rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Šiprage (kyrilisk Шипраге) as en saarep uun't gemeen Kotor Varoš uun Bosnien an Hertsegowina, uun di dialstoot Republika Srpska. Ploon faan't röömsk basiilika faan't 5. juarhunert Ään faan a leetst tau likstianer faan't 12. juarhunert (bil faan 1950) Pioniirskööl faan 1943 Commonskategorii: Šiprage – Saamlang faan bilen of filmer
E Kris Segebärj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önjt norden lade Rendsburg-Eckernförde, Neumünster än Plön, önjt nordååsten Ååstholstiinj, önjt söödååsten Stomarn, önjt sööden Hamborj, önjt söödweesten Pinnebärj än önjt nordweesten Steinborj. Et heet 277.175 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Segeberg. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 95 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Segebärj. 1970: 164.600 (wüfe: 85.400, karmene: 79.300) 1980: 208.800 (wüfe: 106.900, karmene: 101.900) 1990: 220.300 (wüfe: 112.500, karmene: 107.70) E kris wörd di 1ste önj e Beeridmoune 1932 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de E Gemiine Tangstedt läit önj e Kris Stormarn Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1992 Kommunalwahl am 6. Mai
Steinborj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. Önj’t norden läit e Kris Rendsburg-Eckernförde, önj’t ååsten lade e Kris Segebörj än e Kris Pinnebärj, önj’t söödweesten läit di Elbe Struum än önj’t nordweesten e Kris Dithmjarsche. Et heet 131.013 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Itzehoe. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 108 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stiinjborj. 1970: 131.800 (wüfe 69.400, karmene: 62.400) 1980: 128.900 (wüfe: 66.900, karmene: 61.900) 1990: 128.600 (wüfe: 65.700, karmene: 62.900) E kris wörd 22ste önj e Härfstmoune 1867 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1992 Kommunalwahl am 6. Mai 2018 in Schleswig-Holstein: Endgültige Ergebnisse, Statistik Nord, s. 35 Statistik: Steinburg, Bundesagentur für Arbeit Commons:
E Kris Stormarn as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önj’t nordååsten lait e Kris Ååstholstiinj än Lübeck, önj’t söödååsten e Kris Herzogtum Lauenburg, önj’t söödweesten Hamborj än önj’t nordweesten e Kris Segebörj. Et heet 244.156 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Oldesloe. Di huuchste bärj önj e kris as di Latj Hahnheide Bärj (100 m). Di Trave Struum låpt döör e kris. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 55 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stormarn. 1970: 157.000 (wüfe: 81.800, karmene: 75.200) 1980: 187.400 (wüfe: 96.900, karmene: 90.800) 1990: 198.600 (wüfe: 102.300, karmene: 96.300) E kris wörd 1867 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Di grutst diilj foont åmt hiirt tu e Kris Segebärj. Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches
Chiune Sugihara (üüb Japaans: 杉原 千畝, Sugihara Chiune, * 1. Janewoore 1900 uun Mino, Prefektuur Gifu; † 31. Jüüle 1986 uun Kamakura) wiar en japaans diplomaat, wat üüs konsul faan det japaans keiserrik uun Liitauen uun de Naist Wäältkrich düüsenen faan juuden boorig. Chiune Sugihara -Yad Vashem.
Kotor Varoš (kyrilisk Котор Варош) as en letj stääd uun Bosnien an Hertsegowina an hoodstääd faan det gemeen mä di salew nööm. Diar lewe 22.000 iinwenern. Sant 1995, efter det Ufkemen faan Dayton hiart hat tu't Republika Srpska. Tu det gemeen hiar 42 saarpen: Baština, Bilice, Boljanići, Borci Donji, Borci Gornji, Ćorkovići, Duratovci, Garići, Grabovica, Hadrovci, Hrvaćani, Hanifići, Jakotina, Kotor Varoš, Kruševo Brdo I, Kruševo Brdo II, Donje Liplje, Maljeva, Maslovare, Novo Selo, Obodnik, Orahova, Palivuk, Plitska, Podbrđe, Podosoje, Postoje, Prisočka, Radohova, Raštani, Ravne, Selačka, Sokoline, Stopan, Šibovi, Šiprage, Tovladić, Vagani, Varjače, Večići, Viševice, Vranić, Vrbanjci, Zabrđe an Zaselje. Senijad Ibričić (* 1985), Futbaalspeler
At Republika Srpska (rɛpǔblika sr̩̂pskaː kyrilisk Република Српска), uk ianfach Srpska as ään faan tau dialstooten uun Bosnien an Hertsegowina (BiH) an leit uun Süüduasteuroopa. Dön tjiin gratst stääden uun't republiik san: Banja Luka Bijeljina Prijedor Doboj Trebinje Gradiška Pale Zvornik Derventa Foča Commonskategorii: Republika Srpska – Saamlang faan bilen of filmer 4418Koordinaaten: 44° 0′ N, 18° 0′ O Ferfaadang faan't Republika Srpska, artikel 7
At Föderatsion Bosnien an Hertsegowina (Federacija Bosne i Hercegovine) as ään faan tau dialstooten uun Bosnien an Hertsegowina (BiH) an leit uun Süüduasteuroopa. At föderatjuun hää 10 kantoonen: Commonskategorii: Föderatsion Bosnien an Hertsegowina – Saamlang faan bilen of filmer 4418Koordinaaten: 44° 0′ N, 18° 0′ O http://www.fbihvlada.gov.ba/bosanski/aktuelno.php?akt_id=4612 Bosnia, citypopulation Bosnia, citypopulation
A Distrikt Brčko [ˈbr̩tʃkɔː] (kyrilisk Брчко Дистрикт) as en muar of maner autonoom regiuun uun't nuurduasten faan Bosnien an Hertsegowina. Hi as 493 km² grat, an diar lewe 83.000 minsken. Hoodstääd as Brčko. Brčko hiart de jure tu't Föderatsion Bosnien an Hertsegowina, man uk tu't Republika Srpska. De facto haa bias dialstooten diar niks tu saien, an Brčko onerstäänt det sentraalregiarang. Bijela Boće Boderište Brčko Brezik Brezovo Polje Brka Brod Bukovac Bukvik Donji Bukvik Gornji Buzekara Cerik Čađavac Čande Čoseta Donji Rahić Donji Zovik Dubrave Dubravice Donje Dubravice Gornje Gajevi Gorice Gornji Rahić Gornji Zovik Grbavica Gredice Islamovac Krbeta Ivici Krepšić Laništa Lukavac Maoča Marković Polje Ograđenovac Omerbegovača Palanka Popovo Polje Potočari Rašljani Ražljevo Repino Brdo Sandići Skakava Donja Skakava Gornja Slijepčevići Stanovi Šatorovići Štrepci Trnjaci Ulice Ulović Vitanovići Donji Vitanovići Gornji Vučilovac Vujičići Vukšić Donji Vukšić Gornji Commonskategorii: Brčko-Distrikt – Saamlang faan bilen of filmer 44.86666666666718.783333333333Koordinaaten: 44° 52′ N, 18° 47′ O
Luiz Heinrich Mann (* 27. Marts 1871 uun Lübeck; † 11. Marts 1950 uun Santa Monica, Kalifornien) wiar en tjiisken skriiwer an de ääler bruler faan Thomas Mann. Haltlos. 1891. In einer Familie. 1894 Das Wunderbare und andere Novellen. 1897. Ein Verbrechen und andere Geschichten. 1898. Im Schlaraffenland. 1900. Die Göttinnen oder Die drei Romane der Herzogin von Assy. 1903. Die Jagd nach Liebe. 1903. Flöten und Dolche. 1905. Pippo Spano. 1905. Professor Unrat oder Das Ende eines Tyrannen. 1905. Stürmische Morgen. 1906. Mnais und Ginevra. 1906. Zwischen den Rassen. 1907. Die kleine Stadt. 1909. Die Rückkehr vom Hades. Novellen. 1911 Die Armen. 1917. Der Untertan. 1918. Die Ehrgeizige. 1920. Die Tote und andere Novellen. 1921. Vereinigte Staaten von Europa. 1924. Der Kopf. Zsolnay, 1925. Eugénie oder Die Bürgerzeit. 1928. Die große Sache. 1930. Ein ernstes Leben. 1932. Der Haß, deutsche Geschichte. 1933. Die Jugend des Königs Henri Quatre. 1935. Die Vollendung des Königs Henri Quatre. 1938. Lidice. 1942. Die traurige Geschichte von Friedrich dem Großen. Fragment zu einem aufklärerisch-historischen Dialogroman, 1948. Der Atem. 1949. Geist und Tat. 1910–1918. (Essays) Ein Zeitalter wird besichtigt. 1946. (Memoiren) Empfang bei der Welt. 1956. (efter san duas) Madeleine Rietra (ütjden): Briefwechsel mit Barthold
Albert François Lebrun (* 29. August 1871 uun Mercy-le-Haut; † 6. Marts 1950 uun Pariis) wiar en fraansöösken poliitiker, stootsmaan an letst president faan det Traad Republiik faan 1932 ap tu 1940. Commons: Albert Lebrun – Saamling faan biljen of filmer
A Koreakrich wiar en ütjenölersaating twesken det Demokraatisk Folksrepubliik Korea (of Nuurdkorea) tup mä det Folksrepubliik Schiina üüb det ian sidj an det Republiik Korea (of Süüdkorea) tup mä a saldooten faan dön Feriand Natschuunen, oner feering faan dön Ferianigt Stooten üüb det öler sidj. A krich begand de 25. Jüüne 1950 an kaam de 27. Jüüle 1953 tu aanj. Commons: Koreakrich – Saamling faan biljen of filmer
António Manuel de Oliveira Guterres [ɐ̃ˈtɔnju ɡuˈtɛʁɨʃ] (* 30. April 1949 uun Santos-o-Velho, Lisabon) as en portugiisisk poliitiker an sant 1. Janewoore 2017 de njüügenst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen.
Ban Ki-moon (* 13. Jüüne 1944 uun Injō, iar jaapaans keiserrik, daaling Süüdkorea) as en süüdkoreans diplomaat an poliitiker. Hi wiar faan 2004 ap tu 2006 bütjenminister faan Süüdkorea an faan 2007 ap tu 2016 aachst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen. Commons: Ban Ki-moon – Saamling faan biljen of filmer
Kofi Atta Annan (* 8. April 1938 uun Kumasi, Gulküst - † 18. August 2018 uun Bern, Swaits) as en ghaanaisken diplomaat. Hi wiar twesken 1997 an 2006 sööwenst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen. Uun’t juar 2001 fing Annan tup mä dön Feriand Natschuunen a Nobelpris för Frees. Commons: Kofi Annan – Saamling faan biljen of filmer Wikiquote: Kofi Annan (tjiisk)
Boutros Boutros-Ghali (* 14. Nofember 1922 uun Kairo; † 16. Februar 2016 uk diar), araabsk بطرس بطرس غالي, DMG Buṭrus Buṭrus Ġālī, wiar en ägyptisk diplomaat an poliitiker, diar faan Janewoore 1992 ap tu Deetsember 1996 seekst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen wiar.
Jens Jessen (* 1959 uun Naibel) wiar en skuulmääster üüb Oomram. Jens as iarst üüb Oomram tu skuul gingen an hää 1978 bi't Friedrich-Paulsen-Skuul uun Naibel sin abituur maaget. Bi't Pedagoogisk Huuchskuul uun Kiil hää'er studiaret, am skuulmääster för matematiik an geografii tu wurden. Tu salew tidj hää'er bi't Nuurdfresk Wurdenbuksteed bi Prof. Bo Sjölin, Dr. Ommo Wilts an Dr. Alastair Walker fresk filologii studiaret. Efter't studiarin ging hi tu a Ferian Jordsand, am san siwiilsiinst tu maagin. Faan 1987 bit 2013 wiar hi skuulmääster bi't Öömrang Skuul üüb Oomram. Uun a 1990er juaren wiar hi aktiif bi't European Bureau for Lesser-Used Languages an bi't Nordfriisk Instituut. Sant 2009 halept hi mä, det Nuurdfresk Wikipedia aptubaun. Jens hää en hunfol buken auersaat, ütjden of diarbi mäholpen: Polyglott spriakfeerer öömrang. Stianood 1992. James Krüss: At fertelang faan't han an faan't ai. Auersaat 1992. Iindrach uun't DNB. ISBN 978-3-88007-180-3 R.Goscinny & A.Uderzo: Asterix an Maestria (Asterix XXIX). 1991. Auersaat 1993. 2020 nei ütjden. Carlo Collodi: Pinocchio. Auersaat 1993. Iindrach uun't DNB. ISBN 3-924422-26-5 Ommo Wilts: Friesische Formenlehre in Tabellen. 3: Amrum. 1995. Husum Druck, Hüsem. Mäwerket. ISBN 3-7868-0508-3 Thea Andresen: Öömrang komeedin. 1996. Bewerket. Iindrach uun't DNB. ISBN 3-924422-49-4 Jens Jessen: Dön
Martin Flor (* 24. Mei 1597 uun Bräist, † 11. Detsember 1686 üüb Oomram) wiar prääster üüb A Nääs an Oomram. Det beskriiwang faan Martin Flor sin leewent stamt faan Johannes Jannen (1871-1950). Det as hoonskraftelk auerleewert an faan Reinhard Jannen auerdraanj wurden. Diarbi as det skriiwwiis ei feranert wurden. Sodenang as det ei so lacht tu leesen. Martinus Florus 1596 bären uun Bredstedt an fan 1629 to 1686 Präster üüb Aamram as a Stamfeeder fan di tálrik Floren an uk fan a Quedens Familie. To sin Tidj as uun a ömrang Sark föl den worden: at Schalllad auer a Kanzel, Krünloghtern, jo ual mäsang Lághtstonners üüb Altar san uun sin Amtstidj a Sark skeenkt worden. Hi sallew skeenkt 1655 me sin iast Wüf Poppke a Sark an Altarlághtstonner. Efter a Duas fan sin iast Wüf Poppke bifreid hi ham wedder to a öder Taagh me Anna fan Hüsem, diar uk 1686 storew an toglik me ham beerdaght wurd. David Monrad, san Adjunct an Nahfolger, skraft diarauer: "Anno 1686, 15. Sept. ist der wegl. [?] Martin Florus im 90 Jahre gestorben, zugleich mit seiner Frau Anna von mir zur Erde bestattet (bestätigt). Nachdem er allhie in 57 Jahren Prediger gewesen
Theo Griep (* 27. Oktoober 1916 önj Skäddel, † 15. Moi 2007 uk deer) waas n saaterfrasch schriwer. Hi wus uk lasmoot önj e Tweelwerräid foon di Seelter Buund foon 1952. Seelter Seeken, Theo Griep än Pyt Kramer, 1999 Twiske Ticheläi un Baarenbierich, 2002 (Ma Pyt Kramer än oudere): Seelter Seeken, 1999 Twiske Ticheläi un Baarenbierich (ünlike saaterfrasch tääle), 2002. Die Besiedlung des Dorfes Sedelsberg (aw tjüsch), 2002. Ünlike täkste for Marron C. Fort sin Saterfriesische Stimmen, 1990. Saaterfrasch literatuur
27. Febrewoore: Mikkel Mikkelsen wurd guwernöör faan St. Thomas uun dön Deensk Waastindien. 29. Jüüne: Christopher Heins wurd interim guwernöör faan St. Thomas uun dön Deensk Waastindien. 24. Mei: Daniel Gabriel Fahrenheit, tjiisk füsiker an instrumentbager († 1736) 11. Detsember: Martin Flor, prääster üüb Oomram (* 1597)
Det Uasterriks-Ungarisk Monarchii, ungarisk Osztrák-Magyar Monarchia, kurt Uasterrik-Ungarn, informell uk k. u. k. dopelmonarchii neemd, wiar en reaalunioon uun det letst faase faan det rik faan dön Habsburgern uun Madel- an Süüduasteuroopa för’t tidj twesken 1867 an 1918. Hat bestään efter’t ambau faan’t Keiserdoom Uasterrik tu a stootenferbant üüb a grünj faan de uasterriks-ungarisk ütjlik faan 8. Jüüni 1867 ap tu 31. Oktuuber 1918.
Windhoek ['vɪnthʊk] as at hoodsteed an gratst steed faan Namiibia. At steed as uk det hoodsteed faan det Khomas Regiuun. De leit uun a maden faan't lun. Diar wene 325.858 lidj (2011). Uun a nuurd an waast faan't steed leit det Khomas Huuchlun, uun a uast dön Erosberger an uun a süüd dön Auasberger. Windhoek hee föl steeddialen: At steed wurd 18. Oktuuber 1890 faan Curt von François grünjlaanjen. Windhoek hee tau boonhoofer: Windhoek Boonhoof an TransNamib Boonhoof. Det naist internatschunaal fliighuuwen, det Hosea Kutako International Airport, leit 45 km tu a uast faan't steed. At jaft uk en letj fliighuuwen, det Eros Airport, wat uun a süüd faan't steed leit. Det Natschunaalbibleteek faan Namiibia stäänt uun’t steed. Det Alte Feste, wat 1890 baget wurd. Det as nü det Natschunaalmuseeum faan Namiibia. Namibia, citypopulation.de wetterkontor.de
Keetmanshoop as hoodsteed faan det ǁKaras Regiuun uun a süüd faan Namiibia an leit amanbi 500 kilomeeter am a süüd faan Windhoek. At steed wurd efter de tjiisk kuupmaan an beenkiir Johann Keetman neemd. Det hee 20.977 lidj (2011). Keetmanshoop hee en boonhoof, wat en haltesteed üüb det Windhoek-Upington Boon an det Keetmanshoop-Lüderitz Boon as.
Hermann Janssen (* 08.10.1888 önj Roomelse; † 05.04.1971) wus en saaterfraschen autoor. Önjt iir 1953 ferschind en fersäk Hermann Janssen önj en regionool blees. Önj di artiikel frååged hi än schak tääle eefter ham. Deerüt önjtstöö dåt Lesebouk foar Seelterlound dåt bit tu 1965 möre maårbere hädj heet. Tuhuupebünen as dåt leesebök wörklik tjuk wörden. Hermann Janssen as uk bekånd wörden ma dåt bök Dät Ooldenhuus, dåt önjt iir 1964 publisiird wörden as. Hi häi uk for jü Seelter Trjoue schraawen, en tidschraft ma literaarisch såågen önjt saaterfrasch, wat twasche da iirnge 1966 än 1972 beststöö. Oudere wichtie maårbere foon Seelter Trjoue wjarn Pyt Kramer (*1936) än Theo Griep (1916-2007). Däär was iensen 'n oold Wieuw, Lavermann Drachten, 1960 Dät Ooldenhuus, Ostendorp, Westrhauderfehn 1964 Ne Koare ful Spoas, publisiirt önj Seelter Trjoue, 1972 Lesebouk foar Seelterlound, 1953-1965 Seelter Trjoue, Tidschrift foar alle Seelter, Hermann Janssen an Pyt Kramer, 1966-1972 Hermann Janssen, 1958 Dät Ooldenhuus Seelter Trjoue Saaterfrasch literatuur
Namiibia Namiibia, amtlik Republiik Namiibia (Tutsk: Republik Namibia; Ingelsk: Republic of Namibia; Afrikaans: Republiek van Namibië) is en staot bai't sööen foon Aafrika. Dat heet 2.504.500 jude (2020). Ju häädstää is Windhoek. Namibia, citypopulation.de
Gesina Lechte-Siemer (*13. Oktoober 1911 önj Roomelse; † 6. August 2007 önj Friesoythe) wus en saaterfrasch autoorin. Önj Roomelse önjt Saaterlönj as en monumänt for har grünläid. Louts Hinerks Tjoue, Seelter Trjoue 1971 Ju Seelter Kroune. Ostendorp Verlag Rhauderfehn 1977 Dät ganse Lieuwend, 2004 Fiene Stemmen, 2004 Saaterfrasch literatuur Ju Seelter Kroune, 1977 Dät ganse Lieuwend, 2004 Fiene Stemmen, 2004
At Emilia-Romagna (uun't regiunaal spriakwiis: Emégglia-Rumâgna) as en regiuun uun Nuurditaalien mä 4.467.118 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hat leit sowat tesken a struum Po an a Apeniinen. Emilia-Romagna hää ian metropolitanstääd an aacht prowinsen: Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Uun Emilia-Romagna woort emilians an romagnol snaaket. Amtspriak as oober itajeensk. Commonskategorii: Emilia-Romagna – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Regions and Major Cities, citypopulation.de 44.43333333333310.966666666667Koordinaaten: 44° 26′ N, 10° 58′ O
Trentino-Süüdtirool (itajeensk Trentino-Alto Adige, ladiinsk Trentin-Südtirol, as en autonoom itajeensk regiuun uun Nuurditaalien. Hoodstääd as Trient, man uk Bozen hää hoodstäädfunktjuunen. Trentino-Süüdtirool as 13.607 km² grat an hää 1.074.819 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Trinjam lei Uastenriks bundeslunen Tirool an Salzburg, di Sweitser kantoon Graubünden an a Itajeensk regiuunen Lombardei an Veneetien. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Tu Trentino-Süüdtirool hiar jo tau prowinsen Trient (Trentino) an Bozen (Süüdtirool). Jo san autonoom, det ment, jo kön aanj gesetsen maage. Sjiisk (green) Itajeensk (ruad) Ladiins (blä) Fersendäälsk (laachtgreen, Mòcheno) Zimbrisk (ruad-green streget) Commons: Trentino-Süüdtirool – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Trentino-Alto Adige, citypopulation.de 46.38333333333311.416666666667Koordinaaten: 46° 23′ N, 11° 25′ O
At Aostadääl (itajeensk Valle d’Aosta, fransöösk Vallée d’Aoste, frankoprowensaals Val d’Oûta, walsersjiisk Augschtalann of Ougstalland) as en itajeensk autonoom regiuun uun Nuurdwaastitaalien. Hat as man 3262 km² grat an hää 125.501 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hör hoodstääd as Aosta (fransöösk Aoste). At Aostadääl as ei apdiald tu prowinsen. Jo 74 gemeenen haa jo oober tu aacht unioonen faan gemeenen tuupslööden. 1 Saner Aosta salew, det stääd hiart tu nian union 2 Sarre kaam iarst leederhen diartu Aosta, Hôtel de ville Quart Courmayeur Saint-Pierre, Priorat Saint-Jacquême Uun't Aostadääl woort föl diarför den, dat a minsken muar spriaken liar. Walsersjiisk woort uk uun a prowinsen Prowins Verbano-Cusio-Ossola an Prowins Vercelli snaaket. Det san wel son 1.000 spreegern. Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Commonskategorii: Aostadääl – Saamlang faan bilen of filmer 45.7166666666677.3666666666667Koordinaaten: 45° 43′ N, 7° 22′ O
Walsersjiisk san spriakwiisen faan't sweitsersjiisk uun a Kantoon Wallis. Nai diarmä san spriakwiisen uun't Piemont an uun't Tessin. Alois Grichting: Wallissertitschi Weerter. Rotten Verlag, 4. aplaag 2009 Visp, ISBN 3-907816-74-9. Georg Julen: Wörterbuch der Zermatter Mundart. Hotälli-Verlag, 2. apl. Zermatt [1989] (1. apl. 1985). Rita Kuonen: Wallisertiitsch Wort für Wort. Sprachführer. epubli GmbH, Berlin 2011, ISBN 978-3-86931-789-2. Volmar Schmid: Kleines Walliserdeutsches Wörterbuch. Gebäude. Wir Walser, Brig 2003, ISBN 3-906476-02-2. Fides Zimmermann-Heinzmann: Die Mundart von Visperterminen, wie sie im Jahre 2000 von der älteren Generation gesprochen wurde. ütjden faan P. E. Heinzmann, 2 heften, Visperterminen saner steed, digitaal: Die Mundart von Visperterminen.
Emilians as en skööl faan nuurditajeensk spriakwiisen. Jo wurd snaaket tesken a struum Po an a Apeniinen. Jo san nai mä romagnol. Iar wiar jodiar tau spriakwiisen ei skääst an haa Emilians-Romagnol (ISO 639-3: eml) het. Spriakwiisen: Lunigianisk Waastemilians Madelemilians Süüduastemilians of Bologneesk Nuurduastemilians of Ferrareesk Wikipedia üüb Emilians an Romagnol Emilians-Romagnol
At Frankoprowensaals (of uk Arpitaans, fransöösk francoprovençal of arpitan) as en romaans spriak, diar uun Frankrik (Rhonedääl an Savoyen), uun a Sweits (Romandie) an uun Itaalien (Aostadääl) snaaket woort. Tuup mä Oksitaans an a Langues d'oïl hiart Frankoprowensaalsk tu a Galoromaansk spriaken. Frankoprowensaals (green) Oksitaans (ruad) Langues d'oïl (laachtblä) Lyoneesk (Frankrik) Dauphineesk (Frankrik) Savoyaards (Frankrik) Franc-Comtois (Frankrik an Sweits) Vaudois, uk wel: Waadtluns (Sweits) Valdostaans (Itaalien) Faetar (Basilikaata, Itaalien) Piemonteesk spriakwiis (Itaalien) Wikipedia üüb Frankoprowensaals Commonskategorii: Frankoprowensaals spriak – Saamlang faan bilen of filmer
Romagnol as en skööl faan nuurditajeensk spriakwiisen. Jo wurd snaaket uun a Romagna an uun San Marino (Sammarineesk). Jo san nai mä emilians. Iar wiar jodiar tau spriakwiisen ei skääst an haa Emilians-Romagnol (ISO 639-3: eml) het. Wikipedia üüb Emilians an Romagnol Emilians-Romagnol
f A Apeniinen (itajeensk gli Appennini) san en 1.500 km lung keed faan berger uun Itaalien an San Marino. Hat ferlääpt sowat faan Nuurdwaast tu Süüduast, an dialt det lun efter en süüdwaastelken an en nuurduastelken dial. At Itajeensk Hualeweilun het diarefter uk Apeniinen-Hualeweilun. Efter hör furem woort det uk di itajeensk steewel näämd. Apeniinen uun a Abruzzen bi a Campo Imperatore Loftbil Di Monte Titano uun San Marino Commonskategorii: Apeniinen – Saamlang faan bilen of filmer
Di ufluup faan weeder as en woluumen, diar en iintoochregiuun faan en struum ferläät. Det mengde as ei so ianfach tu bestemin, an diaram jaft at uun Sjiisklun en norm, hü det bereegent woort: DIN 4049. NNQ - liachst bekäänd ufluup NQ - liachst ufluup uun en was tidjrüm, t.b. NQ 1971/1980. MNQ - madelt liachst ufluup, t.b. MNQ 1971/1980. MQ - madelt ufluup. HQ - huuchst ufluup. MHQ - madelt huuchst ufluup. HHQ - huuchst bekäänd ufluup. RHHQ - bereegent huuchst ufluup. HQn - woorskiinelk ufluup uun en was tidjrüm, t.b. HQ100 DIN, Deutsches Institut für Normung e .V.: DIN 4049 Hydrogeologie. DIN-Taschenbuch, 211, Beuth-Verlag, Berlin 1994.