rlitschk/wikidir huggingface dataset:
A Synbranchiformes of Moderialer san en order faan Bianfasker (Osteichthyes) mä sjauer familin, 13 sköölen an amanbi 115 slacher. Jo like Ialer an lewe uun a troopen an subtroopen. Chaudhuriidae Bihunichthys - Chaudhuria - Chendol - Garo - Nagaichthys - Pillaia - Pillaiabrachia Mastacembelidae Aethiomastacembelus – Caecomastacembelus – Macrognathus – Mastacembelus – Mastacemeblus – Sinobdella Synbranchidae Macrotrema – Monopterus – Ophisternon – Synbranchus Indostomidae Indostomus Commonskategorii: Synbranchiformes – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Synbranchiformes
Erk-Uwe Carl Schrahé (* 16. Bārichtmuun 1931 ön Ārichsem, † 27. Ismuun 2018) heer Sölring liirt, wan hi al aur 50 Jaaren ual wiar. Diarbi her hi sa fuul Früger, dat hi wat diarfuar dö wel, dat des Spraak āprocht hualen uur ken. Wan hi en bet snaki kür, da wel hi uk skriif. Di Bigening wiar Boker en Aarberen sa üs "Deutsch-Söl'ring zum Söl'ring Uurterbok von Boy P. Möller"(Sölring Foriining, 1991) "Hüs- en Straatennaamen" (Sölring Foriining, 1994) Di Fjuur Evangelien (meaarbert), 2006 Kalender, wat help skul, di Sölring Spraak tö liir. Masi Energii en Aarber es iin ön dat "Sölring Uurterbok" (Uurterbokstair fan di Christian-Albrechts-Uniwersiteet, 2006) gingen. Söner des kür em deling (2011) gaar ek muar Sölring liir, aurdat et sa fuul mener snaket uur. Tö sin 75. Gibursdai es en Bidrach iin ön't Bleer fan't Nuurđfriisk Instituut ütdönen uuren. Dit es en senerk Iaring, aurdat di Skriiwers ek fan Söl kum, en dach üp Sölring skrewen haa. Tö Iaren fan sin Tachentigst Gibursdai ön't Jaar 2011 uur sin Bok "Di Litji Prins" drukt. Senerk es diaraur, dat et jit bluat üs Kopii fuarliit, wat me Skriifmaskiin skrewen es. Hat maaket noch rocht fuul Aarber, dit digitaal törocht tö
A Sjimpansen (Pan) san en skööl faan Minskenaaben (Hominidae). Diar hiar tau slacher tu, an jo lewe uun Madelafrikoo. (Grat) Sjimpans (Pan troglodytes) P. t. schweinfurthii P. t. troglodytes P. t. vellerosos P. t. verus (Letj Sjimpans), Bonobo (Pan paniscus) A struum Kongo dialt jo tau slacher faan enööder uf. Bonobo EN - endangered (trüüwet) Sjimpans EN - endangered (trüüwet) Commonskategorii: Sjimpansen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Sjimpansen
A Cebidae of Kaputsiineraaben san en famile faan Aaben uun det rä faan a Briadnöösaaben (Platyrrhini). Diar hiar trii sköölen tu. Dialwiis wurd uk a Callitrichidae üs onerfamile Callitrichinae diar mä tu tääld. Cebinae (Cebus) (Sapajus) Saimiriinae (Saimiri) Commonskategorii: Cebidae – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Cebidae
A Minskenlüs (Pediculidae) san en famile faan Lüs (Phthiraptera). Diar uun jaft'at man ian skööl Pediculus. Minskenlüs san parasiiten. Eegentelk Minskenlüs (Pediculus humanus) Kluaderlüs (Pediculus humanus humanus) Hoodlüs (Pediculus humanus capitis) Pediculus schaeffi , parasiit bi Sjimpansen Pediculus mjobergi , parasiit bi aaben faan't famile Cebidae Commonskategorii: Minskenlüs – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Minskenlüs
Likmiatag faardferanrang as en ütjdruk uun a füsiik, wan en lif leewen gauer woort, auer diar stüdag en krääft jin werket, t.b. at swaarkrääft. At lif reert ham leewen üüb en liken wai, wan det krääft leewen di salew wai werket. Wan ik oober t.b. en baal smitj, do werket tuiarst det krääft, diar ik di baal mäden haa, an eftert det swaarkräft, wat ham weder deel tu a eerd brangt. Do maaget di baal nään liken wai, sin boon as en paraabel. Bi en liken wai, täält det skalaar furem, auer det krääft fol amsaat woort. Bi en paraabel täält leewen bluas di luadrocht dial faan det krääft, do skal'am mä vektooren reegne. En baal fäält deel faan en 10 meeter (= s) huuch hüs. At swaarkrääft as 9,81 m/s² (= a). (An di loftwederstant woort ei märeegent.) s = 1/2 * a * t² -> t = {\displaystyle {\sqrt {\;\;}}} (2 * s / a) ≈ 1,43 sekunden. Hi fäält 1,43 sekunden loong. v = a * t ≈ 14 m/s ≈ 50,4 km/h Wan hi oner uunkomt, as hi 50,4 km/h gau.
Interslaawisk (medžuslovjansky, меджусловјанскы) as en slaawisk ploonspriak. Hat hää 2006 tuiarst Slovianski het, an as faan slawisten uun flook lunen ütjwerket wurden. Det spriak skal halep, dat slaawisk spreegen minsken jo mäenööder onerhual kön. An hoker goor nian slaawisk spriak snaaket, koon ham üüb Interslaawisk mä slaawen oonerhual. At gramatik an a wurden kem fööraal faan't Ual-Sarkenslaawisk, an a ploonern gung diarfaan ütj, dat 90% faan a slaawen Interslaawisk ferstun kön. Interslaawisk wurd eder mä't latiinsk an uk mä't kyrilisk alfabeet skrewen. Üüb facebook jaft'at en skööl faan 18.000 lidj (stant: 03.2023), diar jo üüb Interslaawisk onerhual. «Мы делаем это для будущего». Что такое межславянский язык, зачем его придумали и кто на нём говорит. Mel, 18. Juli 2022. Efterluket di 30. Marts 2023. Commonskategorii: Interslaawisk spriak – Saamlang faan bilen of filmer
Baltimore [ˈbɔːltɪmɔːɹ] (USA) as det gratst stääd an en "independent city" (kreisfrei stääd) uun a bundesstoot Maryland. Baltimore hää en bedüüdenen huuwen. Egypten Alexandria, Egypten Israel Ashkelon, Israel Spoonien Cádiz, Spoonien Libeeria Gbarnga, Libeeria Itaalien Genua, Italien Jaapan Kawasaki, Jaapan Egypten Luxor, Egypten Ukraine Odessa, Ukraine Grichenlun Piräus, Griichenlun Neederlunen Rotterdam, Neederlunen Sjiina Xiamen, Sjiina Commonskategorii: Baltimore (Maryland) – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Baltimore (sjiisk)
At Delmarva Hualeweilun as en 300 km lung an 100 km briad hualeweilun bi't uastküst faan a USA. Di aparte nööm komt faan a trii bundesstooten, diar en uundial haa: DELaware, MARyland an VirginiA. Ööder nöömer san Delaware and Chesapeake Peninsula of bluas Chesapeake Peninsula. Commonskategorii: Delmarva – Saamlang faan bilen of filmer
At Chesapeake Bay [ˈtʃɛsəpik ˈbeɪ] as en griisegrat müs faan a struumer Potomac River, Susquehanna River an James River tesken at Delmarva Hualeweilun uun't uasten an a fäästääg faan a US-amerikoonsk bundesstooten Maryland an Virginia uun't waasten. Det bocht as gud 300 km lung an namt en flaak faan 12.000 km² iin. Hat lääpt efter süüden ütj uun a Atlantik. A nööm Chesepiooc komt faan't Algonkin spriak, diar faan a Powhatan an Nanticoke indioonern spreegen wurd, an ment wel grat struum. Uun't juar 1607 kaam a iarst kolonisten faan Ingelun, an haa diar det iarst kolonii Jamestown grünjlaanj. At Chesapeake Bay Brag. Iintoochregiuun faan't Chesapeake Bay mä sin tustruumer. Artikel „A Dead Indian Language Is Brought Back to Life“ Washington Post, di 12. Deetsember 2006. Commonskategorii: Chesapeake Bay – Saamlang faan bilen of filmer 37.248055555556-76.119444444444Koordinaaten: 37° 14′ 53″ N, 76° 7′ 10″ W
A Pecten san en skööl faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun det order faan a Pectinida. Diar jaft'at 16 slacher faan. Pecten afribenedictus Kilburn & Dijkstra, 1995 Pecten albicans Schröter, 1802 Pecten dijkstrai Duncan & G. Wilson, 2012 Pecten diomedeus Dall, Bartsch & Rehder, 1938 Pecten dorotheae Melvill in Melvill & Standen, 1907 Pecten erythraeensis G.B. Sowerby II, 1842 Pecten excavatus Anton, 1838 Pecten fumatus Reeve, 1852 Pecten gladysiae Pecten jacobaeus Linnaeus, 1758 (Letj Jakob) Pecten keppelianus Sowerby III, 1905 Pecten maximus Linnaeus, 1758 (Grat Jakob) Pecten novaezelandiae Reeve, 1853 Pecten raoulensis Powell, 1958 Pecten sulcicostatus Sowerby II, 1842 Pecten waikikius Dall, Bartsch & Rehder, 1938 Uun Euroopa lewe tau slacher: P. jacobeus, Letj Jakob, Madlunsia P. maximus, Grat Jakob, Nuurduastelk Atlantik Commonskategorii: Pecten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Pecten
A Pectinidae san en famile faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun det order faan a Pectinida. Jo kön hör skaalen gau tuupklap, an sodenang en letj stak swääm, wan's uungreben wurd. Adamussiinae - Austrochlamydinae - Camptonectinae - Chlamydinae - Hemipectininae - Palliolinae - Pectininae - Pedinae Pecten Pecten jacobaeus, Letj Jakob Pecten maximus, Grat Jakob Commonskategorii: Pectinidae – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Pectinidae Pectinidae uun't World Register of Marine Species
A Mytilidae san en famile faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun det order faan a Mytilida. Crenellinae - Dacrydiinae - Limnoperninae - Lithophaginae - Modiolinae - Mytilinae - Septiferinae Adipicola – Adula – Amygdalum – Arcuatula – Bathymodiolus – Benthomodiolus – Botula – Brachidontes – Crenella – Dacrydium – Geukensia – Gigantidas – Gregariella – Idas – Idasola – Ischadium – Limnoperna – Lioberus – Lithophaga – Megacrenella – Modiolarca – Modiolatus – Modiolula – Modiolus – Musculista – Musculus – Mytella – Mytilaster – Mytilus – Perna – Rhomboidella – Septifer – Solamen – Stenolena – Tamu – Vilasina – Vulcanidas Heesen (Mytilus) Hees, Blä Hees (Mytilus edulis) Commonskategorii: Mytilidae – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Mytilidae Mytilidae uun't World Register of Marine Species
A Myidae san en famile faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun det order faan a Myida. Cryptomya, Conrad, 1849 Indosphenia, Oliver, Hallan & Jayachandran, 2018 Mya, Linnaeus, 1758 (Paramya, Conrad, 1861, hiart eegentelk tu: Basterotiidae Cossmann, 1909) Platyodon, Conrad, 1837 Sphenia, Turton, 1822 Tugonella, Jousseaume, 1891 Tugonia, Gray, 1842 Mya Paser (Mya arenaria) Commonskategorii: Myidae – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Myidae Myidae uun't World Register of Marine Species
A Tridacna san en skööl faan griisegrat Twiiskaalagen (Bivalvia) uun't famile faan a Kaamken (Cardiidae). A gratsten wurd 140 cm lung an 400 kg swaar. Tridacna crocea Lamarck, 1819 -- Waastpasiifik Tridacna derasa (Röding, 1798) -- Waastpasiifik Tridacna elongatissima Bianconi, 1856 Tridacna gigas (Linnaeus, 1758) -- Indo-Pasiifik Tridacna maxima Röding, 1798 ( =Tridacna elongata) -- Indo-Pasiifik Tridacna mbalavuana Ladd, 1934 -- Fiji, Tonga Tridacna noae (Röding, 1798) -- Sjineesk Sia Tridacna rosewateri Sirenho & Scarlato, 1991 -- Maskareenen Tridacna squamosa Lamarck, 1819 -- Indo-Pasiifik Tridacna squamosina Sturany, 1899 (= Tridacna costata Roa-Quiaoit, Kochzius, Jantzen, Al-Zibdah & Richter 2008) -- Indo-Pasiifik Commonskategorii: Tridacna – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Tridacna
A Hippopus san en skööl faan griisegrat Twiiskaalagen (Bivalvia) uun't famile faan a Kaamken (Cardiidae). Hippopus hippopus (Linnaeus, 1758) Hippopus porcellanus Rosewater, 1982 H. Hippopus Commonskategorii: Hippopus – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Hippopus
At Islunskaal (Arctica islandica) as en slach faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun't order faan a Venerida. Hat as di iansagst slach uun det famile Arcticidae, an uun't skööl Arctica. At Islunskaal lewet uun a nuurdelk Atlantik, an uk uun a Uastsia. Hat koon flook hunert juar ual wurd. Commonskategorii: Islunskaal – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Islunskaal
A Weenusskaalen (Veneridae) san en famile faan Twiiskaalagen (Bivalvia) uun det order faan a Venerida. Diar hiar muar üs 400 slacher tu. A miasten kön eden wurd. Agriopoma – Ameghinomya – Amiantis – Anomalocardia – Anomalodiscus – Antigona – Aphrodora – Asaphinoides – †Atamarcia – Austrovenus – Bassina – Callista – Callithaca – Callocardia – Callpita – Chamelea – Chione – Chioneryx – Chionista – Chionopsis – Choristodon – Circe – Circenita – Circomphalus – Clausinella – Clementia – Compsomyax – Comus – Cooperella – Costellipitar – Cryptonema – Cyclina – Cyclinella – Dorisca – Dosina – Dosinia – Egesta – Eumarcia – Eurhomalea – Ezocallista – †Frigichione – Gafrarium – Gemma – Globivenus – Gomphina – Gomphinella – Gouldia – Gouldiopa – Granicorium – Gratelupia – †Hinemoana – Humilaria – Hyphantosoma – Hysteroconcha – Iliochione – Irus – Irusella – Jukesena – †Kaneharaia – Katelysia – †Katherinella – †Kuia – Kyrina – Laevicirce – Lajonkairia – Lamelliconcha – Lepidocardia – Leukoma – †Leukomoides – Lioconcha – Liocyma – Lirophora – Macridiscus – Macrocallista – †Marama – Marcia – †Marwickia – Megapitaria – Mercenaria – Meretrix – †Meroena – †Mesochione – Mysia – Notocallista – Nutricola – †Paleomarcia – Panchione
Erika Johanna Botte, bäären Petersen (* 3. Detsember 1957, † 20. Marts 2023) wiar en nuurdfresk skuulmääster. Erika as un Hjisbel apwoksen, an lewet leeder uun Naischöspel. Tuiarst hää't amklaper liard an at määsterpreew maaget. Aran wooks hat mä't Freesk ap, det spriakwiis faan a Wiidinghiird. Auer juaren wiar Erika uun a föörstant faan a Wiidinghiirder Fresk Ferian, an hää sant 1988 mäholpen bi't Freesk Uurdebuk faan Adeline Petersen an Prof. Bo Sjölin. 19 juar loong hää't Freesk onerracht den uun a skuulen faan Naisjöspel an Ämelsbel. Erika Botte wiar befreid, an hed trii jongen an sjauer enkeljongen. Anongs uun't bleed tu Erikas duas. Erika üüb Welle Nord (NDR) E Suurshäks, auersaat buk faan Erika Botte
At Gultroosel, (mo.) gööltroosel (Oriolus oriolus) as en sjongfögel ütj at piroolenfamile (Oriolidae). Hat hiart ei tu a Trooseln. Tiaknang faan Gultrooseln, bääft a mantje, föör at wiiftje. Aier faanOriolus oriolus. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Gultrooseln Wikispecies hää en artiikel tu: Gultrooseln
Tijuana [tiˈxwana] as det naistgratst steed uun Meksiko. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun, uun det Baja California Bundestoot, nai bi't grens tu dön Ferianigt Stooten. Det hee 1.810.645 lidj (2020). Mexico: States and Major Cities, citypopulation.de
A Letj Fläpöösmüsen (Acrobatidae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar jaft'at man trii slacher faan. Acrobates Acrobates frontales Acrobates pygmaeus Distoechurus Distoechurus pennatus (koon ei "flä") Acrobates pygmaeus Distoechurus pennatus Commonskategorii: Letj Fläpöösmüsen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Letj Fläpöösmüsen
A Grat Fläpöösmüsen (Petauridae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar hiar trii sköölen mä 14 slacher tu. Dactylopsila D. megalura – D. kamburayai – D. palpator – D. tatei – D. trivirgata Gymnobelideus G. leadbeateri Petaurus P. abidi – P. ariel– P. australis – P. biacensis – P. breviceps – P. gracilis – P. norfolcensis – P. notates Dactylopsila slach Gymnobelideus leadbeateri Spriadkoord Petaurus Commonskategorii: Grat Fläpöösmüsen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Grat Fläpöösmüsen
A Ringelstörtpöösdiarten (Pseudocheiridae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar hiar sääks sköölen mä 20 slacher tu. Hemibelideinae Hemibelideus - Petauroides Pseudocheirinae Petropseudes - Pseudocheirus - Pseudochirulus Pseudochiropsinae Pseudochirops Hemibelideus lemuroides Petauroides volans Petropseudes dahli Pseudocheirus peregrinus Pseudochirulus herbertensis Pseudochirops archeri Commonskategorii: Ringelstörtpöösdiarten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Ringelstörtpöösdiarten
At Slakepöösmüs (Tarsipes rostratus) as di iansagst slach faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia) uun det skööl Tarsipes an uun't famile Tarsipedidae. Hat slaket polen faan a bloosen, an halept sodenang bi't fermuarin faan a plaanten, jüst so üs imen. Spriadkoord Commonskategorii: Slakepöösmüs – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Slakepöösmüs
A Letj Pöösmüsen (Burramyidae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar jaft'at tau sköölen mä fiiw slacher faan. Jo lewe uun Austraalien an Neiguinea. Burramys †B. brutyi - B. parvus - †B. tridactylus - †B. wakefieldi Cercartetus C. caudatus – C. concinnus – C. lepidus – C. nanus Burramys parvus Cercartetus caudatus Cercartetus concinnus Cercartetus lepidus Cercartetus nanus Commonskategorii: Letj Pöösmüsen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Letj Pöösmüsen
Frankrik Frankrik es en Lön' ön Weest-Europa. Di Hauptstat es Paris. Frankrik es Meföliger ön di NATO , di Europäische Union en di Foriinigt Natsjoonen. Di hoogst Barig fan Frankrik es di Montblanc (4.808 m). Di gurtest Weeterströömi sen Schelde, Loire, Maas än Rhône. Frankrik nemt 543.965 km² fan di Warel iin. Paris es di gurtest Stat, man di Metropoolregioonen Marseille, Lille en Lyon haa uk muar üs jen Miljoon Iinuuners. Üđer gurt Staten sen Toulouse, Bordeaux, Nice, Nantes, Straatburg, Grenoble en Rouen. Frankriks Naibern sen: Belgien en Luxemborig ön Nuurđen Dütsklön, di Swaits en Italien ön Uasten, Monaco, Spanien en Andorra ön Süđen, Gurt-Britanien ön Weesten. Di Grensen fan delings Frankrik sen fuar't miist lik üs di Grensen fan't ual Gallien, hur di keltisk Gallier uunet haa. Julius Cäsar fan't Röömisk Rik nem Gallien iin, en dit wiar ön't 1. Jaarhönert. Di Gallier haa da di röömisk Spraak (latiinsk) aurnemen, en dit wiar di Grünlaag fuar di Franzk Spraak en Kultuur. Dat Kristendom uur ön't 2. än 3. Jaarhönert dat nii Liiwing, ön't 4. än 5. Jaarhönert wiar al sa fuul Kristen önerwai, dat Hieronimus fan Stridon skref, dat Gallien "frii fan Häresie" wiar. Ön't 4. Jaarhönert sen Germansk
A Klemerpöösdiarten of Kuskusen (Phalangeridae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar hiar sääks sköölen mä 30 slacher tu. Jo lewe uun Süüduastaasien. Ailuropinae Ailurops – Strigocuscus Phalangerinae Phalanger - Spilocuscus Trichosurinae Trichosurus - Wyulda Ailurops ursinus Spilocuscus maculatus Trichosurus vulpecula Commonskategorii: Klemerpöösdiarten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Klemerpöösdiarten
A Rheinisk Skiiferberger san en keed faan Madelhuuch Berger uun Sjiisklun. Jo ling auer a bundeslunen Nuurdrhein-Waastfaalen, Rheinlun-Pfalz, Hessen an at Saarlun. Widjer faadet ling jo noch widjer am a waast bit iin uun Luksemborag, Frankrik an Belgien bit hen tu a Ardennen. Hör huuchst toop as üüb a rochter ääg faan a Rhein a Grat Fialberag (Taunus) mä en hööchde faan 880,9 m auer NHN an üüb a lachter ääg a Erbeskopf (Hunsrück) mä 816 m auer NHN. lachts faan a Rhein: Ardennen (<-28) Eifel (27) Hunsrück (24) rochts faan a Rhein: Süderbergland (33) Westerwald (32) Taunus (30) Commonskategorii: Rheinisk Skiiferberger – Saamlang faan bilen of filmer
At Natsionaalbibleteek faan Aserbaidschaan (üüb Aserbaidschaansk: Azərbaycan Milli Kitabxanası) as at stootelk bibleteek faan Aserbaidschaan. Hat as 1922 grünjlaanj wurden an sat uun Baku. Diar wurd son 4,5 miljoon dokumenten ferwaaret an onerstäänt det Kultuurministeerium faan Aserbaidschaan. Natsionaalbibleteek faan Aserbaidschaan / About Us – History (ingelsk) Commonskategorii: Natsionaalbibleteek faan Aserbaidschaan – Saamlang faan bilen of filmer Wääbsteed faan't Natsionaalbibleteek faan Aserbaidschaan (aserbaidschaansk) (rüsk) (ingelsk)
At Sator Kwadroot as en palindroom mä a latiinsk wurden SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS. Dü könst det faan boowen tu onern, faan lachts tu rochts, of uk amkiard lees. Diar as ferlicht mä mend: God hää a welt ütjsest, an häält a welen faan sin werken uun hunen. A buksteewen kön uk amsteld wurd tu en anagram, so dat diar wairocht an luadrocht det wurd Paternoster (üüsen feeder) bi ütjkomt. An uun a huken stun A an O för alpha (a began) an omega (at aanj). Sok iinskraften san al sant 2000 juaren bekäänd: Tegelstian faan Portugal, 2. juarhunert Dial faan en amphore, am't juar 180, Ingelun Müürstian faan en röömsk hüs, 2. - 3. juarhunert Quadrato magico, Aquila, am 732 Uun san film Tenet faan't juar 2020 hää di rejesöör Christopher Nolan det motiif faan't Sator Kwadroot apnimen. Ään hoodfigüür uun di film het Andrei Sator, an hi häält ham bal för en God. En ööder, en betj ünbestemet figüür het Arepo. Tenet as en ingelsk wurd för grünjsats of gluuw (diar hual ik tu), an so het di code för det onernemen, an di hialer film. Hi begant uun en oopernhüs (Opera), an Rotas as di nööm
En Palindroom (ualgreks παλίνδρομος palíndromos - turag luupen) as en wurd of en sats, diar dü föör an turag lees könst. Palindroomen jaft'at oober ei bluas uun a spriak, man uk uun a matematiik, musiik of uun a chemii. Wurd palindroom (huuchsjiisk) - Reittier Sats palindroom (ingelsk) - Madam, I’m Adam! Taal palindroom - 41214 Dootem palindroom - 20.02.2002 Cheemii palindroom - Diethylether, luke rochts Commonskategorii: Palindroom – Saamlang faan bilen of filmer Anagram Pangram
En Anagram as en wurd of en sats, huar dü a buksteewen ferbütje könst, an huar do weder en sanfol wurd of en sanfolen sats bi ütjkomt. Tom Marvolo Riddle – I am Lord Voldemort (ingelsk, ütj Harry Potter) Geburt - Erbgut - Betrug (huuchsjiisk) knob - bonk (öömrang) Commonskategorii: Anagram – Saamlang faan bilen of filmer Palindroom Pangram
Homo (latiinsk hŏmō [ˈhɔmoː] „minsk“ of „maan“) as en skööl faan Minskenaaben (Hominidae), huar uk a Minsk tu hiart. Ööder sköölen faan minskenaaben maage nian werktjüch. A miast slacher faan det skööl Homo san ütjstürwen, bluas di modern minsk as diarfaan auerblewen. Homo antecessor † Homo bodoensis † Homo erectus † Homo ergaster † Homo floresiensis † Homo georgicus † Homo habilis † Homo heidelbergensis † Homo luzonensis † Homo naledi † Homo neanderthalensis † Homo rhodesiensis † Homo rudolfensis † Homo sapiens (a modern minsk) Commonskategorii: Homo – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Homo
Di Gitari (kumt fan greksk:κιθάρα), jerst bikeent üs Kithara, es en Instrument sa üs en Leier, wat uk tö di Familii fan di Kesthalslauten jert, aur dat, hur di Klang maaket uur, en Streenginstrument, aur dat, hur di spölet uur, en Taasi-Instrument. Di Klang uur forskelig maakit, en diarfuar jeft et akustisk und elektrisk (E-)Gitaren. En Gitari es fan trii Diilen maaket: Hat jeft Gitaren söner Haur (kumt senerk bi E-Gitaren fuar) of Klangkest, man ali haa en Nak. Hat jeft minimāli Gitaren, diar bluat en Nak, Streenger en Wirbel haa. Fuar't miist es di Nak ek fan jen Stek maaket. Diar es en Fingerbuurt önliimt, hur di Bundwiiren benen sit. Diarfan uur di Nak wat faster, en aaftinoch maaket dit uk di Klang wat beeter, wan gur (Klang-) Holt diarfuar nomen uuren es. Bi en gurt Diil fan di Fender- E- Gitaren es di Nak fan jen Stek Ahorn maaket. Wan dat Holt offgrepen es, da skel em en nii Nak fuar di Gitari haa of di Nak skel weđer törochtslepen uur en nii Bundwiiren fo. Senerk di Naken söner ekstra Fingerbuurt uur uk "scalloped", da uur dit Holt twesken di Bundwiiren ütslepen, dat em diar me di Fingern
A Gorilas (Gorilla) san en skööl faan Minskenaaben (Hominidae). Jo san a gratst Primaaten (Primates) üüb a eerd, an lewe uun Madelafrikoo. Diar jaft'at tau slacher mä eder tau onerslacher tu. Waastelk Gorila (G. gorilla) Cross-River-Gorila (G. g. diehli) Waastelk Flaaklungorila (G. g. gorilla) Uastelk Gorila (G. beringei) Beraggorila (G. b. beringei) Uastelk Flaaklungorila (G. b. graueri) G. gorilla diehli CR - critically endangered (uun grat gefoor) G. gorilla gorilla CR - critically endangered (uun grat gefoor) G. beringei beringei EN - endangered (trüüwet) G. beringei graueri CR - critically endangered (uun grat gefoor) Commonskategorii: Gorilas – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Gorilas
Hein Hoop (* 16. Februar 1927 ön Gråsten, Deenemark; † 25. Mai 1986 ön Büttel-Eck) wiar en dütsk Skriiwer en Könstler. Hoop heer ön di U.S.A. liirt, Skulptuuren fan Holt tö maaki, en diar studiareti hi uk Konst (Montana State University - Bozeman). Bi di Dik fan Katingsiel üp Eiderstedt kür hi höm fan en ual Hüs en Könstlerklausi bech. Fan di Sjip-Busem diarbenen uur en Galerii maaket. Benen des Hüs kür hi üs Skulptuurenmaaker, Konstmaaler, Grāfiker, Techter, Ledjiskriiwer, Aktsjoonskönstler aarberi. En Bruarwerev muar her hi üs Skriiwer, tö'n Bispöl fuar di "Münchner Lach- und Schießgesellschaft" en dat Bleer "Pardon". Hi skref aaft satiirisk Kraam en des fuar't Miist üp Plattdütsk. Knut Kiesewetter, Hannes Wader, Lonzo Westphal, Fiete Kay, Volker Lechtenbrink en Liederjan haa uk Melodiien tö sin Teksti maaket. Hoop meenti, dat hi höm di Heefkonst("Wattenkunst") üttaacht her. Des bidref hi fan 1964 ön üs en Varianti fan di "Land Art", wat al leenger ön üđer Plaatsen tö biluki wiar. Hi wiar uk ek di Iinsigst, wat meenti, dat di Taacht tö di Heefolümpiadi("Wattolümpiade") fan höm wiar. Des uur nai bi Brunsbüttel maaket. Hoop wiar bikeent fuar sin Aktjoonen, sa üs dat Āpstelin fan Holten Skulptuuren, dat des en