rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Wi haa neimuun, wan a muun tesken eerd an san stäänt. Do feit bluas sin ragsidj laacht, an wi kön ham ei sä. A muun dreit ham iansis uun a muun am a eerd. Son "siderisken" muun as en betj kurter üs di kalender-muun. För ian amdreiang am a eerd brükt di muun 27 daar, 7 stünj, 43 minüüten an 12 sekunden. Wi sä ham oober iarst efter 29 daar 12 stünj 44 minüüten an 3 sekunden weder uun detsalew muun-faas, auer a eerd ham uun didiar tidj en stak widjer am a san dreid hää. Son muun faan ään neimuun tu di naist het "synodisk" muun: 1. Neimuun 2. Iarst sjuarden 3. Hualewmuun (tunemen) 4. Naist sjuarden 5. Folmuun 6. Traad sjuarden 7. Hualewmuun (ufnemen) 8. Leetst sjuarden Bi neimuun koon't tu en sanjonken kem, oober bluas do, wan det muunboon jüst det boon faan a eerd trinjam a san (= ekliptik) skäärt. Det komt amanbi tweisis uun't juar föör. Bi neimuun (= faas 1) an folmuun (= faas 5) haa wi springflud. Ääb an flud hinge fööraal faan't grawitatsioon faan a muun uf. Oober wan eerd, muun an san uun ian rä stun, do markt am, dat uk
Alexander di Grat (greks Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας Aléxandros ho Mégas) uk Alexander III. faan Makedoonien (* 20. Jüüle 356 f.Kr. uun Pella; † 10. Jüüne 323 f.Kr. uun Babylon) wiar faan 336 f.Kr. bit tu san duas könang faan Makedoonien an hed det auermäächt uun a Korinthisk Bund. Alexander auernaam faan san aatj Philipp II. en letj könangrik, huar daalang Griichenlun as. Man do fergraterd hi det efter süüduasten bit hen tu Indien. Uun Egypten hää hi det stääd Alexandria grünjlaanj an efter ham salew näämd. Mä Alexander wurd det greks kultuur auer en graten dial faan a welt bekäänd. Uk üs sin könangrik al ei muar diar wiar, hed det kultuur dach en graten iinflööd uk noch uun't Röömsk Rik. Efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Alexander di Grat Wikiquote: Alexander di Grat (sjiisk) Nuurd-Matsedoonien
At Röömsk Rik (latiinsk Imperium Romanum, uk Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.), det ment: a senaat an at fulk faan Room) wiar iarst en könangrik, leeder en republiik an naam tidjwiis grat dialen faan Euroopa iin. Prowinsen faan't rik uun't juar 117 wiar: Julius Cäsar Röömsk Könangstidj: 753 f.Kr. bit 509 f.Kr. Röömsk Republiik: 509 f.Kr. bit 27 f.Kr. Röömsk Keisertidj: 27 f.Kr. bit amanbi 285 (of uk 395) Deelgung: 285 bit tu't 6. an 7. juarhunert. Uun di tidj wiar at grat fulkenwaanrang (375 bit 568). Uun di tidj faan't Röömsk Rik hää ham en bedüüden kultuur briad maaget. Hanel an konst bleud ap. Latiinsk wiar det amtsspriak faan't rik. Waasteuroopa kaam oner röömsk iinflööd an diar wurd bit daalang "romaansk" spriaken snaaket. Wikibooks: Histoore faan't Röömsk Rik (sjiisk) Commonskategorii: Röömsk Rik – Saamlang faan bilen of filmer Wikiquote: Rom (sjiisk) iar Hispania Ulterior iar Hispania Citerior ei amtelk en prowins uun't juar 198 welenimen
Det Röömsk Republiik gongt tu aanj an det Röömsk Keiserrik begant. Achaea, Gallia Aquitania an Gallia Lugdunensis, Hispania Baetica, Hispania Lusitania, an Hispania Tarraconensis wurd prowinsen faan det Röömsk Rik. Ai, keiser faan Schiina († 1 f.Kr.) Marcus Terentius Varro, röömsk geliard an skriiwer (* 116 f.Kr.)
Det fulkenwaanrang wiar en grat feranrang faan leewentsrümen för föl germaans fulken efter a deelgung faan't Röömsk Rik. Det fulkenwaanrangstidj woort üs auergung faan a antike tu't madelääler uunsen. Üs at Röömsk Rik hör iinflööd auer Euroopa ferlus, kaam ütj at uasten det fulk faan a Hunnen mä en grat stridjmäächt an ferdrääw flook Germaanen faan hör wensteeden. Det begand so am't juar 375 an ging bit 568. Uun di tidj waanert a Gooten faan Skandinaawien auer a Uastsia am a süüd. Wandaalen toog troch hial Euroopa, man küd jo nochhuaren fäästsaat. A Angeln an Saksen faan Nuurdeuroopa toog auer a Nuurdsia tu Britannien. Uk a Langobarden wiar Germaanen an toog auer a Alpen tu Nuurditaalien. Commonskategorii: Fulkenwaanrang – Saamlang faan bilen of filmer
At list faan ISO 3166-2-Codes för Österreich wiset di code för Bundesländer. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Österreich AT), di ööder as di code för das Bundesland. Nian feranerang faan di code sant 1998. Der Schlüssel entspricht hier der ÖStat-Nr. der Bundesländer (amtlicher Gemeindeschlüssel der Statistik Austria). Es ist eine schlichte alphabetische Ordnung. NUTS:AT - Codierung für die Verwaltungsgliederung Österreichs (Amtliche Statistik der EU) ÖSTAT-Nr. – Amtlicher Gemeindeschlüssel der Österreichischen Statistik (Statistik Austria) Kfz.-Kennzeichen der Bezirke und Statutarstädte ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
At list faan ISO 3166-2-Codes för Schweiz wiset di code för 26 schweizerischen Kantone. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Schweiz CH), di ööder as di code för den Kanton. Di code as tuleetst di 5. September 2003 (PDF) feranert wurden. Diese sind bereits am 26. August 1986 von der Schweizerische Normen-Vereinigung festgelegt worden und von der ISO 1998 international für gültig erklärt. Änderungen gab es bisher nur eine; sie wurde im fünften Newsletter bekannt gegeben: Die ISO hatte die Kantone Appenzell Ausserrhoden und Appenzell Innerrhoden falsch geschrieben. NUTS:CH (EU-Statistikregionen) ISO 3166-2 (Referenztabelle der Ländercodes) ISO 3166-1 (Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.) Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk)
f A Alpen san en keed faan berger uun Madeleuroopa. Jo san 1.200 km widj faan waast tu uast, an tesken 150 km an 250 km briad faan nuurd tu süüd. A Alpen dial Euroopa swäärs troch. Uun't nuurden haa wi miatag Atlantik-kliima, uun't süüden Madlunsia-kliima. Diar wene 13 miljuun minsken uun aacht lunen: Frankrik, Monako, Itaalien, Schweiz, Liechtenstein, Sjiisklun, Uastenrik an Sloweenien. Troch a Alpen luup wichtag ferkiarswaier an jo haa en grat bedüüdang för a fräämenferkiar. A huuchst berger uun't waasten san miast 3.000 bit 4.000 m huuch, uun't uasten en betj liager. Di huuchst berag as di Mont Blanc mä 4810 m. A Alpen san diar apfualet wurden, huar määchtag kontinentaalplaaden faan nuurd an süüd jinenööder trak. Diarbi skoft ham det süüdelk plaad oner det nuurdelk. Slacher faan berger Nuurdalpen: Karwendel-keed Madelalpen: Großvenediger Süüdalpen: Triglav Nuurdelk Waastalpen: Eiger, Moonk an Jongfoomen Süüdelk Waastalpen: Monte Argentera Commonskategorii: Alpen – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Alpen (sjiisk) Wikiquote: Alpen (sjiisk)
Fräämenferkiar as en betj wat ualmuudis wurd för det büürin mä fräämen. Mä fräämen san lidj mend, diar uun hör freitidj ferraise. Uun Nuurdfresklun woort för sok fräämen uk flooksis di ütjdruk baa(d/s)egast of baa(d/s)elidj brükt. Man fölen kem goorei tu baasin tu a Nuurdsia, jo wel man ütj uun a loft, jo ferhaale an hör rau haa. Muar an muar nem a lidj jo uk tidj an du wat för hör sünjhaid. Fräämenferkiar as mä di gratst wiartskapstwiig üüb a hialer welt. Uun't juar 2004 san diarmä 623 miljaarden $ amsaat wurden. An auer 100 miljuun minsken lewe diarfaan. Det büürin mä fräämen hää föl skaker: Rümen of feerienwenangen wurd uun priwoothüsang of hotels ferhüürd, Wiartshüsang fersurge a fräämen mä iidj an drank, Kuuploodens lewe steedenwiis muar faan a fräämen üs faan a iinwenern, A ferkiarswaier san üüb a fräämen ütjracht Freitidjiinrachtangen kön saner fräämen goorei bestun Bedüüden steeden för a fräämenferkiar bi't Nuurdsiaküst faan Schleswig-Holstian san: Kreis Dithmarschen Friedrichskuuch Büsum Kreis Nuurdfresklun Oomram mä Neebel, Noorsaarep an Witjdün Fer mä Njiblem, Ödersem an A Wik Nuurdstrun Pelwerem Sankt Peter-Ording Üb Sal: Hörnem Kaamp List Raantem Woningstair Weesterlön Kreis Pinneberg Halaglun Wikiquote: Fräämenferkiar (sjiisk)
Hebreews(k) (‏עברית‎ ‘Ivrit, neimuudis hebreewsk ütjspriak?/i) as en semiitisk spriak, diar fööraal uun Israel snaaket woort. Hebreewsk as det spriak faan a hebreewsk Tanach. Det as oober juarhunerten ei muar snaaket wurden. Iarst uun't leed 19. juarhunert begand det, weder mamenspriak tu wurden. Daalang as Neihebreewsk (Iwrith) det amtsspriak faan Israel. Hebreewsk skraft Ulpan Commonskategorii: Hebreewsk spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Hebreewsk wurdenbuken (sjiisk) Wikibooks: Hebreewsk (sjiisk) http://www.israelhayom.co.il/article/79303
Det hebreewsk alfabeet (hebreewsk: ‏אָלֶף־בֵּית עִבְרִי‎‎ alef-bet ivri) as det alfabeet faan't hebreewsk spriak. Jidisk an Ladino san nai mä't hebreewsk an brük detdiar skraft uk. Hat as faan't phönizisk skraft ufkimen. Alfabeet Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Hebreewsk alfabeet Akademii för't hebreewsk spriak.
At Baltikum as en regiuun uun Nuurduasteuroopa. Diar lei trii lunen: Estlun, Letlun an Litauen. Aal trii lunen lei bi't Uastsia. 1940 san jo faan a Sowjetunion auern snoobel nimen wurden, sant 1991 san's weder suwereen. Uun Estlun woort estnisk snaaket, det as en finno-ugrisk spriak. Uun Letlun an Litauen wurd baltisk spriaken snaaket. Uun't hialer Baltikum snaake oober uk fölen rüsk. Commonskategorii: Baltikum – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Baltikum (sjiisk) Wikibooks: Baltisk lunen (sjiisk)
Finno-ugrisk spriaken hiar tuup mä a samojedisk spriaktwiig tu a uraalisk spriaken. Chantisk (Uastjakisk) Mansisk (Wogulisk) Komi Komi-Syrjänisk Komi-Permjakisk Udmuurtisk (Wotjakisk) Wolgaspriaken Mari (Tscheremissisk) Miadmari Beragmari Mordwiinisk Ersjanisk Mokschanisk ütjstürwen wolgaspriaken Merjanisk † Muromisk † Meschtscherisk † Finno-samisk Samisk Waastsamisk Süüdsamisk Umesamisk Lulesamisk Pitesamisk Nuurdsamisk Uastsamisk Kemisamisk † Inarisamisk Akkalasamisk † Kildinsamisk Skoltsamisk Tersamisk Uastsiafinsk Finsk Meänkieli (Tornedalfinsk) Kvenisk Ingrisk (Ingermans, Ischorisk) Kareelisk spriaken Kareelisk Lüdisk Olonetsisk Eestnisk Võro (mä Seto) Liiwisk Wepsisk Wotisk
Eestnisk (aanj nööm: eesti keel) as det amtsspriak uun Eestlun. Hat as nai mä't finsk an liiwisk. Uun't lun snaake det son 950.000 minsken, an bütjluns kem noch ans 150.000 diartu. mina of ma: ik. sina of sa: dü. tema of ta: hi/hat. meie of me: wi. teie of te: jam. nemad of nad: jo. Wikipedia üüb Eestnisk Wikibooks: Eestnisk (sjiisk) Wikiquote: Eestnisk spreegwurden (sjiisk)
Det Osmaans(k) Rik wiar di föörgunger faan a Türkei an hää bestenen faan 1299 bis 1923. Auer flook juarhunerten wiar't det wichtagst lun uun Fööraasien, üüb a Balkan, an uk üüb a Krim an uun Nuurdafrikoo. 1453 haa a Osmaanen Byzanz auernimen an det Uaströömsk Rik ging oner. Det hoodstääd faan't Osmaansk Rik wurd Konstantinoopel (daalang: Istanbul). Efter a iarst weltkriich as det lun faan Mustafa Kemal Atatürk nei apbaud wurden an het sant di tidj Türkei. Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön fjauertanjst an füftanjst juarhunerten: Osman I. (1299–1326), Orhan I. (1326–1359), Murad I. (1359–1389), Bayesid I. (1389–1402), neen sultaan (1402-1413), Mehmed I. (1413-1421), Murad II. (1421-1444, 1446-1451), Mehmed II. (1444-1446, 1451-1481), Bayesid II. (1481-1512). Sultaanen faan't Osmaans Rik uun't seekstanjst juarhunert: Selim I. (1512-1520), Süleyman I. (1520-1566), Selim II. (1566-1574), Murad III. (1574-1595), Mehmed III. (1595-1603). Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön sööwentanjst an aagetanjst juarhunerten: Ahmed I. (1603-1617), Mustafa I. (1617-1618), Osman II. (1618-1622), Murad IV. (1623-1640), Ibrahim (1640-1648), Mehmed IV. (1648-1687), Süleyman II. (1687-1691), Ahmed II. (1691-1695), Mustafa II. (1695-1703), Ahmed III. (1703-1730), Mahmud I. (1730-1754), Osman III. (1754-1757), Mustafa III. (1757-1773), Abdülhamid I. (1774-1789). Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön njüügentanjst an
Nuurdafrikoo as di nuurdelk dial faan Afrikoo. Hi lingt faan't Madlunsia uun't nuurden auer a Sahara bit tu a Sahel uun't süüden. Miast woort onerskääst tesken at egentelk Nuurdafrikoo (üüb a koord: jonkgreen) an at widjerfaadet Nuurdafrikoo (üüb a koord: laachtgreen). Eegentelk Nuurdafrikoo Maghreb Marokko Waastsahara Algeerien Tuneesien Uastelk Nuurdafrikoo Libyen Egypten Sudaan Widjerfaadet Nuurdafrikoo, Sahelregiuun Mauretaanien Niiger Maali Tschad Etioopien Eritrea Süüdsudaan Commonskategorii: Nuurdafrikoo – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Nuurdafrikoo (sjiisk)
At Uaströömsk Rik of Uastroom wiar en keiserrik uun't uastelk heleft faan't Madlunsia-regiun. Hat woort uk Byzanz näämd. Diarbi as Byzanz eegentelk bluas det hoodstääd weesen (leeder: 'Konstantinopel', daalang: 'Istanbul'). Det keiserrik as efter 395 apwoksen, üs det Röömsk Rik apdiald wurd, an hää auer düüsen juar bestenen. Iarst 1453 as't faan a Osmaanen auernimen wurden, an jo haa diar at Osmaansk Rik üüb apbaud. Commonskategorii: Uaströömsk Rik – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Atlas: Uaströömsk Rik – Geograafisk an histoorisk koorden
395 wiar det fiiw-an-neegentigst juar faan det 4. juarhunert. Began faan't Uaströömisk Rik (Byzanz): Honorius wurd keiser faan det Waaströömsk Rik an Arcadius wurd keiser faan det Uaströömsk Rik. 17. Janewoore: Theodosius I., keiser faan det Röömsk Rik (* 347)
Det armeensk spriak (armeensk: Հայերեն / Hajeren) as en twiig faan a indogermaans spriaken. Det as uun det Armeensk Skraft skrewen. Ualarmeensk (Գրաբար – het uk Grabar) as sant at 5. juarhunert bekäänd an bit tu't 19. juarhunert brükt wurden, fööraal üs sarkenspriak. Uastarmeensk (Արևելյան հայերեն – Areweljan Hajeren) as det amtsspriak faan Armeenien an Bergkarabach an woort uk uun a Iraan, uun Georgien an Ruslun snaaket. Waastarmeensk (Արևմտեան հայերէն – Arewmtjan Hajeren) wiar uun Anatoolien aran, a Armeeniern san diar oober faan't Osmaansk Rik ferdrewen wurden. Det woort föl faan ütjwaanrern snaaket so üs uun a Libanon an a Ferianagt Stooten. Wikibooks: Armeensk (sjiisk) Wikiquote: Armeensk_spreegwurden (sjiisk) Armeensk kalender Gulian, K. H. (1902), Elementary Modern Armenian Grammar (Archive.org) - auer det waastarmeensk spriak. Armeensk uun Encyclopædia Britannica Ethnologue:hye
Indo-Iraans(k) spriaken san en graten twiig faan a indogermaans spriaken. Iraansk spriaken mä amanbi 130 miljuun spreegern uun Süüdaasien mä: Zazaki, Persisk Nuristaani spriaken mä 30.000 spreegern uun't prowins Nuristaan (Afghanistaan) an Pakistaan Indo-aarisk spriaken mä ian miljaard spreegern uun Süüdaasien, man uk uun Euroopa: Romani Swadesh-list faan indoiraansk spriaken
Mä di ütjdruk Balkan men wi miast en grat regiuun uun Süüduasteuroopa. Hör nööm hää det hualeweilun efter a Balkanberger uun Bulgaarien. Det bulgaarsk wurd 'балкан' ment 'berger'. Griichenlun Bulgaarien Serbien Bosnien an Herzegowina Albaanien Nuurd-Matsedoonien Kosovo An dialwiis üüb a Balkan lei: Kroatien Rumeenien Sloweenien Türkei Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Balkan Balkanromaans spriaken
Gaius Iulius Caesar [ˈgaːjʊs ˈjuːlijʊs ˈkae̯sar] (sjiisk: Gaius Julius Cäsar; * 13. Jüüle 100 f.Kr. uun Room; † 15. Maarts 44 f.Kr. uk diar) wiar en röömsken stootsmaan, militeer an skriiwer, di det Röömsk Republiik tu't Röömsk Keiserrik maaget hää. Wikisource: Gaius Iulius Caesar (sjiisk) Wikisource: Gaius Iulius Caesar (Latiinsk) Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Julius Caesar Wikiquote: Julius Cäsar (sjiisk) Literatüür faan of auer Julius Cäsar uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek Röömsk Rik Juliaans kalender
13. Jüüle: Julius Cäsar († 44 f.Kr.) Cornelia Africana, Tiberius Gracchus sin mam (* amanbi 190 f.Kr.) Gaius Memmius, röömsk poliitiker. Gaius Servilius Glaucia, röömsk poliitiker. Lucius Appuleius Saturninus, röömsk poliitiker. Theodosios faan Bithynien, greks astronoom an matemaatiker (* amanbi 169 f.Kr.)
15. Maarts: † Julius Cäsar amanbi 26. Jüüle: Ptolemaios XIV., köning faan Egypten. Ünbekäänd Burebista, köning faan a Geeten an Daakiern. Lucius Caninius Gallus, röömsk poliitiker an praetor. Publius Servilius Vatia Isauricus, röömsk konsul.
A wos as een faan a fjauer juarstidjen. Hat kom efter wonter an föör somer. Uun det meteoroloogisk juar wooret wos faan Marts tu Mei uun a nuurdhualewkuugel an faan September tu Nofember uun a süüdhualewkuugel. En wosem wurt at weder warmer an began a plaanten tu bleun. At wurd wos komt faan Ualgermaans *wazrą (Ualfresk: wars). Det as frinj tu Rüs весна́ vesná an Liitauisk vãsara, wat "wos" uun döndiar spriiken het. De italjeens komponist Antonio Vivaldi stääld a wos uun sin werk Dön Fjauer Juarstidjen diar: Wosponkt
At Halag Röömsk Rik (HRR) wiar en ferbinjang faan europeesk loonsdialen oner Otto I.. Hi siig ham salew üs efterfulger faan a röömsk keiser an regiaret auer hial Madeleuroopa. Efter di duas faan Karl di Grat uun't juar 814 auernaam iarst Ludwig di Froom det ruder. Uun't juar 843 as det Frankenrik do mä di Ferdrach faan Verdun mad sin dringer apdiald wurden. Oner Otto I. san a "sjiisk" dialen uun't 10. juarhunert ferbünjen wurden. Uun't waasten lai at Waastfrankenrik oner Karl di Kaal → Frankrik Uun't uasten lai at Uastfrankenrik oner Ludwig di Sjiisk → Halag Röömsk Rik Diartesken lai det Madelrik Lotharingen oner Lothar I.. Det hää oober ei loong bestenen. At Halag Röömsk Rik (HRR) wiar temelk apspleden tu letj föörstendoomen an könangriken. An a keisern an könger küd det lun knaap tuuphual. Uun't juar 1806 as hat apliaset wurden. 1815 fulagt a Sjiisk Bund, di 1866 mä a Sjiisk Kriich tesken Preußen an Uastenrik tu aanj ging. Do hää't bit 1871 düüret, iar det Sjiisk Keiserrik grünjlaanj wurd. HRR am 1400 HRR uun't 17. juarhunert Föörromaanik Karolingern (751–911) Konradiinern (911–918) Ottoonen (919–1024) Romaanik Saaliern (1024–1125) Suplinburgern (1125–1137) Staufern (1138–1208) Welfen (1209–1218) Staufern (1219–1254) Gootik Interregnum (1254–1272)
Galien (Gallia) näämd a Röömern di nuurdwaastelk dial faan't rik, huar fööraal a Kelten (lat. Galli) lewet haa. Jo snaaket galisk. Cäsar skraft uk noch faan a fulken Belgae an Aquitani. Galien wiar diar, huar daalang Frankrik an Belgien san. Man uk dialen faan Waastsjiisklun hiard diartu (Gallia Transalpina). Uk Nuurditaalien (Gallia Cisalpina) as iarst am 200 f.Kr. faan't Röömsk Rik iinnimen wurden. A Röömern haa Galien (Transalpina) uun trii prowinsen apdiald: Gallia Aquitania, Gallia Lugdunensis an Gallia Belgica. Det prowins bi't Madlunsia wiar Gallia Narbonensis. Leeder kaam noch tau germaans prowinsen diartu: Germania superior an Germania inferior. Uun't 5. juarhunert kaam oober mä't fulkenwaanrang a Franken, Burgunden an Hunen ütj at uasten an a Röömern ferlus hör määcht. Di Frankenkönang Chlodwig I. küd ham trochsaat am baud det Frankenrik ap. Galisch Wikisource: Commentarii de bello Gallico (Latiinsk)
At Frankenrik wiar en könangrik uun Madeleuroopa faan't 5. bit 9. juarhunert. Uun ferluup faan't fulkenwaanrang kaam a Franken an ööder germaans fulken ütj at uasten tu Galien, diar tu't Röömsk Rik hiard. Di Frankenkönag Chlodwig I. küd ham jin öödern trochsaat an baud det Frankenrik ap. Det gratst määcht hed a Franken oner Karl di Grat am 800, üs hi röömsk keiser wurd. Hi strääd för at krastendoom uk jin a Saksen an Fresken. Efter Karl san duas wurd det rik 843 mä di Ferdrach faan Verdun apdiald. Di waastelk dial wurd tu Frankrik an di uastelk dial tu't Hilag Röömsk Rik, di föörgunger faan Sjiisklun. Frankrik an Sjiisklun strääd noch bit uun't 20. juarhunert am hör grens. Uun't waasten lai at Waastfrankenrik oner Karl di Kaal, di föörgunger faan Frankrik Uun't uasten lai at Uastfrankenrik oner Ludwig di Sjiisk, di föörgunger faan't Hilag Röömsk Rik an Sjiisklun Diartesken lai det Madelrik Lotharingen oner Lothar I.. Det hää oober ei loong bestenen. Gennobaudes, Sunno, Marcomer, Mallobaudes Faramund, Chlodio, Merowech, Childerich I, Chlodwig I. Childebert I., Theuderich I., Theudebert I., Theudebald, Chlothar I., Chlodomer Charibert I., Sigibert I., Chilperich I., Guntram I., Sigibert I., Childebert II., Theudebert II., Chilperich I.,
800 wiar det letst juar faan det 8. juarhunert. 25. Detsember : Di könang faan't Frankenrik, Karl di Grat woort röömsk keiser. Ünbekäänd dootem Sadnalegs wurd keiser faan Tibeet. Aejang wurd köning faan det Silla Köningrik uun Korea. 04. Jüüne: Luitgard, köningin faan't Frankenrik an wüf faan Karl de Grat (* föör 794)
Ettlingen as en stääd uun det sjiisk bundeslun Baden-Württemberg. Det stääd hää 39.373 iinwenern (2019). Épernay, Frankrik, sant 1953 Middelkerke, Belgien, sant 1971 Clevedon, Ferianagt Könangrik, sant 1980 Löbau, Sachsen, sant 1990 Gattschina, Ruslun, sant 1992 Menfi, Italien (Siziilien), sant 2007 An do haa uk noch enkelt stääddialen sasterstääden: Bruchhausen mä Fère-Champenoise sant 1962 Oberweier mä Étoges sant 1973 an mä Ferebrianges/Beaunay sant 1994 Schluttenbach mä Soudron sant 1961 Ettlingen Riadhüs faan Ettlingen Riadhüs faan Ettlingen Commonskategorii: Ettlingen – Saamlang faan bilen of filmer Iinwenertaalen faan a gemeenen uun Baden-Württemberg 2020 (Halep üüb sjiisk) Germany: Baden-Württemberg, citypopulation.de
A Fresken san en fulk, diar bi at Nuurdsiaküst faan Sjiisklun an a Neederlunen lewet. Uun bias lunen san's üs en manertaal gudkäänd. En germaans fulk (latiinsk Frisii of greks Φρείσιοι) as al sant ualang tidjen bekäänd. Auer a Fresken skraft tu't iarst tooch Pytheas faan Massalia, di am 325 f.Kr. det regiuun faan't Sjiisk Bocht beraiset hää. Hi skraft uk faan Abalus (Halaglun). Tacitus skraft uun sin buk Germania auer a Frisii üs en germaansen stam, diar hi tuup mä a Saksen an Chauken Ingaevones näämt. Jo skel uun't nuurden faan't röömsk prowins Germania inferior lewet haa. Faan't 4. bit 8. juarhunert wiar det tidj faan't Fresk Rik, at wiar uk det tidj faan't grat fulkenwaanrang. Ferlicht san Fresken tuup mä Saksen tu Britannien taanj. Det spriakwiis faan Kent skal nai mä't Waastfresk wees. Uun't 7. juarhunert maaget a Fresken jo bi't süüdelk Nuurdsiaküst briad; faan a Chauken hiart am sant di tidj niks muar. An uun't süüdwaasten haa's det hanelsstääd Dorestad grünjlaanj. Uun a naist juarhunerten wiar's baas auer a Nuurdsia-hanel. Det ging iarst föörbi, üs a Hanse apkaam. Man a Saksen an a Franken naam a Fresken böös uun a knip. Iarst üs di Frankenkönang Karl di
Grat London as ian faan njüügen ferwaltangsregiuunen uun Ingelun. Diaruun woort noch tesken Baner London an Bütjer London onerskääst. Baner London as faan det Groofskap faan London apwoksen. Grat London woort tu 33 borger iindiald. An arke borag hää weder flook stääddialen an distrikten (wards): (Grater bil) Iinwenertaalen efter UK Census, 2001: City of London (7.185) City of Westminster (181.286) Kensington and Chelsea (158.919) Hammersmith and Fulham (165.242) Wandsworth (260.380) Lambeth (266.169) Southwark (244.866) Tower Hamlets (196.106) Hackney (202.824) Islington (175.797) Camden (198.020) Brent (263.464) Ealing (300.948) Hounslow (212.341) Richmond upon Thames (172.335) Kingston upon Thames (147.273) Merton (187.908) Sutton (179.768) Croydon (330.587) Bromley (295.532) Lewisham (248.922) Greenwich (214.403) Bexley (218.307) Havering (224.248) Barking and Dagenham (163.944) Redbridge (238.635) Newham (243.891) Waltham Forest (218.341) Haringey (216.507) Enfield (273.559) Barnet (314.564) Harrow (206.814) Hillingdon (243.006) Iinwenern faan Ingelun an Wales di 30. Jüüne 2012 (ZIP, 832 kB) Commonskategorii: Grat London – Saamlang faan bilen of filmer
Süüd Uast Ingelun as ian faan njüügen ferwaltangsregiuunen faan Ingelun. Hat leit uun a waast an uun a süüd faan London. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Iinwenern faan Ingelun an Wales di 30. Jüüne 2012 (ZIP, 832 kB) United Kingdom: South East England, citypopulation.de
Kent as en groofskap uun Süüd Uast Ingelun. Trinjam lei East Sussex, Surrey an Grat London an üüb a ööder ääg faan a Thems det groofskap Essex. Di Eurotunnel ferbanjt Kent mä Frankrik. Uun ualang tidjen wiar diar amanbi det Könangrik Kent. Tu Kent hiar twaalew Districts an ian unitary authority: Dartford Gravesham Sevenoaks Tonbridge and Malling Tunbridge Wells Maidstone Swale Ashford Shepway City of Canterbury Dover Thanet Medway (Unitary) Iinwenern faan Ingelun an Wales di 30. Jüüne 2012 (ZIP; 832 kB)