rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Reinhard Jannen (* 1955 uun Noorsaarep/Oomram) as en spriakwedenskapsmaan an werket bi't Ferring Stiftang uun Aalkersem üüb Fer. Hi as uk archiwaar faan't Amt Feer-Oomram. L.F.M. Mechlenburg: Amrumer Wörterbuch. Kiel. K.J. Clement: Eigentümliche Elemente der friesischen Sprache. 1991. Kiel. Christian Johansen: Öömrang Teelen an Staatjin (Nordfriesische Textbibliothek). 1995. Quedens, Amrum. Wort- und Stellenregister zu Christian Johansen Die nordfriesische Sprache nach der Föhringer und Amrumer Mundart (1862). 1995. Amrum. Quedens. Nickels Hinrichsen: Deutsch-Föhringer Wörterverzeichnis. 1997. Amrum. Quedens. L.F.M. Mechlenburg: Amrumer Wörterbuch. 1997. Amrum. Quedens. Heather Amery: Usborne, Min iarst düüsen wurden öömrang. 1998. Bräist, Nordfriisk Instituut. Heather Amery: Usborne, Min iarst düüsen wurden fering. 1998. Bräist, Nordfriisk Instituut. (mä Volkert Faltings): Die Dingprotokolle der Westerharde Föhr und Amrum 1658-1671: Registerband. 2003. Wachholtz, Neumünster. Das Amrumer Schulprotokoll. 2006. Husum Druck, Hüsem. (mä Ommo Wilts): Wörterbuch Deutsch - Föhrer Friesisch. 2011. Quedens, Amrum. (mä Volkert Faltings): "En ai as en ai", saad a prääster ... 2012. Husum Druck, Hüsem. (mä Volkert Faltings): Twäärs üüs en haligschep. Lexikon der friesischen Redewendungen von Föhr und Amrum (Nordfriesische Quellen und Studien). 2016. Husum Druck, Hüsem. (mä Volkert Faltings): En hunsfol düntjin: 55 Anekdoten von Föhr und Amrum (Nordfriesische Textbibliothek). 2016. Amrum. Quedens. Lorenz Friedrich M. Mechlenburg
w1 At Ibeerisk Hualeweilun of uk Pyreneenhualeweilun as di dial faan Euroopa süüdwaastelk faan a Pyreneen. Diar lei Spoonien, Portugal, at föörstendoom Andora an Gibraltaar. Saner Atsooren, Madeira, Balearen, Kanaaren, Ceuta an Melilla, jo lei ei üüb't hualeweilun. Commons: Ibeerisk Hualeweilun – Saamlang faan bilen of filmer Koord 1:1.000.000 faan di nuurdelk dial Koord 1:1.000.000 faan di süüdelk dial
A Balearen of Balearisk Eilunen (katalaans: Illes Balears, spoonsk: Islas Baleares) san en skööl faan eilunen uun't waastelk Madlunsia, en prowins, an en autonoom gemianskap faan Spoonien. Bütj jodiar fiiw bewenet eilunen jaft at oober uk noch 146 ünbeweneten. Commonskategorii: Balearisk Eilunen – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Balearen (sjiisk) Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero. Statistik faan't Instituto Nacional de Estadística. Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero. Statistik faan't Instituto Nacional de Estadística.
ff A Pyreneen (spoonsk Pirineos, fransöösk Pyrénées, baskisk Pirinioak, katalaans Pirineus, aragoneesk Perinés und oksitaans Pirenèus) san en 430 km lung keed faan berger. Jo dial det Ibeerisk Hualeweilun uun't süüdwaasten uf faan Euroopa. Uun't waasten ling a berger bit tu a Atlantik an uun't uasten bit tu't Madlunsia. A Pyreneen san uk (muar of maner) det grens tesken Frankrik an Spoonien. An maden uun leit det föörstendoom Andora. Commons: Pyreneen – Saamlang faan bilen of filmer
At baskisk spriak – aanj nööm Euskara (of uk euskera, eskuara, üskara) – woort uun't Baskenlun (Euskal Herria) faan amanbi 700.000 minsken snaaket, a miasten uun Spoonien. Huar det baskisk spriak nai mä as, koon daalang näämen mä seekerhaid sai. Ferlicht hiart hat tu a Dene-Kaukaasisk spriaken. Ernst Kausen: Die baskische Sprache. (MS Word; 80 kB) Gießen 2001.
Dene-Kaukaasisk spriaken san en famile faan spriaken (en „makrofamile“), huar näämen so rocht witj, wäär jo tuuphinge of uk ei. Di nööm komt faan Sergei Anatoljewitsch Starostin (1984). Enkelten men, dat uk det ual Sumeerisk spriak diar mä tu hiart. Uk det iindialang as ei gans seeker: Dene-Kaukaasisk Baskisk Nuurdkaukaasisk Abchaasisk-Adygeesk (Nuurdwaastkaukaasisk) Nachisk-Dagestanisk (Nuurduastkaukaasisk) Hurritisk-Urartäisk † Dene-Jenisejsk spriaken Jenisejsk spriaken (Ket) Na-Dene spriaken (Tlingit, Atapaskisk) Burushaski Sinotibeetisk spriaken John D. Bengtson: Materials for a Comparative Grammar of the Dene–Caucasian (Sino-Caucasian) Languages. (2008) Aspects of Comparative Linguistics 3, Moscow: RSUH Publishers, S. 45–118 S. A. Starostin: Gipoteza o genetičeskij svjazjax sinotibetskix jazykov s enisejskimi i severnokavkazskimi jazykami. Moskau 1984. Kaukaasisk spriaken
Burushaski [buˈɾuɕaski] as en spriak, diar uun't Karakorum uun Nuurd-Pakistaan faan amanbi 100.000 minsken snaaket woort. Hat as oober ei nai mä a naiberspriaken. Ferlicht hiart hat tu't Dene-Kaukaasisk spriakenfamile, det as oober ei seeker. Test-Wikipedia üüb Burushaski Ernst Kausen: Burushaski. (doc; 155 kB) G. D. S. Anderson: Burushaski. Uun: K. Brown, S. Ogilvie (Hrsg.) Concise Encyclopedia of Languages of the World. S. 175–179.
fff At Karakorum (of uk Karakoram) as en keed faan bit tu 8611m huuch berger uun Madelaasien. Diar leit uk a K2, di ööderhuuchst berag faan a eerd. At Karakorum as en dial faan't Himalaya. Hat as sowat 700 km lung an 100 bit 150 km briad. K2 (8611 m) Broad Peak (8051m) Gasherbrum I („Hidden Peak“, 8080m) Gasherbrum II (8034m) + 63 sööwendüüsener A K2 (8611m). Gasherbrum II (8.035m). Trango skööl üüb a nuurder ääg faan't Baltoro istong. At Shaksgam dääl nai bi a K2. Commonskategorii: Karakorum – Saamlang faan bilen of filmer Burushaski
At list faan ISO 3166-2-Codes för Pakistan wiset di code för vier Provinzen, das Hauptstadtterritorium und drei weitere Gebiete von Pakistan. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Pakistan PK), di ööder as di code för die Verwaltungseinheit. Feranrangen bi a ISO-Codes (ingelsk) ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden.
Paschtu, of uk Pashto, Paschtuuns(k) (aanj nööm: ‏پښتو‎‎ [paʂto] of Paṭhānī (Hindustani)) as uk üs Afghaans(k) (persisk ‏افغانی‎‎) bekäänd. Hat as en Iraans spriak, diar uun Afghanistan an Pakistan snaaket woort. 1. Süüdelk spriakwiisen Kandahari of Süüdelk Pashto Kakar of Süüduastelk Pashto Mandokhel-Shirani Marwat-Lodi-Bettani Wanetsi Süüdelk Karlani Khattak Banuchi Dawarwola Masidwola Wasiri of Wazirwola 2. Nuurdelk spriakwiisen Madel Paschto of Madel Ghilji of Nuurdwaastelk Pashto Nuurdelk Paschto of Uastelk Pashto Yusufzai of Nuurduastelk Pashto Nuurdelk Karlani Taniwola Khosti Zadran-Mangal Bangash-Orakzai-Turi-Zazi Afridi Khogyani Wardak Commonskategorii: Paschtuunsk spriak – Saamlang faan bilen of filmer
Afrikaans as ian faan 11 amtsspriaken uun Süüdafrikoo. Uun Namiibia as't en gudkäänd manertaalspriak. Hat as nai mä't Holuns an sodenang en Waastgermaans spriak. Ferglik faan wurden faan Afrikaans an Holuns Bispalen Persöönelk Pronoomen (üüs subjekt): ek (ik), jy of u (dü), hy (hi), sy (hat w.), dit (hat s.), ons (wi), julle of u (jam), hulle (jo). Persöönelk Pronoomen (üüs objekt): my (mi), jy of jou (di), hom (ham), haar (hat w.), ons (üs), julle of u (jam), hulle (jo). Posesiiw Pronoomen: my (man/min), jou of u (dan/din), sy (san/sin), haar (san/sin w.), ons (üüs/üsens), julle, jul of u (jau/jamens), hulle of hul (hör/hörens). Amtelk spriaken faan Süüdafrikoo: Afrikaans, Ingels, Nuurd-Sotho, Sotho, Süüd-Ndebele, Swaasi, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa, Zulu. Commonskategorii: Afrikaans spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Afrikaans
Bảo Đại (Hán tự: 保大; * 22. Oktuuber 1913 uun Huế; † 30. Jüüle 1997 uun Pariis) wiar de tretanjst an letst keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii. Commons: Bảo Đại – Saamling faan biljen of filmer
Keiser Khải Định (Hán tự: 啟定; * 8. Oktuuber 1885 uun Huế; † 6. Nofember 1925 uk diar) wiar de twaalewst keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii. Commons: Khải Định – Saamling faan biljen of filmer
Ååst-Fraschlönj än Ååstfraschlönj miine ai dåtseelwie. Normåål betiikend Ååst-Fraschlönj e hiilje loonschap bai e Weestsiie twasche Dolart än Jaade. Büte foon e regioon liiwe e manschne oofting, dåt dåtdeer lönj åles Ååstfraschlönj as, ouers dåt as ai rucht. Mån Ååst-Fraschlönj as en kunstuurd, deeram wård dåt oofting uk "ååstfrasch ood" unti "ååstfrasch huulewailönj" nåmd. Ååstfraschlönj, dåt as bloot dåt gebiit foon ju üülj groowschap Ååstfraschlönj. Dåt as sü amenbai dåt gebiit foon e loonkrise Aurich, Leer än Wittmund än e stää Emden. Ouers wan et hiilj huulewäilönj betiikned wårde schal - ålsü uk e Loonkris Fraschlönj än e stää Wilemshuuwen, dan koon huum et uurd Ååst-Fraschlönj brüke. Wat diling jü kris Fraschlönj än jü stää Wilemshuuwen san (dåt Jeewerlönj än jü Frasche Weede) heet iir ai tu e groowschap Ååstfraschlönj hiirt, ouers tu et lönj Oldenborj. Da manschne, wat önj dåtdeer frasche diilj foon Oldenborj laawe, mooge dåt mååst ai lise, wan's Ååstfrasche nåmd wårde. Dan jeeft dat uk nuch en oudere definiisjoon foon e begrip Ååst-Fraschlönj. Önj diheere widest san foon dåt uurd wårde åle gebiite önj Naarersaksen tuhuupe räägned, wat en frasch histoorie en kultuur hääwe. Tu dåt eentlik Ååstfraschlönj än dåt Oldeborjer Fraschlönj kaame dan nuch dåt
49.92.7Koordinaaten: 49° 54′ N, 2° 42′ O Hauts-de-France as sant di 1. Janewoore 2016 en fransöösk regiuun. Diar san jo ual regiuunen Nord-Pas-de-Calais an Picardie tuupslööden wurden. En tidjloong hää't uk Nord-Pas-de-Calais-Picardie het. Uun't regiuun Hauts-de-France san fiiw Départements: Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: France: Hauts-de-France, citypopulation.de Commons: Hauts-de-France – Saamlang faan bilen of filmer
At Département Nord [nɔːʀ] as en fransöösk département uun't regiuun Hauts-de-France. Hat leit widj uun't nuurden an hää en grens mä Belgien. Efter iinwenertaal as't det gratst departement faan Frankrik. Commons: Département Nord – Saamlang faan bilen of filmer lenord.fr ufrepen di 27. April 2015 50.6213888888893.0322222222222Koordinaaten: 50° 37′ N, 3° 2′ O
At Neederluns Spriakunion as en internatjunaal organisatjuun, diar ham am't Neederluns spriak an literatuur komert. Hat as 1980 grünjlaanj wurden. Ianhaidelk rochtskriiwang Gemiansoom ütjwerkin faan fääkliteratuur Saamlin an ütjbütjin faan onerrachtsmateriol Ütjbilang faan skuulmäästern an auersaatern Spriakenpolitiik Neederlunen Flandern (Belgien) Suurinam Amtelk wääbsteed
UNASUR (spoonsk Unión de Naciones Suramericanas UNASUR, portugiisk União das Nações Sul-Americanas UNASUL, ingelsk Union of South American Nations, holuns Unie van Zuid-Amerikaanse Naties) as det Union faan Süüdamerikoonsk Lunen an diar hiar 12 lunen tu. 1Dooten faan Afrikoo san slompet. Commonskategorii: UNASUR – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Declaración de Cusco sobre la Comunidad Sudamericana de Naciones (spaans) World Economic Outlook Database, October 2013
A Witjhoodet Iarn (Haliaeetus leucocephalus, faan greks ἁλι- hali- „siaweeder-“, αἰετός aietos „iarn“, λευκός leukos „witj“, κεφαλή kephale „hood“) as en graten Gripfögel (Accipitriformes) uun det famile faan a Accipitridae (Hanjügern). Hi liket a Gusiarn, di uun Euroopa föörkomt. Di witjhoodet iarn as det woopendiart faan Ameerikoo an komt uk üüb amerikoonsk jilstaken (US-Dooler) föör. Stunfögel, bräät diar Somerfögel, bräät diar Wonterfögel Üüb a waanrang Komt bluas dan an wan ans föör Aier faan Haliaeetus leucocephalus - MHNT Commonskategorii: Witjhoodet Iarn – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Witjhoodet Iarn
Siaiarner (Haliaeetus) san en skööl faan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Gusiarn (H. albicilla) Witjhoodet Iarn (H. leucocephalus) H. leucogaster H. leucoryphus H. pelagicus H. sanfordi H. vocifer H. vociferoides Commonskategorii: Siaiarner – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Siaiarner
A Ruad Miilaan (Milvus milvus), as en Gripfögel (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Hi as amanbi so grat üs di Müsensiif (Buteo buteo). Hi fäält üüb mä san swaalkenliken stört. M. m. fasciicauda (= Milvus fasciicauda) M. m. milvus Ai faan Milvus milvus - MHNT Commonskategorii: Ruad Miilaan (Milvus milvus) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Ruad Miilaan (Milvus milvus)
Miilaaner (Milvus) san en skööl faan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Tu det skööl hiar trii of sjauer slacher. Ruad Miilaan (Milvus milvus) Suart Miilaan (Milvus migrans) Milvus aegyptius Of Milvus fasciicauda en aanjen slach as of ferlicht en onerslach Milvus milvus fasciicauda, as ei seeker. Commonskategorii: Miilaaner – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Miilaaner
Circus (sjiisk: Weihen, ingelsk: Harrier) san en skööl faan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Diar hiar wel 18 slacher tu. Raidiarn (Circus aeruginosus) (Circus approximans) (Circus assimilis) (Circus buffoni) (Circus cinereus) Blä Hanjüger (Circus cyaneus) (Circus dossenus) † (Circus eylesi) † (Circus hudsonius) (Circus macrosceles) (Circus macrourus) (Circus maillardi) (Circus maurus) (Circus melanoleucus) Grä Hanjüger (Circus pygargus) (Circus ranivorus) (Circus spilonotus) (Circus spilothorax) Commonskategorii: Circus – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Circus
A Buteo san en skööl faan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). (Buteo rufinus) (Buteo ventralis) (Buteo archeri) (Buteo augur) (Buteo albonotatus) (Buteo oreophilus) (Buteo platypterus) (Buteo galapagoënsis) (Buteo nitidus) (Buteo ridgwayi) (Buteo solitarius) (Buteo refectus) (Buteo hemilasius) (Buteo regalis) (Buteo brachyurus) (Buteo brachypterus) Müsensiif (Buteo buteo) (Buteo swainsoni) Rüchfutet Müsensiif (Buteo lagopus) (Buteo polyosoma) (Buteo lineatus) (Buteo jamaicensis) (Buteo rufofuscus) (Buteo socotraensis) (Buteo poecilochrous) (Buteo magnirostris) (Buteo leucorrhous) (Buteo albigula) (Buteo albicaudatus) Commonskategorii: Buteo – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Buteo
Accipiter san en skööl faan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Diar hiar wel son 50 slacher tu. (Accipiter albogularis) (Accipiter badius) (Accipiter bicolor) (Accipiter brachyurus) (Accipiter brevipes) (Accipiter butleri) (Accipiter castanilius) (Accipiter chilensis) (Accipiter chionogaster) (Accipiter cirrocephalus) (Accipiter collaris) (Accipiter cooperii) (Accipiter erythrauchen) (Accipiter erythronemius) (Accipiter erythropus) (Accipiter fasciatus) (Accipiter francesiae) (Accipiter francesiae pusillus) Hanjüger (Accipiter gentilis) (Accipiter griseiceps) (Accipiter gularis) (Accipiter gundlachi) (Accipiter haplochrous) (Accipiter henicogrammus) (Accipiter henstii) (Accipiter imitator) (Accipiter luteoschistaceus) (Accipiter madagascariensis) (Accipiter melanochlamys) (Accipiter melanoleucus) (Accipiter meyerianus) (Accipiter minullus) (Accipiter nanus) Düüwenfalk (Accipiter nisus) (Accipiter novaehollandiae) (Accipiter ovampensis) (Accipiter poliocephalus) (Accipiter poliogaster) (Accipiter princeps) (Accipiter rhodogaster) (Accipiter rufitorques) (Accipiter rufiventris) (Accipiter soloensis) (Accipiter striatus) (Accipiter superciliosus) (Accipiter tachiro) (Accipiter toussenelii) (Accipiter trinotatus) (Accipiter trivirgatus) (Accipiter ventralis) (Accipiter virgatus) Commonskategorii: Accipiter – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Accipiter
Altaisk spriaken san en skööl faan muar üs 60 spriaken mä amanbi 200 bit 230 miljuun spreegern uun Aasien. Di nööm komt faan't Altaibergem. Jodiar sköölen wurd tuupfaadet tu a Altaisk spriaken, san oober eegentelk ei alt nai mäenööder: Mongoolisk spriaken: 14 spriaken, 7,5 Mio. spreegern (green) Tunguusisk spriaken: 12 spriaken, 75.000 spreegern (ruad) Turkspriaken: 41 spriaken, 180 bis 200 Mio. spreegern (blä) Ferlicht hiar diar noch mä tu, det as oober uk ei seeker: Koreaans an Japoonsk: 204 miljuun spreegern (güül an brons) Altaibergem
f Di Altai (rüsk Алтай; türkisk: Altay) as en keed faan berger uun Madelaasien, diar bit tu en hööchde faan 4.506 meetern apraage. Hi as son 2.100 kilomeetern lung. Belucha (4506 m) Chüiten (4374 m) Mönkh Khairkhan Uul (4204 m) Tsast Uul (4193 m) Tsambagaraw Uul (4165 m) Sutai Uul (4090 m) Tawan-Bogd Uul (4082 m) Commonskategorii: Altai – Saamlang faan bilen of filmer Altaisk spriaken
Det Georgisk Spriik (üüb Georgisk: ქართული ენა kartuli ena [kʰɑrtʰuli ɛnɑ]) as det amtsspriik uun Georgien an wurt do faan amanbi 4 miljuunen lidj spreegen. At spriik hiart tu det Süüdkaukaasisk skööl faan spriiken. Georgisk hee fiiw wokaalisk an 28 konsonantisk foneemen. At betuuning as uu so swak. Georgisk hee sööwen gramatisk kaasen: noominatiif, ergatiif, daatiif, geenitiif, instrumentaal, adwerbiaal an wokatiif. Dön miasten hoodwurden nem mä -i en aanj, man jaft at uk hoodwurden, wat mä -a, -e, -o an -u en aanj nem. Bispalen: Bispal faan en reegelmiatig werb: Bispal faan en ünreegelmiatig werb: Chotiwari-Jünger, S., Melikischwili, D. an Wittek, L. (2010), Georgische Verbtabellen, Buske, Hamburg. ISBN 978-3-87548-510-3 Fähnrich, H. (2008), Kartwelsprachen: Altgeorgisch, Neugeorgisch, Mingrelisch, Lasisch, Swanisch, Reichert, Wiesbaden. ISBN 978-3-89500-653-1 Georgisk skraft Commons: Georgisk – Saamling faan biljen of filmer Wikipedia üüb Georgisk მან man as det ergatiiw faan ის is. მას mas as det daatiiw faan ის is. მათ mat as det daatiiw faan ისინი isini.
Süüdkaukaasisk spriaken (uk wel Kartweelisk spriaken, georgisk ქართველური ენები kartveluri enebi) san en spriakfamile faan a Kaukaasisk spriaken. Man jo haa mä't Nuurdkaukaasisk ei föl tu dun. Ferlicht haa jo ferbinjang mä't ual Sumeerisk. Georgisk, 5 miljuun spreegern, amtsspriak faan Georgien. Judäo-Georgisk woort dialwiis üs aanj spriak uunsen, dialwiis oober uk üs en Georgisk spriakwiis. 10.000 bit 20.000 spreegern, fölen san efter Israel ütjwaanert. Jo skriiw hör spriak mä't hebreewsk skraft. Saanisk of Kolchisk Laasisk, 250.000 spreegern (Laasen), 3.000 uun't süüdwaasten faan Georgien (Adschaarien) an a miasten uun't nuurduasten faan a Türkei. Mingreelisk, 500.000 spreegern uun't waasten faan Georgien (Mingreelien). Swaanisk, 40.000 spreegern uun't nuurdwaasten faan Georgien (Swaneetien). Bütj Judäo-Georgisk brük jodiar spriaken det Georgisk skraft: Mchedruli. Fähnrich, H. (2008), Kartwelsprachen : Altgeorgisch, Neugeorgisch, Mingrelisch, Lasisch, Swanisch, Reichert, Wiesbaden. ISBN 978-3-89500-653-1 Heinz Fähnrich: Grammatik der altgeorgischen Sprache. Hamburg 1994, S. 250 ff.
At Sumeerisk spriak as faan a ual Sumeerern uun't 3. juardüüsen f.Kr. snaaket wurden. Jo haa uun Mesopotamien (daalang Süüd-Irak) lewet. At Sumeerisk as wel det iarst spriak weesen, diar en skraftsüsteem hed, det kiilskraft. Daalang as at Sumeerisk ütjstürwen, man ferlicht san det Georgisk an Armeensk spriak diarfaan ufkimen. Wikiquote: Sumeerisk spreegwurden (sjiisk) Ernst Kausen: Die sumerische Sprache. (MS Word; 182 kB)
At Georgisk skraft (georgisk: ქართული ანბანი kartuli anbani) as en alfabeetskraft an hää 33 buksteewen. Hat woort brükt för Georgisk, man uk för ööder Süüdkaukaasisk spriaken an för Abchaasisk an Oseetisk uun Georgien. Diar san 33 buksteewen mä 28 konsonanten an 5 wokaalen. För arke foneem jaft at en aanj grafeem. Grat- of letjskriiwen käänt det skraft ei. Mchedrulis Mtawruli (georg. მხედრულის მთავრული) as en skraftoort faan Mchedruli, huar aal a buksteewen likehuuch san. Det as 1728 faan Nikolos Tbileli so apsteld wurden: Commonskategorii: Georgisk alfabeet – Saamlang faan bilen of filmer
Nuurwaastkaukaasisk spriaken het uk Abchaasisk-Adygeesk spriaken an san en spriakfamile uun't nuurdwaasten faan a Kaukasus. Jo lei uun Süüdruslun an Georgien an san nai mä't Nuurduastkaukaasisk. Man of jo tuup en Nuurdkaukaasisk spriakfamile san, det as ei seeker. Nuurdwaastkaukaasisk (Abchaasisk-Adygeesk) Abchaasisk-Abasiinisk (laachtbrün) Abchaasisk (105.000 spreegern) Abasiinisk (45.000) Tscherkesisk-Ubychisk (green) Tscherkesisk Kabardiinisk (Uast-Tscherkesisk) (650.000) Adygeeisk (Waast-Tscherkesisk) (300.000) Ubychisk Ubychisk † Ernst Kausen, Die kaukasischen Sprachen. (DOC; 167 kB) Ernst Kausen, Die Klassifikation der kaukasischen Sprachen
Julius Bröring (1867 – 1947) waas schriwer foon Das Saterland. Eine Darstellung von Land, Leben, Leuten in Wort und Bild. I. Teil, Oldenburg 1897, II. Teil, Oldenburg 1901. As Julius von Ramsloh schal hi jü histoori foon Ju slaue Gräite romantisiirt heewe. Saaterfrasch literatuur
Hurritisk-Urartäisk as en ütjstürwen spriakfamile. Hurritisk as bit tu't 12. juarhunert uun Uast-Anatoolien (Türkei), Nuurd-Syrien an Mesopotamien (Irak) snaaket wurden, an Urartäisk bit tu't 7. juarhunert f.Kr. uun a Uast-Türkei an Armeenien. Ferlicht hää uk det Kassitisk spriak diar mä tu hiard. Tu hün grater spriakfamile jodiar spriaken hiar as ei gans seeker, ferlicht tu't Nuurdkaukaasisk. Joost Hazenbos: Hurritisch und Urartäisch. Uun: Michael P. Streck (Hrsg.): Sprachen des Alten Orients. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2005, ISBN 3-534-17996-X.
Akkadisk (akkadû, 𒅎𒀝𒂵𒌈 ak-ka-du-u2) as en ütjstürwen semiitisk spriak, diar föl iinflööd faan't Sumeerisk belewet hää. Hat as bit iin uun't 1. juarhunert efter Krast uun Mesopotamien an Syrien snaaket wurden. Leeder hää ham diar det Aramäisk briad maaget. Di nööm komt faan stääd Akkad uf, man daalang witj näämen so rocht, huar det wel ans wiar. Babyloonisk (daalang: Madel- an Süüd-Iraak) Assyrisk (daalang: Nuurd-Iraak) Eblaitisk (daalang: Syrien) Gilgamesch-Epos (amanbi 13. bit 11. juarhunert f.Kr.): Commonskategorii: Gilgamesch-Epos – Saamlang faan bilen of filmer Paul Garelli: «Akkad», en El Próximo Oriente asiático. Labor, Barcelona 1974, ISBN 84-335-9310-2.
Arameesk spriaken san en semiitisk spriakfamile. Tuup mä't Kanaaneesk hiar jo tu't Nuurdwaastsemiitisk. Jo haa föör 2.000 juar det Akkadisk uun Syrien an Mesopotamien ufliaset. Daalang san diar amanbi 500.000 spreegern uun: Uast-Türkei Nuurdwaast-Iraan Nuurd-Iraak Uast-Syrien Wikipedia üüb Arameesk
Johann Friedrich Minssen wus spräkewaasenschaper, mååst for dåt saaterfrasch, wangeroogisch än dåt halunder. Hi wus tulaid önj Jever än studiirde theologii un philologii önj Jena än Berlin. Johann Friedrich Minssen, Vergleichende Darstellung der Laut- und Flexionsverhältnisse der noch lebenden neufrieischen Mundarten und ihres Verhältnisses zum Altfriesischen, Friesisches Archiv 1, 165-276 (1849). Johann Friedrich Minssen, Mittheilungen aus dem Saterlande. Im Jahre 1846 gesammelt. [1. Beend:] Friesisches Archiv 2, 135-227 (1854) L. Strackerjann, Aberglaube und Sagen aus dem Herzogthum Oldenburg, Oldenburg 1867. Johann Friedrich Minssen, Mittheilungen aus dem Saterlande. Im Jahre 1846 gesammelt’‘. 2. Beend, ‘’Pronomen, Adjectivum und die übrigen kleineren Redetheile, Alliteration, Reim & das Substantivum: Ljouwert 1965 (Fryske Akademy Nr. 270). Johann Friedrich Minssen, Mittheilungen aus dem Saterlande. Im Jahre 1846 gesammelt. 3. Beend, Anhang: Ljouwert 1970 (Fryske Akademy Nr. 372). Dät sunt Märchen (Anhang 1), Räätsel (2), uut ju Geschichte (3), Gebruuke (4) un Spräkwoude (5). Seelter Materioal uut dän Ätterläit fon Ehrentraut in: Theodor Griep un Pyt Kramer, Seelter Seeken, Sälwenferlaach, Mildaam 1999. H.T.J. Miedema, Paedwizers fan de Fryske filology, Ljouwert 1961 (Fryske Akademy Nr. 200), S. 34. P.K[ramer], Ju Hondschrift un hiere Geschichte. In: Johann Friedrich Minssen, 3. Beend, ‘’Anhang’‘: Ljouwert 1970 (Fryske Akademy Nr. 372), S.