rlitschk/wikidir huggingface dataset:
A Germaanen wiar fulken uun Madel- an Nuurdeuroopa. Hör kääntiaken wiar det germaans spriak. Huar a Germaanen lewet haa, wiar Germaanien. Nuurdsiagermaanen Bi Tacitus het jo Ingaevonen, det wiar Angeln, Chauken (jo san leederhen tu Saksen wurden), Fresken, Warnen. Faan a Kimbern, Teutoonen an Ambroonen snaaket uun't 1. juarhunert näämen muar. Rhein-Weser-Germaanen Det wiar Angrivarier, Bataver, Brukterer, Chamaven, Chatten, Chattuarier, Cherusker, Sigambrer, Sugambrer, Tenkterer, Ubier an Usipeter. Jo diald jo leederhen ap, a miasten san tu't fulk faan a Franken wurden, öödern slood jo a Saksen uun. Sueben A Sueben het uk Ialew-Germaanen, an det wiar Hermunduren, Langobarden, Markomannen, Quaden, Semnonen an (ferlicht uk) a Bastarnen. Jo san leederhen tu Alamannen, Bajuwaren an Thüringern wurden. A Langobarden toog tu Nuurditaalien. Nuurdgermaanen Jo het uk Uastsiagermaanen an haa üüb't Jütsk hualeweilun an uun't süüdelk Skandinaawien lewet. Jo san leederhen tu Däänsken, Sweedsken an Norweegern wurden. Enkelten tääl uk a Islunern diar noch mä tu. A Angeln an a Jüten lei sowat tesken a Nuurdgermaanen an a Nuurdsiagermaanen. Oder-Warthe-Germaanen Det san Burgunden, Lugier an Vandalen. Weichsel-Germaanen Det san Bastarnen, Gepiden, Gotonen, Rugier an Skiren. A Germaanen hed hör aanj skraft, det ruunenskraft. Tu't tidj faan a fulkenwaanrang haa a Germaanen jo efter
A nuurdgermaans spriaken hiar tu a germaans spriaken an wurd uun Nuurdeuroopa snaaket. Miast wurd a nuudgermaans spriaken iindiald efter (Uast-)Skandinaawisk uun Skandinaawien Däänsk (5,5 Mio. spreegern) Sweedsk (9 Mio.) Noorsk (5 Mio.) Waast-Skandinaawisk of Isluns-Färöisk üüb a eilunen Isluns (300.000 + 50.000) Färöisk (65.000) Norn † Germaans spriaken
At Oomram Jip ((fe.)Öömring Jip) as en priil uun a waas tesken Oomram an Feer. Hi twiiget uun't süüden faan't Nuurder Ia uf an hää sin flaakst steed tesken Noorsaarep an Ödersem, huar hi di waaswai krüsagt. At jipst steed as sowat 10 m jip, det as det madelhool. At Oomram Jip woort biletjen jiper an waanert waast efter Oomram tu.. Christian Peter Hansen: Das schleswig’sche Wattenmeer und die friesischen Inseln, Ferlach C. Flemming, 1865 C.P. Hansen bi Google Books Küstenentwicklung seit 1799 (www.schleswig-holstein.de, archiif 2013) 54.6688.411Koordinaaten: 54° 40′ 5″ N, 8° 24′ 40″ O
At Nuurder Ia as en priil uun a waas tesken Oomram an Feer üüb a nuurder ääg an A Nääs üüb a süüder ääg. Hi komt faan't Rütjergat, diar ham süüduastelk faan Oomram fertwiiget: Di nuurdelk dial woort tu't Nuurder Ia an lääpt üüb Doogebal tu. Di süüdelk dial woort tu't Söder Ia an lääpt tesken A Nääs an A Huug üüb Slütsiil tu. Tesken Oomram an Feer twiiget an Oomram Jip efter nuurdwaast uf. Christian Peter Hansen: Das schleswig’sche Wattenmeer und die friesischen Inseln, Ferlach C. Flemming, 1865 C.P. Hansen bi Google Books Letj Ialtürn Neebel 54.6823588.6099683Koordinaaten: 54° 40′ 56″ N, 8° 36′ 36″ O
En gat as en priil, di uk bi liachweeder ei drüg fäält mä en starken struum. Det wurd gat ment so föl üs hool. Hat komt uk uun speigat föör: Det as en hool uun a schans faan en skap, huar det auerkimen siaweeder weder "ütjspeid" woort. Rütjergat .. Priil Kattegat
Nantes [nɑ̃ːt] (bretoonsk Naoned; gallo: Naunnt ; latiinsk Portus Namnetus) as en stääd uun't waasten faan Frankrik. Nantes wiar ans det hoodstääd faan a Bretagne, hiart daalang oober tu't departement Loire-Atlantique. Sjiisklun Saarbrücken Georgien Tiflis, Georgien Wales Cardiff, Wales Ferianagt Stooten Jacksonville, USA Ferianagt Stooten Seattle, USA Sjiina Shashi, Sjiina Argentiinien Bahía Blanca, Argentinien Rumeenien Cluj-Napoca, Rumeenien Commonskategorii: Nantes – Saamlang faan bilen of filmer
Di Söl'ring Foriining jeft et sent 1905. Bigent uur jü üs "Foriining fuar Söl'ring Aart en Wiis". Āpgaav diarfan es, wat fuar di Kultuur tö dön. Di Foriining maaket uk Aarberen üs Statistiken en luket eeđer forskelig Huken üp Söl, wat jit ön jaar Natuur sen en slait di Natuursjutsbihöörden fuar, wat tö dön of tö let es. Di Foriining bikömert höör uk om di Weeterkant. Di Sölring Foriining aarbert me di Sölring Spraak. Diarfuar uur Önerrocht önberen, en di Foriining archiviaret uk Boker, hur wat aur di Histoorii fan Söl benen staant. Di Sölring Foriining aarbert me üđer Foriiningen en Instituuten töhop, wat me di Friisk Kultuur aarberi. Di Foriining heer forskelig Hüüsingen en Plaatsen, höör om tö bikömeri. Diartö jert dat "Heimatmuseum", dat "Ual Hüs" dat Stiingreev "Denghoog" ön Woningstair, en jit muar, sa üs en Ker Mensken, wat jam aur Söl'ring Brükdom bikömeri. Di Söl'ring Foriining heer jen Fuarsetendi en tau Substituuten fan des. Ön't Kontoor set jen Kontoorsföörer en en Skriifkraft. Di Foriining bitaalet jit ombi füf Aarbersplaatsen fuar Lir, wat jam aur dit Museeum en aur Plaatsen üs di Fügelkui ön Kaamp of di Denghoog bikömeri. Masi Meföligsters aarberi ön't Iarenamt fuar di Foriining. Jens
54.4911111111119.5652777777778Koordinaaten: 54° 29′ 28″ N, 9° 33′ 55″ O p1 Haithabu (ualnuurdisk: Heiðabýr, det komt faan heiðr ‚hias‘ an býr ‚büürsteed‘, öömrang: Hiasbüür) wiar en bedüüden siidlang faan däansk wikingern of sweedsk warägern. Diar wiar en wichtagen huuwen för di hanel tesken Skandinaawien, at Baltikum an at Nuurdsia-regiuun. Det siidlang leit uun't gemeen Busdorf bi Schleswig. Tuup mä't Danewerk as Haithabu det bedüüdenst ual seenksteed uun Schleswig-Holstian. Uun't juar 2018 as Haithabu en UNESCO weltkultuurarewdial wurden. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Haithabu Dorestad UNESCO welkultuurarewdial (n|dr, 02.07.2018)
Busdorf ['buːsˌdɔʁf] (däänsk: Bustrup) as en gemeen uun a kreis Schleswig-Flensborag uun Schleswig-Holstian. Uun Busdorf sat at amt faan't Amt Haddeby. Det ual wikingerstääd Haithabu leit naibi Busdorf. Hat as en bedüüden seenksteed faan Schleswig-Holstian. Sodenang as uk di Skarthestian iinuun't woopen faan Busdorf kimen. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
A Hunertbianer (Chilopoda) san en klas faan Diarten uun det auerklas faan a Düüsenbianer (Myriapoda). Diar jaft at wel son 3.000 slacher faan. Hunertbianer san tesken ian an tjiin cm lung; enkelt slacher (Scolopendromorpha) kön oober uk 30 cm lung wurd. Craterostigmomorpha – Craterostigmidae Geophilomorpha – Eerdluupern Himantariidae Mecistocephalidae Neogeophilidae Geophilidae Oryidae Linotaeniidae Lithobiomorpha – Stianluupern Henicopidae Lithobiidae Scolopendromorpha – Riisenluupern Cryptopidae Scolopendridae Scolopocryptopidae Scutigeromorpha – Koonkerluupern Pselliodidae Scutigeridae Scutigerinidae Commonskategorii: Hunertbianer – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Hunertbianer
En strun as en flaaken küstenstrimel, diar suutjis tu at sia uffäält. Wi men mä en strun miast en sun-strun mä witj of grä sun. Man di sun koon üüb wulkaan-eilunen uk suart weees. Bääft en sun-strun lei miast düner. En strun koon oober uk mä grööw kiis of noch grater stianer wees, det as do en stian-strun. Commonskategorii: Strun – Saamlang faan bilen of filmer
At Kritjtidj, a wedenskaplidj sai man ianfach Kritj (faan lat. Cretaceum) as det jongst eerdtidjääler uun't eerdmadelääler (Mesozoikum). Hat begand amanbi föör 145,5 miljuun juaren efter't aanj faan't Jura an hääl ap föör 65,5 miljuun juaren mä di auergung tu't Paläogen, det äälst kirew faan't eerdneitidj (Känozoikum). Di auergung faan't Kritj tu't Paläogen woort uk üs K-T-grens (faan: Kritj-Tertiär) of K-P-grens betiakent. Föör amanbi 66 miljuun juaren as woorskiinelk en graten asteroid uun Meksiko üüb a eerd iinslaanj, an hää det miast leewent üüb a eerd tunant maaget. Diarbi san uk a Dinosauriern ütjstürwen. Süsteem: Kritj (145,5–65,5 Ma) Seerie: Boowerkritj (99,6–65,5 Ma) Kirew: Maastrichtium (70,6–65,5 Ma) Kirew: Campanium (83,5–70,6 Ma) Kirew: Santonium (85,8–83,5 Ma) Kirew: Coniacium (88,6–85,8 Ma) Kirew: Turonium (93,6–88,6 Ma) Kirew: Cenomanium (99,6–93,6 Ma) Seerie: Onerkritj (145,5–99,6 Ma) Kirew: Albium (112–99,6 Ma) Kirew: Aptium (125–112 Ma) Kirew: Barremium (130–125 Ma) Kirew: Hauterivium (133,9–130 Ma) Kirew: Valanginium (140,2–133,9 Ma) Kirew: Berriasium (145,5–140,2 Ma) Ferstianet diarten an plaanten faan't kritjtidj Ferstianet bleed A eerd uun't Turonium Kritjküst üüb Rüügen Commonskategorii: Kritjtidj – Saamlang faan bilen of filmer
Vorlage:Infobox Chemikalie/Summenformelsuche vorhanden Kööldioksiid of uk Köölstoofdioksiid as en cheemisk ferbinjang faan Köölstoof an Sürstoof mä det formel CO2. Wan't uun weeder apliaset as, woort det miast uk Köölsüren näämd. Det as oober ei gans detsalew, auer köölsüren det formel H2CO3 hää: C O 2 + H 2 O ⇌ H 2 C O 3 {\displaystyle \mathrm {\ CO_{2}+H_{2}O\ \rightleftharpoons \ H_{2}CO_{3}} } Kööldioksiid as en sür gas saner klöör an stirem, diar ham gud uun weeder apliaset. Tuup mä metal-oksiiden ferbanjt kööldioksiid ham tu tau slacher faan saalten: karbonaaten an hüdrogeenkarbonaaten. Thieme Chemistry (Hrsg.): Iindrach tu Kohlendioxid uun Römpp Online. Version 3.19. Georg Thieme Verlag, Stuttgart 2011, ufrepen di 1. Jüüne 2014. Iindraanj tu Kohlenstoffdioxid uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA, ufrepen di 28. Jüüle 2014 (mä JavaScript). jcbmac.chem.brown.edu (ütjden faan) David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics. 90. aplaag. (uun't näät: 2010), CRC Press/Taylor and Francis, Boca Raton, FL, Permittivity (Dielectric Constant) of Gases, S. 6-188. (ütjden faan) David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics. 90. aplaag. (uun't näät: 2010), CRC Press/Taylor and Francis, Boca Raton, FL, Index of Refraction of Gases, S. 10-254. (ütjden faan) David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics. 90.
Karbonaaten san det saalt faan't köölsüren (H2CO3). (primeer) hüdrogeenkarbonaaten mä det furem MIHCO3 t.b. Naatriumhüdrogeenkarbonaat, Natron, (NaHCO3) sekundeer karbonaaten mä det furem MI2CO3. t.b. Naatriumkarbonaat, Soda, (Na2CO3) Kaaliumkarbonaat, Potääsk, (K2CO3) Kaltsiumkarbonaat, Kalk, (CaCO3) Magnesit Strontianit Witherit Atsuriit (blä) an Malachit (green) Rhodokrosit (ruad) Smithsonit (brons of ruusa) Commonskategorii: Karbonaaten – Saamlang faan bilen of filmer Wikibooks: Karbonaat (sjiisk)
Saalten san cheemisk ferbinjangen, diar faan positiif kationen an negatiif anionen tuupsaat san. Tesken sok ionen bestäänt en ionenbinjang. Naatriumklooriid (Köögsaalt) Naatriumnitraat (Chiilesalpeeter) Naatriumkarbonaat (Sooda) Halogeen Wikibooks: Ionen an Saalten (sjiisk) Hans-Dieter Jakubke, Ruth Karcher (Hrsg.): Lexikon der Chemie. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 2001.
At Mesozoikum (greks μέσος mésos ‚maden‘ an ζῶ zo ‚lewe‘) as en eerdtidjääler an woort uk eerdmadelääler näämd. Hat begand föör 251 miljuun juaren an lingd bit föör 65,5 miljuun juaren. Hat woort efter Trias, Jura an Kritj iindiald. Det Mesozoikum leit tesken Paleozoikum (eerdualtidj) an Kenozoikum (eerdneitidj). 1. Det Mesozoikum uun't Phanerozoikum: Äon: Phanerozoikum (542–0 mya) Ära: Kenozoikum (Eerdneitidj) (65,5–0 mya) Ära: Mesozoikum (Eerdmadelääler) (251–65,5 mya) Ära: Paleozoikum (Eerdualtidj) (542–251 mya) 2. Onerdialang faan't Mesozoikum (boowen jongst, oner äälst): Ära: Mesozoikum (251–65,5 mya) Süsteem: Kritj (145,5–65,5 mya) Süsteem: Jura (199,6–145,5 mya) Süsteem: Trias (251–199,6 mya) Commonskategorii: Mesozoikum – Saamlang faan bilen of filmer
At awokaado (Persea americana MILL., uk Persea gratissima) hiart tu't famile faan a Loorbeiplaanten (Lauraceae). Uun Ameerikoo sait am diar uk böderpeer (butter pear) tu. Di awokaado-buum woort bit 15 meeter huuch. Hi komt eegentelk faan Meksiko, woort daalang oober uun flook lunen uun a troopen an subtroopen aptaanj. Diar jaft at daalang amanbi 400 suurten faan. En awokaado faan det suurt Hass En frücht faan det suurt Fuerte Guacamole as awokaado-muus Jong sprööd Commonskategorii: Awokaado – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Awokaado FAO, Faostat
Hainshalii waos en lidj halii in ju Nöördsii, östlik foon Huuge. Ju wurd in 1860 auerspeelet. Ju wurd dirfir foon en Huuger to fooderwanst bruket. 54.5733558.608475Koordinaaten: 54° 34′ 24,1″ N, 8° 36′ 30,5″ O
Ruanda [ˈʁu̯anda] (Kinyarwanda u Rwanda, fransöösk le Rwanda [lə ʁwɑ̃ˈda]) as en banenlun uun Uastafrikoo. Trinjam lei Burundi, at Demokraatisk Republiik Kongo, Uganda an Tansania. Faan 1884 bit 1916 wiar Ruanda en sjiisk kolonii, do kaam det lun oner belgisk UNO-mandaat, an 1962 as't suwereen wurden. Ruanda as sant 2009 lasmoot faan det Commonwealth of Nations. Commonskategorii: Ruanda – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Ruanda – Geograafisk an histoorisk koorden Wikivoyage Raisfeerer: Ruanda (sjiisk) Human Development Report Office: Rwanda – Country Profile: Human Development Indicators, ufrepen di 23. Oktuuber 2014 -1.983333333333329.716666666667Koordinaaten: 2° S, 30° O
Grekenlun, amtelk det Greks Republiik (üüb Greks: Ελλάδα Elláda of Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía) as en lun uun a süüd uast faan Euroopa. uun a nuurdwaast leit Albaanien, uun a nuurd Nuurd-Matsedoonien an uun a nuurduast lei Bulgaarien an't Türkei. A hoodsteed as Atheen. Grekenlun leit för’t miast twesken 41° an 34° (faan a nuurd tu a süüd) an 19° an 29° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi triisis letjer üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä fjauer lunen. Det lingst grens (472 km) faan't lun wurt mä Bulgaarien an det kurtst (192 km) mä’t Türkei diald. At lun dialt uk en 234 km lung grens mä Nuurd-Masedoonien an en 212 km lung mä Albaanien. A eeg faan Grekenlun as 13.676 km lung. De huuchst ponkt uun Grekenlun as de Mitikas toop faan dön Olymp Berger. Dön tjiin gratst steeden uun't lun san: Grekenlun hee 13 regiuunen an at Moonkrepubliik Athos: Suwereniteet 25. Marts 1821 begand det Greks Rewolutsion jin det Osmaans Rik. A rebelen loket uun Morea an föl greks eilunen wiar bal uun hör eegendoom. 7. April 1821 wurd Atheen iinnimen. Diarefter wiar ünbestendig stridjen, diaruun a griken faan lidj faan a waast faan
Madelgoosherder Breetst is en staa oon Noordfreeschlon, oon di Noordergoosherde. Hoolmer Freesch Breetst äs en stää än gemiine oun e Gooshiird oun Noordfreeschloun. E gemiine äs diil foont Amt Mädel-Noordfreeschloun. Ount noorden loit Boorlem, ount ååsten Sänebel, ount sööen Brääklem än ount weesten Reußenkuuge. E gemiine heet 5432 foolk (2016). Breetst (1895) Nordfriesland, citypopulation.de
At Sjiisk Digitaal Bibleteek (üüb sjiisk:DDB) as en digitaal bibleteek, huar 30.000 kultuur- an wedenskapsiinrachtangen uun Sjiisklun uun tuupwerke skel. En began as di 31. Marts 2014 maaget wurden, an diar kön al 5,6 miljuun objekten uunwiset wurd. At DDB skal leederhen uun det europeesk näät Europeana iinbünjen wurd. DDB wääbsteed Informatjuunen faan't bundesregiarang tu't DDB
Selskap, (mo.) seelschap, (sö.) selskep as en begrip ütj a Sotsiologii. Uun a wedenskap as det wurd 1887 iinfeerd wurden faan Ferdinand Tönnies mä sin buk Gemeinschaft und Gesellschaft. Uun en gemianskap gongt at am fertrauen an ferbünjenhaid. Uun en selskap gongt at am reegeln, hü a minsken mäenööder ütjkem. En labenen ütjdruk faan selskapelk dun as det tuupfinjen uun ferianer: Leewentshelp Gesellschaft für bedrohte Völker Ferian Jordsand Öömrang Ferian
At Sjiisk Biografii (sjiisk: DB) as en dootenbeenk mä frei tugengelk biograafisk dooten. Hat lingt faan't madelääler bit daalang. Uun Deetsember 2014 as det dootenbeenk auerwerket wurden an hää sowat 268.000 iindracher. Wääbsteed Deutsche Biographie
A pest (latiinsk pestis ‚schocht‘) as en auer a miaten uunsteegen kraankes. Hat woort faan det bakteerium Yersinia pestis ütjliaset. Hat komt eegentelk faan gnaudiarten üs rooten of buumkaater. Auerdraanj woort a pest miast faan insekten, diar detdiar bakteerium uun jo haa, fööraal faan noopen. "Det as a pest" sait am uk tu ales mögelke, wat ään jin a streg gongt an wat am ei luas wurd koon. Commonskategorii: Pest – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Pest (sjiisk) Wikisource: Pest (sjiisk)
Yersinia pestis as en bakteerium uun't famile faan a Enterobacteriaceae, diar a pest ütjliaset. Yersinia pestis as 1894 faan Alexandre Émile Jean Yersin fünjen wurden. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Yersinia pestis Wikispecies hää en artiikel tu: Yersinia pestis
At Ingels (üüb Ingels English) as en waastgermaans spriik, wat faan amanbi 380 miljuunen mensken snaaket wurt, fööraal uun at Ferianigt Köningrik, a Ferianigt Stooten faan Ameerika, Kanada, Nei-Sialun, Irlun, Australien an a süüd faan Aafrika. Ferglik mä Fering, Waastfresk an Tjiisk: Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu.
Aafrika as ian faan a wäältdialen. Uun a nuurd leit at Madlunsia, uun a nuurduast at Ruadsia, uun a uast det Indisk Ootseaan an uun a waast det Atlantisk Ootseaan. de nuurdermiast ponkt: Ras ben Sakka uun Tuneesien. de süüdermiast ponkt: Kap Agulhas uun Süüdaafrika. de uastermiast ponkt: Kap Guardafui uun Somaalia. de waastermiast ponkt: Cap Vert uun Seenegal. www.citypopulation.de
Ferdinand Tönnies (*26. Juuli 1855 bi Oldenswort, † 9. April 1936 ön Kiil) es en Sotsjoloog, en Ökonoom en en Filosoof wesen. He heer 1887 dat Bok "Gemeinschaft und Gesellschaft" skrefen, wat en Grün fuar di nii weetenskep aur di Sotsjologii lair. Commonskategorii: Ferdinand Tönnies – Saamlang faan bilen of filmer
[001] THE HALLIG: OR, THE SHEEPFOLD IN THE WATERS. A TALE OF Humble Life on the Coast of Schleswig. TRANSLATED FROM THE GERMAN OF BIERNATZKI, BY MRS. GEORGE P. MARSH. WITH A BIOGRAPHICAL SKETCH OF THE AUTHOR. "On that lone shore loud moans the sea." BOSTON: GOULD AND LINCOLN, 59 WASHINGTON STREET. NEW YORK: SHELDON, BLAKEMAN & CO., CINCINNATI: GEORGE S. BLANCHARD. 1856. [002] Entered, according to Act of Congress, in the year 1866, by GOULD AND LINCOLN, In the Clerk's Office of the District Court of the District of Massachusetts. STEREOTYPED BY THOMAS B. SMITH, 92 & 84 Beekman St.. N. Y. [003] TRANSLATOR'S PREFACE –––– The work now offered to the public for the first time, as it is supposed, in an English dress, has received much commendation in Germany as a highly interesting contri- bution to the physical geography of a part of Europe lying quite beyond the reach of ordinary observation, and as a genial and faithful sketch of human life under conditions which are hardly paralleled elsewhere. Its descriptive portions are believed to be scrupulously ac- curate, and though a thread of fiction has been woven into the narrative, yet its leading incidents are historicsd
At Sweedsk (üüb Sweedsk Svenska) as en skandinaawisk spriik, wat faan amanbi 10 miljuunen mensken snaaket wurt, fööral uun Sweeden and Finlun. Tup mä Deensk bildet at a uastskandinaawisken twiich faan a nuurdgermaans spriiken. Ferglik mä öler spriiken: Sweedsk hee seeks sköölen faan spriikwiisen: Norrlandisk Spriikwiisen Finluns Sweedsk Svealandisk Spriikwiisen Gotlandisk Spriikwiisen Götalandisk Spriikwiisen Süüd Sweedsk Spriikwiisen Hoodwurden haa tau genera: Utrum (en-wurden) an Neutrum (ett-wurden).
At Noorsk (üüb Noorsk norsk) as en skandinaawisk spriik, wat faan amanbi 5 miljuunen mensken snaaket wurt, fööral uun Norweegen. At jaft tau amtelk gudkäänd noorsk spriiken - Bokmål an Nynorsk. Commons: Noorsk – Saamling faan biljen of filmer
At Isluns (üüb Isluns Íslenska) as en skandinaawisk spriik, wat faan amanbi 330.000 mensken snaaket wurt, fööral uun Islun. Hat hee ham uun a letst düüsen juar uun a berik faan a morfologii knaap feranert. Bispal faan en menelk hoodwurd (hestur 'hingst').
Uasterrik as en lun uun a maden Euroopa. Uun a nuurd lei Tjiisklun an Tschechien, uun a süüd Sloweenien an Itaalien, uun a uast at Slowakei an Ungarn an uun a waast a Sweits an Liechtenstein. At hoodsteed as Wien. Diar wene 8.401.940 mensken (2011). Dön tjiin gratst steeden uun't lun san: Uasterrik hee njüügen bundeslunen: Tjiisk as det amtelk spriik faan't lun. Burgenlandkroatisk, Romani, Slowaakisk, Sloweensk, Tschechisk an Ungaars san uk snaaket. Ap tu 1806 wiar Uasterrik dial faan at Halig Röömsk Rik. 1806 wurd at Keiserrik faan Uasterrik faan keiser Frants I. grünjlaanjen. 1867 wurd at keiserrik en dopelmonarchii üüs Uasterrik-Ungarn. Mä a uftookin faan a Karl I. uun 1918 wurd Uasterrik en republiik. At tjiisk armee marschiaret 1938 uun in Uasterrik iin an at lun wurd dial faan Tjiisklun ap tu 1945. Efter a Naist Wäältkrich wiar at lun faan a Ferianigt Stooten, a Ferianigt Köningrik, Frankrik an a Sowjetunioon besaatet. Uasterik wurd 1955 weler suweeren. Austria, citypopulation.de Austria: Major Cities, citypopulation.de
At ufstemet welttidj jaft at sant 1968 an het üüb ingelsk universal time coordinated, so komt at tu di ütjdruk UTC. UTC as muar of maner at salew üs a ingelsk wontertidj. Uun Nuurdfresklun san wi Ingelun ian stünj föörütj, diaram skraft am bi üs UTC+1. At leetst wegaanj uun Maarts stel wi a klook ian stünj föör üüb somertidj, do san wi Ingelun imer noch ian stün föörütj, auer Ingelun uk üüb a somertidj amsteld, oober UTC dää det ei, diaram haa wi uun a somer UTC+2. Aanj Oktuuber stel wi a klook weder ian stünj turag, uun a wonter haa wi weder at normool tidj. Greenwich Mean Time
Wilhelmshuuwen as en kreisfrei stääd uun't nuurdwaasten faan Sjiisklun. Hat leit bi't Jadebocht nai bi't Nuurdsia. Hat hää 76.089 iinwenern an hiart diarmä tu a tjiin gratst stääden uun't bundeslun Niidersaksen. Wilhelmshuuwen bi't Jadebocht an Bremerhuuwen bi a müs faan a Weeser Satelitenbil faan't regiuun Di huuwen faan Wilhelmshuuwen At riadhüs Stäädwoopen faan 1892 bit 1939 Woopen faan Rüstringen faan 1911 bit 1937 Stäädwoopen faan 1939 bit 1946 Stäädwoopen sant 1948 Frankrik Vichy (Frankrik), sant 1965 Ferianagt Stooten Norfolk (USA, Virginia), sant 1976 Ferianagt Könangrik Dunfermline (Ferianagt Könangrik, Skotlun), sant 1979 Poolen Bydgoszcz (Poolen), sant 2006 Ööder ferbinjangen: Sjiisklun Bad Harzburg (Sjiisklun, Niidersaksen), sant 1988 Sjiina Qingdao (Sjiina), sant 1992 Spoonien Logroño (Spoonien) A stääddialen Sengwarden an Fedderwarden hual ferbinjang mä: Uasterrik Bromberg (Uastenrik), sant 1980 Commonskategorii: Wilhelmshuuwen – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Wilhelmshaven (sjiisk) Wikivoyage Raisfeerer: Wilhelmshuuwen (sjiisk) Wääblink-kataloog tu Wilhelmshuuwen uun't Curlie Project (iar:DMOZ, üüb huuchsjiisk) Landesamt für Statistik Niedersachsen, LSN-Online Regionaldatenbank, Tabelle 12411: Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Stant 31. Detsember 2019. (Halep üüb sjiisk)
Delmenhorst (plaatsjiisk: Demost) as en kreisfrei stääd uun Nuurdwaastsjiisklun. Hat hiart tu a tjiin gratst stääden faan't bundeslun Niidersaksen. Allonnes, Frankrik Frankrik, sant 1976 Borissoglebsk, Ruslun Ruslun, sant1994 Eberswalde, Sjiisklun Sjiisklun, sant 1990 Kolding, Denemark Denemark, sant 1979 Lublin, Poolen Poolen, sant 1992 Commonskategorii: Delmenhorst – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Delmenhorst uun't Topographia Westphaliae (Mathäus Merian) (sjiisk) Wikivoyage Raisfeerer: Delmenhorst (sjiisk) Literatüür faan of auer Delmenhorst uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek Landesamt für Statistik Niedersachsen, LSN-Online Regionaldatenbank, Tabelle 12411: Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Stant 31. Detsember 2019. (Halep üüb sjiisk)
Ismoune as di jarste moune foon et iir. E noome foon e moune kamt üt da üüljfrasche uurde īs än mōnath. E moune håt uk Januar; dåtheer uurd kamt üt et Latiinsch (mensis) Ianuarius. Et as di oudere moune foon Wunter önj e Nordhuulewkuugel än di oudere moune foon Samer önj e Söödhuulewkuugel. Et heet 31 deege. Fiirdeege önj diheere moune san: Nai-iir (di 1. önj e Ismoune) Bejääwenhäide önj e Ismoune
Uursmoune as di treede moune foon et iir. E noome foon e moune kamt üt da üüljfrasche uurde wars än mōnath. E moune håt uk Martsmoune, Marts unti Märts; daheere uurde kaame üt et Latiinsch (mensis) Martius. Et as di jarste moune foon Uurs önj e Nordhuulewkuugel än di jarste moune foon Härfst önj e Söödhuulewkuugel. Et heet 31 deege. Poosche as samtids önj e uursmoune. Önj 2024 san e Gräintörsdi (e törsdi for e Poosche), e Stalfraidi än e Pooschedäi önj e Uursmoune, ouers as di Läädere Pooschedäi önj Gjarsmoune. Önjt Dånsch as e Gräintörsdi (aw Dånsch: Skærtorsdag) en fiirdäi.