rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Kladno as en industriistääd uun't Madelböömsk regiuun uun Tschechien. Hat leit 25 km nuurdwaasten faan Prag. Dubí (Eichen) Kladno - Stääd Kročehlavy (Maßhaupt) Rozdělov (Markscheid) Švermov, 1957 tuuplaanj faan Hnidousy (Nidaus) an Motyčín (Motitschin) Vrapice (Rapitz) Frankrik Vitry-sur-Seine Ferianagt Stooten Bellevue (Washington) Sjiisklun Aachen. Český statistický úřad – Iinuunertalen fan di 1. Janiwaari 2012 (PDF; 471 KiB) MěstoKladno.cz: Partnerská města Kladna Commonskategorii: Kladno – Saamlang faan bilen of filmer
At Madelböömsk regiuun, tschechisk Středočeský kraj, as det gratst faan a 14 ferwaltangsregiuunen uun Tschechien an leit trinjam Prag. Diar san 1.148 gemeenen uun 12 Okresy, det san sowat üs lunkreisen. Uun Madelböömen leit uk det gemeen Lidice (450 Iinw.), huar di 9. Jüüne 1942 det hialer saarep faan a Nazis ambroocht wurden as. Ialew Berounka Moldau Iser Sázava Commonskategorii: Madelböömsk Regiuun – Saamlang faan bilen of filmer 49.99833333333314.547222222222Koordinaaten: 50° 0′ N, 14° 33′ O
Di Merelböömsk Regioon, tschechisk Středočeský kraj, es di gurtest fan 14 Forwaltingsregioonen ön Tschechien. Jü liit trinjom Prag. Di Merelböömsk Regioon heer 1.148 Gimiinden en 12 Okresy, dit sen sawat üs Lönkraisi. Ön Merelböömen liit uk di Gemiindi Lidice (450 Iinu.), hur ön di 9. Juuni fan't Jaar 1942 dat hiili Tērp fan di Nāzis ombraacht uuren es. Ialew Berounka Moldau Iser Sázava Commons: Merelböömsk Regioon – Saamling fan Skelter en Videos 49.99833333333314.547222222222Koordinaaten: 50° 0′ N, 14° 33′ O
Me Tetrapoodi (Greeksk: τετρα, tetra = fjuur; ποδές, podes = Fet) es en Weeterkantensküülsbechning fan Beton meent. Hat jeft uk masi Diirter, wat Tetrapooden sen, alis, wat fjuur Biiner heer, sa üs uk di Mensk. Di Jeremer fan san Bechning sen sa ütrocht, dat em höm en Tetraeder diarbi fuarstel ken. En Tetrapoodi heer en Wecht fan ombi 6 t. Wan em jam brük wel, da liit em di ön en Reeg aur- of tööchenarküđer, dat di san bet forkanti. Ja skel di Kraft fan di Braning wechnem, dat di ek muar sa hart töögen't Lön' slait. Dit uur uk Welenbreeker nēmt. Di Taacht fuar Tetrapoodi es fan Frankrik kemen. Dit wiar en Instituut, Ets. Neyrpic ön Grenoble. Fan't Jaar 1950 ön waar Tetrapooden ön manig Lönen fuar Neyrpic patentiaret. Tetrapooden sen rocht iinfach tö maaki. Dat et ek sa jüür uur, kum fuar't Miist Betonlasters en giti jaar Beton iin ön Foremen, wat al diar stuun, hur di Tetrapooden hen skel. Di Foremen sen fan Iirsen maaket en sit me Skrüüwen töhop, dat em di ütenachtler fo en weđer binüti ken. Wan di Beton hart es, da skrüüft em di Foremen ütenachler en nemt di Tetrapoodi fuar't miist me
Di Tetraeder [tetraˈeːdər], (Greeksk tetráedron „Fjuursirer“), es en Objekt me trii Dimensjoonen, wat fan fjuur lik Triihuken, ali me trii lik lüng Kanten, töhopset es. Di Geometrii fan di Tetraeder es di Grünjlaag fuar di Tetrapoodi. Di Tetraeder. Di Tetraeder paset iin ön en "Tiarling", aurdat ali Kanten lik sen. Wan di Siren fan di Triihuken ek lik sen, da es dit ek railmaatig en uur en Pyramiidi me Grün' fan en Triihuk of Trii-Huken-Pyramiidi nēmt. Commons: Tetraeder (Geometrii) – Saamling fan Skelter en Videos Online-Bereekningen ön di Tetraeder Reeken-Spöleriien – Tetraeder
At geometrii as en dial faan a matematiik an befaadet ham mä ponkter, geraaden, arealen, winkler an noch flook muar gratin am't meeden. Det wurd komt faan't ualgreks γεωμετρία (geometria) an ment so föl üs det fermeeden faan a eerd. Sant a ual Griichen as a wedenskap widjer kimen an ferstäänt daalang föl muar oner geometrii üs di ual Euklid det ded. Daalang käänt am jodiar feeg: Geomeetrisk Figüüren Geometrii efter Euklid Projektiif Geometrii Afiin Geometrii Synthetisk Geometrii Analytisk Geometrii Trigonometrii Vektorreegnang Differentialgeometrii Managfualaghaid Euklid: Die Elemente. Buken I–XIII. Ütjden an auersaat faan Clemens Thaer. Frankfurt a. M.: Harri Deutsch, 4. aplaag 2003. (det iarst aplaag kaam uun a juaren 1933–1937 ütj) ISBN 3-8171-3413-4. En ääler auersaatang, huar uk jo leeder buken XIV an XV mä bi san, könst dü bi archive.org ufrep. Commonskategorii: Geometrii – Saamlang faan bilen of filmer Kreis Kwadroot Silinder Tetraeder Pythagoras sin reegel
Di Pyramiidi es en Objekt fan di Geometrii me trii Dimensjoonen. Di Grün fan en Pyramiidi ken trii of muar Huken haa. Dit jit uk Polygoon, wat sa fuul jit üs fuul Huken, teel man eeđer. Wan di Grün fjuur Kanten heer, en di sen ali lik lüng, da stuunt di Pyramiidi jaa ön en Kwadraat. Di jit diarom uk Kwadraat-Pyramiidi. En Pyramiidi ken lik (Ön't Loot) wiis of en Sirenslach haa. Wan di ön't Loot es, da liit di hoogst Punkt ön't Loot aur di Meren fan di Grün. En Kwadraat-Pyramiidi. Kwadraat-Pyramiidi me Sirenslach Pyramiiden, ali forskelig! Pyramiidenstump. Di Forskel es: Di Grün en hurfuul Huken di heer Weđer di hoogst Punkt jüst aur di Merelpunkt fan di Grün liit. En Pyramiidi, hur di Spüt ofskiart es, jit en Pyramiidenstump. En senerk Forem es en Pypamiidi, hur ali Siren en di Grün fan Triihuken sen, hokens Kanten ali lik lüng sen. Des jit da Tetraeder. Commons: Pyramiiden (Geometrii) – Saamling fan Skelter en Videos Pyramiidi üp Mathworld (engelsk)
Taalen san beskriiwangen uun a matematiik. Jo word brükt tu täälen an tu meeden. För taalen jaft at uun onerskiaselk kultüüren onerskiaselk taaltiakens. Miast wurd daalang a araabisk taaltiakens 0,1,2,3 an so widjer brükt. Oober uk a röömsk taaltiakens I, II, III, IV an so widjer san noch uun brük. Tu't reegnin brük wi en taalsüsteem, diarför haa wi det desimaalsüsteem mä tjiin ünlik taaltiakens. Diar komt at diarüüb uun, huar det taal stäänt. 003 ment ei detsalew üs 030 of 300. Natüürelk taal Hial taal Ratjunaal taal Reel taal Kompleks taal Brööktaal Kreistaal Pi Primtaal Gulen Taal Imagineer taal Commonskategorii: Taalen – Saamlang faan bilen of filmer Euler sin identiteet
Di Tiarling (Uurt kumt fan di Spöli-Tiarling, latiinsk Kubus, (öö.) dööbel), uk likmaatigi Hexaeder [hɛksaˈeːdər], "Soks-Sirer" es en Kwāder, hurön ali Siren lik lüng sen. Dit Söl'ring Uurt kumt fan Deensk: Diar jit dit Terning. Commons: Tiarlingen – Saamling fan Skelter en Videos Forskelig Teekningen fan di Tiarling Reetsel aur di Rüm iin ön en Tiarling interaktiiwi Spölerii om di Tiarling
En Tiarling ((öö.) Dööbelstian) uur smeten, en di kumt töfelig üp jen fan sin soks Siren tö lii. Me di Taal, wat di Sir, wat boowen es, weeget, ken em bi en Spöl muar of mener fuul bigen. Commons: Spöli-Tiarlingen – Saamling fan Skelter en Videos Kevin Cook’s Dice Collection – Gurtest Saamling fan Tiarlingen üp Wārel. (Engelsk) Arjan Verweij Dice – En gurt Saamling me Informatsjoon aur di Histoorii (Engelsk)
Wiaten (Triticum) het en hialer rä plaantenslacher uun det plaantenfamile swetgäärs (Poaceae). Di nööm komt ei faan wiat, man faan witj efter det witj meel. Iankurnslacher Iankurn – (T. monococcum) Emmerslacher Emmer (T. dicoccum) Hardwiaten – (T. durum) Kamut – (T. durum x polonicum) Dinkelslacher Dinkel – (T. spelta) Wokwiaten – (T. aestivum) Bääft meis (2010: 844 Mio. t) an ris (2010: 672 Mio. t) as wiaten det traad wichtagst kurn üüb a eerd (650,8 Mio. t). Det woort üüb 217 miljuun hektaar uunbaud. Wiaten as fööraal det grünjlaag faan bruad, oober uk tiirfuder. Tu waaksen brükt wiaten warem an drüg somern. Nei krüsangen kem uk mä kuuler kliima turocht. Grimm: Deutsches Wörterbuch (online) Taalen faan't iinrachtung för iidj an büürerei FAO för 2010. Kurn Commonskategorii: Wiaten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Wiaten Triticum repens Bokwiaten
Di Retingsselskep fuar Seefaarers es en hiilendal priwāti Foriining, wat aural bi di Dütsk Weeterkanten Retingsskeepen en di Lir diartö heer, wat help, wan jen üp See ön Nuar kumt. Di kuurt Noom es DGzRS Di DGzRS es ön Dütsklön töstendig fuar di Tiinst SAR (Search and Rescue), wat et aural üp Wārel jeft. Di Selskep fo höör Jil bluat fan dit, wat di Lir fan salev dö (Skeenkingen). Litjet wat kumt bitö, wan di Justiz jen fordonert en bitaali wat hentö di DGzRS. Di Bundspresident es Skeremher aur di DGzRS. Prominenti Lir aarberi, ark fuar en Jaar, üs "Bootschafter" (Dit jit sa!). Dit jit, dat ja Reklāmi fuar di Selskep maaki en diar niin Jil fuar nem. Di DGzRS heer masi Skeepen en Buati, en di ken em jir ek ali weegi. Fuar't Miist sen di Skeepen üs Klasen iindiilt, wat jir tö biluki sen. Nii sen ön di leest Jaaren di 36-Meeter- en di 20-Meeter-Klasi konstruiaret uuren. Fan di 20-Meeter Skeepen uur jüst (2012/13) en Seerie fan fjuur Stek becht. Ja sen lechter en en bet laangsemer uuren. Senerk di Elektrik es hiilendal nii.(Se uk öner "Foraneringen") Di Hermann Marwede (46 m) ön Heliglön. SK 32 Harro Koebke,
En Bus-Systeem es diarfuar diar, dat em, wan em masi Giraaten iin ön en Stjüürkrais heer, ek aural en Kābelboom henlii brükt, dat em diar wat me maaki ken. En zentrāli Reekenmaskiin diar aur en Buskābel bluat jit Biskiiren döör, en di Giraaten haa ain Stjüüringen, wat di Biskiiren tö di Aarber fan't Giraat omset. Di Stjüüringen, wat Biskiir fan di "Zentrāli" fo, jit uk Feld-Giraaten, aurdat di aural ön dit Feld trinjom di Zentrāli tö finj sen. Diarom jit dat Bus-Systeem, wat fan niier Autos bikeent es, uk en "Feldbus-Systeem". Ön en Feldbus uur di Feldgiraaten Metföölers (Sensooren) en di Stelgiraaten (Aktooren) forbünen, dat ja me di Stjüürings-Zentrāli komunitsiari ken. Ark Giraat skel sin ain Keening (Sa üs en Telefoonnumer) haa, aurdat ali Biskiiren fan di Metgiraaten en di Stelgiraaten aur jen Wiir gung. Üđers ken di Stjüüring ek "weet", hok Sensor fuar hok Aktor Biskiir dönen heer, en di Stjüüringsbiskiiir (Initiatiivi) ken ek ütdönen uur. Diarfuar jeft et normiareti Protokoli. Di jest Generatsjoon fan Feldbus-Systeemi waar ön di tachentiger Jaaren üttaacht, dat em di Biskiiren ek muar aur Wiiren (Analoogi Signāli) tö di forkelig Stelmotooren en -giraaten stjüüri wel. Dit skul da digitāl uur. Deling sen masi forskelig
Di Schottel-Propeler es en Skeps-Öndreft. Senerlig es diarbi, dat di Propeler iin ön en draibaari Gondel seet. Wan dat Skep om di Huk faar skel, da skel em bluats di Gondel en Stek tö di Sir draii, wan em omdrai wel, da drait em di Gondel om. Der es dit Rüđer me benen. Diarom jit dit uk Röđerpropeler. Sok Giraaten uur iinbecht, hur en Skep gur tö manövriari wiis skel of ön tau Rochtingen faar. Wan en Skep fuarn en achtern san Giraat heer, da ken dit uk twert köör. Sleepers Föriskeepen (Sa üs uk di Söl'ring Föri, di heer tau "STP") Amphiibien-Wainer en jit muar. Di Schottel SRP (Schottel-Röđerpropeler) waar ombi 1950 ütbraacht. Fuar lung Jaaren kür em diar dat Miist me maaki, man di Skeepen waar gurter en di Maskiinen fing muar Kraft. Des giar fuar masi Skeepen me en gurter Propelern tö forbeeteri, man en gurter Gondel jit jaa, dat en Skep uk diiper giar. Di salev Kraft üs en gurt Propeler ken em uk me tau litjer Giraaten iin ön't Weeter bringi. Dit wiar di Taacht fuar di STP (Schottel-Twin-Propeler). Jen Propeler sküüvt, jen tocht, di seet ön di salev Aksi. Di Schottel-Propelers haa jaar Gurs:
Di Sylt Express en en Auto en Pasagiirföri, wat sent 2005 ön di Föriskepslinie twesken Röm (Deenemark) en List üp Söl' faart. Dat Skep waar ön di Jaaren 2004/2005 becht, aurdat em di ual Skeepen "Westerland" (1970) en "Vikingland" (1974), biiring ön Hüsem becht, wechdö wel. Di Öndreft aarbert me fjuur Dieselgeneratooren, wat Elektromotooren me Stroom forsörigi. Des driif di Schottel-Propelern ön, diar metjens öndriif en stjüüri ken. Diarom heer di Sylt Express uk niin Ruuderönlaag üs konventsjoneli Skeepen. Di Kiil, di Deks en di Āpbechningen kām fan di Western Shipbuilding Yard, Klaipeda, Litauen, en töjen waar dat Skep bi di Fiskerstrand-Skepswerev ön Norweegen becht. Di Forkiir skul fan des Tir ön me jen Skep skafet uur. Em meenti, dat das me en gurt Maskiin en gurter Kapatsiteet tö skafi wiar. Diarom heer di Sylt Express uk muar Maskiinenkraft üs ark üđer Föriskep bi Heef, en et es me 16 Kneten uk dat gaust fan di Föriskeepen ön Nuurđfriislön'. Marts 2011: Dit Skep uur drüch lair, aurdat dat Is di Fārev fan önern ön Steken rewen heer. Iin ön't drüchi Dok. Jir es di ual Fārev al temelk wech. Gur tö keen: Di Gondel fan di Schottel-STP-Propeler. Weđer klaar fuar
Roog (Secale) het en hialer rä plaantenslacher faan det famile Swetgäärs (Poaceae). Miast ment am mä roog di slach Secale cereale, diar en grat bedüüdang üs bruadkurn an üs fuderplaant hää. Roog (slach) (Secale cereale L.), mä jodiar onerslacher: afghanicum (Vavilov) K. Hammer (Syn.: S. afghanicum (Vavilov) Roshev.) ancestrale Zhuk. cereale dighoricum Vavilov rigidum Vavilov & Antropov segetale Zhuk. tetraploidum Kobyl. tsitsinii Kobyl. Secale strictum (C. Presl) C. Presl, mä jodiar onerslacher: africanum (Stapf) K. Hammer (Syn.: S. africanum Stapf) anatolicum (Boiss.) K. Hammer (Syn.: S. anatolicum Boiss.) ciliatoglume (Boiss.) K. Hammer (Syn.: S. ciliatoglume (Boiss.) Grossh.) kuprijanovii (Grossh.) K. Hammer (Syn.: S. kuprijanovii Grossh.) strictum (Syn.: S. montanum Guss.) Secale sylvestre Host. Secale vavilovii Grossh. Siegmund Seybold (ütjden): Schmeil-Fitschen interaktiv (CD-Rom), Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2001/2002, ISBN 3-494-01327-6. Kurn Meelhurn Commonskategorii: Roog (Secale) – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Roog (Secale)
Roog (Secale cereale) as en wichtag kurn an hiart tu't plaantenfamile swetgäärs (Poaceae). Miast woort wonterroog uunbaud, somerroog hää uun Nuurdeuroopa nian grat bedüüdang. S. c. afghanicum (Vavilov) K. Hammer (Syn.: S. afghanicum (Vavilov) Roshev.) S. c. ancestrale Zhuk. S. c. cereale S. c. dighoricum Vavilov S. c. rigidum Vavilov & Antropov S. c. segetale Zhuk. S. c. tetraploidum Kobyl. S. c. tsitsinii Kobyl. Uun Sjiisklun san 2011 2,9 miljuun t iinkeerd wurden. Diarfaan san amanbi 30% brükt wurden üs hooffuder, 27% üs miskfuder, 24% üs bruadkurn, 14% för bio-sprit an 5% för wat ööders. Kurn Meelhurn Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Roog Wikispecies hää en artiikel tu: Roog
Bere (Hordeum) het en hialer rä plaantenslacher uun det famile swetgäärs (Poaceae). Diar hiar 32 slacher tu, miast ment am mä bere oober Hordeum vulgare, auer det en grat bedüüdang för a büürerei hää. Hordeum arizonicum Covas Hordeum bogdanii Wilensky Hordeum brachyantherum Nevski Hordeum brevisubulatum (Trin.) Link Hordeum bulbosum L. Hordeum capense Thunb. Hordeum chilense Roem. & Schult. Hordeum comosum J. Presl Hordeum cordobense Bothmer, N. Jacobsen & Nicora Hordeum depressum (Scribn. & J.G. Sm.) Rydb. Hordeum erectifolium Bothmer, N. Jacobsen & R.B. Jørg. Hordeum euclaston Steud. Hordeum flexuosum Steud. Hordeum fuegianum Bothmer, N. Jacobsen & R.B. Jørg. Hordeum guatemalense Bothmer, N. Jacobsen & R.B. Jørg. Hordeum halophilum Griseb. Hordeum intercedens Nevski Hordeum jubatum L. Hordeum lechleri (Steud.) Schenck Strunbere (Hordeum marinum L.) Müsbere (Hordeum murinum L.) Hordeum muticum J. Presl Hordeum parodii Covas Hordeum patagonicum (Hauman) Covas Hordeum procerum Nevski Hordeum pubiflorum Hook. f. Hordeum pusillum Nutt. Hordeum roshevitzii Bowden Roogbere (Hordeum secalinum Schreb.) Hordeum stenostachys Godron Hordeum tetraploidum Covas Bere (Hordeum vulgare L.) Commonskategorii: Bere – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Bere Kurn
Bere (Hordeum vulgare) as en plaantenslach uun det famile swetgäärs (Poaceae). Bere as en wichtag kurn. Wil bere (Hordeum vulgare spontaneum) Bere (Hordeum vulgare vulgare) Twiiääget bere (Hordeum vulgare f. distichon) Muarääget bere: Hordeum vulgare f. hexastichon Hordeum vulgare f. agriochriton Hordeum vulgare coeleste Hordeum vulgare trifurcatum Wonterbere woort miast üs fuder brükt. För a minsken as somerbere wichtager, hat woort brükt för biir of för groot. (* huuchreegent faan't FAO) Kurn Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Bere Wikispecies hää en artiikel tu: Bere
Di Westerland es en RoPax-Föriskep fan di Bligh Water Shipping Ltd.. Jü es sent di Februwaari fan 2007 twesken di Fidschi-Ailönen Viti Levu en Vanua Levu önerwai. Fuarof wiar di Westerland fan 1971 bit 2005 fuaral ön di Skepslinie Röm-Söl' iinset. Dit nii Skep waar ön di 12. Marts fan't Jaar 1970 üp Kiil lair (Hüsemer Skepswerev, Bechningsnumer 1297). Ön di 12.Wuntermuun 1970 löp et üs Westerland fan di Stāpel. Eeđer en Jaar en soks Daagen waar di nii Föri ön di 18.Marts fan't Jaar 1971 hentö di Kopenhaawener Reederii Lindinger dönen. Des stjüürti di Westerland twesken Röm en Söl' üp Wai. Di Westerland ön höör beest Tiren, jit söner di Parfüümshop üp di Rech (Ombi 1975) Dit gurter Sesterskep Vikingland (1974). Leenger, man söner "Skybar" boowen üp Taak, wat di Westerland her. Ön di niigentiger Jaaren fing di Skeepen Shops üp di Rechen. Des es dit taust Maaling fan di Rømø-Sylt-Linie Wan em di Histoorii en bet biluket, da ken em forstuun, dat di Reederii stolt üp dit taust Niibechning fuar di Rømø-Sylt Færgeri A/S wiar. 1963 me en ual Pasajiirskep bigent, 1964 en Diirterskep bitö stjüürt, 1966 en Föri fan al 39 Jaaren diartö, 1967 di litjeri nii
Di Voith-Schneider-Öndreft (of Voith-Schneider-Propeler, VSP) es en Skeps-Öndreft, diar di Kraft me en Aart en Wiis omset ken, dat di hentö ali Rochtingen gung ken, söner dat di Tuurentaal fan di Maskiin foranert uur mut. Me tau of muar VSPs ken en Skep uk twerk of drükt uur. Di Taacht kām fan Ernst Schneider, en omset waar dit fan di Firma Voith, fan St. Pölten (Uasterrik), wat fuul me Hydrodynāmik maaket. Schneider en Voith haa di Öndreft metjens patentiari leten. Voith-Schneider-Propelers uur sent 1926 becht. Dit jest Skep, wat leenger me di nii Öndreft önerwai wiar, wiar di Kempten, en Skep fan di Bodensee (1931). Voith-Schneider-Propeler (VSP) Haawensleeper me tau VSPs Sa aarbert di Voith-Schneider-Öndreft Tau fan di fjuur Voith-Schneider-Propelers ön di Uthlande V Skelt: Archiif W.D.R. Föriskep Schottel-Propeler Commons: Voith-Schneider/sö – Saamling fan Skelter en Videos Bi di Bidrach aur di Iirsenbaan es en Video tö biluki, hur em en Draimoment-Waneler fan Voith hiir ken.
RoPax es en Skepsaart of Skepsklasi. En RoPax-Skep es en RoRo-Skep me Kabiinen fuar Pasajiiri, hur di benen sliip ken. En RoRo-Skep (Roll on - Roll off) es en Föriskep, hur em me Faartjüchen ön köör ken en ön't üđer Jen weđer üt. En RoRo- of RoPax-Skeepen ken da uk jit Dopeljen-Föriskeepen wiis. Des brük da en muar omdrai, aurdat ja lik gau ön biiring Rochtingen faar ken. Föriskeepen ön Nuurđfriislön' Di Westerland, en RoPax-Skep
Di Nordfriesland 6 es en Föriskep fuar Autos en Pasajiiri. Jü faart fuar di Wyker Dampskeepen-Reederii Föör-Aamrem. Di Nordfriesland 6 waar 1995 bi di Hüsümer Skepswerev becht. Jü es eeđer di "Rungholt" (1992) becht. Fuar des nii Skep kām di Nordfriesland 5 wech. Des waar hentö Thailön' forkoopet; diar es jü bit hentö deling (2013) üs "Raja 1" önerwai. Wan di nii Nordfriesland döpt waar, da heer di Wyker Statreer Margot Melzer di Borel töögen't Skep smeten. Tö Proof faart waar dit Skep ön di 21. Marts 1995. Soowen Daagen förter waar dit Skep hentö di W.D.R. braacht. Sent des Tir es di Föri twesken Daagibel, Wyk en Witdün önerwai. Boowen, aur di Skrabikant, es dit Skep bal lik tö di Rungholt. Bluat di Röören fuar't Rookgas sen en bet gurter. Di Rump es man en nii Konstruksjoon wesen: Di Driifpropelers sen förter hentö di Kanten iinbecht uuren, en jat drai jam uk hentö di Kanten ek muar naa benen. Fuarn es di Rump spüt becht uuren, en dit es jit en Forskel tö di ialer Skeepen, wat em se ken. Wan em me jen fan di Skeepen önerwai es, da skel em höm dit Kiilweeter en di Eeđerstroom jens
Dr. Alastair Walker (* 1949) es en Weetenskapsman fuar friiski Filologii. Hi waar ön't Foriinigt Köningsrik beren. Sin Bruarwenig fair Walker bi di Uniwersiteet fan Kiil. B.A. (Hons), German and Linguistics, University of Reading, England M.Phil., German, University of Reading, England Dr. phil., Friesisch, Deutsch und Allgemeine Sprachwissenschaft, Universiteet Kiil mä Sjölin, B. an Wilts, O.: Frasch Uurdebök, Friesisches Wörterbuch. Neumünster 1988, 276 S. mä Petersen, A., Sjölin, B. an Wilts, O.: Freesk Uurdebuk, Friesisches Wörterbuch. Neumünster 1994, 381 S. Fering-Öömrang Wurdenbuk. Wörterbuch der friesischen Mundart von Föhr und Amrum. Herausgegeben von der Nordfriesischen Wörterbuchstelle der Christian-Albrechts-Universität Kiel. Neumünster 2002, 712 S. Die nordfriesische Mundart der Bökingharde. Zu einer strukturell-dialektologischen Definition der Begriffe 'Haupt-', 'Unter-' und 'Dorfmundart'. Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik, Beihefte 33, Wiesbaden 1980, 382 S. Die nordfriesischen Mundarten der Mittel- und Nordergoesharde. Kiel 2005 (= Estrikken/ Ålstråke 78), 225 + IV S. mä Martinen, H.: The North Frisian language in primary education in North Frisia, Federal Republic of Germany. Fryske Akademy/EMU-projekt 18/19, Ljouwert/Leeuwarden 1988, 26 S. North Frisian. The North Frisian language in education in Germany. Mercator Education, Ljouwert 1997, 22 S. North Frisian. The North Frisian language in education in Germany. 2nd edition [hialandaal auerwerket]. Mercator
Antje Kristine Arfsten, (* 5.Maarts 1969 ön Wyk) en ön Aalkersem āpwukset. Deling uunet jü ön Risem-Lunham. Wan jü me di Skuul klaar wiar, studiateri jü Volkskunde, Friisk en Ur-und Frühgeschichte bi di Universiteet ön Kiel. Fan 1990 bit 2000 heer jü üs frii Meaarberer bi di NDR I/Welle Nord fuar „Frasch for enarken“ Bidrachen maaket. Sent 2001 es jü üs Spraakenlektoorin bi’t Nordfriisk Instituut ön Bräist. Antje Arfsten snaket fan Hüs üt Fering, en aurdat jü ön Risem-Lonham uunet, heer jü fuul me Mooring tö dön. Wan em Reer fuar en Tekst üp Söl'ring brükt, wat em skrewen heer, da es jü man dach en Lektoorin me Emhartighair fuar di Spraak en en seekeri Oog. Antje Arfsten an Astrid Volkerts: En nüürig lingen efter Feer. Uun: Rau uun frees. Trii krimiis faan Feer an Oomram. Bräist 2006 Antje Arfsten an Christina Tadsen: Friesischer Sprachkurs. Fering I. Bräist 2007 Antje Arfsten an Ingo Laabs: Friesischer Sprachkurs. Mooringer Frasch II. Bräist 2008 Antje Arfsten an Ingo Laabs: Friesischer Sprachkurs. Fering II. Bräist 2009 Fryske Taal Rotonde. Mä’t fering uun a kring. Dial I + Dial II. Bräist 2002 De letj prens. Neckarsteinach 2010 Wikisource: Et spöökels foon Harrowby Hall
Di Wyker Dampskeepen-Reederii (W.D.R.) es en Forkiirsselskep, wat twesken Daagibel, Wyk en Witdün faart sa üs uk fan Witdün aur Hoogi en Lüngnöös hentö Schüttsiel. Üp Föör en Aamrem heer jü uk di Busforkiir. Di W.D.R. waar 1885 üs "Wyker Rhederei-Gesellschaft" grünet. Aur di jest Jaaren wiar bluat Pasajiirskeepen önerwai, aurdat Faarten hentö't Fastlön' en Aamrem üs "Lüstfaarten" önsen waar. Di Mensken üp di Ailönen her jaar Hofstairen en kür jam fuar't Miis salev forsörigi. Diirter waar al leenger me Skep hentö't Fastlön braacht. Ön di jest Tir her di W.D.R. jit Konkurenz fan üđer Reederiine, man des gin hiilendal iin ön di nii Dampskeepen-Selskep āp. Di Bidüüting üs Forkiirsmerel en Forsöriger fan di Ailönen Föör en Aamrem bigenti me di jest Smeelspöör-Baan fan Naibel naa Daagibel laangsem tö wuksi. Wan des Baan üp Normālspöör ütbecht waar (1924/25), giar dit förter. Dit jest Skep, wat uk Wainer menem kür, wiar di Nordfriesland fan 1927. Ön't Jaar 1932 waar 32 Autos menomen. Em skel höm dit man uk ek sa iinfach fuarstel, hur'ling tö des Tir üp Skep köört waar. Di Natsonālsotsjalisten her ön di dörtiger Jaaren fuar en bech Demi hentö di nuurđfriisk Ailönen, aurdat ja taacht, dat ja des
Di Insel Amrum es en Föriskep fan di Nii Pelworemer Dampskepfaarts-GmbH. Jü faart twesken Strucklahnungshörn üp Nuurđströn en Tammensiel üp Pelworem. Ditdiar Skep wiar fan 1970 bit 2012 bi di Wyker Dampskeepen-Reederii Föör-Aamrem ön di Gang. Jü waar di leest Jaaren fuaral üs Puferskep en fuar gifiarek Kraam tö faar brükt. Ön di Januwaari fan 2012 waar jü forkoopet. En Biskriiwing fan di Insel Amrum es iin ön di Bidrach Wyker Dampskeepen-Reederii Föör-Aamrem tö lees. Di Reederii ön't Nat Dit leest Eetfiarel langs di Priili: Di "Insel Amrum" iin ön di Bidrach aur di W.D.R.