rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Ommo Wilts Dr. Ommo Wilts (* 1937, † 2021, Oldenborig) wiar en spriikwedenskapsmaan. Hi hee bi't uniwersiteet faan Kiil werket. Friesisches Sprichwörterlexikon. 1992. Friesische Formenlehre in Tabellen. I-VI. 1993ff. Dänisch, Nordfriesisch, Hoch- und Niederdeutsch in Schleswig-Holstein. Zur Dynamik sprachlicher Entwicklungen in einem Mehrsprachenland. (Sprachkontakte im Nordseegebiet. 1977) Friesisch - Ursprache der Insel. (Amrum. Hg.: Quedens. 1989). Frisian in schools: Problems in planning. (Dialect and education. 1989) Tjiisk-fering wurdenbuk. Grundwortschatz Deutsch-Friesisch (Westerlandföhrer Mundart). 1980. Sjiisk-Öömrang wurdenbuk. Grundwortschatz Deutsch-Friesisch (Amrumer Mundart). 1982. Fering- Öömrang wurdenbuk. Friesisches Wörterbuch für Föhr und Amrum. 1986. Wörterbuch Deutsch-Föhrer Friesisch (Westerlandföhr). 2011. Oomrem: Jens Quedens. Zu einigen Neufestsetzungen der föhring-amringer Orthographie. (NfJb N.F., 16, 1980) Zwischen Beschreibung und Norm. Vorbemerkungen zu einem Handwörterbuch der nordfriesischen Gegenwartssprache von Föhr und Amrum. (NfJb N.F., 20, 1984) Sprichwörter und Redensarten der Bökingharde. 1992 Sölring fuar Sölring Skuulen. Friesisches Schulwörterbuch. 1978. Üüs Sölring Liirbok. Friesisches Lehrbuch. 1980. Basiswörterbuch Deutsch-Friesisch (Wiedingharder Mundart). 1998 Tup mä ölern, Dachte foon e Moore: Friesische Gedichte in Mooringer Mundart. 1977. (ütjden) Den nordfrisike Litteratur. (Nordica. 1990)
Platon (üüb Ualgreks: Πλάτων Plátōn, üüb Latiinsk: Platō; * 428/427 f. Kr. uun Atheen of Aigina; † 348/347 f. Kr. uun Atheen) wiar ian faan dön trii grat filosoofen faan antiik Grekenlun, bitu san määster Sokrates an san liarling Aristoteles. Hi wiar grünjlaanjer faan det bekäänd Akademii faan Atheen, wat det iarst instituut för huuch biljing uun Euroopa wiar. Platon sin miast skraften san dialoogen, huaruun Sokrates det hoodfigüür as. Ἀπολογία Σωκράτους Apología Sokrátous - Sokrates sin apologii. Φαίδων Phaídōn - Phaidon. Πολιτεία Politeía - Politeia. Συμπόσιον Sympósion - Symposion.
Aristoteles (üüb Ualgreks: Ἀριστοτέλης Aristotélēs; * 384 f.Kr. uun Stageira; † 322 f.Kr. uun Chalkis üüb Euböa) wiar en ualgreks filosoof. Hi wiar liargast faan Platon an liarer faan Alexander di Grat. Φυσικὴ ἀκρόασις Physikḕ akróasis - At füsiik. Τὰ μετὰ τὰ φυσικά Tà metà tà physiká - At metafüsiik. Ἠθικὰ Νικομάχεια Ēthikà nikomácheia - At Nikomachisk eetik. Πολιτικά Politiká - At politiik. Περὶ Ψυχῆς Perì Psychēs - Auer't sial. Περὶ ποιητικῆς Perì poiētikēs - At poeetik.
Publius Aelius Aristides Theodorus (üüb Ualgreks: Πόπλιος Αἴλιος ᾽Αριστείδης Θεόδωρος Póplios Aílios Aristeídēs Theódōros, * 26. Nofember 117 uun Hadrianutherai of Hadrianoi uun Mysien; † 181) wiar en ualgreks filosoof.
Pelworem es en Ailön en töhop me di Haligen Süđeroog en Südfal en Gimiindi ön Nuurđfriislön. Foon Pelwerem faart en Damper (Reederii N.P.D.G.) Commons: Pelworem – Saamling fan Skelter en Videos Kur- und Tourismusservice Pellworm Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üp Dütsk)
Michail Sergejewitsch Gorbatschow (üüb Rüs: Михаил Сергеевич Горбачёв harke tu?/i [mʲɪxɐˈil sʲɪrˈɡʲejɪvʲɪtɕ ɡərbɐˈtɕɵf]; * 2. Marts 1931 uun Priwolnoje, Stawropol Regiuun, Sowjetunioon (daaling Stawropol Regiuun, Rüslun); † 30. August 2022 uun Moskau) wiar en sowjetisk poliitiker. Hi wiar faan Marts 1985 ap tu August 1991 generoolsekreteer faan det Sentraalkomitee faan det Kommunistisk Partei faan’t Sowjetunioon an faan Marts 1990 ap tu Deetsember 1991 stootspresident faan’t Sowjetunioon. Nei ideen uun det sowjetisk politiik saatet ’er mä Glasnost (Eebenhaid) an Perestroika (Ambau). Uun ferhanlingen auer ufrüsting mä det Ferianigt Stooten leitet ‘er at aanj faan de Kul Krich iin. Hi fing 1990 a Noobelpreis för a Frees. Michail Sergejewitsch Gorbatschow kaam 2. Marts 1931 üüs dring faan en rüs aatj, Sergei Andrejewitsch Gorbatschow (1909–1976), an en ukrainisk mam, Marija Pantelejewna Gopkalo (1911–1993), uun det Nuurdkaukasus (daaling Stawropol Regiuun) tu wäält. 1952 treed hi uun't ääler faan ian-an-twuntig iin uun det [Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon]] iin an werket sant do 22 juar lung uun det Stawropol regiuun för't partei. Uun't juar 1966, uun't ääler faan fiiw-an-dörtig, maaget hi san ufslus üüs agraarbedriiwswiart uun det lunwiartskapelk instituut. 1970 wurd hi tu de iarst sekreteer för lunwiart berepen. Uun det naist juar wurd hi lasmoot
Spanje, amtelk at Köningrik faan Spanje (üüb Spaans: España [esˈpaɲa] an Reino de España [ˈrejno ð(e) esˈpaɲa]) as en lun uun a süüdwaast faan Euroopa. At lun bestäänt ütj at miast faan det Ibeerisk Hualeweilun, dön Baleaarisk Eilunen uun't Madlunsia, dön Kanaarisk Eilunen uun a Atlantik an tau eksklaawen uun a nuurd faan Aafrika. Det hee 47.385.107 lidj (2021). At hoodsteed faan't lun as Madrid. A Pyreneen maaget at nuurdgrens tu Frankrik. At lun hee fiiw kliimagebiiten. Küstkliima Madlunsiakliima (mä hiat somer of waarem somer) Berigkliima Banenlunkliima drüg subtroopisk kliima fochtig subtroopisk kliima Dön tjiin gratst steeden uun't lun (üüb det Ibeerisk Hualeweilun) san: Spanje hee tau autonoom steeden (Ceuta an Melilla) an sööwentanj autonoom gemianskapen: Spain: Autonomous Communities and Major Cities, citypopulation.de Spain: Autonomous Communities and Major Cities, citypopulation.de Spain: Administrative Division, citypopulation.de
Det Amt Viöl as en amt uun a kreis Nuurdfresklun uun Schleswig-Holstian. * Uun Fjåål (Viöl) sat at amtsferwaltang. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
At Europeesk Wiartskapsgemianskap (EWG) wiar en föörgunger faan't Europeesk Gemianskap, diar 2009 mä di Ferdrach faan Lissabon tu't Europeesk Union wurden as. Tuiarst wir uk Greenlun lasmoot faan't EWG, auer hat tu Denemark hiart. Efter en fulksufstemang uun't juar 1982 as Greenlun oober ütjtreeden.
A Gepard (Acinonyx jubatus) as en ruuwdiart an hiart tu a Letj Kaater (Felinae). Hi lewet fööraal uun't süüdelk Afrikoo an as det gaust diart üüb a eerd. Geparden san en aanj skööl Acinonyx an ei alt nai mä ööder kaater. A. j. hecki, Nuurdwaastafrikoo A. j. jubatus, Süüdelk Afrikoo A. j. raineyi (=A. j. velox, =A. j. fearsoni), Uastafrikoo A. j. soemmeringii, Nuurduastafrikoo A. j. venaticus, Aasien A. j. jubatus A. j. soemmeringii A. j. venaticus Commonskategorii: Geparden – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Geparden
Henriette Julie Herz (* 5. September 1764 uun Berlin; † 22. Oktuuber 1847 uk diar; bäären de Lemos) wiar skriiwer an ian faan dön wichtigst wiartswüfen faan literaarisk salongen faan det Ääder Romantiik uun Berlin. Hat wiar mä de dochter an skriiwer Marcus Herz befreid. Henriette Herz enstamet faan en sefaardisk-jüüdsk familje: a föörfeedern faan hör aatj hed föör’t inkwisitschuun ütj Portugal flüchtet. Hör aalern wiar Benjamin Benveniste de Lemos (1711–1789), en uunkäänd dochter an direktöör faan det jüüdsk kraankenhüs uun Berlin an Esther de Charleville (1742–1817), en foomen faan en jüüdsk dochter. Henriette wurd fööraal uun muar spriiken böös gud ütjbiljet. Uun't ääler faan twaalew wurd hat mä de sööwentanj juar ääler dochter Marcus Herz ütjbroocht an tau juar lääder befreid. Marcus Herz, diar ham fol faan't Apkleering an fööraal san leerer Immanuel Kant ferskrewen hed, hääl uun hörens hüs föörleesingen auer Kant sin filosofii an feerd kreiser faan diskuschuunen tu wedenskapelk an filosoofisk teemen. Henriette san swaarponkt wiar iar literaarisk saagen an hat saamelt gau am hör en kreis faan jong maaner an wüfen, diar jo för't literatüür interesiaret. Henriette Herz as üüs skriiwer knaap bedüüdend, man mä’t begrünjiging an feering faan ian faan det bekäändst literaarisk salongen
Marcus Herz (uk Markus Herz; * 17. Janewoore 1747 uun Berlin; † 19. Janewoore 1803 uk diar) wiar en dochter an filosoof faan’t Apkleering. Hi wiar mä't wiartswüf faan en literaarisk salong Henriette Herz befreid. Marcus Herz wurd 1747 üüs dring faan aarem aalern bäären. A aatj werket üüs skriiwer faan’t Torah faan det jüüdsk gemeend uun Berlin. A aalern siig för hör dring en luupboon üüs en kuupmaan an stjüürd ham 1762 tu Köningsberig, huar hi en liar bi’n kuupmaan begand, wat hi man al efter kurt tidj ufbruch. Persöönelkhaiden faan't Apkleering: (uun Frankrik) Jean-Jacques Rousseau, Voltaire; (uun't Ferianigt Köningrik) Thomas Hobbes, David Hume, John Locke; (uun Holun) Baruch de Spinoza, (uun Tjiisklun) Henriette Herz, Marcus Herz, Immanuel Kant, Gottfried Wilhelm Leibniz. Commons: Marcus Herz – Saamling faan biljen of filmer
A Karakal (Caracal caracal) as en slach faan madelgrat kaater an lewet uun Afrikoo an Aasien. Hi liket a loks, man as diar ei alt nai mä. Hi as naier mä't afrikoonsk gulkaat (Caracal aurata of Profelis aurata). Di nööm komt faan't türkisk karakulak, an det ment "suartuar". Caracal caracal caracal, uun Uast-, Madel- an't süüdelk Afrikoo Caracal caracal algira, uun Nuurdafrikoo Caracal caracal damarensis, uun Namiibia Caracal caracal limpopoensis, uun Botsuana Caracal caracal lucani, uun Gabuun Caracal caracal michaelis, uun Turkmenistan Caracal caracal nubica, uun Etiopien an Sudaan Caracal caracal poecilotis, uun Waastafrikoo Caracal caracal schmitzi, uun Israel, at waastelk Aasien, di Iraan, Pakistan an uun Indien Commonskategorii: Karakal – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Karakal
At Afrikoonsk gulkaat (Caracal aurata, iar: Profelis aurata) as en slach wil kaater, an lewet uun a troopen. Diar witj a wedenskapslidj ei föl faan. Iar mend jo, hat wiar nai mä't asiaatisk gulkaat, daalang woort hat tu en skööl mä di karakal tääld. P. a. aurata (C. a. aurata), uun Madelafrikoo P. a. cottoni (C. a. celidogaster), uun Waastafrikoo Commonskategorii: Afrikoonsk gulkaat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Afrikoonsk gulkaat
Asiaatisk Gulkaater (Catopuma) san en skööl ruuwdiarten (Carnivora) an hiar tu a kaater (Felidae). Diar hiar man tau slacher tu: Borneogulkaat (Catopuma badia of (iar) Pardofelis badia) Asiaatisk Gulkaat (Catopuma temminckii of (iar) Pardofelis temminckii) Spriadkoord faan't asiaatisk gulkaat Borneo-gulkaat Commonskategorii: Asiaatisk Gulkaater – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Asiaatisk Gulkaater Skööl Pardofelis
At Marmorkaat (Pardofelis marmorata) as en letjen slach faan Kaater (Felidae), di uun a troopen faan Süüd- an Süüduastaasien lewet. Diar jaft det wel man muar 10.000 diarten faan. P. m. charltoni P. m. marmorata Iar tääld'am uk noch tau ööder slacher mä tu det skööl Pardofelis: Borneogulkaat (Catopuma badia) of (Pardofelis badia) Asiaatisk Gulkaat (Catopuma temmincki) of (Pardofelis temmincki) Daalang wurd jo diar tau slacher oober tu en aanj skööl Catopuma reegent. Sodenang as det marmorkaat daalang di iansagst slach uun det skööl Pardofelis. Commonskategorii: Marmorkaat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Marmorkaat
Sönke Ingwersen Hoorninger Fräisch Seneca Riksfrihiire fun Gelting (as Süncke änti Sönke Ingwersen tolaid, lääer Seneca Inggersen naamed; * 23. Meerts 1715 oun E Hoorne,† 28. Deetsember 1786 aw sin goud Rustenburg bai Den Haag) waas en noordfräisch-hollounsch kuupmoon än goudshiire.
At Grä kaat of uk Gobikaat (Felis bieti) as en slach faan kaater an hiart tu a echt kaater (Felis). Hat woort uk üs onerslach faan't wil kaat (Felis silvestris) uunsen, do as di nööm Felis silvestris bieti. Commonskategorii: Grä kaat (Felis bieti) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Grä kaat (Felis bieti)
Di Manul (Otocolobus manul, uk Felis manul), of uk at Pallaskaat as en slach faan letj wil kaater. Jo lewe uun Madelaasien. Di manul as di iansagst slach uun det skööl Otocolobus. O. m. ferruginea O. m. manul O. m. nigripecta Commonskategorii: Manul – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Manul
At Raidkaat (Felis chaus) as en letjen slach faan kaater, di uun wiatlunen faan Aasien lewet. F. c. affinis F. c. chaus F. c. fulvidina F. c. furax F. c. kelaarti F. c. kutas F. c. nilotica F. c. oxiana F. c. prateri Commonskategorii: Raidkaat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Raidkaat
At sunkaat (Felis margarita) of uk wüüstenkaat as en slach faan letj wil kaater, diar uun bütj a miaten drüg regiuunen lewe koon. efter: Wikispecies Felis margarita airensis Felis margarita harrisoni Felis margarita margarita Felis margarita meinertzhageni Felis margarita scheffeli Felis margarita thinobia Commonskategorii: Sunkaat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Sunkaat
At suartfutkaat (Felis nigripes) as en slach faan letj wil kaater an lewet uun't süüdelk Afrikoo. Felis nigripes nigripes (Burchell, 1824) Felis nigripes thomasi (Shortridge, 1931) Commonskategorii: Suartfutkaat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Suartfutkaat
Leopardus as en skööl faan Letj Kaater (Felinae), diar uun Madel- an Süüdameerikoo lewe. Jo haa hör nööm efter di Leopard (Panthera pardus), hi hiart oober tu a Grat Kaater (Pantherinae). Pantanalkaat (Leopardus braccatus) Pampaskaat, Colocolo (Leopardus colocolo) Uastelk Ozelot (Leopardus emiliae) Garlepp Pampaskaat (Leopardus garleppi) Saaltkaat, Geoffroy Kaat, Letjplaket Kaat (Leopardus geoffroyi) Naachtkaat, Kodkod (Leopardus guigna) Süüdelk Tiigerkaat (Leopardus guttulus) Andenkaat, Beragkaat (Leopardus jacobitus) Muñoa Pampaskaat (Leopardus munoai) Gäärskaat (Leopardus pajeros) Ozelot (Leopardus pardalis) Tiigerkaat (Leopardus tigrinus) Margay (Leopardus wiedii) L. braccatus L. colocolo L. geoffroyi L. guigna L. guttulus L. jacobitus L. pajeros L. pardalis L. tigrinus L. wiedii Commonskategorii: Leopardus – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Leopardus
A Serval (Leptailurus serval) as en slach faan madelgrat wil Kaater (Felidae) an lewet uun Afrikoo. Hi as di iansagst slach uun det skööl Leptailurus. efter: Wikispecies L. s. beirae L. s. brachyura L. s. constantina L. s. hamiltoni L. s. hindeio L. s. ingridi L. s. kempi L. s. kivuensis L. s. lipostica L. s. lonnbergi L. s. malabiensis L. s. robertsi L. s. serval L. s. togoensis Servals kön mä Hüskaater krüsagt wurd. Diar komt det Savannah Kaat bi ütj. Hat as en gudkäänd ras. Det iarst generatsion faan son krüsang het F1. Di uundial faan't wil kaat as tuiarst 50% an namt mä a leeder generatsioonen uf. Savannah Kaater wurd efter di uundial iindiald: F1: 50 % F2: 25 % F3: 12,5 % F4: 6,25 % F5: > 3 % F5/6: > 2% F6: < 2 % För a generatsioonen F1 bit F4 täält det kaat noch üs wil diart, an diar tääl was bestemangen för't hualen faan wil diarten. Savannah Kaater san böös jüür, för en F5 kaat wurd EUR 500 an muar betaalet. Commonskategorii: Serval (Leptailurus serval) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Serval (Leptailurus serval)
Neofelis as en skööl faan Grat Kaater (Pantherinae). Diar jaft at man tau slacher faan, diar uun Süüduastaasien lewe. Jo het uk Buumleopaarden. Neofelis nebulosa, uun Neepal, Nuurdindien, Myanmar an Sjiina (üüb det koord green) Onerslacher: N. n. brachyura(†) – N. n. macrosceloides – N. n. nebulosa VU - vulnerable (uun gefoor) Neofelis diardi, üüb Sumatra an Borneo (üüb det koord ruad) Onerslacher: N. d. borneensis – N. d. diardi VU - vulnerable (uun gefoor) Commonskategorii: Neofelis – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Neofelis
Prionailurus as en skööl faan Letj Kaater (Felinae). Diar hiar sjauer slacher tu, jo lewe uun Aasien. Bengaalkaat (Prionailurus bengalensis) Iriomotekaat (Prionailurus iriomotensis of uk Prionailurus bengalensis iriomotensis) Plathoodkaat (Prionailurus planiceps) Rostkaat (Prionailurus rubiginosus) Faskkaat (Prionailurus viverrinus) Bengaalkaat Iriomotekaat Plathoodkaat Rostkaat Faskkaat Bengaalkaater kön mä Hüskaater krüsagt wurd. Diar komt det toom Bengaal Kaat bi ütj. Hat as en gudkäänd ras. Det iarst generatsion faan son krüsang het F1. Di uundial faan't wil kaat as tuiarst 50% an namt mä a leeder generatsioonen uf. Bengaal Kaater wurd efter di uundial iindiald tu: F1: 50 % F2: 25 % F3: 12,5 % F4: 6,25 % F5: > 3 % F5/6: > 2% F6: < 2 % För a generatsioonen F1 bit F4 täält det kaat noch üs wil diart, an diar tääl was bestemangen för't hualen faan wil diarten. Bengaal Kaater san böös jüür, för en F5 kaat wurd EUR 500 an muar betaalet. Commonskategorii: Prionailurus – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Prionailurus
A Lokser (Lynx) san en skööl faan Letj Kaater (Felinae) üüb a nuurdelk eerdheleft. Diar hiar sjauer slacher tu. Kanadaloks (Lynx canadensis) Euraasisk Loks (Lynx lynx) Ibeerisk Loks (Lynx pardinus) Ruad Loks (Lynx rufus) Lynx issiodorensis (†) Lynx canadensis LC - least concern (ei trüüwet) Lynx lynx LC - least concern (ei trüüwet) Lynx pardinus EN - endangered (trüüwet) Lynx rufus LC - least concern (ei trüüwet) Commonskategorii: Lokser (Lynx) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Lokser (Lynx) Wikisource: Der Luchs (sjiisk)
En "Friisnakigiraat" es en Fiirsnaker (Dütsk: Fernsprecher, Telefon), hur em niin Hiirer ön di Hun hual brük. Hat jeft forskelig Plaatsen, hur em sawat brük ken. Hat jeft fuar't Friisnaki iin ön't Hüs forskelig Giraaten: Dit jeft et al lung (Sent ombi 1990). San Fiirsnaker ken em me di normaal Hiirer of aur dat Mikrofoon nüti, wat diar iinbecht es. Fuar friitösnaki skel em en Knop (Miisttirs me en Gurtemsnaker-Teeken diar ön) drüki. Di jerst Giraaten fan des Systeem hee Probleeme aur jaar Duplex-Systeem. Dit jit, dat di Fiirsnaker tö't Bispöl meent, em sair wat, en da giar di iinbecht Gurtemsnaker üt. Da ken em di Üđer ek muar hiir, en dit pasiareti mesken jüst, wan di wat forklaari wel. Fuar't Miist kām dit, wan dat Mikrofoon olter gau "önspreek", wan em höm tö'n Bispöl bluat en Kop Kofi iinskeenkt. Des "Fail" es rocht gau wechfingen uuren. Dit Probleem es man dach weđer kemen: Wan em deling bi di Reekenmaskiin sit en san Fiirsnaker binütet, da ken em ek gur wat iintipi, wan di Üđer wat sair. Da giar di Gurtemsnaker weđer üt, aurdat di Fiirsnaker "teenkt", em sair wat. Em kan man gans gur liir, en bet üptöpasi, en
A Puumas (Puma) san en skööl faan Letj Kaater (Felinae). Diar hiar tau slacher tu. Likes dat's tu a "letj kaater" hiar, as di Puuma dach temelk grat, knaap tau meeter. Puumas lewe uun Ameerikoo. Di nööm komt faan't Ketschua uf. Puuma (Puma concolor) muar üs 30 onerslacher Jaguarundi (Puma yagouaroundi) aacht onerslacher Puma pardoides (†) Puuma LC - least concern (ei trüüwet) Jaguarundi LC - least concern (ei trüüwet) Commonskategorii: Puumas – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Puumas
A Jaguar (Panthera onca) as di iansagst slach faan det onerfamile Grat Kaater (Pantherinae), di uun Ameerikoo föörkomt. Di Puuma as uk böös grat, woort oober noch tu a Letj Kaater (Felinae) tääld. Di Jaguar liket a Leopard (Panthera pardus), di uun Afrikoo an Aasien lewet. Commonskategorii: Jaguar – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Jaguar
A Leopard (Panthera pardus) as en slach faan Kaater (Felidae), an lewet uun Afrikoo an Aasien. Efter Tiiger, Lööw an Jaguar as di leopard at sjuardgratst kaat. Hi liket di Jaguar uun Ameerikoo an koon jüst so uk ans suart wees. Onerslacher efter: Wikispecies P. p. delacouri P. p. fusca P. p. japonensis P. p. jarvisi P. p. kotiya P. p. melas P. p. nimr P. p. orientalis P. p. pardus P. p. saxicolor Commonskategorii: Leopard – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Leopard Wikibooks: Leopard (sjiisk)
A Tiiger (Panthera tigris) as en slach faan Grat Kaater (Pantherinae) an lewet uun Aasien. Diar jaft at aacht of njügen onerslacher faan. Sibiirisk Tiiger (P. t. altaica), amanbi 400 diarten Süüdschineesk Tiiger (P. t. amoyensis), woorskiinelk ütjstürwen uun a freihaid Balitiiger (P. t. balica) † Indoschineesk Tiiger (P. t. corbetti), ~ 350 Malaiisk Tiiger (P. t. jacksoni), ~ 250 Javatiiger (P. t. sondaica) † Sumatratiiger (P. t. sumatrae), 350-500 Könangstiiger of Bengaaltiiger (P. t. tigris), 1700-2300 Kaspisk Tiiger (P. t. virgata) † Commonskategorii: Tiiger – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Tiiger
Di Snäleopard (Panthera uncia) as en slach faan a grat kaater (Pantherinae) an lewet uun a berger faan Madelaasien. Hi liket die leopard, brolet oober ei so üs ööder grat kaater. Onerslacher: (efter Janecka) P. u. irbis (Nuurden, Altai regiuun) P. u. uncioides (Maden, Himalaya an Tibet) P. u. uncia (Waasten, Tian Shan an Pamir) Commonskategorii: Snäleopard – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Snäleopard Janecka, Jan E. e.a. Range-Wide Snow Leopard Phylogeography Supports Three Subspecies. Journal of Heredity. 44, 2007. S. 1–36 doi:10.1093/jhered/esx044
Det amt Nuurdsia-Treene as en amt uun a kreis Nuurdfresklun uun Schleswig-Holstian. Det ferwaltang sat uun Melst. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Turkspriaken san en spriakfamile mä 41 enkelt spriaken an 180 bit 200 miljuun spreegern uun Aasien. Jo san det gratst skööl faan a altaisk spriaken. Det gratst spriak diarmad as türkisk. Oghuurisk spriaken, mä Tschuwaschisk Kiptschakisk spriaken, mä Kasachisk, Kirgiisk, Tataarisk a.ö. Oghuusisk spriaken, mä Türkisk, Aserbaidschaansk, Turkmeensk a.ö. Karlukisk spriaken, mä Usbekisk, Uighuurisk a.ö. Sibiirisk spriaken, mä Jakutisk, Jeniseisk a.ö. Arghu, mä Chaladschisk Commonskategorii: Turkspriaken – Saamlang faan bilen of filmer
Det amt Madel-Nuurdfresklun as en amt uun a kreis Nuurdfresklun uun Schleswig-Holstian. Det ferwaltang sat uun Breetsteed. Amt Mittleres Nordfriesland (sjiisk) Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
A Afrikoonsk Pualemroler (Nandinia binotata) as en ruuwdiart an hiart tu a Kaatoortagen (Feloidea). Hi as di iansagst slach uun det famile Pualemrolern (Nandiniidae). Onerslacher:(efter MSW) N. b. arborea N. b. binotata N. b. gerrardi N. b. intensa Commonskategorii: Pualemrolern – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Pualemrolern Mammal Species of the World. Archiwiaret faan det originool di 4. Maarts 2016. Ufrepen di 20. Detsember 2017.
Linsang (Prionodon) as en skööl faan tau slacher faan ruuwdiarten (Carnivora). Jo hiar tu a kaatoortagen (Feloidea) an lewe uun Süüduastaasien. Biand Linsang (P. linsang) Plaket Linsang (P. pardicolor) Biand Linsang Plaket Linsang Commonskategorii: Linsang (Prionodon) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Linsang (Prionodon)
Slikkaater (Viverridae) san en famile faan amanbi 30 slacher ruuwdiarten (Carnivora). Jo hiar tu a kaatoortagen (Feloidea) an lewe uun Afrikoo an Aasien. Onerfamile Hemigalinae Sköölen: Chrotogale - Cynogale - Diplogale - Hemigalus Onerfamile Paradoxurinae Sköölen: Arctictis - Arctogalidia - Macrogalidia - Paguma - Paradoxurus Onerfamile Viverrinae Sköölen: Civettictis - Genetta - Osbornictis - Poiana - Viverra - Viverricula Tu enkelt sköölen hiart man ään slach. Commonskategorii: Slikkaater – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Slikkaater
Mehri as en süüdaraabisk spriak an hiart sodenang tu't semiitisk spriakfamile. Hat woort uun Jemen an Omaan snaaket. Uk uun Kuwait lewe an werke föl iinwaanrern faan't süüdaraabisk regiuun. Huuchlun faan Omaan Beduinen spriakwiisen uun Jemen Küstenstrimel faan Jemen Mehri bi Ethnolgue
(Nei-)Süüdaraabisk spriaken san en skööl faan spriaken uun't semiitisk spriakfamile. Jo wurd uun't süüden faan't Araabisk Hualeweilun uun Jemen an Omaan snaaket. Mehri Jibbāli (of uk Śḥeri) Ḥarsūsi Hóbyót Bathari Soqoṭri (üüb Sokotra) Mehri as nai mä Ḥarsūsi und Bathari. Jibbāli und Soqoṭri san wel uk nai. Auer Hóbyót an Bathari as ei föl bekäänd. Alexander Sima: Bibliografii tu neisüüdaraabisk spriaken online an diar