rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Tripoli Tripoli (greks Τρίπολη, iar: Tripolis) as at hoodstääd faan't greks Regiuun Peloponees. Diar wene son 30.000 minsken. Uun't hialer gemeen san't 47.000. Uun Tripoli sat föl militeer. Laag uun't Peloponees Tu't gemeen Tripoli hiar: Valtetsi (Βαλτέτσι) Korythio (Κορύθιο) Levidi (Λεβίδι) Mandinia (Μαντίνεια) Skyritida (Σκυρίτιδα) Tegea (Τεγέα) Tripoli (Τρίπολη) Falanthos (Φάλανθος) Commonskategorii: Tripoli (Grichenlun) – Saamlang faan bilen of filmer
Ermoupoli Ermoupoli as at hoodstääd faan't greks gemeen Syros-Ermoupoli, an uk faan't hialer Regiuun Süüdelk Egeeis. Hat leit üüb't eilun Syros, an diar wene son 11.000 minsken. Uun't hialer gemeen san't son 21.000. Commonskategorii: Ermoupoli – Saamlang faan bilen of filmer
List faan kulturel seenksteeden faan Neebel üüb't eilun Oomram. (Stant: 2011). Georg Dehio: Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Begründet vom Tag für Denkmalpflege 1900, Fortgeführt von Ernst Gall, Bearbeitet von Johannes Habich, Christoph Timm (Hamburg) und Lutz Wilde (Lübeck), Aktualisiert von Susanne Grötz und Klaus Jan Philipp (Hamburg) und Lutz Wilde (Schleswig-Holstein), 2009, Deutscher Kunstverlag München Berlin, 3. Auflage, ISBN 978-3-422-03120-3 Karl Kersten an Peter La Baume: Vorgeschichte der Nordfriesischen Inseln, Wachholtz, Neumünster, 1958 Flook autooren: Amrum – Landschaft, Geschichte, Natur, Verlag Jens Quedens, Amrum 1991. ISBN 3-924422-24-9. LancewadPlan Amrum – Histoorisk loonskapen faan Oomram (ingelsk). Archiwiaret faan det originool di 15. Janewoore 2012. Ufrepen di 26. September 2011. Commonskategorii: Seenksteeden uun Neebel – Saamlang faan bilen of filmer
Komotini Komotini (greks Κομοτηνή [kɔmɔtiˈni], türkisk Gümülcine, bulgaarsk Гюмюрджина Gjumjurdschina) as at hoodstääd faan't greks gemeen Komotini, an uk faan't hialer Regiuun Uast-Matsedoonien an Thraakien. Diar wene son 50.000 minsken. Uun't hialer gemeen san't son 67.000. Laag uun't regiuun Commonskategorii: Komotini – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Komotini (sjiisk)
Kozani Kozani (greks Κοζάνη, matsedoonsk an bulgaarsk Кожани Kožani) as at hoodstääd faan't greks gemeen Kozani, an uk faan't hialer Regiuun Waast-Matsedoonien. Diar wene son 40.000 minsken. Uun't hialer gemeen san't son 71.000. Laag uun't regiuun Gemeen Kozani Commonskategorii: Kozani – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Kozani (sjiisk)
Acharnes Acharnes (greks Αχαρνές, ualgreks Ἀχαρναί Acharnai) as en greks gemeen an en gratstääd uun't Regiuun Attika naibi Atheen. För det eegentelk stääd woort uk di nööm Menidi (Μενίδι) brükt. Diar wene gud 100.000 minsken, an diarmä täält Acharnes/Menidi tu a gratst stääden uun't hialer lun. Laag uun't Regiuun Attika Commonskategorii: Acharnes – Saamlang faan bilen of filmer
Chalkida Chalkida (greks Χαλκίδα, iar: Chalkis, ualgreks Χαλκίς Chalkís) as at hoodstääd faan det greks eilun Euböa. Uun det eegentelk stääd wene son 65.000 minsken, uun't hialer gemeen Chalkida san't son 100.000. Diarmä hiart Chalkida tu a gratst stääden uun't hialer lun. Laag uun't Regiuun Madel-Grichenlun Aristoteles hää uun Chalkida lewet. Commonskategorii: Chalkida – Saamlang faan bilen of filmer
Euböa (ualgreks Εὔβοια Euboia, latiinsk Euboea; greks Εύβοια, ütjspriak: [ˈɛvia]) as 3.660 km² grat, an diar wen son 220.000 minsken (Stant: 2005). Hat as efter Kreeta at naistgratst eilun uun Grichenlun, an auer tau bragen mä't fäästlun ferbünjen. Euböa hiart tu't Regiuun Madel-Grichenlun (Sterea Ellada). Tu a Distrikt Euböa hiart uk noch det uastermuar eilun Skyros, an flook letjer eilunen. Commonskategorii: Euböa – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Euböa (sjiisk)
Greks Rewolutsion At Greks Rewolutsion of a Greks Freihaidskriich (1821–1829) wiar en apstant faan a Greksen jin't Osmaansk Rik för en suwereen Grichenlun. A Greksen füng halep faan Frankrik, at Ferianagt Könangrik (doomools noch tuup mä Irlun), an uk faan't Rüsk Keiserrik. A gratmäächten ging det ei so föl am a Greksen, man muar diaram, at Osmaansk Rik turag tu slauen. A 25. Marts 1821 begand det rewolutsion, an di dai woort daalang noch iaret üs natsionaal feierdai. Uk Harro Harring faan Nuurdfresklun hää för a Greksen streden. A greks woolspröök het: Ελευθερία ή Θάνατος / Elefthería i thánatos, an det ment "freihaid of duas". Det klangt jüst so üs di nuurdfresk woolspröök: Leewer duad üs Slaaw. Alexander Ypsilantis, uunfeerer faan't rewolutsion. Könangrik Grichenlun 1833, Könang Otto faan Grichenlun Commonskategorii: Greks Rewolutsion – Saamlang faan bilen of filmer
Otto faan Grichenlun Otto Friedrich Ludwig faan Wittelsbach (greks Ὄθων Α΄ τῆς Ἑλλάδος „Othon I. faan Grichenlun“, * 1. Jüüne 1815 üüb Sloot Mirabell uun Salzburg; † 26. Jüüle 1867 uun Bamberg) wiar en Prens faan't Könangrik Bayern, an faan 1832 bit 1862 di iarst Greks Könang efter't Greks Rewolutsion. Amalie faan Oldenburg Otto rat iin uun Nafplio Sloot faan Atheen (diar as daalang at parlament) Commonskategorii: Otto faan Grichenlun – Saamlang faan bilen of filmer
Rüsk-Osmaans Kriich 1828-1829 A Rüsk-Osmaans Kriich 1828–1829 ging turag üüb det Greks Rewolutsion. At Rüsk Keiserrik sted bi a (krastelk orthodoks) Greksen. Tuleetst haa a Osmaanen ferleesen, an at Könangrik Grichenlun küd grünjlaanj wurd. Commonskategorii: Rüsk-Osmaans Kriich 1828–1829 – Saamlang faan bilen of filmer
Athens GA Athens as en stääd uun a nuurd faan a US bundesstoot Georgia. Hat leit bi a Oconee River. Diar wene son 127.000 minsken. Uun't Metropolregiuun Athens–Clarke County san't son 215.000. Athens as sasterstääd faan Atheen uun Grichenlun. Commonskategorii: Athens (Georgia) – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Athens (sjiisk)
Cusco Cusco (ööder skriiwwiisen Cuzco; üüb Quechua Qusqu of Qosqo; Kusko) as at hoodstääd faan't Department of Regiuun Cusco an't Prowins Cusco uun Peruu. Cusco wiar hoodstääd faan't Inkarik, an as daalang en UNESCO weltarewdial. Faan Cusco ütj woort hal det ual Inka stääd Machu Picchu besoocht. Commonskategorii: Cusco – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Cusco (sjiisk)
Vinaròs Vinaròs (spoonsk Vinaroz) as en stääd an gemeen uun Spoonien nuurden faan Valencia uun't Prowins Castellón. Hat leit bi't Madlunsia an hää en wichtagen huuwen. Diar wene son 30.000 minsken. Woopen Església Vinaròs Commonskategorii: Vinaròs – Saamlang faan bilen of filmer
En Ferkeelang of gripaal infekt as en betiaknang för en sjocht uun nöös an hals, diar faan wiiren ütjliaset woort. Diarbi woort fööraal at slimhidj uungreben. En ferkeelang begant miast mä hoost an halspiin, an do kem snoot, hoodwark an fiiber. Det gongt miast efter sööwen bit tjiin daar faan salew tu aanj, koon oober uk trii weg düüre. För en ferkeelang surge muar üs 200 slacher fan wiiren. Jo wurd miast mä drööber uun a loft faan ään minsk tu di ööder auerdraanj, of uk t.b. mä't uunfaadin faan dörgreber. Commonskategorii: Ferkeelang – Saamlang faan bilen of filmer Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
Kikaninchen (aanj skriiwwiis: KiKANiNCHEN) as en sjiisk fernsee rä, diar üüb a sender KiKA wiset woort. Hat as soocht för jongen faan trii bit sääks juaren. Sant 2023 jaft'at diar flook staken faan uk üüb fering. 2024 san staken üüb frasch apnimen wurden. Kikaninchen.de Kikaninchen üüb muar spriaken Kikaninchen üüb fering
Galitsien At Könangrik Galitsien an Lodomeerien lai uun a süüd faan Poolen an uun a waast faan a Ukraine. Hat wiar mä't Könangrik Uastenrik-Ungarn ferbünjen. Efter a Iarst Weltkriich wurd hat apdiald tu Poolen an Ukraine. Hoodstääd wiar Lemberg (poolsk Lwów, ukrainisk Львів). Poolsk prowinsen: Schleesien, Letjpoolen, Karpaatenföörlun Ukrainisk prowinsen: Ljwiw, Iwano-Frankiwsjk, Ternopilj At Könangrik Galitsien hää niks tu dun mä Galitsien uun Spoonien. Commonskategorii: Könangrik Galitsien – Saamlang faan bilen of filmer
Lemberg Lwiw (ukrainisk Львів), sjiisk Lemberg (poolsk Lwów, jidisk לעמבערג(Lemberg), armeensk Լվով, rüsk Львов) as en gratstääd uun a waastelk Ukraine. Hat wiar ans hoodstääd faan't Könangrik Galitsien. Diar wene gud 700.000 minsken. Daalang as Lemberg hoodstääd faan't Oblast Lwiw. Woopen Lemberg hää en kontinentaal kliima mä warem somern an kuul wontern. Commonskategorii: Lemberg – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Lemberg (sjiisk)
At grääfhuug Ual Hööw as en gratstiangrääf faan a bronsetidj oner en huug uun Stianood bi a wai tu Witjdün üüb't eilun Oomram. Di huug as dialwiis freiskofelt wurden, so dat dü en letj stak iin uun't grääf luke könst. 1883 hää di ialtürnpaaser P. L. Christiansen det grääf fünjen. 1920 as det do faan Prof. Olshausen naier onersoocht an apmeeden wurden.. Karl Kersten an Peter La Baume: Vorgeschichte der Nordfriesischen Inseln, Neumünster, 1958 The Megalithic Portal: Steenodde Steingrab (ingelsk) Seenksteeden faan Neebel 54.6363998.375296Koordinaaten: 54° 38′ 11″ N, 8° 22′ 31,1″ O
Mallorca Mallorca (Katalaans [məˈʎɔɾkə], Spoonsk [maˈʎoɾka], ütjspreegen: Majorka) as en eilun uun't waastelk Madlunsia. Hat hiart tu't skööl faan a Balearisk Eilunen uun Spoonien. Diar wene gud 900.000 minsken. Üüb Mallorca leit uk Palma de Mallorca, at hoodstääd faan a Balearen. Trinjam lei a bewenet eilunen Menorca, Cabrera, Ibiza, Formentera, an do noch flook letjer ünbeweneten. Mallorca as bekäänd för san ünmiatagen fräämenferkiar. Mallorca as iindiald tu sääks comarcas (~ lunkreiser): Serra de Tramuntana Raiguer Pla de Mallorca Llevant Migjorn Palma Commonskategorii: Mallorca – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Mallorca (sjiisk)
Menorca Menorca [məˈnɔɾkə] as det naistgratst faan a Balearisk Eilunen uun't waastelk Madlunsia. Diar wene knaap 100.000 minsken. Menorca ment so föl üs det letjer eilun, uun't jindial tu Mallorca, det grater eilun. Hoodstääd faan Menorca as Maó (spoonsk: Mahón). Menorca hää tau comarcas (~ lunkreiser): Ciutadella Mahón Commonskategorii: Menorca – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Menorca (sjiisk)
Cabrera Cabrera as en letj eilun uun't waastelk Madlunsia. Hat hiart tu a Balearen (Spoonien), an leit naibi Mallorca. Cabrera stäänt oner natüürskül, an diaram wenet diar uk knaap hoker. Hat woort faan't comarca Palma de Mallorca ferwaltet. Commonskategorii: Cabrera (Eilun) – Saamlang faan bilen of filmer
Ibiza Ibiza (spoonsk [iˈβiθa], katalaans Eivissa) as en eilun uun't waastelk Madlunsia. Hat as det traadgratst faan a Balearen an hiart tu Spoonien. Diar wene gud 150.000 minsken. Naibi Ibiza leit Formentera, efter nuurduast tu lei Menorca an Mallorca mä Cabrera. Ibiza as ei widjer onerdiald tu comarcas (~lunkreiser); diar jaft'at fiiw gemeenen: Ibiza Stääd Quartó de Santa Eulària, Santa Eulària des Riu Quartó de Balansat, Sant Joan de Labritja Quartó de Portmany, Sant Antoni de Portmany Quartó de ses Salines d'Eivissa, Sant Josep de sa Talaya Commonskategorii: Ibiza – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Ibiza (sjiisk)
Formentera Formentera [fuɾmənˈteɾə] as en letj eilun uun't waastelk Madlunsia. Hat hiart tu a Balearen uun Spoonien, an leit naibi Ibiza. Diar wene gud 11.000 minsken. Hoodstääd as Sant Francesc de Formentera. Formentera as ei widjer onerdiald, hat amfaadet ian gemeen. Commonskategorii: Formentera – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Formentera (sjiisk)
Kuldīga (tjüsch: Goldingen) as en stää önj Kuurlönj önjt weesten foon Letlönj. E stää heet 10.000 inboogere (2021) än as et sentrum foon e kris Kuldīgas novads. Iir dåt da tjüsche ridere eeftert Baltikum kömen, häin da Kuure - dåt baltisch följk wat iirtids önjt weesten foon Letlönj booged - heer en borj. Önjt nüügenst iirhunert önjtstöö näist e borj en boogseeting. Eeder önjt tratäinst iirhunert kömen da tjüsche ridere än brånden e borj dil. Dåt jarst tooch wård Kuldīga önjt iir 1242 nåmd as da ridere nü jarnge äine borj foon stiinj heer bägeden. Önjt fjouertäinst iirhunert häi e stää ham formd, än jü trätj 1368 tu e Hanse bai. Am 1600 wus Kuldīga önj twunti iir e hoodstää foont hiirtuchduum Kuurlönj. 1702 wörd e borj foon dåt swänsch hiir plünerd än önjstöög mååged. Diling as Kuldīga en Europääsch Årw än lasmoot önj e Nai Hanse. Döör Kuldīga låpt di struum Venta, wat ouders as da mååste struume önj Euroopa heer nuch san natörlike luup heet än ai kanalisiird as. Bekånd as Kuldīga besuners for di briidjste wååderfål önj Euroopa, Ventas Rumba, än jü üülj klänkerbru ouer e Venta üt 1874, weer diling nuch e hoodstroote ouer aw låpt.
Hessen as iinj foon da seekstiin stjörkrise (diiljstoote) foon Tjüschlönj. Dåt lait made önj Tjüschlönj än heet en ouerfläche foon 21.114,94 km² än heet 6.093.888 inboogere. Jü hoodstää as Wiesbaden. Oudere grute stääse san Frankfurt am Main, Darmstadt, Kassel, Gießen, Offenbach än Fulda. Hessen wårt begränsed foon Bayern än Baden-Würtembärj önj dåt sööden, foon Nordrhin-Weestfåålen än Rhinlönj-Pfalz önj dåt weesten, foon Thüringen önj dåt ååsten än önj dåt norden foon Naarersaksen. Di huuchste punkt as jü Wasserkuppe (950 m), önj lönjkris Fulda. Da tiin grutst stääse önjt lönj san: Hessen heet 3 regiiringsdistrikte: Darmstadt Gießen Kassel Dåt jeeft önj Hessen 5 krisfrie stääse (Darmstadt, Frankfurt am Main, Kassel, Offenbach am Main än Wiesbaden) än 21 lönjkrise: Statistikamt faan't lun Hessen Arbeitslosenquoten im Mai 2018 – Länder und Kreise. Uun: statistik.arbeitsagentur.de. Statistik der Bundesagentur für Arbeit, ufrepen de 30. Mei 2018. www.destatis.de Skilen üüb a stant faan a 31. Detsember 2013. Germany: Hessen, citypopulation.de Hessen: State in Germany, citypopulation.de
(Vilhelm) Tams Jörgensen (* 11. Maarts 1924 uun Hüsem, † 19. April 1987) wiar en spriakwedenskapsmaan. Sin aalern wiar Wilhelm Jürgensen an Ilse (bäären Tams). 1946 begand hi, uun Freiburg, Kiil an Kopenhuuwen sjiisk an ingelsk tu studiarin. 1955 hää'er sin werk „Frasch-Tjüsch-Dånsch Uurdebök“ ütjden. Tams Jörgensen hää ham diarför iinsaat, dat 1964/65 at Nordfriisk Instituut grünjlaanj wurd. Diar hää'er a Nuurdfresk Juarbuken bewerket an faan 1971 hää hi bi at Pedagoogisk huuchskuul faan Flensborag frasch onerracht den. Tams hää föl för at ferbinjang mä Waast- an Uastfresklun werket. Hi hää a interfriisk studentendraapen organisiaret an at biak üüb a Stolberag uun't leewent repen. Tams küd gud mä jong lidj an hää fölen at fresk kultüür nai broocht. "Snaak Friisk! - Interfriisk Leksikon", Nordfriisk Instituut, Bräist, 1977 "Frasch - Tjüsch - Dånsch Uurdebök", 2. aplaag, Nordfriisk Instituut, Bräist, 1978 "Kleines friesisches Wörterbuch der Nordergoesharder Mundart", Nordfriisk Instituut, Bräist, 1981 Thomas Steensen: Abschied von Tams Jörgensen. Uun: Nordfriesland 77/78 (Jüüne 1987), S. 9-10. Tams Jörgensen Fonds bi't Nordfriisk Instituut Biografii (schiisk) Wikisource: Biikensung
f A Stolberag as mä 43,4 meetern det sjuardhuuchst steed uun Nuurdfresklun efter a Sandesberag bi Uastenfial mä 53,3 m, at Uwe-dün uun a gemeen Kaamp mä 50,2 m an at Rantzauhuug naibi Lääk mä 44,8 m. A Stolberag as uun a istidj faan istonger tuupsköwen wurden an hiart sodenang tu a geest faan Schleswig-Holstian. Faan diar boowen könst dü fein deel uun a nuurdfresk maask luke. A Stolberag hiart tu't gemeen Bordelem. Boowen üüb stäänt di 108 m huuch funktürn.
A Müsen (Muridae) san det gratst famile faan tetjdiarten (Mammalia) uun det order faan a gnaudiarten (Rodentia) mä 750 slacher. Deomyinae – Gerbillinae – Leimacomyinae – Lophiomyinae – Murinae Murinae Echt Müsen (Mus) Hüsmüs (Mus musculus) Rooten (Rattus) Hüsroot (Rattus rattus) Waanerroot (Rattus norvegicus) Commonskategorii: Müsen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Müsen
A Hiaranger (Clupeidae) san en famile faan bianfasker, huar uk at sardiin tuhiart. Jo lewe tesken 70 graad Nuurd an 60 graad Süüd. At jaft wel 57 slacher üüb a welt. Alosinae Alosa - Brevoortia - Ethmalosa - Ethmidium - Gudusia - Hilsa - Tenualosa Clupeinae Amblygaster - Clupea - Clupeonella - Escualosa - Harengula - Herklotsichthys - Lile - Opisthonema - Sardinops Dorosomatinae Anodontostoma - Clupanodon - Dorosoma - Gonialosa - Konosirus - Nematalosa Dussumieriinae Dayella - Dussumieria - Etrumeus - Gilchristella - Jenkinsia - Luisiella - Sauvagella - Spratelloides - Spratellomorpha Pellonulinae †Apricenaclupea – Clupeichthys – Clupeoides – Congothrissa – Corica – Cynothrissa – Ehirava – Hyperlophus – †Knightia – Laeviscutella – Limnothrissa – Microthrissa – Minyclupeoides – Odaxothrissa – Pellonula – Poecilothrissa – Potamalosa – Potamothrissa – Stolothrissa – Thrattidion ünseeker onerfamile: †Bolcaichthys – †Chasmoclupea – Erichalcis – †Illusionella – †Karaganops – Nannothrissa – Neoopisthopterus – †Nolfia – †Paleopiquitinga – Platanichthys – Ramnogaster – Rhinosardinia – Sardina – Sardinella – Sardinops – †Sarmatella – Sierrathrissa – Spratelloides – Sprattus – Stolothrissa – Strangomera – †Trollichthys Clupea Atlantik-Hiarang (Clupea harengus) Sardina Sardiin (Sardina pilchardus) Commonskategorii: Hiaranger – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Hiaranger
A Hans-Momsen-Pris as di kultuurpris faan a Kreis Nuurdfresklun an woort sant 1986 tu persöönelkhaiden ferden, diar jo för a kultuur uun Nuurdfresklun iinsaat haa. Hi as näämd efter Hans Momsen. 1986 - Dr. Albert Bantelmann, Schleswig (*08.01.1911 uun Hamborag †18.09.1999) 1987 - Christine Altstädt, b. Lützen, E Hoorne (*19.02.1918 uun E Hoorne †20.11.1989) 1988 - Dr. Frederik Paulsen, Aalkersem (*31.07.1909 uun Doogebal †03.06.1997) 1989 - Johannes Petersen, E Hoolme (*17.10.1909 uun E Hoolme †02.02.1992 ) 1990 - Karl Michelson, Friedrichstääd (*09.07.1921 uun Friedrichstääd †15.09.2012) 1991 - Konrad Bendsen, Naibel (*02.12.1910 uun Risem †11.03.1994) 1992 - Albert Panten, Naibel (* 1945 uun Soholm) 1993 - Hans-Hermann Petersen, Huuchviöl (*1920 uun Huuchviöl, †21.12.2014) 1994 - (nään pris) 1995 - Marie Tångeberg, Efkebel (*1924 uun a Marienkuuch) 1995 - Friedrich Johannsen, Tating (*26.06.1915 uun Süderholz †30.10.2001) 1996 - Jakob Tholund, A Wik (*1928 uun Guatang) 1997 - Brar Volkert Riewerts, Hüsem (*30.09.1914 uun Lunham †08.04.2002 uun Mildstedt) 1998 - Christine (Christel) Johannsen, Galmsbel (*1934 uun Naibel) 1999 - Mathilde (Tilla) Lorenzen, Löwenstedt (*16.04.1943, †21.07.2004) 2000 - Hedwig Schröder, Hüsem (*19.03.1920 uun Wacken (Krs. RD-ECK) †07.07.2010 uun Hüsem) 2001 - Gerd Kühnast, Breeklem (*1936 uun Hatsteedermaask, †22.04.2014) 2002 - Claus Heitmann, St. Peter-Ording
(Vilhelm) Tams Jörgensen (* 11. Maarts 1924 ön Hüsem, † 1987) wiar en Spraakenweetenskepsmaan. Sin Aalern wiar Wilhelm Jürgensen en Ilse (beeren Tams). 1946 bigenti hi, ön Freiburg, Kiil en Kopenhaagen Dütsk en Engelsk tö studiarin. 1955 uur sin „Frasch-Tjüsch-Dånsch Uurdebök“ ütdönen. Tams Jörgensen heer masi diarfuar dönen, dat 1964/65 dat Nordfriisk Instituut grünjlair uur. Diar heer hi di Nuurdfriisk Jaarboker biaarbert. Fan 1971 heer hi bi di Pedagoogisk Hoogskuul ön Flensborig frasch Önerrocht dönen. Tams heer fuul fuar di Töhopaarber me Weest- en Uastfriislön maaket. Sa heer hi di Interfriisk Studentenraakin organisiaret en uk di Biiki ön di Stolbarig ön di Gang braacht. Tams kām gur me jungi Liren törocht, en sa kür hi jam aaftinoch di friisk Kultuur wat naier bringi. "Snaak Friisk! - Interfriisk Leksikon", Nordfriisk Instituut, Bräist, 1977 "Frasch - Tjüsch - Dånsch Uurdebök", 2. aplaag, Nordfriisk Instituut, Bräist, 1978 "Kleines friesisches Wörterbuch der Nordergoesharder Mundart", Nordfriisk Instituut, Bräist, 1981 Thomas Steensen: Abschied von Tams Jörgensen. Uun: Nordfriesland 77/78 (Jüüne 1987), S. 9-10. Tams Jörgensen Fonds bi't Nordfriisk Instituut
At Hiarangskub, Letj Hääfkub, (mo.) grakub, latje månteldreeger (Larus fuscus) hiart tu at fögelfamile faan a Kuben (Laridae). Hiarangskuben, föör jong-, bääft ualfögel. Aier faan Larus fuscus graellsii - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hiarangskuben Wikispecies hää en artiikel tu: Hiarangskuben
Christian Albrecht Jensen (* 26. Jüüne 1792 uun Bräist; † 13. Jüüle 1870) wiar en däänsken mooler. San aatj wiar Boy Jenasen, an sin mam wiar Maria Magdalena, bäären Jessen. 1810 begand hi bi Christian August Lorenzen uun Kopenhuuwen tu studiarin. 1818 raiset hi tu Rom an liard diar di bilhauer Bertel Thorvaldsen käänen. 1823 keerd'er tüs tu Kopenhuuwen an freid diar Cathrine Lorenzen. Faan 1832 werket Jensen bi a däänsk könangsfamile üüb't sloot Frederiksborg. Commonskategorii: Christian Albrecht Jensen – Saamlang faan bilen of filmer Däänsk biograafisk leksikon
Hias, (sö.) Hiiđ of Hiir as di nööm faan en loonskap. A hias hää en skraalen of süren grünj. Diaram waaks diar fööraal hiaskrüüs, ööder hiasplaanten an sjüüren. Bekäänd hiasloonskapen san a Lüneburger Hias of a Dresdner Hias. Jo kem fööraal uun Nuurdsjiisklun föör. Iar jääw't a hias bluas bi a küsten, huar nian buumer waaks (so üs üüb Oomram of Sal), uun muuren of ap uun a berger. Uun Nuurdsjiisklun san för a büürerei oober uk grat buumloonskapen ufholtet wurden, so üs bi Lüneburg. Wan a büüren det skraal lun do efter juaren apjiwen haa, kaam a bööke- an iakebuumer oober weder turag. Wan't auerdrewen wurden as mä a büürerei, do as a grünj ütjweid bit deel üüb a sun, so dat at daalang uun't banlun sogoor "banendüner" jaft. Hiaskrüüs Hiasruus Swinbei Sjüüren Wacholder Long-Ensiaan Commonskategorii: Hias – Saamlang faan bilen of filmer Ask
At Hiaslaask, (mo.) hiiloosch, buumpiiper (Lullula arborea) as en fögel uun't famile faan a Laasken (Alaudidae). Hiaslaask Aier faan Lullula arborea Lullula arborea Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hiaslaasken Wikispecies hää en artiikel tu: Hiaslaasken
A Hiasluuper, (mo.) hiiluuper, (sö.) Hiirling (Pluvialis apricaria) as en tüüter uun't fögelorder faan a Kuben an Waadfögler. Tiaknang faan en hiasluuper Ai faan Pluvialis apricaria Pluvialis apricaria altifrons - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hiasluupern Wikispecies hää en artiikel tu: Hiasluupern
Jüüne as de seekst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 30 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Iunius. Üüb Mooring het a muun Samermoune. Jüüne as de iarst muun faan de meteoroloogisk somer uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Jüüne de iarst muun faan wonter. At somersankiar as uun deheer muun uun a nuurdhualewkuugel an at wontersankiar uun a süüdhualewkuugel. Jüüne faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a Jüüne
August as de aachst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Augustus. Hi as efter de rööms keiser Augustus neemd. Üüb Mooring het a muun Beeridmoune. August as de traad an letst muun faan de meteoroloogisk somer uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as August de traad an letst muun faan wonter. August faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a August
Mei as de füft muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Maius. Üüb Mooring het a muun Krölemoune. Mei as de traad an letst muun faan de meteoroloogisk wos uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Mei de traad an letst muun faan harewst. Mei faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a Mei Meiruus
Janewoore (Aasdring: Janewaare) as de iarst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Iānuārius. Hi as neemd efter a röömsk god Ianus. Üüb Mooring het a muun Ismoune. Janewoore as de naist muun faan de meteoroloogisk wonter uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Febrewoore de naist muun faan somer. Janewoore faan Määster Venceslao (1390-1400) Wan ik soföl meecht hed üüs man bruler Jan (=Janewoore), do wul ik friis, dat a ki a hurner lik at hood uffroos. „Wan ik so'n meecht hed üüs dü, ik leet a kualwer uun't kü duad friis“, sait a janewoore tu a febrewoore. Bejewenhaiden uun a Janewoore Faltings, V. an Jannen R. (2012), "En ai as en ai", saad a prääster ... : Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon / Föhring-Amringer Sprichwörterlexikon, s. 134.