rlitschk/wikidir huggingface dataset:
En bürgermääster stäänt en gemeen of stääd föör. Uun enkelt lunen woort hi direkt faan a lidj weelet, uun öödern faan a gemeen- of stäädfertreedern. Uun grater stääden jaft at muar bürgermäästern för enkelt apgoowen. Jo san di boower-bürgermääster onersteld. Di boower-bürgermääster as uk miast det ofisiel betiaknang faan a ferwaltang, so üs en loonriad uun en (loon-)kreis. Uun ualang tidjen jääw't uun Nuurdfresklun an öödershuar uunsteed faan en bürgermääster di büürfööges ((fe.) büürföögels, (sö.) büürfööger). Iar Sjiisklun faan a Preusen regiaret wurd, hää a büürfööges diarför suragt, dat a reegeln iinhäälen wurd. Üüb a ööder sidj wiar hi uk diarför diar, sin gemeen jinauer a bopersten tu fertreeden. Sodenang kaam hi flooksis uun a knip, auer hi tesken sin lidj an a regiarang sted. Bit tu't lunamleien (am 1800) hää a büürfööges uk det werk üüb't gemeenlun ferdiald. 1867 feerd a Preusen at lungemeenordnang iin, an do jääw't nian büürföögesen muar. Leewer sjephörd bi a dik, üs bürgermääster bi A Wik. Volkert Faltings an Reinhard Jannen: Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon, Hüsem 2012 Büürstook
Frankrik Frankrik is en löön öön ’e wästen foon Euroopa. Dat löön heet 65.018.096 jude (2018). Ju häädstää foon't löön is Pariis. Di huuchst beerch öön Frankrik is Mont Blanc (4.810 m). Di longst struum baane’t löön is dat Loire. De tiin grotste stäänge öön't löön sän: France, citypopulation.de France: Regions and Major Cities, citypopulation.de
Frankrik Frankrik, amtelk det Fraansöösk Republiik (üüb Fraansöösk: France [fʁɑ̃s] an République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛːz]), as en lun uun a waast faan Euroopa. Uun a nuurduast lei Belgien an Luksemborig, uun a uast Tjiisklun, a Sweits an Itaaljen, uun a süüd det Madlunsia, Spanje an Andora an uun a waast leit at Atlantik an uun a nuurdwaast de Ingels Kanool. Bit üüb Frankrik uun Euroopa, hee't lun auersiagebiiten uun Süüdameerika (Fraansöösk Guyaana), uun det atlantisk, pasifisk an det indisk otseaanen an uk uun Antarktikaa (Adélielun). Det lun hee 64.812.052 lidj (2019). Det hoodsteed faan't lun as Pariis. Frankrik as lasmoot uun a NATO, at EU an dön Feriand Naschuunen. Frankrik uun Euroopa (at feestlun, Korsika an letj eilunen, wat diaram lei) leit för’t miast twesken 51° an 41° (faan a nuurd tu a süüd) an 5° an 9° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi tausis grater üüs Tjiisklun. Det as det traadgratst lun uun Euroopa. At lun dialt grensen mä aacht lunen. Det lingst grens (646 km) faan't lun wurt mä Spanje an det kurtst (6 km) mä Monako diald. At lun dialt uk en 556 km lung grens mä Belgien, en 525 km lung mä
Norfolk [ˈnɔːrfək] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 914.039 lidj (2020). Det hoodsteed as Norwich. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san: At ferwaltingsgraafskap an seremoniel graafskap Norfolk hee sööwen distrikten: At nööm Norfolk kaam faan Ualingels Norþfolc ("nuurd folk"). Det wurd uun det 5. juarhunert faan a Angeln, diar wel faan't Angeln uun Sleeswich-Holstian faan nü kaam, an Fresken besiidelt. Uun det ääder madeläälerns wurd at gebiit at nuurddial faan't Köningrik Uastanglien. Uun det 9. juarhunert wurd det faan a Wikingern besaat. Efter a Slacht faan Tempsford uun't juar 917 wurd Norfolk dial faan Ingelun. United Kingdom: Administrative Division, citypopulation.de Norfolk: County in East of England, citypopulation.de Commons: Norfolk (Graafskap) – Saamling faan biljen of filmer
Suffolk [ˈsʌfək] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 761.246 lidj (2020). Det hoodsteed as Ipswich. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san: At ferwaltingsgraafskap an seremoniel graafskap hee fiiw distrikten: At nööm Suffolk kaam faan Ualingels Sūþfolc ("süüd folk"). Det wurd uun det 5. juarhunert faan a Angeln, diar wel faan't Angeln uun Sleeswich-Holstian faan nü kaam, an Fresken besiidelt. Uun det ääder madeläälerns wurd at gebiit at süüddial faan't Köningrik Uastanglien. Uun det 9. juarhunert wurd det faan a Wiikingern besaat. Efter a Slacht faan Tempsford uun't juar 917 wurd Suffolk dial faan Ingelun. United Kingdom: Administrative Division, citypopulation.de Suffolk: County in East of England, citypopulation.de At taarep Freston, uun a süüd faan Ipswich, an Friston (Ualingels: Frīsa tūn), uun a nuurduast faan Ipswich, wurd wel faan Fresken grünlaanjen.
Essex [ˈɛsᵻks] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun Ingelun. At graafskap hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Det hee 1.497.759 lidj (2020). At hoodsteed faan't ferwaltingsgraafskap as Chelmsford. Uun ualing tidjen wiar diar amanbi det Köningrik Essex. Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san: Det ferwaltingsgraafskap Essex faan nü hee twaalew distrikten. Det seremoniel graafskap Essex hee twaalew distrikten an tau unitary authorities, Thurrock (14) an Southend-on-Sea (13). United Kingdom: Administrative Division, citypopulation.de Essex: County in East of England, citypopulation.de Commons: Essex (Graafskap) – Saamling faan biljen of filmer
Cambridgeshire [ˈkeɪmbrɪdʒʃər] of [ˈkeɪmbrɪdʒʃɪər] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 657.204 lidj (2020). Det hoodsteed as Cambridge. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san: Det ferwaltingsgraafskap Cambridgeshire faan nü hee fiiw distrikten. Det seremoniel graafskap Cambridgeshire hee fiiw distrikten an ian unitary authority, Peterborough (1): United Kingdom: Administrative Division, citypopulation.de Cambridgeshire: County in East of England, citypopulation.de Commons: Cambridgeshire (Graafskap) – Saamling faan biljen of filmer
Di Uasten faan Ingelun as ian faan njüügen ferwaltangsregiuunen uun Ingelun. Dön tjiin gratst steeden uun't regiuun san: Iinwenern faan Ingelun an Wales di 30. Jüüne 2012 (ZIP; 832 kB) United Kingdom: East of England, citypopulation.de East Anglia 52.250.55Koordinaaten: 52° 15′ N, 0° 33′ O
East Anglia (Uastangeln) as di traditsionel nööm för di uastelk huk faan Ingelun mä trii (fiiw) groofskapen. Daalang jaft at uk en ferwaltangsregiuun Uasten faan Ingelun, det as oober en betj grater. Uun ualang tidjen wiar diar amanbi det Könanagrik East Anglia. Cambridgeshire Norfolk Suffolk (Lincolnshire, dialwiis) (Essex, dialwiis) Uasten faan Ingelun Angeln (Fulk) Offa faan Mercia Commonskategorii: East Anglia – Saamlang faan bilen of filmer
13.75100.516667Koordinaaten: 13° 45′ N, 100° 31′ O Bangkok as at hoodsteed an en prowins faan Thailun. A nööm faan't steed üüb Thailuns as กรุงเทพมหานคร [krūŋ tʰêːp mahǎː nákʰɔ̄ːn]. Det leit uun a maden faan’t lun. Amanbi 8,280,925 lidj wene diar. Bangkok hee 50 distrikten: Uursprüngelk wiar Bangkok en letj faskertaarep bi de uaster eeg faan de Chao Phraya struum. At steed wurd 1782 at hoodsteed faan Thailun. National Statistical Office of Thailand: Executive Summary: The 2010 Population and Housing Census (PDF; 773 kB) World Weather Information Service wetterkontor.de Commons: Bangkok – Saamling faan biljen of filmer
Chiang Mai /ˈtʃjɑːŋˈmaɪ/ (üüb Thailuns: เชียงใหม่ [tɕʰiəŋ màj] harke tu?/i, üüb Lanna: ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵ [t͡ɕīaŋ.màj]) as det gratst steed uun Nuurdthailun. Det as’t hoodsteed faan’t prowins faan Chiang Mai an wiar’t hoodsteed faan’t Köningrik faan Lan Na At steed hee amanbi 132.634 lidj (2014).
Thailöön (thai: ประเทศไทย [pratʰêːt tʰaj]), amtlik Käningrik Thailöön (ราชอาณาจักรไทย [râːt͡ɕʰáʔaːnaːt͡ɕàk tʰaj] hiire to?/i, uk: เมืองไทย [mɯːaŋ tʰaj] hiire to?/i), as en staot öön Sööuustaasien. Ju häädstää än grotst stää öön't löön is Bangkok.
Isaan (Thailuns: อีสาน [ʔiː˧.saːn˩˩˦]; faan Paali ईशान्य īsānya of Sanskrit ईशान्य īśānya „Nuurduasten“; amtelk „Nuurduastregiuun“, Thailuns: ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ [pʰaːk̚˥˩ ta˨˩.wan˧.ʔɔːk̚˨˩.t͡ɕʰia̯ŋ˩˩˦.nɯa̯˩˩˦]) bildet de nuurduastdial faan Thailun. Uun Isaan lei 19 prowinsen (Changwat). Jo haa leewen di salew nööm üs det hoodsteed. Isaan spriak
Det lunamleien gongt turag üüb Friedrich II. ("di Grat"). Efter ingelsk föörbil wul hi det gemeenlun apliase, auer hi mend, det wurd priwoot beeder bewiartskaftet. Faan 1769 uun skul komisaaren det reegle. Uk üüb Oomram, diar tu't Könangrik Denemark hiard, as det uun a juaren 1799/1800 trochfeerd wurden.
At Thai (ภาษาไทย – ütjspreegen: [pʰaːsǎː tʰaj], tuharke?/i) as det amtspriak faan Thailun. Hat hiart tu't Tai-Kadai spriakenfamile. So üs uun't Sjineesk hinget det bedüüdang faan en wurd uk faan sin betuunang uf. Uun't Thai jaft at fiiw tuuner. Thai hää en aanj alfabeet mä en aanj skraft, det Thai skraft. Ferdialang faan a Tai-Kadai-spriaken uun Süüduast-Aasien. Süüdwaastelk Tai as orangj. Thai. Uun M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (Hrsg.): Ethnologue. Languages of the World. 18. Auflage, SIL International, Dallas 2015. Online-Ausgabe: www.ethnologue.com. Thai bi Ethnologue (ingelsk)
Kra-Dai spriaken (of uk Tai-Kadai spriaken) san en spriakfamile faan muar üs 90 spriaken uun Süüduastaasien mä 83 miljoon spreegern. Kra-Dai (93–96 spriaken, 83 miljoon spreegern) Hlai of Li (2–3 spriaken, 720.000; uun Hainan (Sjiina)) Kadai of Kra of Geyang (15–16 spriaken, 100.000; uun Nuurd-Wjetnam an Süüd-Sjiina) Kam-Tai of Zhuang-Dong (74–78 spriaken, 80 miljoonen) Kam-Sui (12 spriaken, 2,2 miljoonen; uun Sjiina) Lakkia of Lakkja (1 spriak, 9.000; uun Sjiina) Ong Be of Bê (1 spriak, 600.000; uun Hainan (Sjiina)) Tai spriaken of Zhuang-Tai (60–61 spriaken, 77 miljoonen) Nuurdelk Tai (13–19 spriaken, 12,4 miljoonen; uun Sjiina) Madel-Tai (7–10 spriaken, 8 miljoonen; uun Nuurduast-Wjetnam an Sjiina) Süüdwaastelk Tai (32–34 spriaken, 57 miljoonen; uun Thailun, Laos, Nuurd-Kambodscha, Nuurdwaast-Wjetnam, Süüd-Sjiina an Uast-Mjanmaar Yongxian Luo: Sino-Tai and Tai-Kadai. Another look. Uun: The Tai-Kadai Languages. 2008, S. 9–28, üüb S. 14. Thai Lao Isan Zhuang Commonskategorii: Tai-Kadai spriaken – Saamlang faan bilen of filmer
Di Volkssturm wiar en formatjuun faan soldooten uun't Sjiisk Rik hen jin't aanj faan a Ööder Weltkrich. Üs di krich al bal tu aanj ging, skul aal a maaner tesken 16 an 60, diar ei bi a soldooten wiar, mähalep, di krich noch tu wanen. Di 18. Oktuuber 1944 ging det luas, an di 8. Mei 1945 wiar't do föörbi. För a Volkssturm-soldooten jääw't knaap noch uniformen, diaram skul's en iarembian dreeg. Commonskategorii: Volkssturm – Saamlang faan bilen of filmer Reichsgesetzblatt 1944, dial I, S. 253. Ufdrükt uun: Gerd R. Ueberschär, Rolf-Dieter Müller: 1945. Das Ende des Krieges. Darmstadt 2005, ISBN 3-89678-266-5, S. 160 f.
Lan Na (üüb Nuurdthailuns: [ʔaː.naː.tɕǎk.láːn.naː], "Lun faan Miljuun Risfialen"; üüb Thailuns: อาณาจักรล้านนา [ʔaː naː tɕàk láːn naː]) wiar en köningrik (of en föderatschuun faan suwereen fürstendoomen) faan dön Tai Yuan uun Nuurdthailun. Sin maden wiar det Chiang Mai faan daaling.
Massachusetts [ˌmæsəˈtʃuːsɪts] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 6.892.503 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Boston. Massachusetts as diilj foon Nai-Änglönj. E Appalachen lade önj't weesten foon e diiljstoot. Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san: Massachusetts heet 14 counties: Lexington Common Boston Fenway Park Marion MA Commons: Massachusetts – Soomling foon bile än filme USA: States, citypopulation.de USA: Massachusetts, citypopulation.de USA: Administrative Division, citypopulation.de 42.283333333333-71.9Koordinaaten: 42° 17′ N, 71° 54′ W
1697 wiar det sööwen-an-neegentigst juar faan det 17. juarhunert. 1. Jüüne: August de Stark wurd köning faan Poolen. Ünbekäänd Dootem Bernard Accama, waastfresk konstmooler († 1756) 29. Marts(jul.)/8. April(greg.): Nikolaus Bruhns, komponist (* 1665)
Sydslesvigdansk of Süüdschleswigdäänsk (ei ferwaksle mä Sønderjysk!) as en däänsk spriakwiis, diar iinflööd faan't Plaatsjiisk an Huuchsjiisk hää. Hat woort uun Süüdschleswig snaaket. Sønderjysk Däänsk Elin Fredsted. Uun: Christel Stolz (Hrsg.): Unsere sprachlichen Nachbarn in Europa. Brockmeyer-Verlag, Bochum 2009, ISBN 3-8196-0741-2 sidj 11 ff. Hans Christophersen: Det danske Sprog i Sydslesvig. 3. Udgave. Rostras Forlag, ISBN 87-88087-24-7, rostra.dk Karen Margrethe Pedersen: Dansk sprog i Sydslesvig. Bd. 1–2. Institut for grænseregionsforskning, Aabenraa 2000.
Ünbekäänd Dootem Adolph Esmit wurd weler guwernöör faan St. Thomas uun dön Deensk Waastindien. 08. Mei: Jean Henri Desmercières, dikbager uun Nuurdfresklun († 1778). 28. Janewoore: Johannes Hevelius, astronoom (* 1611) 22. Marts: Jean-Baptiste Lully, komponist (* 1632)
A hebreewsk kalender (hebr. הלוח העברי ha-lu'ach ha-iwri) racht ham efter a muuner. Efter twaalew muuner (~354 daar) as oober noch nian juar am, diaram jaft at skregeljuaren mä 13 muuner (~384 daar). So woort di kalender weder uunpaaset tu't sanjuar (~365,25 daar). At hebreewsk juar begant uun a harewst mä di muun Tischri, auer efter a gluuw faan a Juuden a minsken uun a harewst skeeben wurden san. Det as oober likes a sööwenst muun, an ei a iarst Nisan. Di iarst muun as di muun, huar a Juuden faan Egypten ütjtoog, am en nei aran tu sjüken. An auer a welt uun't juar 3761 f.Kr. skeeben wurden as, begant uk di kalender uun det juar. A nöömer föör a muuner kam faan't aramäisk spriak. Jom Rischon (‏יום ראשון‎, „iarst dai“, Söndai) Jom Scheni (‏יום שני‎, „ööder dai“, Mundai) Jom Schlischi (‏יום שלישי‎, „traad dai“, Teisdai) Jom Revi’i (‏יום רביעי‎, „sjuard dai“, Wäärnsdai) Jom Chamischi (‏יום חמישי‎, „fift dai“, Süürsdai) Jom Schischi (‏יום שישי‎, „sääkst dai“, Freidai) Schabbat (‏שבת‎, det ment „rau“, Saninj) Commons: Hebreewsk kalender – Saamlang faan bilen of filmer
En köster (faan latiinsk custos ‚hörd, wacht‘), of uk sarkensiiner, sakristaan as tustendag för't hööw uun en sark. Daalang as en köster oober uk miast di hüsmääster an klooker. Köstern kön iarenamtelk werke of uk fääst uunsteld wees. Bit uun't 19. juarhunert wiar köstern uk flooksis a skuulmäästern faan't saarep. Commons: Köstern – Saamlang faan bilen of filmer
Samisk (uk Sami of Saami) as en skööl faan spriakwiisen uun det Uraalisk spriakenfamile. Diar san daalang wel son 24.000 spreegern, fööraal uun Sápmi („Laplun“ + Kola Hualeweilun, huar a Samen wene). A spriakwiisen uun Nuurd-Skandinaawien wik böös faanenööder uf. Det miast aktiif spriakwiis as Nuurd-Samisk. Waast-Sami 1. Süüdsamisk (Norweegen, Sweeden): amanbi 700 spreegern. 2. Umesamisk (Sweeden): ~ 20. 3. Pitesamisk (Norweegen, Sweeden): ~ 10. 4. Lulesamisk (Norweegen, Sweeden): ~ 800. 5. Nuurdsamisk (Norweegen, Sweeden, Finlun): ~ 17.000 (75%). Uast-Sami 6. Skoltsamisk (Finlun, Ruslun): ~ 400. 7. Inarisamisk (Finlun): 300–500. 8. Kildinsamisk (Ruslun): ~ 650. 9. Tersamisk (Ruslun): ~ 20. Ütjstürwen 10. Akkalasamisk (Ruslun): † (2003) 11. Kemisamisk (Finlun/Ruslun): † (~1900) Commonskategorii: Samisk spriaken – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Nuurdsamisk Test-Wikipedia üüb Kildinsamisk Test-Wikipedia üüb Süüdsamisk
Uraalisk spriaken san en skööl faan amanbi 30 spriaken, diar uun't nuurden faan Euraasien an uun Ungarn faan amanbi 25 miljuun minsken snaaket wurd. Finno-ugrisk spriaken FO - Uastsiafinsk (ruad) FS - Samisk (green) FU - Ugrisk (brons) FP - Finno-permisk (blä) FW - Finno-wolgaisk (brün) S - Samojedisk (grä) J - Jukag(ii)risk (güül, ünseeker) Ernst Kausen: Die uralische Sprachfamilie. (DOC; 118 kB)
Galitsisk, of uk galegisk (gal. an port. galego; spoonsk gallego) woort uun't nuurdwaasten faan't Ibeerisk Hualeweilun faan amanbi 3,5 miljoon minsken snaaket. Hat hiart tu't Iberoromaans spriakenfamile. Sant 1981 as Galitsisk bütj Spoonsk det ööder amtsspriak uun Galitsien. Galitsisk as nai mä't Spoonsk, oober noch naier mä't Portugiisk. Galitsisk woort fööraal üüb't lun snaaket (80 bit 100%, jonkgreen). Uun a grat stääden, fööraal bi a küst san det leewen ei ans 20% (laachtgreen). Tau traaden faan a minsken uun Galitsien snaake muar Galitsisk üs Spoonsk. Ütj „Der Kleine Prinz“, huuchsjiisk: Ach, kleiner Prinz, so nach und nach habe ich dein kleines schwermütiges Leben verstanden. Lange Zeit hast du, um dich zu zerstreuen, nichts anderes gehabt als die Lieblichkeit der Sonnenuntergänge. Das erfuhr ich am Morgen des vierten Tages, als du mir sagtest: Ich liebe die Sonnenuntergänge sehr. Üüb Galitsisk ütj „O Principiño“: ¡Ah, meu principiño, así fun comprendendo eu, pouquiño a pouco, a túa vidiña melancólica! Durante moito tempo non tiveches outra distracción que a dozura que sentías ó contemplar o solpor. Aprendín este novo detalle cando na mañá do cuarto día me dixeches: Gústame moito o solpor. Üüb Kastilisk (Spoonsk) ütj „El Principito“: ¡Ah, principito! Así, poco a poco,
Galitsien (spoonsk Galicia, galitsisk Galicia of Galiza; amtelk galitsisk: Comunidade Autónoma de Galicia, spoonsk Comunidad Autónoma de Galicia) as en autonoom gemianskap uun't nuurdwaasten faan Spoonien. Dön tjiin gratst steeden uun't gemianskap san: Uun Galitsien woort bütj Spoonsk uk Galitsisk (galitsisk: Galego, spoonsk Gallego) snaaket; det as nai mä Portugiisk. Sant 1981 as Galitsisk diar det ööder amtsspriak. Commonskategorii: Galitsien – Saamlang faan bilen of filmer Galitsisk Könangrik Galitsien Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero. Statistik faan't Instituto Nacional de Estadística. Spain: Galicia, citypopulation.de
Chiile as en lun uun Süüd-Ameerikoo. Uun't nuurd leit Peruu, uun't nuurduast Boliiwien, uun't uast Argentiinien an uun't waast a Pasiifik. At lun hää 17.574.003 lidj (2017). At hoodstääd faan't lun as Santiago de Chile. Dön tjiin gratst stääden uun't lun san: Uun jodiar 15 regiuunen lei 346 gemeenen. Statistikamt faan Chiile International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, April 2008 Human Development Index Chile, citypopulation.de Chile: Major Urban Agglomerations, citypopulation.de Commonskategorii: Chiile – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Chiile – Geograafisk an histoorisk koorden -31.466666666667-70.9Koordinaaten: 31° S, 71° W
Di Klööwenhuug as en grääfhuug faan't bronsetidj tesken Neebel an Noorsaarep üüb Oomram. Hi hää en trochmeeder faan 19m an en hööchde faan 3m. Klööwenhuug skal uun't madelääler en fersaamlangsteed weesen haa. Üs a reformatsion kaam, skel efangeelsk präästern diar för't nei religiuun würwen haa. Uun a wos faan't juar 1880 hää di skuulmääster an köster Böle Bonken det grääf ütjbodet. Diar foonj hi en stiankast uun mä en grate faan 1m x 0,4m x 0,5m. Uun det kast wiar knooken an det spas faan en bronseswörd. Üs Bonken sin hüs 1910 ufbraand, as mä sin saamlang uk det spas wechkimen. Di nööm komt wel faan klüüwe. Di huug as boowen ei trinj, man dialwiis ufdraanj, an sodenang siig hi wel "klüüwet" ütj. En huug as iar [hu:ɣ] ütjspreegen an miast huugh skrewen wurden. A miasten sai daalang [hu:g] an sodenang as huug det aktuel skriiwwiis. Enkelten sai oober uk [hu:χ] an skriiw det huuch. Diaram het det nei bushaltesteed tesken Neebel an Noorsaarep nü Klööwenhuuch. Wikisource: Christian Johansen: Beschreibung der nordfriesischen Insel Amrum. 1862. Karl Kersten, Peter LaBaume: Vorgeschichte der Nordfriesischen Inseln. 1958. Wachholtz, Neumünster, S. 121: Grabhügel 150. Volkert F. Faltings: Nordfriesische Grabhügelnamen mit anthroponymem Erstglied. 1996. NOWELE,
At Madelääler as uun Euroopa det tidjääler tesken a Antike an at Neitidj, det ment sowat a juaren 500 bit 1500. Uun a sjiisk regiuunen woort det madelääler uun trii kirwer iindiald: Ääder Madelääler (~500 bit 1050). Det wiar det tidj, huar a Merowingern, Karolingern an Ottoonen at saien hed. → Föörromaanik Huuch Madelääler (~1050 bit 1250). Det tidj faan a Saaliern an Staufern. → Romaanik Leed Madelääler (~1250 bit 1500). Habsburgern an Luksemburgern. → Gootik Diar san wel flook meenangen auer, wan det Madelaääler tu aanj ging. Bedüüden onernemen, diar tu't Neitidj feerd, wiar: ~ 1450: Johannes Gutenberg fanjt det drüken faan buken ütj. 1492: Christoph Columbus raiset tu Ameerikoo. 1517: Reformatsioon mä Martin Luther. Commonskategorii: Madelääler – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Madelääler (sjiisk)
Ahmet Zogu [ˈzɔɡu] (* 8. Oktuuber 1895 üüs Ahmet Muhtar Bej Zogolli uun Burgajet, Mat; † 9. April 1961 uun Suresnes) wiar faan 1922 ap tu 1924 premier-minister, faan 1925 ap tu 1928 president faan Albaanien an faan 1928 ap tu 1939 üüs Zogu I. köning faan dön Albaaners.
. Suresnes [sy'ʁɛn] as en fransöösk stääd mä 49.311 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2019) naibi Paris. Uasterrik Villach, Uastenrik Sjiisklun Hann. Münden, Schiisklun Serbien Kragujevac, Serbien Spoonien Colmenar Viejo, Spoonien Israel Cholon, Israel Ferianagt Könangrik Hackney, Ferianagt Könangrik Lunkreis Göttingen, Schiisklun Commonskategorii: Suresnes – Saamlang faan bilen of filmer
Dr. Wendy Vanselow (* 16. Detsember 1983 uun Henstedt-Ulzburg) as en literatüür- an spriakwedenskapswüf an werket bi't CAU uun Kiel. Wendy hää hör abituur uun Kaltenkirchen maaget, hää tuiarst uun Hamborag studiaret an do uun Kiil. Efter hör magisterwerk hää't faan 2009 bit 2014 bi't Nordfriisk Instituut werket an tu di tidj hör dokterwerk skrewen. Sant 2013 werket Wendy üs frisistin bi't Uniwersiteet Kiil. Die Konstruktion der nordfriesischen Heimat in ausgewählten Texten der deutschsprachigen Literatur von 1870-1930. 2010. Ålstråke/Estrikken Binj 86. [Magisterwerk] (mä Antje Arfsten): Edunordfriisk [Online-Spriakkurs för Fering-Öömrang an Mooring]. 2011. (mä öödern): „Nordfriesische Landeskunde und Literaturwissenschaft – Versuch einer Symbiose“. 2011. Uun: Zwischen Eider und Wiedau. Heimatkalender für Nordfriesland 2011, S. 175-182. (mä Maike Schmidt): „Nordfriesische Identitätskonstruktionen in Olaf Schmidts Friesenblut“. 2013. Uun: Jarich Hoekstra (ütjden): Twenty-Nine Smiles for Alastair. Zum Abschied von Alastair G. H. Walker von der Nordfriesischen Wörterbuchstelle der Christian-Albrechts-Universität zu Kiel am 4. Juli 2013. Estrikken/Ålstråke 94. (mä Antje Arfsten an Thomas Steensen) Die Friesen verstehen. Das kleine Handbuch für Nordfriesland. 2013. Hamburg. (mä Antje Arfsten): Friisk tekstsaamling [5 Binjer]. 2014. Bräist/Bredstedt. „Ganz schön unheimlich! - Das Werk Peter Jensens im Kontext ‚moderner‘ Diskurse“. 2014. Uun: Fryske Akademy: Kongressband zum 19. Frysk Filologekongres. Leeuwarden,
Dr. Ommo Wilts (* 20. Mei 1937; + 28. Detsember 2021 uun Oldenburg) wiar en spriakwedenskapsmaan uun a fresk filologii. Hi hää bi't Christian-Albrechts-Uniwersiteet uun Kiil werket. Dachte foon e Moore. 1977. (ütjden) Sölring fuar Sölring Skuulen. Friesisches Schulwörterbuch. 1978. Tjiisk-fering wurdenbuk. Grundwortschatz Deutsch-Friesisch (Westerlandföhrer Mundart). 1980. Üüs Sölring Liirbok. Friesisches Lehrbuch. 1980. Sjiisk-Öömrang wurdenbuk. Grundwortschatz Deutsch-Friesisch (Amrumer Mundart). 1982. Fering- Öömrang wurdenbuk. Friesisches Wörterbuch für Föhr und Amrum. 1986. Friesisches Sprichwörterlexikon. 1992. Friesische Formenlehre in Tabellen. I-VI. 1993ff. Basiswörterbuch Deutsch-Friesisch (Wiedingharder Mundart). 1998 Wörterbuch Deutsch-Föhrer Friesisch. Amrum 2011. ISBN 978-3-924422-71-4 Wörterbuch Deutsch-Amrumer Friesisch. Amrum 2020. ISBN 978-3-924422-70-7 Dänisch, Nordfriesisch, Hoch- und Niederdeutsch in Schleswig-Holstein. Zur Dynamik sprachlicher Entwicklungen in einem Mehrsprachenland. (Sprachkontakte im Nordseegebiet. 1977) Zu einigen Neufestsetzungen der föhring-amringer Orthographie. (NfJb N.F., 16, 1980) Zwischen Beschreibung und Norm. Vorbemerkungen zu einem Handwörterbuch der nordfriesischen Gegenwartssprache von Föhr und Amrum. (NfJb N.F., 20, 1984) Friesisch - Ursprache der Insel. (Amrum. Hg.: Quedens. 1989). Frisian in schools: Problems in planning. (Dialect and education. 1989) Den nordfrisike Litteratur. (Nordica. 1990) Germanistenverzeichnis Anongs tu Ommo san duas Efterrep uun sh:z
Christoph Martin Wieland (* 5. September 1733 uun Oberholzheim bi Biberach an der Riß; † 20. Janewoore 1813 uun Weimar, Sachsen-Weimar-Eisenach) wiar en tjiisk dachter, auersaater an ütjduer tu’t tidj faan’t Apkleering. Commons: Christoph Martin Wieland – Saamling faan biljen of filmer