rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Nuurd-Tutchone spriak (aanj nööm: ? ; ingelsk: Northern Tutchone) as det atapaskisk spriak faan 1000 minsken faan't Nuurd-Tutchone fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 200 minsken (1995) fööraal uun Mayo, Pelly Crossing, Stewart Crossing, Carmacks an Beaver Creek uun Yukon uun Kanada. Spriakwiisen: Big Salmon dialect Pelly Crossing dialect Mayo dialect White River dialect Fulken: Tthí tsʼächän Huchʼän (Selkirk Band) Tatlimain Lake Band Stewart River River Band Lower Macmillan River Band Aishihik Lake Band Hutshi Lake Band White River Band Braeburn Lake Band Tatchun Lake Band Little Salmon River Band / Little Salmon and Carmacks First Nation Big Salmon River Band łu fask (Pelly Crossing: łyok) denétʼro suart dekʼäl witj detʼäl ruad denintlʼrum blä dettho brün łígī ian łä́ki tau tadechʼi trii łénínchʼi sjauer hulákʼo fiiw èkúm min hüs ninkúm din hüs ukúm sin/hör hüs dàkúm üs hüs/jau hüs huukúm hör hüs (pl.) Dän kʼí huninjia ? snaakest dü det spriak faan a ual iinwenern? Ę́hē, Dän kʼí hùsi ja, ik snaake det spriak faan a ual iinwenern https://web.archive.org/web/20141203114029/http://www.ynlc.ca/languages/nt/nt.html
Det Bernay Arrondissement as det gratst arrondissement uun det Eure Department uun a Normandie, Frankrik. At arrondissement leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 226.533 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissment as Bernay. At arrondissement hee seekstanj kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san: Amfreville-la-Campagne Beaumesnil Beaumont-le-Roger Bernay-Est Bernay-Ouest Beuzeville Bourgtheroulde-Infreville Brionne Broglie Cormeilles Montfort-sur-Risle Pont-Audemer Quillebeuf-sur-Seine Routot Saint-Georges-du-Vièvre Thiberville Eure: Department in France, citypopulation.de
Det Évreux Arrondissement as det letjst arrondissement uun det Eure Department uun a Normandie, Frankrik. At arrondissement leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 138.110 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissment as Évreux. At arrondissment hee füftanj kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san: Breteuil Conches-en-Ouche Damville Évreux-Est Évreux-Nord Évreux-Ouest Évreux-Sud Le Neubourg Nonancourt Pacy-sur-Eure Rugles Saint-André-de-l'Eure Verneuil-sur-Avre Vernon-Nord Vernon-Sud Eure: Department in France, citypopulation.de
Det Les Andelys Arrondissement as det naistgratst arrondissement uun det Eure Department uun a Normandie, Frankrik. At arrondissement leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 235.319 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissment as Les Andelys. At arrondissement hee twaalew kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san: Les Andelys Écos Étrépagny Fleury-sur-Andelle Gaillon Gaillon-Campagne Gisors Louviers-Nord Louviers-Sud Lyons-la-Forêt Pont-de-l'Arche Val-de-Reuil Eure: Department in France, citypopulation.de
Süüd-Tutchone spriak (aanj nööm: ? ; ingelsk: Southern Tutchone) as det atapaskisk spriak faan 1400 minsken faan't Süüd-Tutchone fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 200 minsken (1995) fööraal uun Yukon uun Kanada. Aisihilik dialect Champagne and Aishihik First Nation : Uun Haines Junction, Champagne an Aishihik (Äshèyi). Tàaʼan dialect Ta’an Kwäch’än Council : Uun Whitehorse an Lake Laberge. Klukshu dialect Kluane dialect Lù’àn Män Ku Dän (Kluane First Nation) : Uun Burwash Landing bi a Kluane Lake (Lù’àn Män). łu fask ätthän gän drüget flääsk łä̀chʼi ian łä̀ki tau tayke trii dùkʼwän sjauer kä̀jän fiiw ä́kų̀ min hüs nkų̀ din hüs ukų̀ sin/hör hüs dákų̀ üüs hüs, jau hüs kwäkų̀ / kukų̀ hör hüs (pl.) Thay Nzhā Mei Dän kwänjē dìntthʼaya ? snaakest dü det spriak fan a ual iinwenern? Àghāy, dän kwänjē dìtthʼay ja, ik snaake det spriak faan a ual iinwenern Nyinzhì dùye ? hü hetst dü? Dä̀nnchʼe ? hü gongt di det? Kwä̀nä̀schis Föl soonk https://web.archive.org/web/20110524102719/http://www.ynlc.ca/languages/st/st.html https://web.archive.org/web/20150924013324/http://www.firstvoices.ca/en/Southern-Tutchone/welcome
En Tongbreeger (ingelsk: tongue twister) as en sats of en rä faan wurden, diar swaar ütjtuspreegen san. Det san miast wurden, diar enööder like an lacht trochenööder smeden wurd. Huuchsjiisk Fischers Fritz fischt frische Fische, frische Fische fischt Fischers Fritz. Der fiese friesische Fliesenleger fliest mit fiesem friesischem Fliesenkleber. Ingelsk A big bug bit the little beetle, but the little beetle bit the big bug back. Öömrang Matje klütjet Hanjes njokswentjwel, Matje wal wel Hanjes njokswentj haa. Commonskategorii: Tongbreeger – Saamlang faan bilen of filmer
Denesuline spriak (aanj nööm: ᑌᓀᓱᒼᕄᓀ Dënesųłiné, Dene Sų́łiné, Dene Yatié ; ingelsk: Dene Suline or Denesuline, Dene, Chipewyan) as det atapaskisk spriak faan't Denesuline fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 765 minsken fööraal uun Alberta, Saskatchewan, Manitoba, uun a Nuurdwaast-Teritoorien an Nunavut uun Kanada. Di iarjuaren brükt nööm Chipewyan as spiitet snaak. Denesuline as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien. Spriakwiis K (ingelsk k dialect): Uun Łútsëlkʼé (NWT), Fond du Lac (Sask.)... Spriakwiis T (ingelsk t dialect): Uun Denı́nu Kų́ę́, Tthebacha, Łue Chok Tué... http://www.languagegeek.com/dene/denesulhine/denesulhine.html http://www.languagegeek.com/dene/denesulhine/denesulhine.html Bekkattla, Armand. 1999. “Benílʔa / Hope” in Dene/Cree ElderSpeak: Tales from the Heart and Spirit. Joseph Naytowhow and Cheryl L’Hirondelle eds. Meadow Lake Tribal Council. LeGoff, Laurent. 1890. Livre de prières en langue Montagnaise / ᑲᑐᕄᐠ ᑌᓀᔭᒼᑎᔦ ᑎᐟᕄᓭ. Montréal: Beauchemin & Fils (Syllabics) Reynolds, Margaret. 1977. ᑌᓀᔭᑎᐟᔦ/Déné Language. Saskatoon: Saskatchewan Indian Cultural College. https://web.archive.org/web/20051218083055/http://www.sicc.sk.ca/heritage/sils/ourlanguages/dene/dene.html http://www.firstvoices.com/en/Dene/words
Grenoble [gʀəˈnɔbl] as det traadgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 157.650 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Isère Department. At steed Grenoble leit bi a mös faan de Drac Struum iin uun de Isère Struum. France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Ouessant (bretoonsk Enez Eusa, ingelsk Ushant) as en fransöösk eilun an en gemeen mä 833 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2019) uun a Atlantik waasten faan a Bretagne. Hat as det waastermiast siidlang faan Frankrik (ufsen faan a bütjluns regiuunen an teritoorien). Det eilun hiart tu't Arrondissement Brest uun't Département Finistère faan a Bretagne. Ouessant as 15,58 km² grat an leit son 20 km waasten faan Finistère. Tuup mä a Scilly Eilunen uun't nuurden san jo di waastelk ütjgung faan a Ingelsk Kanool iin uun a Atlantik. A huuchst ponkt faan't eilun as 61 m huuch. Üüb Ouessant stäänt di ialtürn Phare du Créac’h, ingelsk: Ushant Lighthouse, an hi betiakent det süüdelk iinfaard tu a Ingelsk Kanool för skeb, diar faan a Atlantik iin kem. Sark uun Lampaul Ialtürn Phare du Créac'h Stiankreis Pen-ar-Lan Siasliak bi Ouessant (1778), moolet faan Theodore Gudin Commonskategorii: Île d’Ouessant – Saamlang faan bilen of filmer
Süüd-Atapaskisk spriaken of Apache spriaken san en twiig faan a Atapaskisk spriaken uun't süüden faan a Feriand Stooten faan Ameerikoo an Nuurd-Meksiko. Diar hiar amanbi 6 spriaken tu, an 184.000 minsken snaake ian diarfaan üs mamenspriak. Plains Apache spriaken (ingelsk Plains Apachean) Plains Apache (own name Náʼįįsha; ingelsk Plains Apache, Kiowa Apache, Oklahoma Apache). († ütjstürwen) Navajo-Apache spriaken (ingelsk Navajo-Apache, Southwestern Apachean) Uast-Apache spriaken (ingelsk Eastern Apachean) Jicarilla Apache (own name Abáachi mizaa ; ingelsk Jicarilla, Jicarilla Apache). (1000 snaake) Llanero Hoyero Lipan Apache (ingelsk Lipan, Lipan Apache). (†1980s ütjstürwen) Waast-Apache spriaken (ingelsk Western Apachean) Mescalero-Chiricahua (ingelsk Mescalero-Chiricahua) (1800 snaake) Chiricahua spriakwiis (ingelsk Chiricahua, Chiricahua Apache). Chiricahua Mimbreño Mogollon Mescalero spriakwiis (ingelsk Mescalero, Mescalero Apache). Waast-Apache (own name Ndee biyatiʼ / Nnee biyatiʼ ; ingelsk Western Apache, Coyotero). (12.693 snaake) Cibecue Nuurd-Tonto (ingelsk Northern Tonto) Süüd-Tonto (ingelsk Southern Tonto) San Carlos Tsézhiné (Arivaipa) Pinal Apache Peaks San Carlos proper White Mountain Navajo (own name Diné bizaad; ingelsk Navajo, Navaho). (168.438 snaake) Feriand Stooten faan Ameerikoo Utah: Navajo Colorado: Jicarilla Apache, Navajo Arizona: Mescalero-Chiricahua, Navajo, Waast-Apache New Mexico: Mescalero-Chiricahua, Jicarilla Apache, Lipan Apache, Navajo Texas: Mescalero-Chiricahua, Lipan Apache Oklahoma: Mescalero-Chiricahua, Jicarilla Apache, Plains Apache Meksiko Sonora an Chihuahua : Mescalero-Chiricahua Wikipedia
f A Roc’h Ruz as mä en hööchde faan 385 meetern di huuchst berag faan a Bretagne. Hi hiart tu't masiif faan a Monts d’Arrée an leit uun a Regiunaal Natuurpark Armorique. Di berag hiart tu't gemeen Plounéour-Ménez. Commonskategorii: Roc'h Ruz – Saamlang faan bilen of filmer
Clermont-Ferrand [klɛʁ.mɔ̃ fe.ʁɑ̃ ] as det füftgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun. At steed leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 146.734 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Puy-de-Dôme Department. France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Annecy [ansi] as det seeksgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 128.199 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Haute-Savoie Department. France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Valence ([valɑ̃s]; üüb Oksitaans: Valença [vaˈlensɔ]) as det aachstgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 64.726 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Drôme Department. France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Chambéry [ʃɑ̃beʁi] as det njüügenstgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 58.833 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Savoie Department France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Villeurbanne [vilœʁban] as det fjuardgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. Det leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Métropole de Lyon Department. Det hee 150.659 lidj (2018). France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Vénissieux [venisjø] as det sööwenstgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Métropole de Lyon Department. Det hee 67.129 lidj (2018). France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Vaulx-en-Velin [vo ɑ̃ vəlɛ̃] as det tjiinstgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Métropole de Lyon Department. Det hee 50.823 lidj (2018). France: Auvergne-Rhône-Alpes, citypopulation.de
Det Belley Arrondissement as det naistgratst faan a arrondissementen uun det Ain Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a süüd faan't department. Det hee 121.944 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Belley. France: Ain, citypopulation.de
Det Bourg-en-Bresse Arrondissement as det gratst faan a arrondissementen uun det Ain Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a waast faan't department. Det hee 335.670 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Bourg-en-Bresse. France: Ain, citypopulation.de
Det Gex Arrondissement as det letjst faan a arrondissementen uun det Ain Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 96.535 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Gex. France: Ain, citypopulation.de
Det Nantua Arrondissement as det naistletjst faan a arrondissementen uun det Ain Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 93.485 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Nantua. France: Ain, citypopulation.de
Papua Barat of Waast Papua as en prowins faan Indoneesien üüb det eilun Nei-Guinea. Bit 2003 wiar hat noch ferbünjen mä det prowins Papua, an as jin di wal faan a Papua uuriinwenern ufspleden wurden. Hoodstääd as Manokwari mä 192.000 iinwenern, det ööder wichtag stääd diar as Sorong mä 282.000 iinwenern. 2022 as faan Waast Papua di nuurdwaastelk dial ufspleden wurden. Papua Barat Daya, det ment eegentelk Süüdwaast Papua, as nü en aanj prowins. * - hiart sant 2022 tu Papua Barat Daya Commonskategorii: Papua Barat – Saamlang faan bilen of filmer
Franz Anton Mesmer (uk Friedrich Anton Mesmer;* 23. Mei 1734 uun Iznang, nü steeddeial faan Moos am Bodensee; † 5. Marts 1815 uun Meersburg) wiar för't iarst dochter uun Wien, feerd do „magneetik“ kuuren troch an begrünjigt det animaalisk magnetismus of Mesmerismus. Bende Bendsen Commons: Franz Anton Mesmer – Saamling faan biljen of filmer
Papua as en prowins faan Indoneesien üüb det eilun Nei-Guinea. Bit 2003 hiard diar uk noch Papua Barat (Waast-Papua) mä tu. 2022 san a süüdelk loonsdialen Papua Pegunungan, Papua Tengah an Papua Selatan ufspleden wurden. Hoodstääd as Jayapura mä 422.000 iinwenern. Commonskategorii: Papua (Prowins) – Saamlang faan bilen of filmer
Oe-Cusse Ambeno as en gemeen faan Uast-Timor, leit oober üs en eilun (en eksklaaw) uun Nusa Tenggara Timur (Waast-Timor, Indoneesien). Üüb 813 kwadrootkilomeetern lewe 68.000 minsken. Hoodstääd as Pante Macassar. Nitibe, 12.273 iinwenern, 299,50 km² Oesilo, 11.481 iinwenern, 97,39 km² Pante Macassar, 37.280 iinwenern, 356,56 km² Passabe, 7.879 iinwenern, 60,18 km² Commonskategorii: Oe-Cusse Ambeno – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Oe-Cusse Ambeno (sjiisk)
En Büürstook wiar en bööd, diar faan a büürfööges kaam, an faan't hialer gemeen leesen wurd skul. Detdiar bööd wiar miast bi en stook kläämd, an wurd faan hüs tu hüs widjer den. Hoker det ferjood, füng en stroof. Büürstooker wiar sodenang amtelk mädialangen, fööraal uun't 17. an 18. juarhunert, dialwiis noch uun't 19. juarhunert. Aanj faan't 20. juarhunert kaam hög jong Öömrangen an Feringen üüb di soocht, en satiirisk bleed tu skriiwen, an näämd det efter det ual muude "Büürstook". Ütjgoowen faan Oomram: 1 wos 1984 2 wonter 1984/85 3 wonter 1985/86 4 wos 1987 5 wonter 1987/88 6 biakin 1989 7 wos 1990 8 wos 1991 Ütjgoowen faan Feer: 1 10.1985 2 08.1986 3 10.1987 4 01.1989 Dingstock uun Noorst (sh:z 05. August 2015) Dingstock, Burstock bi Museen Nord Dingstock bi Museums.eu
Petnjica (montenegriins-kyrilisk Петњица) as en letj stääd uun Monteneegro an ferwaltangsteed faan't gemeen mä di salew nööm. Diar wene 565 minsken (Stant:2011). Bit 2013 wiar Petnjica dial faan't gemeen Berane. Commonskategorii: Petnjica – Saamlang faan bilen of filmer
Naypyidaw Naypyidaw (üüb Birmaans: နေပြည်တော် [nèpjìdɔ̀]) as sant 2005 at hoodsteed faan Mjanmaar. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 333.506 lidj (2014). Myanmar: Cities, citypopulation.de Commons: Naypyidaw – Saamling faan biljen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Naypyidaw (tjiisk)
Rangun (üüb Birmaans: ရန်ကုန် [jàɴɡòʊɴ]) as det gratst steed uun Mjanmaar. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 4.728.524 lidj (2014). At steed hee'n troopisk kliima. Föör 2005 wiar Rangun at hoodsteed faan Mjanmaar. Myanmar: Cities, citypopulation.de
Siem Reap (üüb Khmer: សៀមរាប Siĕmréab [siːə̯mɽiːə̯p]) as det naistgratst steed uun Kambodscha. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 225.607 lidj (2019). Cambodia, citypopulation.de
At list faan ISO 3166-2-Codes för Osttimor wiset di code för 14 Gemeinden. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Osttimor TL), di ööder as di code för die Gemeinde. Als Osttimor am 20. Mai 2002 endgültig unabhängig wurde, änderte man das Kürzel von TP (von Timor Português) auf TL (von Timor-Leste). Dies wurde im dritten Newsletter bekannt gegeben. Eine weitere Änderung erfuhren die Codes im vierten Newsletter, um die offizielle Bezeichnung von East Timor in Timor-Leste zu ändern. Im Newsletter II-3 wurden die Tetum-Bezeichnungen der Codeliste hinzugefügt. Atauro ist seit dem 1. Januar 2022 eine eigenständige Gemeinde. ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
Christian Sönksen (* 1935 - † 31.August 2021 uun e Hoorne) wiar en moolermääster faan E Hoorne. Diaram het'er diar uk Tüdde Mooler. Uun't ääler as'er konstmooler wurden. Sönksen wiar en auer a miaten düchtangen maan, di ham för sin gemeen an Nuurdfresklun iinsaat hää: 1962-1974 gemeenfertreeter bit 2003 uun a Kreisdai faan Nuurdfresklun 1983-1999 uun a riad faan't Landestheater Schleswig-Holstein 2005-2014 naist föörmaan faan't Ludwig-Nissen-Stiftang 1980 Orgelbauferian E Hoorne grünjlaanj, an faan 2001-2016 feerd 2008 Bundesfersiinstkrüs 2012 Bürger des Jahres 2012 Hans-Momsen-Pris shz.de Nordfrieslandlexikon faan't NFI
Gustav Theodor Fechner (uk Dr. Mises; * 19. April 1801 uun Groß Särchen (nü Żarki Wielkie, Leebus Prowins); † 18. Nofember 1887 uun Leipzig) wiar en medisiiner, füüsiker an natüürfilosoof. Hi war a grünjleier faan't psüchofüsiik. Friedrich Paulsen Commons: Gustav Theodor Fechner – Saamling faan biljen of filmer
At psüchofüsiik as en wedenskapelk dial faan a psüchologii. Hat as am 1860 faan Gustav Theodor Fechner grünjlaanj wurden. Fechner onerskääst tesken en baner an en bütjer psüchofüsiik. Wat wi belewe ("Erleben", boowen) hinget faan bütjer psüchofüsiik (1) an baner psüchofüsiik (2) uf. At bütjer psüchofüsiik beskraft, hün iinflööd bütjer faktooren üüb üüs belewin haa. Bütjer faktooren san jodiaren, diar wi auer orgaanen apnem ("Reize"): Wi sä mä üüs uugen, wi hiar mä üüs uaren, wi stirme mä üüs nöös, wi feel mä üüs hidj. At baner psüchofüsiik beskraft, hün iinflööd baner faktooren üüb üüs belewin haa. Baner faktooren san üüs nerfen ("Neuronale Prozesse"). Hü a nerfen mä üs orgaanen tuupwerke (3), det woort beskrewen an onersoocht faan't füsiologii. Al Pythagoras (570-510 f.Kr.) wost, dat wi enkelt tuuner hal hiar mei, jo san harmoonisk; an ööder, ünharmoonisk tuuner hiar jo ei net uun. Hi foonj ütj, dat det mä a frekwensen tuuphinget. Diar üüb baut daalang det musiikteorii mä a kwintenkreis ap. Di Gulen Skeer hual wi för en harmoonisk apdialang faan lengde an breetje. Det wost al Euklid (~ 3. juarhunert f.Kr.) Commonskategorii: Psüchofüsiik – Saamlang faan bilen of filmer
Johann Lorenzen (* 12. Janewoore 1924 uun Söderaanj, † 01. April 2003) wiar en büür faan Feer. A lidj käänd ham üs Letj Hanj. Hi hää ham uun flook positsioonen för Feer an at Fering iinsaat. 1950er juaren: Grünjleier faan a Landjugend 1962-1990: Gemeenfertreeter 1970-1990: Naist bürgermääster faan Söderaanj 1971-1991: Föörstant faan't Raiffeisenbeenk Feer 1969-1989: Föörmaan faan a Fering Ferian Uun't kuratoorium faan't Ferring Stiftang 1994-1998: Uun't sjüür faan't Dr. Carl-Haeberlin-Friesen-Museum Fertrauensmaan faan't Landesamt für Vor- und Frühgeschichte 2000: At traad binj faan a Geschlechterreihen St. Laurentii-Föhr ütjden 1989: Iarenlasmoot faan a Fering Ferian 1991: Iarenlasmoot faan a Nuurdfresk Ferian Nordfrieslandlexikon faan't NFI
Eduard Gottlob Zeller (* di 22. önj e Ismoune 1814 önj Kleinbottwar; † di 19. önj e Uursmoune 1908 önj Stuttgart) wus en teoloog än filosoof. Hi wus en bedjüsen ferträäser foon jü histoorisch-kriitisch metood. Sin wichtist wärk wus Die Philosophie der Griechen. Eine Untersuchung über Charakter, Gang und Hauptmomente ihrer Entwicklung (1844–1852). Friedrich Paulsen Commons: Eduard Zeller – Soomling foon bile än filme
Arthur Schopenhauer (* 22. Febrewoore 1788 uun Danzig; † 21. September 1860 uun Frankfurt am Main) wiar en filosoof an huuchskuulliarer. Hi as för sin werk Die Welt als Wille und Vorstellung (1818) bekäänd. Hi wurd faan Platon, Baruch de Spinoza an Immanuel Kant an uk faan indisk filosofii beiinflöödet. Commons: Arthur Schopenhauer – Saamling faan biljen of filmer Friedrich Paulsen
A Eetik as en dialfääk faan a Filosofii. Hat befaadet ham diarmä, huaram minsken hük dun wise, an wat diarfaan tu hualen as. Uun a madelponkt faan a eetik stäänt at efterseenken auer moraal. En ualen ütjdruk för eetik as moraalfilosofii, of filosofii faan a weden. Trinjam a eetik stun a filosofiin auer rocht, stoot an selskap. Jo wurd mäenööder uk üs praktisk filosofii betiakent. Diar jinauer stäänt at teoreetisk filosofii mä sin feeg loogik, käänen an metafüsiik. Det wurd eetik komt faan't greks ἠθική ēthikē - a/at weden an ἦθος ēthos - at weesen. Commonskategorii: Eetik – Saamlang faan bilen of filmer
Gwich’in spriak (aanj nööm: Gwich’in ; ingelsk: Gwich’in, Kutchin) as det atapaskisk spriak faan't Gwich’in fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 770 minsken fööraal uun Alaska an uun a Nuurdwaast-Teritoorien an uun Yukon uun Kanada. Gwich’in as at amtelk spriak uun a Nuurdwaast-Teritoorien. Alaska Gwich’in spriakwiisen (ingelsk Alaskan Gwich’in, Alaska dialects) : Uun Yukon–Koyukuk Census Area. Dihaii Gwich’in. Neetsʼąįį Gwich’in (eegentelk: 'residents of the north side'): Uun Arctic Village (Vashraii K’oo). Dendu Gwich’in (eegentelk: 'foothill mountain people'): Uun Birch Creek (Deenduu). Draan’jik Gwich’in (eegentelk: 'Black River people'): Uun Chalkyitsik uun Black River. Danzhit Hanlaih Gwich’in (eegentelk: 'water flowing out of the mountains'): Uun Circle (Dan Zhit Haainlaii) Gwich’yaa Gwich’in (eegentelk: 'people of the flats'): Uun Fort Yukon (Gwichyaa Zhee) an Venetie (Viihtaii). Kanada Gwich’in spriakwiisen (ingelsk Canadian Gwich’in, Canadian dialects) Van Tat Gwich’in (eegentelk: 'people who live among the lakes'): Uun Old Crow uun Yukon. Old Crow dialect Peel River dialect Dagudh Gwich’in. Uun Yukon. Teetł’it Gwich’in (eegentelk: 'people of the head waters'): Uun Fort McPherson (Teetł’it Zheh) uun a Nuurdwaast-Teritoorien. Gwichya Gwich’in (eegentelk: 'people of the flats'): Uun Tsiigehtchic (ual nööm: Arctic Red River) uun a Nuurdwaast-Teritoorien. Edhiitat Gwich’in (eegentelk: 'delta people'): Uun Aklavik uun a Nuurdwaast-Teritoorien.
Hans Plutta (* 1902 önj Kil; † 1980 önj Naibel) wus en künstler. For e iinje foon di Tweede Wråålskrich booged hi önj Berlin. 1946 tuuch hi tu Naibel. Teeme önj sin kunstwärke san strönje, dööne, et wåt, ailönje, e Hålie än börestäänge. Bile foon Hans Plutta
Piter Feddes (üüb Neederluns: Pieter Feddes van Harlingen; üüb Latiins: Petrus Harlingensis; * 1586 uun Harns; † amanbi 1623) wiar en waastfresk konstmooler en radiarer. Hi moolet an radiaret portreeten (diaroner fööraal biljen faan fürsten an groofen faan Nassau), biblisk biljen, steeduunsichten an öler biljen. Commons: Piter Feddes – Saamling faan biljen of filmer
Jules-Joseph Lefebvre (* 14. Marts 1834 uun Tournan-en-Brie, Seine-et-Marne; † 24. Febrewoore 1912 uun Pariis) wiar en fraansöösk konstmooler an skuulmääster uun det Académie Julian uun Pariis. Jacob Alberts wiar een faan sin skuulern. Commons: Jules-Joseph Lefebvre – Saamling faan biljen of filmer
Det Académie Julian wiar en priwaat konstakademii, wat uun det 2. Arrondissement uun Pariis wiar. Det wurd faan a konstmooler Rodolphe Julian (1839-1907) grünjlaanjen an bested tu de Naist Wäältkrich. Düüsenen faan konstmoolern faan föl lunen wurd do onerrachtet. Emil Nolde Jacob Alberts, skuuler. Jules-Joseph Lefebvre, skuulmääster.
Det 2. Arrondissement faan Pariis of at Arrondissement faan't Bourse (üüb Fraansöösk: 2e arrondissement de Paris of Arrondissement de la Bourse) as ian faan a arrondissementen uun Pariis. At leit uun a maden faan't steed. Det hee 20.260 lidj (2019). At arrondissement leit bi de Seine Struum. At arrondissement hee fjauer steedfjuardens (üüb Fraansöösk: quartiers): Quartier Gaillon Quartier Vivienne Quartier du Mail Quartier de Bonne-Nouvelle Académie Julian 94citoyens.com