rlitschk/wikidir huggingface dataset:
54.68Koordinaaten: 54° 36′ N, 8° 0′ O Oomrambeenk as en flaak uun a Nuurdsia amanbi 11 miilen waasten faan Oomram. Bi Oomrambeenk as det weeder knaap 10 m jip, sodenang luket det flaak uk bi liachweeder ei ütj, ööders wiar't en sunbeenk. Hat as sowat 12 miilen luung an lääpt faan nuurdnuurduast tu süüdsüüdwaast. Bi a flaakst steed stun sowat 6 m weeder. Faan 1908 bit 1939 lai üüb di süüdwaasthuk üüb det positjuun 54° 34' N 7° 53' E54.5666666666677.8833333333333 en ialskap, tuiarst di damper Amrumbank I an sant 1919 Amrumbank II. Üs a Ööder Weltkrich begand, as det skap iinhaalet wurden. Daalang lei diar kardinaaltanen. Sowat 10 miilen widjer uun't süüwaasten woort di winjpark Amrumbank West apbaud. https://web.archive.org/web/20160304204103/http://www.wsv.de/wsa-toe/schiffe/tonnenleger_amrumbank/weiteres/index.html
At siamiil (M, sjiisk: sm, ingelsk: NM) as en miat uun a sia- an loftfaard för't lengde. Hat skal di söstagst dial faan ian graad geograafisk breetje (=1 winkelminüüt) lung wees. Leederhen as't mä akeroot 1852,0 m fäästlaanj wurden. Diarmä hinget uk det ianhaid faan't faard tuup: 1 knoot (kn) = 1 siamiil (sm) per stünj (h). Uun a nawigatsioon mä geograafisk koordinaaten woort det deesimaal süsteem mä det söstagstel süsteem fermisket. Diar koon det t.b. 54°22,3' (= 54°+22,3⁄60°) het. Diarbi as 1° (graad) = 1⁄90 faan en sjuarden faan a eerdkreis (amanbi 10.000:90 = 111 km), 1' (minüüt) = 1⁄60 faan 1° (amanbi 1,852 km = 1 siamiil) an 0,1' = 1⁄10 faan en siamiil (amanbi 185 m = 1 kaabel). 54°22,3' ment sodenang 54 graad + 22 siamiilen + 3 kaabel . Ian winkelminüüt faan a eerd as ei akeroot 1,852 km lung. Leederhen as det siamiil oober faan't SI-süsteem üüb 1852,00 m fäästlaanj wurden, amdat am diar beeder mä reegne koon. Uk det ingelsk yard hinget mä siamiilen tuup: 1 siamiil ~ 2.000 yards
∡ ∠ En winkel as en dial faan en flaak an begant, huar tau strualen enööder skeer. Det grate faan en winkel woort uun winkelgraad meeden. En folwinkel san 360 °. Nulwinkel 0 ∘ {\displaystyle 0^{\circ }} Spas winkel letjer üs 1 4 {\displaystyle {\tfrac {1}{4}}} folwinkel ( 90 ∘ {\displaystyle 90^{\circ }} of 1 2 ⋅ π {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}\cdot \pi } ); Rocht winkel = 1 4 {\displaystyle {\tfrac {1}{4}}} folwinkel: 90 ∘ = 100 g = 1 2 ⋅ π {\displaystyle 90^{\circ }=100^{g}={\tfrac {1}{2}}\cdot \pi } ; Stomp winkel grater üs 1 4 {\displaystyle {\tfrac {1}{4}}} folwinkel ( 90 ∘ {\displaystyle 90^{\circ }} of 1 2 ⋅ π {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}\cdot \pi } ) an letjer üs 1 2 {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}} folwinkel ( 180 ∘ {\displaystyle 180^{\circ }} of π {\displaystyle \pi } ); Hualew winkel = 1 2 {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}} folwinkel: 180 ∘ = 200 g = π {\displaystyle 180^{\circ }=200^{g}=\pi } ; Auerstomp winkel grater üs 1 2 {\displaystyle {\tfrac {1}{2}}} folwinkel ( 180 ∘ {\displaystyle 180^{\circ }} of π {\displaystyle \pi } ) an letjer üs 1 {\displaystyle 1} folwinkel ( 360 ∘ {\displaystyle 360^{\circ }} of 2 ⋅ π {\displaystyle 2\cdot
En weel as en küül, huar bi en sturemflud ans en dik breegen as. Son weel as miast trinj üs en kreis an temelk jip. Huarööders sait am diar "Brack" tu. Wan en dik bräächt, speelt det siaweeder diarbääft en grat hool iinuun a grünj. An a minsken hed ei so föl materiol, am det hool weder aptufalen, diaram haa's miast en neien dik trinjam det weel baud. Son stak diks het flooksis hualewmuun. Tuiarst as uun en weel saaltweeder, man leeder woort det tuup mä grünjweeder sweter, an do sait am diar brakweeder tu. Uk uun't ingelsk käänt am det wurd brackish water. Weelen jaft at ei bluas bi a Nuurdsiaküst, man uk bi struumer. Loongs a Ialew jaft at flook Bracks, bit widj ap efter Hamborag an noch widjer a Ialew huuch. Peter Wieland: Küstenfibel. Heide, 1990, Boyens & Co Werner Prange: Geologisch-historische Untersuchungen an Deichbrüchen des 15. Bis 17. Jahrhunderts in Nordfriesland. Uun: Nordfriesisches Jahrbuch, 1972, Bredstedt/Bräist, Nordfriisk Instituut Commonskategorii: Weelen – Saamlang faan bilen of filmer Auer weelen bi: www.geschichte-s-h.de
A Hauke Haien as en ütjfluchs-damper faan't Halligreederei MS „Hauke Haien.“ Hi as näämd efter di dikfööges uun "di skemelridjer". Det skap hää en dieselmaskiin mä 333 kW üüb ian skrüüw an lääpt 11 kn. A Hauke Haien as 1960 mä det baunumer 203 üs Amrum för a Amrumer Schiffahrts-AG (ASAG) baud wurden. Üs a W.D.R. 1968 en damper mä disalew nööm füng, as a Amrum tu Stadt Husum amnäämd wurden. 1971 hää a W.D.R. a ASAG auernimen, an diarmä uk det skap. 1983 as't ferkääft wurden an hiart sant 1988 üs Hauke Haien det Halligreederei MS „Hauke Haien“. Faan A Huug an faan A Wik wurd ütjfluchstuuren onernimen. Informatjuunen faan a reederei A Amrum üüb faktaomfartyg.se
A ASAG wiar en reederei an ferboonj Oomram, A Huug an A Nääs mä Schlüttsiel. Al tu began faan't 20. juarhunert hää det famile Jakobs faan A Nääs a Halgen fersuragt. Di liinjinsiinst begand 1905 mä en siilskap, 1927 kaam det iarst motoorbuat. Hat küd 40 lidj mänem an wurd efter det werew üüb A Nääs Hilligenlei näämd. Di siinst lep faan Bongsiel auer A Huug an A Nääs tu Oomram. 1951 kaam en neibau, di uk weder Hilligenlei het. Uun a juaren 1958 bit 1960 as di Hauke-Haien-Kuuch iindiket wurden an Bongsiel lai nü banluns. Di nei siahuuwen wiar nü Schlüttsiel. 1960 hää August Jakobs det Amrumer Schiffahrts-Aktiengesellschaft (ASAG) uun Stianood grünjlaanj. Uun't salew juar kaam en modernen damper uun siinst, a Amrum. Man al 1968 kaam diar en nei an föl grater skap, hat het uk weder Amrum. At nei Amrum wiar goorei tu fegliken mä det ual, hat hed 212 BRT an wiar gud 32 m lung, 10 m briad an ging 1,50 m jip. Diar paaset 481 pasajiiren an 20 Pkw üüb. 1991 wurd a Amrum ferkääft an keert daalang noch üs Vitte üüb a Uastsia tu Hiddensee. 1971 hää a ASAG mä det föl grater
Wat menst dü ? Hilligenlei (werew) üüb A Nääs Hilligenlei I (eegentelk numer 4), di halagdamper det skap Hilligenlei III, daalang Groningerland Hilligenlei 1 (1927) an 2 (1951), jo iarst dampern faan a ASAG Hilligenlei 1 (1912) an 2 (1970), tau dampern faan a W.D.R.
A Hilligenlei as en damper faan a W.D.R. üüb det halaglinje Schlüttsiel–A Huug–A Nääs–Witjdün. Hat as näämd efter det werew Hilligenley üüb A Nääs. A Hilligenlei as di 14. Marts 1985 faan't Hüsemer skapswerew üs Pellworm för't Nei Pelwermer Dampskapsselskap baud wurden. Diar foor hat tesken Nuurdstrun an Pelwerem. 1997 as't tu't Adler-Reederei ferkääft wurden, het do Adler Polonia an foor faan Altwarp uun Mecklenburg-Föörpomern üs böderdamper. 2002 ging det skap auer tu a W.D.R. an wurd amnäämd tu Hilligenlei I. Eegentelk as det skap al det schuurd Hilligenlei üüb't halaglinje. Det grater Hilligenlei III wurd ufliaset, hat fäärt nü üs Groningerland för a AG Ems tesken Borkum, Emden an Eemshaven. Commonskategorii: Hilligenlei I – Saamlang faan bilen of filmer W.D.R.-sidj auer di damper
A Groningerland as en damper an fäärt tesken Borkum, Emden an Eemshaven. Det skap as di 16. April 1991 uun Hüsem tu weeder kimen an as noch faan Gertraut Jakobs faan Stianood üs Hilligenlei (3) krasent wurden. Hat foor för a W.D.R. üüb a halaglinje tesken Schlüttsiel, A Halgen an Witjdün. 2002 as det skap faan't Hilligenlei I (eegentelk 4) ufliaset wurden. 2006 as do faan't AG Ems kääft wurden an het nü Groningerland. Commonskategorii: Groningerland – Saamlang faan bilen of filmer Informatjuunen faan a AG EMS
A Vitte as en damper faan't Reederei Hiddensee an fäärt tesken Schaprode üüb Rügen an Vitte üüb Hiddensee. Det skap hää tau maskiinen mä 2 x 368 kW an lääpt 8 kn. A Vitte as 1968 üs Amrum för a Amrumer Schiffahrts-AG (ASAG) baud wurden. 1971 smääd a ASAG mä a W.D.R. tuup an det skap wurd auernimen. 1991 as det skap tu Hiddensee ferkääft wurden an hää nei maskiinen füngen. Hat fäärt diar sant 1992. Informatjuunen faan a W.D.R. Informatjuunen faan a Reederei Hiddensee
Dalbergia of uk Dalbergien san en skööl faan plaantenslacher uun det onerfamile Faboideae faan det famile bongfrüchten (Fabaceae). Det holt faan jodiar 100 bit 300 slacher het Palisander. Palisanderholt stiremt stark an woort uk ruusenholt näämd, hää mä ruusen oober ei föl tu dun. Enkelt slacher haa en grat bedüüdang üs mööbelholt an för musiikinstrumenten: Könangsholt (Dalbergia cearensis) (Echt) Ruusenholt (Dalbergia decipularis) Uastindian-Palisander, Sonokeling (Dalbergia latifolia) Rio-Palisander (Dalbergia nigra) Cocobolo (Dalbergia retusa) Sheesham (Dalbergia sissoo) Commonskategorii: Dalbergia – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Dalbergia
A wokaalen san tuuner faan en spriak. Uun't jindial tu konsonanten woort onerskääst, huar uun a müs di tuun maaget woort (föör - bääft) an hü widj a müs eeben (slööden) as. Diar kem ei uun arke spriak aal a wokaalen föör. A sümboolen för a enkelt wokaalen san fäästlaanj uun't internatsionaal foneetisk alfabeet IPA. Uun't öömrang jaft'at ei för arke wokaal en aanjen buksteew (en aanj grafeem). Diar san a, aa, e, ee, i, ii, o, oo, u, uu, ä, ää, ö, öö, ü, üü. En enkelten buksteew stäänt för en kurten wokaal, an en dobelten buksteew för en lungen wokaal. "Späänd" an "trinj" wokaalen kön ei onerskääst wurd, t.b. dik (fering: [ɪ], öömrang [i]), det stääd Room ([oː]), a mantje faan en sjep room ([ɔ:]). IPA Vokååldiagram Commonskategorii: IPA – Saamlang faan bilen of filmer
Itaalisk spriaken san en skööl faan indogermaans spriaken üüb't itajeensk hualeweilun. Diar san daalang at latiinsk an a romaansk spriaken faan auerblewen. Latino-faliskisk spriaken: Latiinsk Romaansk spriaken Faliskisk Oskisk-umbrisk spriaken: Oskisk Umbrisk Äquisk Marrukinisk Marsisk Pälignisk Süüd-Pikenisk Sabinisk Vestinisk Volskisk Ünseeker ferbinjang: Elymisk Sikulisk Lusitanisk
Slaawisk spriaken san en graten twiig faan't Indogermaans. Jo wurd faan 300 miljuun spreegern snaaket; wan dü a tuliarden märeegenst, san't 400 miljuunen. A nööm faan a spriaken komt faan Ualsarkenslaawisk словѣньскъ slověnĭskŭ, wat faan словѣнинъ slověninŭ of "Slaaw" komt. Wedenskapslidj teenk, dat a nööm faan a lidj faan слово slovo of "wurd" komt. Uun't slaawisk san diar weder trii twiiger: Waast-, Uast- an Süüdslaawisk. Lechisk spriaken Poolsk mä Sleesisk Ialew- an Uastsiaslaawisk Kaschuubisk Slowinsisk † Polaabisk (Ialew-Slaawisk) † Pomoraansk (Uastsia-Slaawisk) † Sorbisk Liachsorbisk Huuchsorbisk Tschechisk-Slowaakisk Slowaakisk Tschechisk mä Lachisk Knaanisk (waastelk Judeo-Slaawisk) † Ualnowgorod spriakwiis † Ual-Uastslaawisk (Ualrüsk) † Rüsk Ual-Ruteensk (Ual-Witjrüsk, Ual-Ukrainisk) † Witjrüsk Ukrainisk Rusiinsk: Karpato-Rusiinsk an Jugoslawo-Rusiinsk Waastpolesisk Süduastslaawisk Ual-Sarkenslaawisk (Ualbulgaarsk) † Bulgaarsk Matsedoonsk Südwaastslaawisk Madelsüüdslaawisk (Serbokroatisk) Bosnisk Borgenlunkroatisk Kroatisk Moliseslaawisk Montenegriinsk Serbisk Sloweensk spriakwiisen Sloweensk Resianisk Bispalen faan likhaiden an ünlikhaiden uun wurden: Wääblink-kataloog tu Slawisk spriaken uun't Curlie Project (iar:DMOZ, üüb huuchsjiisk) In jinsats diartu, at wurd för lidj, diar ei Slaawen wiar, wiar нѣмьци němĭci (iantaal: нѣмьць němĭcĭ), wat "lidj, diar ei snaake kön" het. Detheer wurd leeder wurd at wurd för en mensk, diar faan en germaans stam kaam. Neierdings het det "tjiisken".
Dön Uastslaawisk Spriiken san een faan dön trii twiichen faan dön Slaawisk Spriiken, wat tu dön Indogermaans hiar. Jo wurd faan amanbi 224 miljuunen lidj üüs mamenspriik snaaket. Tu det uastslaawisk spriikfamilje san: Rüs Ukrainisk Witjrüs Karpaato-Rusiins an Batschka-Rusiins (det letst wurt uk üüs en waastslaawisk spriik sen) Waastpolesisk an uk histoorisk spriiken: Ual-Uastslaawisk † Ual-Nowgorod Spriikwiis † Ual-Ruteens † Uurslaawisk *or, *ol, *er, *el twesken konsonanten san üüs oro, olo, ere, olo fertreeden; tu bispal: uurslaawisk *morzъ froost as üüb rüs an ukrainisk моро́з moróz an üüb witjrüs маро́з maróz; an uurslaawisk *melko moolk as üüb rüs an ukrainisk молоко́ molokó, üüb witjrüs малако́ malakó. Uurslawisch *tj an *dj san üüs č an ž fertreeden; tu bispal: uurslaawisk *světja laacht as üüb rüs an witjrüs свеча́ svečá an üüb ukrainisk свіча́ svičá; an uurslaawisk *medja gredstripel as üüb rüs an ukrainisk межа́ mežá an üüb witjrüs мяжа́ mjažá.
Dön Süüdslaawisk Spriiken san een faan dön trii twiichen faan dön Slaawisk Spriiken, wat tu dön Indogermaans hiar. Jo wurd faan amanbi 34 miljuunen lidj snaaket. Tu det süüdslaawisk spriikfamilje san: Uastsüüdslaawisk Ual-Sarkenslaawisk Bulgaars Banat Bulgaars Pomakisk Masedoons Egeeis-Masedoons Waastsüüdslaawisk Sloweens Resianisk Serbokroatisk Kroatisk Borgenlunkroatisk Moliseslaawisk Bosnisk Serbisk Montenegriins Uurslaawisk *or, *ol, *er, *el twesken konsonanten san ra, la, rě, lě fertreeden; tu bispal uurslaawisk *morzъ froost as üüb serbokroatisk мраз/mraz, bulgaars an masedoons мраз mraz, ual-sarkenslaawisk мразъ mrazъ an sloweens mraz; an uurslaawisk *melko moolk as üüb kroatisk an bosnisk mlijeko, serbisk an masedoons млеко mleko, bulgaars мляко mljako, ual-sarkenslaawisk млѣко mlěko an sloweens mleko.
Vorlage:Infobox Chemikalie/Summenformelsuche nicht vorhanden Askorbiinsüren hää nään klöör an stirem an smääkt en betj sür. Hat as en orgaanisk süren an för a minsk wichtag üs witamiin C. Hoker diar ei nooch faan feit, koon skorbük fu. Diarfaan komt uk di latiinsk nööm: "a-scorbin" ment "jin skorbük". Sialidj hed diar iar böös komer mä, auer jo onerwais nian frisk greenen füng. Trinjam a Nuurdatlantik haa jo do det skorbükskrüüs saamelt. Askorbiinsüren komt fööraal uun frisk früchten föör. Citrusfrüchten üs aapelsiinen of sitroonen haa diar rikelk faan, man uk greenkual, witj- an ruadkual. Diaram haa a sialidj iar leewen sürkrüüs mä uun buurd hed. Commonskategorii: Askorbiinsüren – Saamlang faan bilen of filmer Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid Iindraanj tu Ascorbinsäure uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA, ufrepen di 8. Detsember 2012 (mä JavaScript).
Citrusplaanten (Citrus) san plaantenslacher uun det famile Rutaceae. Jo waaks uun a troopen an subtroopen. Hör früchten san citrusfrüchten an kem daalang üüb a hialer eerd föör, huar't warem enooch as. Citrusplaanten hual föl witamiin C. C. australasica – C. australis – C. cavaleriei – C. deliciosa – C. garrawayae – C. glauca – C. gracilis – C. halimii – C. hystrix – C. indica – C. inodora – C. japonica – C. khasya – C. latipes – C. lucida – C. maxima – C. medica – C. neocaledonica – C. oxanthera – C. polyandra – C. swinglei – C. trifoliata – C. undulata – C. wakonai – C. warburgina – C. wintersii Nei slacher: C. × aurantiifolia – C. × aurantium – C. × floridana – C. × georgiana – C. × insitorum – C. × jambhiri – C. × junos – C. × latifolia – C. × limon – C. × madurensis – C. × microcarpa – C. × obovata – C. x polytrifolia – C. × taitensis – C. × tamurana – C. x webberi Flook citrusfrüchten san iinkrüsagt wurden. Jo wurd leewen oner ünlik nöömer ferkääft: Mandariinen Mandariin (Citrus reticulata) -> Kalamondiin (Citrus × microcarpa) Madlunsia
At (Eegentelk) Aapelsiin (Citrus × sinensis) as en slach faan Citrusplaanten. Hat hiart tu det Citrus × aurantium skööl faan en hialer rä iinkrüsagt suurten, diar't faan Citrusplaanten jaft. Oober uk faan't Swet (Eegentelk) Aapelsiin jaft'at weder en hialer rä suurten: Blondorangjen (orangj) 'Shamouti' of 'Jaffa', uun Israel 'Valencia', 'Valencia Late', trinjam't Madlunsia, Süüdafrikoo, USA 'Baladi', 'Hamlin', 'Hart's Tardiff' Navelorangjen, Bahiaorangjen (güül) 'Washington NewHal' of 'Navelina', uun Brasiilien 'Cara Cara', uun Spoonien an Kalifornien 'Navelina', uun Spoonien 'Salustiana', 'Navelate', 'NavelLaneLate', 'Powell Navel' Bludorangjen (ruad) 'Sanguine', 'Double fine', 'Moro', 'Tarocco', 'Sanguinello', 'Manica', 'La Maltaise Sanguine' 'Navels' (güül) an 'Valencia Late' (orangj) 'Bludorangjen' Commonskategorii: Aapelsiinen – Saamlang faan bilen of filmer
At sitroon of uk limoon (faan araabisk ‏ليمون‎, DMG laimūn) as det frücht faan a sitroonenbuum (Citrus × limon) an hiart tu a citrusplaanten (Citrus). Sitroonen san ans iinkrüsagt wurden mä bateraapelsiinen (Citrus × aurantium) an Sitronaatsitroonen (Citrus medica). Woorskiinelk kem's faan Indien, wiar am det juar 1000 oober uk al uun Sjiina an trinjam't Madlunsia bekäänd. Limeten san letj citrusplaanten an like at sitroon, hiar oober ei tu't sitroonenskööl. Daalang wurd sitroonen an limeten uun flook lunen uunbaud: Wikiquote: Sitroon (sjiisk) Commonskategorii: Sitroon – Saamlang faan bilen of filmer
Süren san cheemisk ferbinjangen, diar protoonen ufdu kön. Askorbiinsüren: C6H8O6 Swaawelsüren: H2SO4 Saaltsüren: HCl Kiiselsüren: H4SiO4 Fosfoorsüren: H3PO4 Köölsüren: H2CO3 Eetjsüren: CH3COOH Benzoesüren: C7H6O2 Fluorsüren: HF Salpeetersüren: HNO3 Baas List faan süren (huuchschiisk)
Det Ual-Uastslaawisk Spriik (uk wilemsis Ual-Rüs neemd) as en slaawisk spriik wat twesken det 10. juarhunert an det 14. juarhunert uun det Kiew Rik an öler uast-slaawisk stooten snaaket wurd. Det as at föörgunger faan Rüs, Ukrainisk an Witjrüs. Det skrewen spriik wurd uu so stark faan Ual-Sarkenslaawisk Spriik beinflöödet. At spriik wurd uun det Kyrilisk Skraft skrewen. Follüt: Ualslaawisk *or, *ol, *er an *el twesken konsonanten wurd üüb Ual-Uastslaawisk oro, olo, ere an ele: t.b. *gordъ ‘steed, borig’ (ferlik: guard üüb Fering) wurd городъ gorodъ (üüb Ual-Sarkenslaawisk gradъ), *melko ‘moolk’ wurd молоко moloko (Ual-Sarkenslaawisk: млѣко mlěko) an *korva ‘kü’ wurd корова korova (Ual-Sarkenslaawisk: крава krava). Ualslaawisk *tj wurd č (tsch): t. b. *světja ‘tualiglaacht’ (faan *světъ ‘laacht’) wurd üüb Ual-Uastslaawisk свѣча svěča (Ual-Sarkenslaawisk свѣща svěšta). Ualslaawisk *dj wurd ž (üüs j üüb Fraansöösk): t. b. *medja ‘gredstripel, grens’ wurd üüb Ual-Uastslaawisk межа meža (Ual-Sarkenslaawisk межда mežda). Ual-Uastslaawisk noomen haa faaler an det tautaal. Се повѣсти времѧньных лѣт ‧ ѿкꙋдꙋ єсть пошла рꙋскаꙗ земѧ ‧ кто въ києвѣ нача первѣє кнѧжит ‧ и ѿкꙋдꙋ рꙋскаꙗ землѧ стала єсть |~ Se pověsti vremjan’nyx lět: otkudu jest’ pošla ruskaja zem(l)ja, kto vŭ kievě nača pervěje knjažit, i otkudu ruskaja zemlja stala jest’
Skorbük as en kraankhaid, an begant, wan di minsk ei nooch witamiin C feit, efter tau bit sjauer muuner. blääten faan hul an tong dü fangst di gau wat iin dü woorst gau träät steeden ferhiale slacht komer mä at hidj muskeln wurd swaak knooken du siar gelenken san sünjen huuch fiiber trochskeeren dü woorst gau düüsag Det hart woort swaak an dü könst sterew. Skorbükskrüüs Witamiin C Commonskategorii: Skorbük – Saamlang faan bilen of filmer Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
ICD-10 as det aktuel wersion faan 2012 faan't ICD (ingelsk International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems). Hat as det wichtagst süsteem för't iindialen faan kraankhaiden uun a medesiin. Det ICD woort faan't WHO fäästlaanj; at WHO as en iinrachtang faan a UNO. WHO List of Official ICD-10 Updates Wichtag bööd tu artiikler auer't sünjhaid
At Weltsünjhaidsorganisatjuun (WHO) as en iinrachtang faan a UNO an befaadet ham mä't sünjhaid üüb a welt. Det ufkörtang komt ütj at ingelsk an ment: World Health Organisation. Faan't WHO woort det süsteem faan kraankhaiden (ICD) fäästlaanj. At WHO as 1946 grünjlaanj wurden an sat uun Genf, (Schweiz). 194 lunen faan a welt san diar lasmoot. Commonskategorii: WHO – Saamlang faan bilen of filmer
Kromosoomen (faan greks χρώμα chrōma ‚klöör‘ an σώμα sōma ‚lif‘) san grat moleküülen huar a geenen uun sat. Diar as DNA uun, diar mä protein ferbünjen as. Detdiar ferbinjang faan DNA an proteinen het chromatin. Uun arke selkial fan eukarioten kem kromosoomen föör. Eukarioten san diarten, plaanten an swaampen, ales labenen mä en selkial. Prokarioten, det san bakteerien an archäen, haa nään selkial an uk nian kromosoomen, man jo haa likes DNA-moleküülen. A miast geenen faan eukarioten lei uun a kromosoomen, man enkelten lei uk uun a mitochondrien, jo het mitochondriol DNA. Bi plaanten lei jo uun a chloroplasten. Di minsk hää 23 ünlik kromosoomen-paaren. Det green klöör wiset en huuch taal faan geenen uun. Commonskategorii: Kromosoomen – Saamlang faan bilen of filmer
Winrütjplaanten (Rutaceae) san en plaantenfamile uun det kategorii faan a Siapenbuumer (Sapindales). Diar hiar wel son 1200 bit 1900 slacher tu. En grat skööl diar uun san a Citrusfrüchten. Acmadenia – Acradenia – Acronychia – Adenandra – Adiscanthus – Aegle – Aeglopsis – Afraegle – Agathosma – Almeidea – Amyris – Angostura – Apocaulon – Araliopsis – Asterolasia – Atalantia – Balfourodendron – Balsomocitrus – Bergera – Boenninghausenia – Boninia – Boronia – Bosistoa – Bouchardatia – Bouzetia – Brombya – Burkillanthus – Calodendrum – Casimiroa – Choisya – Chorilaena – Citropsis – Citrus – Clausena – Clymenia – Cneoridium – Coleonema – Comptonella – Correa – Crowea – Cusparia – Decagonocarpus – Decatropis – Decazyx – Dictamnus – Dictyoloma – Diosma – Diphasia – Diphasiopsis – Diplolaena – Drummondita – Dutaillyea – Empleurum – Eremocitrus – Eriostemon – Ertela – Erythrochiton – Esenbeckia – Euchaetis – Euodia – Euxylophora – Evodiella – Fagaria – Fagaropsis – Feronia – Feroniella – Fortunella – Galipea – Geijera – Geleznowia – Glycosmis – Halfordia – Haplophyllum – Helietta – Hortia – Ivodea – Kodalyodendron – Leionema – Leptothyrsa – Limnocitrus – Limonia – Lubaria – Lunasia – Luvunga – Maclurodendron – Macrostylis
Portugiisk (üüb portugiisk: português) as en romaansk spriak an hiart tu't indogermaans. Tuup mä spoonsk, galicisk an katalaansk hiart portugiisk tu't iberoromaansk. Wikibooks: Portugiisk (sjiisk) Commonskategorii: Portugiisk spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Portugiisk ütjspriak Wikisource: Portugiisk wurdenbuken (sjiisk)
At Clementiin of Klementiin (Citrus clementina) as en slach faan Citrusplaanten. Hat hiart tu det Citrus × aurantium skööl faan en hialer rä iinkrüsagt suurten, diar't faan Citrusplaanten jaft. At Clementiin as ans iinkrüsagt wurden faan't Madlunsia Mandariin (Citrus x deliciosa) an det Eegentelk Aapelsiin (Citrus × sinsensis). Commonskategorii: Clementiinen – Saamlang faan bilen of filmer
Citrus × aurantium san Citrusplaanten, diar iinkrüsagt wurden san tesken mandariinen (C. reticulata) an pampelmuusen (C. maxima). Aaltumaal tuup wurd uk üs Orangjen betiakent. Bateraapelsiinen, Pomeranzen (Citrus × aurantium, bateraapelsiinen-skööl) Clementiinen (Citrus × aurantium, clementiinen-skööl) Grapefruits (Citrus × aurantium, grapefruit-skööl) Aapelsiinen (Citrus × aurantium, eegentelk aapelsiinen-skööl) Pomeelos (Citrus × aurantium, pomelo-skööl) Satsumas (Citrus × aurantium, satsuma-skööl) Commonskategorii: Citrus × aurantium – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Citrus aurantium
At Bateraapelsiin of Pomeranze (Citrus × aurantium L.) as en slach faan Citrusfrüchten uun det Citrus × aurantium skööl. Hat as ian faan en hialer rä iinkrüsagt suurten, diar't faan Citrusfrüchten jaft. Hör frücht liket det Swet Aapelsiin, hat woort oober ei rä eden. Faan Bateraapelsiinen woort miast marmeloode maaget, an hör bloosen wurd för tee brükt. Commonskategorii: Citrus × aurantium – Saamlang faan bilen of filmer
At Grapefruit (Citrus × paradisi) as en slach faan Citrusplaanten. Hat hiart tu det Citrus × aurantium skööl faan en hialer rä iinkrüsagt suurten, diar't faan Citrusplaanten jaft. Hat as ans iinkrüsagt wurden faan en Aapelsiin (Citrus × sinensis) an en Pampelmuus (Citrus maxima). Diaram woort at Grapefruit uk miast üs Pampelmuus betiakent. En öödern nööm as Paradiisaapel. Commonskategorii: Grapefruit – Saamlang faan bilen of filmer
At Satsuma (japoonsk 薩摩) (Citrus × unshiu) as en japoonsk suurt faan Citrusfrüchten. Hat as ans faan en Mandariin (Citrus reticulata) ufkimen, an woort flooksis uk üs 'mandariin saner stianer' ferkääft. Commonskategorii: Satsuma – Saamlang faan bilen of filmer
John Hope Franklin (* 2. Janewoore 1915 uun Rentiesville, Oklahoma; † 25. Marts 2009 uun Durham, North Carolina) wiar en US-amerikoonsken histooriker an president faan a American Historical Association an prufeser faan a histoore bi a Duke University. Bekäänt wurd hi för sin 1947 skrewen werk From Slavery to Freedom. 1995 fing hi a Presidential Medal of Freedom. Franklin wiar befreid mä Aurelia Whittington. Commons: John Hope Franklin – Saamling faan biljen of filmer