rlitschk/wikidir huggingface dataset:
A Homininae san en onerfamile faan a Minskenaaben (Hominidae). Diar hiar a Gorilas, a Sjimpansen an a Minsk tu, diar temelk nai mäenööder san. A Orang-Utans hiar uk tu a Minskenaaben, man ei tu a Homininae. Dryopithecini (†) Gorillini Gorilas (Gorilla) Waastelk Gorila (Gorilla gorilla) Uastelk Gorila (Gorilla beringei) Panini Sjimpansen (Pan) Sjimpans (Pan troglodytes) Bonobo (Pan paniscus) Hominini Homo Minsk (Homo sapiens) Commonskategorii: Homininae – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Homininae
A Orang-Utans (Pongo) san en skööl an en onerfamile (Ponginae) faan a Minskenaaben (Hominidae). Aal a ööder Minskenaaben hiar tu det onerfamile Homininae. A Orang-Utans haa diar jinauer en ruad-brün skan, an lewe muar üüb a buumer uun Süüduastaasien. TriIbus Pongini Orang-Utans (Pongo) Sumatra Orang-Utan (Pongo abelii) Borneo Orang-Utan (Pongo pygmaeus) Tapanuli Orang-Utan (Pongo tapanuliensis) Pongo abelii CR - critically endangered (uun grat gefoor) Pongo pygmaeus CR - critically endangered (uun grat gefoor) Pongo tapanuliensis CR - critically endangered (uun grat gefoor) Commonskategorii: Orang-Utans – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Orang-Utans
51.690833333333-2.4566666666667Koordinaaten: 51° 41′ N, 2° 27′ W Berkeley [ˈbɑːklɪ] as en gemeen mä gud 2.000 iinwenern uun't groofskap Gloucestershire (Ingelun), bi a struum Severn, an nuurdnuurduast faan Bristol. Edward Jenner (1749–1823), dochter, hää det pooksaaten ütjfünjen. Michael Praed (* 1960), spelster Pfeiffer Georgi (* 2000), sportler Commons: Berkeley (Ingelun) – Saamlang faan bilen of filmer
Cardiff [ˈkɑːdɪf] (waliisisk Caerdydd [kairˈdiːð]) as at hoodstääd an uk at gratst stääd faan Wales uun't Ferianagt Könangrik. Hat leit tuup mä enkelt saarpen trinjam uun't Principal Area City and County of Cardiff. Uun Cardiff wene 366.903 minsken (Stant 2019). Tuup mä't amlun san't son 1.100.000 minsken. Mid 2020 Estimates of the population for the UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland
En Preserved County (waliisk „Siroedd cadwedig“), det ment so föl üs "bewaaret groofskap", as en ual iindialang faan a loonskapen uun Wales. Arke Preserved County hed en "Lord Lieutenant", di faan't Britisk krüün iinsaat wiar, an uk en "High Sheriff". Daalang haa jodiar countys man muar en kulturel bedüüdang, jüst so üs a "Seremoniel Groofskapen" uun Ingelun. Wales hää aacht Preserved Counties: Gwent South Glamorgan Mid Glamorgan West Glamorgan Dyfed Powys Gwynedd Clwyd An jo san apdiald tu 22 hoodgebiiten: Commonskategorii: Preserved County – Saamlang faan bilen of filmer
South Glamorgan (waliisk De Morgannwg) as ian faan aacht Preserved Countys uun Wales. Faan 1974 bit 1996 wiar't en ferwaltangsiindialang, daalang hää't man muar kulturel bedüüdang. Uun South Glamorgan lei daalang tau "Principal Areas", det san ferwaltangsiindialangen jüst so üs Unitary Authoritys uun Ingelun. City and County of Cardiff Vale of Glamorgan Amtelk Iinwenertaalen 2009 Commonskategorii: South Glamorgan – Saamlang faan bilen of filmer
Laurence Sterne [stɜːɹn] (* 24. Nofember 1713 uun Clonmel, Köningrik Irlun; † 18. Marts 1768 uun London) wiar en ingels-iirsk skriiwer uun't tidj faan't Apkleering an vicar (prääster) faan det Anglikaans Sark. Sin hoodwerk wiar The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman (Tristram Shandy, Gentleman, sin Leewent an Meeningen; 1759-1767). Commons: Laurence Sterne – Saamling faan biljen of filmer Wikisource: Laurence Sterne (tjiisk) Wikisource: Author:Laurence Sterne (ingelsk)
At Samoaans spriak as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat as nai mä a spriaken faan Tuwaalu of Tokelau uun det skööl faan a Samoisk spriaken. Samoaans as amtspriak üüb Samoa an Amerikoonsk Samoa. Wikipedia üüb Samoaans Spriakfeerer Wurdenbuk
At Tongaans spriak (tongaans: lea faka-Tonga) as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat as nai mä det spriak faan Niue. Tongaans as amtspriak faan Tonga. Wikipedia üüb Tongaans Commonskategorii: Tongaans – Saamlang faan bilen of filmer The Tongan Language Guidelines (ingelsk)
At Maorisk spriak (Māori, Te Reo Māori) as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat woort faan a Māori uun Neisialun snaaket, an as diar sant a 1. August 1987 en amtspriak. Maorisk as nai mä Rarotongaans an Tahitiaans. Hat woort mä latiinsk skraft skrewen. ethnologue.com Commonskategorii: Maorisk – Saamlang faan bilen of filmer
A Austral-Eilunen, fransöösk Îles Australes san en skööl faan eilunen uun a Pasiifik. Jo hiar tu Fransöösk Polyneesien. A Austral-Eilunen lei süüden faan a Selskapseilunen an san sodenang a süüdelk dial faan Fransöösk Polyneesien. Jo wurd iindiald tu a nuurdwaastelk Tubuai-Eilunen an a süüduastelk Bass-Eilunen. Hoodeilun as Tubuai. Tubuai-Eilunen Ilôts Maria of uk Hull Rimatara Rurutu Tubuai Raivavae Bass-Eilunen Rapa of Rapa Iti Marotiri of uk Bass Rocks Commonskategorii: Austral-Eilunen – Saamlang faan bilen of filmer
A Gambier-Eilunen of uk: Mangareva-Eilunen (fransöösk Îles Gambier) san en skööl faan 43 eilunen, son 1.800 km süüduasten faan Tahiti. Jo lei nai bi a Tuamotu-Eilunen an hiar tu Fransöösk Polyneesien. A Gambier-Eilunen san en atol mä det hoodeilun Mangareva. Diar leit a huuchst ponkt, det as a Mont Duff mä en hööchde faan 440 meetern. Det hialer atol as 450 km² grat, diarfaan san oober man 31 km² lun. An det gratst eilun Mangareva as alian al 18 km² grat. Sjauer eilunen san bewenet (Iinwenertaalen faan 2012): Mangareva (1239) Aukena (40) Akamaru (22) Taravai (9) Commonskategorii: Gambier-Eilunen – Saamlang faan bilen of filmer Mangarevaans spriak
At Rarotongaans of Cook-Eilunen-Māori (ingelsk Cook Islands Māori) as sant 2003 ian amtspriak üüb a Cook-Eilunen bütj Ingelsk. Hat as nai mä Tahitiaans an Maorisk (Neisialun). Commonskategorii: Rarotongaans – Saamlang faan bilen of filmer
At Tuamotuisk spriak of uk Paumotuisk (aanj nööm: Pa’umotu, Reo Pa'umotu, Reko Pa’umotu) as en polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat woort faan ~ 6.700 minsken üüb a Tuamotu-Eilunen snaaket, an uk faan ~ 2.000 lidj üüb Tahiti. Tuamutoisk as nai mä ööder uast-polyneesk spriaken üs Hawaiiaans, Maorisk, Rarotongaans, an uk Rapa Nui. Ööders üs jodiaren woort Tuamotuisk oober ei gudkäänd, an uk ei uun skuulen onerracht. Parata, Vahitu, Maraga, Fagatau, Tapuhoe, Napuka an Mihiro.
At Mangarevaans (aanj nööm: te reo magareva [te re.o ma.ŋa.re.va]) as en Polyneesk spriak uun det famile faan a Austroneesk spriaken. Hat woort üüb Mangareva (Fransöösk Polyneesien) snaket. Mangareva(ans) as nai mä Hawaiiaans an ööder spriaken üüb a Tuamotu-Eilunen. Albrecht Klose: Sprachen der Welt. Ein weltweiter Index der Sprachfamilien, Einzelsprachen und Dialekte, mit Angabe der Synonyma und fremdsprachigen Äquivalente = Languages of the world. 2. aplaag. Saur, München 2001, ISBN 3-598-11404-4.
Mangareva (ual nöömer: Peard of Peard‘s Island, Angauru, Raroata) as det gratst eilun faan a Gambier-Eilunen uun a süüduastelk Pasiifik. Hat hiart tu Fransöösk Polyneesien. Det wurd 'Mangareva' ment so föl üs: 'Berag, di üüb sia draft'. J.L. Young: Names of the Paumotu Islands, with the old names as far as they are known. Uun.: The Journal of the Polynesian Society, Volume 8 (4), Dezember 1899, S. 264–268 Commonskategorii: Mangareva – Saamlang faan bilen of filmer
At Rapa(n)isk as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat woort üüb Rapa snaaket, ian faan a Austral-Eilunen uun Fransöösk Polyneesien. At Rapaisk woort ei gudkäänd, an woort uk ei uun skuulen onerracht. Rapaisk as nai mä Tahitiaans, as uun a leetst 700 juaren oober tu en aanj spriak wurden, auer Rapa so widj uf leit.
Lorenz Christian Hansen (* 12. August 1831 uun Haatst; † 1913) wiar en skuulmääster uun Steerdebel an Aast-Boorlem, di üüb Süüdergooshiirder skreew. Sin bekäändst werk as at stak üüb riimen die Söpper ("a Süper"), diaruun hi a masbrük faan at puns denunsiaret. Sin welerstant jin at puns wiar en dachterisk reaktsion üüb't ütjdun faan Ingwer Petersen sin drankliitje Di sung foon e Teepuns ("At Liitje faan a Teepuns"). Muar faan Hansen sin werken san det humoristisk stak Verjäden ("Ferjiden") of Di Kore ("A Wentj"), an uk en efterferteling faan Jap Peter Hansen sin Gitshals. Franziska Böhmer, Jarich Hoekstra, Claas Riecken an Wendy Vanselow (2022), Die nordfriesische Literatur: en Uuning fuar di Taachten, Nordfriisk Instituut, Bräist, s. 82. Mein Lebenslauf ... (husumer-stadtgeschichte.de)
Vorlage:Infobox Insel/Wartung/Fläche fehltVorlage:Infobox Insel/Wartung/Höhe fehlt Moruroa as en 300 kwadrootkilomeeter grat atol uun a süüdelk Pasiifik. Hat hiart tu a Tuamotu-Eilunen uun Fransöösk Polyneesien. Det atol as faan 1966 bit 1996 faan Frankrik för atoombombentests brükt wurden. Diaram mut diar uk daalang noch näämen wene. Commonskategorii: Moruroa – Saamlang faan bilen of filmer
Ges an Swaanen san en onerfamile faan a Anen an hiar tu at order Anen an Ges (Anseriformes). - Echt Ges (Anserini) - Fialges (Anser) Grä Gus (Anser anser) Snägus (Anser caerulescens) Siadgus (Anser fabalis) Siages (Branta) Groltergus (Branta bernicla) Kanadagus (Branta canadensis) Greenlungus (Branta leucopsis) - Hanenges (Cereopsini) - Hanenges (Cereopsis) Hanengus (Cereopsis novaehollandiae) - Swaanen (Cygnini) - Coscorobaswaanen (Coscoroba) Coscorobaswaan (Coscoroba coscoroba) Swaanen (Cygnus) Letj Swaan (Cygnus bewickii) Sjongswaan (Cygnus cygnus) Grat Swaan (Cygnus olor) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Ges an Swaanen Wikispecies hää en artiikel tu: Ges an Swaanen
En Teepuns as en droonk faan suart tee an kööm. A tee mut ei loong tji, hi skal noch laachtgüül wees. Loongs a Arlau uun Nuurdfresklun ferlääpt a "köömekwaator". Nuurden faan a Arlau drankt'am güül kööm (t.b. "De Geele Köm"), an süüden faan a Arlau woort klaar kööm (t.b. "Hallig Köm") dronken. Teepuns (gourmet-magazin.de)
En Kööm as en sprit, di akwawiit liket. Hi woort miast faan kurn maaget. Di aparte smaag komt faan köömen an anis. Kööm woort hal mä tee üs teepuns dronken. Loongs a Arlau uun Nuurdfresklun ferlääpt a "köömekwaator". Nuurden faan a Arlau drankt'am güül kööm an süüden faan a Arlau woort klaar kööm (t.b. "Hallig Köm") dronken. Widjer am a süüd sait'am Kümmel (t.b. "Helbing" of "Oldesloer Kümmel"). Nordfriesland Köm (schnaps-companie.com)
En Akwawiit (faan latiinsk aqua vitae, leewentsweeder) as en sprit, di faan kurn of irpler maaget woort. Ööders üs rian kurn of wodka, hää akwawiit en sweten smaag. Di aparte smaag komt faan köömen, dil, koriander, fenchel, kaneel of neegelken. An hi ripet uun brükt Sherry feed. Bekäänd markin san Bommerlunder, Malteserkreuz Aquavit, Linie-Aquavit an Aalborg Akvavit. Uun Nuurdsjiisklun jaft'at Kööm, det as uk en slach faan akwawiit, di miast ei so föl alkohol häält. An uun Islun haa's Brennivín, det ment eegentelk baarnwin, as oober uk en sprit. Commonskategorii: Akwawiit – Saamlang faan bilen of filmer
A Echt Koriander (Coriandrum sativum), of ianfach Koriander as en plaantenslach uun det skööl Coriandrum. Hi woort üs gewürts an uk uun a medesiin brükt. En ualen nööm för Koriander as wansenkrüüs. Koriander as uk uun Coca-Cola. Uun det skööl Coriandrum jaft'at man tau ööder slacher muar: Coriandrum tordylioides an Coriandrum tordylium, jo haa oober nian grat bedüüdang. Bleeden Bloos Früchten Koriander, hial an grünjen Commonskategorii: Koriander – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Koriander Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
En fraschen teepuns mäi ik hål, di schååset nåne mansche; deeram wal ik me arken däi en latjen wurmen wansche. En teepuns, jåå, di seet foont hart, di wiitj e burst tu liisen; an wan ik riin ferkloomed ban, sü fäit hi me önjt riisen. An kamt man näiber iinjsen am, man üülje fründ di goue, dan håål ik gau en huulew plånk, dåt we en latjen foue. Bai tee an puns an suurten Gee deer kaame we önjt snååken; bit tu madnåcht, bit huulew iinj hiirt följk üs wilems lååken. Tu jül lätj ik en fiiwkoons hoolt diräkt üt Flansborj kaame, dan koon huum, wan deer seelschap as, uk hål an riklik naame. An steecht di teepuns önj e kröön bai knapelkååg an krängle, dan fifat huuch, min fiderlönj! dåt åle waninge rängle. En teepuns, di as åltids gödj bai krunk an süne deege, deeram koon ik man froome wansch for nåne mansche sweege: En fraschen teepuns mäi ik hål, di schååset nåne mansche, deeram wal ik me arken däi en latjen wurmen wansche. Ingwer Petersen, ufdrükt uun: Hark Martinen: Dachtangs. Bräist/Bredstedt 2014, S. 85 tjüsch ouerseeting (friiske.de) üüb YouTube süngen faan Knut Kiesewetter
En Kurn as en klaaren sprit, di faan kurn maaget woort. Normoolerwiis häält Kurn 32% alkohol. Wan hi starker as mä 38% alkohol het hi Dobelkurn. För en kurn mut bluas Roog, Wiaten, Bere an Heewer brükt wurd. Tuläät as uk Bokwiaten, wat oober eegentelk nian rocht kurn as. Normoolerwiis wurd wiaten of roog brükt. Bere woort brükt, am malts (soker) tu wanen. Kurn (plaanten)
Wodka (faan Slaawisk spriaken: poolsk wódka [ˈvutka], rüsk водка [ˈvotkɘ], uk nuurdsamisk vodka [vɔdka]; an det faan 'woda' weeder, diaram weedertje) as en klaaren sprit, di miast son 40% alkohol häält. Hi hää knaap aanj smaag, diaram woort hi hal misket mä swet spruudel of saft. Fööraal uun Uasteuroopa woort föl wodka dronken. Miast woort wodka faan kurn of irpler maaget. Diar jaft'at oober nian föörskraften föör, uun ööder lunen wurd för wodka uk t.b. windrüüwen brükt. Friedrich Kluge: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. 24. aplaag. 2002, ISBN 3-11-017473-1, S. 995. Commonskategorii: Wodka – Saamlang faan bilen of filmer
Spruudel as en droonk saner alkohol, di mä köölsüren fersaat as, an diaram spruudelt. Miast ment'am mä spruudel swet spruudel mä smaag efter sitroonen of aapelsiinen. Uk Cola as en sweten spruudel. Hat jaft oober uk spruudelweeder, det hää nään smaag, an as en mineraalweeder mä köölsüren. Jongen mei hal swet spruudel, an woksenen brük det uk hal, am det mä en sprit tu miskin, amdat di sprit do ei so bater smääkt. Commonskategorii: Spruudel – Saamlang faan bilen of filmer
En Whisky (uun Irlun an USA skraft'am Whiskey) as en sprit, di faan ünlik slacher kurn maaget woort. Amdat di sprit whisky het mut, skal hi trii juar uun holtfeed ufloogert wurd, an tumanst 40% alkohol hual. Whisky woort fööraal uun Skotlun, Irlun, USA an Kanada maaget. Di nööm komt faan't skots-geelisk uf: uisge beatha (ütjspreegen: [ɯʃkʲe 'bɛha]), of uk faan't iirsk: uisce beatha (ütjspreegen: ischke baha), an det ment leewentsweeder. Whisky woort fööraal faan bere maaget, auer bere föl starken häält, diar tu soker woort. An bere wääkst uk gud uun nuurdelk lunen. Man uk meis, roog an wiaten woort brükt. Uun ööder lunen uk heewer, bokwiaten, ris, kinoa of hirse. Commonskategorii: Whisky – Saamlang faan bilen of filmer
Erich Paul Jansen Friedrichs (* 2. Nofember 1890 üüb Haliglun; † 21. April 1945 uun Cuxhuuwen-Sahlenburg) wiar en welerstantstridjer üüb Haliglun. Hi fersoocht, at eilun tu a aliiarten saner welerstant auer tu dun. A Nazis naam ham mä an racht ham hen tau weg föör't aanj faan de Naist Wäältkrich. Friedrichs wurd de 2. Nofember 1890 üüb Haliglun bäären. Sin mam wiar Fanny Elise Krüß an san aatj Peter Paul Friedrichs. Trii muuner föör sin gebuurt wurd at eilun tjiisk efter 83 juaren faan britisk reegiment. Föl haligluners, diaroner Erich Friedrichs, snaaket diaram gud Ingels; detheer weden wul ham uu so natelk uun de Iarst an Naist Wäältkrich wees. Uun't ääler faan 19 juaren treed hi uun Janewoore 1910 iin uun det Keiserelk Tjiisk Mariin iin an bleew do tu Jüüne 1912. Üüs de Iarst Wäältkrich ütjbruch, treed hi weler iin uun't mariin bi an kaam iarst aanj Marts 1919 tu Haliglun turag. De 29. Oktuuber 1919 freid hi Tina Therese Bartz, diar uk faan Haliglun kaam. Faan 1924 tu 1929 wiar hi gemeenfertreeder an snaaket för dön ual rochten an traditsionen faan a halunders, huarför ham oner ölern separatismus föörsmeden wurd. Bewost snaaket hi so fölsis üüs mögelk sin
Koord mä aal a koordinaaten: OSM Di List fan di Snöfelstiiner üp Heliglön weeget di Snöfelstiiner, diar eeđer di Taachten fan di Könstler Gunter Demnig üp Heliglön di 17. April 2010 forlair uuren sen. Aur di Snöfelstiiner skel om di Mensken taacht uur, dānen bi di Nationalsozialismus jaaget, meshanelt en ombraacht uuren sen. Commons: Snöfelstiiner üp Heliglön – Saamling fan Skelter en Videos stolpersteine.eu Snöfelstiiner ön Sleeswig-Holstiin Georg Eduard Braun auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de Martin Otto Wachtel auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de Erich Paul Jansen Friedrichs auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de Kurt Arthur Pester auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de Karl Fnouka auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de Heinrich Karl Wilhelm Prüß auf www.spurensuche-kreis-pinneberg.de
At Wiartskapswedenskap of Ökonomii as en sotsialwedenskap, diar at produksion, ferdialang an ferbrük faan produkten an siinsten onersjükt. Hat luket diar üüb, hü a bedialagten jo ferhual uun't wiartskapsleewent. A bedialagten san hüshualer, onernemen, iinkuuper an ferkuuper. Hör ferhualen bedraapt at produksion, a ferbrük, at spaarin an at inwestiarin. Det ales woort beiinflöödet faan Inflatsion, waaksdoom an poliitisk iingreber üs gesetsen an stüüren. Uun a wedenskap woort onerskääst tesken Fulkswiartskap an Bedriifswiartskap. Wichtag wendenskapslidj wiar Jean-Baptiste Colbert, Adam Smith, Karl Marx, John Maynard Keynes, Milton Friedman. Commonskategorii: Wiartskapswedenskap – Saamlang faan bilen of filmer Wikibooks: Wirtschaftswissenschaft (sjiisk)
At Teerin of Tuberkuloos (kurt Tb of Tbc) as en sjocht, diar faan mykobakteerien ütjliaset woort. Diarbi woort fööraal at long uungreben. En traaden faan a minsken üüb a eerd haa sok bakteerien uun't lif, oober jo wurd ei aaltumaal kraank. Arke juar wurd son 10 miljoon minsken kraank, an gud 1 miljoon minsken sterew diar auer. Kraanken kön mä antibiotika behaneld wurd, oober det düüret temelk loong. Daalang woort miast ei muar jin't Teerin imfet, auer det riisiko uun Sjiisklun an Euroopa ei so huuch as. Man föör raisen uun't faarder ütjlun koon det dach nuadag wees. Minsken wurd fööraal faan det bakteerium Mycobacterium tuberculosis uungreben. Man uk ööder mykobakteerien kön faan diarten üüb a minsk auerspring: M. bovis, beesten M. caprae, siigen M. avium, fögler M. marinum, M. fortuitum an M. chelonae, fasker Commonskategorii: Teerin – Saamlang faan bilen of filmer Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
A Wonteriakebuum (Quercus petraea, of uk: Quercus sessilis, Quercus sessiliflora) het uk Drüüweniakebuum of Stianiakebuum, an as en slach faan Iakebuumer (Quercus). Hi as nai mä a Someriakebuum (Quercus robur). Q. p. subsp. austrotyrrhenica, Süüditaalien Q. p. subsp. huguetiana, Nuurdspoonien Q. p. subsp. petraea, Madeleuroopa Q. p. subsp. pinnatiloba, Türkei an Syrien Q. p. subsp. polycarpa, Balkan, Krim, Türkei Buark Bleeden an früchten (= ekern) Buum Winfeed faan iakeholt (Barriques) Commonskategorii: Wonteriakebuum – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Wonteriakebuum
A Someriakebuum (Quercus robur, uk: Quercus pedunculata) het uk Sjiisk Iakebuum, an as en slach faan Iakebuumer (Quercus). Hi as nai mä a Wonteriakebuum (Quercus petraea). Q. r. subsp. broteroana, Portugal Q. r. subsp. brutia, Süüditaalien Q. r. subsp. imeretina, Waastkaukasus Q. r. subsp. pedunculiflora, Balkan, Krim, Türkei Q. r. subsp. robur, Madel- an Uasteuroopa Spriadkoord Sprööd Knob Holt Frücht (= eker) Buum Commonskategorii: Someriakebuum – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Someriakebuum
A Korkiakebuum (Quercus suber) as en slach faan Iakebuumer (Quercus) uun det famile faan a Böökeplaanten (Fagaceae). Hi as en imergreenen bleedbuum, an komt uk mä drüg tidjen turocht, oober ei mä froost. Di buum hää san nööm efter det sjok buark, huar dober faan maaget wurd, t.b. för winbutler. Faan ään buum kön auer a juaren 100 bit 200 kilogram kork ufskelet wurd. Dober wurd daalang oober muar an muar faan konstelk materioolen maaget, an sodenang woort kork ei muar so föl ferlangd. Det as spiitag, auer uun korkiakeplantaajen en hialer rä diarten lewe üs t.b. di Ibeerisk Loks (Lynx pardinus), an diar waaks uk flook slacher faan Hünjmotsen. Spriadkoord Plaantendialen Holt an buark Iinbürgen buark Dob för sekt Eker (frücht) Commonskategorii: Korkiakebuum – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Korkiakebuum
Ayahuasca, ütjspreegen: Ajawaska as en slach faan liaanen, di uun Süüdameerikoo wääkst. Hat hiart tu't famile faan a Malpighiaceae. Ayahuasca as eegentelk di nööm faan en droog, diar faan Banisteriopsis caapi maaget woort, oober uk det plaant woort so näämd. Uun a ünlik spriaken faan Süüdameerikoo jaft'at en hialer rä nöömer för det plaant: Kolumbien: yagé, ayahuasca, yagé del monte, yagé sembrado Ekwadoor: ayahuasca, natema, nepe Peruu: ayahuasca, ayahuasca amarilla, purga-huasca, ciele ayahuasca, ayahuasca negra, shuri-fisopa Brasiilien: caapí, yagé, cauupuri mariri, mão de onça, tiwaco-mariri Di nööm Ayahuasca komt faan't Ketschua, an ment so föl üs: liaan faan a sialen. A bloosen san iarst ruusa, an wurd do witj. Twiigen Det droog woort ütjkööget Commonskategorii: Ayahuasca – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Ayahuasca Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
En Droog as so temelk ales, wat üs lif ferwerket, oober nian iidj of drank as. Droogen skel üs weesen feranre, amdat wi üs beeder feel. Flook droogen wurd oober goorei so betiakent, auer jo tu't "normool" leewent hiar: Alkohol (Biir, Win, Sprit) Nikotiin (Tabak) Koffein (Kofe, Tee) Enkelt droogen wurd oober ei aueraal üs "normool" uunsen an san bi üs ferbeeden, t.b. Cannabis Kokaiin Beetel Khat Commonskategorii: Droog – Saamlang faan bilen of filmer Alkaloid
At Kualpualem as en slach faan Pualmer (Arecaceae), diar uun Süüdamerikoo wääkst. Hat hää en grat bedüüdang üs iidj för a minsken uun Brasiilien. Diar het det pualem açaizeiro, an det frücht açaí ([aˌsaˈi] ütjspriak?/i). Auer det frücht so huuchwäärdag as, woort di buum kualpualem näämd. Ööders hää det plaant mä Kual (Brassica) goorniks tu dun. Açaí-Ööle Açaífrüchten üüb en markes Açaí podang Commonskategorii: Kualpualem – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Kualpualem
A Khatstrük of uk Abesiinsk Tee (Catha edulis) as en plaantenslach uun det famile faan a Celastraceae. Hat as di iansagst slach uun det skööl Catha. Khat woort üs en droog brükt. Hat woort fööraal uun Jemen, Etioopien, Somaalia, Keenia an Omaan aptaanj. Kath, Kat, Qat, Khat, Qad (araabisk قات, DMG qāt), Gat, Chat of Miraa as en alerweltsdroog uun Uastafrikoo. Uun Khat as Cathin, det as tu fergliken mä Kofeiin. Commonskategorii: Khat – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Khat
At Beetelpualem, Arekapualem of Katechupualem (Areca catechu) as en slach faan Pualmer (Arecaceae). Hat hiart tu't skööl Areca an wääkst uun Süüduastaasien. A früchten san Beetelnöden of Arekanöden, diar as Arecolin uun, an jo wurd uun Aasien üs droog brükt. Muar üs 500 miljoon minsken brük Beetel, diarmä as det at sjuardmiast brükt droog efter Kofeiin, Alkohol an Nikotiin. Arecolin as nai mä Nikotiin. Beetelpualem Früchten Beetelnöden üüb en markes Commonskategorii: Beetelpualem – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Beetelpualem Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
A Beetelpualmer of Arekapualmer (Areca) san en skööl faan Pualmer (Arecaceae). Diar jaft'at gud 50 slacher faan, an jo kön 30 meeter huuch wurd. Beetelpualmer waaks fööraal uun Süüduastaasien. A. abdulrahmanii – A. ahmadii – A. andersonii – A. arundinacea – A. bakeri – A. brachypoda – A. caliso – A. camarinensis – A. catechu – A. chaiana – A. churchii – A. concinna – A. congesta – A. costulata – A. dayung – A. dransfieldii – A. furcata – A. gurita – A. hutchinsoniana – A. insignis – A. ipot – A. jugahpunya – A. kinabaluensis – A. klingkangensis – A. laosensis – A. ledermanniana – A. macrocalyx – A. mandacanii – A. minuta – A. mogeana – A. montana – A. novohibernica – A. oxycarpa – A. parens – A. rheophytica – A. ridleyana – A. riparia – A. songthanhensis – A. subacaulis – A. triandra – A. triginticollina – A. tunku – A. unipa – A. vestiaria – A. vidaliana – A. whitfordii Beetelpualem (Areca catechu) Commonskategorii: Beetelpualmer – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Beetelpualmer