rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Luksemborig, amtelk det Grathertoochdoom faan Luksemborig (üüb Luksemborgisk: Lëtzebuerg [ˈlətsəbuəɕ] an Groussherzogtum Lëtzebuerg [ˈgʀəʊsˌhɛχtsoːktuːm ˈlətsəbuəɕ], üüb Fransöösk: Luxembourg [lyksɑ̃buʁ] an Grand-Duché de Luxembourg [ɡʁɑ̃ dyʃe də lyksɑ̃buʁ]), as en lun uun a nuurdwaast faan Euroopa. Uun a nuurd leit Belgien, uun a uast Tjiisklun an uun a süüd Frankrik. Det hee 512.353 lidj (2011). At hoodsteed faan't lun as Luksemborig. Luksemborig hee twaalew kantoonen: Luksemborig wurd 23. Nofember 1890 suwereen. Iar wiar det dial faan Holun. Luksemborig as sant 1949 lasmaat faan NATO. Luxemburg, citypopulation.de
Warren Gamaliel Harding (* 2. Nofember 1865 uun Corsica, daaling Blooming Grove, Morrow County, Ohio; † 2. August 1923 uun San Francisco, Kalifornien) wiar en US-ameerikoons poliitker faan det Republikoons Partei an faan 1921 ap tu 1923 de 29. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi stoorew efter bal tau juar an fiiw muun amttidj ünferwaans uun August 1923. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
John Calvin Coolidge, Jr. (* 4. Jüüle 1872 uun Plymouth Notch, Vermont; † 5. Janewoore 1933 uun Northampton, Massachusetts) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikoons Partei an faan 1923 ap tu 1929 de 30. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wurd president efter a duas faan Warren G. Harding. Hi wiar faan 1921 tu 1923 uk vize-president. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945). Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (Marts-September 1901), neen (1901-1905), Charles W. Fairbanks (1905-1909), James S. Sherman (1909-1912), nian (1912-1913), Thomas R. Marshall (1913-1921), Calvin Coolidge (1921-1923), nian (1923-1925), Charles G. Dawes (1925-1929), Charles Curtis (1929-1933), John Garner (1933-1941), Henry A. Wallace (1941-1945), Harry S. Truman (Janewoore-April 1945).
Herbert Clark Hoover (* 10. August 1874 uun West Branch, Cedar County, Iowa; † 20. Oktuuber 1964 uun New York City, New York) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikoons Partei an faan 1929 ap tu 1933 de 31. president faan dön Ferianigt Stooten. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Franklin Delano Roosevelt [ˈfɹæŋk.lɪn ˈdɛlənoʊ ˈɹoʊzə.vɛlt] (* 30. Janewoore 1882 uun Hyde Park, New York; † 12. April 1945 uun Warm Springs, Georgia) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an wiar faan 1933 ap tu san duas 1945 de 32. president faan dön Ferianigt Stooten. Roosevelt wurd Janewoore 30, 1882, uun at steed faan Hyde Park bäären. San aatj wiar James Roosevelt I (1828-1900), wat wiar en kuupmaan. Sin mam wiar Sara Ann Delano (1854-1941). Hi wiar füft feter faan 26. president Theodore Roosevelt. Faan 1900 ap tu 1904 studiaret Roosevelt bi det Harvard University. Hi freid 17. Marts 1905 uun New York City Eleanor Roosevelt. 1910 wurd Roosevelt uun’t ääler faan 28 juar iin uun Senaat faan New York weeled. Uun 1913 wurd hi faan president Woodrow Wilson üüs stootssekreteer iin uun’t ministeerium för mariine berepen. Uun de 1920 presidentskapwool wiar hi kandidaat för vise-president. Hi wurd 1921 kraank uun jongenlooming. Hi wiar 1928-1932 guvernöör faan New York. Uun det 1932 presidentskapswool wiar hi kandidaat faan det Demokraatisk Partei för president. Hi fing 472 woolmaaner an wurd di 32. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wurd 1936, 1940 an 1944 welerweeled. Hi as di iansig president, wat
Theodore Roosevelt, Jr. [ˈθɪədɔɹ ˈɹoʊzəvɛlt] (* 27. Oktuuber 1858 uun New York City, New York; † 6. Janewoore 1919 uun Oyster Bay, New York) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an wiar faan 1901 ap tu 1909 de 26. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan Marts tu September 1901 vize-president faan't lun. Hi wurd president efter at atentaat faan president William McKinley. Hi fing 1906 a Nobelpris för frees. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945) Vize-Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (Marts-September 1901), neen (1901-1905), Charles W. Fairbanks (1905-1909), James S. Sherman (1909-1912), nian (1912-1913), Thomas R. Marshall (1913-1921), Calvin Coolidge (1921-1923), nian (1923-1925), Charles G. Dawes (1925-1929), Charles Curtis (1929-1933), John Garner (1933-1941), Henry A. Wallace (1941-1945), Harry S. Truman (Janewoore-April 1945).
William Howard Taft (* 15. September 1857 uun Cincinnati, Ohio; † 8. Marts 1930 uun Washington, D.C.) wiar en US-ameerikoons jurist an poliitiker faan det Republikoons Partei an wiar faan 1909 ap tu 1913 de 27. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan 1921 ap tu 1930 wiar hi Boowenst Bundesrachter. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Thomas Woodrow Wilson [ˈtɒməs ˈwʊdɹoʊ ˈwɪlsən] (* 28. Deetsember 1856 uun Staunton, Virginia; † 3. Febrewoore 1924 uun Washington, D.C.) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an faan 1913 ap tu 1921 de 28. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar president faan't Princeton University faan 1902 tu 1910, do guwernöör faan New Jersey faan 1911 tu 1913 iar hi 1912 tu president weelet wurd. Efter hi 1916 welerweelet wurd, treed April 1917 dön Ferianigt Stooten uun de Iarst Wäältkrich iin. Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
William Morris Hughes, beeder bekäänd üüs Billy Hughes ([hjuːz]; * 25. September 1862 uun Pimlico, London, Ingelun; † 28. Oktuuber 1952 uun Double Bay, Sydney, New South Wales) wiar faan 27. Oktuuber 1915 ap tu 9. Febrewoore 1923 premierminister faan Austraalien. Hughes wurd uun London üüs dring faan Wales aalern bäären. Mä 22 juar waanert hi tu Austraalien ütj an engagiaret ham uun det jong werkerbeweeging. Hi wurd 1894 üüs lasmoot faan det New South Wales Labor Party uun det Legislative Assembly faan New South Wales woolet an 1901 iin uun det nei bundesparlament fersaat. Hughes ferboon sin ääder poliitisk karieer mä'n tialtidjstuudium faan't rochtswedenskap an wurd 1903 en afkoot. 1904 treed hi tu det iarst feer iin uun't kabinet faan regiaring faan Chris Watson iin. Hi wiar lääder generoolstootsafkoot uun't regiaring faan Andrew Fisher. Hi wurd 1914 tu a onerföörmaan faan det Australian Labor Party woolet. Hi wurd Oktuuber 1915 premier-minister faan Austraalien, üüs Fisher faan sünjhaideelk grünjer iin uun a raustant ging. 1916 ferschükt hi det algemian weerplicht uun Austraalien an a iinsaat faan austraalisk saldooten uun't ütjlun troch en referendum trochtusaaten. Det loket ei. Do saat hi ham för en stootelk stjüürd iin. Hi hed nian muarhaid
Napoleon Bonaparte, üüs Keiser Napoleon I., (üüb Fraansöösk: Napoléon Bonaparte of Napoléon Ier; * 15. August 1769 uun Ajaccio üüb Korsika üüs Napoleone Buonaparte; † 5. Mei 1821 uun Longwood House üüb St. Helena uun Süüdatlantik) wiar en fraansöösken generaal, rewolutschoneer, diktaatoor an keiser. Napoleon wurd üüs Napoleone Buonaparte uun Ajaccio üüb’t eilun Korsika bäären. At eilun wiar kurt föör’t gebuurt tu Frankrik ferkeeft wurden. Hi wiar de naist dring faan Carlo Buonaparte an Letizia Ramolino, diar 13 letjen hed. Bluat aacht faan’s auerlewet a jongensjuaren. At familje hiart tu korsisk letjaadel an wiar sant det ääder 16. juarhunert üüb’t eilun. A ruter lei uun det italjeens Toskana. Napoleon san ualaatj wiar de korsisk poliitiker Giuseppe Maria Buonaparte; san aatj wiar a sekreteer faan Pascal Paoli, diar en korsisk rewolutschoneer an welerstantsstridjer, an hed mä’n för’t ufhengighaid faan Korsika streden. Uun a began kaam a stridj tu brud, man wurd a rebelen uun a Slacht faan Pontenuovo (8.-9. Mei 1769) tutool slaanjen, an Paoli ging iin uun’t eksiil tu Ingelun. A klaagen auer det ferleesen freihaid an’t oofer hed en bedüüden influs üüb Napoleon sin jongensjuaren, an Paoli bleew ap tu dön 1790 juar sin idool an föörbilj. Napoleon san
Edward Jenner [ˈɛdwəd ˈdʒɛnə] (* 6. Mei/ 17. Mei 1749 uun Berkeley, Gloucestershire; † 26. Janewoore 1823 uk uun Berkeley) wiar en ingels lundochter, diar det neimuuds imfing jin pooken apbaud. Commons: Edward Jenner – Saamling faan biljen of filmer Wikisource: Edward Jenner (tjiisk) Wikisource: Author:Edward Jenner (ingelsk)
Jaapaan (üüb Jaapaans: 日本, Nihon/Nippon ( harke tu?/i)) as en lun föör't uastküst faan Aasien. At lun hee 127.094.745 lidj (2015). At hoodsteed as Tokio. Jaapaan hee fjauer grat eilunen an föl letj eilunen. Dön grat eilunen san: Honshū Hokkaidō Kyūshū Shikoku Dön tjiin gratst steeden uun't lun san: www.citypopulation.de Japan: Prefectures and Major Cities, citypopulation.de
Tjüskluin äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 80.219.695 mänske (2011). E hoorstäär fuon't luin äs Berlin. Germany, citypopulation.de Bundesluine: Sleeswii-Holstiin Oore luine oon Euroopa: Ängeluin, Dänemåårk, Frankrik, Norwäägen, Tjüskluin, Spånien
Tutsklöön is en löön in Euroopa. Öön e nöörd lait Däänemark, öön e uust laie Poolen än Tschechien, öön e söö'en Öösterrik än ju Swaits än öön e wäst Frankrik, Luksemborch, Belgien än Hollöön. Et löön hee 82.521.653 jude (2016). Et häädstää foon't löön is Berliin. Bundeslööne Baoden-Würtembeerch Bayern Berliin Brandenborch Breemen Hamborch Hesen Meklenborch-Feerpomern Niidersaksen Nöördrhin-Wästfaolen Rhinlöön-Pfalz Saarlöön Saksen Saksen-Anhalt Sleeswich-Holstian Tüüringen Germany, citypopulation.de
Dieter Staacken (*1935 uun Oldenswort) as en nuurdfresken mooler, skriiwer an graafiker. Dieter Staacken hää konst an ual skraften (paläografii) studiaret uun Hannover, Hamborag an München. Hi feert en konstseminaar bi't Studienseminar Hamburg. Staacken lewet uun Garding an hää diar sin ateljee. Schleswig: Sloot Gottorf Hamborag: Altonaer Museum, Kunsthaus, Patriotische Gesellschaft, Galerie Altschwager, Spiekerhuus, LaCassetta Garding: "Die Mühle", Altes Rathaus Itzehoe: Kunstkabinett Gerbers Feer: Kurhaus Hüsem: Nissenhaus, Schloss vor Husum, Riadhüs Welt: Sommerkirche Eiderstedt - du himmelweiter Unterschied Platt-Land Die Bäumlinge Jan Ruff & Frau Doktor Rückspiegelungen LammLand Hans-Momsen-Pris Kunstklima.com Hans-Momsen-Pris (sh:z 01-09-2016)
Benito Amilcare Andrea Mussolini (* 29. Jüüle 1883 uun Dovia di Predappio, Forlì Prowins, Forlì-Cesena Prowins faan nü; † 28. April 1945 uun Giulino di Mezzegra, Como Prowins) wiar faan 1922 ap tu 1943 minister-president faan't Köningrik faan Itaalien. Üüs Duce del Fascismo (Füürer faan at Faschismus) an Capo del Governo (Föörmaan faan at Regiaring) stään hi faan 1925 üüs diktatoor bi a toop faan det faschistisk regiaring uun Itaalien. 27.-28. Oktuuber 1922: Marsk üüb Room: at gripen faan meecht. Oktuuber 1935 tu Febrewoore 1937: Inwaschuun iin uun Abesiinien. 7. April 1939: Inwaschuun iin uun Albaanien. 10. Jüüne 1940: Krich jin det Ferianigt Köningrik an Frankrik. 09. September 1940: Inwaschuun iin uun Grekenlun an Egypten. 10. Jüüle 1943: Inwaschuun iin uun Itaalien. 25. Jüüle 1943: Onergung an uun't hool. 12. September 1943: At redin faan a tjiisken. 1943-1945: Italjeens sosiaalrepubliik. 28. April 1945: At gefangennemen an duas.
At Maarskboon as en iisenboonhoodwai, wat a boonhoof Elmshorn uun a süüd an Waasterlun üüb Sal uun a nuurd mäenöler ferbant. At boon wurd uun’t 19. juarhunert bagd. Det wurd 1922 linger faan Naibel ap tu Klangsbel maaget am materiaal för at bau faan a Hindenburgdoom tu transportiarin. Efter det 1927 eebenmaagin faan a doom wurd at boon linger ap tu Waasterlun maaget. Tuföören wiar a biwai faan Naibel ap tu Tønder uun Denemark a hoodwai. Uun a Kreis Nuurdfresklun At jaft aacht boonhoofer an trii haltesteeden uun a Kreis Nuurdfresklun. Waasterlun Kairem Muasem Klangsbel Naibel Bräist Hüsem ...an Fräärstää. Deheer boonwai hee uk en haltesteed uun E Hoorne. Üüb a boonwai twesken Naibel an Tondern san a haltesteeden Äphüsem än Läigem. Läigem Uun a Kreis Dithmarschen Lunden Wittenwurth Weddingstedt Heide Hemmingstedt Meldorf Windbergen Sankt Michaelisdonn Burg (Dithmarschen) Uun a Kreis Stianborig Wilster Itzehoe Kremperheide Kremper Glückstadt Herzhorn Uun a Kreis Pinneberig Elmshorn Iirsenbaan Maasklun
. Pariis (fransöösk [paˈʁi]) as en department an det hoodstääd faan Frankrik an uk faan det regiuun Île-de-France. Hat woort diald faan di struum Seine tu en nuurdelken dial (Rive Droite, „rochter ääg“) an en süüdelken (Rive Gauche, „lachter ääg“). Diar wene muar üs 2,2 miljuun minsken; uun det regiuun 12,5 miljuunen. Louvre Bourse Temple l’Hôtel de Ville Panthéon Luxembourg Palais Bourbon l’Élysée l’Opéra l’Entrepôt Popincourt Reuilly Gobelin l’Observatoire Vaugirard Passy Batignolles-Monceaux Buttes-Montmartre Buttes-Chaumont Ménilmontant Itaalien Room, Itaalien (1956) Jaapan Kyōto, Jaapan (1958) Jaapan Präfektur Tokio, Jaapan (1982) Egypten Kairo, Egypten (1985) Jordaanien Amman, Jordaanien (1987) Sjiisklun Berlin, Sjiisklun (1987) Jemen Sanaa, Jemen (1987) Korea Sud Seoul, Süüdkorea (1991) Liibanon Beirut, Liibanon (1992) Ruslun Moskau, Ruslun (1992) Indoneesien Jakarta, Indoneesien (1995) Ferianagt Stooten Chicago, Ferianagt Stooten (1996) Ferianagt Stooten San Francisco, Ferianagt Stooten (1996) Sjiina Peking, Schiina (1997) Tschechien Prag, Tschechien (1997) Saudi-Araabien Riad, Saudi-Araabien (1997) Ruslun Sankt Petersburg, Ruslun (1997) Chiile Santiago de Chile, Chiile (1997) Georgien Tiflis, Georgien (1997) Armeenien Jerewan, Armeenien (1998) Portugal Lissabon, Portugal (1998) Bulgaarien Sofia, Bulgaarien (1998) Austraalien Sydney, Austraalien (1998) Meksiko Meksiko-Stääd, Meksiko (1999) Poolen Warschau, Poolen (1999) Argentiinien Buenos Aires, Argentiinien (1999) Grichenlun Athen, Griichenlun (2000) Spoonien Madrid, Spoonien (2000) Ferianagt Stooten
Bangladesch (üüb Bengaals: বাংলাদেশ Bāṃlādeś [ˈbaŋlaˌd̪eʃ]) as en stoot uun a süüd faan Aasien. Uun a süüd leit a Golf faan Bengaal, uun a süüduast Mjanmaar, uun a waast, nuurd an uast Inje. At lun hee 144.043.697 lidj (2011). At hoodsteed as Dhaka. De Padma Struum as en wichtig struum uun't lun. Dön tjiin gratst steeden uun't lun san: Bangladesch hee aacht diwisioonen. Faan 1765 ap tu 1947 wiar Bangladesch tup mä det indisk bundesstoot Waastbengaalen dial faan det Bengaalen Presidentskap uun Britisk Inje. Do wurd at presidentskap twesken Inje an Paakistaan diald: at waastdial, huar dön miast lidj Hindus wiar, wurd en bundesstoot faan Inje an’t uastdial, huar dön miast lidj muslimer wiar, wurd en prowins faan Paakistaan. At prowins wurd 1971 suwereen efter en staheu an krich, huaruun Inje dialnaam. Bangladesch as sant 1972 lasmaat faan det Commonwealth of Nations. Bangladesh: Divisions and Urban Areas, citypopulation.de Bangladesh: Major Cities, citypopulation.de Bangladesh: Divisions and Urban Areas, citypopulation.de Bangladesh: Divisions and Urban Areas, citypopulation.de
1721 wiar det ian-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender. 24. Jüüne: Johann Friedrich Faselius, tjiisk medisiiner († 1767) 15. Marts: Louise tu Mecklenburg, köningin faan Denemark an Noorweegen (* 1667) 18. Jüüle: Antoine Watteau, fraansöösk konstmooler (* 1684) 13. Deetsember: Alexander Selkirk, skots siafoorer eewentüürer (* 1676)
1722 wiar det tau-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender. 27. September: Samuel Adams, US-ameerikoons stootsmaan an rewolutschooneer († 1803) 05. Febrewoore (8. Marts 1723, Gregoriaans kalender) : Sir Christopher Wren, britisk astronoom an architekt (* 1632) 20. Deetsember: Kangxi, keiser faan Schiina (* 1654)
1723 wiar det trii-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender. 31. Marts: Frederik V., köning faan Denemark an Noorweegen († 1766) 06. Mei: Ike no Taiga, jaapaans konstmooler († 1776) 08. Marts: Christopher Wren, britisk mathemaatiker an astronoom (* 1632)
1733 wiar det trii-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender. 05. September: Christoph Martin Wieland, tjiisk skriiwer († 1813) 01 Febrewoore: August de Stark, kurfürst faan Saksen an köning faan Poolen (* 1670)
1749 wiar det njüügen-an-fiartigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender. 21. Jüüne: At steed faan Halifax uun Kanada wurd grünlaanjen. 29. Janewoore: Christian VII., köning faan Denemark an Noorweegen († 1808) 28. August: Johann Wolfgang von Goethe, tjiisk dachter († 1832)
1751 wiar det ian-an-föftigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender. 16. Marts: James Madison, US-ameerikoons poliitiker, 4. president faan dön Ferianigt Stooten († 1836) 17. Marts: Andreas Dahl, sweeds botaaniker († 1789) 30. Jüüle: Maria Anna Mozart, neemd Nannerl, salzburger klawiarspeler, Wolfgang Amadeus Mozart sin saster († 1829) 25. Deetsember: George Gordon, britisk poliitiker († 1793) 12. Jüüle: Tokugawa Yoshimune, jaapaans shōgun (* 1684)
1763 wiar det trii-an-söstigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender. 26. Janewoore: Karl XIV. Johan (üüs Jean Bernadotte), köning faan Sweeden an Noorweegen († 1844) 05. Oktuuber: August III., kurfürst faan Saksen an köning faan Poolen (* 1696)
1769 wiar det njüügen-an-söstigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. 15. August: Napoleon Bonaparte, fraansöösk generaal, rewolutschoneer, diktaatoor an keiser († 1821) 29. Augustjul.: Iwan Kotljarewskyj, ukrainisk dachter († 1838) 14. September: Alexander von Humboldt († 1859)
1772 wiar det tau-an-sööwentigst juar faan det 18. juarhunert. 17. Janewoore: Ove Høegh-Guldberg wurd stootsminister faan Denemark. 19. Febrewoore: Ferdrach faan Wien: Iarst dialing faan Poolen twesken Preussen, Uasterrik an Ruslun.
1699 wiar det njüügen-an-neegentigst juar faan det 17. juarhunert. 25. August: Frederik IV. wurd wiar köning faan Denemark an Noorweegen. 30. Nofember: Christian VI. köning faan Denemark an Noorweegen († 1746) 25. August: Christian V., köning faan Denemark an Noorweegen (* 1646)
Di 8. Nofember 2016 as auer di president faan a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo (USA) ufstemet wurden. Uun Ameerikoo stun normoolerwiis tau kandidoooten faan a Demokraaten an a Republikaanern tu wool. A kandidooten faan ööder partein haa knaap en mögelkhaid, diar iinmad tu reeren. Arke stoot stemet enkelt uf, an di kandidoot, di a miast stemen füngen hää, want a woolmaaner faan didiar stoot. Uun letj stooten san det maner, an uun grat stooten san det muar woolmaaner. Jodiar woolmaaner kem do leederhen tuup an weele di president. Uun a stääden want miast di demokraat (blä), an üüb't lun want miast di republikaaner (ruad). Üüb detdiar koord könst dü sä, hü a enkelt countys ufstemet haa: Commonskategorii: Presidentenwool 2016 – Saamlang faan bilen of filmer Landeszentrale für politische Bildung (huuchschiisk)
Mapudungun (mapu „lun“ + sdugun „spriak“, of uk Mapuzungun) as en spriak faan a indioonern uun Chiile an Argentinien, a Mapuche. Mapudungun hiart tuup mä Huilliche tu a Araukaansk spriaken. Ferbinjangen tu ööder spriaken san ei bekäänd. A Mapuche san sowat 600.000 minsken, an 260.000 diarfaan snaake Mapudungun tumanst tidjwiis. Uun a famile woort det spriak faan amanbi 85.000 minsken snaaket. Mapudungun woort fööraal uun Madel-Chiile snaaket. Spriakwiisen: Pikumche Pewenche Lafkenche Moluche Rankenche (uun Patagoonien, Argentiinien) Test-Wikipedia üüb Mapudungun Test-Wikipedia üüb Mapudungun (Wiktionary) Ethnologue Wurdenbuk Mapudungun - Spoonsk
Huilliche (of Veliche) as en spriak faan a indioonern uun Chiile, a Mapuche. Huilliche hiart tuup mä Mapudungun tu a Araukaansk spriaken. Ferbinjangen tu ööder spriaken san ei bekäänd. Di nööm komt faan a Mapudungun-wurden willi „süüd“ + che „minsken“ („süüdminsken“) uf. Enkelten beskriiw Huilliche üs en spriakwiis faan't Mapudungun, man jo kön arkööder ei ferstun. Snaaket woort det noch faan amanbi 2000, fööraal ääler minsken. Huillichesungun Tsesungun Ethnologue
Araukaansk spriaken san en spriakfamile faan a indioonern uun Chiile an Argentinien, a Mapuche. Diar hiar man tau spriaken tu. Mapudungun (ISO 639-3: arn) Huilliche (ISO 639-3: huh) Lyle Campbell: American Indian languages. The historical linguistics of Native America (= Oxford Studies in Anthropological Linguistics. 4). Oxford University Press, New York NY u. a. 1997, ISBN 0-19-509427-1. Ethnologue
A Mapuche (iar uk Araukaanern näämd) san en fulk faan indioonern uun Chiile an Argentinien. Jo snaake Araukaansk spriaken. A miasten lewe uun't IX. Regiuun Araukaanien. Picunche (Nuurdminsken) Huilliche (Süüdminsken) Ldafkenche (Siaminsken) Wenteche (Däälminsken) Pewenche, det san a miasten Fööraal a Pewenche an a Huilliche küd jo loong jin a spoonsk iinwaanrern trochsaat, an jo haa uk hör spriaken bewaaret: Mapudungun an Huilliche. Faan ~1550 bit 1883 hed a Mapuche hör aanj stoot, di 1641 uk faan a Spoonsken gudkäänd wurden as. Man 1883 ging Chiile hard jin a indioonern föör, an naam jo hör lun wech. Uun det Mapuche-regiuun san föl minsken faan Sjiisklun iinwaanert, fööraal am det stääd Valdivia. Wenufoye, det flag faan a Mapuche. A klöören stun för: Güül: a san Blä: at leewent an at uniwersum Witj: wisdoom an rünjhaid Ruad: krääft an histoore Green: a eerd an natüür Sümboolen: At Cultrun as en trinj trumel, diar för musiik brükt woort. Diar san a san, a muun an stäären üüb tu sen, an a sjauer hemelswaier. At Gemil as en krüs, diar för weden an hoonwerkskonst stäänt. Enkelt regiuunen haa diartu hör aanj flag: Wenteche Huilliche Ldafkenche Nagche Pewenche Commonskategorii: Mapuche – Saamlang faan bilen of
En president as en uunfeerer faan en lun of en organisatsion of en onernemen. Det wurd komt faan't latiinsk prae-sidere uf, det ment föör sat. Di president as en föörsater. Di president faan en lun as det huuchst amt faan det lun. Man det het noch niks. Uun Sjiisklun hää di president ei so föl tu saien. Man likes hää hi bi arke gesets det leetst wurd. Uun Ameerikoo as di president di baas faan't regiarang an sodenang föl määchtager. US-Presidentenwool 2016
Indiooner as en wurd för a uuriinwenern faan Ameerikoo saner a Eskimos. Det wurd komt wel diarfaan uf, dat a iinwaanrern faan Euroopa iarst mend, jo wiar uun Indien lunagt. So füng a Amerikoonern di nööm indiooner. Jo salew haa jo natüürelk nimer so näämd, jo wiar do t.b. Apachen, Azteken, Inka of Mapuche. Nuurdameerikoo Mexiko Süüdameerikoo Wikiquote: Indiooner (sjiisk) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Indiooner Wikisource: Indiooner (sjiisk)
Valdivia as en stääd uun a süüd faan Chiile an amanbi 15 km wech faan a Pasiifik. Hat hää 153.500 iinwenern (Stant: 2006) an as hoodstääd faan't Región de los Ríos. Adolfo Assor (* 1945), konstler Otto Georgi (1890–1969), mooler Héctor Eduardo Vargas Bastidas (* 1951), baskoop Neuquén, Argentiinien, sant di 18. Nofember 2003 Commonskategorii: Valdivia – Saamlang faan bilen of filmer