SSW. Hi seet bi di Gimiindireer fan Leck. Ön di Jaaren fan 1947 bit 1954 en fan 1958 bis 1971 wiar hi tö di "Löndai", (Di Lönsting of dit Lönsparlament) ön Kiil stjüürt. Diar waar hi 1949 tö en Meföliger fan di jest Bundsforsaamling maaket, diar ön di 12. September Theodor Heuss üs di di jest Bundspresident ütsaachti. Senerligi Gaawen her Bahnsen fuar di Politik aur Wertskep en Jil. Sent 1962 wiar hi di "Jen Kārming-Fraktsjoon" fan di SSW ön Kiil. Ön di Hārefst fan't Jaar 1969 wiar di Kraisreform. Fan 17 Kraisi ön Sleeswig-Holstiin skul 12 uur. Diarfuar wiar Bahnsen sin Stem senerlig nöörig, aurdat di regiarendi CDU/FDP-Koalitsjoon niin Stemen-Muarhair her. Di forskelig Politikern iin ön didiarem Parteien her ek al di salev Meening. Bahnsen wil hol di trii Kraisi Eiderstedt, Hüsem en Süđertöner töhopfaatet se,
Berthold Broder Bahnsen (* 8. Januar 1913 önj Risem-Lonham, † 14. Oktoober 1971 önj Flansborj) wus en Politiker foon Nordfriislon. Histoori fan di SSW Berthold Bahnsen bai't Lönjsparlament Prof. Dr. Thomas Steensen: Ein Wegbereiter für die Verständigung, SHZ, Insel-Bote, Sid NF 1 foon di 8. Januar 2013 Dr. Claas Riecken: Berthold Bahnsen. Friesisch-schleswigscher Landtagsmann, Bräist/Bredstedt 2015.
At halag Grööd (däänsk Grøde) as tuup mä Haabel en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun uun Schleswig-Holstian. Hat as det letjst gemeen uun Sjiisklun. Böle Bonken (1839-1926) Commonskategorii: A Grööd – Saamlang faan bilen of filmer Website der Hallig Gröde Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
51.2094444444443.22Koordinaaten: 51° 13′ N, 3° 13′ O Brügge (holuns Brugge, fransöösk Bruges) as det hoodstääd an mä 118.656 iinwenern (stant 1. Janewoore 2020) det gratst stääd uun't prowins Waastflandern uun Belgien. Banenstääd, Sint-Pieters an Sint-Jozef (I) Koolkerke (II) Sint-Andries (III) Sint-Michiels (IV) Assebroek (V) Sint-Kruis (VI) Dudzele (VII) Lissewege, Seebrügge an Zwankendamme (VIII) Spoonien Burgos (Spoonien), 2007 Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Brügge Wikisource: Brügge (sjiisk) Wikivoyage Raisfeerer: Brügge (sjiisk)
Euklid faan Alexandria waar fuar't Miist bluat Euklid nēmt. Hi wiar en greeksk Matemātiker. Euklid heer noch ön't trērst Jaarhönert ön Alexandria lewet. Euklid heer Aarbern aur Aritmeetik, Geometrii en Musiikteorii maaket. Sin bikeentest aarber es Di Elementi (ualgriichisk Στοιχεῖα Stoicheia = 'Grünjlaagen'). Diar heer Euklid dit Weeten fan sin Tir aur di Matematiik āpskrewen. Aur sin Leewent es ek olterfuul bikeent. Euklid: Die Elemente. Buken I–XIII. Ütdönen en aurseet fan Clemens Thaer. Frankfurt a. M.: Harri Deutsch, 4. Āplaag 2003. (Di jest Āplaag kām al ön di Jaaren 1933–1937 üt) ISBN 3-8171-3413-4. En ialer Aurseeting, hurbenen uk di leeter Boken sen (XIV en XV), fairst Dü bi archive.org tö se. Commons: Euklid – Saamling fan Skelter en Videos Wikiquote: Euklid (Dütsk) Literatuur fan en aur Euklid ön di kataloog fan di Dütsk Natjunaalbibleteek Elemente (Euklid) (Dütsk)
Oxford [ˈɒksfəd] as en city an det hoodstääd faan't groofskap Oxfordshire uun Ingelun (Ferianagt Könangrik). Hat leit uun't nuurdwaasten faan London an hää auer 150.000 iinwenern. Town Hall mä museum Church of St Mary the Virgin (University Church) Punting üüb a Thems Kliima faan Oxford Sjiisklun Bonn, Sjiisklun Frankrik Grenoble, Frankrik Nikaraagua León, Nikaraagua Ruslun Perm, Ruslun Neederlunen Leiden, Neederlunen Sweeden Umeå, Sweeden Commonskategorii: Oxford – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Oxford (sjiisk) Iinwenern faan Ingelun an Wales di 30. Jüüne 2012 (ZIP; 832 kB)
Aritmeetik (greks ἀριθμητική [τέχνη] arithmetiké [téchne] „taalenkonst“) as en dialfääk faan a matematiik. Diar uun gongt det am't reegnin mä taalen, fööraal mä natüürelk taalen. Hat befaadet ham mä't tuuptäälen, uftjien, moolnemen an dialen, an mä a reegeln diarför. Sodenang as aritmeetik uk en dial faan't algebra. 1. Natüürelk taalen an hör skriiwwiis (Taal, Natüürelk taal, Peano-Aksiomen, Taaltiaken, Mengdeliar) 2. Sjauer grünjreegenoorten (Komutatiifgesets, Asotsiatiifgesets, Neutraal element, Distributiifgesets) 3. Taalmengdin (Taal Nul (0), Hial taal, Föörtiaken, Brööktaal, Kiarwäärs, Ratsionaal taal) 4. Dialen (Dialen, Gratst gemiansoom dialer (ggT), Letjst gemiansoom managfual (kgV), Primtaal, Primfaktor) Formelsaamlang Aritmeetik (sjiisk) Wikiquote: Aritmeetik (sjiisk) Euklid
A ponkt as en grünjlaag faan a geometrii. Hi betiakent en positsioon, hää oober salew nian grate. Dü könst uk sai, di ponkt as en kreis mä di raadius nol (0). Di matemaatiker Oskar Perron saad ans auer di ponkt: En ponkt as jüst det, wat en kluuken minsk, di nian oonang faan matematiik hää, ham diaroner föörstelt. Hü Euklid en ponkt definiaret (greks an latiinsk, uun en ütjgoow faan 1549) [1] Oskar Perron: Nichteuklidische Elementargeometrie der Ebene, Stuttgart 1962
Waastflandern (holuns West-Vlaanderen?/i) as en prowins uun Belgien an leit bi a Nuurdsia. Di waastelk an nuurdelk dial faan't prowins as miast iindiket maasklun. Efter süüden tu woort at en betj huuger, di huuchst ponkt as di Kemmelberag (159 m). A minsken snaake diar waastflaamsk, det as en holuns spriakwiis. Alveringem Anzegem Ardooie Avelgem Beernem Blankenberge Bredene Brügge Damme De Haan De Panne Deerlijk Dentergem Diksmuide Gistel Harelbeke Heuvelland Hooglede Houthulst Ichtegem Ypern Ingelmunster Izegem Jabbeke Knokke-Heist Koekelare Koksijde Kortemark Kortrijk Kuurne Langemark-Poelkapelle Ledegem Lichtervelde Lendelede Lo-Reninge Menen Mesen Meulebeke Middelkerke Moorslede Nieuwpoort Ostende Oostkamp Oostrozebeke Oudenburg Pittem Poperinge Roeselare Ruiselede Spiere-Helkijn Staden Tielt Torhout Veurne Vleteren Waregem Wervik Wevelgem Wielsbeke Wingene Zedelgem Zonnebeke Zuienkerke Zwevegem Dön tjin gratst stääden uun't prowins san: Diar san aacht ferwaltangsianhaiden (arrondissementen) uun Waastflandern: Belgium: West-Vlaanderen, citypopulation.de Belgium: Administrative Division, citypopulation.de Commonskategorii: Waastflandern – Saamlang faan bilen of filmer
Flandern (holuns Vlaanderen?/i, fransöösk la Flandre an les Flandres) of at Flaamsk Regiuun (nld. Vlaams Gewest, frz. Région flamande) as ian faan trii regiuunen faan't Könangrik Belgien. Hat leit uun't nuurden an diar woort miast flaamsk snaaket. Jo ööder tau regiuunen san at Regiuun Brüssel an a Wallonii; diar woort miast fransöösk snaaket. Flandern as 13.522 kwadrootkilomeetern grat an hää 6.629.143 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2020). Stant: 1. Janewoore 2020 Commonskategorii: Flandern – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Flandern (sjiisk) Wikivoyage Raisfeerer: Flandern (sjiisk) www.vlaanderen.be (holuns) Süüdflandern Loop van de bevolking/pop1992-mov_fr.xlsx Mouvement de la population en 2020. (XLSX; 2,56 MB) Uun: statbel.fgov.be. Statbel – Direction générale Statistique – Statistics Belgium, ufrepen di 4. Jüüle 2021 (fransöösk).
A Nääs as en halag an tuup mä Ualun en gemeen uun Nuurdfresklun. Commonskategorii: A Nääs – Saamlang faan bilen of filmer Hallig Langeneß Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk) A Nääs
A Wallonii of at Walloonsk Regiuun (fransöösk Région wallonne, holuns Waals Gewest) as ian faan trii regiuunen faan't Könangrik Belgien. Hat leit uun't süüden an diar woort miast fransöösk snaaket. Jo ööder tau regiuunen san at Regiuun Brüssel uun a maden an Flandern uun't nuurden; diar woort miast holuns snaaket. Uun a Wallonii (Prowins Lüttich) lewet uk det sjiisk manertaal faan Belgien. At hoodstääd as Namur, det gratst stääd as Charleroi, man det wichtagst stääd as Lüttich (Liège). A Wallonii as 16.844 kwadrootkilomeetern grat an hää 3.645.243 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2020). Stant: 1. Janewoore 2020 Commonskategorii: Wallonii – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Wallonie (sjiisk) www.wallonie.be (fransöösk) Loop van de bevolking/pop1992-mov_fr.xlsx Mouvement de la population en 2020. (XLSX; 2,56 MB) Uun: statbel.fgov.be. Statbel – Direction générale Statistique – Statistics Belgium, ufrepen di 4. Jüüle 2021 (fransöösk).