rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Niccolò di Bernardo dei Machiavelli ​([makjaˈvɛlːi⁠]​; * 3. Mei 1469 uun Florens; † 21. Jüüne 1527 uk diar) wiar en italjeens skriiwer, filosoof an poliitiker. Machiavelli kaam faan en feraaremt aadelsfamilje. Hi feerd sant 1498 at kanslei för militeerisk an bütjluns uungeleegenhaiden faan det Republiik Florens. Hi ging üüs diplomaat tu hög hööfen, fööraal tu Frankrik, det Halig Röömsk Rik an tu a hertooch faan Romagna, Cesare Borgia. Üüs a Medici, diar 1494 faan Florens ferdrewen wurden wiar, tu't meecht uun Florens turagkaam, wurd hi faan sin baantje entleet an iinsperet. Hi lewet leeder üüb sin letj lungud nai bi Florens för ham salew. Heer skreew hi sin grat werken, wat efter san duas ütjden wurd: Onerhualingen auer det Iarst Dekaad faan Titus Livius (üüb Italjeens: Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, 1531) an A Prins (üüb Italjeens: Il Principe, 1532). För Machiavelli as at histoore en kreisluup: At reegiment faan prinsen an republiiken liase enöler uf; tu't skeebning an feestigung faan en stootsweesen as en stark ianselpersöönelkhaid nuadig, diar mä düchtighaid (üüb Italjeens: virtù) gonstig föörütjsaatingen (üüb Italjeens: fortuna) tu natigen ferstäänt. För det Itaalien faan do forderet hi en starken hersker faan absoluutisk preeging, diar a
Sir Thomas Morus (üüb Ingels: Thomas More; * woorskiinelk 7. Febrewoore 1478 uun London; † 6. Jüüle 1535 uk diar) wiar en ingels stootsmaan an humanistisk skriiwer faan't Renaissance. Hi kaam faan en welstääld bürgerfamilje. Hi studiaret uun Oxford an London. Faan 1504 wiar hi lasmoot faan det Ingels parlament an faan 1529 tu 1532 lordkansler faan köning Heinrich VIII.. Hi wiar frinj faan a skriiwer Erasmus faan Rotterdam an a konstmooler Hans Holbein de Jonger. Auer hi ei at boowerhuuchhaid faan a köning auer't sark gudkeen wul, wurd hi henracht. Hi wurd bekäänd troch sin buk Utopia (1516). Uun det iarst dial faan't buk kritisiaret hi skarep a masstant uun Ingelun. Uun det naist dial beskraft hi en seelskap, wat üüb likhaidgrünjsatser, flitj an't streewin efter biljing basiaret as. Traditsioon ment ei, det ääsk tu feriarin, man det ial widjer tu dun. Steiner, G., ed (1971), Meyers Taschenlexikon: Fremdsprachige Schriftsteller, VEB Bibliographisches Institut, Leipzig, s. 425-426. Radio Bayern 2
Desiderius Erasmus faan Rotterdam (* woorskiinelk 28. Oktuuber 1466, 1467 of 1469, woorskiinelk uun Rotterdam; † 11. of 12. Jüüle 1536 uun Basel) wiar en bedüüden geliarden uun a humanismus faan't Renaissance. Hi skreew amanbi 150 buken, det bekäändst diarfaan at satiir Lof faan't Domhaid (üüb Latiinsk: Laus stultitiae, 1509) as. Uun't buk kritisiaret hi a grünjswakhaiden faan a lidj an faan sin tidj.
A Gitshals (üüb Fraansöösk: L’Avare ou l’École du mensonge) as en komeedestak faan Molière, wat fiiw aptööger uun proosaform hee. Det wurd 9. September 1668 uun a Théâtre du Palais-Royal uun Pariis uurapfeerd. Molière naam för't stak weesentelk uunlian bi't komeedestak Det Letj Pot (üüb Latiinsk: Aulularia) faan de röömsk dachter Plautus. Harpagon, en gitshals. Cléanthe, san dring. Élise, sin foomen. Valère, Élise sin leefde. Mariane, Cléanthe sin leefde, diaruun uk Harpagon verliibet as. Anselme, Valère an Mariane hör aatj. Frosine, en geleegenhaidsmaager. Simon, en meekler. Jacques, Harpagon san kook an kutscher. At Claude, Harpagon sin hüshualer. La Flèche, Cléanthe san tiiner. Brind'avoine. La Merluche, Harpagon san lakaien. En komisar an san skriiwer. A gitshals faan't stak as Harpagon. Hi as beseeden faant' rikdoom, wat hi apbonket hee an wal altidjs a kosten spaare. Nü as hi wedmaan an hee en dring, Cléante, un en foomen, Élise. Uk wan hi auer söstig as, ferschükt hi, en smok jong wüf, Mariane, tu befrein. Mariane an Cléante san man uunenöler ferliibet an Cléante ferschükt, jil tu lianen, am Mariane an sin kraank mam tu halepen. Harpagon hööbet, dat sin foomen, Élise, Seigneur Anselme, en rik maan, befrei skal. Hat as man uun
Philipp Melanchthon (faan Ualgreks: μέλᾱς jonk of suart an χθών eerd of grünj, rocht Philipp Schwartzerdt; * 16. Febrewoore 1497 uun Bretten; † 19. April 1560 uun Wittenberg) wiar en tjiisk humanist an reformaatoor. Hi wiar bitu faan Martin Luther en wichtig kreeft faan det tjiisk an europeeisk sarkenpoliitisk Reformatschuun an wurd uk „Praeceptor Germaniae“ (liarer faan Tjiisklun) neemd. Hi wiar dring faan en bekäänd woopensmas an gratnefe faan a humanist Johannes Reuchlin. Hi ging tu skuul uun Bretten, Pforzheim, Heidelberg an Tübingen. 1518 wurd hi prufesor för det Greks uun det Uniwersiteet Wittenberg. Oner a iinflööd faan Luther wurd hi bal för't Reformatschuun wonen, wat hi publisistisk diarför snaaket.
Martin Luther (* 10. Nofember 1483 uun Eisleben, Graafskap Mansfeld; † 18. Febrewoore 1546 uk diar), en mönk uun a orden faan a Augustiinern an prufesoor faan't teologii, wiar de wichtigst figüür faan't Reformatschuun. Hi wurd 1507 prääster. Hi begand muar liaren an brüken faan det Röömsk-Katuulisk Sark uf tu lönen. Fööraal wiar hi jin 't brük faan ufleeten. Hi sluch uun sin fiiw-an-njüügentig teesen faan 1517 en akadeemisk diskuschuun auer't brük an wirksoomhaid faan a ufleeten föör. A poop faan't sark, Leo X., beed ham a ideen uun a teesen turag tu tjin. Hi lönet uf, an wurd faan a poop ekskomunikiaret an faan a kaiser Kaarl V. tu en gesetsluasen maaget.
A Uasthualewkuugel as det heleft faan a eerd, wat uun a uast faan a nulmeridiaan an uun a waast faan de 180. meridiaan leit. Uun a jinsats tu a Nuurdhualewkuugel an a Süüdhualewkuugel as at laag faan detheer dial ei faan't eerdgeometrii föörden, man faan en internatschunaal ufmaaging uun't juar 1884 feestlaanjen. Uun deheer hualewkuugel lei Euroopa, Aasien, Aafrika an Antarktikaa. Nuurdhualewkuugel Süüdhualewkuugel Waasthualewkuugel
A Waasthualewkuugel as det heleft faan a eerd, wat uun a waast faan a nulmeridiaan an uun a uast faan de 180. meridiaan leit. Uun a jinsats tu a Nuurdhualewkuugel an a Süüdhualewkuugel as at laag faan detheer dial ei faan't eerdgeometrii föörden, man faan en internatschunaal ufmaaging uun't juar 1884 feestlaanjen. Uun deheer hualewkuugel lei Nuurd-Ameerika, Süüd-Ameerika an Antarktikaa. Nuurdhualewkuugel Süüdhualewkuugel Uasthualewkuugel
At Somersankiar of Huuchsomer as en bejewenhaid, waan een faan a eerdpuuler sin maksimaal neeging tu a san hee. Det sket tausis uun't juar: iansis üüb a Nuurdhualewkuugel (20., 21. of 22. Jüüne) an iansis üüb a Süüdhualewkuugel (21. of 22. Deetsember). At somersankiar as at tidj, wan a san sin huuchst stant uun a hemel lingt an a dai det lingst periood faan daislaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk somer. Harewstponkt Wontersankiar Wosponkt
At Wontersankiar as en bejewenhaid, waan een faan a eerdpuuler sin maksimaal neeging wech faan a san hee. Det sket tausis uun't juar: iansis üüb a Nuurdhualewkuugel (21. of 22. Deetsember) an iansis üüb a Süüdhualewkuugel (20., 21. of 22. Jüüne). At wontersankiar as at tidj, wan a san sin liichst stant uun a hemel hee an a dai det kurtst periood faan daislaacht hee. Det as a began faan de astronoomisk wonter. Harewstponkt Somersankiar Wosponkt
A Harewstponkt as en bejewenhaid, huar a san skiinboor auer a hemelsekwatoor leept an efter a süüd gungt. Det sket twesken de 21. an 24. September üüb a Nuurdhualewkuugel an de 20. Marts üüb a Süüdhualewkuugel. A harewstponkt as a began faan de astronoomisk harewst. Somersankiar Wontersankiar Wosponkt
A Wosponkt as en bejewenhaid, huar a san skiinboor auer a hemelsekwatoor leept an efter a nuurd gungt. Det sket de 20. Marts üüb a Nuurdhualewkuugel an twesken de 21. an 24. September üüb a Süüdhualewkuugel. A wosponkt as a began faan de astronoomisk wos. Harewstponkt Somersankiar Wontersankiar
Fjodor Michailowitsch Dostojewski (üüb Rüs: Фёдор Миха́йлович Достое́вский Fjódor Michájlovič Dostojévskij [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstʌˈjɛfskʲɪj]; * 11. Nofember 1821 uun Moskau; † 9. Febrewoore 1881 uun Sankt Petersburg) wiar een faan dön bedüüdenst rüs skriiwer. Sin hoodwerken san Skilj an Süün (üüb Rüs: Преступле́ние и наказа́ние Prestuplénije i nakazánije; 1866), A Idioot (üüb Rüs: Идио́т Idiót; 1868-9), A Deemonen (üüb Rüs: Бе́сы Bésy; 1873) an A Breler Karamasow (üüb Rüs: Бра́тья Карама́зовы Brátja Karamásovy; 1880).
A Soroastrismus as det iinbäären monoteistisk an dualistisk religiuun faan Iraan, wat faan a profeet Zarathustra grünjlaanjen wurd. Det as ian faan dön äälst religiös traditschuunen faan a wäält, wat nü as. Det wiar en wichtig stootelk onerstütset religiuun uun Iraan.
Gabriel José García Márquez (* 6. Marts 1927 uun Aracataca, Kolumbien; † 17. April 2014 uun Meksiko-Steed, Meksiko) wiar en kolumbiaans skriiwer, jurnalist. Hi popularisiaret a stiil faan det Maagisk Realismus, wat maagisk elementen uun realistisk situatschuunen integriaret. Föl faan sin werken tematisiare det indiwiduel isolatschuun an uk at isolatschuun faan Latiin-Ameerika. Sin hoodwerken san sin romoonen Hunert Juar faan Iansoomhaid (üüb Spaans: Cien años de soledad, 1967), A Harewst faan a Patriarch (üüb Spaans: El otoño del patriarca; 1975) an At Leefde uun a Tidjen faan't Koolera (üüb Spaans: El amor en los tiempos del cólera; 1985). Commons: Gabriel García Márquez – Saamling faan biljen of filmer
Leonardo da Pisa, of uk Fibonacci (itajeensk: [fiboˈnattʃi], * am 1170 uun Pisa; † efter 1240 uk diar), wiar en reegenkonstler an täält üs di bedüüdenst matemaatiker faan't Madelääler. Üüb sin raisen tu Afrikoo, Byzanz an Syrien liard hi araabisk matemaatikern käänen an skrääw 1202 det buk Liber ab(b)aci. Diarfaan san daalang fööraal a Fibonaccitaalen bekäänd. Jo hinge nai tuup mä a Gulen Skeer. Leonardo woort uun ual hoonskraften näämd üs Leonardus Pisanus, Leonardus filius Bonacij, Leonardus Pisanus de filiis Bonaccij of Leonardus Bigollus. Bonaccio (faan lat. bonatius „gud, gonstag“) wiar di nööm faan san ualaatj, an as familinnööm wurden. An faan filius Bonacii („dring faan Bonaccio“) as do Fibonacci wurden. Wikisource: Leonardo Fibonacci (Latiinsk) Commonskategorii: Fibonacci – Saamlang faan bilen of filmer Fibonaccitaalen
Euler sin taal, ufkört mä di buksteew e {\displaystyle e} , as en taal, diar uun a analysis en grat rol spelet, fööraal uun a diferentiaalreegnang an integraalreegnang. Hör wäärs as: e = 2,718 28 18284 59045 23536 02874 71352 66249 77572 47093 69995 … {\displaystyle e=2{,}71828\,18284\,59045\,23536\,02874\,71352\,66249\,77572\,47093\,69995\,\dots } e {\displaystyle e} as en irratsionaal taal an det baasis faan a natüürelk logaritmus. Diaram komt hat föör bi bereegnangen faan raadioaktiwiteet an eksponentiel waaksen. Det taal e {\displaystyle e} woort miast so fäästlaanj: e = 1 + 1 1 + 1 1 ⋅ 2 + 1 1 ⋅ 2 ⋅ 3 + 1 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 + ⋯ = ∑ k = 0 ∞ 1 k ! {\displaystyle e=1+{\frac {1}{1}}+{\frac {1}{1\cdot 2}}+{\frac {1}{1\cdot 2\cdot 3}}+{\frac {1}{1\cdot 2\cdot 3\cdot 4}}+\dotsb =\sum _{k=0}^{\infty }{\frac {1}{k!}}} Hat as näämd efter di matemaatiker Leonhard Euler. e {\displaystyle e} as uk bekäänd üs Napier sin taal (efter di matemaatiker John Napier). Euler salew hää det taal so fäästlaanj: e = 1 + 1 1 + 1 1 ⋅ 2 + 1 1 ⋅ 2 ⋅ 3 + 1 1 ⋅ 2 ⋅ 3 ⋅ 4 + ⋯ = 1 0 ! +
Euler sin identiteet as en reegel, diar fiiw wichtag taalen uun a matematiik tuupfaadet: Nol (0), det neutraal element bi't tuuptäälen Ian (1), det neutraal element bi't moolnemen. Pi ( π {\displaystyle \pi } ), det kreistaal Euler sin taal ( e {\displaystyle e} ) Imagineer taal ( i {\displaystyle i} ) Di matemaatiker Leonhard Euler hää ütjfünjen, dat jodiar taalen efter en gans ianfach reegel tuuphinge: e i π + 1 = 0 {\displaystyle \mathrm {e} ^{\mathrm {i} \,\pi }+1=0} Commonskategorii: Euler sin formel – Saamlang faan bilen of filmer
Friedrich Kluge (* 21. Jüüne 1856 uun Köln; † 21. Mei 1926 uun Freiburg im Breisgau) wiar en sjiisken spriakwedenskapsmaan. Hi as fööraal bekäänd wurden mä sin buk faan 1883: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache (miast bluas „Kluge“ näämd). Hat as en standardwerk faan't sjiisk etymologii, an woort bit daalang leewen weder nei aplaanj. Commonskategorii: Friedrich Kluge – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Friedrich Kluge (sjiisk) 4. aplaag faan sin etymoloogisk wurdenbuk, 1889
Etymologii (faan ualgreks ἐτυμολογία etymología: ufkemst, ufkimen) ment det histoore an ufkemst faan en wurd an sin bedüüdang. Sok onersjükangen wurd uun etymoloogisk wurdenbuken saamelt. En wichtag etymoloogisk wurdenbuk för't sjiisk spriak as 1893 faan Friedrich Kluge skrewen wurden. Etymologii as en greks fräämwurd mä jo tau dialen ἔτυμος étymos („woor, echt“) an λόγος lógos („wurd“) an ment so föl üs: wat det wurd würelk bedüüdet. Commonskategorii: Etymologii – Saamlang faan bilen of filmer
Fräämwurden san wurden, diar faan ööder spriaken auernimen wurden san. Miast men wi sok wurden, diar faan ual spriaken üs Latiinsk of Greks al för linger tidj iin uun üüs spriak kimen san. Det san internationalismen, diar't uun flook spriaken mä bluas letj feranrangen jaft. Man uk daalang wurd stüdag nei wurden faan ööder spriaken auernimen an do tu det aanj gramatik of ütjspriak uunpaaset. Det san neologismen. Jo kem flooksis ütj at Ingelsk, an uun't Nuurdfresk uk flooksis ütj at Sjiisk. Wan hoker en sjiisk wurd brükt, huar't uk en gud nuurdfresk wurd för jaft, do sait am, hi sjiisket. Uk det wurd fräämwurd salew as en fräämwurd, hat komt faan't huuchsjiisk Fremdwort. Uun a spriakwedenskap woort miast faan lönwurden snaaket, det as en betj algemianer. An wan en fräämwurd uun en spriak auernimen wurden as, do as det jo ei muar frääm. Fräämwurden san diarefter lönwurden, diar üs frääm föörkem. Wikiquote: Fräämwurd (sjiisk)
John Napier (uk: Neper), Laird of Merchiston (* 1550 uun Merchiston Castle bi Edinburgh; † 4. April 1617 uk diar) wiar en skotsken matemaatiker an teoloog. Napier hää am 1614 det matemaatisk metood faan a logaritmen ütjwerket. Jo wiar en grat halep bi't bereegnin faan trigonomeetrisk fraagen. Efter Napier näämd san Napier sin reegeln för bereegnangen bi triihuken üüb en kuugelflaak. Napier sin reegenstooker wiar en grat halep bi't moolnemen. Efter Napier as det Edinburgh Napier University näämd wurden. Napier wiar en miat uun a füsiik, iar hat faan Dezibel ufliaset wurden as. Üüb a muun jaft at en kraater mä di nööm Neper. Uun a Antarktis jaft at en Napier Island. Commonskategorii: John Napier – Saamlang faan bilen of filmer Literatüür faan of auer John Napier uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek
Edinburgh ˈɛdɪnb(ə)ɹə as al sant at 15. juarhunert hoodstääd faan Skotlun. Diar sat uk sant 1999 det skots parlament. Uun Edinburgh wene 518.500 minsken. Hat as efter Glasgow det öödergratst stääd uun Skotlun an ian faan 32 Council Areas. Edinburgh hää 17 stääddistrikten (üüb Ingelsk: wards): Lidj, diar uun Edinburgh bäären wurd: John Napier (1550-1617), matemaatiker an teoloog. Jaakob VI. (1566-1625), köning faan Skotlun an Ingelun (üüs Jaakob I.). David Hume (1711-1776), filosoof, ökonoom an histooriker. Commonskategorii: Edinburgh – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Edinburgh (sjiisk) Mid 2018 Estimates of the population for the UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland http://citypopulation.de/en/uk/scotland/wards/S12000036__city_of_edinburgh/ City of Edinburgh: Council Area in Scotland, citypopulation.de]
Dieter Aschenborn (* 15. Nofember 1915 uun Okahandja, Süüdwaastaafrika; † September 2002 uun Windhoek) wiar en naamiibisk konstmooler. Hi wiar a konstmooler Hans Anton Aschenborn (1888-1931) san dring. Dieter san dring Uli Aschenborn (* 1947) as uk en bekäänd konstmooler. 1965 "Three generations Aschenborn", Municipal Building, Windhoek. 1966 Bloemfontein, Süüdaafrika. 1968 Schloss Kranichstein, Darmstadt, Tjiisklun. 1968 Interfauna "Im Reich der Tiere", Düsseldorf, Tjiisklun. 1983 "Namibian Artists" University of Pretoria, Süüdaafrika. 1992 "Eight and a half Aschenborn", Kendzia Galerie, Windhoek. 2004 "Three Aschenborn", Kendzia Galerie, Windhoek.
Goidelisk spriaken san en twiig faan a keltisk spriaken. Di nööm gongt üüb det mütoloogisk figuur Goidel Glas turag, di faan Noah ufkem skal. Jodiar nuurdelk keltisk spriaken wurd uk üs Geelisk betiakent, an like enööder: Iirsk, Irlun-geelisk (Gaeilge) Skots-geelisk (Gàidhlig), ei ferwaksle mä Skots, en germaans spriak Manx, Man-geelisk (Gaelg), det wiar al ans ütjstürwen, woort oober weder snaaket. A süüdelk keltisk spriaken het Britanisk an skeel fiks faan a Geelisken. En ferglik faan wurden:
Britanisk spriaken san di süüdelk twiig faan a keltisk spriaken. Jo skeel fiks faan a nuurdelk twiig, at Geelisk. Tu a süüdelk keltisk spriaken tääl: Waliisisk (Cymraeg) Kumbrisk, ütjstürwen, wiar ferlicht man en spriakwiis faan't Waliisisk Süüdwaastbritanisk Kornisk (Kernowek), wiar al ans ütjstürwen, woort weder snaaket Bretoonsk (Brezhoneg) A ferglik faan wurden:
Mahikeng (iar Mafikeng an Mafeking) as at hoodsteed faan det Nuurdwaast Prowins uun Süüdaafrika. At steed leit uun a nuurd faan't lun, nai bi at grens tu Botsuana. Det hee 64.359 lidj (2011). South Africa: Provinces and Major Urban Areas, citypopulation.de
Bhisho (iar Bisho) as at hoodsteed faan det Uastkap Prowins uun Süüdaafrika. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 11.192 lidj (2011). Bit 1994 wiar Bhisho hoodsteed faan't homeland Ciskei. At steed hee njüügen steeddialen: Bhisho Central Bhisho Gardens Bhisho Hospital Bhisho Park Bhisho SP Lolo Park Parliament Hill Tyutyu Tyutyu North Frith, A. Census 2011: Bhisho
Di struum Limpopo ferlääpt tu en graten dial üs nuurdgrens faan Süüdafrikoo hen tu Botsuana an Simbabwe. An do lääpt hi auer 400 km widjer troch Mosambik, huar hi uun't juar 2000 för en furchboor huuchweeder suragt hää. Hi as 1750 kilomeeter lung an hää en iintoochregiuun faan 415.000 km². San müs iin uun a Indisk Oosean leit nai bi det stääd Xai-Xai uun Mosambik. Commonskategorii: Limpopo – Saamlang faan bilen of filmer Limpopo (Prowins)
Det Xhosa Spriik (üüb Xhosa: isiXhosa) as en spriik, wat tu det Nguni skööl faan a Bantuspriiken hiart. Det as at spriik faan a Xhosa an ian faan dön elwen amtelk spriiken faan Süüdaafrika. At spriik wurt faan 8.154.257 lidj üüs mamenspriik, fööraal uun det Uastkap Prowins, snaaket (2011). Det maaget det tu't spriik mä dön naistgratst taal faan mamenspreegern uun Süüdaafrika efter Zulu (wat 11.587.374 spreegern hee). Amanbi 11 miljuunen lidj brük Xhosa üüs naistspriik. Det Xhosa Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, wat tu det Xhosa folk hiart as umXhosa (en wurd, wat tu de iarst klas hiart). At muartaal diarfaan as amaXhosa (en wurd, wat tu de seekst klas hiart). At spriik faan a Xhosa as isiXhosa (7. klas). Statistics South Africa (2011), Census 2011: Census in Brief, s. 26 Statistics South Africa (2011), Census 2011: Census in Brief, s. 26 Nguni Spriiken: Nuurd-Ndebele, Süüd-Ndebele, Swaasi, Xhosa, Zulu. Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu.
Det Tswana Spriik as ian faan dön Bantuspriiken. At wurt faan amanbi 4,1 miljuunen lidj üüs mamenspriik snaaket, uun Botsuana, Süüdaafrika, Simbabwe an Namiibia. At spriik hee 4.067.248 spreegern in Süüdaafrika (2011). At spriik hee tretanj spriikwiisen: Hurutshe, Kgatla, Kwena, Lete, Ngwaketse, Ngwato, Rolong, Tawana, Tlharo, Tlhaping, Tlharo, Fokeng an Tlokwa. Det Tswana Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, diar tu det Tswana fulk hiart of faan Botsuana as, as en Motswana (en wurd, wat tu de iarst klas hiart). At muartaal faan Motswana as Batswana (en wurd, tu de naist klas hiart). A nööm faan't lun, Botswana, hiart tu de fjauertanjst klas. A nööm faan't spriik as Setswana. klas 1-2: motho (muartaal batho) mensk klas 5-6: lee (muartaal mae) ai klas 7-8: seledu (muartaal diledu) kan of biard klas 9-10: ntša (muartaal dintša) hünj klas 11: loleme (muartaal dileme) tong klas 14: bojalwa biar klas 15: legwafa (muartaal magwafa) aakselkölk Statistics South Africa (2011), Census 2011: Census in Brief, s. 26 Sotho-Tswana Spriiken: Nuurd-Sotho, Sotho, Tswana. Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu.
Det Nuurd-Sotho Spriik (uk Sepedi, Pedi of Transvaal-Sotho; üüb Nuurd-Sotho: Sesotho sa Leboa) as ian faan dön Bantuspriiken. Det wurt uun a nuurduast faan Süüdaafrika (diaruun det en amtelk spriik as) an a süüd faan Botsuana snaaket. At spriik hee 4.618.577 spreegern uun Süüdaafrika (2011). 1. klas: motho, mensk, mohlare, buum 2. klas: batho, mensken 4. klas: mehlare, buumer 9. klas: tau, lööw, tlou, elefant 10. klas: ditau, lööw, ditlou, elefanten Det skrewen Nuurd-Sotho komt faan det Pedi spriikwiis. At jaft föl öler spriikwiisen. Taalen üüb Nuurd-Sotho: (1) tee, (2) pedi, (3) tharo, (4) nne, (5) hlano, (6) tshela, (7) šupa, (8) seswai, (9) senyane, (10) lesome. Oxford Living Dictionaries: Northern Sotho Statistics South Africa (2011), Census 2011: Census in Brief, s. 26 Sotho-Tswana Spriiken: Nuurd-Sotho, Sotho, Tswana. Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu.
Det Sotho Spriik as ian faan dön Bantuspriiken. Det wurt uun Süüdaafrika (uun dön Freistoot an Gauteng Prowinsen) an uk uun Lesotho snaaket. At spriik hee 3.848.962 spreegern uun Süüdaafrika (2011). At spriik hee tau spriikwiisen: Phuthi an Taung. Det Sotho Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, diar tu det Sotho fulk hiart of faan Lesotho as, as en Mosotho (en wurd, wat tu de iarst klas hiart). At muartaal faan Mosotho as Basotho (en wurd, tu de naist klas hiart). A nööm faan't lun, Lesotho, an a nööm faan't spriik, Sesotho hiar tu öler klasen. klas 1 an 2: motho an muartaal batho, mensk. klas 1a an 2a: mme an muartaal bomme, mam. klas 1 an 4: motswalle an muartaal metswalle, frinj. klas 1 an 6: morena an muartaal marena, hoodmaan. klas 3 an 4: mmala an muartaal mebala, klöör. klas 6 an 7: letsha an muartaal matsha, see. klas 9 an 10: bukantswe an muartaal dibukantswe, wurdenbuk. klas 14: borwa, süüd. Taalen üüb Sotho: (1) nngwe, (2) pedi, (3) tharo, (4) nne, (5) hlano, (6) tshelela, (7) supa, (8) robedi, (9) robong, (10) leshome. Statistics South Africa (2011), Census 2011: Census in Brief, s.
Det Süüd-Ndebele Spriik (üüb Süüd-Ndebele: isiNdebele) as en spriik, wat tu det Nguni skööl faan Bantuspriiken hiart. Det as at spriik faan det Ndebele an wurt uun dön Mpumalanga, Gauteng an Limpopo Prowinsen faan Süüdaafrika snaaket. 1,48 miljuunen lidj snaake det üüs mamenspriik an 1,4 miljunnen snaake det üüs naistspriik. I. klas: umuntu mensk II. klas: abantu mensken III. klas: umbala klöör IV. klas: imibala klöören Nguni Spriiken: Nuurd-Ndebele, Süüd-Ndebele, Swaasi, Xhosa, Zulu. Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu. KwaNdebele
Det Nuurd-Ndebele Spriik (üüb Nuurd-Ndebele: isiNdebele) as ian faan dön Bantuspriiken. At spriik as det naist hoodspriik uun Simbabwe an faan dön tau miljuunen Ndebele, wat föör't miast uun uun Matabeleland wene, snaaket. Det wurd uk uun a nuurd faan Botsuana an uun a nuurduast faan Namiibia snaaket. At spriik hiart tu det Nguni skööl faan a Bantuspriiken. I. klas: umuntu mensk II. klas: abantu mensken Nguni Spriiken: Nuurd-Ndebele, Süüd-Ndebele, Swaasi, Xhosa, Zulu.
Det Tsonga Spriik as ian faan dön Bantuspriiken. Det wurt uun dön Gaza, Maputo an Maputo Steed Prowinsen faan Mosambik, uun dön Limpopo an Mpumalanga Prowinsen faan Süüdaafrika, uun Eswatini an Simbabwe snaaket. Det hee 12 miljuunen spreegern. I. klas: munhu mensk II. klas: vanhu mensken III. klas: muri buum IV. klas: miri buumer Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu.
Det Venda Spriik (üüb Venda: Tshivenḓa) as ian faan dön Bantuspriiken. Det wurt faan det Venda, wat uun a nuurd faan det Limpopo Prowins faan Süüdaafrika wene, an uk uun Simbabwe snaaket. Det hee 1,3 miljuunen spreegern. Amtelk spriiken faan Süüdaafrika: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu. Venda