rlitschk/wikidir huggingface dataset:
30.70532.344166666667 Di Sueskanaal (uk Suezkanaal, araabisk ‏قناة السويس‎‎ Qanāt as-Suwais) as en kanaal uun Egypten tesken a huuwenstääden Port Said an Port Taufiq bi Sues. Hi ferbanjt at Madlunsia mä't Ruad Sia. Sodenang as di wai faan a Nuurdatlantik tu a Indik aal wat kurter, an a skeb säär ei trinj am Süüd-Afrikoo siil. Hi as at geograafisk grens tesken Afrikoo an Aasien. Di 17. Nofember 1869 as di kanaal klaarsteld wurden. Doomols wiar hi 146 km lung. 2009 as hi jiper maaget wurden, an mä sin aanjer uun't nuurden an süüden as hi nü 193,3 km lung. 2015 san enkelt sleufen ferkört wurden, so dat hi nü tumanst üüb ään wai wat kurter wurden as. Uun det juar as hi faan 17.483 skeb befäären wurden. Di Sueskanaal hää nian slüüsen, auer di weederstant üüb eder ääg bal likedenang as. Satelitenbil faan a kanaal mä a Batersia maden uun Iinfaart bi Port Said En ööletanker üüb a kanaal Kanaalbrag bi El Qantara Containerskap üüb a Batersia Commonskategorii: Sueskanaal – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Sueskanaal (sjiisk)
En kanaal as en konstelk weederstruat, am tau sian tu ferbinjen. Det kön smääl gruuger wees, am di weederstant ütjtugliken, of uk böös graten för a skapsferkiar. Madellunkanaal naibi Minden Kanaal uun Franzensbad (Tschechien) Canal à Zaandam, moolet bil faan Claude Monet (1871) Kanaal faan Korinth Commonskategorii: Kanaalen – Saamlang faan bilen of filmer Slüüs
At list faan ISO 3166-2-Codes för Panama wiset di code för tjiin prowinsen (provincias) an trii teritoorien. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Panama PA), di ööder as di code för at prowins of at teritoorium. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk) ISO 3166-2, Referenstabel mä luncodes. ISO 3166-1, Referenstabel mä luncodes för domainnöömer
9.08-79.68 Di Panamakanaal as en konstelk weederstruat swäärs troch Panama. Hi ferlääpt faan Nuurdwaast tu Süüduast an as 82 km lung. Di kanaal ferbanjt a Atlantik uun't nuurden mä a Pasiifik uun't süüden. Di kanaal spaaret en widjen amwai trinj am Kap Hoorn of troch det Magellanstruat (Süüdameerikoo). Di Panamakanaal as 1914 klaarsteld wurden an woort faan amanbi 14.300 skeb arke juar befäären. Bit 2016 küd diar bluas skeb bit 4.600 TEU trochkeer (Pananmax-skeb). Faan 2007 bit 2016 as di kanaal ütjhbaud wurden, an nü kön diar skeb mä 14.000 TEU troch. Am di weederstant tesken Atlantik an Pasiifik ütjtugliken, san diar trii gewaltag slüüsen baud wurden. Koord an profiil faan a kanaal Gatun-slüüsen Pedro-Miguel-slüüs Miraflores-slüüsen Commonskategorii: Panamakanaal – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Panamakanaal (sjiisk)
Prag (aw Tschechisch: Praha) as jü hoodstää foon Tschechien än iinj foon 14 regioone. Deer booge 1.308.632 manschne (2019). Sjiisklun Berlin, Tjüschlönj. Belgien Brüssel, Bälgien Ferianagt Stooten Chicago, Feriinde Stoote Sjiisklun Frankfurt am Main, Tjüschlönj Sjiisklun Hamborj, Tjüschlönj Jaapan Kyoto, Jaapaan Ferianagt Stooten Miami-Dade County, Feriinde Stoote Sjiisklun Nürnberg, Tjüschlönj Ferianagt Stooten Phoenix, Feriinde Stoote Taiwan Taipeh, Taiwan Prag - Praha Czech Republic: Regions and Major Cities, citypopulation.de Czech Republic: Prague City, citypopulation.de
At list faan ISO 3166-2-Codes för Nigeria wiset di code för 36 Bundesstaaten und das Federal Capital Territory um die Hauptstadt Abuja. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Nigeria NG), di ööder as di code för den Bundesstaat. Di code as tuleetst di 21. Jüüne 2000 (PDF) feranert wurden. Bei der Aktualisierung im ersten Newsletter (ISO 3166-2:2000-06-21) wurden die Bundesstaaten Bayelsa, Ebonyi, Ekiti, Gombe, Nassarawa und Zamfara zu den bestehenden hinzugefügt. ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
6.45305555555563.3958333333333Koordinaaten: 6° 27′ N, 3° 24′ O Lagos wiar det hoodstääd an as det gratst stääd faan Nigeeria. Diar wene 22 miljuun minsken. Diarauer henwech as't sogoor det gratst stääd uun Afrikoo, noch grater üs Kairo. Mä't suwereniteet faan Nigeeria 1960 wiar tuiarst Lagos det hoodstääd, 1991 as't faan Abuja ufliaset wurden. Lagos as tuupsaat faan 16 Local Government Areas (LGA), det san eegentelk 16 enkelt stääden. Uun Lagos sat a wichtagst huuchskuulen an teootern, hat as di wiartskapelk an kulturel madelponkt faan't hialer lun. Det stääd Lagos namt di gratst dial faan a bundesstoot Lagos iin. 16 faan 20 LGAs hiar tu't stääd Lagos. Lagos leit uun a wakselwiat troopen, huart auer't hialer juar warem as, mä en loong rintidj uun a nuurd-somer. Commonskategorii: Lagos – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Lagos (sjiisk)
Hongkong, ufkört: HK (sjineesk 香港, Pinyin Xiānggǎng, Jyutping Hoeng1gong2, Yale Hēunggóng, kantoneesk Hêng1gong2, ingelsk Hong Kong ‚gud stirmin huuwen‘, ufk: 港) as en gratstääd an en aparte ferwaltet regiuun uun't süüden faan Sjiina. Diar wene gud sööwen miljuun minsken üüb 1106 kwadrootkilomeetern. Hongkong as en bedüüden wiartskap- an finansstääd. Hongkong wurd uun a Iarst Opiumkriich 1841 faan't Ferianagt Könangrik besaat, an 1843 tu en britisk krüünkolonii. 1997 as det stääd weder tu Sjiina auerden wurden. Daalang as Hongkong en aparte ferwaltet regiuun mä en grat autonomii. Di sjineesk stoot fersjükt oober muar an muar iinflööd üüb det stääd tu nemen. 2019 as't diarauer tu grat ünrauen kimen. Det ööder aparte ferwaltet regiuun Macau an Hongkong san auer en brag mäenööder ferbünjen. Hongkong hää 18 distrikten (十八區 / 十八区, Shíbā Qü, Jyutping Sap6baat3 Keoi1, ingelsk 18 districts) uun trii regiuunen: Regiuun Nei Teritoorien – 新界區: 1. Islands, 2. Kwai Tsing, 3. North, 4. Sai Kung, 5. Sha Tin, 6. Tai Po, 7. Tsuen Wan, 8. Tuen Mun, 9. Yuen Long Regiuun Kowloon – 九龍區: 10. Kowloon City, 11. Kwun Tong, 12. Sham Shui Po, 13. Wong Tai Sin, 14. Yau Tsim Mong Regiuun Hong Kong Island – 港島區: 15. Central and
19.419444444444-99.1455555555562310Koordinaaten: 19° 25′ N, 99° 9′ W Meksiko Stääd (spoonsk Ciudad de México [sjuˈða(ð) ðe ˈmexiko], bit 2016 México D.F.) as det hoodstääd faan Meksiko.Diar wene knaap njügen miljuun minsken. Uun't hoodstäädregiuun (Zona Metropolitana del Valle de México (ZMVM) wene auer 20 miljuunen. Meksiko Stääd hää 16 distrikten (delegaciones), an jo haa weder letjer colonias mä hör kwartiaren (barrios). Meksiko Stääd leit uun a troopen, huar't auer't hialer juar warem as mä en rintidj uun a nuurd-somer. Auer det stääd so huuch leit, woort at oober ei so furchboor hiat. Berlin, Sjiisklun (sant 1993) Cuzco, Peruu (sant 1987) Dolores Hidalgo, Meksiko (sant 2008) Havanna, Kuuba (sant 1997) Los Angeles, Ferianagt Stooten (sant 1969) Madrid, Spoonien (sant 1983) Nagoya, Jaapan (sant 1978) San Salwadoor, El Salwadoor (sant 1979) São Paulo, Brasiilien (sant 2011) Seoul, Süüdkorea (sant 1993) Frida Kahlo INEGI: Panorama sociodemográfico del Distrito Federal INEGI: [1] WMOWorld Weather Information Service: Mexico. World Meteorological Organization, ufrepen de 13. Deetsember 2011. ; wetterkontor.de Hoodsteeden faan Lunen uun Nuurd- (an Madel-)Ameerika: Basseterre, Belmopan, Bridgetown, Castries, Guatemala-Steed, Havanna, Kingston, Kingstown, Managua, Meksiko-Steed, Nassau, Ottawa, Panama-Steed, Port of Spain, Roseau, Port-au-Prince, St. George's, St. John's, San José, San Salvador, Santo Domingo, Tegucigalpa, Washington. Commonskategorii: Meksiko
At Prefektuur Tokio (japoonsk 東京都 Tōkyō-to, ingelsk Tokyo Prefecture of Tokyo Metropolis, of ianfach Tokyo) as en prefektuur uun't Regiuun Kantō uun Jaapan. Diar wene knaap 14 miljuun minsken. Det prefektuurhoodsteed as Shinjuku (uun't Stääd Tokio). At prefektuur Tokio amfaadet det eegentelk Stääd Tokio (at hoodstääd faan Jaapan) mä 23 distrikten an knaap 10 miljuun iinwenern; an diartu kem noch 39 amlungemeenen mä gud 4 miljuun iinwenern. At Stääd Tokio hää 23 distrikten (special wards) bütj 39 amlungemeenen. Tu't Prefektuur Tokio hiar uk noch a Nampō-shotō (süüdelk eilunen), diar dialwiis bit 2.000 km ütj efter süüdsüüduast uun a Pasiifik lei, a Izu-Eilunen an Ogasawara-Eilunen: Sjiisklun Berlin, Sjiisklun (sant 1994) Indoneesien Jakarta, Indoneesien (sant 1989) Egypten Kairo, Egypten (sant 1990) Ruslun Moskau, Ruslun (sant 1991) Ferianagt Stooten New York, USA (sant 1960) Frankrik Paris, Frankrik (sant 1982) Sjiina Peking, Sjiina (sant 1979) Itaalien Rom, Itaalien (sant 1996) Korea Sud Seoul, Süüdkorea (sant 1988) Ferianagt Könangrik London, Ferianagt Könangrik (sant 2015) Japan Meteorological Agency: Klimainformationen Tokio, 1981–2010. World Meteorological Organization, ufrepen de 1. Jüüle 2013. wetterkontor.de: Klimainformationen Sonnenschein/Wassertemperatur Tokio. Ufrepen de 1. Jüüle 2013. Commonskategorii: Tokio – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Tokio (sjiisk)
-34.599722222222-58.381944444444Koordinaaten: 34° 36′ S, 58° 23′ W Buenos Aires [ˈbwenos ˈai̯ɾes] as det hoodstääd faan Argentiinien. Hat as näämd efter det Halag Santa María del Buen Ayre an leit bi a Rio de la Plata. Trinjam det eegentelk stääd mä knaap 3 miljuun iinwenern lewe sowat 13 miljuun minsken uun det metropoolregiuun Gran Buenos Aires. Det stääd Buenos Aires täält üs en aanj prowins. Efter süüden tu leit det Prowins Buenos Aires, diar hiart det stääd oober ei mä tu. Buenos Aires hää 15 communas C1 bit C15, an jo ferwalte 48 stääddialen (barrios): C1: Retiro, San Nicolás, Puerto Madero, San Telmo, Montserrat an Constitución C2: Recoleta C3: San Cristóbal an Balvanera C4: La Boca, Barracas, Parque Patricios an Nueva Pompeya C5: Almagro an Boedo C6: Caballito C7: Flores an Parque Chacabuco C8: Villa Soldati, Villa Riachuelo an Villa Lugano C9: Parque Avellaneda, Liniers an Mataderos C10: Villa Real, Monte Castro, Versalles, Floresta, Vélez Sársfield an Villa Luro C11: Villa General Mitre, Villa Devoto, Villa del Parque an Villa Santa Rita C12: Coghlan, Saavedra, Villa Urquiza an Villa Pueyrredón C13: Belgrano, Núñez an Colegiales C14: Palermo C15: Chacarita, Villa Crespo, La Paternal, Villa Ortúzar, Agronomía an Parque Chas Postcode ZIP
-23.5-46.616666666667Koordinaaten: 23° 30′ S, 46° 37′ W São Paulo [ˈsɐ̃w ˈpawlu] (portugiisk för Sankt Paulus) as det hoodstääd faan di bundesstoot São Paulo uun Brasiilien. Hat as det gratst stääd uun Brasiilien an diar di wiartskap-, finans- an kultuurmadelponkt. Uun São Paulo wene gud 12 miljuun minsken, uun det metropoolregiuun Grande São Paulo san't 21 miljuunen. Diarmä as São Paulo det gratst stääd uun Süüdameeriko an ian faan a gratst stääden üüb a hialer eerd. Sao Paulo as iindiald tu 32 onerprefektuuren (subprefeituras of Prefeituras regionais), diar uun 9 ferwaltangsregiuunen (zonas) lei: IBGE: São Paulo – Panorama. Uun: cidades.ibge.gov.br. 1. Jüüle 2018, ufrepen di 31. August 2019 (brasiliaans Portugiisk). Histórico | Prefeitura Regional Sapopemba. Uun: gov.br. www.prefeitura.sp.gov.br, ufrepen de 21. September 2018 (brasiliaans Portugiisk). Detdiar onerprefektuur as iarst 2013 iinracht wurden. Commonskategorii: São Paulo – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: São Paulo (sjiisk)
18.96666666666772.833333333333Koordinaaten: 18° 58′ N, 72° 50′ O Mumbai (Marathi: मुंबई, Mumbaī [ˈmumbəi]), bit 1996 Bombay, as det hoodstääd faan di bundesstoot Maharashtra uun Indien, an det wichtagst huuwenstääd faan't hialer lun. Mä 15 miljuun iinwenern an bal 29 miljuunen, wan dü det amlun märeegenst hiart hat tu a gratst stääden faan a welt. Di stäädmadelponkt leit üüb en hualeweilun, diar uun't Araabisk Sia iinraaget. Det stääd as apdiald tu 24 distrikten (wards) uun't banenstääd (Mumbai City) an föörstääd (Mumbai Suburban): Kwel: Municipal Corporation of Greater Mumbai, 2001 Mumbai leit uun a troopen, huar't auer't hialer juar hiat as, mä en rintidj uun a nuurd-somer. Miast weit a winj faan nuurduast an as drüg, oober uun a somer kiart di winj am an brangt focht faan waasten, det as di somermonsuun. Efter:MCGM Wääbsteed faan't MCGM Commonskategorii: Mumbai – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Mumbai (sjiisk)
33.50972222222236.309166666667Koordinaaten: 33° 30′ 35″ N, 36° 18′ 33″ O Damaskus [daˈmaskʊs] (araabisk ‏دمشق‎ Dimaschq, DMG Dimašq),(türkisk/osmaansk]] Şam) as det hoodstääd faan Syrien an faan't Gouvernement Rif Dimaschq Diar wene 1,8 miljuun minsken, mä't amlun diartu san't 2,8 miljuunen (2010). Damaskus as ian faan a äälst stääden üüb a welt. Turkei Ankara, Türkei Turkei Denizli, Türkei Turkei Istanbul, Türkei Argentiinien Buenos Aires, Argentiinien Ferianagt Araabisk Emiraaten Dubai, Ferianagt Araabisk Emiraaten Armeenien Jerewan, Armeenien Spoonien Málaga, Spoonien Brasiilien São Paulo, Brasiilien Commonskategorii: Damaskus – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Damaskus (sjiisk)
35.751.416666666667Koordinaaten: 35° 42′ N, 51° 25′ O Teheraan (persisk ‏تهران‎‎ Tehrān, uk ‏طهران‎‎ Ṭehrān /teɦˈrɔːn/, ingelsk Tehran, fransöösk Téhéran) as det hoodstääd faan Iraan, an uk faan det Prowins Teheraan. Uun det stääd lewe knaap 9 miljuun minsken, mä't amlun diartureegent san't sowat 20 miljuunen. Teheraan as di wiartskapelk an kulturel madelponkt faan't lun. Flag, Stääd, Lun (sant wan) Commonskategorii: Teheraan – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Teheraan (sjiisk)
21.422539.826111111111Koordinaaten: 21° 25′ N, 39° 50′ O Mekka (araabisk ‏مكة‎, DMG Makka) as en stääd mä 1.484.858 iinwenern (2010) uun't waastelk Saudi-Araabien. Diar stäänt at Kaaba, det as en wichtag halagdoom faan a Islaam. Arke juar raise diar ~2,5 miljuun minsken hen tu't pilgerrais Hadsch. Mekka as uk det hoodstääd faan't Prowins Mekka. Uun Mekka stun a Abraj Al Bait Towers, a traadhuuchst hüsang faan a welt. Commonskategorii: Mekka – Saamlang faan bilen of filmer Mohamed
d1 Kalkutta, amtelk Kolkata (bengaals কলকাতা, IAST: Kalkātā; ingelsk bit 2001 Calcutta), as det hoodstääd faan di bundesstoot Waastbengaalen uun Indien. Diar lewe 4,5 miljuun iinwenern, mä't amlun tuup san't auer 14 miljuunen. Kalkutta as 1690 britisk wurden, üs det Britisk Uastindien Kompanie ham heer uunsiidelt hää. Bit 1911 wiar Kalkutta hoodstääd faan Britisk Indien, daalang as't ian faan a gratst stääden uun Indien, an uk en wichtag pilgerstääd faan a Hindus. Kalkutta hää 15 distrikten (Boroughs I bis XV) mä 141 stääddialen (Wards). Det stäädregiuun mä't amlun woort so iindiald: Old Kolkata: Sutanuti – Chitpur, Baghbazar, Sobhabazar, Hatkhola Kolkata – Dharmatala, Bowbazar, Simla, Janbazar Gobindapur – Hastings, Maidan, Bhowanipur New Kolkata: North – Sinthi, Cossipore, Gughudanga South – Tollygunge, Kidderpore, Behala East – Salt Lake, Beliaghata, Topsia West – Hooghly river Greater Kolkata: East – Kalyani bis Budge Budge West – Baruipur bis Bansberia Pakistaan Karatschi (Pakistaan) Sjiina Kunming an Guangzhou (Sjiina) Ferianagt Stooten Long Beach, CA (Ferianagt Stooten) Itaalien Neapel (Itaalien) Ukraine Odessa (Ukraine) Korea Sud Incheon (Süüdkorea) Kalkutta leit uun a troopen, huar't auer't hialer juar hiat as. Uun a somer as rintidj, auer mä a monsuun di winj dreit an nü focht faan sia brangt. Census
Monsuun (faan araabisk ‏موسم‎‎ mausim ‚Juarstidj‘) as en widjloftag winjferanerang bi a auergung faan a troopen tu a subtroopen, diar, huar normoolerwiis a pasaat weit. Wan a san uun a (nuurd-)somer efter nuurden waanert, do skinjt hat bi a nuurdelk kiarkreis lik faan boowen deel, an diar woort at furchboor hiat. Det hiat loft sticht ap an tjocht loft faan ööder regiuunen uun. Uun Indien komt nü nian drüg loft muar faan nuurduast, man diarför fochtag loft faan süüdwaast of süüduast. Det hää auer a Indik föl focht apnimen, an wan det nü üüb lun draapt, sticht hat ap an rinjt ham uf. Di rin häält auer flook wegen uun an suragt för föl komer bi a minsken. Nü feer a struumer föl muar weeder üs normool, an auerspeel dialwiis at lun. Fööraal Bangladesch last oner didiar furchboor rin arke juar. Man uk uun Waastindien (tiaknang rochts boowen) an Pakistaan wurd a minsken knaap her auer di rin. Uun a wonter kiart ham det ales am (tiaknang rochts oner), an nü weit keelag, drüg loft faan a berger deel tu a küsten. Commonskategorii: Monsuun – Saamlang faan bilen of filmer
Pasaat (portugiisk passar ‚pasiare‘, ‚föörbitji‘) as en stüdagen winj uun a nuurdelk an süüdelk troopen trinjam a hialer eerd. Üüb a nuurdelk eerdheleft weit hi faan nuurduast, üüb a süüdelk eerdheleft faan süüduast. Uun a maden diartesken weit at bal goorei, det as det banertroopisk konwergens (ITC, faan ingelsk: inter-tropical convergence) of ekwatoriaal jipdrukrön. A sialidj sai diar kalmen tu, faan fransöösk calme of ingelsk calm = raueg, winjstal. Det as oober man en smäälen strimel mä ünseeker winj, diarför haa a sialidj uk di nööm mallungen. Uun a ferluup faan a juarstidjen waanert di pasaatwinj oober muar efter nuurden of efter süüden. Bütjen faan't pasaatregiuun weit üüb a eerd miast en waastwinj. Bi di auergung faan pasaat tu waastwinj as't uk flooksis winjstal, det san a hingstbreetjin an uk mallungen. Wan a siilskeb diar iar fäästseeden haa an ei widjer kaam, skul's hör hingster slaachte, auer det drankweeder knaap wurd, ferlicht komt di nööm diar faan uf.
24.8667.01Koordinaaten: 24° 52′ N, 67° 1′ O Karatschi (Urdu ‏كراچى‎‎, Sindhi ڪراچي, ingelsk Karachi) as det gratst stääd uun Pakistaan an hoodstääd faan't prowins Sindh. Bit 1959 wiar Karatschi det hoodstääd faan Pakistaan, det as daalang Islamabad. Mä ~15 miljuun iinwenern as Karatschi ian faan gratst stääden üüb a welt. * SITE ment Sindh Industrial Trading Estate. Karatschi leit uun a nuurdelk troopen, huar't auer't hialer juar temelk warem as. Bluas auer somer komt mä a monsuun en betj rin, ööders as't diar furchboor drüg. Pakistan: Provinces and Major Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information. Ufrepen di 24. Nofember 2017 (ingelsk). Commonskategorii: Karatschi – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Karatschi (sjiisk)
Sankt Petersburg Sankt Petersburg (rüsk Санкт-Петербург, diar sai's uk Piter) as mä knaap 5 miljuun iinwenern det öödergratst stääd uun Ruslun efter det hoodstääd Moskau, an det sjuardgratst uun Euroopa. Hat as näämd efter di apostel Simon Petrus. Det stääd leit uun't nuurdwaasten faan't lun bi a müs faan di struum Newa iin uun a Uastsia. Hat as 1703 faan Peter di Grat grünjlaanj wurden, auer Ruslun en Uastsiahuuwen haa wul. Faan 1914 bis 1924 hää det stääd Petrograd (Петроград) het, an faan 1924 bit 1991 as't efter Wladimir Leenin tu Leeningrad (Ленинград) wurden. Uun St. Petersburg stun 2.300 palasten an slööd, jo san sant 1991 weltkultuurarewdial faan a UNESCO. Uun St. Petersburg stäänt mä en hööchde faan 462 meetern at Lakhta Center, det huuchst hüs faan Euroopa. St. Petersburg hää 18 rajons mä 111 letjer ferwaltangsianhaiden: Commonskategorii: Sankt Petersburg – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Sankt Petersburg (sjiisk) Rüs Natschunaalbibleteek Wonterpalast
Di Euphrat ([ˈɔʏ̯frat], ualgreks Εὐφράτης Euphrátēs, araabisk ‏الفرات‎‎, DMG al-Furāt, kurdisk Firat, türkisk Fırat) as di gratst struum uun Fööraasien. Hi komt faan't huuchlun uun a Türkei, an lääpt do widjer troch Syrien an Iraak, ferbanjt ham mä a Tiigris tu a Schatt al-Arab an lääpt ütj uun a Persisk Golf. Det früchtboor regiuun am Euphrat an Tiigris as det Taustruumlun (Mesopotaamien). Euphrat bi Ar-Raqqa, Syrien Euphrat bi Rumkale naibi Zeugma Ianbuum üüb a Schatt al-Arab Artikel Euphrat uun't Grat Sowjetisk Ensiklopedii (BSE), 3. aplaag 1969–1978 (rüsk) Commonskategorii: Euphrat – Saamlang faan bilen of filmer
A Tigris as en struum uun Fööraasien. Hi komt faan't huuchlun uun a Türkei, ferlääpt widjer troch Kurdistaan (Iraak) an ferbanjt haam mä a Euphrat tu a Schatt al-Arab, di uun a Persisk Golf uflääpt. Det früchtboor regiuun am Euphrat an Tiigris as det Taustruumlun (Mesopotaamien). Tigris, Êlih Tigris naibi Diyarbakır Commonskategorii: Tiigris – Saamlang faan bilen of filmer
A Schatt al-Arab, of uk Arvandrud as en struum uun Iraak an Iraan. Dialwiis leit hi üüb a grens tesken jo tau lunen. Hi begant, huar Euphrat an Tiigris tuupluup, an lääpt ütj uun a Persisk Golf. Commonskategorii: Schatt al-Arab – Saamlang faan bilen of filmer
Leonhard Euler (latiinsk Leonhardus Eulerus; * 15. April 1707 uun Baasel; † 7. Septemberjul./ 18. September 1783greg. uun Sankt Petersburg) wiar en matemaatiker an füüsiker faan a Sweits. Hi hää bedüüden bidracher leewert tu't analysis an taalenteorii. Euler as uun a Sweits apwoksen, an hää det huuger skuul uun Baasel besoocht. Sant 1720 hää hi diar studiaret an sin magisterwerk skrewen üüb latiinsk auer det filosofii faan Isaac Newton an Rene Descartes. 1727 kaam hi auer Daniel Bernoulli tu St. Petersburg. Diar kaam hi uk mä Christian Goldbach tuup. 1741 ging hi tu Berlin, 1766 weder tu St. Petersburg. Iarst as hi üüb't rochter uug blinj wurden, sin leetst 12 juar wiar hi haialandaal blinj. Likes kaam bedüüden skraften uun sin leetst juaren ütj. Euler hää 866 skraften ütjden. Euler wiar en grünjleier faan det fääk analysis uun a matematiik. Flook ufkörtangen, diar daalang noch brükt wurd, gung üüb ham turag: e, π, i, sumentiaken ∑, f(x) för funktjuunen. Uun a mechaanik hää Euler werket auer hüdrodünaamik an kreiselteorii, uun a optik auer waagenteorii, an uk auer balistik. Euler hää en skriiwwiis för't rian stemang ütjspikeliaret: Euler sin tuunnäät. Sin skraften san faan E001 bit E866 trochnumeriaret: Mechanica sive motus
Dialektik as en ütjdruk uun a filosofii. Hi ment oober ei aleewen detsalew. Det wurd komt faan greks διαλεκτική (τέχνη), dialektiké (téchne) = ‚konst faan't onerhualang‘; of latiinsk (ars) dialectica = ‚(konst faan't) snaak‘ (steget uk uun det wurd dialoog). Sant at 18. juarhunert woort di ütjdruk oober ööders brükt. Diar gongt at diaram, dat arke ding tau sidjen hää, an det dialektik skal det apklaare. Dialektik as en diskurs, am faan en these an sin antithese tu en synthese tu kemen. Det synthese as do en liasang faan en probleem, of en nei sicht üüb a dingen. För Hegel as at dialektik det jindial faan a metafüsiik, am tu a woorhaid tu finjen. Uun a marxismus as dialektik det wedenskap auer reegeln uun natuur, selskap an seenken.
Mä natuur men wi miast det, wat ei faan a minsk skeeben wurden as. at uniwersum di dial faan't realiteet, di ei konstelk, ei faan minsken maaget as, jindial faan kultuur eegenskapen faan dingen det, wat dingen ütjmaaget Tu a natuur hiart at labenen: diarten, plaanten an at ünlabenen: stianer, loft At wedenskap dialt hör feeg diarefter iin, of's jo mä natuur, kultuur of abstrakt dingen befaade. Natuurwedenskapen san: Astronomii Geografii Biologii Medesiin Chemii Füsiik Commonskategorii: Natuur – Saamlang faan bilen of filmer Wikibooks: Natuur (sjiisk) Wikiquote: Natuur (sjiisk)
Prešov as e hoodstää foon e Regjoon Prešov önj jü Slowakäi. Deer booge 84.824 manschne (2021). Dåt gebiit foon Prešov as 70,4 km². Jü inboogertächte as 1.302 manschne pro km². Jü pustliidjtål as 080 01, di forwoolnumer as 421-51 än dåt kfz-kåntiiken as PO. Slovakia: Prešovský kraj, citypopulation.de
Mechaanik (faan ualgreks μηχανικὴ τέχνη mechané, nordfriisk maskiin) as en fääk faan a füsiik. Diar gongt det am lifen uun reer an krääften. At mechaanik as uun't 17. juarhunert fööraal faan Isaac Newton grünjlaaanj wurden. Hat wiar det iarst modern natuurwedenskap. Commonskategorii: Mechaanik – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Mechaanik (sjiisk) Wikiquote: Mechaanik (sjiisk)
Plasmodium as en skööl faan Chromista uun di stam faan a Myzozoa. Det san liitjelet parasiiten mä man ian sel. Superkingdom Eukaryota Kingdom Chromista Subkingdom Harosa [= "Supergroup SAR"] Infrakingdom Halvaria Superphylum Alveolata Phylum Myzozoa Subphylum Apicomplexa Infraphylum Sporozoa Classis Aconoidasida Ordo Haemospororida Familia Plasmodiidae Sköölen: Leucocytozoon mä 3 slacher – Plasmodium mä amanbi 200 slacher Enkelt slacher kön Malaaria ütjliase. At ICD käänt fiiw diagnoosen: B 50 bit B 54. Wikispecies hää en artiikel tu: Plasmodium