rlitschk/wikidir huggingface dataset:
At Hiaskrüüs (Calluna vulgaris) as en plaant uun det famile faan a hiasplaanten (Ericaceae). Hat as di iansagst slach uun det skööl Calluna. Di imergreen strük wääkst man suutjis an koon sowat 40 juar ual wurd. Hi koon bit 100 cm huuch wurd, as oober miast letjer. At hiaskrüüs bleut uun a leed somer bit iin uun a harewst. A enkelt bloosen san man 4 mm grat. Föl flenerken an ööder insekten surge för a fermuarang. At siad woort faan a winj widjer draanj. Uun a natüür komt at hiaskrüüs uun Madel- an Nuurdeuroopa föör. Uun't uasten bit Waastsibiirien. Tu Kanada an Nuurdameerikoo as't mä iinwaanerern faan Skotlun kimen. At hiaskrüüs brükt föl laacht an en sunagen grünj. Hat wääkst üüb a hias, uun muuren an uun dünem. Uun a berger wääkst hat bit tu'n hööchde faan 2700 m. At hiaskrüüs as leewentsrüm för föl raar flenerken. Am brükt jo strüker üs frast faan en raidsaag. Mä det krüüs san iar beesmer bünjen wurden, diarfaan komt uk di huuchsjiisk nööm: Besenheide. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hiaskrüüs Wikispecies hää en artiikel tu: Hiaskrüüs
April as de fjuard muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 30 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Aprilis. Üüb Mooring het a muun Gjarsmoune. April as de naist muun faan de meteoroloogisk wos uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as April de naist muun faan harewst. April faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a April
Febrewoore (Aasdring: Febrewaare) as de naist muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee uun gemianjuaren 28 daar an uun skregeljuaren 29 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Februarius. Üüb Mooring het a muun Biikenmoune. Febrewoore as de traad an letst muun faan de meteoroloogisk wonter uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Febrewoore de traad an letst muun faan somer. Febrewoore faan Määster Venceslao (1390-1400) „Wan ik so'n meecht hed üüs dü, ik leet a kualwer uun't kü duad friis“, sait a janewoore tu a febrewoore. Bejewenhaiden uun a Febrewoore Faltings, V. an Jannen R. (2012), "En ai as en ai", saad a prääster ... : Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon / Föhring-Amringer Sprichwörterlexikon, s. 85.
Jüüle as de sööwenst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Iulius. Hi as efter de rööms stootsmaan Julius Caesar neemd. Üüb Mooring het a muun Foodermoune. Jüüle as de naist muun faan de meteoroloogisk somer uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Jüüle de naist muun faan wonter. Jüüle faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a Jüüle
A Hiassparag, (mo.) hiispänk, hiispink, hiispåri (Anthus campestris) as en Sjongfögel (Passeriformes) uun't famile faan a Piipern (Motacillidae). Tiaknang faan Hiassparger. Aier faan Anthus campestris. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hiassparger Wikispecies hää en artiikel tu: Hiassparger
Marts as de traad muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) Martius. Üüb Mooring het a muun Uursmoune. Marts as de iarst muun faan de meteoroloogisk wos uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Marts de iarst muun faan harewst. A wosponkt as uun deheer muun uun a nuurdhualewkuugel an a harewstponkt uun a süüdhualewkuugel. Gäärs, diar uun marts weekst, komt ei auer a sen. Komt a marts uun't lun üüs en jongfoomen, do gungt'r ütj en baar. Bejewenhaiden uun a Marts Faltings, V. an Jannen R. (2012), "En ai as en ai", saad a prääster ... : Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon / Föhring-Amringer Sprichwörterlexikon, s. 175.
Nofember as de elwenst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 30 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) November. Uun a rööms kalender wiar Nofember de njüügenst muun faan't juar, auer dat at juar uun Marts uun de röömsk kalender begand. Novem as det latiinsk wurd för njüügen. Üüb Mooring het a muun Mistmoune. Nofember as de traad an letst muun faan de meteoroloogisk harewst uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Nofember de traad an letst muun faan wos. Nofember faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a Nofember
Oktuuber (Aasdring: Oktoober) as de tjiinst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 31 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) October. Uun a rööms kalender wiar Oktuuber de aachst muun faan't juar, auer dat at juar uun Marts uun de röömsk kalender begand. Octō as det latiinsk wurd för aacht. Üüb Mooring het a muun Stormmoune. Oktuuber as de naist muun faan de meteoroloogisk harewst uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as Oktuuber de naist muun faan wos. Oktuuber faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a Oktuuber
Hiilkundi es en Weetenskep, hur Kraankheren biluket uur, dat em diar töögenön aarberi ken, dat kraank Mensken weđer sün uur. Nii Meditsiin en hur'ling di Mensken bihanelt uur, skel di Hiilkundlers ütfinj. Bikeent Hiilkundlers en Dochters fan Nuurđfriislön wiar: Henriette Hirschfeld-Tiburtius Frederik Paulsen Biluki uk di Kategorii Hiilkundi, gans töönerst ön des Sir! Wichtig Henwiis tö Bidrachen aur di Sünhair Des Bidrachen maaki fuar't miist Lir, wat niin Dochters sen. Di skriif di Saaken jir sa hen, üs di dit weet of hur'ling di dit ön en üđer Wiki lesen haa. Wan Di wat siir dö of üđers ek gans rocht es, sket Dü langsen en Dochter of Apoteeker fraagin. Ali Lir, wat jir skriif, dö dit eeđer beest Weeten en Giweeten. Hat skel man dach klaar wiis, dat fan des Aarber uk Failen pasiari ken, en diarfuar ken nemen en Garantii dö. Senerk wan jir wat aur Medikamenti staant, sket Dü langsen me Din Dochter of tö't mendst me di Apotheker snaki! Benutzer:Doc James/Open Textbook of Medicine
September as de njüügenst muun faan at juar uun a gregoriaans kalender. Hi hee 30 daar. A nööm faan a muun komt ütj at latiinsk (mensis) September. Uun a rööms kalender wiar September de sööwenst muun faan't juar, auer dat at juar uun Marts uun de röömsk kalender begand. Septem as det latiinsk wurd för sööwen. Üüb Mooring het a muun Härfstmoune. September as de iarst muun faan de meteoroloogisk harewst uun a nuurdhualewkuugel. Uun a süüdhualewkuugel as September de iarst muun faan wos. A harewstponkt as uun deheer muun uun a nuurdhualewkuugel an a wosponkt uun a süüdhualewkuugel. September faan Määster Venceslao (1390-1400) Bejewenhaiden uun a September
A Arktis as det regiuun trinjam a Nuurdpuul nuurdermuar faan ~ 66° 33′ nuurdelk breetje (a nuurdelk pulaarkreis) an hiart sodenang tu Euroopa, Nuurd-Ameerikoo an Aasien. Uun a maden leit at Arktisk Sia. Hat leit jinauer faan't Antarktis. Commonskategorii: Arktis – Saamlang faan bilen of filmer
A oosean (faan greks Ὠκεανός („Okeanos“) as en betiaknag för a sian trinjam a eerd. En öödern nööm as "weltsia". Sowat 71 prosent faan't eerdflaak san sian. Det san a enkelt ooseanen an hör sidjensian. Di gratst oosean as a Pasiifik. A enkelt dialen faan't weltsia het uk oosean, t. b. Atlantisk Oosean, of ianfach Atlantik. Atlantik of Atlantisk Sia of Atlantisk Oosean Indik of Indisk Sia of Indisk Oosean Pasiifik of Pasiifisk Sia of Pasiifisk Oosean Arktisk Sia Antarktisk Sia Wikiquote: Oosean (sjiisk) Commonskategorii: Oosean – Saamlang faan bilen of filmer
Histoori foon Nordfraschlönj Frascheschörk Jarst Wråålkrich Tweed Wråålkrich Aldgillis (623 - 680) Abel faan Denemark (1218 - 1252) Hark Olufs (1708 - 1754) Theodor Mommsen (1817 - 1903) Jürgen Spanuth (1907 - 1998) Thomas Steensen (* 1951)
Ialkrüüs (Elodea, uk Anacharis) as en skööl faan plaanten faan det famile Hydrocharitaceae. Diar jaft'at 9 bit 12 slacher faan. E. bifoliata – E. callitrichoides – E. canadensis – E. densa – E. granatensis – E. heterostemon – E. najas – E. nuttallii – E. potamogeton Kanaadsk Ialkrüüs (Elodea canadensis Michx.) Smäälbleedrag Ialkrüüs (Elodea nuttallii Planch. (H.St. John)) Argentiinsk Ialkrüüs (Elodea callitrichoides (Rich.) Casp.) Jodiar slacher kem aaltumaal faan Ameerikoo, an san fööraal mä a skapsferkiar tu Euroopa kimen. Ialkrüüs wääkst gau, diaram het det uk "weederpest". Commonskategorii: Ialkrüüs – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Ialkrüüs
At Gewöönelk Siagäärs (Zostera marina) as en plaantenslach an hiart tu a Siagäärsplaanten (Zosteraceae). Hat wääkst oner weeder bi a waaskaant üüb a nuurdelk eerdheleft. Oner weeder jaft at guarder uk faan ööder plaantenslacher faan det kategorii Alismatales, huar flook diarten hör leewentsrüm haa. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Gewöönelk siagäärs Wikispecies hää en artiikel tu: Gewöönelk siagäärs
A Müsensiif, (mo.) müsetiif (Buteo buteo) as en Gripfögel (Accipitriformes) uun't famile faan a Hanjügern (Accipitridae). En ualfögel uun a loft. Aier faan Buteo buteo - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Müsensiiwer Wikispecies hää en artiikel tu: Müsensiiwer
Jü histoori foon Nordfraschlönj as politisch iinjhäid begant eentlik jarst ma e krisreform foon 1970, iir bestöö uler poliitisch iinjhäidlik lönj. Bit tu dåt iir 1864 wus jü histoori foont gebiit as pårt foont Härtochduum Slaswik nåår ma jü foon dåt Kiningrik Dånmark ferbünen. Tidwise ööweden uk dan da Neederlönsche gruten influs üt, ouers mååst bloot önj da mjarschgebiite. Apårtie aw e Salring gååst, ouers uk aw dåt fååstlönj ferrädje tålrike grutstiinjgrääwde än ferschilie latjfanste eedere kolonisasjoon. Önj e jungstiinjtid wus apårtie dåt intwasche döör di steegende heefspäägel foon dåt fååstlönj oufskjard Sal tacht kolonisiirt. Önj e Bronsetid profitiird Nordfraschlönj foon e hoonel. En wichtie hoonelswoore wus dåt reef, weerfor Nordfraschlönj wälj en sliik monopool häi. Rike grääftgoowe aw e ailönje spreege for en grut wäljstånd foon tu manst di boowenlååge, en wid önjtwikled kultuur än goue hoonwark-produkte. Sügoor luksus-diile foon e sööd-tjüsch Hallstattkultuur fünen harn wäi bit tu Oomram. Da schuchtere inboogere laaweden foon jare eekre än jare tjüch. Jü stäljtid begand önj Nordoiroopa duusend iir lääser as önj e fordere ooriänt. Dåt stälj wörd ma heelp foon hooltkoole üt moorstälj wünen, dåt tum biispel aw e Stolbärj forkamt. Tu jü tid, foon 500 f. Kr. ouf köm dåt
Siagäärsplaanten (Zosteraceae) as en famile faan weederplaanten faan det order Alismatales. Amanbi 18 slacher san bekäänd, jo waaks üüb a hialer eerd fööraal uun't saaltweeder, oober ei uun a troopen. Heterozostera (Setch.) Hartog: 4 slacher üüb a süüdelk eerdheleft. Phyllospadix Hook.: 5 slacher uun a nuurdelk Pasiifik. Zostera L.: 12 bit 16 slacher üüb a nuurdelk eerdheleft. Zostera marina Gewöönelk Siagäärs Commonskategorii: Siagäärsplaanten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Siagäärsplaanten
At Holtdüüw, Düüw, (mo.) hooltdüw, wildüw (Columba palumbus) hiart tu at fögelfamile faan a Düüwen (Columbidae). Holtdüüwen bi a fögelwaanrang. Ai faan Columba palumbus Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Holtdüüwen Wikispecies hää en artiikel tu: Holtdüüwen
A Amerikoonsk Jongfoomen Eilunen (ingelsk: United States Virgin Islands) san en skööl faan eilunen uun a Kariibik an hiar diar tu a Letj Antilen. Jo san en bütjenlun faan a Ferianagt Stooten so üs det naibereilun Puerto Riko. Jo hoodeilunen het: Saint Croix Saint John Saint Thomas Water Island (sant 1996) ... an flook letjer eilunen. Dön tjiin gratst stääden üüb a eilunen san: För 1917 wiar a eilunen en deensk kolonii. Commonskategorii: Amerikoonsk Jongfoomen Eilunen – Saamlang faan bilen of filmer Vom Sklaven zum Sklavenhändler (sh:z, 12. Jüüne 2010) Jongfoomen Eilunen 18.333333333333-64.833333333333Koordinaaten: 18° N, 65° W Virgin Islands of the U.S.: Towns and Places, citypopulation.de
A Jongfoomen Eilunen san en skööl faan eilunen faan a Letj Antilen. Poliitisk san jo apdiald tesken Ameerikoo an't Ferianagt Könangrik. Britisk Jongfoomen Eilunen Amerikoonsk Jongfoomen Eilunen Commonskategorii: Jungfoomen Eilunen – Saamlang faan bilen of filmer
Holthakern, (sö.) Boompekern, (mo.) hoolthåkere (Picidae) san en fögelfamile uun't order faan a Holthakerfögler (Piciformes). Jynginae Jynx Picinae Blythipicus – Campephilus – Campethera – Celeus – Chloropicus – Chrysocolaptes – Chrysophlegma – Colaptes – Dendrocopos – Dendrocoptes – Dendropicos – Dinopium – Dryobates – Dryocopus – Gecinulus – Geocolaptes – Hemicircus – Leiopicus – Leuconotopicus – Meiglyptes – Melanerpes – Micropternus – Mulleripicus – Nesoctites – Picoides – Piculus – Picus – Reinwardtipicus – Sphyrapicus – Veniliornis – Xiphidiopicus – Yungipicus Picumninae Picumnus – Sasia Dreierfögel (Jynx torquilla) Grat Holthaker (Dendrocopos major) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Holthakern Wikispecies hää en artiikel tu: Holthakern
Hispaniola (spoonsk: La Española "at spoonsk") of uk Kiskeya (Taino spriak) as 76.480 km² grat at sodenang at öödergratst Kariibisk Eilun. Hat hiart tu a Grat Antilen an as apdiald tu Haiti an at Dominikaans Republiik. Haiti Dominikaans Republiik Navassa Commonskategorii: Hispaniola – Saamlang faan bilen of filmer
Baffin Bay Sia At Baffin Bay of Baffin Bocht (Inuktitut: Saknirutiak Imanga, Greenluns Avannaata Imaa) as en sia tesken a Atlantik an at Arktisk Sia. Waastelk leit at Baffin Eilun (Kanada), an uastelk leit Greenlun. Mä en grate faan 689.000 kwadrootkilomeeter as hat en betj grater üs a Nuurdsia. At Baffin Bay as näämd efter di ingelsk siamaan William Baffin. Commonskategorii: Baffin Bay – Saamlang faan bilen of filmer
A Holtskuch of uk at Strunsnep (Actitis hypoleucos) as en fögelslach uun't famile faan a Snepen (Scolopacidae). Uun det skööl faan a Auerluupern (Actitis) jaft'at man ään slach muar, det as Actitis macularius. Hi bräät uun't nuurdelk Kanada. Actitis hypoleucos Holtskuch Ai faan Actitis hypoleucos A Holtskuch fleutet. Actitis macularia uun Kanada Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Holtskur Wikispecies hää en artiikel tu: Holtskur
At Holtsnep, Snep, (mo.) hooltingsnäp, hooltingsnap (Scolopax rusticola) as en fögel uun't Snepenfamile (Scolopacidae). Holtsnep mä en wirem. Aier faan Scolopax rusticola rusticola - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Holtsnepen Wikispecies hää en artiikel tu: Holtsnepen
Di Uastkariibisk Dooler (EC$, East Caribbean Dollar) as det jil faan sääks lunen uun a Kariibik an tau Britisk bütjenlunen. Hi hää en fäästen wakselkurs mä a US-Dooler. At jaft jilskiiner faan $2, $5, $10, $20, $50 an $100. Jo haa aaltumaal en bil faan a/at könang üüb. At jaft jilstaken faan 5, 10 an 25 Cents an faan $1. Jo haa uk aaltumaal en bil faan a/at könang üüb. Jilskiiner Jilstaken
Anguilla (spoonsk för "ial") as en "eilun auer a winj" faan a Letj Antilen uun a Kariibik. Tuup mä hög ööder ünbewenet eilunen as Anguilla en bütjenlun faan't Ferianagt Könangrik. At lun hää 14 distrikten. Anguilla, citypopulation.de Commonskategorii: Anguilla – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Anguilla – Geograafisk an histoorisk koorden 18.25-63.066666666667Koordinaaten: 18° 15′ N, 63° 4′ W
Montserrat as en eilun uun a Kariibik an hiart tu a Letj Antilen. Hat as en bütjenlun faan't Ferianagt Könangrik. The Montserrat Reporter, 3. August 2007 Commonskategorii: Montserrat – Saamlang faan bilen of filmer 16.75-62.2Koordinaaten: 16° 45′ N, 62° 12′ W
Eilunen auer a winj het a nuurdelk Letj Antilen. Jongfoomen eilunen (britisk an amerikoonsk) Anguilla (britisk) Sint Eustatius (holuns) Sint Maarten - Saint-Martin (holuns an fransöösk) Saint-Barthélemy (fransöösk) Saaba (holuns) Barbuuda (tu Antiigua an Barbuuda) St. Kitts an Nevis Antiigua (tu Antiigua an Barbuuda) Montserrat (britisk) Guadeloupe (fransöösk) Marie-Galante (tu Guadeloupe) Aves (tu Venezuela) Domiinika Martinique (fransöösk) St. Lucia St. Vincent (tu St. Vincent an Grenadiinen) Grenadiinen (tu St. Vincent an Grenadiinen) Grenaada Barbaados Trinidad an Tobaago (!) täält am ei muar tu a Eilunen auer a winj, uun't Ingelsk tääl jo oober noch mä tu a Windward Islands. Commonskategorii: Eilunen auer a winj – Saamlang faan bilen of filmer Eilunen oner a winj
Hali 25 en 28 sen Fliigerhalen, diar dit Militeer brükt heer fuar eeđer jaar Fliigers en Hüüvskrüüwers tö lukin. Di Halen uur sent 2005 sa gur üs ek muar nütet. Ja staan öner Teenkstairensküül, aurdat dit senerlig Bechningen sen. Dat Amt fuar Teenkstairensjuts heer biskrewen, wat aur di Bechningen senerlig es, en hurom di ek ofrewen uur skel. Di Hali uur fan en gurt Giwölbi deekt, wat wan Betonripen maaket es. Des Ripen gung twerk en langs öner di Aurskot hen. Ön di Achtersir giar di Aurskot rocht wat diiper dial üs ön di Fuarđersir, wat hentö Nuurđen weeget. Di Ripenkonstruktsjoon giar achtern dial bit hentö di Grünj, en fuar di Forbining staan achtern Betonstölpen. Twesken des Stölpen es ek techtmüüret uuren. Achtern en bisirs sen Önbechningen fuar litjer Halen en Warekstairen, sa üs uk Baarirümen en Hüsjes. En Nuurđerwuch jeft et ek, di hiili Flechi es en gurt iirsern Toor, wat en iipen sküüv ken. Diarbi klapt dit töhop üs en Ziehharmoonika. Aur des Toor langs giar en lung Reeg fan Wininger. Ön di Uastersir staant en Önbechning me jen Laag. Ön di Süđer- en Weestersir heer dat wuchtigi Önbechning tau Laagen, en diarbenen sen forskelig Rümen sa üs
A biologii as en natuurwedenskap am't labenen an befaadet ham mä njüügen feeg. Portaal an süstemaatik faan a diarten Portaal an süstemaatik faan a plaanten Swaampen tääl neder tu a plaanten noch tu a diarten. Uurdiarten wurd daalang mä bi a diarten of plaanten iinsortiaret. Portaal an süstemaatik faan a bakteerien. Uurbakteerien hiar tuup mä a bakteerien tu a prokarioten. Portaal faan a wiiren. DNA Mitochondriol DNA Wiiren At sel Mutatsion Eukarioten Prokarioten Wiiren Globaal apwarmin IUCN Taksonomii faan diarten an plaanten Ewolutsion IPNI ICD
At Bipkerwik, (mo.) kornkwanker (Coturnix coturnix) as en fögel uun't fasaanenfamile Phasianidae. Hat liket at Ääkerhenk, as oober letjer. Bibkerwiken kem al bi a ual Ägyptern üs hiiroglüüfen föör. Ai faan Coturnix coturnix Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Bipkerwiken Wikispecies hää en artiikel tu: Bipkerwiken
A Eilunen oner a winj (holuns: Benedenwindse Eilanden, ingelsk: Leeward Antilles) san en skööl faan eilunen uun't nuurden faan Süüd-Ameerikoo uun a Kariibik. Jo san di süüdelk dial faan a Letj Antilen an fu ei föl faan a Nuurduast-Pasaat uf. Sodenang as't diar uk drüger üs üüb a Eilunen auer a winj. Margarita, Cubagua und Coche san tuup Nueva Esparta, en bundesstoot faan Weenesuela. A "ABC-eilunen" (Aruba, Bonaire an Curaçao) hiar tu't Könangrik faan a Neederlunen. Aal jo ööder knaap 600 eilunen hiar tuup mä't Aves-eilun tu a "Dependencias Federales" faan Weenesuela. Eilunen auer a winj
A Neederlunen (holuns Nederland, waastfresk Nederlân) san ian faan sjauer lunen uun't Könangrik faan a Neederlunen. Miast sait am Holun, det as oober eegentelk ei rocht, auer Holun bluas di nuurdwaastelk dial faan't lun as. Diar lei a prowinsen Nuurdholun an Süüdholun. Det lun leit uun Waasteuroopa, an trinjam lei Belgien uun't süüden, Sjiisklun uun't uasten, an a Nuurdsia uun't nuurden an waasten. Hoodstääd as Amsterdam, at regiarang sat uun Den Haag. Tu a Neederlunen hiar uk noch trii eilunen uun a Kariibik. Bonaire, Sint Eustatius an Saaba san a BES-Eilunen an aparte gemeenen faan a Neederlunen. Commonskategorii: Neederlunen – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Neederlunen (sjiisk)
Birkebuumer (Betula) hiar tu a bleedenbuumer faan det famile Betulaceae. At jaft sowat 40 slacher uun Euroopa, uun Nuurdameerikoo (diar fööraal bi a uastküst) an uun Aasien, sodenang bal aueraal üüb a nuurdelk eerdheleft. Birkebuumer san somergreen buumer of strüker. Jo waaks gau an kön al efter sääks juar 7 m huuch wees, ütjwoksen bit 30 m an muar. At buark as üübfaalen laachtgrä bit witj. Birkebuumer bleu faan aanj Maarts bit aanj April an fermuare jo troch a winj, diaram flä uun di juarstidj föl polen ambi, huar föl lidj ei mä am kön. Tu a früchten seit am ketjin, jo maanelken hinge, a wiifelken stun aprocht. At siad woort rip uun September bit Oktuuber an fäält üüb troch grat jügen. 1. uun Madeleuroopa - Sunbirkebuum (Betula pendula), di komt fööraal föör. - Muurbirkebuum (Betula pubescens) - Sweragbirkebuum (Betula nana) - Birkestrük (Betula humilis) At buark as iar brükt wurden för letj kasjin. Uun Finlun an uun Nuurdameerikoo haa's diar uk skur an ööder rääskap faan maaget: Meel-, tee- an bruadduusen. Det buark suragt diarför, dat iidjwaar ei so gau ferdareft. Uk tjaar an ööle koon am ütj det buark maage. A beesembinjer brükt jo twiigen - at ris
At Könangrik faan a Neederlunen as en lun mä sjauer dialen uun Euroopa an a Kariibik. Arke dial hää sin aanj regiarang an jil. Tu't könangrik hiar a Neederlunen an a Kariibisk Eilunen Aruuba, Curaçao an Sint Maarten. Jodiar trii hiard bit 2010 tuup mä a BES-Eilunen tu a Neederluns Antilen. Commonskategorii: Neederlunen – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Könangrik faan a Neederlunen – Geograafisk an histoorisk koorden Nederlönje Kariibik
A Müürfink of Blä Tualagbitjer (Cyanistes caeruleus, iar Parus caeruleus) as en fögel uun't famile Paridae. Müürfinken bi en tualagklomp. Aier faan Cyanistes caeruleus Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Müürfinken Wikispecies hää en artiikel tu: Müürfinken
At Bleskaader, (mo.) bläshån, bläskååder, witbläs, grut wååderhån (Fulica atra) as en fögel uun't famile faan a Weederhanen (Rallidae). Tuan faan en Bleskaader. Aier faan Fulica atra - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Bleskaadern Wikispecies hää en artiikel tu: Bleskaadern
A Blä Baker, (mo.) ween baker, ween bäker (Chlidonias niger) hiart tu at fögelfamile faan a Bakern (Sternidae). Aier faan Chlidonias niger niger - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Blä Bakern Wikispecies hää en artiikel tu: Blä Bakern
A BES-Eilunen of uk aparte gemeenen (holuns: bijzondere gemeenten) san trii eilunen uun a Kariibik, diar iartidjs tu a Neederluns Antilen hiard. Det san Bonaire, Sint Eustatius an Saaba. Jo wurd uk Kariibisk Neederlun (holuns: Caribisch Nederland) näämd. A 10. Oktuuber 2010 san a Neederluns Antilen apliaset wurden, an sant di dai san jo trii eilunen "aparte gemeenen" faan a Neederlunen. Trii ööder eilunen faan a Neederluns Antilen hiar uk tu't Könangrik faan a Neederlunen, san oober suwereen stooten wurden: Aruuba, Curaçao an Sint Maarten. Statistical Info: Area and Climate. Archiwiaret faan det originool di 6. Jüüle 2011. Ufrepen di 3. Oktuuber 2011. Caribbean Netherlands; population; sex, age, marital status. Uun: StatLine. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), 23. April 2021, ufrepen de 19. Janewoore 2022 (ingelsk).
A Blä Hanjüger, (mo.) weene hånetiif (Circus cyaneus) as en Gripfögel (Accipitriformes) uun't famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Aier faan Circus cyaneus - MHNT Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Blä Hanjügern Wikispecies hää en artiikel tu: Blä Hanjügern
Di Teenkstairen ön Kairem üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön di Gimiindi Söl. Luki uk öner Teenkstairen (Gimiindi Söl). Di List es önern ön des Sir tö finj. Lönsamt fuar Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin Di Listi fan't Lönsamt (2007) "Gurtstig" en "Gurtstich" es biiring rocht skrewen. Spreeken uur dit üs "Stich", man di Rochtskriiwing eeđer Boy Peter Möller meent, dat et "Stig" skrewen uur skel. Wan em diartö uunt es, da es dit ek muar swaar.
Di Teenkstairen ön Muasem üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön di Gimiindi Söl. Luki uk öner Teenkstairen (Gimiindi Söl). Di Listi es önern ön des Sir tö finj. Lönsamt fuar Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin Di Listi fan't Lönsamt (2007) Ön di List stön Hüsnumer 1. Nösistig 1 es man gans en gaar techtwukset, en diar es nönt fan en Teenkstair tö keen. En uthlönsk Hüs, wat gur törocht es, es di Numer 11, en des es jir weeget.
Di Teenkstairen ön Ārichsem üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön di Gimiindi Söl. Luki uk öner Teenkstairen (Gimiindi Söl). Di List es önern ön des Sir tö finj. Lönsamt fuar Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin Di Listi fan't Lönsamt (2007)