rlitschk/wikidir huggingface dataset:
At Dünemfisel of Strunfisel, (sö.) Ströntistel (Eryngium maritimum) as en plaantenslach uun't famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Det 10 bit 40 cm huuch dünemplaant as mä en 2 m jipen starken rut fääst mä a grünj ferwoksen. At dünemfisel hää en hunfol twiigen mä stif, borag blä-green bleeden. Jo bleeden haa en witjen kaant an luup üüb't aanj spas tu. At hialer plaant as blä-witj faan waaks auertaanj. A bloosen stun nai tuup üs uun en kurew. At dünemfisel bleut faan Jüüne bit Oktuuber an fermuaret ham troch flenerker an ööder insekten. At siad woort faan a winj widjer draanj. At waaks suragt diarför, dat det plaant ei ütjdrüget. An jo hard an stif bleeden kön en sturem mä sunstoof ütjhual. Jo plaanten fanjst dü bi a weederkaant uun Euroopa. Jo waaks uun en saalten grünj üüb a witjdüner. Dünemfisler stun miast tuup mä halembosker. Enkelt föörkemen jaft at al goorei muar, diaram san's üüb't 'Ruad List' kimen. At dünemfisel brükt föl saalt, diaram koon't üüb grä- an bründüner ei lewe. Uk det beplaantin faan a witjdüner koon hat ei ferdreeg. Min Bloom, en dachtang faan Jens Mungard Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Dünemfisler Wikispecies hää en artiikel
San Andres an Providencia as en prowins uun Kolumbien an uk en skööl faan eilunen uun't Kariibisk Sia. Diartu hiar San Andres, Providencia an Santa Catalina. At jaft tau gemeenen. (Taalen efter: Departamento Administrativo Nacional de Estadística, 2005). 12.55-81.716666666667Koordinaaten: 12° 33′ N, 81° 43′ W
Eike Frese, bēren 1960 ön Muasem üs Eike Nielsen, es en Wüfhaur fan Muasem. Jü snaket Söl'ring fan höör Jungenstir ön. Eike Frese heer di Friisen-Jungensgaart ön Kairem paset, wat me di tau Spraaken Sölring en Dütsk aarbert. Me di Jungen uur diar aur di hiili Dai Söl'ring snaket. Eike Frese es me en jüngeri Sester en en jit jüngeri Brüđer ön Muasem-Litjmuasem ön di Buernstair fan höör Aalern, Luudji en Erika Nielsen, āpwukset. Di Buern ön Muasem wiar des, diar di leengst Tir Söl'ring snaket haa, en sa kām jü gaar ek trinjom en liir di Spraak uk. Üs Pedagoogin heer jü fuar't Āpbechning fan di Friisk Jungensguart ön Kairem masi dönen, en jü heer da uk höör Spöören leten, wan jü diar wech giar. Fuar höör Aarber heer jü masi Leedjis aurset en öner di Uurter en "Ain Lünskreft" maaket, dat uk Aalern, diar bluat dütsk lees ken, di Söl'ring Aurseetingen mesjung gen. Jü heer di Saamling "Me Hart, Haur en Hun" neemt. Sent 2012 es Eike Frese ek muar bi di Friisenjungensguart, man höör Saamling es diar blefen. Bi di Aarber me di Jungens-Daansiker fan di Söl'ring Foriining uur uk Söl'ring sjungen, en diarfuar uur nü en
Hans-Meinert Ingwers (*09.01.1940, † 24.01.2013) wiar en Karming fan Muasem. Hi es aur lungi Jaaren Meföliger ön di Fuarstand fan di Sölring Foriining wesen. Ingwers snaketi Sölring fan Jungenstiren ön. Bit hentö 2009 heer Hans-Meinert Ingwers di Jungen ön di Muasemer Grünjskuul wat fan di Natuursjuts bibraacht, wat hi fuar't Miist üp Sölring dair. Ingwers kumt ön di Film Inselklang (2005) fuar.
Herta Findeisen * 19.6.1923 † 30.7.2018 wiar en Wüfhaur fan Kairem. Jü heer aur lungi Jaaren fuar't Museeum ön di Sölring Foriining üppaset. Jü heer jit muar bi di Foriining holpen, en diarfuar wel jü uk niin Jil haa (Informatsjoon fan di Sölring Foriining). Herta Findeisen kumt ön di Film Inselklang (2005) fuar. Sölring Foriining tö höör Duar ön't Bleer
En dün as en huug ütj sun, di faan a winj tuupstöwen wurden as. Am dat en dün waaks koon, brükt hat sun an knaaphaid faan plaanten. Diaram kem jo fööraal uun drüg regiuunen föör, man uk diar, huar a plaanten ei so gau waaks kön üs diar nei sun tu komt. En primeerdün stäänt tesken weederskaant an dünemkaant an as so gud üs goorei bewoksen. En dün, wat knaap mä halem bewoksen an ei stabiil as, het witjdün. En stabiil dün, wat starker bewoksen as, het grädün. Wan diar muar plaanten tu kem an am di sun knaap noch sä koon, sait am diar bründün tu. Kem ütj a istidj, stun uun't banlun an san bewoksen. Kem uk föör, huar't mä a büürerei üüb skraalen grünj uun Nuurdsjiisklun auerdrewen wurden as. (Luke uk bi: Hias.) Sakeldün of uk Barchan: Komt föör uun drüg kliima, sjocht ütj üs en sakel an sticht uun luv flaak uun an fäält uun lee stark uf. Jo sakelaanjer waanre gauer üs di maden. Paroobeldün: Komt föör uun hualewdrüg kliima, sjocht uk ütj üs en sakel, man jo sakelaanjer waanre ei so gau üs a maden, auer jo al en betj bewoksen san. Swäärsdün: Komt
Maike Hauschildt bēren di 1. Mai 1961 üs Maike Frank, es en Wüfhaur fan Hörnem. Āpwukset en tö Skuul gingen es jü ön Weesterlön Spraakenpātin ön forskelig Jungensgaarten. Jü önerrocht uk somtirs ön forskelig Grünjskuulen. Höör Faađer, Johann Frank, heer bi't Nii Testament üp Sölring meaarbert. Maike Hauschildt kumt ön di Film Inselklang (2005) fuar.
Brunhilde Hagge, bēren Jacobsen (11.Februwaari 1923 - 21.September 2007) wiar en Skuulmaister fan Kairem. Brunhilde Jacobsen wiar dit taust Jungen fan di Bakermaister Nikolai Jacobsen en sin Wüf Dora, bēren Gantzel. Jü liirti Baker, en jü wiar di jest Bakerwüfhaur üp Söl, wat en Giselenbiskiir her. Höör ialer Brüđer Paul wiar ön di Krich blefen, en diarom skul jü di Bakerii ön Weesterlön', Wilhelmstraat 3 aurnem. Leeterhen es des Bakerii forskelig Bakern sa üs Christoph Thiele Manfred Thomas en diareeđer fan Michael Hubert aurnomen uuren. Sent 2019 es diar niin Baker muar. 1952 waar Brunhilde Jacobsen me Julius Hagge (11.01.1903 – 01.04.1993) bifriit. Jat fing tau Jungen, Claus-Jochen (06.12.1952 – 05.08.1978) en Dürken (*11.09.1955). Ön di jest Mai 1960 tooch di Familii naa Kairem. Me fuul Lefhair wiar Brunhilde Hagge fuar höör Familii en uk fuar di Sölring Spraak ön di Gang. Aur 30 Jaaren lung diar jü Sölring Önerrocht en skreef Komediisteken, forskelig Boker, Skuulboker en Leedjis üp Sölring. Me senerk Formaak aurset jü uk Boker fan Autooren sa üs Ephraim Kishon. Brunhilde Hagge kumt ön di Film Inselklang (2005) fuar. Jü wiar di jest Iaren-Meföliger fan di Sölring Foriining. 1983 fing jü di C.P. Hansen Pris. Brunhilde Hagge
Di Jöölboom (öö. Kenkenbuum) uur ön Nuurđfriislön' aaft tö di Jööltir āpstelt. Diarfur haa di Liren da niin Tanenboom. Fuar't Miist es dit en holten Gistel, hur (üp Söl) fjuur Leechter ön sit. Di Krans, wat diarön fast es, uur, sa üs üp Aamrem, fan Boksboomtwiiger maaket. Di Figuuren ön di Jöölboom uur fan Saaltjai maaket. Önern sen Adam en Eva me Boom en Slang tö se; diaraur hingi forskelig Diirter. Des sen fuar't Miist en Hingst, en Hün en en Huan. Ön san Jöölboom skel hol hok Aapler hingi. Aaftinoch haa di Liren drüget Plumen diar ön. Wan üp Aamrem Swin, Kü, Sjip fuarkum, da sen dit üp Söl en Hingst, en Hün en en Huan. Ketinger üs üp Aamrem kum üp Söl normaalerwiis ek fuar. Di Jöölboom üp Söl drait fjuur Leechter. Normaalerwiis staant di Jöölboom iin ön en Uuning. Iin di Aamring Naam "Kenkenbuum" (Söl'ring "Kinkenboom") kumt "Kinken", dat Jeesesjungen, fuar. "Jööl" (Aamring: "Jul") kumt fan dat deensk Uurt "hjul", en dit jit "Weel" (Engelsk: "wheel", Aamring: "wel"). Diarme kür dat Jaar meent wiis, wat höm üs en Weel drait. Süüer Aapler, üs som Liren ön jaar Jöölboom hingi, kür fuar süüer Tiren staan. Nordfriisk Instituut: En
A Düüwen (Columbidae) san det iansagst fögelfamile uun't order faan a Düüwenfögler (Columbiformes). Columbinae Caloenas – Chalcophaps – Claravis – Columba – Columbina – Gallicolumba – Geopelia – Geophaps – Geotrygon – Henicophaps – Leptotila – Leptotrygon – Leucosarcia – Macropygia – Metriopelia – Nesoenas – Ocyphaps – Oena – Patagioenas – Petrophassa – Phaps – Reinwardtoena – Spilopelia – Starnoenas – Streptopelia – Trugon – Turacoena – Turtur – Uropelia – Zenaida – Zentrygon Didunculinae Didunculus Gourinae Goura Otidiphabinae Otidiphaps Ptilinopinae Drepanoptila – Ducula – Gymnophaps – Hemiphaga – Lopholaimus – Ptilinopus Treroninae Alectroenas – Cryptophaps – Phapitreron – Treron Columba Bolles Düüw (Columba bollii) Dünemdüüw (Columba oenas) Holtdüüw (Columba palumbus) Madeiradüüw (Columba trocaz) Raphus Dodo (Raphus cucullatus) † Streptopelia (Streptopelia decaocto) (Streptopelia turtur) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Düüwen Wikispecies hää en artiikel tu: Düüwen
Uun skregeljuaren hää a kalender ään dai muar, det as a 29. Febrewoore. Normoolerwiis as arke juar, diar ham troch sjauer dial läät, en skregeljuar. A naist skregeljuaren san 2020, 2024, 2028 an so widjer. A eerd dreit ham ei genau uun 365 daar am a san, at san sowat 365,25 daar, diaram hää a Juliaans kalender a skregeljuaren iinfeerd. Leederhen hää am ütjfünjen, dat a eerd ham ei genau uun 365,25 daar am a san dreit, at san sowat 365,2421 daar. Diaram hää a Gregoriaans kalender fäästlaanj, dat a hunerter juaren, diar jo ei troch 400 dial läät (1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300 an so widjer), nian skregeljuaren san. Sodenang düüret det juar efter a Gregoriaans kalender (uun't madel) 365,2425 daar. Det ment, uun 3000 juar gont di kalender bluas am ään dai ferkiard. Juliaans kalender Gregoriaans kalender
At Düüwenfalk, Letj Hanjüger, (mo.) spåritiif, spårimooker (Accipiter nisus) as en Gripfögel (Accipitriformes) uun't famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Düüwenfalk uun a loft. Aier faan Accipiter nisus - MHNT Aier faan Accipiter nisus punicus - MHNT Wiideo A. n. dementjevi – A. n. granti – A. n. melaschistos – A. n. nisosimilis – A. n. nisus – A. n. punicus – A. n. wolterstorffi Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Düüwenfalken Wikispecies hää en artiikel tu: Düüwenfalken
At list faan ISO 3166-2-Codes för Spoonien wiset di code för 17 spoonsk autonoom gemianskapen (communidad autónoma), 50 prowinsen (provincia) an tau spoonsk bütjenlunen uun Nuurdafrikoo (ciudades autónomas en el Norte de África). A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Spoonien ES), di ööder as di code för det autonoom gemianskap, prowins of stääd. Di code as mä di Newsletter II-1 faan a 3. Febrewoore 2010 (PDF) feranert wurden. Die Codes wurden von der ISO insgesamt viermal aktualisiert bzw. überarbeitet (2000, zweimal 2002 und 2010). Im ersten Newsletter (ISO 3166-2:2000-06-21) vom 21. Juni 2000 wurden ein Schreibfehler behoben (Santa Cruz de Tenerife) und bei zwei Provinzen (Girona und Lleida) die alternative Schreibweise der regionalen Amtssprache hinzugefügt. In der vierten ISO 3166-2-Bekanntmachung (ISO 3166-2:2002-12-10) vom 10. Dezember 2002 wurde ein Fehler bei der Zuordnung der Provinz Balearen (Baleares) zur Autonomen Gemeinschaft Balearische Inseln korrigiert. Im Newsletter II-1 (ISO 3166-2:2010-02-03) vom 3. Februar 2010 erhielten alle autonomen Gemeinschaften, die aus nur einer Provinz bestehen, einen von der Provinz verschiedenen Code. Außerdem wurden die spanischen Toponyme der Objekte in den Autonomen Gemeinschaften Galicien, Katalonien und Balearische Inseln durch
Uun a wiartskap gongt det am't maagin, ferkuupin an ferbrüken faan produkten an siinsten. An sodenang dreit ham ales am't fersurgin faan a minsken. Iar haa a minsken fööraal för jo salew suragt. Daalang as det werk apdiald an a minsken fu jil för hör werk, so dat jo diar det mä kuupe kön, wat jo ei salew maage. At wedenskap am a wiartskap as at wiartskapswedenskap of ökonomii. Büürerei Hautjarscher Kurn Jacht an Faskerei Stonger Eidem-Fügelkui Hoonwerk an Industrii Höömerk Riap Hanel Hanse Siinsten Fräämenferkiar A stooten gung diar ei likedenang mä am. Uun enkelt lunen haa a onernemen en grat freihaid, so üs uun Ameerikoo, uun ööder lunen grapt a stoot föl muar uun a wiartskap iin, so üs uun Ruslun. Frei markes Ütjglikt markes Ploonwiartskap an do jaft at noch flook süsteemen diartesken. At wiartskapswedenskap onersjükt, hü gud of ring det a minsken uun a enkelt lunen mä hör wiartskapsüsteem gongt. Üüb det koord rochts men a klöören, hüfol US-Dooler KKP a minsken uun en lun uun't madel ütjwiartskafte: BIP BNE HDI KKP of PPP Commonskategorii: Wiartskap – Saamlang faan bilen of filmer
Tarnobrzeg [tarˈnɔbʐɛk] as en stää önj Poolen. E stää läit önjt söödååsten foont lönj, önj e prowins Karpaatenforlönj. Dåt heet 46.360 inboogere (2020) Sloweenien Banská Bystrica önj e Slowakäi, sunt di 20. önj e mistmoune 2001. Ukraine Tschernihiw önj e Ukraine, sunt di 16. önj e uursmoune 2004. Tarnobschek Poland: Major Cities, citypopulation.de Commons: Tarnobrzeg – Saamlang faan bilen of filmer
Könang Aldgillis (623? — 680) wiar en määchtagen fresken könang uun't 7. juarhunert. Hi as di iarst fresk könang, huar auer skrewen wurden as. Oner sin regiarang efter 654 wooks at Fresk Rik. Aldgillis san efterfulger wiar Redbad. Hi hää woorskiinelk uun Dorestad regiaret an sin rik lingd faan Brügge bit tu a Weeser. Di gratst fiind tu jü tidj wiar at Frankenrik oner di hoofmeier Ebroin. Könger faan Fresklun: Finn (6. juarhunert), Audulf (amanbi 600-630), Aldgillis (623?-680), Redbad (679/680-719), Poppo (719-734).
1775 wiar det fiiw-an-sööwentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. Uun Munkmaask woort det winjmalm "Bertha" baud, wat daaalang uun Sössaarep stäänt. 20. Janewoore: André-Marie Ampère, franzk Füüsiker en Mathemātiker († 1836)
At Eersföötj (Tachybaptus ruficollis) hiart tu at fögelfamile Podicipedidae. Huar Eersföötjen föörkem. Aier faan Tachybaptus ruficollis - MHNT Tachybaptus ruficollis Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Eersföötjen Wikispecies hää en artiikel tu: Eersföötjen
Ualjuarsinj gung miast jong lidj üüb Oomram ütj tu hulkin. Diaram het di 31. Detsember üüb Oomram uk Hulkinj. Letj sköölen faan ferklääst jong lidj luup faan hüs tu hüs. Diar skel a lidj do räät, hoker wel bääft jo skrabelken steget. Miast woort fraaget: "Gongst Dü noch tu skuul?" of "Komst Dü faan Sössaarep?". An a hulken nek of sköde at hood, snaake mut jo ei. Wan's do käänd wurden san, fu a hulken wat sweten - of a ääleren uk en puns. Tuleetst wansket am enööder en "Seegent Nei Juar". Jodiar trii wurden kään wel aaltumaal üüb Oomram - ianerlei of's aran öömrang snaake of uk ei. Uk üüb Fer woort hulket, oober diar het det "ütj tu kenknin". An üüb Fer woort muar süngen, so üs bi "Rummelpott" üüb fäästääg.
At list faan ISO 3166-2-Codes för Türkei wiset di code för 81 prowinsen. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Türkei TR), di ööder as di code för at prowins. Di code as tuleetst di 21. Mei 2002 (PDF) feranert wurden. A taalen faan a codes san uk a auto-kääntiaken faan det prowins. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk) ISO 3166-2 Luncodes ISO 3166-1 Luncodes uun domainnöömer
At Eidergus (Somateria mollissima) as en fögelslach an hiart tu a anen (Anatidae). Sodenang as di nööm 'gus' ferkiard. Am onerskääst sääks onerslacher: Somateria mollissima mollissima uun Nuurdwaasteuroopa. S. m. faeroeensis üüb a Färöer eilunen. S. m. borealis uun a Nuurdatlantik. S. m. dresseri faan Labrador bit Maine. S. m. sedentaria uun a Hudson Bay. S. m. v-nigrum uun a Nuurdpasiifik. Di nööm komt faan't islunsk wurd æðr an hää niks mä a Eiderstruum tu dun. Eiderges san am 58 cm lung an sodenang en betj grater üs wil anen. Jo weeg 2,2 kg. A mantjin wurd ääler, grater an swaarer üs a wiifkin. Uun ääg as det an losag, swäämt an dükt oober gud. At nääb as üübfaalen grat an huuch, an gans föör as en letj hurn, diar komt a nööm hurnnääb faan. A wörd as auer a rag an a brast witj. Bük, jügen an stört san suart. A nääk as laachtgreen, an at boowerhood as suart. At wiifke as güülbrün mä suart strimler. Jongfögler like a wiifkin, san oober en betj jonker an haa ei sok stark strimler. Eiderges lewe uun sköölen. Jo freed sneken, kraaben an heesen. Bit 6 m jip kön's dük an diarbi
A Türkei as en lun uun Aasien an Euroopa. Hat as 1923 grünjlaanj wurden. A Türkei as di efterfulger faan't Osmaansk Rik. At Türkei as sant 1952 lasmaat faan a NATO. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Türkei Wikimedia Atlas: Türkei – Geograafisk an histoorisk koorden Osmaansk Rik http://www.tuik.gov.tr/Start.do Human Development Index (HDI) - 2019 Rankings: The Human Development Index, ufrepen di 15. December 2020. 39.16666666666735.666666666667Koordinaaten: 39° N, 36° O
Ankara (iar uk Angora, antiik nööm ualgreks Ankyra Ἄγκυρα, latiinsk Ancyra) as ant 1923 at hoodstääd faan a Türkei an uk faan det prowins Ankara. Det stääd hää 5.270.575 iinwenern (2015) an as efter Istanbul at öödergratst stääd uun't lun. Commonskategorii: Ankara – Saamlang faan bilen of filmer www.fallingrain.com - geograafisk dooten yerelnet.org, ufrepen 2017
Di Human Development Index (of uk HDI) beskraft, hü gud det a minsken uun enkelt lunen gongt. Di huuchst wäärs as 1 an di liachst as 0. Det taal saat ham tuup efter det ääler, diar a minsken uun't madel raaget fu, hü loong jo tu skuul gung, an hü stark at wiartskap as. Det tabel wiset a huuchst an liachst taalen: Human Development Report 2019 – "Human Development Indices and Indicators". HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. S. 22–25. Ufrepen di 9. Detsember 2019.
At list faan ISO 3166-2-Codes för Ukraine wiset di code för 24 Oblaste (області), die Autonome Republik Krim (Автономна Республіка Крим) und zwei Städte mit Sonderstatus. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Ukraine UA), di ööder as di code för die Oblast. Nian feranerang faan di code sant 1998. 1Stadt 2Autonome Republik Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk) ISO 3166-2 Luncodes ISO 3166-1 Luncodes uun domainnöömer
A Ukraine [ukraˈiːnə] (of uk [uˈkraɪ̯nə]) (ukrainisk Україна/Ukrajina) as en lun uun Uasteuroopa. Uun't nuurduasten leit Ruslun, Witjruslun uun't nuurden, Poolen, Slowakei an Ungarn uun't waasten, Rumeenien an Moldaawien uun't süüdwaasten an at Suart Sia an at Sia faan Asow uun't süüden. Det hoodstääd het Kiew. Bääft Ruslun as a Ukraine det öödergratst lun uun Euroopa. A Ukraine hää 27 ferwaltangsianhaiden: Oblast Tscherkasy Oblast Tschernihiw Oblast Tscherniwtsi Oblast Dnipropetrowsk Oblast Donetsk Oblast Iwano-Frankiwsk Oblast Charkiw Oblast Cherson Oblast Chmelnytskyj Oblast Kirowohrad Oblast Kiew Stääd Kiew Autonoom Republiik Krim Oblast Luhansk Oblast Lwiw Oblast Mykolajiw Oblast Odessa Oblast Poltawa Oblast Riwne Oblast Sumy Oblast Ternopil Oblast Winnytsja Oblast Wolhynien Oblast Transkarpatien Oblast Saporischschja Stääd Sewastopol Oblast Schytomyr At lun wiar faan 1922 tu 1991 üs det Ukrainisk SSR ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon. Hat wurd de 24. August 1991 suwereen. Bit 2004 wurd det lun faan Wiktor Janukowytsch feerd, di widjer tu Ruslun hääl. Do as Wiktor Juschtschenko weelet wurden, di oober nian stabiil regiarang apbau küd. 2013 jääw't en bludagen apstant uun Kiew jin't koruptsioon uun't lun, an 2014 kaam en nei regiarang oner Petro Poroschenko, diar ham muar faan Ruslun ufliase wul. Diar üüb hen hää Ruslun a
1991 wiar det ian-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai. 17. Janewoore: Harald V. wurd köning faan Noorweegen. 11. Marts: De britisk neissender BBC World Service Television begand mä sin sendingen. 09. April : Georgien woort suwereen. 26. Mei: Swiad Gamsachurdia wurd president faan Georgien. 25. Jüüne: Kroaatien woort suwereen. Slowenien woort suwereen. 20. August: Eestlun wurd weler suwereen. 21. August: Letlun wurd weler suwereen. 24. August: A Ukraine woort suwereen. 25. August: Witjruslun woort suwereen. 27. August: Moldaawien wurd suwereen. 31. August: Kirgistan wurd suwereen. Usbekistan wurd suwereen. 08. September: Nuurd-Matsedoonien woort suwereen. 09. September: Tadschikistan wurd suwereen. 21. September: Armeenien wurd suwereen. 16. Deetsember: Kasachstan wurd suwereen. 17. Janewoore: Olav V., köning faan Noorweegen (* 1903) 02. Marts: Serge Gainsbourg, fraansöös schongster (* 1928) 12. Marts: William Heinesen (* 1900) 21. Mei: Rajiv Gandhi, indisk poliitiker (* 1944) 24. Jüüle: Isaac Bashevis Singer, poolsk-US-ameerikoons dachter (* 1902) 28. September: Miles Davis, US-ameerikoons musiker (* 1926) 23. Nofember: Klaus Kinski, tjiisk schauspeler (* 1926) 24. Nofember: Freddie Mercury, britisk schongster (* 1946)
At Elkoon (Zoarces viviparus) as en slach faan Bianfasker uun a Nuurdatlantik an lewet tesken 49° und 72° Nuurd bi temperatuuren faan 3 bit 15°C. Elkooner hiar tu a Barschoortagen (Perciformes). Elkooner lei nian aier, a jongfask kem laben üüb a welt. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Elkooner Wikispecies hää en artiikel tu: Elkooner
Kiew as det hoodstääd an gratst stääd faan a Ukraine. Hat leit bi a Dnjepr (ukrainisk: Дніпро/Dnipro) an hää 2,7 miljuun iinwenern. At stääd hää tjiin distrikten: Commonskategorii: Kiew – Saamlang faan bilen of filmer Ukraine: Kiev City, citypopulation.de
Di Juliaans kalender gongt üüb Julius Cäsar turag. Hi hää di röömsk kalender ufliaset. Sant Julius Cäsar het di sööwenst muun uun't juar uk ei muar "Quintilis", man diarför "Julius". Det wichtagst ferbeedrang wiar det iinfeeren faan skregeljuaren. Auer det diarmä oober ei so nau henhaud, as di kalender uun't juar 1582 noch en betj feranert wurden. Sant di tidj het hi di "Gregoriaans kalender" an woort aueraal üüb a welt brükt. Ab urbe condita Muuner Kalender Macrobius, Saturnalien 1, 14, 7.
Elektritsiteet as en wurd för ales uun a füsiik, wat mä't elektrisk lääs tu dun hää. Det koon uun rau wees of uk uun faard. Elektrisk lääs - as det eegenskap faan atomaar dialen so üs elektroonen (negatiif apleesen) an protoonen (positiif apleesen). Det traad wichtag atomaar dial san a neutroonen, jo hual nian elektrisk lääs. Det elektrisk lääs woort uun Coulomb (C) meeden. Elektrisk struum - as det faard faan elektrisk apleesen dialen an woort uun Ampere (A) meeden. Troch elektrisk struum komt'at tu en magneetisk fial. Elektrisk fial - as det eegenskap faan elektrisk leesen dialen an woort mä tau füsikaalisk gratin beskrewen: At elektrisk späänang, meeden uun Volt (V) an at elektrisk werk (= energii), meeden uun Joule (J) of Newtonmeeter (Nm) of Wattsekund (Ws). Soloong nään struum lääpt, snaaket'am faan elektrostaatik, ööders faan elektrodünaamik. Jåchtdioode Mötjstande Struum - lååsting - energii (frasch) Stroom - Stroomkraft - Energii (sölring)
Di ual röömsk kalender woort faan a Juliaans kalender ufliaset. Faustus Cornelius Sulla, röömsk poliitiker an quaestor. Juba I., köning faan Numidien. Lucius Afranius, röömsk konsul an guwernöör (* 112 f.Kr.) Lucius Manlius Torquatus, röömsk poliitiker an generool. Marcus Petreius, röömsk poliitiker an generool (* 110 f.Kr.) Quintus Caecilius Metellus Scipio, röömsk konsul an generool. Vercingetorix, hoodling faan de Arwernern uun Galien.
Di Juliaans kalender liaset di ual röömsk kalender uf. Febrewoore: Tullia, Cicero sin foomen (* 79 f.Kr. of 78 f.Kr.) 17. Marts Titus Labienus, röömsk generool (* amanbi 100 f.Kr.) Publius Attius Varus, röömsk generool. 12. April: Gnaeus Pompeius, Pompeius de Grat san dring. 31. Deetsember: Quintus Fabius Maximus, röömsk generool an poliitiker. Ünbekäänd Dootem Nigidius Figulus, röömsk geliard (* 98 f.Kr.) Publius Cornelius Sulla, röömsk poliitiker.
Ab urbe condita of uk a.u.c. as latiinsk an ment: "sant a stääd grünjlaanj wurden as". Föör a krastelk tidj haa a ual Röömern hör kalender uun det juar began läät, huar Room grünjlaanj wurden as. Det as woorskiinelk uun't juar 753 f.Kr. weesen. Sodenang as det tidjreegnang efter a.u.c. leewen am 753 grater üs det tidjreegnang efter Krast. Sant Julius Cäsar as di Juliaans kalender brükt wurden. Kalender "Sööwen, fiiw, trii - Rom as nü diarbi"
Hans Jaenisch (* 19. Mei 1907 uun Eilenstedt; † 6. Jüüne 1989 uun Neebel üüb Oomram) wiar en konstmooler an profeser bi a Hochschule der Bildenden Künste uun Berlin. Hi hää fööraal abstrakt moolet. 1964 füng Jaenisch en ateljee bi san frinj K.H.Hoyer uun Stianood, leeder baud hi en aanj hüs uun Neebel. 1950: Berliner Kunstpreis 1952: Hallmark Award, New York 1976: Bundesfersiinstkrüs Hans Jaenisch, Ernesto Grassi (Iinfeerang): Aquarelle aus Amrum. Woldemar Klein Verlag, Baden-Baden 1958 Hans Jaenisch: Landschaften. Nordfriesland und Amrum. Schleiverlag, Schleswig 1980 Hans Jaenisch: Arbeiten aus 60 Jahren. Kunstamt Wedding, Berlin 1992 Chris Steinbrecher: Hans Jaenisch. Malerei. Ausstellungskatalog, Kunstverein Talstrasse, Halle (Saale) 2004, ISBN 978-3-932962-14-1. Bilgalerii, ütjfeerelk leewentsluup an bibliografii (üüb sjiisk) Hans Jaenisch uun't Sjiisk Biografii Otfried Schwarz