rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Le Havre [ləˈɑːvʀ] as en huuwenstääd uun Nuurdfrankrik an leit bi a Seine an bi a Ingelsk Kanool. Hat leit uun't Département Seine-Maritime uun a Normandie. A iinwenern het üüb fransöösk Havrais. Le Havre as di öödergratst huuwen faan Frankrik efter Marseille. Magdeburg, Schiisklun Dalian, Schiina Pointe-Noire, Republiik Kongo Commonskategorii: Le Havre – Saamlang faan bilen of filmer
At Département Seine-Maritime [sɛnmaʀiˈtim] as en fransöösk département mä det luupen numer 76. Hat leit uun a Normandie. Diar san 3 arrondissements, 37 kantoonen an 711 gemeenen: Commonskategorii: Seine-Maritime – Saamlang faan bilen of filmer http://www.seinemaritime.net/institution/le-president.html ufrepen di 26. April 2015
At Arrondissement Le Havre (frz.: Arrondissement du Havre) as en ferwaltangsianhaid uun't fransöösk département Seine-Maritime uun a Normandie. Ferwaltangssteed as Le Havre. Diar san 12 kantooner mä 148 gemeenen: Bolbec Fécamp Le Havre-1 Le Havre-2 Le Havre-3 Le Havre-4 Le Havre-5 Le Havre-6 Notre-Dame-de-Gravenchon Octeville-sur-Mer Saint-Romain-de-Colbosc Saint-Valery-en-Caux
Goodshenken, (fe.) Godeshenken (Coccinellidae) hiar tu a Insekten an san en famile faan Kraaben. Jo lewe faan Lüs. Diar jaft'at muar üs 6.000 slacher faan. Coccinellinae – Microweiseinae – Monocoryninae A dialen faan en goodshenk (ingelsk). Goodshenk saner ponkter. Commonskategorii: Goodshenken – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Goodshenken
39.033333333333121.76666666667Koordinaaten: 39° 2′ N, 121° 46′ O Dalian (sjineesk 大連市 / 大连市, Pinyin Dàlián Shì, W.-G. Talien Shìh) as en huuwenstääd uun't prowins Liaoning uun a Mandschurai (Nuurduastschiina). Dalian as di nuurdelkst isfrei huuwen faan Schiina. Poolen Stetiin, Poolen Ferianagt Könangrik Glasgow, Ferianagt Könangrik Jaapan Kitakyūshū, Jaapan Frankrik Le Havre, Frankrik Kanada Vancouver, Kanada Nuurd-Matsedoonien Ohrid, Nuurd-Matsedoonien Sjiisklun Breemen, Schiisklun, sant 1985 Korea Sud Incheon, Süüdkorea Ferianagt Stooten Oakland, Ferianagt Stooten Sjiisklun Rostock, Schiisklun, sant 1988 Ferianagt Stooten Houston, Ferianagt Stooten Jaapan Maizuru, Jaapan Ruslun Wladiwostok, Ruslun Kongo, Republiik Pointe-Noire, Republiik Kongo Austraalien Adelaide, Austraalien Argentiinien Bahía Blanca, Argentiinien Commonskategorii: Dalian – Saamlang faan bilen of filmer
At list faan ISO 3166-2-Codes för die Republik Kongo wiset di code för zwölf Departements. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för die Republik Kongo CG), di ööder as di code för das Departement. Die Codes wurden im Februar 2015 zuletzt aktualisiert. iso.org: Online Browsing Platform ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
-4.783333333333311.833333333333Koordinaaten: 4° 47′ S, 11° 50′ O Pointe-Noire as en huuwenstääd uun't Republiik Kongo mä muar üs 752.000 iinwenern (2009). Hat as hoodstääd faan't Departement Pointe-Noire. Frankrik Frankrik : Le Havre Ferianagt Stooten Ferianagt Stooten : New Orleans Commonskategorii: Pointe-Noire – Saamlang faan bilen of filmer PDF bi www.cnsee.org
New Orleans (amerikoonsk ingelsk: ˈnuːˈɔrlɪns, lokaal: ˈnɔrlənz) as det gratst stääd uun di US-amerikoonsk bundesstoot Louisiana. Hat hää en bedüüdenen huuwen an leit bi a struum Mississippi. Frankrik Juan-les-Pins, Frankrik Weenesuela Maracaibo, Wenesuela Jaapan Matsue, Jaapan Meksiko Mérida, Meksiko Uasterrik Innsbruck, Uastenrik Kongo, Republiik Pointe-Noire, Republiik Kongo Argentiinien San Miguel de Tucumán, Argentiinien Honduuras Tegucigalpa, Honduuras Weenesuela Caracas, Wenesuela Austraalien Holdfast Bay, Austraalien Kanada Montreal, Kanada Itaalien Isola del Liri, Itaalien Commonskategorii: New Orleans – Saamlang faan bilen of filmer Kliima uun New Orleans. Ufrepen di 29. Janewoore 2017
At föörhistoore (of uk uurhistoore of prähistoore) ment en tidjrüm faan't iarst apdaagin faan a minsken bit tu't apkemen faan a iarst skraften. A iarst stianwerktjüügen faan minsken san wel son 2,6 miljuun juar ual. Diar begant at stiantidj. A iarst skraften kam föör ~ 5000 juar bi a Sumeerern ap. Diar begant det ääder histoore (antike). Uun a geologii wurd a leetst 2,6 miljuun juaren üs eerdtidjääler quartär betiakent. Uun't juar 1836 hää Christian Jürgensen Thomsen det trii-periooden-süsteem (rochts) iinfeerd, an hi hää det minskenhistoore iindiald efter stiantidj, bronsetidj an iisentidj. Diarefter amfaadet det föörhistoore ti tidjrüm faan't stiantidj an ging mä't kööberstiantidj tu aanj. Mä di auergung tu't bronsetidj begant det ääder histoore. Det ääder histoore (of uk antike) ging tu aanj mä't fulkenwaanrang so am't juar 500. Do begant det madelääler. Commonskategorii: Föörhistoore – Saamlang faan bilen of filmer
Ual Grichenlun ment det weltmäächt Grichenlun uun a juaren faan amanbi 1600 f.Kr. bit 146 efter Krast. Ääder histoore Minoisk tidj (~3000 f.Kr. - ~ 1100 f.Kr.) Kultuur faan Mykene (~1600 f.Kr. - ~1200/1050 f.Kr.) Jonk juarhunerten (~1200/1050 f.Kr. - 750 f.Kr.) Antike Archaisk tidj (750 f.Kr. - 500 f.Kr.) Klasisk tidj (500 f.Kr. - 336/323 f.Kr.) Helenisitisk tidj (336/323 fKr. - 30 f.Kr.) Röömsk tidj (30 f.Kr. - 146 e.Kr.) Madelääler Uastroom (Byzanz) (395 - 1453) Neitidj Osmaansk Rik (1453-1821) Stoot Grichenlun (sant 1821) Commonskategorii: Ual Grichenlun – Saamlang faan bilen of filmer
Mä iidj an drank men wi ales, wat di minsk ferteeret, am tu lewin. Iidj an drank woort diarefter iindiald, huar't faan komt: Plaanten Greenen Frücht Bruad Kurn Ööle an fäät Sweten Gewürtsen Saalten Diarten Flääsk an marags Aier Moolk an moolkprodukten Fasker Hönang Swaampen Hünjmotsen Drank Saner alkohol: Weeder, saft, kofe, tee Mä alkohol: Biir, win, sprit Ööders wat Saalt an ööder mineraalen Duusenfuder Commonskategorii: Iidj an drank – Saamlang faan bilen of filmer
Jann Hinrich Andresen (* 29. Janewoore 1826 uun Ööwenem üüb Feer, † 7. Maarts 1894 uun Porto, Portugal) wiar en kuupmaan uun Porto (Portugal). San portugiisk nööm wiar João Henrique Andresen. Jann Hinrich wiar en dring faan Thomas Andresen (* 6. Maarts 1784, Feer) an Thurke Andresen (bäären Poppen, * 8. Mei 1784, Feer). Jann Hinrich hää Maria Leopoldina Andresen (bäären Guimarães de Brito, * 20. September 1834 uun Braga, Portugal) freid. Jo hed mäenööder aacht jongen. Det wiar João Henrique, Alberto Henrique, Olinda de Brito, Júlio Henrique, Inês an trii öödern. João Henrique (di jonger) wiar di ualaatj faan Sophia de Mello Breyner Andresen, ian faan a wichtagst skriiwern faan Portugal. 1840 kaam Jann Hinrich Andresen üs 14 juar ual dring mä en skap uun Porto uun. Fiiw juar leeder hää hi 19 juar ual en hanelshüs för puurtwin grünjlaanj. 100 juar loong as det onernemen faan't famile Andresen feerd wurden. 1942 as't ferkääft wurden tu di portugiisk winbüür Albino Peirera dos Santos. Daalang hiart det onernemen di enkeldring Carlos Flores dos Santos. Andresen as ian faan a leetst puurtwinonernemen, diar noch üs familinbedriif feerd wurd. vicampo.de myheritage.de portwinecountry.com billiongraves.com
Puurtwin (port. Vinho do Porto [ˌviɲuduˈpoɾtu]), of ianfach Puurt as en sweten win ütj det regiuun Alto Douro naibi Porto uun Portugal. Ruby: uun a butel ript ruadwin Vintage: huuchwäärdag juargung Tawny: uun't fäät ript ruadwin Colheita: hää tumanst sööwen juar uun't fäät loogert White Port: witj puurtwin Muito Doce, Doce, Meio Seco, Seco of Extra seco Rosé Port: roseewin Jann Hinrich Andresen Commonskategorii: Puurtwin – Saamlang faan bilen of filmer
Sherry (spoonsk Jerez) as en spoonsken witjwin, di üüb en aparte wiis ferwerket woort. Det as iarst en drügen witjwin, miast faan det suurt Palomino. An do komt diar noch baarnwin tu. Di nööm komt faan't stääd Jerez de la Frontera. Generosos Fino Manzanilla Amontillado Oloroso Palo cortado Vinos Generosos de Licor Medium Cream Pale Cream Vinos de Jerez Dulces Naturales Pedro Ximénez Moscatel Ööder slacher Almacenista En-Rama Fino Pasada / Manzanilla Pasada V.O.S / V.O.R.S. Commonskategorii: Sherry – Saamlang faan bilen of filmer
Jerez de la Frontera [xeˈɾeθ ðe la fɾonˈteɾa] as en stääd uun't spoonsk regiuun Andaluusien. Hat hää 212.226 iinwenern (1. Janewoore 2014) an hiart tu't Prowins Cádiz. Det stääd as bekäänd för di Jerez-win (Sherry). Commonskategorii: Jerez de la Frontera – Saamlang faan bilen of filmer de la Frontera Wikivoyage Raisfeerer: Jerez de la Frontera (sjiisk) Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero. Iinwenerstatistik faan't Instituto Nacional de Estadística.
Winplaanten (Vitis) san en plaantenskööl uun det famile Vitaceae mä amanbi 60 slacher. Di slach Vitis vinifera hää en grat bedüüdang üüb a hiale welt, auer hi windrüüwen leewert. V. acerifolia – V. adenoclada – V. aestivalis – V. amurensis – V. arizonica – V. balansana – V. bashanica – V. bellula – V. berlandieri – V. betulifolia – V. biformis – V. blancoi – V. bloodworthiana – V. bourgaeana – V. bryoniifolia – V. californica – V. chunganensis – V. chungii – V. cinerea – V. coignetiae – V. davidii – V. erythrophylla – V. fengqinensis – V. flexuosa – V. girdiana – V. hancockii – V. heyneana – V. hui – V. jaegeriana – V. jinggangensis – V. labrusca – V. lanceolatifoliosa – V. lincecumii – V. longquanensis – V. luochengensis – V. menghaiensis – V. mengziensis – V. mustangensis – V. nesbittiana – V. palmata – V. peninsularis – V. piasezkii – V. pilosonerva – V. popenoei – V. pseudoreticulata – V. retordii – V. riparia – V. romanetii – V. rotundifolia – V. rupestris – V. ruyuanensis – V. shenxiensis – V. shuttleworthii – V. silvestrii – V. sinocinerea – V. tiliifolia – V. vinifera –
Di Echt Wil Win (Vitis vinifera subsp. sylvestris) as en onerslach faan Vitis vinifera uun det skööl faan a Winplaanten (Vitis). Hi as böös raar wurden. Det as ei detsalew plaant üs di Wil Win (Parthenocissus), di üs klemerplaant bekäänd as. Commonskategorii: Echt Wil Win – Saamlang faan bilen of filmer
Dolisie (1975-1991 Loubomo) as en steed uun det Republiik Kongo. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun, amanbi 290 km tu a waast faan Brazzaville. Det hee 83.798 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Niari Department. Congo, citypopulation.de
Det Centre Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Centre, üüb Ingels: Centre Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 3.098.044 lidj (2005). At hoodsteed faan’t regiuun as Yaoundé. At regiuun hee tjiin departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Est Regiuun (üüb Fraansöösk: Région de l'Est, üüb Ingels: East Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 771.755 lidj (2005). At hoodsteed as Bertoua. At regiuun hee fjauer departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Littoral Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Littoral, üüb Ingels: Littoral Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 2.510.263 lidj (2005). At hoodsteed as Douala. At regiuun hee fjauer departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Nord Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Nord, üüb Ingels: North Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 1.687.959 lidj (2005). At hoodsteed as Garoua. At regiuun hee fjauer departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Nord-Ouest Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Nord-Ouest, üüb Ingels: Northwest Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 1.728.953 lidj (2005). At hoodsteed as Bamenda. At regiuun hee sööwen departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Ouest Regiuun (üüb Fraansöösk: Région de l'Ouest, üüb Ingels: West Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 1.720.047 lidj (2005). At hoodsteed as Bafoussam. At regiuun hee aacht departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Det Sud Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Sud, üüb Ingels: South Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 634.655 lidj (2005). At hoodsteed as Ebolowa. At regiuun hee fjauer departmenten: Cameroon, citypopulation.de
Uastrangen (Ostreidae) san en famile faan wokdiarten an hiar tu det klas faan a twiiskaalagen (Bivalvia). Crassostreinae Sköölen: Crassostrea - Magallana - Talonostrea Ostreinae Sköölen: Alectryonella - Booneostrea - Dendostrea - Lopha - Nanostrea - Ostrea - Planostrea - Pustulostrea - Teskeyostrea Saccostreinae Skööl: Saccostrea Striostreinae Skööl: Striostrea N.N. Sköölen: Anomiostrea - Nicaisolopha Pasiifik-Uastrang (Crassostrea gigas) Europeesk Uastrang (Ostrea edulis) Commonskategorii: Uastrangen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Uastrangen Uastrangen uun't World Register of Marine Species
Det Sud-Ouest Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Sud-Ouest, üüb Ingels: Southwest Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 1.316.079 lidj (2005). At hoodsteed as Buéa. At regiuun hee seeks departmenten. Cameroon, citypopulation.de
Det Nuurd Prowins (üüb Ruanda: Intara y'Amajyaruguru, üüb Fraansöösk: Province du Nord) as ian faan dön fiiw prowinsen faan Ruanda. Det hee 1.726.370 lidj (2012). At hoodsteed faan’t prowins as Byumba. At prowins hee fiiw distrikten: Rwanda,citypopulation.de
Abdülmedschid II. (* 29. Mei 1868 uun Konstantinoopel; † 23. August 1944 uun Pariis) wiar faan 19. Nofember 1922 tu 3. Marts 1924 de letst osmaans kaliif. Hi wurd kaliif üüs san feter Mehmed VI. üüs kaliif an sultaan faan det Osmaans Rik ufsaat wurd.
Mehmed VI. Wahideddin (* 4. Janewoore 1861 uun Konstantinoopel; † 16. Mei 1926 uun Sanremo, Itaalien) wiar faan 3. Jüüle 1918 tu 1. Nofember 1922 de 36. an letst sultaan faan det Osmaans Rik an det naistletst osmaans kaliif. Hi wurd sultaan efter a duas faan san bruler Mehmed V. an wurd Nofember 1922 faan det Grat Natschunaalfersaamling faan a Türkei ufsaat. Hi wiar en dring faan sultaan Abdülmedschid I. an Gülüstü Hanım, diar Abchaas wiar. Hi wurd 1916 a truunfuliger efter Şehzade Yusuf Izzeddin, en dring faan sultaan Abdülasis, stoorew. Hi wurd sultaan 3. Jüüle 1918 efter san bruler Mehmed V. san duas. Üüs hi sultaan wurd, wiar det Osmaans Rik uun de Iarst Wäältkrich üüb at sidj faan Tjiisklun, Uasterrik-Ungarn an Bulgaarien. A krich wiar tu't tidj för't rik en katastroof: dön Aliiarten besaat a süüd faan Palestiina an det hial Mesopotaamien. Tu't tidjponkt faan sin bitreed hed hi böös letjet meecht, auer't Komitee för Ianhaid an Widjerskred (KIW), sant 1913 oner't feering faan dön trii paschas Enver Pascha, Talaat Pascha an Djemal Pascha, sant 1908 at lun regiaret hed. At situatschuun anert ham, üüs de 30. Oktuuber 1918 det Osmaans Rik at Woopenrau faan Mudros mä dön
Mehmed V. Reschad (* 2. Nofember 1844 uun Konstantinoopel; † 3. Jüüle 1918 uk diar) wiar faan 1909 ap tu san duas 35. sultaan faan det Osmaans Rik an osmaans kaliif. Hi wurd sultaan efter’t ufsaating faan san bruler Abdülhamid II. efter det Jongtürkisk Rewolutschoon. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön njüügentanjst an twuntigst juarhunerten: Selim III. (1789–1807), Mustafa IV. (1807–1808), Mahmud II. (1808–1839), Abdülmedschid I. (1839–1861), Abdülasis (1861–1876), Murad V. (1876), Abdülhamid II. (1876–1909), Mehmed V. (1909–1918), Mehmed VI. (1918–1922).
Abdülhamid II. (* 21. September 1842 uun Konstantinoopel; † 10. Febrewoore 1918 uk diar) wiar faan 31. August 1876 tu 27. April 1909 34. sultaan faan det Osmaans Rik. Hi wurd sultaan efter’t ufsaating fan san bruler Murad V. an wurd efter det Jongtürkisk Rewolutschoon ufsaat. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön njüügentanjst an twuntigst juarhunerten: Selim III. (1789–1807), Mustafa IV. (1807–1808), Mahmud II. (1808–1839), Abdülmedschid I. (1839–1861), Abdülasis (1861–1876), Murad V. (1876), Abdülhamid II. (1876–1909), Mehmed V. (1909–1918), Mehmed VI. (1918–1922).
Murad V. (* 21. September 1840 uun Konstantinoopel; † 29. August 1904 uk diar) wiar faan 30. Mei 1876 tu 31. August faan detsalew juar de 33. sultaan faan det Osmaans Rik. Hi wurd sultaan efter’t uftoonking faan san unkel Abdülasis an wurd efter bluat 93 daar ufsaat. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön njüügentanjst an twuntigst juarhunerten: Selim III. (1789–1807), Mustafa IV. (1807–1808), Mahmud II. (1808–1839), Abdülmedschid I. (1839–1861), Abdülasis (1861–1876), Murad V. (1876), Abdülhamid II. (1876–1909), Mehmed V. (1909–1918), Mehmed VI. (1918–1922).
Abdülasis faan 25. Jüüne 1861 tu 30. Mei 1876 wiar de 32. sultaan faan det Osmaans Rik. Hi wurd sultaan efter a duas faan sin bruler Abdülmedschid I.. Twesken 1861 an 1871 dön Tansimat-refoormen, wat uun't regiaringstidj faan san bruler begand, wurd oner't feering faan sin ministern Mehmed Fuad Pascha an Mehmed Emin Âli Pascha widjerfeerd. Hi wiar de iarst osmaans sultaan, diar tu waasteuroopa raiset an en somren 1867 en rä faan wichtig europeeisk hoodsteeden beschükt, diaroner Pariis, London an Wien. Efter a duas faan Mehmed Fuad an Mehmed Emin Âli wurd 1871 Mahmud Nedim Pascha a gratwesiir. A sultaan wul, uunsteed för sin nefe Murad (wat efter det ual truunfuligordning san arew wiar), dat san dring Jusuf Issedin san arew wurd. Mä Rüslun leet hi ham uun ferhanlingen auer en putsch mä rüs halep iin, am det ual truunfuligordning amtustörten. 1875 wurd a stoot bankerot auer a kosten faan’t modernisiaring faan’t armee, det luksuriöös leewenstil faan a sultaan an sin bauföörhaan, diaroner at renowatschoon faan de Çırağan-Palast.1875 kaam det uk tu staheun uun Bosnien an Hertsegowina, 1876 fuligt det bulgaars Aprilstaheu. Det wurd liawet, dat Rüslun dön tau staheun holep. Uun Konstantinoopel kaam det 11. Mei 1876 tu't
Stianang as en ferbinjang faan mineraalen. At miast stianang üüb a eerd san silikaaten, do kem karbonaaten. Mä stianang befaadet ham det wedenskap faan a petrologii, man uk at geologii. Stianang woort diarefter iindiald, hü't apkimen as: Magmaatisk stianang, diar bi en wulkaanütjbruch fääst woort (4 - 5) Subalkaliin magmatiiten Granit, Granodiorit, Tonalit an Trondhjemit, Diorit, Gabbro, Anorthosit, Peridotit, Rhyolith, Dacit an Rhyodacit, Andesit, Tholeiit, Pikrit, Komatiit Alkali-Magmatiiten Alkaligranit, Alkalisyenit, Monzonit, Nephelinsyenit, Essexit, Foidolite, Trachyt, Phonolith, Alkalibasalten, Tephrit an Basanit, Nephelinit, Leucitit (an uk Karbonatiten, Kimberliten an Lamproiten) Sedimentstian san ufloogert luas materioolen üs sun of tuun, diar aur juarmiljuunen leewen fääster wurden san (6 - 7 -> 1 - 2) Brekzie, Sunstian, Siltstian, Tuunstian Metamorf stianang het det, wan't faan druk of hatj en nei struktuur feit (3) Gneis, Granulit, Skiifer, Phyllit, Mylonit En betj ütj a rol faal Meteoriiten, diar faan a weltrüm üüb a eerd kimen san Commonskategorii: Stianang – Saamlang faan bilen of filmer Geologii Stian
At Wil Han of Bankivahan (Gallus gallus) as en Hanenfögel uun det famile faan a Fasaanen. Hat lewet uun Süüduastaasien. Faan't Bankivahan kem üüs Hüshanen uf. Jo san wel al 2000 f.Kr. faan Süüduastaasien tu Fööraasien broocht wurden, an san 1500 f.Kr. uun Egypten bekäänd. Auer Griichenlun an Itaalien kaam's tu Euroopa, an sant 600 f.Kr. lewe's uun Madeleuroopa. G. g. bankiva G. g. gallus G. g. jabouillei G. g. murghi G. g. spadiceus Hüshan G. g. domesticus Commonskategorii: Wil Hanen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Wil Hanen
At Hüshan (Gallus gallus domesticus) komt faan't Bankivahan uf, det as det wil han faan Süüduastaasien. Hat hiart sodenang tu't famile faan a Fasaanen. Hat spelet en grat rol üs iidj för a minsken an leewert flääsk an aier. A mantje as di höön, at wiifke det han. En han mä jöönkin as en klok. Commonskategorii: Hüshanen – Saamlang faan bilen of filmer
A Holtwirem, Holtbüle, (fe.) Holtwörem, uk Lokhöömerk (Anobium punctatum) as en insekt uun det famile faan a Gnaukraaben (Anobiidae), an hää san nööm efter det maask, wat ham iin uun holt bööret. Det maask as di "holtwirem". En haublook fol mä holtwirmer. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Holtwirmer Wikispecies hää en artiikel tu: Holtwirmer
Madeleuroopa as en regiuun uun a maden faan Euroopa. Man hük lunen of loonsdialen diar nü tu hiar an hüken ei, diar gung a meenangen ütjenööder. A maden koon geograafisk of kulturel fäästlaanj wurd. Meyers Enzyklopädisches Lexikon, 1980 Brockhaus Enzyklopädie, 1998 Efter Milan Kundera Meyers Grosses Taschenlexikon, 1999 Efter föörkemen faan plaanten Föörslach faan a geograafen (blä) Madeleuropeesk Tidj (ruad) Commonskategorii: Madeleuroopa – Saamlang faan bilen of filmer
Silikaaten san saalten of estern faan't (ortho-)kiiselsüren (Si(OH)4). Auer 90% faan't stianang üüb a eerd san silikaaten. Di grünjbaustian as en negatiif anion mä siliitsium an sürstoof, diar ham mä en positiif kation ferbanjt. Eilunsilikaaten Oliwiin ((Mg,Fe)2[SiO4]) Tsirkon (Zr[SiO4]) Sköölsilikaaten Gehleniit (Ca2Al[(Si,Al)2O7]) Ringsilikaaten Berül (Al2Be3[Si6O18]) Keedensilikaaten Diopsiid (CaMg[Si2O6]) Aktinoliit (Ca2(Mg,Fe)5[(OH)2|Si8O22]) Laagensilikaaten Muskowiit (trii laagen) (KAl2[(OH)2|AlSi3O10]) Kaoliniit (tau laagen) (Al4[(OH)8|Si4O10]) Tektosilikaaten Albiit – Anorthit (NaAlSi3O8 – CaAl2Si2O8) Natroliit (Na2[Al2Si3O10]·n H2O)) Amorf silikaaten Opaal (SiO2 · n H2O) Konstelk silikaaten t.b. för't glääsproduktsioon, det san miast ferbinjangen mä kwarts-sun (SiO2) Flook silikaatkristalen san üs smokstianer bekäänd Turmaliin Andradiit Tsirkoon Fenakiit Oliwiin Nepuit Muskowiit Akwamariin Lepidoliit Efesiit Smaragd Wikibooks: Silikaaten (sjiisk) Commonskategorii: Silikaaten – Saamlang faan bilen of filmer Mineraal
Kiiselsüren san süren, diar faan siliitsium ufkem. Mono- of ortho- kiiselsüren Si(OH)4 = H4SiO4 Di- of pyro- kiiselsüren (HO)3Si–O–Si(OH)3 Tri- kiiselsüren (HO)3Si–O–Si(OH)2–O–Si(OH)3 Cyclotri- of cyclotetra- kiiselsüren [Si(OH)2–O–]n (algemian) Poly- of meta- kiiselsüren (H2SiO3, [–Si(OH)2–O–]n) (algemian) Saalten faan't kiiselsüren san silikaaten. Uun a technik wurd alkaalisaalten, fööraal naatriumsilikaat (Na2SiO3) üs weederglääs betiakent.
Sedimenten san fiin luas materioolen üs sun of tuun, diar jo uun was steeden saamle an ufloogre. Det as sedimentatsion. Sedimentatsion as en ianfach filtermögelkhaid. Hat woort ütjnadegt, am ufweeder tu renskin. Swaar sedimenten saat jo uf, an det klaar weeder koon weder turag uun a natuur luup. Klastisk sedimenten. Faan weeder, winj of is uunsaamelt. Jo wurd t.b. tu en sunbeenk of en delta faan en struum. Cheemisk sedimenten. Faan cheemisk föörgunger ütjliaset fiin materiool, t.b. karbonaaten. Biogeen sedimenten. Faan laben organismen ufloogert uunsaamlangen, t.b. koralenraber. Stian Stianang
Meteoriiten san stianer, diar faan a weltrüm deel üüb a eerd fäälen an diarbi ei hialandaal fergleud san. Det san miast silikaaten of iisen-nikel-ferbinjangen. Efter hör eegenoort wurd jodiar mineraalferbinjangen üs stianang uunsen. Aal a meteoriiten, diar fünjen wurden san, kem faan üüs sansüsteem. Commonskategorii: Meteoriiten – Saamlang faan bilen of filmer
Djungelhanen (Gallus) san en skööl faan hanenfögler mä sjauer slacher. Jo lewe fööraal uun Indien. Diar kem üüs hüshanen faan uf. Bankivahan (Gallus gallus) Sonnerathan (Gallus sonneratii) Lafayettehan (Ceylonhan, Gallus lafayettei) Furkstörthan (Gallus varius) Bankivahan (höön) Sonnerathan (höön) Lafayettehan (höön) Furkstörthan (höön) Commonskategorii: Djungelhanen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Djungelhanen
A Parlhanen (Numididae) san en famile faan hanenfögler (Galliformes) mä sjauer sköölen an sääks slacher. Jo lewe uun Afrikoo. Acryllium Acryllium vulturinum Agelastes Agelastes meleagrides Agelastes niger Guttera Guttera plumifera Guttera pucherani Numida Numida meleagris Commonskategorii: Parlhanen – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Parlhanen
At list faan ISO 3166-2-Codes för Togo wiset di code för fünf Regionen. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Togo TG), di ööder as di code för die Region. Nian feranerang faan di code sant 1998. ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)