rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Mesopotaamien (greks Μεσοποταμία Mesopotamia; syrisk-aramäisk ܒܬ ܢܗܪܝܢ Beth Nahrin; araabisk ‏بلاد ما بين النهرين‎, DMG Bilād mā baina n-Nahrain; kurdisk/türkisk Mezopotamya) of uk at Taustruumlun as en regiuun uun Fööraasien bi jo grat struumer Euphrat an Tigris. Uun Mesopotaamien begand det kultuur faan a minsken aptuwaaksen. Diar lai uun a luup faan a juarhunerten an -düüsenen flook könangriken mä en grat bedüüdang. Sumeerern (~ 5000-2000 f.Kr.). Jo hed det iarst skraft an haa det wel ütjfünjen. Akkaadien (~ 2235–2094 f.Kr.). Faan Akkad ütj as Mesopotaamien ianagt wurden, man det hää ei loong häälen. Ur III, Neisumeerisk tidj (am 2000 f.Kr.). Jo baud en ferwaltang ap. Babyloonsk tidj (~2000–1595 f.Kr.). Diar san rochtsteksten apskrewen wurden. Assyrern (~1800-625 f.Kr.). Haa hör määcht bit tu't Madlunsia ütjbaud. Neibabylon (~625-450 f.Kr.). Persern (~550-330 f.Kr.). Kaam faan uasten. Alexander di Grat faan Makedoonien sluch jo turag. Seleukiiden (~300-100 f.Kr.). Imperium Romanum (~0-400). Islaamisk tidj (~640-daalang). Commonskategorii: Mesopotaamien – Saamlang faan bilen of filmer Sumeerisk spriak
At list faan ISO 3166-2-Codes för Syrien wiset di code för 14 Gouvernements Syriens. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Syrien SY), di ööder as di code för das Gouvernement. Nian feranerang faan di code sant 1998. ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
Syrien araabisk ‏الجمهورية العربية السورية‎‎ al-Dschumhūriyya al-ʿarabiyya as-sūriyya, as en stoot uun Fööraasien. Uun't süüden lei Israel an Jordaanien, uun't waasten a Libanon an at Madlunsia, uun't nuurden a Türkei, an uun't uasten a Iraak. Det eilun Zypern leit man 125 km föör't küst. Det lun as mä 185.000 km² hualew so grat üs Sjiisklun. Hoodstääd as Damaskus. Diar san 14 Gouvernements: Madinat Dimaschq (Stääd Damaskus) Rif Dimaschq Quneitra Dar'a as-Suwaida Homs Tartus Latakia Hama Idlib Aleppo ar-Raqqa Deir ez-Zor al-Hasaka Commonskategorii: Syrien – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Syrien – Geograafisk an histoorisk koorden Wikivoyage Raisfeerer: Syrien (sjiisk) International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, April 2008 Human Development Report Office: Syrian Arab Republic – Country Profile: Human Development Indicators, ufrepen di 3. April 2017
At Khmer skraft (üüb Khmer: អក្សរខ្មែរ âksâr khmêr) as en faan dön skraften, wat faan Inje ufleitet wurd. At skraft wurd brükt, am det Khmer Spriik tu skriiwen. Det hee 33 konsonanten, 24 wokaalen an 14 beganwokaalen. At skraft hee 33 konsonanten an 2 konsonanten, wat ei muar brükt wurd. At skraft hee 23 „ufhingig“ wokaalteekens, wat mä konsonanten ferbünjen wurd kön. At skraft brükt uk taalen.
A Eilun as en motorskap faan Oomram, diar mä föl baaselidj an enkelt ööder lidj üüb a Nuurdsia fäärt. Det skap hää tau maskiinen mä 2 x 180 PSe an lääpt 11,5 kn. A Eilun as 1970 üs Delphin bi a Schiffswerft Lübbe Voss üs Nr. 30 för a Nordstern Schiffahrtsgesellschaft üüb Borkum baud wurden. April 1971 kääft a Wyker Dampfschiffs-Reederei (W.D.R.) at skap. A huuwen wiar a Wik üüb Feer. 1983 kääft koptein Bernhard Tadsen jr. faan Neebel a Delphin faan a W.D.R. an näämd at Eilun; a nei huuwen wurd Witjdün. 1997 hää koptein Bandix Tadsen at skap kääft. A Eilun fäärt normoolerwiis, man ei uun a wonter, troch't waas tu a Halgen a Huug, a Nääs, Ualun an a Grööd, tu a selger üüb sunem, trinj am Oomram of tu a Wik. Bandix Tadsen wiiset a lidj ales wat interessant as. Commonskategorii: Eilun (skap) – Saamlang faan bilen of filmer Sidj faan a Eilun Informatjuunen faan a W.D.R. Eilun üüb stadtbus-flensburg.dk
Naimünster as en krisfri stää önjt tjüsch bundeslönj Slaswik-Holstiinj. Stäädiile: Böcklersiedlung-Bugenhagen Brachenfeld-Ruthenberg Einfeld Faldera Gadeland Gartenstadt Stadtmitte Tungendorf Wittorf Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch)
At Khmer-spriak (ភាសាខ្មែរ, Phéasa Khmér, ütjspriak: [pʰiːəsaː kʰmaːe]; of uk : Kambodschaans) as det amtsspriak faan Kambodscha. Ööders üs t.b. Schineesk of Thai as Khmer nian tuunspriak: Ünlik tuuner haa nian ünlik bedüüdang. Det spriak hää hör aanj Khmer-skraft. Wikipedia üüb Khmer
Jü Ååstsiie as en siie wat sü amenbai twasche Sweeden än da Baltische Stoote lait. Jü Ååstsiie wårt begränsed foon: Sweeden Finlönj Da Baltisch Stoote; Estlönj, Letlönj, Litauen Poolen Tjüschlönj Dånmark Da grutste ailönje san: Gotland (2994 km², diilj foon Swärik) Saaremaa (2673 km², diilj foon Estlönj) Öland (1342 km², diilj foon Swärik) Lolland (1243 km², diilj foon Dånmark) Hiiumaa (989 km², diilj foon Estlönj) Rügen (935 km², diilj foon Tjüschlönj) Fasta Åland (685 km², iinj foon da Åland ailönje, diilj Finlönj) Bornholm (588 km², diilj foon Dånmark) Kimitoön (560 km², diilj Finlönj) Falster (514 km², diilj foon Dånmark) Usedom (445 km², diilj foon Tjüschlönj än Poolen) Wolin (265 km², diilj foon Poolen) Møn (218 km², diilj foon Dånmark) Hailuoto (201 km², diilj foon Finlönj) Muhu (198 km², diilj foon Estlönj) Fehmarn (185 km², diilj foon Tjüschlönj) Värmdö (181 km², diilj foon Swärik) Grutste diipte: 459 meeter Commons: Ååstsiie – Soomling foon bile än filme
Alte nordfriesische Hausmarken von der Insel Föhr. Zusammengestellt von Jan Lorenz Jensen in Midlum a. Föhr. [1902] [473] Alte nordfriesische Hausmarken von der Insel Föhr. Zusammengestellt von Jan Lorenz Jensen in Midlum a. Föhr. Herr Jensen, vormaliger Repräsentant der Land- schaft Osterlandföhr, der mir das unten abgedruckte, gegen Ende der sechziger Jahre angefertigte Verzeichnis zur Drucklegung überlassen hat, hat zu demselben damals fol- gendes bemerkt: „Die mit einem × bemerkten Hausmarken sind mir von alten Leuten, welche sich dieser Marken noch erinnerten, mitgeteilt. Die Hausmarken mit beigefügter Jahreszahl sind sämtlich nach Unterschriften alter Dokumente des Osterlandföhrer Archivs zusammengestellt. Nach diesen Unterschriften mit beigefügter Hausmarke ist zu schließen: daß die Männer sich dieser Marken bei Unterschriften weniger bedient haben, viel mehr die Frauen. Ich habe mehrfach gefunden, wenn Mann und Frau beide unter- schrieben haben, daß die Marke niemals bei dem Namen des Mannes, sondern immer hinter oder zwischen den Vor- und Zunamen der Frau steht, und gewöhnlich auch im Dokumente bemerkt steht, das Name und Hausmarke eigenhändig unterschrieben sind.“ Dazu schreibt mir Herr Jensen 1895: „Recht vielen Dokumenten von demselben Jahrhundert, welche von Männern unterschrieben waren, war die Hausmarke nicht beigefügt. Nur solchen Dokumenten, welche von Frauen unterschrieben waren, war
En Hüsmarke wiset uun, hoker det hüs hiart. Det marke as oober uk brükt wurden för werktjüch of ööder dingen, diar tu det famile hiar. Hüsmarkin haa miast ianfach streger, so üs ruunen. Diaram san's nian woopens. Man uun enkelt woopens san hüsmarkin mä uun. Jo skul det hüs an det famile kääntiakne. Jo ging miast üüb di äälst dring faan en famile auer. Jonger dringer faan detsalew famile, diar en aanj hüs hed, auernaam det hüsmarke an feranert det en betj: Diar kaam do ferlicht en letjen streg tu. Flooksis san hüsmarkin üs müüranker bi't hüs tu sen weesen, of uk man üs en letj holttoofel. Üüb Rügen an diar trinajm san hüsmarkin sant 1530 bekäänd. Jo skul fööraal det werktjüch faan a faskern uunwise. Hüsmarkin san uk üs onerskraften brükt wurden, t.b. bi en kuupferdrach. Andreas L. J. Michelsen: Die Hausmarke. Eine germanistische Abhandlung. Frommann, Jena 1853, (online). Karl Konrad August Ruppel: Die Hausmarke. Das Symbol der germanischen Sippe (= Schriftenreihe der Forschungsstätte für Hausmarken und Sippenzeichen im Ahnenerbe. 1. Alfred Metzner, Berlin 1939. Wikisource: Jan Lorenz Jensen: Alte nordfriesische Hausmarken von der Insel Föhr (1902) Commonskategorii: Hüsmarkin – Saamlang faan bilen of filmer Commonskategorii: Hüsmarkin uun woopens
Stial as en wichtag baumateriool. Hat as en legiarang fööraal ütj iisen an do noch enkelt ööder metalen. Stial koon kuul of uk warem amfuremt wurd: Hat woort smeset, baanj, waltset of taanj. Wichtag as, dat diar ei tuföl Köölstoof banen as, ei muar üs 2 prosent. Ööders läät stial ham ai muar so gud ferfurme, det as do bluas üs gusiisen tu brüken. En graten föördial faan stial as, dat hat leewen weder brükt wurd koon, hat koon recycelt wurd. Det as am so wichtager, auer bi't maagin faan stial ünwis föl energii brükt woort. At jaft wel son 3.500 ünlik slacher faan stial; hat komt üüb uun, huar det för brükt woort. Al uun't 2. juardüüsen föör Krast haa a minsken iisen ferwerket, man jo küd noch nian stial maage. Iarst uun't 14. juarhunert as en wai fünjen wurden, am huuchoonker tu bauen mä huuger tempratuuren, so dat di uundial faan Köölstoof turag ging. Stialtoog Brag Stialbeton Stialtank Iisenboonskiinen Skap Commonskategorii: Stial – Saamlang faan bilen of filmer
En müüranker as en baudial, diar det müür mä't bualkem ferbanjt. Müürankern san miast ütj stial, kön oober uk ütj holt of betong wees. Uun Nuurdfresklun siig'am iar uk föl müürankern mä en hüsmarke. Müüranker üs buksteew Müüranker efter di skak faan en güül wüf Krüsanker Juartaalankern Commonskategorii: Müürankern – Saamlang faan bilen of filmer
Bhumibol Adulyadej (üüb Thailuns: ภูมิพลอดุลยเดช, RTGS-amskraft: Phumiphon Adunyadet, ütjspriik: [pʰuːmípʰon ʔàdunjádèːt]; * 5. Deetsember 1927 uun Cambridge, Massachusetts, Ferianigt Stooten; † 13. Oktuuber 2016 uun Bangkok) wiar faan 9. Jüüne 1946 ap tu san duas köning faan Thailun. Hi wiar de njüügenst köning ütj det Chakri-Dynastii üüs Rama IX.. De naist dring faan Bhumibol an Köningin Sirikit as Maha Vajiralongkorn (* 1952) an san efterfulger üs Köning Rama X.. Commons: Bhumibol Adulyadej – Saamling faan biljen of filmer
At Thai skraft (üüb Thai: อักษรไทย [ʔàksɔ̌ːn tʰāj]) as en faan dön skraften, wat faan Inje ufleitet wurd. At skraft wurd brükt, am det Thai Spriik tu skriiwen. Det Thai skraft hee 44 konsonanten. A konsonanten haa trii klasen: madel (กลาง, klang) huuch (สูง, sung) an jip (ต่ำ, tam).
At Haschimiitisk Könangrik Jordaanien (araabisk ‏الأُرْدُنّ‎ al-Urdunn) as en stoot uun Fööraasien. Trinjam lei Israel, at Waastjordanlun faan Palestiina, Syrien, Iraak, Saudi-Araabien an at Ruad Sia (Golf faan Aqaba). Jordaanien hää 12 gouvernements (araabisk ‏محافظة‎ / muḥāfaẓa): Antiik steeden Felsenstääd Petra Gerasa (Jerash) Zitadel faan Amman Mosaiken faan Madaba Ruinen faan Umm er-Rasas Loonskapen Wüüst faan Wadi Rum Duad Sia, jipst steed üüb a eerd Dükerparadiis bi Aqaba bi't Ruad Sia Commonskategorii: Jordaanien – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Jordaanien (sjiisk) Bütjluns Amt auer Jordaanien (huuchschiisk) Hani al-Mulki bi weltalmanach.de www.imf.org Human Development Report Office: Jordan – Country Profile: Human Development Indicators, ufrepen di 25. Oktuuber 2014
Saaremaa (aw Tjüsch än Sweedisch: Ösel, aw Dånsch: Øsel) as dåt grutst estnisch ailönj. Dåt as 2672 km² grut än hiirt tuhoope ma ainkelte oudere ailönje tu di lönjkris "Saare maakond". Kuressaare Leisi Mustjala Koord Schilderai Di Kaali-Krooter (foon en Meteorit) Jü Arensbörj
Joseph Jenkins Roberts (* 15. Marts 1809 uun Norfolk, Virginia, Ferianigt Stooten; † 24. Febrewoore 1876 uun Monrovia) wiar faan 3. Janewoore 1848 ap tu 7. Janewoore 1856 de iarst president faan Libeeria. Faan 1. Janewoore 1872 ap tu 7. Janewoore 1876 wiar hi de sööwenst president. Commons: Joseph Jenkins Roberts – Saamling faan biljen of filmer
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen, faan 1865 Graf, faan 1871 Fürst von Bismarck, faan 1890 Herzog zu Lauenburg (* 1. April 1815 uun Schönhausen (Elbe); † 30. Jüüle 1898 uun Friedrichsruh bai Hamborig) wiar en tjiisk poliitiker an stootsmaan. Commons: Otto von Bismarck – Saamling faan biljen of filmer
Nann Peter Mungard (* 30. Juni 1849 ön Kairem; † 30. Juli 1935 Møgeltønder/Denemark) wiar en Pleeger fan di Nuurdfriisk Spraak. Hi wiar di Faađer fan di Techter Jens Emil Mungard. Mungard es jerst tö See faart, en diarbi braacht hi dit diarhen, dat hi Koptain uur. Leeterhen es hi Buer ön Kairem üp Söl' uuren en heer masi fuar dit Kultiviaren fan di Hiir dönen. Üs jung Gast heer Mungard üp sin Raisen masi sen en hok Spraaken liirt, diarmung wiar uk japansk. Sin Itüüs blef man di Friisk Kultuur en Spraak. Ön di Jaaren 1903 bit hentö 1913 sörigti hi fuar füf "Friesenfeste", hur Sölringer, Feringer en Aamringer Friisen töhopkām en snaki diaraur, wat em fuar di friisk Kultuur maaki kür. Hi saag al, dat em wat maaki skul, wan di diari ek dial gung skul. Nann Mungard uur Iarenmeföliger fan di weestfriisk Spraak- en Literatuurselskep en di diar Lir sair höm, dat hi man en Uurterbok fuar Nuurđfriisk maaki skul. Nann Mungard hee di jerst Diil fan sin Uurterbok ön 1913 klaar, en hi hee diartö uk en Leesbok fuar Skuulen skrefen. Biiring Boker sen man ek üp Slach drukt en ütdönen uuren. Bi di Folksofsteming fan
Jens Quedens (* 1945 uun Noorsaarep, Oomram) as en öömrangen fotogroof an kuupmaan an sant 1974 föörmaan faan a Öömrang Ferian. Hi hää di ferian grünjlaanj. Uun sin loodens wurd buken, kiikern an knipskasjin ferkääft. Bütj sin werk föör a Öömrang Ferian as Jens bekäänd för san ferlach, huar buken auer Oomram, at öömrang spriak an üüb öömrang ütjkem. Flook buken faan san bruder Georg Quedens san bi Jens ütjkimen. Busch, Wilhelm: Maks an Moorits. Quedens, 2015. At Haasenskuul. Quedens, [2014?] mä Waidhas-Stubbe, Wencke: Adrian in Seenot. Quedens, 2013 mä Waidhas-Stubbe, Wencke: Piratenhase Adrian. Quedens, 2013 Ik wal uk tu skuul gung. Quedens, 2012. Die Zaubermühle oder wie das Salz in die Nordsee kam. Potsdam. Willegoos, 2010. ... an noch flooken muar Bundesfersiinstkrüs (2022) Goldene Schaufel faan't Archeoloogisk Landesamt SH (2022) Wääbsteed faan Jens Quedens san bukhanel an ferlach. amrum-news 2022-12-20
En hormoon as en biocheemisk materiool, diar faan aparte selen maaget woort an faan diar iin uun a kreisluup komt. Hat suragt diarför, dat wichtag reaksioonen uun't lif uun a gang kem. Det wurd komt faan ualgreks ὁρμᾶν hormān = uundriiw, uun a gang fu. Det wedenskap am hormoonen het endokrinologii. Frederik Paulsen (1909-1997) wiar en endokrinoloog. Hormoonen spele en grat rol bi: Sokerstoofwaksel (->Diabetes mellitus) Fäätstoofwaksel Iidjen algemian Menstruatsion bi en wüf Seksualiteet faan maan an wüf Waaksen faan knooken Ferhualen bi aangst an uunspäänang ACTH (adrenocorticotroop hormoon) oftewel corticotropine ADH (antidiuretisch hormoon) oftewel vasopressine ANP (atriaal natriuretisch peptide) adrenaline aldosteron angiotensine calcitonine cholecystokinine cortisol (hydrocortison) dimethyltryptamine endorfine erytropoëtine (epo) FSH (follikelstimulerend hormoon) gastrine ghreline glucagon groeihormoon histamine insuline IGF1 (insuline-like growth factor) leptine LH (luteïniserend hormoon) melatonine 5-MeO-DMT (5-methoxy-dimethyltryptamine) noradrenaline oestrogeen: oestradiol, oestriol en oestron oxytocine prolactine progesteron renine secretine serotonine somatostatine testosteron T3 (tri-joodthyronine) T4 (thyroxine) TSH TRH Commonskategorii: Hormoon – Saamlang faan bilen of filmer
Frédéric François Chopin of Fryderyk Franciszek Chopin (* 22. Febrewoore of 1. Marts 1810 uun Żelazowa Wola, uun det iar hertoochdoom Warschau; † 17. Oktuuber 1849 uun Pariis) wiar en poolsk komponist, klawiarspeler an klawiarpedagoog. Commonskategorii: Frederic Chopin – Saamlang faan bilen of filmer
Robert Schumann (* 8. Jüüne 1810 uun Zwickau, Köningrik Saksen; † 29. Jüüle 1856 uun Endenich, Rheinprowins) wiar en tjiisken komponist, musiikkriitiker an dirigent. Hi wurt daaling tu dön bedüüdenst komponisten faan't romantik tääld. Hi wiar uk Clara Schumann (bäären Wieck) san maan. Schumann wurd uun Zwickau üüs Friedrich August Gottlob Schumann (1773–1826) an Johanna Christiane Schnabel (1770–1836) hör kint bäären. Hi naam san iarst klawiaronerracht uun't ääler faan sööwen. En klawiar wurd keeft an san aatj ferschükt, man saner lok, Carl Maria von Weber üüs klawiarliarer för san dring tu wanen. Tu't ääler faan aagetanj ging Robert tu't liseeum uun Zwickau. Uun't ääler faan twaalew juar skreew hi sin iarst kompositschuunen, Salem 150 an't Uwertüür mä Koor. Hi skreew uk staken, reedin an artikeln.
1603 wiar det traad juar faan det 17. juarhunert. 24. Marts: Jaakob VI., köning faan Skotlun, wurd köning faan Ingelun an Irlun. 22. Deetsember: Ahmed I. wurd sultaan faan det Osmaans Rik. 10. Nofember: Basilides, keiser faan Ethioopien († 1667) Ünbekäänd Dootem Abel Tasman, holuns siafeerer († 1659) Gysbert Japiks, waastfresk skriiwer († 1666) 24. Marts: Elisabeth I., köningin faan Ingelun (* 1533) 22. Deetsember: Mehmed III., sultaan faan det Osmaans Rik (* 1566)
1610 wiar det tjiinst juar faan det 17. juarhunert. 07. Janewoore: De italjeens astronoom Galileo Galilei foon de trii gratst muuner faan Jupiter, wat lääder Io, Euroopa an Kallisto neemd wurd. Fjauer daar lääder foon hi Ganymedes. 14. Mei: A köning faan Frankrik, Heinrich IV., fool uun Pariis tu'n atentaat tu a oofer. 01. Marts: John Pell, ingels matemaatiker († 1685) 29. Mei: Maria Kunitz, sileesisk astronoom († 1664) 19. Oktuuber: James Butler, 1. Duke of Ormonde, ingels-irluns stootsmaan an saldoot († 1688) 28. Oktuuber: Jakob Kettler, hertooch faan Kuurlun († 1682) 10. Deetsember: Adriaen van Ostade, holuns konstmooler († 1685) Ünbekäänd Dootem Marie Meurdrac, fraansöösk chemiiker an alchimist († 1680) 14. Mei: Heinrich IV., köning faan Frankrik (* 1553) 24. Mei: Joachim a Burck, tjiisk komponist (* 1546) 18. Jüüle: Michelangelo Merisi da Caravaggio, italjeens konstmooler (* 1573) 11. Deetsember: Adam Elsheimer, tjiisk konstmooler (* 1578) 31. Deetsember: Ludolph van Ceulen, holuns matemaatiker (* 1540)
1611 wiar det elwenst juar faan det 17. juarhunert. 37. Febrewoore: Sanplaker wurd troch en teleskoop faan uastfresk astronomer Johannes Fabricius an David Fabricius uun’t uug häälen an jo skreew diarauer uun De Maculis in Sole observatis. Sanplaker wurd uk kurt diarefter faan astronoomer Galileo Galilei an Christoph Schreiner uun’t uug häälen. 27. Janewoore: Zhu Youjian, üüs Chongzhen Keiser faan Schiina an de letst keiser faan det Ming-Dünastii (* 1644) 28. Janewoore: Johannes Hevelius, astronoom uun Danzig († 1687) 30. Oktuuber: Karl IX., köning faan Sweeden (* 1550)
1630 wiar det dörtigst juar faan det 17. juarhunert. 29. Mei: Kaarl II., köning faan Ingelun, Skotlun an Irlun, 1660-1685 († 1685) 15. Nofember: Johannes Kepler, tsjiisk natüürfilosoof, matemaatiker, astronoom, astroloog, optiker an ewangeelisk teoloog (* 1571)
Deenemark es en Staat, wat twesken't Skandinaawisk Hualevailön en Mereleuroopa liit. Deenemark es ombi 43.000 km² gurt, en fan des Plaats es ombi di trērst Diil Ailönen. Diarfan sen 443 me Naamen nēmt (Hat jeft ön Deenemark 1419 Ailönen, wat ark aur 100 m² gurt sen). Dat deensk Fastlön jit Jütlön. Eeđer't Friimaakin ön 1945 heer Deenemark di Grünj fan di UNO en di NATO me lair. 1949 wiar di Staat ön di Bigening fan di Europeeisk Reer bidiiligt en 1952 bi di Nordisk Reer. Deenemark wiar bi di Grüning fan di EFTA (1960) diarbi. 1973 gair Deenemark iin ön de EG. Wan em ön di EG giar, da forlet em di EFTA, aurdat di EG sawat üs en ütbecht EFTA es. Sent 1973 jert Deenemark tö di Europeeisk Unioon. Benen dit Lön jeft dit jit tau Regioonen, wat benenpolitisk autonoom sen, di Färøer en Gröönlön. Di diari jert tö Deenemark en tö di NATO, man ek tö di EU. Hauptstat fan Deenemark es Kopenhāgen, wat üp Seelön liit, en Ailön ön di Uastersee. Wan di EG achter di Kontrakt fan Maastricht tö di EU uur skul, haa dit deensk Folk dit önnemen (Folksofsteming), man di wel ek me iin
23. Nofember: Det Ingels parlament, det House of Commons, skreew det Grat Remonstrans, en liist faan aal ferfeelingen, diar Köning Kaarl I. faan Ingelun sin regiaring sant 1625 ütj sicht faan't parlament maaget hed. At skraft wurd faan John Pym, mä't halep faan John Hampden an Oliver Cromwell, initiiaret.
1642 wiar det tau-an-fiartigst juar faan det 17. juarhunert. 04. Janewoore: Köning Kaarl I. faan Ingelun droong mä 400 saldooten uun't House of Commons iin, am fiiw ufordneten faan't parlament feest tu neemen, diar för det Grat Remonstrans feroontwurdelk wiar. De ferschükt feestnemen loket ei, auer dat dön wichtigst faan jo, John Pym, John Hampden an Oliver Cromwell, al flaanjen hed. 10. Janewoore: Auer dat at parlament kontrol faan't London greben hed, ferleet Köning Kaarl I. tup mä sin familje at steed an ging tu Hampton Court Palace. Tau daar lääder ging jo tu Windsor Castle. 22. August: Efter ferjiiws ferhanlingen laftet a köning uun Nottingham de köningelk standard: de Ingels Bürgerkrich twesken krüün an parlament bruch ütj. 23. Oktuuber: A Slacht bi Edgehill, wat de iarst fialslacht faan de Ingels Bürgerkrich wiar, wurd uun a süüd faan Warwickshire ütjdraanjen. A ütjgung faan a slacht wiar för dön tau sidjen ünreet. 02. Janewoore: Mehmed IV., sultaan faan det Osmaansk Rik († 1693) 08. Janewooregreg.: Galileo Galilei, italjeens filosoof, matemaatiker, füüsiker an astronoom (* 1564)
Jü Seelter Trjoue ("Saater Trou") wus en saaterfrasch tidschraft, wat twasche 1966 än 1972 bestöö. Dåt wus jü jarst tidschraft önj e saaterfrasche spräke. Eefter dåt et Lesebouk foar Seelterlound ai mör önjt blees oufpranted wörd, begånden Hermann Janssen än Pyt Kramer ma e Seelter Trjoue, Tidschrift foar alle Seelter. E tidschraft wörd arks iir fjour tunge ütdänj, ark häft häi tweelwen side. Jü aplååge wus sü amenbai 100 stuk. Saaterfrasch literatuur
1650 wiar det föftigst juar faan det 17. juarhunert. 01. Jüüle: Dön Einkommenden Zeitungen, wat üüs iarst daisbleed tääld wurd, kaam tu't föörskiin. 26. Mei: John Churchill, 1. Duke of Marlborough, ingels fialher († 1722) 04. Nofember: William III., köning faan Ingelun, Skotlun an Irlun († 1702) 17. Deetsember: Christoph Arnold, tjiisk astronoom († 1695) 11. Febrewoore: René Descartes, fraansöösk filosoof (* 1596)
A Langobarden (latiinsk Langobardi, greks οἱ Λαγγοβάρδοι) wiar en germaans fulk an hiard mä tu a Sueben. Jo lewet iarst bi a Ialew. Uun't fulkenwaanrangstidj toog jo am a süüd an lewet fiiwhunert juar uun Nuurditaalien. Hör spriak as am't juar 1100 ütjstürwen. Enkelten men, dat det Tsimbrisk en auerrest faan't ual Langobardisk as. Commonskategorii: Langobarden – Saamlang faan bilen of filmer Lombardei Lombardisk spriak
Henstedt-Ulzburg as en gemeen uun a Kreis Segeberg uun Schleswig-Holstian. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk) ONB-grensen faan't Bundesnetzagentur, Stant 4. Febrewoore 2013
Kaltenkirchen (plaatschiisk: Koldenkarken; a lidj sai uk Kaki) as en stääd uun a Kreis Segeberg uun Schleswig-Holstian. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Det Deensk Köningelk Bibleteek (üüb Deensk: Det Kongelige Bibliotek) uun Kopenhuuwen as at natschunaalbibleteek faan Denemark. Det as det gratst an bedüüdenst bibleteek uun Skandinaawien an uk ian faan dön gratst bibleteeken faan a eerd. Tu dön histoorisk schatser hiar oner ölern binai altermaal werken, diar uun Denemark sant det 17. juarhunert skrewen wurd.
Hertfordshire [ˈhɑːfədʃə] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun Ingelun. Det graafskap hee 1.195.672 lidj (2020). At hoodsteed as Hertford. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san: At ferwaltingsgraafskap an seremoniel graafskap Hertfordshire hee tjiin distrikten: United Kingdom: Administrative Division, citypopulation.de Hertfordshire: County in East of England, citypopulation.de