rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Det Istriootisk Spriik as en Romaans Spriik, wat uun a süüdwaast faan det Istrisk Hualeweilun uun Kroatien faan amanbi 400 lidj spreegen wurt, fööraal uun Rovinj an Vodnjan, man uk uun Bale, Fažana, Galižana, Ližnjan an uun't amlun faan Pula. Uun't juar 2017 wurd det faan det Max-Planck-Instituut för Menskhaidhistoore mä det Dalmaatisk Spriik uun't onerskööl Dalmaatoromaans klasifisiaret. Posesiiwpronoomen uun't spriikwiis faan Rovinj: Bispal: el nostro pan - üüs bruad. Taalen uun det spriikwiis faan Rovinj: Ive, Antonio. (1900), I dialetti ladino-veneti dell'Istria. Straßburg, s. 51. Ive, Antonio. (1900), I dialetti ladino-veneti dell'Istria. Straßburg, s. 50.
Jacht ment det sjüken, finjen, fangen an duadmaagin faan wil diarten. Det jaagin woort faan en jeeger bedrewen. Hi as för't jaagin tuläät an witj, hük diarten wan jaaget wurd mut an skel. Flooksis slaachtet di jeeger uk salew. Wan fasker 'jaaget' wurd, snaaket am oober ei faan 'jacht' an 'jeeger', det as do faskerei. Iar det büürerei apkaam föör amanbi 12.000 juaren, haa a minsken jo fersuragt mä jacht an det saamlin faan früchten. Tu jaagin haa a minsken rääskapen ütjfünjen, diar leewen beeder wurden san. Tuleetst so gud, dat enkelt diarten ütjstürwen san, t.b. di uuroks. För't jaagin jaft at föl grünjer: Besurgin faan flääsk tu iidjen Skan, hurner an ööder dialen kön brükt wurd üs werktjüch, telt of kluader tu uuntjin Reguliarin faan en tu huugen bestant, di skaas uunracht An do as jaagin uk en kultuurtechnik, diar efter was reegeln pleeget woort Sjiträäskapen: Ruder, pistool, ... Blankrääskapen: Knif, swörd, ... Ualang rääskapen: Stonger, flitsböög, ... Herkules jaaget 2. juarhunert 14. juarhunert 19. juarhunert Di jeeger hinget san hünj ap, wan'er ei muar koon. Det san ei aaltumaal jeegers, diar iin uun't tuuthurn bloose. Volkert Faltings an Reinhard Jannen: Fering-Öömrang Spreegwurdleksikon. Hüsem 2012 Commonskategorii: Jacht – Saamlang
Det Juudenspaans Spriik (aanj nööm: Djudeo-Espanyol [dʒudeo espanjol], uun Hebreewsk Skraft: גֿודֿיאו-איספאנייול), uk Ladino, Djudezmo an uun a nuurd faan Marokko Hakitía, as en Romaans Spriik, wat faan Ualspaans kaam an at spriik faan föl sefardisk juuden as. El djudeo-espanyol es la lingua favlada de los djudios sefardim arondjados de la Espanya enel 1492. Es una lingua derivada del espanyol i favlada de 150.000 personas en komunitas en Israel, la Turkia, antika Yugoslavia, la Gresia, el Maruekos, Mayorka, las Amerikas, entre munchos otros lugares. Det Juudenspaans as at spriik, wat faan 1492 faan Spanje ferdrewen sefardisk juuden spreegen wurt. Det as en spriik, wat faan Spaans kaam an faan 150.000 lidj uun Israel, at Türkei, det iar Jugoslaawien, Grekenlun, Marokko, Mallorca, Nuurdameerika, Süüdameerika an Madelameerika, oner föl öler steeden, spreegen wurt.
Abdülhamid I. (üüb Osmaans Türkisk: عبد الحميد اول‎, ‘Abdü-l-Ḥamīd-i evvel; üüb Türkisk: Birinci Abdülhamit; * 20. Marts 1725; † 7. April 1789) wiar faan 21. Janewoore 1774 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön sööwentanjst an aagetanjst juarhunerten: Ahmed I. (1603-1617), Mustafa I. (1617-1618), Osman II. (1618-1622), Mustafa I. (weler, 1622-1623), Murad IV. (1623-1640), Ibrahim (1640-1648), Mehmed IV. (1648-1687), Süleyman II. (1687-1691), Ahmed II. (1691-1695), Mustafa II. (1695-1703), Ahmed III. (1703-1730), Mahmud I. (1730-1754), Osman III. (1754-1757), Mustafa III. (1757-1773), Abdülhamid I. (1774-1789).
Mustafa III. (üüb Osmaans Türkisk: مصطفى ثالث‎ Muṣṭafā-yi s̱ālıs̱, üüb Türkisk: Üçüncü Mustafa; * 28. Janewoore 1717; † 24. Deetsember 1773) wiar faan 30. Oktuuber 1757 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön sööwentanjst an aagetanjst juarhunerten: Ahmed I. (1603-1617), Mustafa I. (1617-1618), Osman II. (1618-1622), Mustafa I. (weler, 1622-1623), Murad IV. (1623-1640), Ibrahim (1640-1648), Mehmed IV. (1648-1687), Süleyman II. (1687-1691), Ahmed II. (1691-1695), Mustafa II. (1695-1703), Ahmed III. (1703-1730), Mahmud I. (1730-1754), Osman III. (1754-1757), Mustafa III. (1757-1773), Abdülhamid I. (1774-1789).
Osman III. (üüb Osmaans Türkisk: عثمان ثالث‎ ‘Osmān-ı s̱ālıs̱, üüb Türkisk: Üçüncü Osman; * 2. Janewoore 1699 uun Edirne; † 30. Oktuuber 1757 uun Konstantinoopel) wiar faan 13. Deetsember 1754 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön sööwentanjst an aagetanjst juarhunerten: Ahmed I. (1603-1617), Mustafa I. (1617-1618), Osman II. (1618-1622), Mustafa I. (weler, 1622-1623), Murad IV. (1623-1640), Ibrahim (1640-1648), Mehmed IV. (1648-1687), Süleyman II. (1687-1691), Ahmed II. (1691-1695), Mustafa II. (1695-1703), Ahmed III. (1703-1730), Mahmud I. (1730-1754), Osman III. (1754-1757), Mustafa III. (1757-1773), Abdülhamid I. (1774-1789).
Knoopbluumen (Knautia) san en plaantenskööl uun det famile faan a Dipsacales. At jaft amanbi 60 slacher, huar 48 faan uun Euroopa föörkem. Lüsruus (Knautia arvensis) .. Commonskategorii: Knoopbluumen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Knoopbluumen
Haagekäärsen (Lonicera) san en plaantenskööl uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae). Diar jaft at son 180 slacher faan üüb a nuurdelk eerdheleft. Blä Haagekäärs (Lonicera caerulea) Hönangbei (Lonicera caerulea var. kamtschatica) Lonicera caprifolium Ruad Haagekäärs (Lonicera xylosteum) .. L. acuminata – L. adenophora – L. affinis – L. albiflora – L. alpigena – L. alseuosmoides – L. altmannii – L. angustifolia – L. arborea – L. arizonica – L. asperifolia – L. bracteolaris – L. caerulea – L. canadensis – L. caprifolium – L. caucasica – L. chaetocarpa – L. chamissoi – L. chrysantha – L. ciliosa – L. confusa – L. conjugialis – L. coreana – L. dasystyla – L. demissa – L. dioica – L. discolor – L. elisae – L. etrusca – L. ferdinandi – L. flava – L. floribunda – L. fragrantissima – L. fuchsioides – L. glabrata – L. glutinosa – L. gracilipes – L. graebneri – L. gynochlamydea – L. harae – L. henryi – L. heteroloba – L. heterophylla – L. hildebrandiana – L. himalayensis – L. hirsuta – L. hispida – L. hispidula – L. humilis – L. hypoglauca – L. hypoleuca – L. iberica – L. iliensis – L. implexa
Haasruusen (Scabiosa) san en plaantenskööl uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae). Diar hiar son 30 bit 100 slacher tu. Haasruus (Scabiosa columbaria) .. Commonskategorii: Haasruusen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Haasruusen
At Ruad Haagekäärs (Lonicera xylosteum) as en plaantenslach uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae). Früchten (beien) Commonskategorii: Ruad Haagekäärsen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Ruad Haagekäärsen
Det Northland Regiuun (üüb Maori: Te Tai Tokerau) as ian faan dön seekstanj regiuunen faan Nei-Sialun. At regiuun leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 188.700 lidj (2019). At hoodsteed faan't regiuun as Whangarei. New Zealand: Main Islands and Regions, citypopulation.de
Katherine Mansfield (bäären Kathleen Mansfield Beauchamp; * 14. Oktuuber 1888 uun Wellington, Nei-Sialun; † 9. Janewoore 1923 uun Fontainebleau, Île-de-France) wiar en nei-sialuns skriiwer, diar al uun't ääler faan 34 uun tuberkuloos stoorew. Hat wiar D. H. Lawrence, Virginia Woolf, an Lady Ottoline Morrell an öler lidj uun det Bloomsbury Group hör frinj. Bi tu faan 73 uun't reegel kurt staken leet hat föl briaw an notiisen efter. At resonans üüb sin iar smeel werk wiar an as üübfaalen briad. In a German Pension (Uun en tjiisk pansiuun, 1911). Prelude (Föörspal, 1918). Bliss and other stories (Soolighaid an öler staken, 1920). The Garden Party and other short stories (At guardfest an öler kurt staken, 1922). The doves' nest and other stories (At düüwenneest an öler staken, 1923). Something childish and other stories (Wat kintelks an öler staken, 1924). Enkelt staken faan Katherine Mansfield uun det New Zealand Electronic Text Collection (üüb Ingels)
Dame Edith Ngaio Marsh ([ˈnaɪ.oʊ mɑːʃ]; * 23. April 1895 uun Merivale, en steeddial faan Christchurch, Nei-Sialun; † 18. Febrewoore 1982 uun Christchurch) wiar en nei-sialuns skriiwer, schauspeler an teooterreschisöör. Hat wiar ian faan dön bedüüdener skriiwer faan dön klasisk detektiiwstaken, üüs jo fööraal faan britisk autooren uun't tidj twesken dön tau wäältkriiger skrewen wurd. Marsh as bitu Agatha Christie, Dorothy L. Sayers an Margery Allingham üüs ian faan dön Queens of Crime (köninginen faan't ferbreegen) bekäänd. Hat skreew twesken 1934 an 1982 32 detektiiwromoonen. Föl diarfaan spele uun a wäält faan a teooter, fölsis drei jo's am William Shakespeare sin draamen. Hat as fööraal för hör karakter, Roderick Alleyn, en detektiiw, diar för det Metropolitan Police uun London werket, bekäänd. Högen faan hör werken san ferfilmet wurden.
William Shakespeare ([ˈwɪljəm ˈʃeɪkspɪə]; krasnet 26. April 1564 jul. uun Stratford-upon-Avon, Ingelun; † 3. Mei 1616 jul. uk diar) wiar en ingels dramaatiker, dachter an schauspeler. Sin komeedestaken an tragöödien hiar tu dön bedüüdenst werken faan't wäältliteratüür. Sin auwerlöwert werken haa 38 draamen, episk feesdachtingen an uk 154 soneten.
Christchurch ([ˈkraɪstʃɜːrtʃ]; üüb Māori: Ōtautahi) as det gratst steed üüb't Süüd-Eilun faan Nei-Sialun an't hoodsteed faan det Canterbury Regiuun. At steed leit bi't uasteeg faan't Süüd-Eilun, uun a nuurd faan't Banks Hualeweilun. At steed as efter Auckland an Wellington det traadgratst steed uun Nei-Sialun. Det hee 377.200 lidj (2018). De Avon Struum leept troch a maden faan't steed. Archeologisk beweisen wise diarüüb hen, dat lidj tu iarst amanbi 1250 uun't geegent faan't steed siidelt. Christchurch wurd 31. Jüüle 1856 faan Royal Charter tu en steed an as diarmä ofisiel det äälst grünjlaanjen steed uun Nei-Sialun. Det Canterbury Association, wat dön Canterbury Plains besiidelt, neemd at steed efter Christ Church, Oxford. Ngaio Marsh (1895-1982), skriiwer. New Zealand, citypopulation.de
Francesco Petrarca ([franˈtʃesko peˈtrarka]; * 20. Jüüle 1304 uun Arezzo, Itaalien; † 19. Jüüle 1374 uun Arquà Petrarca) wiar en italjeens dachter an histooriker. Hi wiar mäbegrünjiger faan det Renaissance-Humanismus an tup mä Dante Alighieri an Giovanni Boccaccio een faan dön wichtigst fertreedern faan det ääder italjeens literatüür. Commons: Francesco Petrarca – Saamling faan biljen of filmer
Lapkrüür es Greentjüch, wat aural üp Söl en fuaral ön di Ingi bi Heef wukset. Di Noom kumt diarfan, dat em dit iin ön en Dok slai en iin ön't Ber lii ken, en diarfan ur di Lapen treet en ken lechter fungen uur. Dit Lapkrüür üp Söl skel fuaral Meerstrandsbeifuß wiis. Lapkrüür skel gur fuar di Sken wiis, en di dütsk Noom "Beifuß" skel diarfan kum, dat em beeter laap ken, wen em som Bleeren fan Lapkrüür iin ön di Skuur heer. Wan em di Bleeren fan't Lapkrüür iin ön di Skuur lair (twesken Skoch en Höös), da ken di Sken en uk Huurnstairen diarfan wuk uur. Uk töögen Holsteekern skel Lapkrüür help, wan en Pöös diarme iin ön di Skaap hinget. Commons: Lapkrüür (Artemisia vulgaris) – Saamling fan Skelter en Videos Verbreitung auf der Nordhalbkugel aus: Eric Hultén, Magnus Fries: Atlas of North European vascular plants. 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei Den virtuella floran. (schwed.) Thomas Meyer: Beifuß Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland (alter Name der Webseite: Blumen in Schwaben). Eintrag bei www.awl.ch/heilpflanzen. US Forest Service, Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER): Der Beifuß als invasive Pflanze auf den Pazifischen Inseln. (englisch) Beifuß auf
Di Holsteeker (Tineola bisselliella) es en Insekt en jert tö di Flenerken. Töögen Lapen en Holsteekern uur aaftinoch di Bleeren fan't Lapkrüür āphinget. Commons: Holsteeker – Saamling fan Skelter en Videos Wikispecies heer en artiikel tö: Holsteeker
Lapen (Siphonaptera) sen en Kategorii fan Insekten. Fan 2400 bikeent Aarten jeft et 70 ön Mereleuroopa. Lapen sen Parasiiten. Ja uur twesken 1,5 en 4,5 mm gurt. Wan em Lapen heer en luasuur wel, da skel em Lapkrüür saamli. Fan di Hārem iin ön di Bleeren diarfan uur di Lapen treet, en da ken em jam fangi en duarmaaki. Famile Slach (Ceratophyllidae) Rot-Lap – Xenopsylla cheopis Rothschild, 1903 Eekkaten-Lap – Monopsyllus sciurorum Schrank, 1803 Henenlap of Fügellap – Ceratophyllus gallinae Schrank, 1803 Doovenlap – Ceratophyllus columbae Gervais, 1844 (Pulicidae) Menskenlap – Pulex irritans Linnaeus, 1758 Kaninkenlap – Spilopsyllus cuniculi Dale, 1878 Katenlap – Ctenocephalides felis Bouché, 1835 Hünenlap – Ctenocephalides canis Curtis, 1826 ... en jit maning muar Slacher En Marker, hur ual Skramel forkoopet uur, jit uk Lapmarker. Dit Interwiki staant üp di Öömrang Versioon fan des Artiikel (Boowen üp Öömrang kliki) Commons: Lapen – Saamling fan Skelter en Videos Wikispecies heer en artiikel tö: Lapen
Efoi (Hedera helix) es en Klaterplanti fan di Famiilie Araliaceae. Ön't Jaar 2010 waar di Efoi di "Medisiinplant fan't Jaar" wurden. Ek eeđer't Uurterbok man naier bi di Ütspraak es di Skriifwiis Eefeu. Efoi ön di Bütenwuchen fan't Hüs sen gur, dat des ek sa waker kuul of wārem uur. Em skel man senerlig bi Raittaak om teenk, dat diar di Müs ön üp Bualkem klateri ken. Me Efoi ken em sin Kluađern taui, aurdat diar Saponiin benen es. Efeu ist Arzneipflanze des Jahres 2010 En Video aur't Tauin me Efoibleeren. Wikimedia Commons heer Skelter of Filmi aur: Efeu Wikispecies heer en artiikel tö: Efeu Nöörig Böör tö Bidrachen aur di Sünhair
Suart of bruket boksen 1. Haa wi suart of bruket boksen, Leederskur of holten klotsen, Iidj wi beestenflääsk of brei. Dreeg wi bluas a wäärdagst kluader, Of san wi üüs aanj best skruader, Det as, det as ianerlei. Dreeg wi bluas a wäärdagst kluader, Of san wi üüs aanj best skruader, Det as, det as ianerlei. 2. Of wi boowen stun, besteme, Of uk man mä't nuadagst lewe. Arke juar an arken dai. Of wi bütjluns loong studiare, Of aran a knooken piire, Det as, det as ianerlei. Of wi bütjluns loong studiare, Of aran a knooken piire, Det as, det as ianerlei. 3. Of wi stolt kön ridj üüb hingster, Of baarsbianet luup tu Pingster, Wi finj so of so üüs wai. Woort regiaret bääft huuch müüren, Wi betaale dach üüs stüüren, Det as, det as ianerlei. Woort regiaret bääft huuch müüren, Wi betaale dach üüs stüüren, Det as, det as ianerlei. 4. Man of wi wat neis began wel, Of bluas ual gäärs weder kau skel, Üs en kü, wi skul dach spei. Of wi mä üüs eilun oose, An do bluas üüb öödern roose, As ei, as ei ianerlei. Of wi mä üüs eilun oose, An do
ünbekäänd dootem: Prins Oleg faan Nowgorod wurd prins faan Kiew. Grünjlaanjen faan de Kiewisk Rusj stoot. 20. Janewoore: Ludwig III. (Uastfrankenrik), könang faan't Uastfrankenrik (* 835) 05. August: Ludwig III. (Frankrik), könang faan't Waastfrankenrik (* am 864)
Det Ternopilj Prowins (üüb Ukrainisk: Терно́пільська о́бласть Ternópil’ska óblast’ of Терно́пільщина Ternópil’ščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.059.192 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Ternopilj. Ternopilj hiard bit 1914 tu't Köningrik Galitsien. Ukraine: Administrative Division, www.citypopulation.de
Det Winnytsja Prowins (üüb Ukrainisk: Ві́нницька о́бласть Vínnyc’ka óblast’ of Ві́нниччина Vínnyččyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.590.357 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Winnytsja. Ukraine: Administrative Division, www.citypopulation.de
Prins Ilia Tschawtschawadse (üüb Georgisk ილია ჭავჭავაძე [iliɑ t͡ʃʼɑvt͡ʃʼɑvɑd͡zɛ]; * 27. Oktuuber 1837 uun Kwareli, Guwernement Georgien, Rüs Keiserrik; † 30. August 1907 uun Tsitsamuri nai bi Mtscheta) wiar en georgisk dachter, dramaturg an jurnalist. Hi wiar en faan dön wichtig figüüren faan det georgisk natschunaalbeweging. Wichtig Staken აჩრდილი ([ɑtʃrdɪlɪ], A skaad; 1859) რამდენიმე სურათი ანუ ეპიზოდი ყაჩაღის ცხოვრებიდამ ([rɑmdɛnɪmɛ surɑtʰi ɑnu ɛpʼɪzɔdɪ qʼɑtʃɑɣis tsxɔvrɛbidɑm], Enkelt biljen of episooden faan en ruuwer sin leewent, 1860) ქართვლის დედა (kartvlis deda, A mam faan Kartwel, 1860) მეფე დიმიტრი თავდადებული (mepe dimit’ri tavdadebuli, Tu köning Dimitri feriaret, 1878) განდეგილი (Gandegili, Ütjsaat, 1883)
Mts'cheta (üüb Georgisk: მცხეთა [mt͡sʰxɛtʰa]) as en steed uun Georgien. At steed leit uun a uast faan't lun, bi a tupstruum faan dön Mtkwari an Aragwi struumer, amanbi 17 km tu nuurdwaast faan Tiflis. Det hee 7940 lidj (2014). Det as at hoodsteed faan det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun. Georgia, citypopulation.de
Bertha Sophia Felicita Freifrau von Suttner (bäären Gräfin Kinsky von Wchinitz und Tettau, * 9. Jüüne 1843 uun Prag; † 21. Jüüne 1914 uun Wien), wiar en uasterriks pasifist an skriiwer. Hat wurd 1905 üüs iarst wüf mä de Nobelpris för frees ütjteeknet. Bertha von Suttner wurd 9. Jüüne 1843 uun det Kinský-Palast uun Obecní dvůr, en steeddial faan Prag, bäären. Sin aalern wiar de uasterriks generool Franz de Paula Josef Graf Kinsky von Wchinitz und Tettau, diar föör kurt uun't ääler faan 75 ferstörwen wiar, an sin wüf Sophie Wilhelmine von Körner, diar föftig juar jonger wiar. Efter't fermöögen, wat faan a aatj arewd wurden wiar, apbrükt wurd, naam Bertha 1873 en steed üüs guwernant bi a industriel Freiherr Karl von Suttner uun Wien uun. Uun detheer tidj ferliibet hat ham uun Arthur Gundaccar von Suttner, de jongst dring faan a Suttnern. 1876 maaget hat tu Pariis en rais, huar hat för bal tau wegen at priwatsekreteerin faan Alfred Nobel wiar. Nobel wurd man bal faan de sweeds köning iin uun sin aran berepen. Bertha kaam tu Wien turag an freid ham 12. Jüüne 1876 hiamelk Arthur Gundaccar, jin a wal faan sin aalern. Diarüübhen wurd Arthur Suttner wecharewd,
Adam Gottlob Oehlenschläger ([ˈæːtam ˈkɒtlɔp ˈøːˀl̩nslɛːɐ]; * 14. Nofember 1779 uun Vesterbro, Kopenhuuwen; † 20. Janewoore 1850 uk diar) wiar en deensk natschunaaldachter faan't Romantiik.
Aleksander Sergejewitsch Puschkin (üüb Rüs: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин Aleksándr Sergéjevič Púškin; * 26. Mei jul./ 6. Jüüne 1799 greg. uun Moskau; † 29. Janewoore jul./ 10. Febrewoore 1837 greg. uun Sankt Petersburg) as rüs natschunaaldachter an grünjleier faan det moodern rüs literatüür. Руслан и Людмила (Ruslan i Ljudmila; Ruslan an Ljudmila, 1817—1820) - en dachting. Евгений Онегин (Jevgenij Onegin; Eugeen Onegin, 1823—1832) - en romoon uun fääs. Борис Годунов (Boris Godunov; Boris Godunow, 1825) - en teaaterstak. Капитанская дочка (Kapitanskaja Dočka; A Koptein sin foomen, 1836) - en ferteeling.
Nikolai Wasiljewitsch Gogolj (üüb Rüs: Никола́й Васи́льевич Го́голь Nikoláj Vasíl’evič Gógol’ ; * 20. Marts jul./ 1. April 1809 greg. uun Welyki Sorotschyntsi, Ukraine faan daaling; † 21. Febrewoore jul./ 4. Marts 1852 greg. uun Moskau) wiar en rüs skriiwer faan ukrainisk ufkemst. Hi as een faan dön wichtigst fertreeder faan det rüs literatüür. Мёртвые души (Mjórtvyje dúši; Duad sialen, 1842): en romoon. Det hanelt ham faan a raisen an eewentüüren faan Pawel Iwanowitsch Tschitschikow an a lidj, diar hi uun a meet kaamt. A lidj san tüpisk för det rüs madelklas faan't tidj.
Rasmus Christian Rask (* 22. Nofember 1787 uun Brændekilde, Fünen; † 14. Nofember 1832 uun Kopenhuuwen) wiar en bedüüden deensk indogermanist an polyglot. Hi snaaket 25 spriiken an dialekten an hed muar üüs 50 studiaret. Vejledning til det Islandske eller gamle Nordiske Sprog, Kopenhagen 1811 Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse, Kopenhagen 1818 Spansk Sproglære, 1824 Frisisk Sproglære, Kopenhagen 1825 (1834 tu't huuchtjiisk auersaat) Dansk Retskrivingslære, Kopenhagen 1826 Italiænsk Formlære, 1827 Den gamle Ægyptiske Tidsregning, Kopenhagen 1827 Vejledning til Akra-Sproget på Kysten Ginea, 1828 Den ældste hebraiske Tidsregning indtil Moses efter Kilderne på ny bearbejdet og forsynft med et Kart over Paradis, Kopenhagen 1828 A Grammar of the Danish language for the use of Englishmen, 1830 Ræsonneret lappisk Sproglære, 1832 Engelsk formlære, 1832 Wikisource: R. Rask: Frisische Sprachlehre, 1834
Janka Kupala (üüb Witjrüs: Янка Купала; bäären Iwan Daminikawitsch Lutsewitsch, üüb Witjrüs: Іван Дамінікавіч Луцэвіч; * 25. Jüüne jul./ 7. Jüüle 1882 greg. uun Wjasynka bi Minsk; † 28. Jüüne 1942 uun Moskau) wiar en witjrüs natschunaaldachter, dramaatiker, publisist an auersaater, diar tup mä Jakub Kolas an Maksim Bahdanowitsch tu a hoodfigüüren faan det welergebuurt uun a began faan det 20. juarhunert as.
Karl Marx (* 5. Mei 1818 uun Trier; † 14. Marts 1883 uun London) wiar en tjiisk filosoof, ökonoom, seelskapsteoreetiker, politisk jurnalist, protagonist faan det werkerbeweging an uk kritiker faan't kapitalismus an't religiuun. Commons: Karl Marx – Saamling faan biljen of filmer Wikisource: Karl Marx (tjiisk)
Anton Pawlowitsch Tschechow [ˈtʃʲɛxəf] (üüb Rüs: Анто́н Па́влович Че́хов Antón Pávlovič Čéchov; * 17. jul./ 29.greg. Janewoore 1860 uun Taganrog, Rüslun; † 2. jul./ 15.greg. Jüüle 1904 uun Badenweiler, Tjiisklun) wiar en rüs skriiwer, nowelist an dramaatiker. Hi as een faan dön wichtigst skriiwer uun det rüs literatüür. Hi as fööraal üüs dramaatiker troch sin teaaterstaken üüs Trii Sastern (üüb Rüs: Три сестры́ Tri sestrý), At Mööw (Ча́йка Čájka) of A Käärsguard (Вишнёвый сад Višnjóvyj sad) bekäänd.
France Prešeren ([fɾanˈtsɛ pɾɛˈʃeːɾən]; üüb Tjiisk: Franz Preschern; * 3. Deetsember 1800 uun Vrba uun't Hertoochdoom Krain; † 8. Febrewoore 1849 uun Kranj) wiar de gratst klasisk sloweens dachter. Prešeren skreew leefde- an natüürlürik an uk en grat histoorisk epos Krst pri Savici (At düüw bi a Savica). Uun't juar 1847 kaam sin hoodwerk Poezije (Poesien) tu'n föörskiin. Hi skreew uk dachtingen an soneten üüb tjiisk. Sin wichtigst werk üüb tjiisk as Das große Tor, diaruun hi auer sin ferbinjinghaid tu Ljubljana skreew.
André Masson (* 4. Janewoore 1896 uun Balagny-sur-Thérain; † 28. Oktuuber 1987 uun Pariis) wiar en fraansöösk konstmooler, grawöör, ilustraator an dekoraatöör faan det fraansöösk teaater. Sin ääder werken wiset interese uun Kubismus. Lääder wurd hi mä't Surrealismus iin uun ferbinjing broocht an hi wiar een faan dön entusiastisk brüker faan det automaatisk teeknin: hi maaget en rä faan automaatisk werken mä feeler an blak.
Mary Renault (bäären Eileen Mary Challans; * 4. September 1905 uun London; † 13. Deetsember 1983 uun Kapsteed, Süüdaafrika) wiar en britisk skriiwer. Hat skreew bitu faan histoorisk romoonen uk histoorisk saagbuken, üüs t.B. en biografii auer Aleksander de Grat.
Noardeast-Fryslân Noardeast-Fryslân (Ütjspriik üüb Frysk: [no.ətɪ.əst frislɔ:n]) as ian faan dön aagetanj gemeenden faan Waastfresklun. At gemeend as uun en amferdialing faan gemeenden 1. Janewoore 2019 faan dön iar gemeenden Dongeradiel, Ferwerderadiel an Kollumerlân kimen. Det leit uun a nuurduast faan’t prowins. Uun a nuurd leit det Waastfresk Heef, uun a uast at prowins Groningen, uun a süüd lei dön gemeenden Achtkarspelen, Dantumadiel, Tytsjerksteradiel an Ljouwert an uun a waast leit at gemeend Waadhoeke. Det hee 45.144 lidj (2019). At hoodsteed faan’t gemeend as Dokkum. De Dokkumer Ie leept troch't gemeend. A natschunaalpark Lauwersmar leit uun a nuurduast faan't gemeend. Steeden De tjiin gratst steeden an taarpen uun't gemeend san: Öler taarpen (taal faan a lidj uun 2018): Hantum (320). At gemeend wurd 1. Janewoore 2019 grünjlaanjen. A nööm Noardeast-Fryslân wurd faan a gemeendriader Dongeradiel, Ferwerderadiel an Kollumerlân 30. Marts 2017 efter en referendum oner a iinwenern faan dön trii gemeenden uunnimen. Netherlands, citypopulation.de
Bueren (Ütjspriik üüb Frysk: [by.ərn]) as en taarep üüb it Amelân, uun Waastfresklun. Uk wan det uun a maden faan't eilun leit, as det det uastermiast faan dön fjauer taarepen faan it Amelân. Det hee 530 lidj (2011). Netherlands: Friesland / Fryslân, citypopulation.de
East-Flylân (Ütjspriik üüb Frysk: [ɪ.əstflilɔ:n]) as det iansig taarep üüb Flylân, uun Waastfresklun. At taarep leit uun a uast faan't eilun. Det hee 1075 lidj (2011). Netherlands: Friesland / Fryslân, citypopulation.de
Skiermûntseach (Ütjspriik üüb Frysk: [ski.ə(r)muntsɪ.əx]) as det iansig taarep üüb't eilun Skiermûntseach, uun Waastfresklun. At taarep leit uun a waast faan't eilun. Det hee 943 lidj (2022). Netherlands: Friesland / Fryslân, citypopulation.de