rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Nis Albrecht Johannsen di jüngeri - beeren di 11. Marts 1888 önj Deetsbel, stürewen di 15. August 1967 uk ön Deetsbel. Hi wiar Skuulmaister en töleest Skuulreer. Üs Skriiwer es Johannsen fuaral me sin Saamlingen fan Dechtingen bikeent uuren. 1928 kāöm "Üt min Schatull" üt. Üs dit Bok ütforkoopet wiar, kām 1956 "Beerid" (Bāricht) achterön. Diar waar di Dechtingen fan "Üt min Schatull" me iin nomen, en Johannsen diar jit üđer Aarberen bitö. Albrecht Johannsen heer sent 1928 masi Dechtingen üp Mooring skrewen sa üs uk di frasch Hümne: Wikisource: Gölj - rüüdj - ween En Video me Skeltern fan dit Jaaresraakin 2013 fan di Nuurđfriisk Foriining. Dit Leedji uur fan di Meföligers süngen. (1:15 min). Help: Video giar ek? Wikisource: Bai e swuunewäil Wikisource: Man hilebuum Wikisource: Släip, doote! Wikisource: Åål bait spanfiilj Wikisource: As ik nuch kining wus Wikisource: Bjarneriime Nis Albrecht Johannsen (di ålere) Jan Graf sjungt "Gölj, rüüdj, ween" Gölj Rüüdj Ween (Nordfriisk Instituut; PDF)
At list faan ISO 3166-2-Codes för Süüdkorea wiset di code för njüügen prowinsen, sääks stäädprowinsen, an det hoodstääd. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Süüdkorea KR), di ööder as di code för at prowins. Nian feranerang faan di code sant 1998. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk) ISO 3166-2, Referenstabel faan luncodes. ISO 3166-1, Luncodes uun domainnöömer.
A Internatsionaal Müntfond (IMF, sjiisk: IWF; ingelsk International Monetary Fund, IMF) as en iinrachtang faan a Feriand Natsioonen an sat uun Washington, D.C. (USA). Hi skal lunen halep, diar finansiel uun a knip kimen san. Tu a IMF hiart at Weltbeenk, diar uk för letjer projekten jil ütjliant. Tu a IMF hiar 188 lunen, hör stemrocht hinget faan hör uundial uf. A gratst uundialen hual: USA 16,75 % Japan 6,23 % Sjiisklun 5,81 % Frankrik 4,29 % Ferianagt Könangrik 4,29 % Sjiina 3,81 % Commonskategorii: Internatsionaal Müntfond – Saamlang faan bilen of filmer www.imf.org Wääbsteed faan a IMF IMF Members’ Quotas and Voting Power, and IMF Board of Governors. (Stant: 25. Nofember 2013).
Katriinenheerd as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 175 minsken. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Oldenswort as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 1.280 minsken. Di Green Küstwai gungt troch't gemeen. Thusnelda Kuehl Dieter Staacken Ferdinand Tönnies Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
At Demokraatisk Fulksrepubliik Korea, of man ianfach Nuurdkorea as en lun uun Uastaasien üüb a nuurdelk dial faan't Koreansk hualeweilun Uun't süüden leit Süüdkorea. Det lun näämt ham 'demokraatisk', as oober en diktatuur. De Paektu Berig (üüb Koreaans: 백두산 / 白頭山; 2744 m) as de huuchst berig uun't lun. Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: Nuurdkorea hää ian stääd oner sentraal ferwaltang faan't regiarang (Pjöngjang), trii apartig stääden (Kaesŏng, Rasŏn an Namp'o) an njüügen prowinsen: Nuurdkorea hää en miatag kontinentaalkliima mä sjauer juarstidjen. At rinjt fööraal uun a monsuun(jangma)-tidj faan Jüüne bit August. A wontern san drüg an kuul. Uun a harefst kön uk ans taifuuner föörkem. Nuurdkorea wurd 1948 grünlaanjen. At jeew en krich twesken at lun an Süüdkorea twesken 1950 an 1953. A feerers faan't lun san: Kim Il-sung (1948-1994) Kim Jong-il (1994-2011) Kim Jong-un (2011-) The World Factbook, 2012. CIA, ufrepen di 27. Jüüle 2012. Population and Vital Statistics Report, 2012. United Nations, ufrepen di 27. Jüüle 2012. – taalen faan a 1. Oktuuber 2008. Ostasiatischer Verein e.V.: Wirtschaftshandbuch Asien-Pazifik 2008, S. 245. North Korea: Provinces and Cities, citypopulation.de North Korea, citypopulation.de
At list faan ISO 3166-2-Codes för Nuurdkorea wiset di code för 9 prowinsen an 2 stääden. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Nuurdkorea KP), di ööder as di code för a prowinsen an stääden. Di code as mä di Newsletter II-1 faan a 3. Febrewoore 2010 (PDF) feranert wurden. ISO 3166-2 ISO 3166-1 Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
Uasterheewer as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 250 minsken. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
A Mialen (Atriplex) san plaantenslacher uun det famile faan a Amaranten (Amaranthaceae). Diar hiar amanbi 300 slacher tu. Guardmial (Atriplex hortensis) Strunmial (Atriplex littoralis) Commonskategorii: Mialen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Atriplex
At guardmial (Atriplex hortensis) as en plaantenslach uun det famile faan a amaranten (Amaranthaceae). Hat het uk "spoonsk saloot", auer hat al loong üs greentjüch eden woort. Hat hää uk bedüüdang uun a medesiin, tu farwin of ianfach üs bluum. Siad faan Atriplex hortensis (Bil faan't MHNT). Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Guardmial Wikispecies hää en artiikel tu: Atriplex hortensis Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
At Strunmial (Atriplex littoralis) as en plaant uun det famile faan a Amaranten (Amaranthaceae). Hat komt uk mä saalten grünj turocht an wääkst sodenang uk üüb't oon an bi strun. Commonskategorii: Strunmial – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Atriplex littoralis Strunmial. Uun: FloraWeb.de.
At Wil Rööw (Beta vulgaris subsp. maritima) as en onerslach faan a Rööwen (Beta vulgaris) an hiart sodenang tu't famile faan a Amaranten (Amaranthaceae). Hat woort uk wil mangold näämd. Faan det wil rööw kem at Sokerrööw, at Fuderrööw, Ruad Beeten of Mangold uf. Commonskategorii: Wil Rööw – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Beta vulgaris subsp. maritima
Popenbel Popenbel as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 200 minsken. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk) Popenbeler Sankt Johanniskuuch uun't Nordfriesland Lexikon faan't NFI Uwe Herms
A Rööwen (Beta) san plaantenslacher uun det famile faan a Amaranten (Amaranthaceae). Diar kem flook kultuurplaanten faan uf. At jaft oober uk "rööwen", diar tu a Brassicaceae (Kualplaanten, Brassica) hiar an mä a "echt rööwen" (Beta) ei föl tu dun haa. Beta seksioon Beta Beta macrocarpa Beta patula Rööw (Beta vulgaris) onerslacher: wil rööw, mangold, sokerrööw, fuderrööw, ruad beeten Beta seksioon Corollinae Beta lomatogona Beta macrorhiza Beta corolliflora Beta trigyna Beta nana Commonskategorii: Rööwen (Beta) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Beta (Chenopodioideae) Kualplaanten (Brassica slacher)
En stäär (latiinsk stella an astrum, astronoomisk sümbool: ✱) as uun a astronomii en swaar objekt, diar salew locht, so üs üüs san. Uun en stäär as hiat gas, diar faan hör aanj swaarkrääft tuuphäälen woort. Bi a kaant as hi sowat 2.200 K bit 45.000 K hiat, enkelt stäären (witj swerger) sogoor bit 100.000 K. Banen uun as hi oober noch föl hiater, miljuunen faan graad san det diar. A miast stäären san dobelstäären an haa planeeten trinjam. En stäär mä sin planeeten het sansüsteem. En grat skööl faan stäärsüsteemen het galaksis. Stäären san böös onerskiaselk efter hör grate, laacht an klöör, an diarefter wurd jo uk sortiaret. Stäären kem an gung. A miasten san oober so ual üs det uniwersum, an det as wel auer 13 miljaarden juar ual. Commonskategorii: Stäär – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Stäär (sjiisk) San Spektraalklas Stäärbil
Faardferanrang (ufkört a faan ingelsk: acceleration) as uun a füsiik det feranrang faan't faard faan en ding. Diartu woort det faard tu began an tu aanj faan en tidjrüm meeden, an di ferskeel as det faardferanrang. Wan wi uun en auto sat, do mark wi goorei, dat wi t.b. mä en faard faan 100 km/h onerwai san. Oober wan di waanj gauer of eewener woort, do mark wi det, an det as det faardferanrang. rochtsaaks: tidj huuchaaks: wai blä: a = 0, det faard blaft konstant green: a > 0, det faard namt tu ruad: a < 0, det faard namt uf Faardferanrang üüb a eerd Commonskategorii: Faardferanrang – Saamlang faan bilen of filmer
Tating, (mo.) (go.) Tååting as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 1.000 minsken. Det leit üüb't hualeweilun Eidersteed. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk) Tatinger Ual Kuuch uun't Nordfriesland Lexikon faan't NFI Tatinger Büürenkuuch uun't Nordfriesland Lexikon faan't NFI
At sachthaid ρ {\displaystyle \rho } (Rho), as det mase m {\displaystyle \,m} faan en materiol diald troch san rüm V {\displaystyle \,V} , det ment ρ = m V {\displaystyle \rho ={\frac {m}{V}}} . Hat woort miast uun gram per kubiksentimeter = kilogram per liter = tonen per kubikmeeter uunden. Bi weeder as det sachthaid = 1, det ment 1 kubiksentimeeter wäächt 1 gram. Materiol mä en letjer sachthaid swäämt, an materiol mä en huuger sachthaid gongt oner. Det SI-ianhaid as kilogram per kubikmeeter, det woort oober ei so föl brükt. At sachthaid as en eegenskap faan en materiol an hää niks mä't furem tu dun. Commonskategorii: Sachthaid – Saamlang faan bilen of filmer
Schach (uk skak?, faan persisk Schah / ‏شاه‎ /‚könang‘) as en ual spal mä 64 spalfialen an 32 spelstianer, 16 witjen an 16 suarten. Det gongt diaram, di ööder könang tu slauen of ham so uun a knip tu fun, dat hi ham ei muar reer koon. Üüb a wai diarhen mut ööder stianer slaanj wurd. büür : hi mut bluas ian fial föörütj luup (tu began uk tau fialen); slau mut hi bluas diagonaal türn : hi mut wairocht of luadrocht tji springer : hi mut tau fialen wairocht an ian fial luadrocht tji of uk amkiard luuper : hi mut diagonaal tji doom : hat mut wairocht, luadrocht of diagonaal tji könang : hi mut uk wairocht, luadrocht of diagonaal tji, man bluas ian fial; hi mut uk tau fialen tu di türn hen tji an di türn iinuun det fial diar tesken, wan diar niks uun a wai as an wan hi ham noch ei reerd hää (det as en rochade) Commonskategorii: Schach – Saamlang faan bilen of filmer
Teedenbel as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 600 minsken. Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Schach (faan persisk Schah / ‏شاه‎ /‚kining‘) as in üülj spal ma 64 spalfälje an 32 spalstiine, 16 wite an 16 suurte. Dåt gungt deeram, di oudere kining tu slüünj ooder ham sü önj a knipe tu füünj, dåt hi ham ai mär rääre koon. Ap a wai deerhaane mötje oudere stiine sloin wårde. böre : hi mötj mån in fälj forüt luupe (önjfångs uk tou fälje); slüünj måt hi mån diagonaal törn : hi mötj wairucht of lüüdjrucht tiinj springer : hi mötj tou fälje wairucht an iinj fälje lüüdjrucht tiinj än uk amkiird luuper : hi mötj diagonaal tiinj doom : jü mötj wairocht, lüüdjrucht än diagonaal tiinj kiining : hi mötj uk wairocht, lüüdjrucht än diagonaal tiinj, mån bloot iinj fälje; hi mötj uk tou fälje tu di törn haane tiinj an di törn önj dat fälje deertwasche, wan deer niks önj a wai as an wan hi ham noch ai räärd heewt (dåt as an rochade).
Jül as dåt fäst weer we fiire dåt Jiises Krast to wråål kiimen as (25. Detsämber). Jül wård bai üüs tra deege fiirt. Di 24. Detsämber (Jülmoune) as di kraseene weer di kinken kaamt än da goowe brängt. Deer önj Nordfraschlönj di tanenbuum sälten as, wård önjt stää for än kinkenbuum apstalt.
Carl von Linné Carl von Linné (uk Carl Nilsson Linnæus, * 23. Moi 1707 önj Råshult, † 10. Januar 1778 önj Uppsala) wås än sweedsken Natörforscher. Hi heewt da sliike önj ä natör ma latiinsk "for- än äfternoome" nååmed, än dadeer twäär noome (latiinsk "binäre Nomenklatur") wårde än e waasenschap diling nuch brüked, sin oufkorting as än L. Taksonomii faan diarten an plaanten
Folerwiik as en gemeen uun Nuurdfresklun (Schleswig-Holstian), diar wene amanbi 225 minsken. Commonskategorii: Folerwiik – Saamlang faan bilen of filmer Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Halep üüb sjiisk)
Di Pidder Lüng es en Seenuatretingsskep fan di Retingsselskep fuar di Seefaarers. Di 1. Nowember 2013 waar di üs "SK 34" naa List üp Söl' braacht en tö Proof faart. Et waar ön di 16. Nowember 2013 aurnomen en statsjoniaret, dit ual Skep waar wechfaart. Di 14. Detsembermuun 2013 waar dit nii Skep dööpet. Fuarof wiar ön List sent 1989 di Minden statsjoniaret, en Skep fan di 23,3-Meeter-Klasi. Di Pidder Lüng jert tö di nii 20-Meeter-Klasi, diar aartig wat lechter becht es, da dat jü me litjeri Maskiinen (Fuarof ~ 1.400 kW, nü ~ 1.200 kW) gauer önerwai es (22 Kneten, fuarof 20 bit 21 Kneten). Dit Aarbersbuat Michel es üs en lechti Gumiboat becht, sa dat et bluat jit 40 cm diip giar en bit tö 33 Kneten (Ombi 69 km/h) laap ken. Senerlig es uk, dat dit diari Buat blut ombi 8 Meetern brükt, om stuun tö bliif (Jen en en hualev Skeps-Leengden). Bi di Skepsdööp waar uk me di Gasten ütfaart. Jir es en litj Video, wat fan di Sylt Express wech āpnomen uuren es: Help: Video giar ek?
Hinrich C. Hinrichsen (*29. April 1898 uun Dunsem üüb Fer, † 1978) wiar en skuulmääster an hää ham för't fering-öömrang spriak an literatüür iinsaat. Hinrich, hi wurd leeder uk "Hinne Ruul" näämd, wiar det äälst kint faan Roluf D. Hinrichsen an sin wüf Elene, bäären Braren. 1920 maaget hi sin iarst skuulmäästerpreew an werket iarst uun Ööwenem, leeder uun Medelby. 1924 wiar hi befreid mä Karoline, bäären Hinrichsen, hed ian doochter an füng en fääst steed bi't skuul uun Olersem. Diar begand hi an skrääw an saameld jongensliitjin an riimen, diar uun a "Föhrer Lokalanzeiger" ufdrükt wurd. 1929 wakselt Hinrich auer tu Ödersem an 1932 kaam sin letj heft "Allerhand ual Stacken an Riemen..." ütj. 1938 ging'er tu Foortuft, huar hi oober ei loong werket hää, auer hi 1939 uun a kriich skul. Diar kaam'er iarst 1949 weder tüs faan an füng do en steed uun Noorsaarep. Üüb Oomram begand "Hinne Ruul" weder mä't skriiwen an jääw det heft "Oome, fertel mi wat" ütj. 1954 ging'er weder tu Foortuft an skrääw det teooterstak "At rocht hialmedel". Uk üs hi 1963 uun panjuun ging, skrääw hi noch flook staken. 1978 stoorew hi uun't tachentagst juar. Für uns! - Sonderbeilage zum "Föhrer
Dr. Klaus Georg Petersen (* 17. Febrewoore 1922 uun Berlin, † 22. Detsember 2013 uun Uastenfial) wiar loonriad faan di ual kreis Südtondern an leeder di iarst loonriad faan a kreis Nuurdfresklun. "Klaus Landrat", üs hi leeder näämd wurd, as uun Berlin bäären, huar san aatj bi't militeer wiar. Sin aalern kaam oober faan Nuurdfresklun. Efter a kriich hää hi rochtswedenskapen uun Kiil studiaret an sin dokterwerk hää noch daalang en grat bedüüdang för Nuurdfresklun: Zur Rechtsgeschichte Nordfrieslands, .... 1962 as'er loonriad faan di ual kreis Südtondern wurden an hää ham diarför iinsaat, dat jo trii kreiser Südtondern, Hüsem an Eidersteed tuupslööden wurd, an sant 1970 wiar hi do di iarst loonriad faan a nei kreis Nuurdfresklun. 1978 ging Klaus Petersen uun panjuun. Uun sin amt hää hi frasch liard, an det wiar en stark tiaken för't nuurdfresk spriak. Hi wiar uk föörmaan faan a Nuurdfresk Ferian an faan a Fresk Riad, an uun't sjüür faan't Nordfriisk Instituut. Bundesfersiinstkrüs 1. Klas, 1980 + 1995 Dannebrogorden, 1988 efter: Thomas Steensen, Abschied von Nordfrieslands erstem Landrat, NFT, 29.12.2013 Dr. Klaus Petersen: Zur Rechtsgeschichte Nordfrieslands, insbesondere der Bökingharde und der Vierharden, 1955, leederhen ütjkimen bi't Nordfriisk Instituut, Bräist Ein Glücksfall für Nordfriesland sh:z,
Etioopien (amhaarisk: ኢትዮጵያ Ityop̣p̣əya) as en lun uun Uast-Afrikoo. Üs't noch en keiserrik wiar, hää't Abesiinien het. Trinjam lei Eritrea, Sudaan, Süüdsudaan, Keenia, Somaalia an Dschibuuti. Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: Sant 1991 san a regiuunen uun Etioopien efter fulken fäästlaanj wurden. Nü san diar njügen bundesstooten an tau stääden. Stääden: Addis Abeba Dire Dawa Bundesstooten: Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,2 juaren, an maaner ian faan 64,3 juaren. IMF 2008 http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/ETH.html Ethiopia, citypopulation.de Human Development Report Office: Ethiopia – Country Profile: Human Development Indicators, ufrepen di 31. August 2020 Etiosemiitisk spriaken Commonskategorii: Etioopien – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Etioopien – Geograafisk an histoorisk koorden 8.339.116666666667Koordinaaten: 8° N, 39° O
At list faan ISO 3166-2-Codes för Äthiopien wiset di code för 9 Bundesstaaten und die zwei Städte. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Äthiopien ET), di ööder as di code för den Bundesstaat oder die Stadt. Di code as tuleetst di 10. Detsember 2002 (PDF) feranert wurden. Bei der aktualisierung im vierten Newsletter (ISO 3166-2:2002-12-10) kam die Stadt Dire Dawa hinzu. 1 Stadt ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
Minsk(en)aaben (Hominidae, iar: Pongidae) san en famile faan a Primaaten (Primates). Diar hiar a Orang-Utans, Gorilas, Sjimpansen, man uk a Minsken tu. Detdiar famile woort uk üs grat minskenaaben betiakent, auer't uk noch letj minskenaaben jaft; det san a Gibons. Grat an letj minskenaaben wurd do mäenööder üs Minskoortagen (Hominoidea) betiakent. Diar san tau onerfamilin mä sjauer triibuus: Onerfamile Ponginae Triibus Pongini Orang-Utans (Pongo) Sumatra Orang-Utan (Pongo abelii) Borneo Orang-Utan (Pongo pygmaeus) Tapanuli Orang-Utan (Pongo tapanuliensis) Onerfamile Homininae Triibus Gorillini Gorilas (Gorilla) Waastelk Gorila (Gorilla gorilla) Uastelk Gorila (Gorilla beringei) Triibus Panini Sjimpansen (Pan) Sjimpans (Pan troglodytes) Bonobo (Pan paniscus) Triibus Hominini Homo Minsk (Homo sapiens) Commonskategorii: Minskenaaben – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Minskenaaben
Minskoortagen (Hominoidea) san en auerfamile faan a primaaten. Diar hiar a letj minskenaaben (gibons, Hylobatidae) an a grat minskenaaben (Hominidae) tu. Commonskategorii: Minskoortagen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Minskoortagen
Smäälnöösaaben (Catarrhini) san en skööl faan a primaaten. Diar hiar a aaben faan Euraasien an Afrikoo tu. Diaram het jo uk ual-welt-aaben. Commonskategorii: Smäälnöösaaben – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Smäälnöösaaben
A Drügnöösaaben (Haplorrhini) san en onerorder faan a Primaaten (Primates). Diar hiart uk a Minsk tu. Commonskategorii: Drügnöösaaben (Haplorrhini) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Drügnöösaaben (Haplorrhini)
At Meelhurn (Claviceps purpurea) as en swaamp, diar üüb roog an swetgäärs wääkst. Hi as en parasiit. Üüb sjiisk het hi Mutterkorn (muuderkurn), auer hi iar brükt wurden as tu ufdriiwen: Sin gift suragt diarför, dat a sküüren began. Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Claviceps purpurea Wikispecies hää en artiikel tu: Claviceps purpurea
Kwegels (Saccharomyces cerevisiae) as en swaamp an sodenang nai mä a hünjmotsen. Hat woort brükt, am bruad tu baagen an am biir tu maagin. Di latiinsk nööm Saccharomyces ment sokerswaamp an cerevisiae ment för biir. A selen san trinj an fiiw bit tjiin mikromeeter grat. bereegent üüb 100 g pres kwegels: Braanwäärs 439 kJ (105 kcal), Weeder 73 g, Aiwitj 16,7 g, Fäät 1,18 g, Köölhüdraaten 6,72 g diarfaan: Boolääst 0,3 g Mineraalen: Kalium 649 mg, Phosphor 605 mg, Calcium 28 mg, Natrium 34 mg, Iisen 4,9 mg, Vitamiinen: Niacin (B3) 17,4 mg, Pantothensüren (B5) 3,46 mg, Thiamin (B1) 1,43 mg, Riboflavin (B2) 2,31 mg, Folsüren (B9) 1,02 mg, Biotin 0,033 mg Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Kwegels Wikispecies hää en artiikel tu: Kwegels
Rendiartmöösk het so, hää oober mä möösk goorniks tu dun. Hat as en swaamp an sodenang föl naier mä hünjmotsen. Rendiarten freed diar tau kilogram a dai faan. Möösk Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Cladonia rangiferina Wikispecies hää en artiikel tu: Cladonia rangiferina
Kreeft (meditsiinsk: neoplasma maligne) es en Kraanker, diar em heer, weđer iin ön di Lif Zellen wuksi, diar töögen di Organismus ön aarberi. Di Organismus ken jaar Wuksen ek kontroliari of töbeekhual. Fuar't Miist kum fan Kreeft Tumoori, des ken en ārig Aart haa, dit meent, dat ja di Organismus ön Steken maaki. Tumoori ken en gur Aart haa, dit meent, dat ja fuar't Miist wech sen, weđer em jam üt di Lif skiart heer. Gifiarelk bi di ringeri Aart fan Tumoori sen uk di Metastāsen, dit sen förteri Tumoori, diar fan di jest Jen kum en uk üđer Orgāni ön Steken maaki. Blöörkreeft (Leukemii) es niin Kraankhair me Tumoori, man em sair uk Kreeft diartö, aurdat di Zellen iin ön't Blöör jam sa foraneri, dat dit Blöör en alis, hurfuar dit brükt uur, laangsem ön Steken giar of ek muar di rocht Kraft heer. Commons: Kreeft – Saamling fan Skelter en Videos
At Rendiart (Rangifer tarandus) as en Tetjdiart an hiart tu't famile faan a Hirsker. Hat lewet uun a kuul regiuunen faan Euroopa, Aasien an Nuurdameerikoo; diar het hat Karibuu. At Rendiart as di iansagst slach uun det skööl Rangifer. R. t. buskensis – R. t. caboti – R. t. caribou – †R. t. dawsoni – †R. t. eogroenlandicus – R. t. fennicus – R. t. granti – R. t. groenlandicus – R. t. osborni – R. t. pearsoni – R. t. pearyi – R. t. phylarchus – R. t. platyrhynchus – R. t. sibiricus – R. t. tarandus – R. t. terraenovae – R. t. valentinae Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Rendiarten Wikispecies hää en artiikel tu: Rendiarten
Hirsker (Cervidae) san en famile faan Tetjdiarten mä amanbi 45 slacher. Uun Euroopa käänt am di Ruadhirsk, di Damhirsk, at Ree, at Rendiart an at Elch. A holin dreeg üübfaalen hurner mä aparte furmen. Capreolinae Sköölen: Elchdiarten (Alces) – Blastocerus – Reen (Capreolus) – Andenhirsker (Hippocamelus) – Mazama – Odocoileus – Ozotoceros – Pudu – Rendiarten (Rangifer) Cervinae Sköölen: Axis – Ruadhirsker (Cervus) – Damhirsker (Dama) – Elaphodus – Elaphurus – Muntjaks (Muntiacus) – (Przewalskium) – Barasinghas (Rucervus) – Rusa Hydropotinae Skööl: Hydropotes Muntiacinae (?) Sköölen: Elaphodus – Muntiacus – Euprox (†) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hirsker Wikispecies hää en artiikel tu: Hirsker
Di Orde van Oranje-Nassau as en fersiinstorden faan a Neederlunen. Di ööder het Orde van de Nederlandse Leeuw ("Lintje"). Gratkrüs Gratofsiar Komandöör Ofsiar Reder Lasmoot 1911 Ludwig Ingwer Nommensen : Ofsiar 1990 Jakob Tholund : Ofsiar
Birgit Hussel (* 20. Marts 1955) es en Wüfhaur fan Weesterlön'. Al fan di 90er Jaaren ön maaket jü en Diil fan di Söl'ring Önerrocht bi di Söl'ring Foriining. Jü aarbert uk ön di Lönskepsreer fan di Foriining me en bikömert höör ön "Niilön'" (Nuurđen fan Kaamp) sa us om di Eidem-Fügelkui ön Raantem. Senerlig sen uk di Waneringen bi Heef, diar jü fuar di Söl'ring Foriining önber. Des skel di Liren weegi, hur'ling ja di Heef me ali Senen bigrip ken. Birgit Hussel es ön Hamborig-Iserbrook āpwukset. Ombi 1988 kām jü naa Söl en help di Seefüglern, diar fan Ööl forklüwet wiar. Töhop me höör Leewentspartner waar masi fuar dit Leewent bi di Weeterkanten dönen en uk masi Skeltern maaket. Des wiar aaftinoch fan Swinjswāle, diar jaa aaft fuar di Söl'ring Strön' önerwai sen. Höör Bruarwening heer jü bi dit Alfred-Wegener-Institut ön List üs en Laboor-Asistentin fuar di Aarber diar. Jü es diar uk aaft bi Heef önerwai en nem Proowen. Bal bigenti Birgit Hussel en liir di Söl'ring Spraak bi di Önerrocht fan di Söl'ring Foriining. Jü kām gur me di Uurtern klaar, en sa kür jüü bal uk di üđer Skuulsters help. Üs bluat jit en Skuulmaister